Самаранайке: Шри-Ланкада Айтматовду кыргыздардан көп окушат
Жыл сайын Чыңгыз Айтматовдун 12-декабрдагы туулган күнүнө карата Улуу Британиянын парламентинин Лорддор палатасында Айтматовдун кечеси өткөрүлүп келүүдө. Бул салтанатты "Айтматов академиясы" уюштуруп, жазуучунун чыгармаларын жана Борбор Азия чөлкөмүнүн маданиятын жайылтууга салым кошкон адамдарга жана мекемелерге сыйлык тапшырат.
Чуланда Самаранайке "Айтматов академиясынын" сыйлыгын алып жаткан учуру. 2015-жылы тартылган сүрөт. 2015-жылы бул сыйлыкты алгандардын бири Шри-Ланкадан келген жазуучу, журналист жана котормочу Чуланда Самаранайкени маекке тарткан элек. Бул калемгер Айтматовдун алты чыгармасын, анын ичинде "Гүлсарат" китебин сингал тилине которгон. Би-Би-Си продюсери Акчолпон Койчева андан Айтматовдун чыгармаларына кандайча кызыгып, которуп калганын сураган. Чыңгыз Айтматовдун "Гүлсарат" китебинин сингал тилиндеги котормосу. Чуланда Самаранайке: Бул өтө узак жана кызык окуя. Мен эң биринчи жолу Айтматовдун "Гүлсарат" чыгармасын которгом. Бул жерде баса белгилеп кетким келет, мен англис тилинен сингал тилине которуп жатам. Студент кезимде активист болуп, саясатка аралашкам. Ал учурда демократияны колдоп, өкмөткө каршы бир нече жолу демонстрация уюштурганбыз. Менин саясий көз карашымдан улам үч жолу түрмөгө отургам. Алардын биринде сот мени бир жарым жылга кескен. Ошол убакытты пайдаланып, "Гүлсарат" чыгармасын котордум. Менимче, бул Айтматовдун эң мыкты чыгармасы, ал сингал тилине түрмөдө которулган. Би-Би-Си: Айтматов менен жолуктуңуз беле? Чуланда Самаранайке: Тилекке каршы жолуккан эмесмин. Бирок 2013-жылы Кыргызстанга келип, Чыңгыз Айтматов негиздеген "Ысык-Көл" форумуна катышкам. Бул иш-чарага мен жана Шри-Ланканын залкар жазуучуларынын бири катышып, "Ата-Бейит" мемориалдык комплексине келип, Айтматовдун эскерип кеткенбиз. Чынында Айтматов Шри-Ланкада белгилүү жазуучу, анын чыгармалары көптөрдү кызыктырат. Мен сыймыктанып айткым келет, Айтматовду Шри-Ланкада кыргыздарга караганда көп окуйт деп ишенем. Бул сөзүмө кечирим сурайм, бирок Айтматовду биз абдан жакшы көрөбүз. Би-Би-Си: Китеп окуп, жазуучуну жактырып, ал эми чыгармадагы каармандардын өлкөсүнө келген кызык болсо керек. Демек, Кыргызстанга келгенге чейин аны кандай өлкө деп элестеттиңиз эле? Чуланда Самаранайке: Албетте шри ланкалыктар Кыргызстанды элестетип келет. Менимче, көптөр Айтматовдун "Биринчи мугалим" чыгармасын окугандан кийин Кыргызстан, жалпы эле кыргыз эли тууралуу элес пайда болгон. Мугалим биздин коомдо да өтө жогорку даражадагы орунду ээлейт. Биз ар бир мугалим үлгү болушу керек деп айтып келебиз. Ишенесизби же жокпу, менин курбум жана кино режиссер Упали Гамлат, Шри-Ланкада "Биринчи мугалимди" көркөм тасма катары тартты. Ал кино 2017-жылы кинотеатрларда көрсөтүлөт. Бул тасма Непалда тартылды. Би-Би-Си: Айтматов көп тилдерге которулуп келет. Бирок сингал тилине да которулуп жатканын билбептирмин. Деги эле Айтматов өнөрпоздордон тышкары жалпы коомчулукка таанымал жазуучубу? Чуланда Самаранайке: Ооба. Айтматовдун чыгармалары муундан-муунга өтүп келет. Айтматовду биз шри ланкалык деп карап калдык.