Devet činjenica - koliko dugo živimo
Žene će živeti duže od muškaraca u 195 zemalja, a ta razlika u Srbiji oko 6 godina. Etiopljani će živeti 19 godina duže nego 1990. godine, a ljudi u zemljama sa najdužim očekivanim životnim vekom živeće čak 34 godina duže od ljudi u zemljama sa najkraćim očekivanim životnim vekom.
Ovo su samo neki od nalaza BBC kalkulatora za računanje očekivanog životnog veka koji koristi podatke iz Istraživanja o globalnom zdravstvenom opterećenju koordinisano od strane Instituta za merenje i procenu zdravlja. 1. Živimo duže Očekivano trajanje životnog veka na globalnom nivou uvećalo se za više od sedam godina od 1990. godine, odnosno za jednu godinu na svake tri i po godine. Ljudi širom sveta žive duže delom zbog manjeg broja smrtnih slučajeva od srčanih oboljenja u razvijenim, odnosno manjeg broja preminule dece u nerazvijenim zemljama. Rastu su doprineli i poboljšana zdravstvena zaštita, bolja higijena i napredak medicine u lečenju bolesti. U Srbiji, ova promena je značajno manja nego u svetu - očekivani životni vek produžio se za svega 3,3 godine. U Crnoj Gori, taj broj je još manji - životni vek produžio se za svega dve godine. Slovenija je zato na tragu svetskog trenda sa uvećanjem od 7,2 godine, dok je Hrvatska u sredini sa 5 godina uvećanja. 2. Zapadna Evropa prednjači Čak 14 od 20 zemalja sa najdužim očekivanim trajanjem životnog veka nalazi se u Evropi, ali je na vrhu liste Istočna Azija - ljudi koji se danas rode u Japanu i Singapuru, mogu da računaju na 84 godine života. Iz Centralne Evrope, najbliža vrhu je Grčka sa životnim vekom od skoro 81 godinu. Bolje plasirane od Srbije na ovoj listi su Slovenija, Hrvatska, Albanija, Bosna i Hercegovina i Crna Gora. U odnosu na susede, u Srbiji se živi duže nego u Rumuniji, Mađarskoj i Makedoniji. 3. Afričke zemlje su na začelju Sve osim dve od poslednjeplasiranih 20 zemalja nalazi se u Africi. Deca rođena 2016. godine u Lesotou i Centralnoafričkoj Republici, u kojoj besni građanski rat, očekivano mogu doživeti 50. godinu, čak 34 manje od vršnjaka rođenih u Japanu. U međuvremenu, decenije rata, suše i bezakonja uticale su da Azerbejdžan bude jedina azijska zemlja blizu začelja, sa očekivanim trajanjem životnog veka od 58 godina. 4. Žene žive duže od muškaraca Žene će nadživeti muškarce u 195 od 198 zemalja, i to prosečno za šest godina - a u tom proseku je i Srbija. U nekim zemljama, ta razlika raste čak do 11 godina. Najveće razlike u ovom parametru su u zemljama Istočne Evrope i u Rusiji, gde se kraći očekivani životni vek muškarca objašnjava alkoholizmom i lošim uslovima za rad. Tri zemlje gde muškarci žive duže od žena su Kongo, Kuvajt i Mauritanija. 5. Očekivano trajanje životnog veka u Etiopiji se produžilo za 19 godina Od 1990. godine, očekivano trajanje životnog veka popravilo se u 96 odsto zemalja. Pre 18 godina, građanima 11 zemalja nije prognozirano da će doživeti 50. godinu života, što 2016. godine uspevaju građani svih zemalja. Šest od deset najvećih produženja životnog veka dogodilo se u supsaharskoj Africi. Etiopija, koja se 1990. godine još oporavljala od gladi, imala je očekivano trajanje životnog veka od svega 47 godina. Bebe koje su rođene 2016. godine mogu očekivati da žive 19 godina duže pre svega jer je sve manje respiratornih infekcija i bolesti digestivnog trakta, poput rota virusa i kolere. 6. Ipak, očekivani životni vek kraći je u osam zemalja Kao što se zemlje koje su ostvarile najveći napredak nalaze u supsaharskoj Africi, tamo su i četiri od osam zemalja gde je očekivano trajanje životnog veka kraće nego 1990. godine. Najveći pad doživeo je Lesoto gde, prema procenama Ujedinjenih nacija, jedna od četiri osobe živi sa HIV virusom, što je druga najviša incidenca na svetu. Bebe rođene u susednoj Južnoafričkoj Republici mogu da očekuju život do 62. godine - dve manje nego sunarodnici rođeni pre 25 godina, 1990. godine. U ovom periodu, ova država susrela se sa raširenom epidemijom HIV-a. 7. Prekogranične razlike Očekivani životni vek je vrlo ograničena stvar - neke susedne zemlje mogu se razlikovati i po 20 godina u ovom parametru. Na primer, razlika između Kine i Avganistana je više od 18 godina. Mali, koji je čitavu deceniju pogođen terorizmom i građanskim nemirima, ima očekivani životni vek od svega 62 godine, dok u susednom Alžiru ljudi mogu da očekuju život dug 77 godina. 8. Rat ima razarajući učinak Godine 2010. Sirija je bila na 65. mestu po očekivanom trajanji životnog veka, u prvoj trećini liste zemalja. Ipak, godine neprestanih ratova spustile su je na 142. mesto u 2016. godini. U međuvremenu, u vreme genocida u Ruandi 1994. godine, očekivani životni vek na rođenju bio je samo 11 godina. 9. Razarajući učinak imaju i glad i prirodne nepogode Severna Koreja patila je od užasne gladi između 1994. i 1998. godine, a to je značajno smanjivalo očekivano trajanje životnog veka sve do početka prve decenije 21. veka. Procenjuje se da je više od 200 hiljada ljudi stradalo u zemljotresu na Haitiju 2010. godine. Ipak, podaci o očekivanom trajanju životnog veka popravili su se tokom sledeće godine. Da biste proverili očekivani životni vek za vaše godine, pol i zemlju, probajte naš kalkulator životnog veka.