„Call of Duty - Modern Warfare": Igrica razbesnela Ruse - ko je junak, a ko negativac
Mnoge u Rusiji uvredila je i razbesnela nova verzija veoma popularne video igrice „Call of Duty - Modern Warfare".
Ruski gejmeri su čak igrici spustili rejting na popularnom sajtu Metakritik (Metacritic), pa je u trenutku izlaska imala ocenu 3.0, što je zaista malo. Neki ruski jutjuberi su u međuvremenu odbili da objavljuju tutorijale i pišu recenzije za CoD. Tako je jedan poznati vloger, poznatiji pod pseudonimom Medison (Maddyson), javno saopštio da on ne podržava igricu, iako mu je obećan veliki honorar. U isto vreme su kritičari sa Zapada prilično zadovoljni, ističući da je igrica na visokom tehnološkom nivou i ima zanimljiv gejmplej. Ne bave se političkim trenutkom. Iz kompanija Aktivižn (Activision), koja je napravila igricu, za Rusku službu BBC ističu da je siže priče samo jedan deo igrice, kao i „da je reč o izmišljenoj priči koja ne prikazuje događaje iz stvarnog života". „Igrici nije cilj da daje političke izjave o nekoj konkretnoj strani ili konfliktu", ističu tvorci. Šta se to tačno nije svidelo ruskim gejmerima? Pažnja, tekst sadrži spojlere! Masovna ubijanja i hemijsko oružje Radnja igrice se dešava u izmišljenoj zemlji Urzikistan, a status i raspored vojnih snaga ukazuje da je prototip za to bila Sirija. Ruski gejmeri su ljuti zbog uloge koju imaju ruski vojnici, koji su i u prethodnim delovima igrice uglavnom bili negativci, ali su ovog puta naročito surovi, i to uglavnom prema civilima. U jednom delu igre gejmer kontroliše lik devojčice, čija majka gine za vreme bombardovanja ruske vojske, a oca pred njenim očima ubija ruski vojnik. Njen zadatak je da se neprimetno približi vojniku i ubije ga, a ukoliko gejmer to ne uspe, vojnik ubija i devojčicu. U nastavku devojčicu zarobljava ruski pukovnik (kasnije general) Barkov i taj deo je prilično surov - on muči devojčicu kako bi saznao gde se nalazi vođa pobunjenika, za koje smatra da su teroristi. Mučenje je prikazano detaljno. Barkov na lice devojke stavlja krpu i sipa vodu na nju, što je način mučenja poznat kao waterboarding. Taj termin postao je opšte poznat uglavnom zahvaljujući zapadnoj kinematografiji, gde ga uglavnom primenjuju specijalci sa Zapada. Onda sledi scena u kojoj ljudi u ruskim vojnim uniformama vešaju nenaoružane civile, da bi kasnije protiv civila upotrebili otrov, iako oni očigledno nisu opasnost za njih. Jedini razlog za to je nedavni napad pobunjenika, koje obični građani podržavaju, Barkov smatra. Međunarodne organizacije su više puta izveštavale o upotrebi hemijskog oružja u Siriji, ali Rusija nijednom nije bila optužena za njegovo korišćenje. Sličnih optužbi je bilo i protiv snaga sirijskog predsednika Bašara al-Asada, koje ili u potpunosti negiraju upotrebu takvog oružja, ili za to okrivljuju ekstremiste. Da li ste zavisni od video igrica? „Put smrti" ili „beli šlemovi" U drugom delu igrice jedan od glavnih heroja učestvuje u jurišu ruske vazduhoplovne baze, koji počinje napadom malih dronova ručne izrade. Stvarni napad na rusku aviobazu pomoću bespilotnih letelica odigrao se poslednjeg dana 2017. godine. Tada je nezvanično objavljeno da je ozbiljno oštećeno ili uništeno nekoliko aviona, što je Ministarstvo odbrane ubrzo negiralo. Zatim je, prema rečima ruskih vojnika, usledio još najmanje jedan napad, koji je bio odbijen. U igrici grupa pobunjenika, kojoj se priključio operativac CIA, jurišom zauzima aviobazu, ubija na desetine Rusa, a sama baza tokom napada biva u potpunosti uništena. A onda sledi deo igre pod nazivom zauzima „Put smrti" (Highway of Death). U ovom delu pobunjenici i njihov američki prijatelj nalaze se pored puta punog uništene tehnike lokalne ekstremističke grupe. Pobunjenici tvrde da je sve to posledica vazdušnog napada ruske avijacije na teroriste u povlačenju. Ipak, mnogi u Rusiji su obratili pažnju da je naziv tog puta u igrici - i na ruskom i na engleskom - isti kao i nezvanični nadimak dva puta koji zaista postoje. Reč je o putevima na kojima je 1991. godine, u operaciji „Pustinjska oluja", u bombardovanju uništeno na stotine automobila i oklopnih vozila iračke armije koja je napuštala Kuvajt. Poginulo je na stotine ljudi. Međutim, vazdušne udare je tada vršila avijacija zapadnih zemalja, a ne ruska. Osim svega toga, ruski mediji su još ranije skrenuli pažnju na to da u igri ima dosta „belih šlemova" - grupe dobrovoljaca koje su delovale u Siriji na teritorijama pod kontrolom pobunjenika, a čiji je zadatak da pomognu civilima pogođenim borbenim dejstvima. Moskva i Damask za to vreme tvrde da ta organizacija radi u interesu Zapada i da se bavi insceniranjem napada hemijskim oružjem, kriveći za to vladu Sirije. Nakon što je igrica objavljena ispostavilo se da je u verziji za rusko govorno područje boja kaciga promenjena - postale su zelene. Ko je general Barkov? U mnogim igrama serijala Call of Duty Rusi su se delili na „dobre" i „loše". Tom prilikom „loši" su obično bili pobunjenici-ultranacionalisti, koji pokušavaju da svrgnu rusku vladu, a „dobri" su ih sprečavali u tome zajedno sa zapadnjačkim specijalnim snagama. Ipak, ovog puta sve ukazuje na to da se radi o profesionalnom vojniku sa činom generala, iako tokom igre Barkova i njegove vojnike ne povezuju otvoreno sa ruskom vojskom. Međutim, on komanduje ruskom avijacijom i oklopnim vozilima, pobunjenici nazivaju njegove ljude ruskim vojnicima, a on nosi rusku uniformu i rusku vojnu potkošulju koja ga prikazuje kao komandosa. Osim toga, ako se u sećanjima devojčice - čije su roditelji ubili Barkovljevi ljudi - na njegovim epoletama vide pukovničke zvezde, a tokom razvoja glavne radnje igrice njega nazivaju generalom, teško da je mogao da dobije viši čin ako nije profesionalni vojnik. Iz toga je moguće izvesti zaključak da je ruska vlast na njegove zločine iz prošlosti zažmurila na jedno oko. Jedini detalj koji može da ukazuje na to da Barkov ne služi u ruskoj vojsci je nedostatak ruskih amblema na uniformi. Umesto njih na rukavu mu svetluca crveni pravougaonik na kome piše „Pobeda ili smrt". Osim toga, te iste zastave mogu da se vide u njegovoj bazi, koja se iz nekog razloga nalazi u gruzijskom gradu Boržomiju, a njegova vila sa bazenom i crkvom je u Moldaviji. Na kraju, u završnom kadru trejlera, shvativši da gubi, Barkov bezuspešno pokušava da se čuje sa Moskvom, a posle njegove smrti komanda javlja herojima da se Rusija odrekla svog generala. Ovi na to odgovaraju da ruske vlasti nisu imale naročitog izbora. Siva zona Autori su još u fazi izgrade igre saopštili da žele da ispričaju dublju priču nego u prethodnim verzijama. To znači da u igri ima složenih moralnih pitanja, pa gejmer mora da pravi izbor koji nije baš jednostavan. Prema njihovim rečima, želeli su da izbegnu tradicionalnu crno-belu podelu i pokažu da u savremenim oružanim sukobima najviše ima sive zone. Međutim, ruski gejmeri najviše zameraju što je, prema njihovom mišljenju, upravo Rusija ta koja u igrici širi konflikt i koja je prikazana isključivo sa loše strane. U igrici se bore četiri glavne vojne sile. Sa jedne strane su američki i britanski komandosi i njihovi saveznici, lokalni pobunjenici, kod kojih se prepoznaju crte kurdskih jedinica i „umerene opozicije" sirijskih vlasti. Neko ko igra igricu kontroliše likove sa te strane. Njihovi protivnici su dve oružane sile, koje ratuju i međusobno. To su ljudi u ruskim vojnim uniformama, koje pobunjenici optužuju za upad na njihovu stranu, kao i izmišljena ekstremistička organizacija „Al-Katala", koja podseća na Al Kaidu. Neki ruski gejmeri pišu da su ruske vojnike time praktično stavili u isti koš sa teroristima. Od svih Rusa u igrici kao pozitivan lik može da se okarakteriše u najboljem slučaju samo jedan - agent Nikolaj, koji pomaže zapadnim komandosima. U isto vreme strana za koju igra gejmer prikazana je kao da sledi „ispravne" ciljeve, iako i ona često čini kontroverzne stvari sa moralne tačke gledišta. Na primer, jedan od glavnih heroja, britanski kapetan Prajs, ispituje jednog od vođa „Al Katala", dobija od njega potrebno priznanje, a zatim uzima njegovu ženu i dete kao taoce. Pre ispitivanja on govori liku, kojim upravlja gejmer, da ovaj mora obavezno da učestvuje u ispitivanju. Ukoliko gejmer izabere tu opciju, njegov lik mora da uzme revolver, prisloni ga na glavu deteta koje je u naručju uplakane majke i povuče okidač. Potom se ispostavi da oružje nije napunjeno, ali pre nego što komandos uspe da ga napuni vođa „Al Katali" ispriča sve što su hteli od njega da saznaju. Jedan od onih koji smatraju da je to bilo preterano je upravo ruski agent Nikolaj. Nakon toga, u delu igre sa napadom terorista na London, kapetan Prajs po cenu života jednog od talaca spasava ostale, dok ekstremista Volk u jednoj sceni pominje da je nekada radio za CIA. Jedan od vođa pobunjenika, koji sa glavnim junacima ratuju protiv ruskih vojnika i Al Katala, dolazi u posed hemijskog oružja i sa njime prelazi kod ekstremista. On želi da to oružje upotrebi u Sankt Peterburgu i svali krivicu na Amerikance, kako bi se Rusija koncentrisala na rat sa SAD i napustila Uzikstan. Posle toga CIA praktično predaje saveznike i stavlja ih na spisak terorističkih organizacija, iako zna da je u krađu oružja uključen samo jedan od pobunjenika. I za kraj, tokom igrice s vremena na vreme treba donositi teške odluke. Na primer, u jednom slučaju igrača napada vatrenim oružjem žena pored koje stoji dete koje plače od straha. Ako je ne ubije, ona će ubiti njega. Ceo serijal Teško je uporediti vreme u kome se odvija radnja igrice sa realnošću. Stvar je u tome što je poslednji serijal zapravo prikvel celokupnog podserijala Modern Warfare. To znači da se događaji iz prethodna tri dela hronološki odvijaju nakon događaja iz nove igrice. Priča iz svakog dela Modern Warfare igara je završena i povezana sa narednom. Na taj način svaku igru možemo da posmatramo kao jednu od epizoda celokupne istorije Trećeg svetskog rata u kome učestvuju Rusija, SAD i različite terorističke organizacije. U tri prethodna serijala teroristi ratuju na teritoriji Rusije i bliskoistočnih zemalja i uporno pokušavaju da isprovociraju rat sa SAD. Nakon smrti vođe Al Katala, čiji je nadimak bio „Vuk", na scenu stupa vođa ekstremističke organizacije Imran Zahajev. Upravo on, uz pomoć nacionaliste Vladimira Makarova i američkog generala Šeparda nešto kasnije isprovocira Treći svetski rat. Ukoliko se pogledaju svi događaji tokom čitavog podserijala Modern Warfare, Rusija i SAD posle destruktivnog Trećeg svetskog rata zaključuju mir. Inače, u tim igrama se među antagonistima nalazi američki vojnik, a među protagonistima ruski agent Nikolaj. Štaviše, u jednom od serijala američki specijalci ratuju uz podršku ruskih vojnika. Prema tome, rat koji traje dvadeset godina u Uzikstanu može da se odvija i sredinom devedesetih godina, ali i početkom dvehiljaditih ili nakon 2010. godine, sve zavisi od toga šta se uzima kao prelomna tačka. Istorijske paralele ove serije ili datumi navedeni su u poslednjoj misiji - i u njoj se događaji odvijaju u sadašnjem vremenu, 2019. godini. Osvrt na kinematografiju U Modern Warfare igri, kao i u celom serijalu Call of Duty tradicionalno se pojavljuje mnogo citata iz filmova. Na primer, u serijalu Svet u ratu (World at War), koji se dešava tokom Drugog svetskog rata, prekopiran je dvoboj snajperista iz filma „Neprijatelj pred vratima", da bi u sledećem bilo direktnih citata iz filmova „Tanka crvena linija" i „Spašavanje redova Rajana". U najnovijoj igrici takođe ima citata iz filmova. Na primer scena juriša na američku ambasadu podseća na film „13 sati: Tajni vojnici Bengazija". Štaviše, sama zgrada američke ambasade u Uzikistanu liči na diplomatsko predstavništvo SAD u Libiji, koje je prikazano u filmu. Neke scene podsećaju i na druge filmove. Na primer, scena sa taocem u Londonu podseća na film „Katanac za bol". Istina, talac se ne nalazi u Britaniji već u Iraku. Komentator BBC-ja Mark Cesljak u recenziji naveo je da su titlovi i okruženje filma isti kao u holivudskim blokbasterima, a kao primer navodi film Sicario.Atmosfera, muzika i najavljena tendencija igre da neće postojati podela na dobre i loše, zaista podsećaju na taj film, i još više na njegov nastavak Sicario 2, smatra on. Najmanje dve scene, ispitivanje vođe grupe „Al Katali" i svađa CIA sa specijalcima zbog proglašavanja pobunjenika teroristima, veoma liče na radnju filma - jedino se razlikuju u tome što su te scene u filmu brutalnije, a Rusa u filmu nema. Inače, taj film je uglavnom posvećen sumnjivim metodama rada američkih specijalaca. Pratite nas na Fejsbuku i Tviteru. Ako imate predlog teme za nas, javite se na bbcnasrpskom@bbc.co.uk