Klimatske promene: Špijunski satelit pokazao koliko se brzo tope glečeri na Himalajima
Slike koje je napravio obaveštajni satelit u vreme Hladnog rata pokazale su kojom brzinom nestaje led sa Himalaja.
Sa slika Heksagona 2011. skinuta je oznaka tajnosti i digitalizovane su za potrebe naučnih istraživanja Naučnici su uporedili fotografije koje su u to vreme snimile američke izvidnice sa nedavnim slikama iz posmatračkih misija svemira i otkrili da se led topi dvsotruko brže nego pre 40 godina. Istraživanja su pokazala da se od 2000. godine visina glečera na planinskim vrhovima smanjuje za pola metra tokom jedne godine. Naučnici tvrde da su klimatske promene glavni uzrok. „Zahvaljujući ovoj studiji, mi zaista vidimo najjasniju sliku o promenama koje su zadesile ledeni pokrivač Himalaja", kaže Džošua Morer sa Univerziteta Kolumbija za BBC Njuz, koji radi u opservatoriji Lamont-Doerti u Njujorku. Istraživanje je objavljeno u naučnom časopisu Sajens Advansiz. Sateliti Heksagon bili su tajni program američkih obaveštajaca Tokom 70-tih i 80-tih godina američki obaveštajni program - kodnog imena Heksagon - lansirao je 20 satelita u orbitu da tajno fotografišu Zemlju. Tajne slike su čuvane na rolnama filma, koje su sateliti potom bacali u atmosferu, gde su ih u vazduhu preuzimali vojni avioni. Sa ovih dokumenata je 2011. skinuta oznaka tajnosti i digitalizovana su za potrebe istraživanja američkih geologa. Među špijunskim fotografijama su i Himalaji - oblast o kojoj jedva da ima starijih podataka. Poredeći ove slike sa onimna iz satelita NASE i Japanske svemirske agencije Jaksa, istraživači su utvrdili koliko se ovaj region promenio. Tim sa Univerziteta Kolumbija posmatrao je 650 himalajskih glečera u razmaku od oko 2.000 kilometara. Ova grupa naučnika otkrila je da je u periodu između 1975. i 2000. nestajalo u proseku četiri milijarde tona leda svake godine. Međutim, od 2000. do 2016. glečeri su se topili dvostruko brže - nestajalo je osam milijardi tona godišnje. Satelitski snimci klimatskih promena Morer objašnjava koliko je to vode. „Da steknete utisak, osam milijardi tona leda može da ispuni 3,2 miliona olimpijskih bazena svake godine". Topljenje nije svuda isto, dodaje. „Glečeri najviše gube led sa dna, gde je najrazređeniji. Neki su se istanjili po pet metara za godinu dana." U naučnim krugovima postoji debata o uzrocima ove pojave. Smatra se da promena u količini padavina i čađ iz industrijskih postrojenja ubrzava topljenje. Tim sa Kolumbije smatra da ovi faktori utiču, ali da je rast temperature na Himalajima glavni uzrok. Fotografije Heksagona spuštale su se iz satelita u kapsulama Naučnici smatraju da će gubitak leda imati posledice na duži rok. Kratkoročno, otapanje može izazvati poplave. Dugoročno gledano, milioni ljudi u regionu koji zavise od voda sa planina, tokom sušnih godina mogu iskusiti veoma ozbiljne poteškoće. Komentarišući ovo istraživanje, Hemiš Pričard iz britanskog Antarktičkog istraživačkog centra osvrnuo se na klimatske promene. „Tokom jedne generacije, topljenje se udvostručio i ovi glečeri se brzo smanjuju". Zašto je to bitno? Kad se led istroši neke od najvažnijih azijskih reka će izgubiti vodosnabdevanje koje im omogućava da imaju vode i u sušnim periodima, kada je voda najvrednija, kaže profesor. „Bez planinskih glečera, suše će biti još gore za milione ljudi koji žive nizvodno." Pogled na Himalaje iz Međunarodne svemirske stanice