section_heading: Srednji vijek
paragraph_text: Najvještiji navigatori (piloti) u to vrijeme bili su pomorci talijanskih primorskih gradova, osobito Venecije i Genove, a na sjeveru pomorci Hanze. Venecijanci su upotrebljavali posebne tablice nazvane martologio, slične tablicama za zbrajanje kurseva, kojima su izračunavali približnu poziciju broda na otvorenom moru (zbrojenu poziciju) nakon jedrenja od poznate polazne pozicije. Prevaljeni put u pojedinim kursevima računali su pomoću pješčanog sata i brzine broda, procijenjene odoka.