section_heading: Arheološko područje Stražbenica
paragraph_text: Najstariji narod o kome se zna da je živio na području Like i Vrepca bili su Iliri, odnosno njihovo pleme Japodi. Jedno od najpoznatijih njihovih naselja bila je Stražbenica, brdo koje se izdiže iznad Vrepca. Pretpostavlja se da su svoja naselja u Lici gradili od 1000. do 300. godine prije nove ere, tj. do rimskih osvajanja te teritorije. Naselje na Stražbenici bilo je podignuto na osam stepenastih terasa, čiji su tragovi i danas vidljivi. Na podnožju Stražbenice otkriveno je groblje u koje su svoje umrle sahranjivali inhumacijom i kremiranjem. Pepeo su pohranjivali u urne (žare) s nakitom i drugim omiljenim predmetima pokojnika. Japodi su urne izrađivali od keramike s poklopcima i od tanjeg kamena, pa su ih zakopavali i iznad njih stavljali veći sloj zemlje i kamena. Na Lećištu i Orlovom kamenu, u podnožju Stražbenice, otkrivene su japodske grobnice (tumuli) s kamenim grobnim konstrukcijama iz kasnoga brončanog i starijega željeznog doba. Osim ostataka ljudskih kostura u tim tumulusima su nađeni mnogobrojni predmeti, uglavnom brončani nakit i dijelovi nošnje, jantarna zrna s fibulama i ogrlica, jantarni kipić konja te perle od staklene paste.<ref><ref>Ružica Drechsler-Bižić, Naselje i grobovi preistorijskih Japoda u Vrepcu, Vjesnik Arheološkog muzeja Zagreb 3/1, str. 35–60. + 14 tabli, 1958.<ref>Josip Brunšmid, Grobovi halštatskog doba u Vrepcu kod Gospića, Sitne vijesti, str. 163–164., Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, 1897.