Đi Khám bệnh Đánh giá Triệu chứng ở Miệng và Cổ họng Đánh giá Bệnh sử Gần đây và Yếu tố Rủi ro Đánh giá các Triệu chứng Phổ biến khác
Mặc dù không nhất thiết phải đi khám bệnh mỗi lần đau cổ họng, nhưng bạn nên hẹn gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện những triệu chứng điển hình của viêm họng liên cầu khuẩn. Nếu đau họng có kèm theo hạch bạch huyết sưng, phát ban, khó nuốt hay thở, sốt cao hoặc sốt kéo dài hơn 48 giờ, bạn nên đi khám bệnh. Bạn cũng nên nhờ bác sĩ tư vấn nếu đau họng kéo dài hơn 48 giờ. Cho họ biết đầy đủ các triệu chứng bạn gặp phải và bạn nghi ngờ nguyên nhân do liên cầu khuẩn. Thông thường bác sĩ sẽ tìm những dấu hiệu điển hình nhất của căn bệnh này.  Họ đo thân nhiệt của bạn. Sau đó bác sĩ rọi đèn nhìn vào cổ họng, chắc chắn họ cần kiểm tra amidan có sưng hay không, các hạt đỏ li ti trên lưỡi, hoặc tìm vệt màu trắng hay vàng trong sâu cổ họng. Về cơ bản quy trình này là cách để bác sĩ đánh giá các triệu chứng bệnh một cách có tổ chức. Đối với người lớn, họ sử dụng Nguyên tắc Dự đoán Lâm sàng, một nguyên tắc xây dựng dựa trên kinh nghiệm để xác định khả năng bạn có bị nhiễm trùng liên cầu khuẩn nhóm A không. Đơn giản đó chỉ là một danh sách các tiêu chuẩn để xác định có cần phải áp dụng điều trị đối với bệnh viêm họng liên cầu khuẩn, và điều trị thế nào.  Bác sĩ tính điểm (dương hay âm) cho các dấu hiệu và triệu chứng như sau: +1 điểm cho hạt màu trắng sữa trên amidan (dịch rỉ từ amidan), +1 điểm cho hạch bạch huyết sưng, đau (sưng hạch phía trước cổ), +1 điểm nếu bị sốt gần đây, +1 điểm cho bệnh nhân dưới 15 tuổi, +0 điểm cho độ tuổi từ 15-45, -1 điểm cho bệnh nhân lớn hơn 45 tuổi, và -1 điểm nếu có ho. Nếu bạn có từ 3-4 điểm thì nhận được giá trị dự đoán dương (PPV) xấp xỉ 80% bạn nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A. Cơ bản nghĩa là bạn dương tính với liên cầu khuẩn. Trường hợp nhiễm trùng này phải điều trị bằng thuốc kháng sinh, bác sĩ sẽ kê đúng liều thuốc bạn cần uống. Các tiêu chuẩn của Nguyên tắc Dự đoán Lâm sàng cho thấy không hiệu quả khi dự đoán trường hợp nhiễm trùng cần điều trị bằng kháng sinh ở trẻ em. Xét nghiệm kháng nguyên liên cầu nhanh có thể tiến hành ngay tại phòng khám và chỉ mất vài phút. Bác sĩ dùng tăm bông (tương tự tăm bông hiệu Niva) lấy mẫu dịch lỏng phía trong cổ họng để xét nghiệm vi khuẩn. Bạn nhận được kết quả sau 5 tới 10 phút khi dịch lỏng được xét nghiệm xong. Nếu xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh cho kết quả âm tính nhưng bạn vẫn còn các triệu chứng khác của căn bệnh này, lúc đó bác sĩ có thể làm một xét nghiệm khác lâu hơn, gọi là cấy khuẩn cổ họng. Cấy vi khuẩn cổ họng là việc cho vi khuẩn sinh sôi bên ngoài môi trường cổ họng, trong một chiếc đĩa. Khi quần thể vi khuẩn phát triển nhiều hơn thì xét nghiệm dễ dàng tìm ra liên cầu khuẩn nhóm A. Có khả năng bác sĩ sẽ sử dụng kết hợp Nguyên tắc Dự đoán Lâm sàng với xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh hoặc cấy khuẩn cổ họng, tùy vào đánh giá lầm sàng của họ.  Dù bình thường chỉ cần xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh cũng đủ xác định có nhiễm liên cầu khuẩn hay không, nhưng đã từng có một số trường hợp cho kết quả âm tính sai. Nếu so sánh thì cấy khuẩn cổ họng cho kết quả chính xác hơn. Không cần cấy khuẩn cổ họng nếu xét nghiệm liên cầu khuẩn cho kết quả dương tính, vì xét nghiệm này trực tiếp kiểm tra kháng nguyên của vi khuẩn và chỉ cho kết quả dương tính nếu tồn tại một ngưỡng vi khuẩn nào đó. Kết quả cho thấy phải điều trị ngay bằng kháng sinh.  Bác sĩ dùng một cây tăm bông lấy mẫu dịch lỏng phía trong cổ họng, sau đó chuyển tăm bông tới phòng thí nghiệm. Tại đây người ta cấy mẫu vào một chiếc đĩa chứa thạch trắng, vi khuẩn được ủ từ 18-48 giờ tùy vào phương pháp của mỗi phòng thí nghiệm. Nếu bạn có bệnh thì liên cầu khuẩn beta nhóm A sẽ sinh sôi trong đĩa. Một số bác sĩ thích xét nghiệm khuếch đại axít nucleic (NAAT) thay cho phương pháp cấy khuẩn cổ họng sau khi có kết quả âm tính từ xét nghiệm liên cầu nhanh. Xét nghiệm này chính xác và cho kết quả trong vòng vài giờ, không cần tới 1-2 ngày như cách cấy khuẩn. Viêm họng liên cầu khuẩn là bệnh nhiễm trùng vi khuẩn, vì vậy bệnh chỉ được điều trị hiệu quả bằng kháng sinh. Nếu bạn dị ứng với bất kì loại kháng sinh nào (như penicillin) thì phải cho bác sĩ biết để họ kê thuốc thay thế phù hợp hơn.  Một đợt điều trị bằng kháng sinh thường kéo dài tới 10 ngày (tùy vào loại kháng sinh do bác sĩ quyết định). Bạn phải uống kháng sinh cho đủ đợt điều trị, ngay cả khi đã cảm thấy khỏe trước khi hết đợt điều trị đó. Penicillin, amoxicillin, cephalosporins, và azithromycin là các kháng sinh phổ biến dùng để trị nhiễm trùng. Penicillin thường được sử dụng và hiệu quả với bệnh viêm họng liên cầu khuẩn. Tuy nhiên một số người dị ứng với loại thuốc này, do đó bạn nên cho bác sĩ biết nếu nhận thức được mình có khả năng bị tác dụng phụ. Amoxicillin cũng là một lựa chọn tốt đối với loại bệnh viêm họng này. Về hiệu quả nó tương tự như penicillin nhưng có khả năng chịu được axít tiết ra từ dạ dày trước khi hấp thu vào cơ thể. Ngoài ra amoxicillin có phổ hoạt động rộng hơn penicillin. Azithromycin, erythromycin, hay cephalosporins là các thuốc thay thế cho penicillin khi bệnh nhân dị ứng với penicillin. Lưu ý rằng thuốc erythromycin có nguy cơ gây ra tác dụng phụ ở đường tiêu hóa cao hơn. Thời gian phục hồi thường tương đương với thời gian của đợt điều trị bằng kháng sinh (lên tới 10 ngày), và bạn nên tạo cơ hội cho cơ thể phục hồi nhanh hơn.  Ngủ nhiều, uống trà thảo mộc và nhiều nước để giảm đau họng. Bên cạnh đó, đôi khi bạn cũng nên tiêu thụ các thức uống lạnh, kem và kem cây để làm dịu cổ họng. Bạn sẽ cảm thấy khỏe hơn trong vòng 2-3 ngày, nếu tình trạng không khá hơn hoặc vẫn còn sốt thì bạn nên đi khám bệnh lại. Nếu có bất kì dấu hiệu dị ứng nào với kháng sinh thì bạn phải liên hệ với bác sĩ ngay. Dấu hiệu dị ứng bao gồm nổi mẩn, phát ban, hoặc sưng sau khi uống thuốc. Đau cổ họng nặng là dấu hiệu đầu tiên của bệnh viêm họng liên cầu khuẩn. Bạn vẫn có thể đã mắc bệnh nếu cổ họng chỉ đau vừa phải, nhưng nếu là đau nhẹ và dễ dàng chữa khỏi hay làm dịu thì gần như không thể do bệnh này gây ra.  Với điều kiện chứng đau cổ họng này phải xuất hiện một cách độc lập, không phải nói hay nuốt mới đau. Các chứng đau có thể làm dịu bớt bằng cách uống thuốc hoặc dùng đồ ăn, thức uống lạnh vẫn có khả năng liên quan tới liên cầu khuẩn, nhưng bạn rất khó trị hết đau hoàn toàn mà không phải dùng tới thuốc bác sĩ kê. Nếu cổ họng chỉ đau vừa phải nhưng trở nên rất đau mỗi khi nuốt, thì khả năng bạn đã nhiễm liên cầu khuẩn. Đau cổ họng khiến người bệnh khó có thể nuốt trôi là dấu hiệu đặc biệt phổ biến ở những người bị viêm họng liên cầu khuẩn. Nhiễm trùng liên cầu khuẩn thường khiến hơi thở có mùi hôi thấy rõ, dù không phải bệnh nhân nào cũng bị. Sở dĩ có hiện tượng này là do sự sinh sôi của vi khuẩn trong miệng.  Hơi thở có mùi nặng nhưng lại rất khó mô tả, một số người nói rằng nó có mùi giống như kim loại hay mùi bệnh viện, số khác thấy giống mùi thịt thối. Nhưng không quan trọng là mùi gì, "hơi thở khi nhiễm liên cầu khuẩn" sẽ nặng mùi và hôi hơn hơi thở bình thường. Chính vì “hơi thở hôi” phụ thuộc vào đánh giá chủ quan của mỗi người nên đây không thực sự là cách chẩn đoán bệnh, chỉ là dấu hiệu có liên quan thường thấy. Hạch bạch huyết là nơi bắt giữ và tiêu diệt mầm bệnh. Hạch bạch huyết thường sưng lên và đau khi sờ nếu bạn mắc viêm họng liên cầu khuẩn.  Mặc dù hạch bạch huyết nằm ở nhiều vị trí khác nhau trên cơ thể nhưng những hạch nằm gần với nơi nhiễm trùng nhất sẽ sưng đầu tiên. Do đó với bệnh viêm họng liên cầu khuẩn, hạch bạch huyết nằm tại cổ họng hay ở khu vực xung quanh sẽ sưng.  Bạn dùng đầu ngón tay nhẹ nhàng sờ vào khu vực nằm ngay trước tai, rồi di chuyển ngón tay theo chuyển động vòng tròn phía sau tai.  Bạn cũng cần kiểm tra khu vực cổ họng ngay dưới cằm. Với bệnh này, nơi hạch bạch huyết thường sưng nhất là dưới xương hàm, đâu đó ở vị trí giữa cằm và tai. Di chuyển đầu ngón tay lùi lại và hướng lên tai, sau đó hướng xuống dọc theo bên cổ ở dưới tai. Kết thúc kiểm tra ở xương đòn và lập lại tương tự ở phía bên kia. Nếu bạn sờ thấy chỗ phồng hay sưng đáng kể ở nhưng nơi vừa kiểm tra thì đó có thể là hạch bạch huyết bị sưng do liên cầu khuẩn. Người mắc viêm họng liên cầu khuẩn thường có nhiều hạt nhỏ li ti màu đỏ phủ dọc theo lưỡi, đặc biệt ở khu vực trong cổ họng. Nhiều người mô tả lớp hạt nhỏ li ti gây đau này giống với vỏ ngoài quả dâu tây. Chúng có màu đỏ tươi hay đỏ thẫm, tổng thể nhìn như bị sưng. Bệnh nhân viêm họng liên cầu khuẩn phát triển các đốm xuất huyết màu đỏ trên ngạc mềm và ngạc cứng (trên vòm họng, nằm gần phía sau). Loại bệnh viêm họng này khiến amidan sưng lên, có màu đỏ tươi hay đỏ đậm hơn bình thường và lớn hơn thấy rõ. Ngoài ra bạn cũng để ý thấy amidan có phủ một lớp màu trắng, lớp phủ này có thể nằm trực tiếp trên amidan hoặc đơn giản nằm sâu trong cổ họng, nó cũng có khả năng mang màu vàng thay vì màu trắng. Không hẳn chỉ xuất hiện dưới dạng lớp phủ màu trắng, bạn có thể thấy những vệt mủ dài màu trắng phủ lấy amidan. Đây chính là triệu chứng của viêm họng liên cầu khuẩn. Một số người dường như dễ nhiễm liên cầu khuẩn hơn những người khác. Nếu bạn đã từng nhiễm liên cầu khuẩn thì khả năng đợt nhiễm trùng mới cũng do liên cầu khuẩn. Trong khi có tới 20%-30% các ca đau họng ở trẻ em là do liên cầu khuẩn, nhưng ở người lớn chỉ có 5%-15% số ca đau họng do loại vi khuẩn này gây ra. Bệnh nhân lớn tuổi và những người đang mắc một căn bệnh khác (như cúm) dễ bị nhiễm trùng cơ hội hơn. Khả năng mắc viêm họng liên cầu khuẩn cao hơn khi trong nhà có người đã mắc bệnh này trong hai tuần qua. Sống hay sinh hoạt ở những nơi tập thể như trường học, nhà trẻ, ký túc xá, doanh trại quân đội là điều kiện để vi khuẩn sinh sôi và phát tán rộng rãi. Mặc dù trẻ em có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn nhưng trẻ sơ sinh dưới 2 tuổi lại rất ít có khả năng lây bệnh này. Tuy nhiên, chúng không có những triệu chứng thường thấy như ở trẻ em và người lớn. Trẻ sơ sinh có thể sốt, chảy mũi, ho và biếng ăn. Hỏi ý kiến bác sĩ về khả năng bé mắc viêm họng liên cầu khuẩn khi bé sốt hay có các triệu khác và trước đó đã tiếp xúc gần gũi với bạn hay người nào đó nhiễm liên cầu khuẩn. Những người bị suy giảm hệ miễn dịch, tức là khả năng chống lại nhiễm trùng kém, có rủi ro nhiễm loại vi khuẩn này cao hơn. Các trường hợp bệnh hay nhiễm trùng khác cũng làm tăng nguy cơ viêm họng liên cầu khuẩn.  Hệ miễn dịch của bạn có thể suy giảm đơn giản vì cơ thể mệt mỏi. Tình trạng gắng sức hay luyện tập quá mức (như chạy đua đường dài) cũng khiến cơ thể mất sức rất nhiều. Khi đó cơ thể bạn chỉ tập trung vào quá trình phục hồi sức nên khả năng chống nhiễm trùng sẽ suy giảm. Nói một cách đơn giản, cơ thể chủ yếu chỉ tập trung phục hồi thể lực nên nó không thể bảo vệ chính mình một cách hiệu quả. Hút thuốc lá cũng làm tổn thương niêm mạc bảo vệ trong miệng và tạo điều kiện cho vi khuẩn định cư dễ dàng hơn. Quan hệ tình dục bằng miệng tạo điều kiện tiếp xúc trực tiếp của khoang miệng với vi khuẩn nhiều hơn. Bệnh tiểu đường làm giảm khả năng chống nhiễm trùng. Đây là căn bệnh nhiễm trùng có thể lây qua đường tiếp xúc trực tiếp với vi khuẩn gây bệnh. Khó có khả năng bạn mắc bệnh mà trước đó chưa từng tiếp xúc trực tiếp với ai mang vi khuẩn.  Rất khó để biết được người nào đang mang liên cầu khuẩn. Trừ khi trước đó bạn bị cô lập hoàn toàn, nếu không thì chỉ có khả năng bạn đã tiếp xúc với ai đó mang bệnh. Nhiều người có thể mang mầm bệnh và lây sang người khác dù bản thân họ không xuất hiện triệu chứng gì. Đau cổ họng do liên cầu khuẩn thường phát triển rất nhanh mà không có dấu hiệu cảnh báo trước. Nếu đau cổ họng tiến triển trong nhiều ngày thì rất có khả năng do một nguyên nhân khác. Nhưng chỉ một mình dấu hiệu này cũng không đủ loại trừ do liên cầu khuẩn. Viêm họng do liên cầu khuẩn thường kèm theo sốt cao (38,3 độ C) hoặc cao hơn. Sốt thấp hơn vẫn có thể do liên cầu khuẩn gây ra, nhưng nhiều khả năng đó là triệu chứng nhiễm trùng virus. Nhức đầu là một triệu chứng thường gặp khác ở bệnh viêm họng liên cầu khuẩn. Mức độ từ nhẹ cho tới rất đau. Nếu bạn ăn không thấy ngon miệng hoặc có cảm giác buồn nôn thì có thể xem đó là một triệu chứng khác của viêm họng liên cầu khuẩn. Tệ nhất là căn bệnh này có thể gây nôn và đau bụng. Cũng như bất kì bệnh nhiễm trùng nào khác, viêm họng liên cầu khuẩn khiến bạn ngày càng mệt mỏi. Tình trạng đó khiến bạn không muốn thức dậy vào buổi sáng, khó có đủ sức lực cho hoạt động thường ngày. Nhiễm trùng liên cầu khuẩn nặng có thể dẫn tới tình trạng tinh hồng nhiệt hay thường gọi là sốt ban đỏ. Triệu chứng ban đỏ nhìn và sờ rất giống như mặt giấy nhám.  Sốt ban đỏ thường xảy ra khoảng từ 12 tới 48 giờ sau khi triệu chứng đầu tiên của viêm họng liên cầu khuẩn xuất hiện. Ban bắt đầu nổi xung quanh cổ trước khi phát triển lan xuống ngực, thậm chí lan xuống tới bụng và vùng bẹn. Trong một số ít trường hợp ban nổi ở lưng, cánh tay, chân hay mặt. Khi bạn uống thuốc kháng sinh sốt ban đỏ nhanh chóng hết. Do đó nếu tình trạng phát ban có đặc điểm này thì bạn nên đi khám bệnh càng sớm càng tốt, bất kể các triệu chứng nhiễm liên cầu khuẩn khác có xuất hiện hay không. Dù bệnh cảm lạnh và viêm họng liên cầu khuẩn có nhiều đặc điểm chung, nhưng có những triệu chứng giống như cảm lạnh mà người nhiễm liên cầu khuẩn không có. Khi các triệu chứng đó không xuất hiện, bạn có thêm một dấu hiệu nữa để khẳng định mình bị viêm họng liên cầu khuẩn thay vì cảm lạnh.  Viêm họng không thường gây ra các triệu chứng ở mũi. Điều này có nghĩa bạn sẽ không ho, chảy mũi, nghẹt mũi, hay đỏ và ngứa mắt.  Ngoài ra viêm họng khiến bạn đau bụng nhưng không làm tiêu chảy.
Biết khi nào phải đi khám bệnh. Cho bác sĩ biết về lo lắng của bạn. Bác sĩ duyệt qua một quy trình chẩn đoán lâm sàng. Yêu cầu bác sĩ xét nghiệm liên cầu khuẩn nhanh. Yêu cầu bác sĩ cấy khuẩn cổ họng. Tìm hiểu về các lựa chọn xét nghiệm khác. Uống thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ. Nghỉ ngơi trong thời gian dùng thuốc kháng sinh. Tái khám nếu cần. Xác định mức độ đau cổ họng. Thử nuốt nước bọt. Ngửi hơi thở. Sờ vào các tuyến ở cổ. Kiểm tra lưỡi. Kiểm tra phía sau cổ họng. Kiểm tra amidan nếu bạn chưa cắt amidan. Xem xét tiền sử bệnh. Đánh giá xem có phải tuổi tác là nguyên nhân khiến bạn dễ nhiễm liên cầu khuẩn. Xác định xem có phải hoàn cảnh sống làm tăng rủi ro nhiễm liên cầu khuẩn. Đánh giá các yếu tố rủi ro khác về sức khỏe khiến bạn dễ nhiễm liên cầu khuẩn. Để ý xem bạn đã ở gần ai bị viêm họng liên cầu khuẩn. Xem xét tốc độ tiến triển của bệnh. Kiểm tra thân nhiệt. Chú ý triệu chứng nhức đầu. Quan sát hệ tiêu hóa. Để ý tình trạng mệt mỏi. Tìm dấu hiệu nổi mề đay. Để ý những triệu chứng không xuất hiện.
https://www.wikihow.com/Tell-if-You-Have-Strep-Throat https://www.wikihow.com/Tell-if-You-Have-Strep-Throat https://www.wikihow.com/Tell-if-You-Have-Strep-Throat https://www.wikihow.com/Tell-if-You-Have-Strep-Throat
Visiting the Doctor Assessing Throat and Mouth Symptoms Assessing Your Recent History and Risk Factors Assessing Other Common Symptoms