title: Tevhid-i Mütefekkirâne
article: ای خالق زیر و 
  برخداوند ای صانع هر اثر خداوند ای ظلت ايجنده مهر نوار ای عالمی مظلم ايدن انوار هر زرهده ای عیان و پنهان ای قدرتنه جهان حیران سنسلكه
   اوزبدة الحقايق هر زره به سن دیلسه لایق زیراکه نه فکر ایدرسه انسان بولور اوشیده پنهان
  بر روح کی سرایت اتمش
  اظهار كمال قدرت اتمش
  بار وحى دكلمى كائناتك
  حتى اوممات ايله حياتك
  مهتابده پرتوك مثـالى
  اشیاده سرایت 
  مألى هر شیئه اولان او در نهایت هرشیده اكا وصول غايت حکمتلرینی کوررسه آدم دير حيرت ايله نه سر اعظم صنعتلرینه باقیجه انسان اولمزمى باقوب باقويده حيران قدرتلرینی دوشنسه افکار حيرت بيغيلور مثال کہسار اشیایی جهان جهان براتمش صانمه زمان زمان براتمش برامر ايله كائناتی بانمش هم حمله سنیده ذاتى يانمش
  قو يمش بوجهانه او بله 
  قانون كيم حرفی ایلز دكر كون مليونلر ايله نجوم يايمش هم هپسنى باللزوم يابمش اما که نصل لزوم بیلم فهم ايليه من اوشیئی آدم
  صاحبش اوکهرلری سمایه آینه باك حقنها به مجموعه برنظام و برمش براويله نظام تام و برمش
  كيم مبدأ خلقت 
  جهاندن بوآنه قدر مصون رهژن محرکاری اوزره سیر ابدرلر بر نقطه یی دور ایدوب کیدرلر
  مليونلر ايله کرات دوار هم هر بر بسنده کړه لر وار مليارلر ايله ديمك عوالم السونمی بونی بهم خیالم ای قدرتی خبره بخش اذعان
  ای حکمتی هر جهتله پنهان ابتسهم نه زمان سنی تصور مغلوب فتور اولور تفکر
  فريادلر ايلر عقل وعرفان
  درك ايتمكه حكمتك يوق امکان
  بامال فتور اولنجه وجدان معذور در اولسه بویله نالان يايدك نه ايجون بومهر و ماهی خلق 
  ايلدك اول شب سیاهی
  مهر ایله جهانی روشن ايتدك مهتاب 
  ایله لیلهی شن ابتدك
  ظلمتلر اندر خيالى لرزان مقبرلر ایدر حیاتی نالان لازم می ایدی ظلام واركن انجم ایله مهروماه روشن لازم ايدى وجود اضدادی نه دندر اتمك ايجاد اضداد دکل جهان نه لازم اجرام ایله آسمان نه لازم آدم دیورز نه در بو موجود اولمزمی ایدی اولیدی مفقود نقصانمی بولوردی قدرت حق ناقصمی قالیردی صنعت حق قالمزسه نه دن ایدادی ایجاد فرياد هزار کره فرياد حكمتلرك اى حكيم قيوم یعنی سكا عرض حال ايلر لا يسئلى ايلکله نسيان جهليله قصور ایدرسه آدم حکمتلرینی کورنجه درکار
  انسانه اولورمی هیچ معلوم معنای بشركه عجز كامل اولسونمی او رتبه به یا نائل اما بعضاً سؤال ايلر
  بيك كره خطا ایدر بو انسان اما بنه رحمتك بيوكدر
  دریای عنايتك بيوكدر عفو ایلر آنی خدای اعظم
  معذور کورای حدای اکوان اظهار تحير ايتسه وجدان زيرا كه بيوكلكك بيوكدر انسان ایسه صفر دن کوچکدر
  حيرتلر ايدر بو يولده اظهار قابلی کورو بده آسمانی فرياد ايله طولمامق لسانی خورشید ایله ایلیور تنور باقى منه ظلت تحير مجهول بزه زمين، سماوات ایتسونمى علوم عجب مباهات
  علوياتي براقسون افكار
  سفلياتك ده دركی دشوار اسرار ايله هر جهت پر اولمش ظلت الله كائنات طولمش هرهانکی اثر اولورسه منظور کنهی قالیور نگاهه مستور
  پرواز ایدبیور خیال اما چیقدتجه 
  اينر نه عجز و بلوی
  هر گوشه سى عالمك 
  معما هر زده سی بر جهان معنا فریادکه اکلاشلیور هیچ
  افكار اوليورده پیچ در 
  پیچ لكن ينه اکلامقيچون انسان ایلر بوكا صرف ذهن وعرفان تحقیق بودرکه چیقماز اول راه مخلوقنه اكلاشلز الله
  برنور یانار ـ کورور ـ اوز اقده
  انسانه حاليشير
  طوروب ايراقده
  كشف ايتمك ايجون او نوری 
  هیهات واردر اره ده هزار ظلمات اول نور زمینه نازل اولماز خورشیدی بو خاکه مائل اولماز بالادر او رتبه کيم او خورشید ايتسهك بور ادن زمانی تمدید بيك كره بولور زمان نهایت بولمزينه اول مسافه غایت حيرت كور برم سمانه باقسهم هر شیئی خدا نمایه باقسهم انجمده ده رونما او حيرت خورشیدده مهدهده اوظلمت حيرتله طولو نه کورسه انسان
  حيرت نه طويارسه حس 
  ووجدان حيرتلر ایچنده بر حقیقت رق اورمه ده صد هزار حیرت برمرغه مشابه اولمش افکار حيرتلر ایچنده زار وطيار اتمکده تحري حقيقت ایتدجه طولار نگاهه ظلت
  آواره ایدن اودر غریبی اول دانه ده اولميورمی نصیبی يارب نه یاپار بو عجز ایله آه
  انسان دینلان او فكر كمراه يارب نه یاپار اوغرقة ليل ؟
  يوقمى بو شبك صباحي واويل !! مقبرمی نهایت تحری ؟ متحیرمی بوظلت تحری
  بر ظلمت دیگره آلهی ؟
  هیچ بیلیه حکمیدر کماهی
  اسرار کی ذاتکی بو انسان ؟ بولمزمی بو جهلی هیچ پایان ؟ خورشیدی کورنیور سمانك ؛
  مهتابی ده يوقمى آسمانك ؟ ايواه نه فكره ذاهب اولدم ، بر شیئی محاله طالب اولدم
  تکرار ایدهیم شو بیتی باری
  فكرك اوله تسلیت نثاری تحقیق بودرکه چیقماز اول راه مخلوقنه ا كلاشلز الله
  افکار دوشنمسون جهانی
  لاهون ايله عرش ولامكاني
  بر زره به ایلسون که دقت بر بشقه جهان پر غرابت بر بشقه جهانکه وارحیاتی
  بزلر کی عاقبت مماتی مليونلر ايله وجوده مأوى
  بر قطره اب حیرت افزا انلرده بزم کی یشارلر
  آشارلر بش اون کونی کچمپور مجرب کهسار حیاتی هپ
  برجوقلرينك حياتي اغرب !...
  انلوجهده وار مسافه ابعداد
  انلرده ده وار حساب واعداد
  انلر دخی بر ساکور برلر
  بزلر کی برفضا کور برلر
  انلوجه ده زره وارميدر يا !...
  اول زره ده ده حيات آيا !!...
  اولمزمى ؟ نيجون يا اولمامقلق ناقصمی قالیر نظام خالق بر سلسله درکه جمله اشيا
  يوق مبدأ وغايت انده اصلا اولماز بوکوچکلکه نهایت يوقدر او بو يوكلكه ده غايت اللهده انتها الدولر اللهدن ابتدا ايدر لر اشته بودراك بيوك حقيقت اللهدر اول و نهایت الله که خالق جهاندر الله که نور اسماندر تعریفی ایچون ده دیولر الله تعریف دکر بولنغيور آه !... توحيد بتردی هپ بیانی هپ بیتدى فصاحت ومعاني پایانه بلاغت اولدی منجر الله 
  اكبر الله اكبر