title: Semerat-ı İlim
article: علوم وفنون متنوعه تك تعلم وتحصيلندن، كرك او لري او کردن افراد ايجون وكرك على العموم انسانيت ايجون، حاصل اولان فائده وتمتع، وتعبير اخر له علك وبرديكي نمرات، عمومیت اوزره ایکی به تقسیم اولنه بيلبير : بری معنوی، بری مادی، بولرك برنجيسه اخروى، وایکنجیسته دنیوی دخی دينه بيلير، ودش ایسه ده، هیهات ! بزم ايچون دنيا اله اخرت وماده ابله معنی بربریله او قدر ممتر جدر، که برینی دیگر ندن تماميله فك وتفريق التمسك ممکن اوله مبور . هر حالده، علم تحصیلندن ایکی نمره کور بلور؛ وعلم تحصیلنه تشبث ایدن هر بر فرد، اوایکی نوع نمره به نائل اولمق ايجون، وتكلفه قاتلانير . استفاده معنويه روحك کوردیکی متعدن عبارت اولوب، روح دخی فکر ووجداندن عبارت اولديغندن، استفاده معنویه ایکی قسم، تقسیم اولنه بيلير، كه بونارك برى فكره، و دیگری وجدانه مانددر ؛ فكره ماتداولان جهت مجهول شيلري او کړنه رك، توسيع معلوماتله كشف حقايق، ووجدانه عائد اولان جهت دخی تذهیب اخلاق الله اکتساب فضائل ماده سیدر . علمای اسلاف بوابكى جهنك برنجيسنه علم، وابكنجيسنه عمل نامنی و بر مشار در . دیانت دخی باشلمجه بوابكى ركنك اوزرینه مبتنی بوالديغندن، علت بو نمراته اخروی کامی ده و برله بيلير . حقيقه"، دیانت اعتقاد وعلدن عبارت اولوبه اعتقاد حقیقتی بیلكه، وعمل حسن اخلاق صاحبي اولنه متوقفـدر. علم فکری تنویر اند که، انسان بیلدیکی و او کړنه بیلدیکی شیاری توسیع وتكثير ايده رك، اعتقاديني تطهير وتقويه ابدر ؛ وقلب و وجدانی تصفیه ابند کجه ، انسانك اعمال حسنه ستى تكثير، واغراض و نفسانیتلرینی دفع وتشكيل ایدر ، لكن بوایکی جهت علمك نمره منو به سنك اقسامی اولوب، برده نمره" ماده سی واردر ، که اوده استفصال ثروت و مغموريندن عبارتدر . ظن الميركه عملك بوابكنجي ثمره ومقصدی حقنده جدی براعتراض وقوعه كله يلسين؛ واقعا، مادياته نظر حقارتله باقوب، معنوياته حصر اهمیت و اعتنا ابدالرك نظرنده شرفعلك سفليات ماديه ودنيويه الله تلوینی بلکه روا کور بله من سه ده، اهل يقين مادياتك معنوياته ومعنوياتك ماديانه اولان مناسبت وارتباطنی بیله رك، هيج برشينه سفلى ودني نظريه بالقازلر . اصل علك مقصد و نتیجه سی نوع بشرك ممكن اوله بیلدیکی مرتبه ده  سعادت حالیدر، سعادت حال ايه بالکن معنوياتله ممكن اولماز، فكرك پارلاقلغى، قلبك تمير لكي كافى دكلدر ؛ مادام که جناب خلاق روسری برجسمك الجنه افراغ بیورمشدر، بودنیاده مادباندن آبرلمقلغمز ممكن اوله ماز؛ فقر وضرو . رتله سعادت حال اجتماعی محال ایکی شیدر؛ او سفلی مادياتك نقصان و يا فقداني فكرك بار لاقامه ده بر پرده چکر، قلبك تميز الكنده تلويث ابدر، اونك بالطه سند دیانت و اعتقادده چوق طياته ماز، اونك ايجون، فقرك كفره تقربی اشارت بیورلمشدر، بناء عليه، علك اصل مقصدی اولان سعادت حالك حصوليجون عادن معنوی و مادی استفاده انکه چالیشمق اقتضا ابدر . بور استك اثباتی بزم ايجون حقيقتك بالطه كورمه مش بر اور ماننه كيرمك موفقيتي ديمك دكلدر؛ بو حقیقت بزجه او ته دن بری معلوم ومشهور اولوب، علك « دنيا واخرت ايجون » تحصیل اولديغنی، و « دنیا » دن مقصد استفاده ماديه الله تسهيل معیشت و تأمين حيات ماده ی بولدینی بيليه جك كيه بوقدر ، آنحق استفاده معتوبه تك نه صورتله اولديغنی واقسامی بیان اندیکمز کی،  استفاده ماديه نك دخي تعريف وتقسيمنه كير بشير سدك، علمدن « دنیاجه » او له حق استفاده حقنده بنزده اسکیدن بری معلوم ومتواتر اولان فكر الله بوراده در ميان ايك ايستد يكمن فکر آره سنده براز فرق بولنداغی آ کلاشیله چقدر بزم علمدن دنیاجه، يعنى مادة ، ايك ايسند يكمن استفاده محضا علم قوليله دولت مأموريتنه کچوب، یعنی امور اداره به قاریشوب، برمعاش وباوظيفه استحصال اتمكدن عبارتدر؛ حالبوكه علمدن كاتبان وكوريه بيان استفاده مادیه بودکلدر . واقعاء اشخاصك منافع ذاتيه ومخصوصه سنه اعتباراً، بوده بر استفاده ماديه عد اولنه بيليرسهده، بتون برقوم وامت و بر مملكتك هیئت اداره سی پر فرد حکمنده طولدینی حالده، اونك وبردیکی معاشــار و وظیفه لر وارداندن معدود اولميوب، مصارفات قدمنه ماند بولنديغندن، بونده استفاده دنيله بيله جك هيچ برشی کوريله من . حقيقة، دولت اولکاسنی اداره ايمك ايجون برجون مأمورا استخدامته محتاج اولوب، بونارك خد . متلرينه مقابل آله حفاری معاشر دخی صورت مشروعه ده فزانش حلال اقيه ديسك اوله رق، بوخدمتارك اكثر اسیده اقسام علومك برويا برناچی واسطه ...له اجرا اولديغندن، عدن بوسورتله اولنان استفاده افراده کوره، علك علنى بر نمره مادیه سی عد اولنه بيلير سدده، . . . .
  بوکونکی گونده علم و فندن اولنان استفاده ار متعدد ومتنوعدر. بولمرك برجه هنوز تمامیله مجهول بولنديغنى ادما ابتسمك، مبالغه ايتش اولمير، يوكون علوم وفنونك انواع و اقسامي او قدر تكثر انتشدر، که بزده بر آدمی افضل فضلا مره سنه كبير مكه كافي عد اولنان علوم ادبيه ممالك متمدنه ده متداول اولان علوم وفنون اقسامنك آنجق بر فرعي وضعيف برقمی هداولنور . علوم وفنون متنوعه بر برلرینه بارديم ايده رك، بربرینه آلت اوله رق، بربرينك توسيع قائده و تأثيرينه بارا به رق، محبر عقول او له حق برقوت حاصل انتشار در ؛ علوم وفنونك يوفوت مشتر که سی صنابعه التي اوزانشـدر عمله نك قولندن طونشدر، خدمات شاقه به فاریشمشدر، اوجاقلرك الجنه صوف اشدر، دستكاهارك آلتنه كيرمشدر؛ چلیکدن قوللر، دميردن آباقار المشدر ؛ ابشار، حرکت ایدر، بورور، هر ایشی کورور؛ طويراغك ايجندن، اوندن، با براندن، او دوندن، ماشین، هیجان ثروت جيفارير؛ انساره أوج طولوسيله آلتون سرير - بوکونکی گونده علوم وفنونه آشنا اولان آدم علم وفندن بشقه برشينه منت اليمن . يوكون فنون بر درجه به کلشدر، که آرتق الايه طولسي محال برخیا لندن، بر کولکه دن، بروهمدن عبارت المبوب، كوزله كورنور، الابله طوتبلور، جيجكنك فوقوسی، نمره سنك لذتى طويلور مادى وظاهر شيار حكمته كجمشلر در . ارباب علم وفن صنعتيجيار له والشجيلرله الاله ويرهرك عالمى معمور اینکه مقتدر درلر. وقتيله مصر وهندده اهالی صنوفه منقسم بولنمش اولدینی کی، بوکون دخی ممالك متمدنه ده اهالينك باشليجه بو اوج صنفه منفسم بولنديغنی کورپورز : متفشلر ، صنع جبار، الشجير؛ لكن اواسكى عالمك صنوفى بريرينك اوستنده بولنوب، آلنده کی هیچ بروقت اوسنده كينك طبقه سنه بناشه ماز، و اوسنده کی ابدی آلنده كيك طبقه سنه تنزل ایزدی؛ بینلرنده هنکی محال سدار وار ابدی؛ برطافی ابشار، برطاقی برایدی؛ بوکونکی صنوف ثلث مذکوره ایسه اوچی ده برطبقه ده درا، الاله و برهرك بردائره تشکیل انتشار در ؛ او دائره نك ايجندن فن وصنعت وایشدن مرکب برقوت مشترکه چیغیور؛ اوقوت هر شبه مقتدر در بریاندن فن میخانیکی، یعنی جرانفال، حکمت طبيعيه تك مظاهر نيله، دمبردن فولر، آياقلر، ودهـا طوغریسی جانسن و حركتلي جسم دبول وجوده كتيرورك، انسانی فرهده، دکرده بر سرعت وسهولت فوق العاده الله كز ديرر؛ قويونلرك صبر نندن بوکی، تارلهلك اوستندن پامونی، کتنی، کنوبری آلوب، طرفة العينده قماش حالته قور؛
  بر باندن كيميا او فاشلری بوبه لرك، ونكلرك انواعيله تزيين ابدر ! بریاندن فن میخانیکی چنتجينك قولدن طوته رق، صبانی بشفه بر صورته قوللانمقده، وبرطرفدند. کيميا طويراغك ايجنده بیلم فصل بر طاقم محرر اجرا ايده رك، قوه منبته بي و محصولات زرعیه بی تضاعف اينديره بر مکنده در . بوكون علم وفن بنبر براكك، كيلير برلباسدر؛ کندانه مراجعت ايتمين آج وجبلاق قالبر .
  الحاصل، بوکونکی کونده علوم وفنون مثمر ومحصولدار در؛ بوكون علم برا کی سطر بازی بازمی، و با او بازينك ايجنده برطاقم او بونجفار اجرا انمکدن عبارت دكلدر؛ برعباره نك ايجنده سجع وجناسلر کی نكنه لخلق اتمكدن زياده، جناب خلاقك قلم از ليسندن چیقمش اولان بوكانانك نكته . لربى فهم ودرك اينكه چاليشيلورا بروقتار ارسطوتك منطقته، فلاطونك فلسفه سنه وبرلمش اولان اهميت بوكون علوم طبيعيه به، كیمیایه، حکمند، علم الارضه وبريليور؛ بروقتار صرف ونحو الله صرف ابدلش اولان وقتلر بوكون علوم طبيعيهتك آناخناری حکمنده اولان علوم ریاضیه به صرف اوانبور .
  نهایت، بوكون علوم و فنوندن اسکی نمره معنويه، و بلکه اونك برقاج مثلى كورلمكله برابر، بچوق ثمرات مادیه دخی کور لمکده در ؛ آنجق وطنز  هنوز فنونك بو نمرات ماد به سندن محروم قالقاده، والجمزده تحصيل علم وفته تشبث ايدار علم وقتك استفاده ماديه سنك بوقسم حقيقينه اصلا نظر اعتبار له باقيوب، . . . . . آنجق علوم اديه نك سطحی بر صورنده تحصیلیله اكتفا ایتمکده درار