title: Mebahis-i Fenn-i Mihanikiye
article: سرعتی متساوياً تناقص ايدهرك حركت ايدن جسمك حرکتنه، «حرکت متساوى البطائه » تسمیه اولنور . الته بوارده بحث ایده حکمز حرکت متساوي البطائه دن مقصد، بر مانع عارضی ایله جسم متحركك حركته خلـل كتيرن قوتك ویردیکی حرکت اولیوب منتظماً ومتمادياً جسمك حركتي تنقيص ايدن برقوتك حاصل ایتدیکی حرکت در
  کرۂ ارضه تقرب ايدن اجسام اوزرینه ثقلت وياخود
  جاذبه قوه مسرعه اولمق اوزره تأثیر ایندیکی کی کرۂ ارضدن
  تباعد ایتمکده اولان اجسام اوزرنده ده حرکت متساوی البطاءه حاصل ايتمك اوزره تأثير ايدر . واشبو جاذبه ارضك صورت تأثیر یه سی ایکی جهتدهده بر در . مثلا، بر جسمه بر سرعت مطلوبه يي اعطا ايتمك ايجون 6 ثانيه مرور ایتمش ایسه، سرعت مزبوره یی امحاو ابطال ايجون دخی جاذبه لك 6 ثانیه بر مد لله جسمك اوزرينه تأثيرا يلمسی انجاب ایدر، بر جسم بر ارتفاع معلومدن سقوط اتمك ايجون نه مقدار زمان گذران ایلمش ایسه، مزبور ارتفاعه،  
  سعود
  اتمك ايجونده عين زمانك مرور
  ایلمی اقتضا ایلر . اگر جسم مزبور اثنای سقوطنده، ثانیه ظرفنده 1، 3، 5، 7، 9 متره مسافه قطع ایتمش ايه اثنای صعودنده دخی: 9، 7، 3،5، ۱ متره مسافه قطع ايدرك، بعده عين ارتفاعى تكرار ايتمك ايجون، اصغر نامتناهی بر مدت توقف ایدر ؛ صكره بنه سقوطه بدأ ايدرك بهر ثانیه ظرفنده متعاقباً مارالذكر مسافه لری قطع ايتمك اوزره بره دوشر. لكن بوراده هوانك جسم اوزرینه مقاومتنی بخندن خارج طو تارق بیان مرام ايلدك ايسه ده، هوانك جسم اوزرینه آزچوق مقاومتی اولدیغندن بناء عليه جسمك سقوط ایتدیکی ارتفاعه، صعود ايدركن عين نقطه به واصل اولاميه رق بر مقدار آشاغی بر نقطه ده توقف ايتمه سی طبیعيدر .
  شو کیفیتی اینچه افهام ايجون صو فسقيه لرینی مثال اولارق قارئينه عرض ايدهلم : صويك بولندينی خزینه نه ارتفاعده ایسه، اونسنده برسرعته مالك اولاجغندن، فسقيه دن فيشقير مغه باشلادینی 
  زمان دخی خزينه لك بولنديني ارتفاعه قدر واصل
  
  اولماسی طبیعی ایکن صوبك كرك كيديكي بوريلره ذلك و احتكاك اتمه سندن، وكرك هوانك مقاومتنه اوغرامسندن صو ستونی ارتفاع مزبوره قدر واصل اولامایوب آندن بر خیلیجه آشاغیده توقف وصكره ياغمور شکلنده حوضه نزول ايدر . صويك حيقمش اولدینی ارتفاعی حساب اتمشار، حوضك سطح علیا سندن اعتبارا صوخزينه نك بولندینی محله قدر اولان ارتفاعك تقريباً اونده طقوزينه مساوی اولديغنى بولمشار در . حرکت متساوى البطائه اعطا ایدن قوته بر مثال دها آرایالم :
  مثلا اوطورديغمز اوطه نك طاوانه براييلك أصالم . بوايبلكك بوش قالان اوجنه ده بر جسم ثقيل ومثلا برقورشون يووارانی تعليق ايدهلم . حصوله كتيرديكمز شو او فاحق جهز، کندینه ، هیچ بر حرکت ویرلدیکی سورنده، بزه استقامت شاقولیه یی، یعنی هم یوارلغك هم ده كرة ارضك دفعة" مركز لرندن مرور ایدن خطك استقامتی ارائه ایلر . اشو جهز، مزبور استقامتی كوسترمك خدمتنده قوللانيلبرسه بو حالده بوكا ( شاقول ) تعبير اولنور . اگر شمدی بیان ایده حكمز ایشارده استعمال ايد بليرسه، بوصور تدهده جهز مزبوره( رقاص )اطلاق اید بلبر . اشبو رقاسك يوارلغته برخفيف ضربه اورساق وياخود استقامت شاقولیه دن براز انحراف ایتد برسهك، بولنديني وضعيتدن انحراف ایده جکندن و حال بوکه ايملكك اوجي واسطه سیله بر نقطه ثابته یه ربط ايدلش اولدیغندن بناء عليه، يوارلق برخط مستقیم اوزرنده حرکت ایده جك ايكن، تعلیق اولندینی نقطه ثابته، مرکز اولق اوزره، بر دائره قوسی او زرنده حرکته باشلار . 
  
  یو وارلغه و بر بلن ضربه نك شدتنه کوره ده رسم ايده حكى قوسك نها بتده يوواراق بر مقدار توقف دن مكره، ثقلني حسبيله بر حرکت متساوي السرعه اوزره، مزبور قوت سقوطه باشلار. شاقول استقامتنه کلدیکی حالده طورماز چونکه جسم حرکت متساوى السرعه الله متحرك در . اورادن قوسك مقابل جهتنه بر حرکت متساوي البطانه الله صعود ایدر، فقط يوواراق مثلا اوکجه استقامت شاقوليه نك سولنه طوغری حرکت ایتمش ایسه صاغنه طوغری حرکتنده رسم ایده جکی قوس بالطبع دها اصغر در. زیرا ایکنجی دفعه، جسم حرکت متساوى البطائه اعطا ايدن برقوتك تحت تأثيرنده حرکت اتمشدر . بنه، اورادن نزول و استقامت شاقوليه بي كچهرك ديگر جهته صعود ایدر و بو منوال اوزره یوارلق استقامت شاقوليه نك صاغ وصول جهتنده متعاقباً یکدیگرندن اصغر قوتلر اوزونده اجرای رقص و حرکت ایلر. ايمدی شوایکی قوسی قطع ايتمك اوزره يوار لغك اجرا ابتد یکی حرکته ( حرکت رقصيه ) تسمیه اولنوب بر حرکت رقصیه اجراسيله رسم اولنان قوسه دخی ( سعة رقص ) تعبير ايديلر . هوانك مقاومتی حسبيله محركات رقصیه، سعه رقصی تنقیص ايدرك اجرا اولنديغنـدن بر زمان کليركه: جسم آرتق حرکت رقصيه، اجراسندن فارغ اولارق وضعیت شاقوليه ده توقف ایدر . بوراده نظر حیرته چار با حق بر شی وارسه اوده : حركات رقصيه نك كافه سنك مساوى مدنده اجرا اولماسيدر . بو کیفیت اسه، يوارلنك اقواس عظيمه يي سرعات عظيمه ايله قطع ايمه سندن ايلري كلير . بالعكس، حركات رقصيه، سعه یی -
  
  تنقیص ایدرسه، اشبو اقواس دخی کچوله جکندن بووارلق بوناری سرعت صغيره ايله قطع اتمش اولور . هر نه قدر عين رقاصك حركات رقصيه سنك مدتلری یکدیگر بنه مساوی ایسهده طوللرى مختلف رقاصار حقنده
  بوقاعده جاری دکلدر . بر سنانك قبه سنه تعليق اولنمش بر آویزه فرض ايده لم . اشبو آویزه حقيقة" بر رقاص تشکیل ایدر . - هر نه سبیله اولورسه اولسون، مزبور آویزه تحريك ايداسه در حال بعد مجردده حركات رقصيه اجراسته باشلار . بر آدم ثانيه لى ساعتنه باقويده حركات رقصيدن بهرينك 8 ثانیه امتداد ایتدیکنی کورمش اولسه، وبرده آویزه مركز ثقلتنك سطح زمیندن ارتفاعنك 10 متره اولدیغنی بیلسه مزبور آدم قرار ويرركه : سطح زميندن قبهنك ارتفاعی 73.603 متره در یعنی ارتفاع مذكور يتمش اوچ متره، آلتی یوز اوچ میلیمتره در . عجائب ! عجیا بو آدم ساخرمی ؛ خبر، باقیکر بو ارتفاعی فصل تعيين ابتـدى : بو آدم بیلیورکه : طوللری مختلف اولان رقاصلرك حركت رقصيه لری زمانلرك مر بعاريله مبسوطاً متناسب در . بوندن بشقه بوآدم، بولندینی عرضده برثانیه ظرفنده بر حرکت رقصيه اجرا ايدن رقاصك طولى نه مقدار متره اولمق ایجاب ایتدیکنیده بیلیور . فرض ايده لمكه: بوآدم بارسده بولنسون . پارس عرضنده برثانیه ظرفنده بر حرکت رقصیه اجرا ایدن رقاصك طولى ۰٫۹۹۳۸ متره در . ایشته بومعلوماتی حائز اولا آدم مراد ايتد يكي قبه نك ارتفاعی شو وجهله تعيين ايدر : 
  ٥٦٢
  کونش
  « بر ثانيه نك مربعی بنه ۱ در ؛ سکز ثانيه نك مربعی ۸ کره ۸ یعنی 64 ايدر . المدى آويزهنك نقطة تعليقندن مركز ثقلتنه قدر اولان بعدو مسافه 64 کره ۰٫۹۹۳۷ متره اولمق اقتضا ایدرکه اوده : 63.603 متره اولور . حال بوکه، سطح زمیندن آویزه نك مركز ثقلتنه اولان بعد ومسافه ده ۱۰ متره ایدی بوصورنده اشيو ۱۰ متره یی 63,603 متره به ضم ايدرك قبـه ارتفاعنك 73.603 متره دن عبارت اولديني تعين ايدر » . ثقلت قوانيننه دائر الدینگز شو معلوماتدن البته ذوقياب
  اولمشسکر در . سزه بوندن اول برقيونك عمقى نصل بولنديغنى اوکر تدیکی کی شمدی ده برقبه نك ارتفاعی په وجهله تعيين اقتضا ابتديكنه دائر سزه معلومات ويردى . شو ای شمدی بارسده ثانیه ده بر حرکت رقصیه اجرا ایدن رقاصدن
  بحث ايلدك . عجيا مذكور رقاص سائر محللوده دها سریعمی، يوقسه دها بطیعی حرکت ایدر ؟ لكن اولجه شوی کلایالم که : رقاصك يووارانی وضعیت شاقولیه دن انحراف وتباعد ابتدیکی زمان آنی به وضعیت مذکوره به کتيرن قوت نه در ؟ بوقوت شبهه سز ثقلت یعنی جاذبۂ ارضدر . ايمدی ، مادام که مرکز ارضه تقرب ابتدكه بوجاذبه تذايد، ومركز مزبوردن تباعد ایلد کچه جاذبه ده تناقص ايدور ؛ بوتقديرجه، رقاص ساحل بخوده، پارسده کندن دها سریع و برطاغ او زرنده دخی پارسده کندن دهابطی بر صورنده حرکت رقصیه سنی اجرا ايلر. بوكيفيت بالتجربه ثابت در . ایشته شواحواله نظراً ، حركات رقصيه نك مدنی کرۂ ارض اوزونده تفاوت مختلفه لك ارتفاعلوني تعيينه
  
  خدمت ایدر . خط استوادن تباعد ايدلدكجه حركات رقصيه مدتنك تناقصی كورلكله كرة ارضك قطيلر جهتنك باصيق اولدیغنی آکلامشلر، واشبو باصيقلق هر نه قدر ارضك قطرينه نسبة" يك جزئی برشی ایسه ده بنه بونی رقاص معرفتیله حساب ايلمشار در . شمدی، شوعرض ایده کلدیکمز مثال، قوانين حرکت مطالعه سنك نه درجه اهم والزم اولدیغنی بزه اثباته کافی دکليدر ؟ بوقوانين بالكز ماكنه اعمال ایدنلره و آناری ایشاته حك اولانلره لازم دكلدر. بونلره الزم اولدیغی کی، جغرافیا فتنه دخى يك بيوك خدمتلر ايتمشدر. هاه، علم هیئت بنای عالیسنك اساس متینی قوانین حرکت اولمشدرکه ، بو سیه مبنى علم مذكوره ( جر انقال سماوی ) نامی وبرلمشدر .
  یدنی مبحث قوتلوك تقديري
  قوتلر يكديكرينه نسبة" اعظم واصغر اولا بيليرلر. مادامکه هر شيده اولديني كي، قوتارده دخی، يکديگرينه نظراً. اعظمیت واصغريت موجود در ، بناء عليه، قوتار تقدير ومسا. حه به صالح و مستعدد درلر . قوت ديمك سبب ديمكدر . نصلكه بر سبب بالكز حاصل ایتدیکی آثار ایله حکم اولنور ، قوت دخی حصوله کنیردیکی آثار ایله تقدير ومساحه ايد بلير . لكن بر قوتك تقديري ايجون آنك حاصل ایتدیکی آثاری کوزلجه نظر تدقيقدن كجيرمك اهم والزم در .
  
  بر آدمی کورر سيکز که، او موزلری اوزرنده ایکی چوال بغدایی طاشیه بلير ؛ بر دیگری ایسه بالكز بر جوالی نقل ايده. ایده بلير . سز ظن ايدر سيکز که برنجی آدم ایکنجیدن دها قوتليدر . فقط، بوراده احتمال كه يك جابوق حكم ويرديگز . چونکه، (حمزه ) لغنه حكم ويرديگز بو آدم اوموزلری اوزرینه وضع ایندیکی ایکی جوال بغدایی، آلدینی محلدن يگرمى خطوه قدر بر مسافه به آنجق ايصال ایده بيلير ، حالبوكه، آنك رفيقي في الواقع بر جوال المش ايسه ده فقط بو چوالی بر کیلو متره مسافه به نقل ايدر . بو آدم، البته برنجیدن دها زیاده ایش كور مشـدر . بو تقدیرجه، بر قوتى تقدير ايجون، انك رفع ایتمکده و یا نقل ايله مكده اولديني شيئك بالكز ثقلتي نظر اعتباره المامليدر ؛ او شيئك تقليتله برابر، رفع اولندینی و یا نقل ابدلدیکی ارتفاع و یا مسافه یی ده حسابه قاتماملیدر
  لكن ايش بو قدر له ده بيتمپور ؛ یعنی بر قوتك تقديري ايجون بالكز ثقلت ايله مسـافه ده كافی دکلدر . فرض ايده لمكه ، ایکی آدم، بر اغر لقده بولنان ایکی جوال بغدايك برینی بری، دیگرنی دخی او بری بر اوك ذخيره انبارينه، عين محلدن نقل اينسينلر . «مادام كه عين ثقلتي عين مسافه به نقل ایتدیلر، بو ادملرك قوتلری مساوی در» دیه محاكمه ايدهرك حكم قطعی و بر مکده عجله اتمه میکز هر شیده حکمی بر از تأنی ايله ويرمك موافق عقل در
  ظن ايدوم . في الواقع، بو ایکی حمال عين ثقلتي عين مسافه به نقـل
  
  وايصال التمشلر سه ده، فقط بونلردن بری ہو ایشی بش دقیقه ده دیگری اون بش دقيقه ده کورمش اولدیغندن بناء عليه برنجی حمال ایکنجیدن هر حالده دها قوی در .
  واقعاً سز دير سيكزكه، بونلر نتيجهده عين خدمت كور . ديلر . بنده سزی تصدیق ايدرم . فقط، برنجی آدم، مراد ایتمش اولسه ایدی ، ایکنجی دها یاری پوله کله دن بر دیگر سوالى الوب نقل ايده بيليردي. بو جهتـله ایکنی آدم برحوال نقل ايدنجیه قدر بر یكی آنك ايكيسنی و یا اوجنی نقل ايدهرك رفيقنك كورمش اولديغي ايشـك، عين زمان ظرفنده، ایکی و یا اوچ مثلی کورمش اولوردی .
  حاصلی، بر قوتك تقديري ايجون، غلبه اولنان مقاومت، قطع ايديلن مسافه، بو مسافه نك قطعی ایچون صرف اولان زمان : ایشته بو اوچ شيك مطلقا حسابه قاتیلماسی اهم والزمدر . .
  شمدی مهم اوله رق سويلنه جك بر سوزمز قالدی که، بونی نظر دقتدن هیچ بر زمان اوزاق طو تمامالرنى قارئین کرامه توصیه ایدرز
  معلومدركه، برشي او لحمك، شيء مذكور جنسندن کیف مالتفق انتخاب اولنمش لايتغير بر مقدار ايله او شيء مقايسه ایله مکدر . ایشته بو انتخاب اولنان شيئه (واحد قياسى) دیرلر . مثلا، بر يولك طولي و يا على العموم هر هانکی بر مسافه یی اولورسه اولسون، اولحمك ايجون متره دنیان بر طول معين انتخاب اولنمشدرکه، اشبو طول معين بالجمله طوللرك ( واحدقيا۔
  
  سیسی) در. بو قبیلدن اولارق، قوتاری تقدير ومساحه ايتمك ایچون دخی غير متحول بر قونك انتخابی اقتضا ایتدیکه، سائر قوتلر، معين اولان اشو قوته نسبت ايديله رك تعين ايتسينلر . و احد قياسی اعتبار اولسان قوت، ثانيه واحده ظرفنده بر كيلوغراملق ثقلتی بر متره ارتفاعه قالدیره ملن قوت درکه، بوگا: (كيلوغرامتره) نامی ویرلمشدر . . بعض كره، قوتلری نسبتايتمك ايجون، كيلوغرامتره برينه 75 كيلو غرامتره یی اشعار ایدن و بر (باركبر قوتي ) تسميه اولنان واحد قياسى قوللانيليركه، اشبو قوت، 75 كيلوغراملق ثقلتى ثانية واحده ظرفنده بر متره ارتفاعه قالديرابيلن قوتدن
  عبارت در ا عجبا بو 75 عددنى قوللانمقده نه حکمت وار ؛ تجـار ماکنه لری یکی ایجاد اولندینی زمان آنلری پاشليجه معدن او جافار ندن كمور اخراج ايتمك ايجون قوللانيرلر وكوريله حك ايشك مقدارينه كوره انجاب ایدن عادی باركيرك عددينه نظراً ۰۲۰ 30، 40 باركير قوتنده ماكنه درلر ایدی . ایمدی، اشبو ماكنهلرك ثانية واحده ظرفنده ۲۰، 30، 40 کره 75 كيلو . غرام کموری بر متره ارتفاعه قالدیر دینی تعین ایتمشیدی . ایشته قوی بر باركيرك قوتى بوندن عبارت ايسه ده، فقط بر بارگیر استراحته محتاج اولوب حالبوکه بر ما کنه، استنلدیکی تقد برده، بلا آرام و بلا فاصله کيجه وكوندز ایشلتیله سیاه جکندن یوز بارگیر قوتنده بر ماکنه برینه یوز حقیقی باركير قوللانمقـده و يا بو ذهابه مالك اولمقـده خطای عظیم واردر . چونکه یوز باركير 
  
  قوتنده بر ماكنه نك كوره بله جکی بر ایشی اوچ یوز عادی بار. كبر انجق كوره سلبر . بر قونده تقدیر مساحه ايجون انتخاب اولنه حق واحد قياسينك شرط اساسي غير متحول اولمقدر . حالبوكه قوتارك، يوقاروده بیان اولندینی اوزره، انتخاب اولنان واحد قياسيسى بو قاعده به غير موافق کوروندیگی اجلدن خطا ظن اولنور . زیرا، بوندن اول كورمش ايدك كه بر کیلوغرام ثقلی بر طاغ باشنده معین بر ارتفاعه قالدیر مقله ساحل بحرده بنه عين ثقلتي عين ارتفاعه قالديرمق ايجون صرف اولنه جك قوتك براولمديني کی خط استوا وقطبلرده ده بو بانده بر تخلف واردر. واقعا بو يك طوغريدر . لكن بوتخلف اوقدر اصغر، اوقدر جزئی درکه بونی بلا محذور ترك ايدهرك ثقلته یعنی جاذبۂ ارضه بر قوت غير متحوله نظریله باقق جائز اولور .
  . طالعه
  مباحث فن ميخانيکيه سرلوحه سيله يازا كلد يكمز مباحثك نظريات قسمی بوراده رسیده حد ختام اولمشدر . اشو نظری قسمنك قواعد محتویه سی نظر تدقيقدن كجيره بيلير، وكوزلجه ملاحظه ايد بليرسه فنا، یعنی ادله قاطعه ایله، تحقق ايدركه قوت ایله ماده يكديگرندن غير قابل انفكاك يعنى برینی، دیگری اولمقسرين تصور ايتمك مستخيل الامكاندر . ايشته فن ماكنهنك شو قسم نظری سندن بروجه معروض 
  
  بر فکر مستقیم حاصل ایدلدیکی کی بوندن بشقه ده حسابك بالكز اعمال اربعة اساسیه سی بیلندیکی حالده صورت ظاهرده حلى يك مشكل كورينن مسائل طبيعيه تك بر خیلیسی سهولتله حل واستخراج اولنيور
  بوندن مكره، فن مينحانيكيه نك تطبيقات و عملیات جهتی قالمشدركه بونكده يقين وقتده شكللریله برابر نشر ایده حکمی وعد الدوم .
  شوراسی اغرب غرائب دندر که انسانلرك بر چوغی، بر جوق منافع مادیه یی جامع اولان آثار فنيه و حکمیه یی بو کی مطالعه دن او قدر متلذذ اولمازلرده قامت سرو بلند، تیر مژكان، مل کار ساده تبسم ايدييور، يوق شيطانلر هواده جريد اوينا. یور کی اوهام و خیالات شاعرانه مطالعه سنه كمال تلذذله قويو. لورلر . بو حال، عالم حقیقت ایچنده یاشایان انسانلری داغدار تأسف ايدرسه ده، بالجمله احوال وافكار سقیمه یی کمال صلحبر . وری ایله تصحيح وتعديله واسطة يكانه اولان «فن » قوة غالبه و عظیمه سی، ترقیات سریعه سی سایه سنده شو اوهام وخيالات شاعرانه ایله اشتغالدن هرکسی تنفير ايدهرك آنك برينه جديات و حقایق ایله اشتغاله هر فردی سوق وتشويق ايده جکدر محمد نادر
  صوك