title: Yeni Lisan
article: اسکی شیلرله آنجق کوزل بر
  خرابه يا پيلير . با خصوص ادبیانده اسکی برشی سیفیلمه سزین یکی بر شی با پیله ماز
  جناب شہاب الدین ۔
  کنج ادبار منك اك رنجی املی دوندن آبرلمقدی؛ بر بوچوق ایکی سنه در یازدقلری انرلرده اوندن ، او ماضيدن ، اونهايت بالانجى برسوس لسانی اولان دونكيلر ك دياندن يك جوق آ بریله ماديلر . بوشبهه سز در شعر لسانمزي يك چوقا نجلتديلر . فقط اسلوبلوسك اساسلری بنه اونلرك ، توفيق فكر تلرك خالد ضيـالرك اولمقدن يك قورتولامادي ؛ مثلا انجلوندن اك كوزل یازانلردن امين بلند :
  کوسترسهای مغربه بوکسل د. آلنگی ...
  دوك قلب صاف ملته فيض بیانکی . آل با بر اشکله چیق پورو ، ساغکن ظفر نماء ...
  بركون شهيدا ولنجه ده اولسون کفنی سکا...
  دبور . بوكوزل ، بوجداً يوكسـك شـعريني د ظفر نما ، کی دونه عائد بر « ترکیبی وصف » او قدر دوشور سیور که بر تورك روحنه خطاب اندن شعرده
  نهایت بر عجم لساننه یاقیشه حق شوايكي كلهنك وجودينه حدتلنمه مك ألدن كلمبور . بونيجون بویله اولمش ؟ بوصرف دونكيلرك لسانى بوس بوتون ترك ايده مه - مكدن متولددر . نزيك ابی سلیورز که « اصـل » ایله « شکل » ، « فکر » ایله « اسلوب » بر برندن قطعياً آریله ماز؛ بز دونه «اصل »اعتباريله بكه مه مك ایسته بورسهق مطلقا«شکل » اعتبار بله ده بکـز همه ملی بز . جنا ك ديديكني بزده تکرار ایدهلم : « اسکی شیلرله آنجق كوزل برخرابه ياسيلير ، باخصـوص ادبیانده اسکی برشی بیقلمفسرین یکی برشی پایله ماز . »حالبوكه کنج شاعر لرمز بعضاً اوقدر قوتلى بردون لسـانيله بازی بازسور لرکه ، شعرك يك طبيعي اولان مستور و بدیعی روحندن صرف نظر تركيبلرك حاصل ابتدیکی كورولتيدن دوغان ابهامی حل ايجون زمانلر صرف ایدبسورز ؛ مثلا هاشم بك :
  كويا صورار سواحلنه بحر ناله كبر :
  اولمق نه دن نشیب مذلتده بر اسير ، بی حدایکن سماکی ، فیروزه فام ایکن ، بر جلوه گاه انجم لرزان شام ایکن ! ..
  دیور ، بوشعرده پك درين ، يك آنچه برخیال بركوزلك وار ؛فقط « جلوه گاه انجم لرزان شام » کی اوزون ، ويسى وتركيسينك لساننه ياقيشه جق تركيبلر اوكوزللكله مسحور قالمامزه مانع اوليور ، قالين وسياه بر برده کی اوزرینه چوکیور ! ،. وبز بوترکیب معماسنی 
  حل ايتمك ايجون بر قاج دقیقا مزی فدایه مجبور قالیورز. بوكون بوقدر آنجه خياللره مالك شاعر لومزك برده یکی لسانی قبولتی تصور ايدهلم، آخ اوزمان ، اوزمان اوقدر حشمتلی و ادبياتك اساساری قورولمش اوله جق که
  فقط یکی لسان تورکار ايجون ساده برادبیات مسأله سی دکادر ؛ او هرشدن اول برلسان ، بر حيات مسأله سید: . شبهه سرکه قلیج بر اختلال بايار ؛ او اختلالك آرقه سندن بر انقلاب دوغوران آنجاق « قلم » در . اون تموزله ياشامغه ناصل بويوك برحقى اولديغني كوسترن ملتمز ، هنوز برشی اولمامشدر ؛ آناطولی ، بوزواللي طويراق حالا خرابدر ، حالا معارف نه در ، بیلمبور ؛ دونکی لسانسه اونی قور۔ تاراماز ؛ چونکه اوكا يابانجيدر ، ويابانجى قاله جقدر . عنی ملی کتبخانه مزده بوم بوش دوربیور ؛ ایکی کهنه تألیفله اوچ ترجمه او توز مليون خلقى تطمين ایده من ، ایشته بوحقيقتله بك واقف اولان سلانيك گنجلری در حال برلشـديلر : كوجوك برانجمن ، بر ترجمه انجمنی تشکیل ابتدیلر ؛ ويكي لسانك قوتى، قدرتی اثر لريله ايضاح ايتمك ايجون : سپه نسردن ، فویه دن ، مندن ، کوسودن ، پول ژانه دن کتابلر ترجمه به باشلاديلر ، سلانيك اتحاد وترقى مكتبنه عائد یکی طبعه باشلا ئیلان بوتون کتابلر بولسانا، قلمه آلیسور؛ یاقینده بر تصفیه صرفی ده وجوده كله جكدر . ديمك اولیورکه سیاسی برانقلابك مطلعی اولان سلانيك اجتماعی بر انقلابك ده منشائيدر.یکی لسانيالكز سلانيكه انحصار التمور ؛ یاقتنده ازمیرده حیقاجق بر مجموعه ينه بو مقدس فكرك تعميمنه خدمت ایده جکدر. اوياه اميد ايدسورزكه يك ذكي ، يك قوتلي اولديغنه امين اولديغمز كنجلك اتحاد ایدهجك ، نه استانبولده ، نه سلانیکده ، نه هیچ بر برده« یکی لسان » دن آیرلمش کنج کورولمیه جکدر ، ادبيات ايجون اوغراشان كنجلر ايجون غايه كوذلك ايــه ، وكوذلك مطلقا یکیلکده بولنيورسه ، « یکی لسان ، ایشته اونلره
  قوجاغنی آچیور وديبورکه : قوشكر كنجلر ، بکاقوشکز؛ هر شی بنده در ، امید ، حیات ، كوزلك ، هرشی . . . جمله بازی
  يازمغه باشلاد ينكز دقة ده شعر كزك شكلي وروحي او قدر دكيته جك كه بوانقلابك قارشیسنده هیچ بر معترض دوراميه جق ، ودونكيلكك تمامله اولدیکی وسز بووطنك بو تميز ، بو تسليم ایده جکدر ! نجيب آننهنك اوز اولاداری دکلميسكر ؟ اونی قور۔ تارمق ایچون هر شدن اول، یکی برلسان، لازمدر. یکی برلمان کا هر آکلامق استه به نه ألى اوزانين ؛ المنوينه ، عشقلرينه ، فجر المدينه . . هر شلرینه بر دوست اولسون ؛ ایسته مز مسکن ؟ .. ایسته من ميسكر كه بوکون سزى طابانلر بش اون کیشی ایکن سکلری ، ملیونلری بولسون ؟ . ايسته من ميسکسز که کتبخانه لرك جاملي دولابلرنده بر ر یتیم کی اونودولمش ، کتابجی دکانلرنده بر ربیگناه کی اس حکیلمش اثر لرکز صالهيلسين ؛ ونهايت ايسته ش میکز که سزك بوسعا۔ دتلرکزله بووطن مسعود اولسون، يوكسلسين ؛ ایسترسکز دکلی ؟ ، او بله پسه برله شیکز ؛ سری زی ) ووطنكزى قورتاراجق یکی لسانی قبول ایدیکر چونکه ياشامق ايسته بن برمك ايجنده ماضی به مربوط قالمق قدر بويوك برجرم ، بويوك بر جنایت اولماز.
  الملك فارمی
  محيط. نفوذ :
  اسکی لسان واسکی فکر مروجلرينك تدافعي ینه بر مال اولمق اوزره بكر فخرى بكنا منده منطقهرين بركنجك برمكتوبى «كنج قلملر » مدرج ایدورز. بكر فخری بکه کوره یکی لسانجيلر ، محيطك أك انچه نقطه لرینه قدر نفوذايد مدکاری ایچون مدعالرينه صوك درجه بر انحصار شکلی و بر سورازمش . محطدن مقصد عثمانلی محیطی می ، بوقسه بین الملل محیطمی
  بوجهتى تصريح اتمیور اولا عائلی محیطی قصد اولندیعنی فرض ايده لم: عثمانلی محبداننده خلقله تماس ایدز سه کز کورورسکز هیسی هان یکی لسائله تكلم ابدیور . تجربه ایج نبر قشله به كيديكز ، عسکر قارد.شرمزك « ملازم اول » و « ملازم ثانی » برینه « اول ملازم » ، « ثانی ملازم » دیدکاری کوررکز . براستعمال «بش اون كنجك
  مقاوله عقديله » بر اسان میدانه کتبرمه سندن صوکره باشلامدی ؛ لاننك سليقه سنی «عالمشمول » لردن دها ایی بیلن خلقمز اسکیدن بری عربی ، فاری کلاه لری آلمقله برابر عربی فارسی ترکیب وجمعلری قبول ائتمه مشدر . فقط بز « ملازم اول » و« ملازم نانی تعبیرلری کی قلیشه حالنه كلش تركيبارك اساساً محافظه سی طر فلیسیز . « یکی لسان ،مصریح بر تمایل كوسترمه بن كنج اديبالرمزك اثر لري دقته او قويكز. چوغینی « یکی لسان » نك ايستديكي شكلدن يك از فرقلی پوله جقسكر ؛ ایشته رفيق خالدك ، يعقوب قدرينك ، امين بلندك ، حمداه صبحينك ، جلال ساهرك ، تحسين ناهـدك حكايه لری ، شعر لری . . ينك ایشته یکی لسانی قبول التمدن اول بیله عمر سیف الله غز تهلر کنند که على جانبات بازيارى د یکی اسان » » ياقلاشبور . بونلر هپ محیطدہ کی كوزه كورونمز حركتارك محصله سی دکليدر ؟ . . او حالهه « یکی لسان » طرفد ولرينك محيطه نفوذ انه مشر اولدقاری ناصل ادعا ايديورسكز ؟..
  شیمدی بین الملل، محيطه كله لم : آوروپالسانارندن هیچ بریستی کو ستره بیلیرمیسکنز که باشقه برلساندن و ترکیب » و «جمع» لر ،داها واسع بر تعبير له « قاعده لر » آلمش اولسون ؟ . . بر ملتك اجتماعی محیطنه باشقه ملتلره منسوب فردلر كيره سلير؛ بو اجنبی فردارك كندي قانونلريله ملت اداره اولو الرينه مساعده ايده هر . طبقي بونك كبي فقط هیچ بر بر لسانده باشقه بولاندن كله لر آله سلبر ؛ فقط كله لرك كندی صرف و نحو قاعده لربنى بر لسان بواجنی برابر سوروكليه رك كتير مهسنه رضا كوستره من . ده قايتولاسيونار ملتك « سیاسی استقلالی ايجون بر نقصه اولد نفی کی لسانك « صرفی » مختارتی ایجونده
  ر لکه در بکی رانك مكتبادره تطبیقی
  يكي لسانك و نجی هدفی « اشتقاق» بحثنى «صرف » دن بوس بوتون چیقار مقدر. بركله اشتقاقجه «ترکیب» ياخود «جمع» بنيه سنده اولدیغی حالده صرفه «بسيط » ياخود مفرد اوله بيلير . بوكا بناء معناسى بسيط اولان ترکیلر له معناسی مفرد اولان جمعدرك واشتقاقی»
  هیچ نظره آلنميه جقدر . مرقده ماهتاری استعمالی ضروری اولان « ترکیبی وصف » لرده بو قبيلد در . كرك بوكى كاهلر ، كرك سائر عربی ، مصدرار ، صفتار تصفیه صرفنده سماعی فارسی اسمار لفظار مره سنه قرنیله جقدر
  ابتدائيه لرده، و به لرده تصفیه صرفی اوقوتمق کافيدر . اعداديارده « اشتقاق» نامیله آبریجه بر د عربی ، فارسی کله لرك، تركيبلرك » نه صورنده تركب ياخود اشتقاق ایندکاری کوستريله بيلير . بواشتقاق در سارينه تركيه كله لرك ،اصلاری ، اشتقاقلر سیده ادخال اتمك فائده ليدر . رشديه تحصليله اکتفا اید نلر حيفتجيلك ، حرفتحيلك عالمنده قاله جقلر ندن اشتقاق در سلری تعقیب انميه بليرار . اعدادی « اشتقاف علمي » نی ایکی جهندن طولایی اوکر نمکه مجبوردر. اشتقاق بحثی تورکجا بی اساسلی طلبه سی بر صورنده اوكرنمك ايسته ينلره الزم اولدیغی کی عربی ، فارسی لسانلری « مستقل » تحصيل ايتمك ایسته بنلره ده فائده لى باشلانغجدر . ديمك اولويوركه « تصفیه صرفی» مكتبار منك آشاغی صفلرنده، «اشتقاق» اور ته صنفلرنده ، « عربی و فارسی صرف ونحواری» یوقاری صنفاونده تدریس ايدلك لازم كليور . یوقاریدہ کی ایضاحلر یکی لسانه بر انحصار شکلی وبر لمه دیکنی، مقاوله ایله صنعی بر لسان ابداعنه چاليش لما۔ انسانه کافيدر . دینی ده
  یکی لیا۔ نصاب :
  :
  و کنج قلمار »يكى لسانك تاريخنى يازمادي كه ايلك جرياني ويرمك ايسته ينلرك كيملر اولدیغنی آرا بوب اعلان ايتسين . بزم نظر مزده یکی لسانك موجدى د اجتماعی تکلممز » در .یکی لسانجيلر ملتك روحندن طوغان بوتجددی ترویج ایدنلر در . « یکی لسـان » ه تقرب ایند کاری ایچون بومر وجلوك مقداري بك كليتليدر . «کنج قلملر » ك وظيفه سی جریانه بومهم صريح واصولى برشكل وبرمكدن باشقه برشی دکلدر . یکی لسان « جغتای » تورکجه سنى ، ياخـود اناطولی لیحه لری ترویجه چاليشمبور ، کبری یه ، ماضی به دو نیور ، استانبولده قونوشيلان أك متكامل تورك
  کنج قلملر
  لهجه سنی بوتون آنچه لکلریله میدانه چیقاره رق بوتون تورکلره تعميم انتمك ايسته پور ، ملتك اك حقيقى ناطقه سی اولدیعی ایچون یکی لسـاندن هیچ برزمان واز کیمیه جکمزه امين اوله بيليرسكز
  بين المليت ، ملیت ، قومیت بكر فخرى بك باشق، بر مکتوبنده كنديسنك بر آز تورك اولدیغی کی بر آزده آرناوود ، ارمنی ، بلغار ، روم ، کد ، حتى فرانسز ، حتى انكليز اولدیغنی ادعا ايدهرك ،ملى ، ياخود قومی بر ادبیات اوله میه جغنی ، ادباتك آنجاق بين الملل ، « عالم ـ شمول ، اوله بیله جکنی ادعا اتمشدى . بوخصوصده کندیسنه شدتله اشتراك ايتميه جكز ، چونکه بزم نظر مزده « علم » بين الملل بر ماهیتی حائز ، «سیاست » ملی بر قيمته مالك اولدیغی کی « اسان ، ادبیات » ده قومی برخصوصيته صاحبدر .
  اشيانك حقيقتنی برانکلیز ، برفرانسز ، بر آلمان نصل تلقی ایدرسه برعثمانلی، بر تورك ده اويله تلقى ايدر؛ طبسلك ، مهندسلك ، كيمياكرلك مملكتلره نظراً دکیشمز ؛ علم عمومی وانسانيدر ، بودائره به ملیت وقوميت مفهوماري كيره من . فقط سیاسی حیات بویله دکلدر . برانکلیز ، بر فرانسز ، بر آلمان باشقه باشقه سیاسی جماعتلره منسوبدرلر. هر برينك خصوصی بروطنی واردر .اونلرکی بزده برعثمانلی ملتنه ، برعثمانلی وطنته منسوبز . سیاسی حیانده بين الملليت يوقدر . هر سیاسی قوتك نفوذي بالكز برملتك فردلرينه مؤثر اوله سلير . وايشته بونك ايجون سیاستده «ملی» برمسلك تعقيبى ضروریدر . « ملی » تعبيرندن بعض لسان بيلمز غزته جيلرك ، بولتیقه جبارك آكلاديني معنایی مراد اتمیورم . اونلر ملت کله سنی « قوم » معناسنده قوللانيورلر . روم بطريقخانه سی بوتعبير غلطنه قابیلدیغی ایچوندرکه ( عثمانلی ملتى يوقدر ،عثمانلی ملتی بر تعبير لسانيدر ) صورتنده بر مغالطه یا بمشدى. بزجه ملت سیاسی بر نفوذه ، یعنی بر « دولت قوتى » نه مالك بر جماعتدر . بناء عليه « عثمانليلق» مطلقا برملتدر. فقط تورك ،روم ، کرد ، ارناوود، بلغار ، ارمنی ، عنصر لری کی عثمانلي ملتنك اجتماعی
  بنيه سنه داخل اولنان میتلر برر ملت دکل ، بر «قوم» دن عبارتدر . عثمانلی سیاستی بر ملی سیاستدر ؛ قومیت اساسنه مستند بر سیاست تعقیبی برجرم ، برجنايتدر. لسان وادبياته کلنجه ونلر آنجاق« قومی»اوله بیلیرلر. عثمانلی اسانی « تورك لسانى . عثمانلی ادبیاتی « تورك ادبیاتی » در فقط عثمانلی ملتی تورك ملتی» دکلدر . عثمانلي ملتى تورك ملتیده داخل اولدیغی حالده برچوق قوملری مشتملدر . بر تورك سياسي حیات اعتباريله عثمانليد ؛ فقط اجتماعی حیات اعتباریله عثمانلیدر ؛ اجتماعی حیات اعتباریله رومدر، آرناو وددر عربدر ، ارمندر
  6 ادبيات بين الملل اولمادینی کی ملیده اوله ماز ادبیات آنجاق قومی اوله بلير . مملكتمزده تورك ادیانندن باشقه عرب ، ارمنی، بلغار،روم ادبیاتلری ده وار . تورك ادبیاتی سیاسی بر قيمته مالك اولديغي ايجون عثمانلی ادبیاتی نامنی آلمق لازم گاز ، تورکلر هیچ برقومه لسان وادبیاتلرندن و از کجمه ی تکلیف اتمیور . . بالکر سیاسی حیاتده عثمانلی اولمالری ايستيور ، وبو اونلرك حقيدر . اجتماعی حیاتلرنده ، اجتماعی لسـان و ادبیاتلرنده بوتون عثمانلی قوملرنی سربست براقيور . هرجماعتك خصوصی بر مذهبی هر عنصرك قومى برلبانی ، قومی بر ادبیاتی وار توركلر بواجتماعی موجوديتدن ، بوقومی حیاندن بچون محروم اولسونلر ؟ تورکلر بر دولت تأسیس ایندکلری ايجون قومی لسانلری ، قومی ادبیاتلرینی ترکمی 6
  ايتسينار ؟ . عثمانلی ملتی « عمار غازی » تأسیس ابتدی ، فقط تورك قومي ، تورك لسنى ،تورك ادبياتي عثمان غازیدن داها اول موجودی . تورك لسـاني ، تورك ادبياتي سلجوقيلردن ، حتى اوغوز خاندنيك جوق اسكيدر. تورکجه بوكون يوزمليو، توركك قونوشمقده اولدیغی برلساندر . بویوز مليورقان قارده شنك يكانه رابطه سی اولان لساننه کندی اسمنى ويرمك كناهميدر ؟ .. تورکجه عمانلى ملتنك رسى لسانی اولمقله اجتماعی و قومی ماهیتندن تجريد اولونامز ! .. قطعياً اولو ناماز ! .. و ترقی ، بلا استثناه شيئك جوغالماسی » ایمش !.. ترقی 
  هر شيئك برغانه به دوغری چوغالماسی، بر «کمال»ه
  دوغرى يورومه سیدر . ترقی بر « قائوس » دکلدر بر عضوك التها بلانمهسی ، بروجودك شيئ مه سی ترقی اولمادیغی کی کلیشی کوزل تقليدلرك بر محشر کبی بیقلماسی هیچ برشی دکلدر
  رونكيارك قيمتي : دونکیاری تزییف اتمیورز ؛ تاريخه قاريشمش قیمتلرنى نزعه چالیشميورز. بالكز اونلرك بوكونكى قلملره « مشق »اوله مه جتنی ، اولماماسنی سویلیورز ؛ چونکه کنجلر دونگی اثرلری مشق اتخاذ ابتد کلری تقدير ده ابداعك برى ،نهایت بر تقلید طوتار . چونکه کنجلر ایده آلارندن باشقه مشق طانیدقلری دقیقه مجددك خاری دورور، ادبیات برنده آدیم صايمغه باشلار وبكر فخريلر چوغالبركه ترقی نامنه يك مضر در . أوت بزدونكيلرك ادبيات موزه سنده کی موقعلرينه تعرض الميه جكز ؛ بالكز كنجلكك حركتنه هیچ بر حائل براقمامق ، تجددك صفوت وصميتنى محافظه اتمك مقصدیله دو نکیلری «بوکونايجون» بکنميه جكز. بوقسه ، ایشته تکرار ایدیورز ، دونکی قیمتلرینه برشی دیدیکمز يوقدر ؛ اونلر برر موتادرکه مزار طاشلری اولان کتابلریله بويوك برقبرستانده ،ادبیات تاريخنـده بوتون کندیلرندن اول کچنلر کی ابدی او يقولرينه دالمشار در
  شونیده ایی بیلملیدر که ابداع دوره سنده تاریخله علاقه یی كسمك ، تجدد زماننده اسکی قیمتلری غيظله بالطه لامق لازمدر . بو برفیضلی سكر حالیدرکه كجر،وهر اختلالك ، هر انقلابك، هر تجددك بوضرو۔ ری سفیحلق صفحه سندن مروری طبیعدر. بوندن قورقمايالم ،چونکه مرضی دکل ،غريز يدر.يا بمق ايجون بيقمق دنياده أك مشروع بر كيفيتدر
  د یکی لسانله ايلول يازيله ماز » مش ! بوبر الهام اوله جق ! . . فقط هانکی هاتف خبر ويرمش ؛ اونی هنوز بیلمیورز ! . . ایلول یکی لسانه ترجمه ايديله بيلير . اساساً یکی لسـانده داها كوزل اثرلر يازيله میه جغنی ، بواستقبال فالني بكر فخرى بك عجبا ناصـل ترتيب التمش ؟ . یکی لسـالله ياقين زمانده ادبیاتمزه تياترو ،رومان ..هرکوزل شي كيره جکدر . یکی لسـان متعصب دکلدر. ویکی لسانجیلر قوری بر ترقى دعواسيله قالمامق ايجوندركه اوروپانك ادبي ، فلسفی ، اجتماعی، سیاسی ، حقوق اك كوزل اثرلري کندی لسانلرینه نقل اتمك اوزره بر هیأت تشکیل ایتديلر ، چالیشیورلر ؛ ياقينده قاپیتولاسیونلردن آزاده ، اصطلاحلويله ، یکی کلمه لريله، غایت زنگين بر « تورك لسانی » کوره جکسـكـز . حقيقى تورك ادبیاتی بوصميمي وبويوك لسانك متين وظريف زمینی اوزرنده یوکسه له جكدر .