title: http://www.osmanlicahavadis.com/%DA%86%D9%88%D9%84-%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%84%D8%A7%D9%86%DB%8C/
article: برنجی دنیا صاواشندە حجاز جبهەسندە قوتسال طوپراقلر مدینەیی انگلیزلرە قارشی صاوونان عثمانلی برلگنڭ قوموتانی اولان فخرالدین پاشا ، اسكرلریلە مدینەیی أویلەسنه صاوونور كە او گوندن صوڭرە “ چول قاپلانی ” لقبیله آڭیلیر .
  عرب قابلەلری صاتون آلان انگلیز قوشاتمسی آلتندەكی مدینەیی قهرمانجە صاوونوركن ، آچلقلە دە مجادلە ايدن اسكرلرینە ” چكرگە یمەلری تعلیماتینی ” ویرمەسیلە عقللردە یر ایدینن فخرالدین پاشا عثمانلی دولتینڭ ییقیلیش دونمنە امضاسنی آلتون حرفله آتان قوموتان . امت بتونلگنی صاوونان ایی بر مسلمان و گوزی قرە بر عثمانلی اسكری .
  عرب قابلەلری عثمانلیدن قوپمەلری حالندە باغیمسز دولت وعدیله عثمانلییە قارشی قیشقیرتان انگلیزلرە قهرمانجە دیرنوب تسليم اولمایان فخرالدین پاشانڭ مدینەیی صاووندیغی قدر یاپدیغی بر بیوك خدمتی ایسە حضرتی پیغمبرڭ قوتسال أمانتلرینی استانبوله گوندرمسیدر .
  صاتیلمش چول بدويلرینە قارشی ۲ ییل ٧ آی
  انگلیزلرە بیعت ادیب عثمانلییی آرقەدن ووران مكە شریفی حسینڭ عصيانینی باصدیرمق ایچون ٤ . اوردو قوماندانی جمال پاشا طرفندن ۱٩۱٦’ دە مدینەیە گوندریلن فخرالدین پاشا ، مكە والیسی غالب پاشانڭ بجریكسز ادارەسی یوزندن گیتدكجه بویوین عصيانڭ توم عرب یاریم آطەسنه یاییلمسیلە مدینە طیشندەكی توم شهرلر عصيانجیلرڭ ألنە گچدی . یاقلاشان تهلكەیی گورەرك مدینە و چورەسندە ۱۰۰ ك م لك بر أمنیت شرعیدی اولوشدیران فخر الدین پاشا ، امكانسزلقلر ایچریسندە ۲ ییل ٧ آی بوینجە انگلیزلر ایلە یرلی ایش برلكچیلری اولان چول بدويلرینە قارشی مدینەیی صاووندی .
  عثمانلی اسكرلری ، انگلیزلرڭ قوشاتدیغی مدینەده سفالت و آچلقلە دە مجادلە ایدركن ، اصلا پس ایتمەیی دوشونمەین فخرالدین پاشا ، اوردویە ویردیگی “ أولادلرم هركس چكرگە ییسین ! ” امریلە نەلری گوزە آلدیغنی دە اورتەیە قویدی .
  چكرگە أمرنامەسی
  مالكی و حنفی عالملرینڭ گوروشلرینی دە ذكر ایدەرك ، چكرگەنڭ یڭیلە بیلەجگنی بلیرتیپ ، چكرگەنڭ فائدەلرینی آڭلاتان فخرالدین پاشا ، بر قاچ چكرگە یمگی تعریفی دە ویردیگی أمرنامەده شونلری ذكر ایدر :
  “ چكرگەنڭ سرچە قوشندن نە فرقی وار ؟ یالڭز توگی یوق . او دە سرچە گبی قناتلی و اوچویور . بیتكیلرلە بسلنییور ، تمیز و تازە شیلر یییور . هم دە تریاكی و كیف صاحبی ، توتون و لیموندن ذوق آلییور . آیریجە حجاز ، آثر ، يمن و آفریقە بدويلرینڭ باشلیجە غداسی چكرگەدر . بدويلر صاغلاملقلرینی و زندەلكلرینی ییدكلری چكرگەیە بورچلیطورلر . چكرگەیی دوەلردە بیوك ذوقله یییورلر . دزلرینڭ باغی چوزولنلرە ، باسورلیلرە و روماتیزمەلیلرە شفادر .
  دون قرارگاه سفرەسندە چكرگە طواسی واردی . ارقداشلرملە برابر ییدم و بونی ديل قونسروەسندن داها لذتلی بولدم . هلە زیتون یاغی ایلە و لیمون صویی ایلە صلاتەسی پك نفس اولویور .
  الحاصل ، دون چكرگەیی باغچەلردن دفع و تنكيل تداركنی دوشونوركن ، بو گون چكرگە گلییور می دیە یوللرینی گوزلییورم . هانگی منطقەیە چكرگە دوشرسه تعریفم وجەیلە استفادە ایدیلمسنی و بڭا دە هدیە اولارق چكرگە گوندریلمسنی ارقداشلرمدن رجا ایدرم . ”
  . مدینەیی تسليم ایتمەین ارادە
  مسلمان عربلردن ییدیگی ضربەیە رغماً و آچلقدن قیریلمەیی بیلە گوزە آلان فخرالدین پاشایی ییقان خبر ایسە استانبولدن گلیر .
  ۳۰ اكیم ۱٩۱٨ تاریخندە موندروس آتشكس متاركەسی امضالانمشدر و آڭلاشمە گرگی عثمانلی دولتینڭ مدینەیی ٤٨ ساعت ایچندە انگلیزلرە تسليم ایتمەسی گركمكدەدر . بیْنندەڭ وورولمشآ دونر فخرالدین پاشا . پیغمبر كندنی انگلیزلرە تسليم ایتمەیی عقلندن بیلە گچیرمز. فقط كوتو خبر چابوق یاییلیر . آیلردر قوموتانلرینڭ اذنده قهرمانجە دیرنن عثمانلی اسكرنڭ دە آرتیق طاقاتی قالمامشدر و موراللر بوزولور .
  ایچندە بولندقلری طورومڭ فرقندە اولان فخرالدین پاشانڭ گوڭلی ینە دە أل ویرمز . شهر انگلیزلرە تسليم ایتمەیەجكتیر . .
  . تاریخە گچن قونوشمە
  حضرتی پیغمبرڭ قبر أوڭندە طوپلادیغی اسكرلرینە تاریخە گچەجك شو قونوشمەیی یاپار : “ ای انسانلر ، معلومڭز اولسون كە بتون قهرمان اسكرلرم ، بتون اسلامڭ صیرتینی دایهدیغی یر ، معنوی گوجڭ دستكی اولان مدینەیی ، صوڭ فشنگنە ، صوڭ طاملە قانیڭە ، صوڭ نفسنە قدر قورومەیە و قوللامایە مەموردر . بو اسكر مدینەنڭ انقاضی و نهایت روضە مطهرهنڭ یشیل تورەسی آلتندە ، قان و آتشدن طوقونمش كفنله گومولمەدكجە ، مدینە منورە قلعەسینڭ برجلرندن و یشیل قبەسندن آل صانجغی آلینمایاجقدر . ای عثمانلی اوردوسینڭ ییگیت صوبایلری ! ای هر جنكده جهانی تیر تیر تیترتمش ، ییگیت محمدجكلرم ! گلین هپ برابر اللهڭ و ایشتە حضورندە خشوع و عشق ایچندە گوز یاشلری دوكدیگمز پیغمبرڭ قارشیسندە ، عین یمینی تكرار ایدەلم . . . و دیەلم كە ؛ یا رسول الله ، بز سنی بیراقمایز ! . . “
  آڭلاشمدن ٧۲ گون صوڭرە زوراكی تسليم !
  مونطوروس متاركەسینە و استانبول حكومتینڭ كسین امرینە قارشی گلەرك شهری تسليم ایتمەین فخرالدین پاشا ، حياتده قالان اسكرلرینڭ چوغینڭ خستەلانمەصینا ، ییەجك ، علاج و گییەجك ستوقلرینڭ توكنمسنە رغماً تاریخە گچەجك دیرنیشنی سوردیردی . فقط هر دیرنجڭ بر صوڭی واردی و اسكرلرڭ دە طاقاتی قالمامشدی . چارەسزلك ایچندەكی فخرالدین پاشا دە آرتیق تسليم اولمە قراری ویرمشدی . حجاز قوه سفراییەسی قوماندانی فخر الدین پاشانڭ شرطلر گرگی ۲٤ ساعت ایچندە هاشمی قوتلری قرارگاهینڭ أوزل مسافری اولمسی ایستندی . صوڭ آنده ” مسافر ” ایدیلمەیی دە قبوللنەمین فخر الدین پاشا ، روضە مطهره یاقینندەكی بر مدرسەده گیدرك شهری ترك ایتمەمه دیرنیشنە گچدی . فقط كندیسی ایلە گوروشمەیە گلن قوماندان وكيلی نجیب بك و دگر اسكرلر طرفندن ” طوتوقلانارق ” ۱۰ اوجاق ۱٩۱٩’دههاشمی قرارگاهندە حاضرلانان چادیره گوتورولدی . انگلیزلرڭ قونترولندەكی شریف عبد اللهڭ برلكلری مدینەیی موندروس متاركەسیڭدن آنجق ٧۲ گون صوڭرە تسليم آلمش اولدیلر .
  چول قاپلانی
  برنجی دنیا صاواشندە حجاز جبهەسندە قوتسال طوپراقلر مدینەیی انگلیزلرە قارشی صاوونان عثمانلی برلگنڭ قوموتانی اولان فخرالدین پاشا ، اسكرلریلە مدینەیی أویلەسنه صاوونور كە او گوندن صوڭرە “ چول قاپلانی ” لقبیله آڭیلیر .
  عرب قابلەلری صاتون آلان انگلیز قوشاتمسی آلتندەكی مدینەیی قهرمانجە صاوونوركن ، آچلقلە دە مجادلە ايدن اسكرلرینە ” چكرگە یمەلری تعلیماتینی ” ویرمەسیلە عقللردە یر ایدینن فخرالدین پاشا عثمانلی دولتینڭ ییقیلیش دونمنە امضاسنی آلتون حرفله آتان قوموتان . امت بتونلگنی صاوونان ایی بر مسلمان و گوزی قرە بر عثمانلی اسكری .
  عرب قابلەلری عثمانلیدن قوپمەلری حالندە باغیمسز دولت وعدیله عثمانلییە قارشی قیشقیرتان انگلیزلرە قهرمانجە دیرنوب تسليم اولمایان فخرالدین پاشانڭ مدینەیی صاووندیغی قدر یاپدیغی بر بیوك خدمتی ایسە حضرتی پیغمبرڭ قوتسال أمانتلرینی استانبوله گوندرمسیدر .
  صوڭ ارە ، صوڭ مرمی یە و دە صوڭ طاملە قانا دك … ” مجادلە
  یوز ییللردر اسلامڭ بایراقدارلغنی یاپان ، اسلام دشمانلرینە قارشی جانینی اورتەیە قویان بر ملتڭ أولادی اولان فخرالدین پاشا ، یاشانان توم بو صیقنتیلرە رغماً اسكرلریلە برلكدە حضرت . پیغمبرڭ قبرنڭ أوڭندن آیریلمییور ؛ كندیسینڭ دییمیله “ صوڭ ارە ، صوڭ مرمی یە و دە صوڭ طاملە قانا دك … ” مجادلەیە دوام ایدیلەجگنی عادتا هایقیرییوردی .
  بو صیقنتیلی گونلرده اورتەیە قونیلان دیرنیش ، فخرالدین پاشانڭ صوبایلرندن ادریس بك طرفندن شویلە دیلە گتیریلییوردی :
  بر اولیل- امر ایدڭ امرینە گیردك
  ازلدن بیاتلی خاقانمزصین
  آز ایدیك سايەندە مراده أیردك
  دنیا و آخرت سلطانمزصین
  بر اولول – امر ایدڭ امرینە گیردك
  ازلدن بیاتلی خاقانمز صین
  آز ایدیك سايەندە مراده أیردك
  دنیا و آخرت سلطانمز صین
  صوچمز چوقسه دە صونمز یوقدر
  شیماردق مژدە صحابتڭلە
  گوڭلمز غنیدر ، گوزمز طوقدر
  طویارز بر لقمە شفاعتڭلە
  نەدنسه كیمسەلر دیڭلەمز ايواه
  او قدر صاف اولان دیلكمزی
  بر امی ایسەڭ دە یا رسول الله
  آنجق سن اوقورسڭ یورگمزی
  صولری توكندی گلابدنلرڭ
  دینمدی گوزمز یاشی مرحمت
  كول لری صوغودی بخوردانلرڭ
  عشقڭلە باغرینی یاقمەدە ملت
  نە قانلر آقیتدق هپ سنڭ ایچون
  او اولو كتابڭ حقیجڭ عزیز
  گوجمز ارشسڭ و ایریشمەسڭ
  اوغرندە هر زمان دوگوشەجگز
  یاپاماز ارطرغول أولادی سنسز
  جان ویرر جانانی ویرەمز تركلر
  أبدی خادمیل – حرمینڭز
  أولسەك دە روضەنی روحمز بكلر
  ادریس سابح بك
  پیغمبر افندیمزە باغلیلغڭ بر گوسترگەسی اولان بو شعر ادریس بك طرفندن یازیلمش اولمقلە برابر مدینەیی صاوونان مسلمان ترك اسكرنڭ روحندن فیشقیرییوردی . ادریس بك اسكرمزدەكی پیغمبر سوگیسنی اورتەیە قویمشدی بو دیزلرعندە …