title: Yeni Lisan: Türkçe Terkiplerin Güzelliği
article: أسكي لسان قليشه پر اسان ایدی ؛ یکی لسان بوقليشهاری کالهاره تحویل ایتدیکی ایچون تحلیلی بر لسان حالی آلاجقدر . عريجه عجمجه كاوارك بالكز توركه تركيبلر شکلنده قوللانيلماسی بداعته داها موافقدر . تورکجه تركيبلرك عريجه ، عجمجه ترکیبردن داها كوزل اولدوغی آشاغیده بش اساس ابله اثبات اولونه بيلير :
  ۱ - عربجه ، عجمجه كله لر تورکجه تركيبلره داخل اولونجه لسانمزك تجويدينه وبداعتنه موافق تلفظ ايدلمك مجبور يتنده قاليرلر . حال بوكه عربجه ، مجمجه تركيبلره کير نجه اولسائلره مخصوص تجويد - لره تابع قالماری ضروریدر : آدم ابتدائی ابتدائی آدام . بنفشه رنگين – رنكين منكشه . مثاللرندن آ کلاشیلاجنی کی
  ۲ – عريجه ، عجمجه تركيبلر تورکجه به قلیشه حاننده كيررلر . بونلرك بعضیلرینی بز ، کندیمز ابداع ابتسهء بيله برعرب ، بر عجم صفتيله ابداع ایتمش اولوروز . بوقليشهار اوزون برکاهدن باشقه بر شی دکیلدر . بویله اوزون كله لرك بداعته نه قادار مخالف اولدوغنی آکلایان آلمانلر او نلری هان پارچالامشار در . « ملت مسلحه » مؤلفنك بو
  خصوصده ، اوزون آلمانجه كله لرك قيصـالتيلمسنى خصوصنده يك بويواء خدمتی اولمشدركه بح:مزی تمویی ایده جکندن دولایی شيمديلك تفصيلندن و از کېده . تورکجه دن بو یابانجی اوزون کاملری چیقارارق اونلرك برينه بالكز محتاج اولدوغمز عنصر لرینی قبول ايتمك بداعتك شده استلزام ایتدیکی مسئله - لردندر . مثلا شیمدی به قادار « عثمانی قوملری » مقامنده و اقوام عثمانیه » دینیلنجه آرالرنده کی کسمره ایکی  کالایی « مرکب بركاه » یعنی قلیشه حالته قويوبور . طبقی فرانسزجه در متل
  (apriorie L'homo faber apostororie) 
  قلیشهری
  ۳ – برجوق عربجه ، عجمیجه قليشه لر واردرکه قوللانانلر بیله چوق كره اونلرك تحايلي به معناترینی بیلمزلر ؛ ابهام او چيفت كلمه لرك معنالرنى 4 مش ، محو ايتمشـدر . « دابر ، ، ه دلارا کی . . . بوندن باشقه برجوق آداملر « اتفاق آرا ، اضافت ترکیبنده کی ـ رأيك جمعی اولان و آرا » پی « آراستن ، مصدرندن امر حاضر و بو مناسبتله هر ایکی کله نك حاصل ابتديكي تركيبك « ترکیبی وصف ، اولدوغنى ظن ايدهرك کسره ستر اوقويورلر . ترکیب حالنده اولان اوزون كله لرك تحليل معناسى واضح برصـورنده آکلا ۔ شيانماز ، مزعج بر فراکلق ایچنده قالبرسه لسانك بداعتی غائب اولور . بونك ايجوندرکه عوام و علائم سا ، بي « ألكم صاغما » و «فتح بلند هی
  ه يدى بولهن » .« نوید فتوح »، « ده ليك كوتوك » صور تنده کندیسنه کوره معنالی برطرزه صوةندر. لسانده بوياه معناسی قرا كلق قليشهر بولو نماز سه عوام تفسير ايجون کامارى تحريفه مجبور قالمازکه بو ، لازمدر .
  صفتلرك ومضاف اليهلرك موصوف ومضافلرينه تقدمى توركجهنك سليتمه سی و بداعتی اقتضاسندن اولدوغی ایچون عريجه وعجمجه اضافت و توصیفلر هر شیدن اول تورك ذوقته غايت چيركين كلير . وايشته بونك ايجو ندركه عوام مثلا ملازم ثانی، ملازم اول برينه ثانی ملازم . اول ملازم دیور ، سلیقه سنه کوره دوزه لتيور . مثلا خالده صالح خانم » «خراب معبدلر ، ده
  صرف تورکجه ترکیبلر یا پدینی زمان شیمدی به قادار بازان بوتون محرر لردن آبر الارق بريكيلك كوستر - دیکی ایچون نه تادار كوزه للكلر تأمين ايدييور . ايشته كليشي كوزهل الديغمزشو بر ایکی پارچه ی تدقيق ايده لم : ه أي آنا طويراغی ، ندن :
  . . . چو جو قلرك، فلاكت سولرينك أكمظم
  در بندکلرنده بوغولويور . أكر بونى أسكي لسانك سليقه و بداعتمزه مخا لف اولان قرا كلق ترکیبلريه يازمش اولسه یدی : جو جو قلرك ، مياه فلاكتك ـ و بلكه ده داها اوزاتارق مياه فلاكت لوداك ـ اعماق مظلمه سنده – وينه بلكهده اعماق ظلمت آکیننده - بوغولويور. » ديه جك، بورقيق خيالي قالين دوينو سزاق پرده لری آلتنده آكلاشيلماز برحاله صوقا - جقدی . بنه اونك « عمانك سلامي » ندن : .. صباح ييلديزلرندن دو کولن مولغون پېريلتيلرك يانديني ، شفق بولوطلرينك خفيف بر حمرته تلوين ابتديكي ، ايلك ضانك برا نحيبيا . ضلناه جلالادینی بورا كه صولرك اوستنده م ديد، معظم برصدا ۔ دنیا اولمش ظن ايديه جك قادار مدهش برسکوت حکمفرمااولان بوساوی ايشيقلره خطاب ایدییوردی بوده ه يدى بولهن » .« نوید فتوح »، « ده ليك كوتوك » صور تنده کندیسنه کوره معنالی برطرزه صوةندر. لسانده بوياه معناسی قرا كلق قليشهر بولو نماز سه عوام تفسير ايجون کامارى تحريفه مجبور قالمازکه بو ، لازمدر .
  صفتلرك ومضاف اليهلرك موصوف ومضافلرينه تقدمى توركجهنك سليتمه سی و بداعتی اقتضاسندن اولدوغی ایچون عريجه وعجمجه اضافت و توصیفلر هر شیدن اول تورك ذوقته غايت چيركين كلير . وايشته بونك ايجو ندركه عوام مثلا ملازم ثانی، ملازم اول برينه ثانی ملازم . اول ملازم دیور ، سلیقه سنه کوره دوزه لتيور . مثلا خالده صالح خانم » «خراب معبدلر ، ده
  صرف تورکجه ترکیبلر یا پدینی زمان شیمدی به قادار بازان بوتون محرر لردن آبر الارق بريكيلك كوستر - دیکی ایچون نه تادار كوزه للكلر تأمين ايدييور . ايشته كليشي كوزهل الديغمزشو بر ایکی پارچه ی تدقيق ايده لم : ه أي آنا طويراغی ، ندن :
  . . . چو جو قلرك، فلاكت سولرينك أكمظم
  در بندکلرنده بوغولويور . أكر بونى أسكي لسانك سليقه و بداعتمزه مخا لف اولان قرا كلق ترکیبلريه يازمش اولسه یدی : جو جو قلرك ، مياه فلاكتك ـ و بلكه ده داها اوزاتارق مياه فلاكت لوداك ـ اعماق مظلمه سنده – وينه بلكهده اعماق ظلمت آکیننده - بوغولويور. » ديه جك، بورقيق خيالي قالين دوينو سزاق پرده لری آلتنده آكلاشيلماز برحاله صوقا - جقدی . بنه اونك « عمانك سلامي » ندن : .. صباح ييلديزلرندن دو کولن مولغون پېريلتيلرك يانديني ، شفق بولوطلرينك خفيف بر حمرته تلوين ابتديكي ، ايلك ضانك برا نحيبيا . ضلناه جلالادینی بورا كه صولرك اوستنده م ديد، معظم برصدا ۔ دنیا اولمش ظن ايديه جك قادار مدهش برسکوت حکمفرمااولان بوساوی ايشيقلره خطاب ایدییوردی بوده اسكى لسانه نقل ايديلنجه : . انجم سحردن دوکولن اشعا خاسفه لك يانديغي ، سحائب شفقك بر حمرت خفينه المه تلوين ایندیکی ضیای اولینك بر ابيضيت لؤ ل باکه ده برا بیضیت مروارید۔ اياه جلالادینی بومه راكده نك اوستنده بر صدای معظم ومديد ـ دنيا اولمش ظن ايديله جك فادار ۔ برسکون مدهش حكمفرما اولان بوانوار سماویه یه خطاب ایدییوردی . . کی يك برباد برشکل آلاجنی شبهه سز در بعض عريجه وعجمجه كاهلر واركه لزو۔ مسر وتوركجه نك بداعتنه مغاير اولدوقرى جالده انجق صیفندقلرى تركيبلرك سايه سندياشا ، ولر ، و توركجه به يك آغير بريوك اولويورلر. ماء ، آب کی۔ أكر آب حيات ، ماء حزین کی ترکیبلر اولماسه بونلر شبهه سنز پوله جكدر . نته کيم صوة زمانلرده بوكي تركيبلر قالقديفي ايجون بوكله لرك استعمال ده 10 آز المشدر
  مار
  تورکار ، مجمجهك بالكز جانليلره مخصوص ه آت ، جمع ادانی قبول ايتمشلر ، وملاخستكان، بندگان کی شیلر با بمشلر در . بونلردن مثلا خسته کاسی مفرد اولارق قوللانيلديني زمان تورك تجويدينه موافق اولمسی ایچون « خاسا ، طرزنده تلفظ ايديلير . حال بوکه فارسی جمعك استعمالى بو تجه بدء يك ضروری برصورنده بوزولمسنی موجب اولور . اوزمان « خاستا » « خاسته ، صورتنده تلفظ ايديلير . بوندن باشقه تورکجه جمه اداتي كلهنك خفيف وثقيل اولمسنه نظراً «لا» و « لر ، صورتنده سویله زیر . « خاستالار » « زنده لر » کی . . . . حال بوکه معجمجهده بویله بشي يوقدر ! اولسانه نظراً جمع باسيلان ثقيل وخفيف هر كاه عينى صورتله تلفظ ايديلير . مثلا : خستگان وزندگان دپذیركه بو تورك آهنگنه شده مخالفدر .
  عربجه جمعلره کلنجه و سالم جمع » لر معهود مذكرلك ومؤنتك اسارتي آلتنده أياديكي ابحين بوکی قیدلردن آزاده اولان توركجه نك ساده لکنی بوز 
  دوغنی دوشو نمسه بيله كله ارك ، توکجه تجويدينه
  بابع اولمسنى منع ايدييوركه بو ، نتیجه اعتباريه يك فنادر - « مكسر جمع ، لره کلنجه توركجه التصاق بر لسان اولدوغی ایچون هر كاهنك جذر واداتلری اياك نظرده کورونور . حال بوکه تصریفی براسان اولان عربجهده کی مکسر جمعلر مفردينك صيغهمى بوز ولارق بابادینی ايجون كله لرك جذر واشتقاقلرى آکلاشیلماز بر حال آلیور . وتورك دماغنى يورو یور..
  مثال :
  کتابلر
  كاتبار
  كتب کته
  مکتبلر مكتوبلر .
  أراند
  مكاتب -
  مكاتيب -
  عربجه ، عجمجه ادانلرده طبقی جمعلر کیبی كام لرك تورك تجويدينه اويمانه شدتله مخالفت ايدييوركه بو ، نتیجه اولارق ، بنه اونلرك تمثلنه مانع اولمقده در . خصوصيله اداتلرك برينى طوتان بورکجه اداتلر وارکن هم آهنگی بوزان، هم کله لرك وضوحنی 
  غائب ایتديرهن بويابانجی داتلرى قوللانمفه