title: Erbab-ı Merak Kimyahanesi: Gaz Fabrikası
article: ارباب مراق کیمیا خانه سی
  - غاز فابریقه سی -
  
   ای قارئین ! خاطر کزده در آ، سزکله آره صره حکمت طبيعيه و كيميايه دائر قونوشه جغمزی سوز لشمشيدك ، سر اونو تدیگر ایسه نم عقلمدن چیقمدی . هانيا حكمت طبيعيه نك آيينه او قانونی سرمایه بحث مقال اتخاذ اينديكمز وقت ایلروده بوكبي مصاحبتلری چوغالديرز دیمدکیدی ! او نویسه کرده حقكز واريا، زیرا بن سره بو وعدی تا ، سکنز نجی نسخه ده ایتدیکم حالده
  ایشته شمدی برینه كتير بیورم. ه غاز فابریقه سی ، سرنامه سنی کو رو بده
  سزى يدى قوله غاز خانه سنه کوتوره حکم انوب حاضر لغه قالقشميكز .
  غاز فابريقهی
  چوق ادواته ده حاجت يوقدر . اوج عدد غاز بوروسی ، ایکی اسطوانی بارداق ياخود ( وولف ( شیشه ی ، برقاج پارچه ده شیشه بور و کافیدر . شکلده (۱) و (د) و ( م ) ایله کوستريلانلر غاز بوروسیدرکه ایکی طرفیده آچقدر ، اورالری منتار ایله سد اولنور . ( ب ) بوروسنك ايجنه کیر دیکی شیارده باردا قلر در بونلر كده آغزی منتار ایله قيانور وبالكز بورولره بول ويريلور . (ع) حرفيه كوستريلان ایسه بیاغی بر قووا وياخود صاقصیدر . لا ز مكلان ادوات الده ايدلد كدن وعملياته موفق اولنمق ايجون منظار لر طيقاندقدن صكره غازك قاچمسنه ميدان بر اقامق اوزره کوزلجه اطرافی لوله چاموريله صيوانمليدر.
  اول امرده (۱) ایله ارائه اولنان برنجی شيشه نك در وننه قليل يوناني دينيلان (Liige) یعنی منتار مقامنده قوللانيلان ير نوع میشه اغا جنك قبو قدر ندن طولدير ميلدر ایکی بارداقلره ثلثان درجه ده صو املا ایلیوب آغزاری سد اید لملی و ( ب ) بوروسیاه بربرینه ربط اولنمليدر.
  ایکنجی غاز بوروسته دخی کبریتیت کلس ( Sulfate de cheaux ) یعنی الجی ايله ( Sesquioxyde de fer ) طولد يروب ( س ) بوروسیله دخی بونی بارداغه و ( د ) بور وسيله ده قوغه نك ايجنده كى ( م ) شیشه سنه ربط ايلرز ، قوغه نك ايجنده كي شيشه نك
  اوست طرفی منتار ایله سد ايد لملی و ( د ) و (ق) بو رولری کچير المليدر. الت طرفی ایسه آچیق براقير و شکلده اولدینی کی صوبی قوغه به طولدير پرز شو او چنجی بوری غازك ده پوسی اوله جقدر (ق) بورونده يعنى غازى يقا جغمز برده غازك مطرداً كانه وفضله اولورسه محافظه ایدلسته ایشته بو ( ده یو ) یاردم ایده جکدر .
  شو بله جه آلت ترتيب اولندقدن مکره غازك حيقسى و یانی آنجق آلتك تحريكنه وابسته در . تحريك ایسه برنجی (۱) بوروسنك الته براسير تو قنديلى وضع ايدوب ايصتمق ایله حاصل اولور شيشه ايجنه موضوع قابو قلر ایصند یخی کی شو غازلری افراز ایدر :
  بخار ماء خالص مولد الماء حمض اول فحم مولد الماء حمض ثاني فحم مولد الماء حمض قاربون حامض قاربون حامض كبريت ماء کبریت قاربون امونیاق املاحی
  قطران بو غازات مختلط اولدینی وقت کریه بر رایحه یی حاوی اولوب بنارسه طونوق اولور و صحنه مضر در بناء عليه بارداق وديگر بور ولردن کجوب تصفيه اولنور . برنجی بارداقده قطران ، بخاء مأوزيوت قالير. الجی ایله دیگر اجزایی حاوی اولان بور بده دخى حامض كبريت ما واملاح امونياقيه قالبركه بویله جه تصفیه اولنان غاز ده بوده) اجتماع ابلر. فعل اجتماع دخی مذکور شيشه نك دروننده پولتان صوبي دفع ايتمسيله حاصل اولور و ( ق ) بوروندن صعوده و اور ایه ایسه بركبريت طوتديغمزكي صورت مکمله ده مشتعل اولمغه باشلار . شمدی اود ه كي كيميا خانه ده غازك تصل
  چقد يغني اوكرندك. بشقه بر نسخه ده
  مملکتمزى تنويره خدمت ايليان وعين
  جنسدن اولان هوا غازينك غاز خانه ده نه
  صورتله اخراج وتصفيه ايد لديكنى بر تفصيل
  نقل ایلرز .
  
   احمد احسان