title: Londra'dan Mektup: İngiltere'de Türkçe Tedrisat
article: ثروت فيونك, ألمانيا عالم تجارت وصنايعنه بر نظر » سرلوحه سیله نشر ایتدیکی بند مهمك و هفته كجمبورکه بر آلمان فابريقه سنك يكى برسيار مأمورى مطبعه مزی زيارت اتمش اولمسون ، فقره سنی بر مجلس صحبتـده انكليزلر . نقل ابتـدم ؛ فقط د مطبعه مزی ، برینه و عثمانلی تجار تكاهاري، سوزنی استعمال ایلدم وبوسيار تجارت وكيللرينك اكثريا تركجه به بیله آشنا اولد  قلرني علاوة بيان اتمكي مناسب كوردم .  بوسوزمی دیکلینلردن بریسی : « آلمانلرك شهراه رقابت تجاربه ده ايلر لملرينه مدار اولان اسبابك باشليجه سی لزومی اولان السنة اجنبيه في اوكر نملر بدر ، ديدي وانكليزلرك ، آوروبا السنة مهمه سنه شو صوك سنه لرده عطف اعتنا ايلدكلرى حالده ، السنة شرقية اسلاميه نك مهملرندن اولان ترکیه به اصلا هوس ايلمدكلرني ، كمال تعجب وتأسفله ، در میان ایلدی . ايشته بو مناسبتله، انكلتره ده تركجه او قويان  واوقو نمسنه -سوق وياترغيب ايدن بولنوب  بولنمديغنه متعلق بعض تفصیلاتى يازوب ثروت  فنونه کوندرمکی ارزو ايندم . اولا شوراسنی سوله یم که : انكلتره دارالفنونلرنده بر قاچ عربی معلملکی موجود اولوب بونلردن برى من القديم اوقاف معينة كثيره ايله حمايه ابديله كلمکده در . بوندن بشقه ادبيات فارسيه نك اقسام نظميه سنه واقف خیلی کیمسه لرده واردر و بونار آره سنده مثلا عمر خيامك رباعیاتی ترجمه لری ، آثار سعدیدن زیاده مشهور در . ديمك انكلتره ده لسان فارسينك تدريسه ده اولدقه همت و خدمت ایدنلر ، اهمیت وبرنلر بولنيور. انكليزلرجه بالكز ادبي وعلمي بر نقطه نظر دن دکل ، سياسة" دخي فارسينك تدريس وتدرسي ملتزمدر ؛ ازجمله هندستانه کیدن مأمورين ملكيه دن بعضیاری فارسی تعلمنه . عادتا مجبوردرلر . فقط تركجه مزك تحصيله هر نه سینه مبنی ایسه هیچ رغبت ایدلمه مشدر . در سعادت انکاتره سفارتی ، کندیسنه لازم اولان ترجمان وقونسلوس ملازملری بتشديرمك ايجون ، مقدما بوغاز ايجنده بر مكتب أجدر مشیدی که اوراده بالخاصه تركيه نك تعليمي ملتزم ايدى؛ فقط فوائد مطلوبه حاصل اوله مامسندن طولانی بوندن برقاج سنه اول بوخصوص اوقسفور دارالفنوننه وبالاخره قسمها که بمبرمجه حواله ايد لمشیدی . او قسفورده کى طلبه نك وظيفة تدريسني وقتيله استانبولده بولنمش اولان دوقتور « وه لس » نامنده برذات ياقه لامشـدر . دوقتورك  ترکیه ده کی معلوماتی طوغربي بك آزدر . که بمبر بجده کی درس ایسه کچن سنه ثروت فنونده بر مکتوبی نشر ايدلمش اولان معلم مقتدر مستر ادومرد براون جنابلرینه توديع اولمشدر . مستر بر اون تركجه بی دو قوروه لسدن قات قات زیادہ بیلدیکی حالده خدمت تدریسی ممالك عثمانيه اهالي سندن برینه ، بر ترکه ، بر مسلمانه حواله اتمك لزومنده اصرار ايلمش واوصره ده لوندره ده تحصیل لسان ايله مشغول اولان وطنداشلار مزدن برذاتی بوایشه مستحق اولمق اوزره که بمبریج دارالفونك تدريسات شرقيه قوميته سنه توصیه ایله برابر کندیسنه مخصص اولان يوز يكرمى ليرا قدر اجرت سنو یه نی ده معاش اوله رق مومى اليهه ترك ايلمشدر . وایکی دارالفنونده درت سنه در ترکیه او قويان طلبه لك عددی آنجق سکزدر . انکاتره خارجيه نظارتنك دائرة عائدہ سی بوتدریسه دوامده آراق بر لزوم حس ايميورمش! ديمك اوليوركه تدریسى دار الفنونه حواله ايديلن ترجمان و قونسلوس ملازم لرينك بعدما تدريس واستحضارندن فراغت ایده جکدر . بونی بعضیاری : لزومسز  مه رفدن قاچهيم ديركن لزوملى برايشـك اهمیتی تقدیر ایده مه مك كي بر خطای اداری به عطف ابدبيورلر ؛ بعضیاری ده : درما۔ دنده کی انگلتره سفارت و قونسلوس خانه لرنده كانبلكدن يتشن وحقيقى انكليزلر طرفندن د لوانتين ، ديه اعتبار ايدلمين يرلى انكليزلره منسوب مأمورلرك القاآتنه حمل ايليورلر. بونلرك اعتقادنجه بالكز بابا ويا بالكنز اناسی انكليز اولوېده شرقده تولد ايدن وكندي تعبيرلرى وجهله 
  Presenting tobe an 
  Englishman 
  انكليزلك طاسلميان بولوانتين مأمور لرك قونسلوسلق وترجمانلق کی خدماتی کندیلرینه حصر اتمك ايجون انكلتره دن ترکجه به و تاریخ وقوانين دولت علیه به آشنا كنجلرك ورودینی چکه میورلرمش . شیمدی شو قونسلوسلق وترجمانلق ایچون دارالفنونلرده صورت مخصوصه ده تعليم ايديلن ، بتشدير لن طلبه نك طرز تدریسنده کی مسخره لقدن بحث ايده بمده  عبرت آلك . عجبا بتون مملكتلرك اصول اداره سنده قصورلر آرایان ، بتون عالمي مساوی ایله ، بولمزلق ابله اتهامه قالقيشان انكليز غزته لرى كوزلرينك اوکنده کی بو اداره سزلکی کور میورلرمی ؟ بر کره ، مادام که انكلتره خارجيه نظارتی بوتدریسی دارالفنونه براقشـدر . او حالده طلبه نك امر انتخابیده اکا براقملی دکلمیدی ؟ اصل  دارالفنون طلبه سی آره سنده نجه لری علوم سیاسیه تحصیل اتمكده اولدقارندن دارالفنون هیئتى قونسلوس وترجمان نامز دلرينك بلكه یونفر آره سندن انتخابی تصویب ایدردی . حال بوکه بوايشك حواله اولندینی و مأمورين قومیسیونی ، اهميتسنز برطانم مكتبلردن يتشمش گنجلری بولوب عجایب بر امتحاندن صکره ایکی بوز ليرا تخصيصات سنويه ایله دارالفنونه كوندريو برمش ويونلرك صحت بدنيه لری خصوصنده الزام اولنان تقيده بناء و بر معاینه شديده طيبه ! » اجراسنی او نو تمامشدركه بوقدر اعتناالله انتخاب اولنان سکز طلبهنك اوچنده بوكون ورم علائمی ظاهر ایمش ! بو طلبه نك اك زياده اوکړه نه جکلری لسان ترکه ایسه ده ديگر السنة شرقيهي او قوماريده تحت مجبور شده در . مأمورين قومسيوني ابتدا ترکیه ایله برابر بلغارجه ده اوقو نمسنى ايستمش ، طلبه بونك تحصيلته باشلامش ؛ بر مدت مكره وازکچوب روسجه او قوسونلر ديمش ؛ بعده فارسی ده او قومری ایچون امرو برمش ، سكره بوامری ده کری آله رق نهایت ترکیه دن ماعدا بالكز عريجه ایله روسجه نك تدريس اولمسند. قرار فيلمش ... اولا ، نه قدر ذكى اولور لرسه اولسونلر، طلبهنك عربيجه اوكر نملری قابل اوله ماز ؛ زيرا معلملرى يك معلوماتلی آدمار  نه او قومنه. حتى عريجه تكلم اولنان بلادی، تحصیل لسان ايچون دكل سياحت قصد بله بله زیارت اتمه مشلر در . که بمبریج دارالفنوننده رسمی بر عربی معلملکی اولديغنى بالاده ذكر اتمش ابدم ، بومعلملكه مشروط اوقافك تخصيصات سنویه می نمام ( 750 ] بدی بوز اللي استرليندر . حال بوکه معلملکده بولنان ذانك ياشى تمش سكز بالغ اولديغندن كوزلرینه ضعف کلندر ، کندی لسانده مطبوع کتاب وغز نه لری بیل کندیسنه زوجه سی قرائت ابدر . آرتق و بله بر پیرفانی حروفات وكلمات عربيه بي نصـل قرائت ايده بيلبور . سیله مم . طلبه نك ارقو به جنى كتابارك انتخابنه کلنجه، بوده بك تحفد : مادام كه مستر براون کې فعال ، مدقق ، معلوماتلي برذات امر تدریسی در عهده اتمش ومادام كه بر عثمانلی ده کندیسنه معاون وبالآخره وكيل اولمشدر ، اوقونه جق كتابارك انتخابی آرتق آنلره حواله اولنمق منـاسب و معقول دكلدر ؟ حال بوكه بوايشه.أمور اولان و بوایشدن هیچ آکلامیان قومسيون مستر برارن طرفندن در میان ايديلن رأبي حسن تلقى اتمك شويله طور - سون ، « بزم کفایتلی اهل خبره من وار » دیه رد ایلمشدر . اهم خبره دیدکاری ذاتی بن بك اعلا طـانيرم كنديى عن اصل سوريه حواليسندندر . اللي سنه مقدم مملکتندن چیقمش ، ولی ایتالیا به دوشوب اوراده وانيقاتك تحت اداره سنده بولنـان د برو به غايده ، مدرس سنده تحصیل علوم ايده رك بر قانوليك باباسي اولمش ؛ قريم محار به سی هنگامنده انگلز اردوسنده ترجمانلق ابده رك مكره انكلتره به کلش ؛ اوراده تبدیل مذهبله بر پروتستان پاپا۔لني ياقه لا به رق لوندرهده قرار قیلمشدر . بوده بتمشلك بر اختیار در . لوندره ده السنه اسلامیه دن بری ايچون بر امتحان رسمی اجراسی اقتضا ابتسه مميز رسمي يكانه بوذاندر . حال بوکه کنند . يسنك عريجاسي كي تركجه میده درمه چاتمه در . برده شو انتخاب ايديلن وتدريسي مجبوری اولان کتا بار. قك : برى طمطراق الفاظدن ماعدا هیچ بر مزیت تحریریه و تاريخيه سی اولمیان برتاريخ عثمانينك فاتح سلطان محمدخان حضرتلری دورینه قدر اولان قسمی ، دیگری و حکایات منتخبه ، نامند. انشاسی ، املاسی بوزوق ، طبعی کوتو بر قرائت رساله سی . ممالك عثمانيه ده قونسلوسلق وترجمانلق ایم که نامزد اولان بو طلبهنك قانون اسلام (؟) او قوماريده امر ابدلمش اولديغندن بحث ایدن مومى اليه وطنداشمز درکه : « بوقانون اسلام دن مقصدلری شریعت اسلامیه می ، يوقسه قوانين عثمانیه می ؟ بردرلو آكلايه - ميورم . ابتدا دستورك فرانسزجه سنی ، یعنی « آریستارکی ، بی طقوز انكليز لبراسي مقابلنده اشترا ابتديلر . بوقوجه مجلدانك  تدریسی قابل او له میه جغندن بحثله رفع اولنان شکایت اوزرینه و شریعت اسلاميه =
  Mohammeden law 
  نامنده كتابك 
  اوقو نمسنی امر ایلدیلر . بوكتاب هندستان خدمات ملكيه سنه داخل اوله جق طلبه دن بعضیاری ايجون مرتب وهندستانك بعض جهاتنه مخصوص اولوب احکام مندرجه سندن بر قسمی عادات هنديه دن ، قسم دیگری انگلیز قوانینندن ، بر طاقمی ده شرع شريفدن النقاط ابدلش بر مجله مخلوطه عجیبه در . بوندن یکی سنه اول ايلك هو سله بو بايده بعض توصيه لرده بولنمق ايستدم ؛ مادامکه قانون تدرسی ده مجبوریدر ، قوانين عثمانيهنك خلاصة الخلا- صه سی اولان و حقوق اداره » نام کتاب مفیدی بار چه پارچه ترجمه ایله طلبه به او قو مقدن مناسب ونافع تدبير اوله ماز ، دیدم ؛ باقدم، نه آکلایان وار نه ديكلين . ذاتاً نخوت جبليه انكليزلر ايجون برا جنبیدن ـ ولو مصيب اولسون ـ رأى اخذ وقبوله مانع در برده انكلتره حربيه نظارتي السنة مهمه شرقيهن برینی اوکره وب امتحان ويرن ضابطانه بوز ليرا قدر بر مکافات وبرركه بو مكافانه نائل اولمق ايجون زوکورد ضا بطلردن --نه ده ایکی و با او چی ده ترکیه اوکره نير ؛ فقط نه اوکره نش!.. بدی ، سکز و با اون ، اون بش درس آلبرلر؛ هر درس ايجون وير.. بلدكلرى اجرت اك زياده ياريم انكليز التونيدر . بوراده بر چوق ارمینار واردرکه کندیلرینه و السنة شرقيه پروفسور » ی عنواني وبررلر . عددلری متعلملر دن ایکی  عنواني وبررلر . عددلری متعلملر دن ایکی قات زیاده اولان بو آياق معلملرينك هانكيسى  بر ویا ایک ضابط الده ايده بيليرسه ایدر . ضابط افندیلر بوصورته اوکره ندکاری ترکچه دن امتحانی ویروب مكافاتي البرلر . نصـل آلمسونلركه امتحانده مميز اولان ذات بالاده ياد نامیله تزيين سطور ايلديكم سوريه لي بابا-در ! ايشته بوضا بطلردن وصوك دفعه اوله رق 
  دارالفنوندن يتشن قونسلوس وترجمان 
  ملازملرندن ماعدا هیچ بر پرده هیچ بر انگلیز تركه او قوميور ويلميور . قوص قوجه انكلتره ده لسانمزه لا يقبله آشنا آنجق ایک اوچ ذات صايله بيلير . تركجه و انكليزجه لغات نامه لر صاحبی مشهور ره ده اوسـك و فانندن صکره بوراده ترکیه یی غوامضيله بيلن بالكز مسترکیب جنابلرى قالمشدر . فقط مسترکیب نه تدریسه رغبت ایدر ، نه ده دائرة حربيهنك معهود ضابطاری امتحان ابتديرن مأموراری مشارالیه کی لسانمزه يك كوزل بر صورنده واقف برذانك حتى وجودندن خبر دار در لر . چونکه مستركيب عز لتيسندانه ومحويتكارانه باشار ، غنی وغنى القلب برذاندر ؛ بر جنتلمن در . او بله تدريس ايچون ، امتیحان ايجون او ته به بری به مراجعته تنزل المز. اليوم ملل ساره ادبياتنه دائر اولان انكليزجه مؤلفانك ونقصانی اكمال ابله اوغراشمقد.در . وبالطبع كتابي نشر او لانجه به قدر اسمى ووجه اختصاص علمیسى حقيله معلوم اوله ماز . که بمبریج دارالفنونك و به مبروق =
  Pembroke
  » مدرسه سنه منسوب مستر ادوه رد براون دخی لسانمزي اني بيلير ؛ كمال سهولنله تكلم ايدر . يك جزئي شيوه خطالری استثنا ايديليرسه شايان تحسين برصورنده تحريرهده مقتدر در ، لكن دها زیاده لسان و ادبیات فارسیه به اختصاص اتمشدر . اليوم بعض ذوات پارس ، برلين و پترسبورغ ده اولدینی کی لوندره ده ده بر السنه شرقیه مکتبی کشادی ايجون صرف مساعی اتمکده ایسه لرده بونك اهميتنى كيم تقدير ايده جك ؟ دها طوغريسي بوكا كيم اهمیت ويروب معاونتده بولنه جق ؟
  انكليزلرك وكلاسندن طوتكزده تا عادی کوی باباسلرینه وارنجه به قدر امور شرقيه حقنده رأيلر وبرن ، نطقـار ايراد ابدنلر حقنده رأيلر وبرن ، نطقـار ايراد ابدنلر آره سنده ترکیه بی بیلن دكل تركلرك ادبياتي، معارفنی ، عاداتی ایشتمش اولان بيله يو قدر، دیسهم مبالغه اولماز . حتى شكل وشمائلمزى تفريق ايدنار نادر در . ستره ، بانطالون كيمش اولديغكز حالده سزى كورسه لر ، مادام که باشکرده قاووق ، آرقه کزده عبا ، بلکزده باتاغان يوقدر ، ترك اولدينكزه بردرلو احتمال و بر مزار . هله صار يشين ایسه کز اون شاهد كتير سهكز ممكن دكل تركلككزه اینانديره.از سکز ؛ انار ايجون سیاه و يا اسمر اولميان ترك اوله ماز . بر مجلسده ترك اولديغم آكلاشينجه بكا او بله سؤاللر ایراد ایدنلر اولورکه حقمزدہ کی ذهاب سخيفلرینه باقويده كولمه مك قابل اولماز : فقط بمضاده حد تمدن آغلا به جغم كلير . حاصلی انگلتره ده حقیله نه بزی نه ده لسانمزي بابرلر . بونی آكلاتمقده ممكن دكلدر . فرض ايدهلم که برینه ، بشنه ،اوننه، يوزينه اوكره نديكنز . باقى اللى ميليون خلقه نصل آكلاته جةسكز ؟