title: Eser ve Zat: Rıza Tevfik’in Felsefesi
article: [ « بنی » آورو إلى ومدني اولمق اوزره طانيا نلر كمال ممنونیت ایله اعتراف ایده رم که ه بن ، اوساز شاعر لرندن زیادہ سیله آکلارم ، حماللر دن زیادہ متلذذ اولورم ديمك كه قرون وسطى حياتنه خاص اولان عنعناته ، بن ،بیله بر جهتدن کو کمله باغلى قالمشم ، «انكلير ،فرانسز ، و آلمان فيلسوفلریله » صمیمی مناسبت فکر بهم و آوروپالیجه تربیه ذهنيهم « بنی ، بو عنعناتدن آييرهما مشدر ......... بن » شدتله ليبرال ، حتى صراحة راديفال بر آدم ؛ فقط ملينه متعلق خصوصائده يك تو نسرواتورم. ه انگليزلر ، ژاپونلرده ، بویله در . ] تورك يوردی ، سایی ٤ ، صحیفه ۷۱ – ۹۲ رضا ترنیں
  برلين ، ٢٥ كانون ثانی ۱۹۱۲
  بيتمز،تو کنمز مشغوليتمك بر آز مساعده ایتدیکی شو کو نمی رضا تو فرق بكات فلسفی شخصیتی تشريحه حصر ايدييورم . بوسنطراری ، سوکیلی دو قتورك هر زمان شـن و شوخ ، و آره صره داها ایلری کيدهرك توحاف و مزاحى برشکل آلان بازيارينه آلیشان قار الرينك او قويه جقلری دوشونه رك دوفتورك مزاجيله مزجه مجبوريت حس ابتدم . يعنى يك جدی اولان مقاله مه بر آز مزاح بولا شد بردم . امید ایدرمکه بوتون او قويانلرك قطعياً جاناری  صیقلمیه جقدر :
  رضا توفيق بك ماده حیمی ، مسندحیمی ، مندحیمی ، تکاماجی می ؟ . . یاخود بونلره تمامآضد بر مسلکه متمایل می ؛ . . ایشته شیمدی به قادار حل ايديله ميهن معالردن بریده بودر . حل ایدیله مه دیکی ایچوندر که بنده شو مسلكلرك هيسنی اونده ، ياخود اونی  بو مسلکلرده آرایه جنم : رضا تونبی ،ماده می  
  matérialiste
  اوله بیلیری - ؟
  مزاجنی بیلمدیککز ایچون بوکا هیچ بر مانع کو رمن سكر . حالبوكه او کندی، وجدانیت » ی مستثنا اولمق اوزره بوتون غير عضـوی ، عضوی ، فوق العضـوى كائنات حقنده ماده جی اوله بيلير ؛ فقط کندی « أنا ، سنی بوندن استثنا اتمکده شدته مصر در . د دهقارت ، حیوانلری برر حيات ماكنه سي عد ايدهرك بوتون حرکت و فعاليتلر يك
  « انساقي 
  automatidue ، 
  ، حرکتلر اولدیغنی سویلیوردی . دییوردیکه حيوانلرك بوتون حرکتاری و عکس حرکت 
  mouvements reflexes 
  ، دن عبارتدر ده قارت شو فكرینه ، یعنی حیوانلری و شعور سز منساقلر 
  automates inconcients
  تلقى ايتمه سنه رغماً بوتون انسانلرده و وجدانیت ، قبول ایدییوردی . « دوشونیورم ، او حالده وارم ! » ديه رك روحك وجداندن عبارت اولدیغنی میدانه قویدینی زمان بووجدانی نفسنه حصر ایتمیوردی ؛ یعنی دیگر انسانلری کنديسندن آبيرميوردی . بونك ايجون د ده قارت ، بری و بداندن عبارت بر « مفکره عالمی » ، دیگری فضادن مرکب بره ماده عالمی » ، یعنی ایکی عالم قبول ايديوردی . بزم فیلوزوف ده قارته بر نقطه دن مخالف ، بر نقطه دن موافقدر . مخالفدر ، چونکه ماده عالمی انسائلرهده تشميل ايدر ؛ موافقدر ، چونکه کندی باطنی موجودیتنی مادیت و ميخانيکيت عالمندن تمامیله تنزيه ايلر . رضا توفيق بك كنديسندهو هاجس بروجدانیت concience slontanée ، ، حر ومخير رروحت موجود 
  اولديغته قائلدر . حامدك :
  بن روم اصل دیرم که مفقود اینر یکم اضطرابی مرمود
  سانحه سنی کندی وجدانی الهامنك بر ناباره دن تجلیسی کی عدایدهر ؛ چونکه كندينك غيرى اولان انسانلر ـ حتى اك بويوك فيلوزوفلر وشاعرلر - کندی و جد اننده متجلى ـ ته نك تميرنجه ـ وكرچك برسامل 
  halutinations vraies 
  وبوتون مرئی کا ئنات کندی کوروشاری ، کندی دویو شلریدر . کندی هر شیشی ، هر
  کسی که بونلرده و شی لردن عبارتدر ـ كورور ، فقط کندیسنی هیچ برکیمسه کوره من ؛ چونکه اوندن باشقه کورین ، بیلن، آكلايان يوقدر ؛ « فردانيت 
  solypsoisme
  ك بوشكله « وحدانیت » دنیله بيلير که درويش فیلوزومر آنجاق بومقامده قرار فیلمشدر .
  رضا توفيق ايستهين ، دوشونن ، پاراتان بر فعاليتدر . ماده لر ، بو وجدائلی فعالیته خارجی
  ووجدانسز مقاومتلرك ايراث ابتدیکی انفعالار در . ارادهسنك، و احتساس 
  sensation
  لرنده کی بومقاومتی بوس بوتون حكمسز بر اقدینی دقیقه « هرمز » ،« اهر من » 4 تمامیله غلبه جانش اوله جق . خلاصه رضا توفيقك « لاانا « ماده » و « انا » سی « لاماده ، در ، ماده جيلر له اولان عينيت وغيرتى،« نمود دیده ، حالنی بوتون ماسواسته تشميل ایتدیکی خالده د بود بنده ، حالنی نفسنه تخصیص ایمه سنده متجليدر . امید ایده رم که بوايضا حلر مدن اونك  ترويه قادار ماده جی اولدیغی ، نره لرده ماده جیلردن آبر لدیغی آ کلاشیلمشدر
  رضا نرنیں، معین
  déterministe
  مزاجى تدقيق التمديككز ايجون بو سواله ده بلکه «اوت ! » جوانی و بررسكز او قادار عجله اتمه بيكز ، صبرلی اولوکز ! . .چونکه رضا توفيق بك، بوکاده بر حدود
  چیز مشدر بوعصرك اك بويك فيلوزوفلرندن « برغسون ، معینیتی حمادیت عالمی ايجون بك دوغرو بولويور . حتى عقلك جمادلره ویردیکی منطقیت ،معینیت ، هندست ، میخانیکیت کی خصیصه لری، و بونلردن متفرع بوتون سفتاری « قانت ، ك ادعا ایتدیکی کنی و نسی » دکل ، تمامیله « مطلق ، عد ايدييور . چونکه برغسونه کوره و عقل ، حياتك واونك دیده سی اولان وجدانك جامد وصلب ماده اوزرنده اعمالار اجرا ايته سندن، وبوندن آلتلي ، سلاحلر ، بنالر ، ما كنهار ، خلاصه هر تورلو اشیا اعمال الله سندن حصوله کلش در
  ارض او زرنده عقلك ظهوري مكسيك طاشلر دوری » نه نسبت اولو نمیور می ؟
  حيات ، محیطه انطباق اچون ایکی واسطه به مالكدر؛ يا « سلیقه 
  instinct » 
  واسطه سیله کندی به سندن یکی عضولر پاپار ، ياخوده ذهن 
  intelligens 
  » واسطه سله خار جدہ کی صلب ماده لردن یکی آنهر اعمال ایدر ، بویکی عضولر ، یکی آلتدر له در که حیات ، محيطك یکی اتحابارینه مقابله ایدر . بو حالده و عقل » صناعی اعماللردن دوغمش ، صلب و جامد
  ماده نك بوتون خاصه لريله شکللشمشـدر . هیچ شبهه بو قدر که ماده دن دوغان بر ملکه
  ماده نك بوتون قانوناری سبیتدی ، معینتاری بیله جکدر ، هم ده مطلق بر علمله بیله جکدر . « عقل ، صلب وجامد ماده اوزرنده بابیلان اعماللردن دو دینی ايجوندركه عقلك تدوين ابتديكي ايلك علم « صلب جسملرك شكلالرنى وبوشكلارك قانوناري كوسترون » هندسه ] اولمشدر
  حماديت بالمنده معينيجي اولان برغسون حيات وروح عالمه كيرنجه بوس بوتون دكيشيور ، ديبورکه : « ماده بر طاقم کتله لردر ، بوكتله لر قسملردن مرکېدر . بوقسمار آيريلير ، صوكره بنه برله شير ، بوتشتت وتماسكدن ماده ده هیچ بر تحول حصوله گلمز ؛ چونکه ماده «کمیت » دن عبارتدر . ماده یعنی کمیت اوزرنده و مدت » ل هیچ بر بر تأثیری اولماز . كتله لر سنه لرجه عينى وضعیتی محافظه ايده بابرار ، حال بوكه عضویتلر بویله . مدت عضویتلر اوزرنده مؤثر برقوندر . عضويتلر مدتك تأثيريله دائما يارا نجی بر تكامل حالنده درلر . عضویت قسماره آبرلماز ، عضويتك آهنگنه دو قونديکز می ، با تمامیتنی محافظه ایچون مجادله ايدر ، باخود بوس .. تون مضمحل اولور ؛ حمادیته انقلاب ایدر «کثرت » ایکی تورلودر ، بریسی « تلاحق کثرت ، درکه منفصلرك مجموعيدر . أستلهار بو نوعدندر ، دیگری « ذوبانی کثرت » در که تفریقی ممکن اولمیان و تفریق ایدلدیکی دقیقه ده ماهیتنی غائب ایدن حادثه لر شموعيدر . ایشته عضویت بو ایک قسمه د اخلدر و وجدان » بر عضويتدر ؛ روحی حادثه لرده «کميت ، يوقدر . اونار باشـدن آشاغی و کیفیت » لردن عبارتدر . بو حادثه لرده و شدت » نامنی ویردیکمز حاللره كميت ، دکل ، برر یکی، کیفیت » دن عبارتد . اوچ كون دوام ايدن هیجان باشـقه بر کیفیت ، بش یاخود ایکی کون دوام ایدن همدان بوس بوتون باشقه بر «کیفیت »در . وجدانی حادثه اردن بری مرافقلری اولان دیگر وجدانی حادثه اردن آبيرمق ممكن دکلدر ، بوندر صنعی اوله رق تفریق اولو تیجه مادیله ده لر ، اجتماعی و عامل اولان اسان « روحی » حادثهلری مادیلشديرر ؛ نفر یقی قابل اولمیان وجدان حادثه لری « تجريد ، واسطه له تفريق ايدهر ، وبوناره جماداره ویر  دیکی اسم کی برر « آد » قويار . و كلاهلر ، ماده حالته کاش و وجدانی حادثه لر ، در . کلمه لرله دوشوندیکمز زمان و مدت » عالمندن چیقارق و امتداد » عالمنه انتقال ایتمش او لورز . « حدسی مفکره » ذوبانی برکنترت اولديني حاله « لسـان ، نتیجه سی اولان ه ذهنی مفکره » تلاحق كثرتره مماثلدر وجدانك لجي مدتدر ، وجدانك
  ه واسطه سز اعطايات 
  donnee immediat
  ، مدتدر . مدت.ؤثر ويارا نجى بر كيفيتدرکه بالكز وجدان عالمنده محسوسـدر . خارجی عالمده زمان نامنی ويرديكمز وأزلدن ايده متد بر رشته صورتنده تصور ایتدیکمزشی و امتداد ، ك ، یعنی « فضا ، لك باشقه بر شکلده
  تصور الله سندن عبارتدر . مؤثر بر کیفیت اولان مدت ایسه حقیقی بر موجوددر . حال . بوكه تأثيرسز وعاطل تصور اولونان زمان امتدادك بر باشقه صفحه -بدر . امتداد ماده نك ، مدت روحك تسجيدر ، وجدانمزك حدسلری ، روحمزك هاجس دويغولري كلمه لرله دو۔ شوند یکمز زمان بوناری مادیلشـديريرز . او زمان بو نلرده ماده جی بر معینیت قبول ايده - رزکه بوقطعياً باطلدر . چونکه عقل ، منطق ، لسان روحك ماده ، کمیت وفضاءالملرندہ کی فعالیتندن دوغمشدر . بونلر حيات وروح عالمنده مميز اوله مازلر . وجدانده، روحده ، حتى حيانده حريت ومخبريت واردر . حريت روحك تماميت وكليتله فعـال اولمسی در ، بواراده معینیت جاری اولهماز ، معینیت ، پیشبینلکی استلزام ایدهر . حيات وروح يارا نجی برتکا۔ ملدر . بودائمی استحاله وتكامله پيشينلك، اوله بيلمك ايجون روحی او نلرك هينه ان اك
  ايتمك ، بناء عليه بوروحله آنان برابر باشامق ، ونتيجه به قادار برابر كيتمك اقتضاايده ر. او حالده بو پيشبينلك دكل ، تدقيق اولونان روحه حلول وتناسخ ايتمكدر . حیات ده روح
  کی بر ضويندر . بونده ده « مدت »
  يارا سجى ، وتكامل ابتدير يجى بر مؤثر در ؛ بناء عليه حریت و مخيريت ديديکمز وجدانی و انسانی کیفیت تاحياتك ايلك جرثومه لرنده باشلا مشدر . روحي وحياتي حادثهلری عقل اکلایه ماز . روح و حیات و علم » صيغماز . بوزير ه مابعدالطبیعه ، ياو « فلسفه » به عائددر که آنجاق حیانده کی و سلیقه لر 
  « instinote
  و محاسسها 
  Sympaties 
  طریقه درونی بر بعثه مظهر ايديله رك اونلردن استلهام ايدلمك وروحي وحياتي « حدسل 
  instuitions 
  باطنی بر مميزه واسطه سيله استعماق اولنمق صورتيله كشف وأستكناه ايديله بيلير ، عقل بو « ذوق » و « حال » ملكه لرینه آنجاق معاون اوله بيلير ، يوقسه مستقل بر مميز و حاکم اوله ماز رضا توفيق برغسونده برجهندن مخالف ، برجهندن موافقدر . مخالفدر ، جونکه مادی ، هندسينى ، فضائیتی ، منطقیتی - کندیسی مستثنا اولمق شرطيله - بوتون حیات عالمنه تشميل ايدر : موافقدر ، چونکه کندی حیات و روحی بو فضائی میخانیکیه وروح هندسی منطقیندن تنزیه ایلر ، کندیسی حر ، مخير ، وماورائيدر . فقط دیگر انسانلر عمو ميناه منساقلردن ، حیات و روح ما كنهلرندن عبارتدر . خلاصه اتمك لازم كليرسه : يكانه فيلوزومز كنديسندن ماعدا بوتون كائنات حقنده معینیتجی ، کندی حقنده مخیر نجی در ؛ یعنی « تعین عالمی » کائنات »« لاتمين عالمی ، نفسیدر . 
  ۳
  رضا نرنیں ،مشبه بی 
  positiviste
  اوله بيليږي ؟ -
  منجیلکدن .
  .. اوكوست فونت » ك مشهور فاسفه سی ایسه فیلوزولمز بونكله ده
  تمامیله بر لشهمز . اوكوست فونت انسانیتی و معبود ، عدايد یبوردی . رضا توفيق بوفادار شمولای بر مسجود قبول ايده من ، او آنجاق کندیسی در ؛ چونکه کندیسندن باشقه فوق - الماده  ، فوق التعين ، فوق المنطق يوقدرو اوله ماز
  رضا ترنیں ، تاملی 
  évolutionniste
  تكاملحيل کدن مقصد و نه ر به رت سه نسر » فلسفه سی ایسه ایش بر آز قاريشير ؛ چونکه تفسیرده اختلاف چیقار ؛ سپه نسر ماده ووجدان عالملرني تأليف ايده بيلمك ايجون بر و غير منفهم inconnaissable » قبول التمشدی . رضا توفیق ده بر « غبر منفهم 
  ، قبول ايده بيليرسوده بو آنجاق کندی دهایی ، کندی الهام خزینه می ، کندی كبريائي أنأسيدر أسيدر . يوقسه ماسواسی اولان ماده ووجدان عالملرينك ايچ بوزلریده ، دیش یوزلری ده کندیسته تمامیله منفهم ومعلومدر . رضا توفیق سبه نسره آنجاق بویله بر باموق ابلیله باغلیدر
  رضا نونبی ، قرت ذکر 
  idée force
  اوله بيليرمي ، -
  ہونی ده تدقیق ایمه لییز ؛ چون رضا توفيق بك تورك بوردينك در دنجی صابنده نشر ایندیکی بر مقاله ده « قوت فکر ، لردن بحث ابديبور . عجبا بوقناعتك صاحبی اولان آلفرد فوبیه ایله بر علاقه سی وارمیدر ؟ :
  فوييه ماده یی وجداندن ، فکری اراده دن ، قوتی اشتهادن ، مخبری معینیتدن اشتقاق
  ابنديون « هب روح 
  panpsychiste 
  » بر فیلوزوندر . انسانلره ، وحتى اك بويوك فيلوزوف وشاعرلره مشابهتدن صوك درجه استكراه ايدن رضا توفيق ، هیچ حیوانلرده ادراك ، نباتلرده شعور ، جمادلرده وجد ان قبول ايده بيايرمى ؟ . قوت فکرلره کلنجه او نرده آنجاق کندی فکر لری ، کندی تصورلری اوله بيلير . مشروطیتی ، ارتجاعی ، مخالفتی ، قوميت ومخاري ، فه مینیسمی ، آ نه نیسمی ، ایمورالیسمی ، آنی میلیتاریسمی،
  داها برجوق « ابتداعی 
  original ، 
  ممسوخ 
   paradoxal 
  » ، شیطانی 
  diabolique
  مفکوره لری ابتدا فكر حالنده پاراتان ، صوكره فعل شکلنده تحقق ابتدير مكه چالیشان کندیسی 
  دکليدر ؟
  خلاصه : كنديسنك فكرلري و تموت فکر ، لر ، باشقه لرينك تصورلری « کولکه فکر 
  ، لر در . جدا اجينا جق برشی وارسه بوتون فكر لرينك عقيم قالماسيدر
  اما به لر
  شريف بحي [*]
  تارده شم شہاب الدین نیازی به کو چوکدم . . حیات اوموزلرمده بر تضییق اجرا ايدهجك قادار بيغيلهامشدی . رشیدن قورقهم يوركمك مترددضربه لری با مكمو جو۔ ديتيله صوصد برردم . او تحاشی دقیقه لرنده اونك سياه بالطوسنك مظلم دربنلكلرى ثم بكاته.لجأم ایدی . آغلاسهم كوز ياشلريمي آنتهمك دائما بی آزار کی تبتره بن ساري الماعلى باقيشلرينك صيحا قلقلرنده قوروتوردم. دماغمده متبسم سحر لر یاشاردی . كونلرم ، اندیشه منز ، تورلونورلرله کچردی . بهارك سيـلى صـباحلرنده دكير وسما رنگز کولکه لر آلتنده ، سولویان بر فوزو سكونیله دالفين اويورکن ، بن وآنتهم أل أله صباحك على اويقوسنى قورقو تمدن محترز ، خفیف آديملرله سربست فيراره دوغرى ، تنزهلر ياباردق . . . آنهم، اوراده هر زمان او طور دینی اختيار برقايانك ياصلى ،قره قويتولرينه دايانه رق بوتون بردومان اولان داغلرك مجهول اوزاقلقلر . ندن نوز و اسرار پاريلتيلي كوندى سبر ایدهر بن جيجكلرك قوقولى سالرنده بالديز لانمش برر ياپراق لي بيترهين اينيك كله بكلرى طونمق انچون قوشار ، قوشار ، موكره بورولور ، بی تاب
  [*] هنوز اون اوچ، اون دورت باشلرنده بروطن پاوروسی اولان شريف يحيى بكك بوائری اوقود يغمز زمان مست وحيران قالدق : چونکه او قويان قارئلر منك ده تسلیم ایده جکی کی ،انجنده اویله بويوكا كار بولدق که صاحبندن بك ، آز زمان صواره ، ادبیات عالمزك زنك المكار نازانه جغنى تسليم اينمه مك قابل اوله ميور ، سلانيك اتحاد و ترقى مكتبنك آ امنجي صنفنده بولونان شریف يك بو كه ن طرابلس جو لار نده به تون مجا هد لرله بر لکده ظالم دشمنار من له چار پیشان خطیب عمر ناجي بك قارده. شمزك برادریدر . تحریر هیأتی۔
  ر مائر نیں ،انفرار می 
  individualiste
  بو روایت ایجه شايعدر ، عجبا دو غریمیدر ؟ آراشد رهلم : انفراد جيلر سياسياته قاريشمازلر ، اجتماعياندنده اوزاق ياشـارلر حتی و فوضوي 
  anarchiste 
  الكز د دولت علیهند. فرد » اولدقلری حالده انفراد جیلر عینی زمانده و جمعیت و اجتماعیت علیهنده فرد ، اولدقدر بی ادعاايدر لر. انفراد جیلر هم دولتك دوشهانی، هم ملتك علیهداریدرلر . بونلر قانون ، قاعده ، اخلاق، ناموس و حیثیت ،ادب و تربیه ، وطن وملت ، موده ومراسم ناملريله جيتلرك رعايت ابتدکلری، بوتون قیمتلره و اجتماعی یالانلر ، معروف منكرلر ، مقبول مردوديتلر » ناملری وبررلر. ماقس ستيرنه ر » (0) ك أجديغي بويولى وبالانت،صوك حديثه قادار كو تور مشدر . شیمدی یو قاری کی روایته اینا نانلره دیرم که : درضا توفيق اخرادجی ایسه ناصل باسی حياته ، اجتماعی معیشته اشتراك ابد . بیور ؟ . .
  دییور لرکه : [ رضا توفيق عينى
  زمانده بر « فعلیاتی 
  pragmatiste 
  در انگلیز لردن ، آمر یقالیلردن اسپور
  مراقی اقتباس ایتدیکی ایچون بوعملی
  فلسفه سنی ده بنمسه مشدر ؛ فقط شو قدر فرق واردرکه فعليا تجيلر جمعيتك حياته يارايان
  حکماری حقیقت عد استدكلری حالده بزم فیلوزونمز بالكر کندی شخصیتنه کندی انانيته ، کندی فانته زيســه ألوبريشلى اولان فکر لری حقیقت تلقى ايدر ؛ وبوه ورتله انفرادجی اولمقله برابر سیاسی و اجتماعی حیاتلره ده اشتراك ايدر ؛ چونکه زماننه کوره سیاسی و اجتماعی بالاند. و حقیقت ،؛ اخلاقى وفلسفي نقيصه لره و فضیلت ) نامنی ويره بيلير . حتی او داهاایلری كده رك و بچه ، کی هیچ برشی دو غری دکلدر ، هرشی مباحدر . » درسهده مقصدی بچه کلکندن قطعاً باشقه در . دینه بیلیر که بر انفرادجی ایله بر فعلیانجی بی بر رینه آشلاییکر : ایشته رضا توفيق ! . . ] بن دوفتورك و اتقاني systématique » بر مسلکی اولديغنه اینانا ما سهم بیله هر حالده فلسفی بر شخصيته مالكيتنه قانع بولونديغمايجون بو تأويلى قبول ايده مم . خايير رضا توفیق بر خلیطه دکلدر ؛ چونکه بوراده ایکی شقدن برى قبول انتمك لازمدر: یا فیلوزوندر ، او حالده بر شخصیتی واردر ، یا خود شخصیتدن محرومدره او حالده فيلوزوف دکلدر .
  رضا تونبی در ؟
  بو خصوصده شرق وغرب فيلو - زو  فلرينك اجتهاداري متحالفدر .
  باجاقلرمك قيرغينلغني ديكل تدبرمك ايجون بباض پا باتیه لر اره سنه اوطوروردم . ن او نلری جوق سوه ردم . صباحك ايليق روز گارلریله دالغالانان يشيل او تلرك قويتولرينه برشـيلر فيصیلدار کی اکبله کچه روحمده هیستی قوجاقلامق ، او په او په صولديرمق ، صوكره زواللي تعشلر ينك اوكنده دیز چو کوب هيچقير قدر له آغلامت انچون صمیمی حس ايدردم . بن او نلرى ألك أول ساده کی انجذابارح باموق بولوتلره ، دکیزده کی کوموش کوپوکلره ازه تبردم . وقوبارمق ايستردم . ألمى اوزانديغم زمان بارمقلر مده عصبی برخلجان چير بينبردی ؛ تو بارمازدم : چونکه کوروردم که او نلرك اورته . پرندہ کی صار بلقلردن بکا آتنهمك صاري التماعلى باقیشلری دعا ایدردی
  آرادن سنه لر کجدی . . برصوك بهاردی ، او شیمدی اوکسوزوزیارتجیسز قالان ، او شیمدی بكا ييقيلمش بر معبدك تارومار اولمش مدهش کی کورونه جك اولان بوبوك ومقدس طاشی کورمکه کيندم . بوبرده بوتون يابانيه لر صولمشدی . اسکی مسعود خاطره لریمی جانلاندیران انقاضی قارا كلق خضورنده بر عبادت وقفه سی نادار طوردم . اوصوسمش و اختيار طاش بنلكمدن بر چوق شيلرك اكسیلدیکنی بکا چیلاق ، ناره تانبوريله كوستريبوردی ، آغلادم ، او شیمدی بني براقيان ، بكا وفا كارا ولان فاني النينلرمله آغلادم قلبمده بربوشـلق ، بويوك بربوشلق ويوقلق واردی : آخ ایشنه بو بوشلق و بوقلق .نم
  آنه مدی . أوت سوکیلی آننه حكم، بويوقلق سنسك. سن نره لره كيندك . بي بوصولفون باباتيه لرك بياض تعشلريله ناصـل بالكز براقدك . . آخ بن او نلری بو تولمش حاللريله ينه سويبورم. او نلری کوردکجه قلبمده آنجه بر تلك قويديفنى ، زمرلي بر قطره قالك انجمه سوزولديكني طويو . بورم ؛ چونکه ،چونکه اوزرلرنده کی صوامو. للقلرنده حالا سنك بي آزار کی بہترین صاری الماعلى باقيشلرينك سيحاقلقلرینی حس ايديپورم. 
  هیچ بر فیلوزوفه بكره ميهن غريب داهیمز « نصف علباسنك عبرانی اولديغني » ادعا  ایتدیکی 
  ایجون فلسفي شخصيتني آك ابى تعيين ايدن « ماقس نورداو ، اولمشدر . نورداوه
  كوره رضا توفيق - أغوتيست 
  égotiste ، 
  بومسلكي[.] « أنابيت ، صورتنده ترجمه
  ايده بيليرز . نورداوه خودکاملق 
  égoisme » 
  ایله بونی تمامیله ابيرييور. ديبورکه: خودکاملر اجتماعی تربیه دن کافی بر نصيب آله مادقلرى ايجون لنرتجى ومنة عنجي درلر . بونلر اخلاقی مكمليتدن محروم اولمغله برابر تلذذ وفائده لرني عمومك منفعتيله تأليف ايده بيليرلر . بوندن دولایی خودکاملق خسته بر خصلت دکل ، چه ق کره صاغلام و نافع برخصیصه در ، خود۔ کاملر سیاسی و اجتماعی حیاتلر نقطه سندن تهلکه لی آداملر دكالمر در . بونلردن دولته وملته فائده لی آداملر بنيشه بيلير ؛ چونکه خصوصی منفعتلر عمومی منفعتلرله ذاتاً مئو تلفدر بونلر آره سنده کورولمکده اولان تضادلر طبیعی دکل ، صنعيدر . أنا ئيلره كلجه : بونلر نه کندی فائده لري ، نه ملتك منفعتلری دو شو نورلر . بونلرك يالكز بر دوش و نجه لری واردر : كنديلرينك هيچ كیمه به بکز همه ديكنك مركس طرفدن بیلنمه سی ایستر لر که کندیاری بر خارقه ، بر معجزه ، بر فوق الناسوت تلقى اولونسونلر ، آياقلرينه دائما آلقیش چیچکاری دو کولسون ، باشلرینه تقدیس افسرلری اتحاف ايدلسين. ناملرينه طاقلر ، هيكللر ، آبدهار بابيلين . تاريخلر ، فلسفه ار ، شهنامه لر هب كندیلرندن بحث ايتين . هر ونکي غزته لر آلتين مركب و جلى خطله ناملرنی ، مصور مجموعه ار محتشم ومها بتنها تصویراری اعلان ايتسين . سیاسی ، اجتماعی مقاملرك الكيوكسكلرى كنديلرينه حصر ايدلسين ، صوكره كندیلری بوتون بو تقدير لری ، تجیللری، تکریملری بر آیاق ضر به سیاه بیقسیلر ، محو اينسيلر . قدر لرينك بوتقديــلردن داها عالى ،قيمتلرينك الجاللردن داها بلند اولدیغنى بوصورته برداها كوسترسينلر و آلکيباد، مركك كنديسيله مشغول اولماسی ایچون هیچ بر وسیله بولامازسه كويكك قويروغنی ،قولاقلرنى كسه رك سوقاغه صالوبر بردى . بو أنابيلر ايجون أك بويوك براحتياجدر . كسوه لرينك ، مشوار وادارينك باشقه لرینه بوس بوتون مغاير اولماسی ، هر ايشده هیچ کیمسه به بكره من كورونه لری بوندندر . خلق کندیلریله بر آن اشتغالدن فارغ اواسه بوني ابدياً عفو ايتمزلر . خلاصه و آنانات » ،جمعیتلر ايجون مدهش بر آفت در . بو عالى ومحتشم خستهلر انسان
  نلرك اك تهلكهالى قسميدرلر . سیاسی و اجتماعی تکاملاره قوتلى برر پابند اولان زوالليلر هیچ بر صورته شفا قبول اتمه ز ابدی خستهلر در .
  ثم فكر مجه « نورداو ، أنابيت خسته لغنى ابى تعيين بتمش اولمغله برابر سیبلری ایضاح ایده مه مشدر ، چونکه بوخستهلق مادی بوزوقلغك نتيجه سی دکل ، « معنوى تردى ، لك محصولیدر . معنوی خسته لقلری آنجاق و اجتماعيات » علمى ايضاح ايده بيلير . حال بوکه نورداو ، بونك ايجون - غريزيات » علمنه مراجعت اتمشـدر ، مادی تردی حجره لری تشکیل ایدن و پروتوپلازما ، تك بوزولماسيدر . و معنوی تردی ، به کلنجه : بو ، بر مفکوره خسته لغيدر .
  اجتماعيات اجتماعيات علمنك حقيقى مؤسسی اولديني بوكون غرب عالممريناك اسماعيله ثابت اولان « دوركهايم ، ك بياننه كوره فردار  - معشر 
  foule 
  ، حالته کلنجه فردی و جدا . نلرك غريب و آكلاشيلماز بر امتزاجندن بوس بوتون یکی بر روحيت حصوله كلير . بو اجتماعی روح شدت ووجديتيله ، حسبيت وقدسيتيله فردارك لذتجي ومنفعتجي روحلرندن تمیز اندر . مفکورهلر بحران زمانلرنده کی غلیانی معشر لردن دوغار . بو مفکوره لره مشکات ، اولان اجتماعی و موجوده ، لره و قیمت ، ديلير . فردى وجدان ـ نه قادار زنكين وقوتلى اولورسه اوالـــون ـ نه بر مفکوره، نه ده بر قیمت ابداع ایدهمز ، فردار آنجاق اجتماعی برحيات ياشامقله اجتماعي وجدانك لاهوتي الهاملرى التنده قالمقله مفكو روحي وقيمتجي اوله بيابرلر . او حالده أنانيت عصـبلرك خارجي حادثه لره عدم شفافیتندن دکل ، فردى روحك اجتماعی مفکوره لره شفاف اولمامندن متولددر . بوندن دولا بیدرکه مادتاً ومعناً منفرد برحيات ياشاياند ، اجتماعی روحانيتدن ، مدنى معنويتدن منساخ بولو ۔ نورلر . بونلرك روحنده هیچ بر مفكوره نك قيمتى ، هیچ بر قيمتك مفكورتي برطونا . ماز . « بالانت ، کی بعضى شاشقين فيلوزوفلر حقیقی مفكوره لرك ، عالى قيمتلرك فردى وجدانلردن دوغدیغنی ایلری سورمشلر در . وفكرك ماحمالغى بوكونکی اجتماعيات علمنك درين تدقيقلريله میدانه چیقدیمی کی بالذات 
  sensibilité individualiste
  نامنده کی صوك اثرنده انفرادجيلغك هيچ بر مفکوره قبول ايده ميه جكنى، وهر تورلو
  امید و نیکبینلکدن اوزاق اجتماعیت دوشانی بر خير سز اولدیغنی ادع ايدبور . او حالده
  حقیقی معناسيله مفکوره سزلکدن ، قيمتسزلكدن باشقه بر شی اولمیان و ناسوتی
  laique 
  ذهنیت ، بوانفراد جیلری و اجتماعي عليين ، دن اوزاقلاشـد ، مش ، « حیاتی
  سافلين ،، دوغرو سوروكاه مشدر
  ایشته ماقس نورداو تردی 
  degenere-cence
  ، صنفه ادخال ایتدیکی بوروح خسته لغنى غريزيات وروحيات عالملرينك يارديمبله ايضاحه جاليشبور . ديبوركه : أنا
  دیدیکمز شخصيتمز خارجی و داخلی احتساسلرك تلاحقندن حصوله كاير . بواحتـاسـر
  یکوننده خارجی احتساسلر نه قادار زیادہ بولونورسه شخصيتمز او قادار و شأنيت
  réalité 
  ، ايله ياقيتلاشير . دماغ ایله خارجی عالم آره سنده شفاف برواسطه اولان سكيرلر بعضی کیمسه لرده بر نوع بوزو قلعه دوچار او له رق کثافت پیدا ابدر ، اوزمان « أنا » خارجی وجوددن تالين ديوارله آیرملش برمعتکف وضعیتی آلبر ، بودورنده بالكز داخلی احتساسلر واشتهالرك تأثيرى آلتنده قالير . مفكوره لر محیطی بر « ملاء اعلا ، درکه بونك
  معنوی نفوذی آلتنه كيره نلره « سجیلی انسان
  homme decaractere 
  » لر دیرز سليقه لر عالمی » بر «ملاء اسفل ،در که بهیمی بر هبوطله بوملوث با ناقلغه دوشنلره متردی ، بوزوق آداملر 
  degenere
  نامی ویریرز بوجهتله ماقس نورداوك خودكاملغی اجتماعی فضيلتلرله ائتلاف ايده بيلن صاغلام بر خصیصه تلقى اتمسیده دوغرو اولهماز . خودکاملق اجتماعی برحيات ياشاميان حیوانلرده غریزی بر خصلت اوله بيلير ، بو خصلت مجتمع فردارده اجتماعی بر دافعه قوتندن باشـقه برشی دکلدر . بودافعه یی توقیف وتعديل ايدهجك اجتماعی جاذبه لر ، آنجاق مفکوره قوتلریدر . مفکوره لر اجتماعی و جدا۔ ندن دوغارق فردلرده و اراده ، صورتند. تجلی ابدرلر . حیاتی آرزولر آنجاق بواجتماعی اراده لرك مراقبهسی آلنده ضررسز مجرالر تعقیب ایده بیلیرلر . اجتماعی انضباط مفکوره لرك سليقهاره ، اراده لرك آرزوارك ، حاکمیتی دیمكدر خودکاملق حياتى سليقه لرك اجتماعی مفکوره لره [ یعنی اجتماعی وجدانه  عصبانیدر
  أ نائيت ايه روحی شخصيتك ، كنديسنی بومفكوره لرك ، يعني اجتماعي وجدانك موقعنه
  اقامه اتمه سیدر ، خودکاملق «اجتماعی بر فسق ، ، أنانيت « اجتماعی بر شرك ، در . خودکام،
  مفکوره لره قارشی مبالاتسزدر . أنائى كنديني « تشن 
  réalisation 
  ایمش بر مفکوره کورور :
  گفت رکر مرد هر دونفره مهریه کرده
  هفی کنم دره آرا مراقب منصوره کوره
  فلسفه حدسی بر رؤبت ، یاخود اتقانی براجتهاد میدر ، يونسه و بچه ، تك اداسی کی غريب ومستثنا بر مزاحميدر ؟ فلسفه تاریخی بزه برنجي وايكنجى النموذجده بر جوق فيلوزوفار "كوستريبور . نورداوك اناده سندن آكلاشبلديشه کوره رضا توفيق او جنجي أنموذجه منسوبدر . فلسفی
  شخصيتنك اساسی و تردی 
  dégénéressence 
  صفه داخل برروح خسته لغيدر مع مافيه بوخسته مزاجك طاشفين وموازنه سر زمینی اوزرنده غربك فلسفه سي ، شرقك تصوفى ، شرق وغربك بيك چشید علم وهنر لري او قادار رنگين وزنكين ، کندی تعبیرینه کوره بلکه ده [ نازنين ] ، بسيط برسوزله قار ما قار يشـيق بر عرفان سركيسى تأسيس ایتمشدركه نينوانك اسمه باغچه لری آکدیران بوجوروك تمللى دهأ قارشيسنده متلذذ ، متحير وعينى زمانده حیران اولمامق ، اونی سومهمك قابل دکلدر .