title: Musahabe-i Edebiye
article: ادوار ادبیات - قومیت ادبیات - تكامل ادبی نصل حاصل اولور ؟ - مجبوریت طبيعية اقتباس - بديهيات تاريخيه - فرانسه ، المانيا ، انكلتره ، ایتالیا ، روسيه - ادبيات عثمانيه نك بوکونکی طرز جدیدنده فائده می مأمول، مضر نمی ملحوظدر ؟
  بر قومك ادبياتي حين ظهورندن وقت تكملنه قدر اوچ بيوك دوره طبيعيه به انقسام  ایده بیلبور :
  اولا بر جماعت ملیه تشکلیله برابر صاف، راکد ، بر نوزادك ايلك سوزلری کی ازاده کافه هنر بر ادبیات مالك اولور . بو ادبيات بر روح بداونك ، --- أمبير جائز سـه - ایشان.همش ، جلالنمامش بر فكر خامك ترجمانی ، افق ابتدائی اطلاعك تصوير طبيعيسيدركه مولردن ، جابر اردن اور ۔ مانلردن، قويونلردن، قار لردن. کونشاردن، عشقدن، خصوصیله عشقدن مداحی ، ساده برصورند. بحث ایدر ، آنده برشمه هنر  وتفوق ، بر شائية تقليد واقتباس بولنمق احتمالى قطها بوقدر، صرف عندي وصميميدر. بو ، دوره طفوليتدر ، ترك ، عرب وعجم رای اولینی ایله .. فرانسز ، المان ، ايتاليا نلر تر و بادور لريله تکمیل ادبیات جهان و جهان ادبیات بودوره اولیه ی کیر مندر. مکره دوره اختلاط باشلار ، که بر قوم اك باقين قومش ولريله بالاختلاط آنلرك عادانندن، اخلاقندن نفسه، طبیعتنه او يانلری الدینی سروده بالطبع ادبیاتی ده بوندن مستفيد اولور . بزم عرب و عجمه، عربلر ولا ينلرك يونانيلره ، فرانسز وايتاليانلرك لانينلره ، روسـارك آلمانلره ، المسارك  فرانسزلره تقليد اتمه لری هپ بودوره  نانيه نك الجاآت طبيعيه سندندر . دوره تانه ایسه تقليد و اقتباسك ممكن مرتبه ، لاعلى التعبين كنديسندن مترقی ملتلره تشميليله بده ایدرکه بودورك حدودى، نهایی بوقدر. ايشته بزم وروسلرك فرانسز. لردن ، وبتون ملل متمدنهنك يكديكرندن استفاده می بویولده در . بواوچنجی دوره بر قومك حيات مدنيه وادبيه سنجه تکاملنه خادم بر خطوه مهمه دركه الك زياده دقت و اعتنابه چسباندر . بالطبع شیمدی بز بو او چنجی دوره داخلنده بولنيورز . بزم کی ملل متمدنه نك كافه سى احكام لايتغير تاريخه به تبعیتله بو ادوار حیاتیه بی امرار اينمشاد واختلاط ایتدکاری مالاردن قر بيت و يا بعديت سبيله وصره سیله استفاده  ایلمشلر در . اليوم بزدن دها آز مترقی اولان اقوام سائرهده – بلکه افغانلر ، بلوچار، عجمار، صره سی کلنجه بو حكمه حس المكسرين، ایستر ايسته من اتباع ایده جكار .. یعنی اولا موقعاً واختلاطاً اك زياده ياقين اولانلردن، بعده مناوبة مواقع جغرافيه سنه ، حیثیت مدنیه نه کوره بر طاقم ممتلردن استفاضه واقتباسده بولنه جقار در . اوروباليسار بزم عر بلره ، عجمـاره يابد يغمز وبا يمق ايستد يكمز کی مصر قديم، یونان ، لاتين ادبيات عتيقهــنك كنه بدا یعنی تدقيق متصدیله کهنه معادك ، متروك خرابه لرك طانار بنی بر برر قالديرديلر ؛ انقاضنده حفريات وتدقيقات عميقه اجرا ابتديلر ؛ نه بولدیلر ایسه غنیمت عديله استفاده و استعمال ایلديار . اثار اسلافی ، اسلاف الاسلافی برر برر الهديلر، طار اديلر ، متقدمينك كم كارندن بك جوق شكرلر چیقار ديلر ! هو مرلرك ، وبرزيلرك سرائرينه ، ميرانه كاملاً مالك اولدقدن وكره سوابقدن لواحقه ال آندیار ؛ انلردنده مال موروثلری کی انتفاع التمك ايستديلر؛ وهنر و صنعتك صاحب و وطنى يوقدر حكم و بهانه سیله سالاده منتفع اوليورلر . .بوندن بر ، بر بحق عصر اوله کلنجه با  قدر فرانسزلر يونان ولاتين ادبياتنك اعما واصم بر مقلدی اولدقاری حالده اون سکزنجي عصر ایچنده فرانسه ادبیاتی بوتون اوروپایه مشق تقليد اولمادی ؟ اسکی المان اشماری لانجه به تمایلدز صوكره استانديناويا شعر ينك مقلدى ايكن او قانون وتعامل ادبی نتیجه سی اوله رق اوز سك: نجی عصرك اواسطنه قدر فرانسه انافس انارینی تقلیددن باشـته برشی با بمديلر . ذاتاً فرانسزلرله المانلرك اختلاطى اسبانيا قرالى شار لمالك فرانسه والمانيا تختارينه مالك اولوب ایکی ملکه بردن اجرای حکومت ایتدیکی تاریخدن باشلار .تواتراً وتاريخاً ثابتدركه بيوك فره دراق زماندن فرانسه و بروسيا محار به سنه كل جه به قدر المانلر هر شیده فرانسزلرك مقلدي . حيران فضائلى ايديلر. فره در بقك وولترى دعوتی ، فرانسز شعرانه توجهی دخی فرانسز فان-ه-نه، فرانسز ادبياتنه، فرانسز عاداته ، اخلاقه اولان الاسندن نشئت ایندیکی شبهه سردر . فره دريق محرراتنك بر جوغنی فرانسزجه بازار ، قرناسی ايله هان دائما فرانسزجه مکالمه ابدر ، آنجلری فرانسه دن كنيردر ، سراینده فرانسز موده سنه رعانى التزام ایدردی ؛ حتى فرانسز لسانته اولان ابتلاسنى شايان مؤاخذه کورن متبحريندن برینه ، فرانز لسانك هر جهته المانجه به تفوقتی ادعا الله ، نجون فرانسزجه ی سومدیکنی صوردینی زمان الديني شو : « حشم:بناهم ، ایکی لسانك عذوبت وسلاستنى قلبه الزياده مؤثر بر معنایی مفید اولان فرانسزجه « آمور » [ ] لفظی المانجه و ليه ، [*] كله-نك سهولت و آهنگی ایله بركره موازنه بيورك !» جوابی مشهور در . ايشته بو صر هارده المانياده ، بعض استننا ایله برابر ، هر کس بيوك فره در بقك  فكرينه اشتراك الدبوردی . هله روسلرده بوحقیقت دها عنه . میدانه چیقار: ایک نجی و ترسنافر انسزلر در كرك 
  سياسة ، كرك اخلاقاً فوق العاده نفرت اتم كله برابر عادات و تربيه خصوصنده فرانسز ملا۔لکی روسیه ده اوز ماندن تعمم وسرايته بالا به رق تا اون اون بش سنه به کلنجه به قدر هوك درجه شدتيله دوام ایتمکده ابدی ؟ حتى ايكنجي آلکساندرك قافقاسهده بر تلاش آره سنده اطرافنده کلره  
  Ou est l'Imperatrice 
  نرده امپراطوریه ؟» دبه فرانسز لسانيه خطاب اتمسی ، اوزمان ، فرانسزلر ايجون بر سرمايه قبل وقال اولمشيدي . ياقين زمانه قدر روسيهلك بيوك شهر لرنده فرانسز . جه نك رواجي كبرادن اور ته حالی دوانه قدر بولسانی بيلمين بركيمسهنك خلق آره سنده شایان احترام اولمامسنى ايجاب ايده جك درجه به کليدي . عادات واخلاق وطرز میشه بر فرانسز اصولی ، بر فرانسز تربیه ی بتون شعبانی ، بتون تفرعاتیله برابر روسیه ده حکمران ایدی . ايشته بو حال او دوره ثالثه كيدينك لوازمندندر . تاريخ و قوعات ماضيه نك استقباله طوغرو متمادياً تكررندن عبارت رکلیدر ؟ بو بر قانون طبيعتدركه يك كو جلگه دكيشه بیابر ، دها طوغروسى دكيشه مز. نهایت نه المانيا ، نه روسیه بوحالده قالدیلر ، آله جقارني آلدیلر ، معلمارك خزائن عرفانندن ايسته دکاری کی استفاده ابتديلر ؛ الد قاری آنلری معلملريله، مربيلريله سيان برحاله كتيردي . ارتق باشلى باشلرینه ترقيات فکر به لرینی اداره ایده جك برحاله كلادکاری، كنديلريجون برر استناد بولد قلريني ، هر در لو احتياجلرينك مملكتلرنده موجود اولديغنى اكلاديلر . المانيـاده اولدینی کی روسیه ده ده فرانسزجه بي - بنه بك كوزل بیلدکاری حالده -- اولکی کی تکلم ابد نار تدريجاً آز المغه باشلادی . فقط تحصيلي المانياده اولان روس ادباسندن لرمونوسوف [ ۱۷۱۲ - 1765 ] اثاريني لاتين والمان اسانلرنده بازوب پترسبورغ انجمن دانشنه کوندرردی . المان اشعارنده مستعمل اوزانی آلوب روس ادبیاننه تطبيق ابتدی . [1] شعرادن پتروف انكليز ادبياتي بالتدقيق  دقت بیورلی - روسجه به تطبيق ايچون حکومتی طرفندن انگلتره به کوندرلدی[۲] اصیل بر عائله به منسوب اولان شاعر مشهور الكساندر بوشكين فرانسز مر بيه لری طرفندن تربیه ایدلدیکندن اولملی که اکثر آثارینی فرانسزجه قلمه آلبردى . حتی اون باشنده فرانسزجه اوفاق بر قومدی با بمش اولدینی مرویدر . [۳] اون بدنجی عصرك نصف اخبرينه
  طوغرو و يشرلهي ، قونغرهو ، سی تیل آردیسون کي انكليز شعر اسی تمامیله فرانسز. لره.. فرانسزلر ك قور نه لرينه ، موليه رلرینه، راسينلرينه تقليد اتمشلر در . ويشرله يك ، موليه ركه مردمكريز » بله «قادينلر مکتی، نه تقليداً تنظيم ابتديكي « طوغرو سوزلی آدم » و « طشر. قادینی ، عنوانليى تياترو . لرى بومدعايه برر دلیلدر [1] . شک برده « رومه ئونه ژولیت ، نی ایتالیان ادباسندن « لونچی دا پورنا » ایله « باند لاو » دن اقتباس ایلدیکی محققـدر . باخصوص شاعر شهیر ميلتون وسبنسر صرف ایتالیان ادبیاتی مقلدی ایدیلر [2] .
  ایتالیان ادبیاتی ایسه دانته کلنجه به قدر ، یعنی اون او چنجی عصرده فرانسز آثار ادبیه نك بر معكسی ابدی . شیدی بر سؤال ایرادی سرهمی کلدی : عجبا بوادوار اقتباس وتقليددن خواه و ناخواه کندنی آله میان شـوقوجه توجه ملتلردن هانکی بری ادباسنك تمايلات طبیعیه سی ، بوبداهت تاريخيه نتیجه نده مداری ، خصوصيت اخلاقيه لريني ، حسیات ادبية قوميه لرينى غيب ابتديلر ؟.. روسلر آلمانی اولیویردیلر ؟ يوقسه آلمانلار فرانسزمی اولدیلر ؟.. پانچون هر ملتك اسباب ترقياتندن بری و بلکه برنجیسی اولان بو مسئله اقتباسك بزده ده نجلی ایمنی ناخوش كورمك . هیچ کیمسه به بكره مه مك كي بك بيهوده بر تكلفده ، فضله بر غيرنده بولنيورز ؟ ايلامرك كبديكي كوبر و دن کچمیوب ده نه یا به جز ؟.. اوروپایی منال كوستر مكه نه حاجت : ايشته بوكون جزايرك ، مصرك ، بيروتك عربي .. هنـدك ، ايرانك فارسی جرائد وكتب ادبی حاضره سی تدقيق ايدلسين ، انلرده ده اوروپا طرز تحریرینه ، اسلوب تصويرينه ، اصول تفكرينه تقليد ایدلدیکی مشاهده اولنور . بر ملتك تاريخ تمدننده بوادوار اقتباس ، مدنيتك نظامات عمومیه دن ، اصول معيشتدن حتى افكاره ، - بر آز مبالغه ايه - حركات وسكناته قدر مادى و معنوى بتون شعبانی ، جلى وخفى بتون كوشه لری محتويدر . ترقی مدنیت ، او هیچ بر مانده به اهميت ويرمين سيل خروشان بالجمله فيض و برکت و آفات وخساريله ممزوج ومخلوط کلیور، نفوذينه راست کلدیکی طاغلر، او چوروملر حائل او له میور ، دکلی ؟ ایشته انکچون و مبحوث عنها » ، « مطبوع الاندام ، مسائلی کی « ساعات سم:فام ، ، و خنده خسرانشکاف ، مسئله لرندن ، فلان وفلا . نار دنده باقی بوقبه ده بلکه ناخوش بر صدا قالير : ايشته اوقدر ! فرانسه ده بوندن برقاج سنه اول المانلرك ، واغنهرك موسيقي سنه ابتلا كوستر لدیکی  اناده چیقان كورولتيلرك هيچ بر تأثیری
  كورلد يمي ؟ هيئات مختلفة بشر به دن هانکی
  برينك طريق اديده خطوات ترقیسی مانده سز،
  مير لتيسز جمشدر ؟ اسلامز عرب وعجم مقلدي اولمسه . او دوره طبیعیه اقتباسی امرار اتمسه ابديلر، عجبا ادبياتمز بو مرتبه یی بوله بیله جکمیدی ؟ اندن سوکره ایشته بتون فضیلتی ، ردانی ایله اوروپا کلیور؛ انى ده برر بر ر ـ وهبهات که ناچار ـ تحقيق وتدقيق ايده جكز ، نته كيم عجمك ، بيزانتنلرك محاسن وقبايحني اقتباس
  انشدك... بعدما انجمزده اویله ارباب قلم يتيشه جك كه بزه ، شوعثمانلی ادبیاتته المانلرك، ايتاليانلرك ، اسبانيوللرك ، امريق اليلرك ، اسوه چليلرك ، روسـارك بدايع فكر به سنی تطبيق ايده جك .. بلكه چينـك ، هنـدك کالای نفایسنى كتيره جك.. بويلهجه ، بتون عالمك كازار افكارندن شته چين تفيض اوله اوله ، - اقوام سائره کی – برطاف ادوار تناسخيه کچېدلرندن عبور ایده ایدهه 
  نقطه استناد مزی تحکیم ایده جکنز . اندن صوكرهده اوروپا بزى تقليد ابده جك نصل که روسلره ده عينى حال واقع اولدی . بونك ايجوندركه اقتباسده دوام لازمدر . ايشته ينه فرانسه اولکی کون روسیه ادبی لئون تولستوئيكنك رومانلرينه ، دون اسقاندينا وبالى هاراق ايسهلك تيار ولرينه تهالك كوسترر ايکن بوكون ايتاليالى غابرئیل دانونز بودن استفاضه الدبور . تقليد ، تقليد ... فنا ، چوق فنا !
  قومیت رخنه دار اولیور ! يك كوزل اما ادبیات نه در ؟ ادبانده کوروان جزئی کلی بر تحولدن قومیت ناصل رخنه دار اوله بلير ؟ نرهده بویله اولمش ؟.. وقتيله ادبیات در سنده معلممز بزه : و شعر ، اجيتجه بر تعبير ايله ، كولك اغلامقدر ؛ یعنی حسبانك بر ترجمانی ، بر تصويريدر . » ديمشدی . هیچ بر ترك کور مدم که عربجه كولسون و یا فرانسزجه اغلاسين ! فرنك كوملكي كبيرسك ، الديون كبيرسك ، بوتين كبيرسك، چابالله طعام ايدر، برده پلاسترون بویون باغی طاقارسك .. کیمسه الافرانغهك ديز، قوميتك رخنه دار اولمازده صرف استعاری و حسی اوله رق د خوف سیاه ، و يا د شکسته رنك » ديه جك اولسه و بو اوروپایی تقلید باکی ؟! » فریادی هر طرفدن قوبار ؛ اسلافك : 
  نورسیه اوله پاره پاره
  S
  چرخ ایتدی دماغنی معطر ، ه برق ایلدی عطسه يي مكرر »
  غالب دده
  و:
  طرفه « رنگارنك آهنگ » ایلمش صحرایی پر کوه سس و بردكجه شيدا بلبلك افغاننه
  شویله دوشمش تاب رويك بلبل ديوانه به ، د شعله آوازی » برق خرمن اولمش لانه به . ـ نديم ـ
  کی تشبهانی ، استعاراتی بیلیم نرهلره حمل ایدر و يا عربك « موت احمر » و د موت ابيض ، نی [1] تخطر ايتمك
  بيلمك ايسته ميز . ولو ناچیز اولسون، ثروت فنون كليات ع . نادر لرك ، جنا بلرك ، ح . باظملرك ، خالد ضيالرك ، رؤفلرك ، حسين جاهدلرك صفوتي ضيالرك ، توفيق فكر تلرك شعر لريله، رومانلريله، حكايه لريله ، مقاله لريله ماضى به طوغرو منتظم وثابت خطوه لر آنیور . همزمان اولان ا..اليله يك قولای مقایسه اوله بلير : شیمدی بوكا جرأت ايدن بولنمسه بيله تاریخ، او معياركل ، اومقدر جدی بی طرف بونى البت در عهده ایده جکدر . « ماهیتی اثبات ایدن آثار وعملدر ! »
  آثار اساتذه مستثنا ؛ ايشته خالد ضيا بكات و عنان » ی ، او توصيفات مهيكله .. ایشته « وصیت » ، اوشعر مهیج روحانی.. ايشته جناب بكك و يقظات ليليه ، سی ، ه ایتام شهدایه ، عنوانلی مقاله سی... بونارك کنینه واره حق بر پارچه کوستر بله بابرمی ؟ شو خدایی نابت، متواضع ، محویت پرست ، ذکالر او بله می تقدیر اولنملی ایدی؟.. لكن خابر ، بويك طبيعى ايدى ؛ بو حال هرزمانده ، هر مملکنده بویله جریان اتمش .. هم ـ بزده ده اولدینی کی ـ او سامعه فرسا ايصلقلر اك بوكسك القيشارك ، تقدير لرك توليده موفق اوله میه جنی نتایج حسنه بی حاصل ایلمشدر ... سوزه نهایت و برمه دن اول شونلری ده
  سويلمك ايسترم : بعضیاری و زه شعرك ، نه لزومی وار ؟ بودکی کنجـار مهندس اولسونلر ، مورخ اولسونلر ، کيمياكر اولسونلر ، ذکالريني شعره بدل جدياته ! حصر ايتسيار ... » دبیورلر ، بوسوزلر نه درجه به قدر مقارن حق وصوابدر ، بيله مم ، فقط مغاير انصاف دکلیدر ؟ دوشو - نلسون ، فرق ميليوني متجاوز نفوسه مالك بر دولت معظمهنك بر عصر کزینی ، بر دور ترفیسانی آثارینی آنی به نقل ايچون انرلريله استشهاده دگر بر قاچ ذکی شاعر بنه ده «مهندس اولكز،كيميا كراو لكز، سزك بزه لزومكز ، شعر لركزك بزه لزومى يوق ... ، ديمك ! ايشته بو فوق الطبيعه ، فوق الخيال معدوم الامثال بر حرکندر که قارشیسنده حس وعرفان لال و حيران قاليور ... غير توران ادبی تحویل مسلكه تشويق اتمك !.... ايشته بوکا مدهش بر سکوتدن باشقه جواب يوقدر . برده ، بزده بر زمره وار ایدی که خانه لری کی کتبخانه لری ده بتون آثار غربيه ایله مالى ايدي . بونار ايجون مثلا ادبيات بالكز آثار فرنكدن عبارت ایدی. بونلره : « نه ايچون ترکه بر کتاب ، هیچ اولمازسه بر رومان اوقوميورسكز ؟ » دينيرسه : « بزم روحمزي ، فکر مزى تطبيب ايده جك برشی کوسترك ده او قويه لم ؛ خط سیاه ایله مارزلف و سروقامتـدن برشی اکلامیورز ! » دیرلر دی . بوحال خصوصیله قادینلره که والده مليت درلر ـ دهاء:منه سيله سرايت وتأثير اتمشدی . بونلر تر بيه لری ، کور کولری الجانجه احتمالی بوق ترکیه بر کتابی، بر شعری صیقلمه دن او قو به میورلردی؛ و بویله تدريجاً تركجه مطالعه اعتيادينى غائب ايدهرك او ته ده مثلا ژورژ او نه نك اقبال و ادباری هر در لواسبابه ، تفصیلانیله بیلدكاری حالده بزده بر شیخ غالبك، بر نانی زاده نك وجودندن بی خبر ایدیلر ... فقط بوكون آرتق انترده ایستدکاری شینی .. او اصيل ، اوكبار ، اوشایان عصر حاضر اولان تفكرات وروحیاتی ، ادكار ابدلك ايستنيان خالد ضيانك و بريارك تاریخی، نده ، شو بکند. بين «فردای غرام» ك اسلوب رقيق تحكيه سنده ، شو جنابلرك ، نادر لرك ، ناظملرك، جهديلرك ، فكرتلرك ، نسيلرك، سيرتلرك شعر لرنده ، حكايه لرنده بوليورلر و بوناری دوه سوه اوقورار . بعد ماده عینی تربیه بی کورنلر ـ که کند که اکثریت پیدا ایتمکده در . ۔ عینی ذوقی، عینی فکری آله جقار وبوسايه ده آثار اجده به انتقاردن ممكن مرتبه مستغنى بولنه جقلر در . دوشونه لم ، هر عصرك اربابی کندی عصر بله ، کندی عصر ينك مستدركات ماديه و معنويه سيله مجهز او له رق يورو ملی دکلیدر؟..