title: http://www.osmanlicahavadis.com/%D9%85%DA%98%D8%AF%DB%95%DB%8C%DB%95-%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87-%D9%81%D8%A7%D8%AA%D8%AD-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7/
article: استانبولڭ فتحیلە ترك و دنیا تاریخنی یڭیدن شكللندیرن فاتح سلطان محمد ، عسكری و سیاسی دهاسیلە توم زمانلرڭ أڭ أوڭملی دولت آداملرندن بری اولارق ئولومسزلشدی .
  حدیث شریف ایلە مژدەلەنن استانبولی ، ۲۱ یاشندە فتح ایدرك ترك و دنیا تاریخنی یڭیدن شكللندیرن و توم زمانلرڭ أڭ أوڭملی دولت آداملرندن بری اولان فاتح سلطان محمد ، وفاتینڭ ٥۳٧ . ییلندە دە صایغی و منتلە آڭییورز
  عثمانلی جهان دولتینڭ أڭ أوڭملی پادشاهلرندن بری اولان سلطان ۲ . محمد ، ۳۰ مارت ۱٤۳۲دە ادرنەدە دنیایە گلدی ، ۳۰ ییل سورن حكمدارلغی ، ٤٩ یاشندە ۳ مایس ۱٤٨۱دە حیاتنی غائب ایتمسیلە صوڭە اردی .
  باباسی پادشاه ۲ . مرادڭ ۱٤٤٤ ییلندە ایستەگیلە ۱۲ یاشندە تختە چیقان ۲ . محمد ، أولكەنڭ گنل طورومی و یاشینڭ كوچك اولمسی نەدنیلە یاقلاشیق ۲ ییل قدر تحتدە قالدی . پادشاهلغی ، كندی ایستەگیلە ۱٤٤٦دە باباسنە دور ایدن ۲ . محمد ، ۱٩ یاشندە ایكنجی كز تختە اوتوردی .
  استانبولی ۱٤٥۳ ییلندە ۲۱ یاشندە فتح ایدرك " ییقیلماز " دیە بیلینن بزانس ایمپراطورلغینی ییقان ۲ . محمد ، " فاتح " عنواننی آلدی . فاتح سلطان محمد ، بویلەجە اورتە چاغڭ قاپاندیغی ، یڭی چاغڭ باشلادیغی تاریخی بر اولایە امضا آتدی .
  صوغوق قانلی و جسور اولمەسنڭ یانندە اییلك سور و مرحمتلی كیشیلگیلە دە بیلینن فاتح ، استانبولی فتح ایتدكدن صوڭرە اونڭ پادشاهلغندن چكینن بزانس خلقنە ، كندیسندن قورقمامەلری گركدیگنی و حر اولدقلرینی بلیرتدی . فاتح ، بو باقیش آچیسیلە دە بزانس خلقینڭ گوڭلنی دە فتح ایتدی .
  فاتح سلطان محمد آیریجە آیاصوفیە كلیساسینی جامعە چویردی و قیامتە قدر جامع اولارق قالمەسنی ایستەدیگی بو محتشم اثر ایچون بر وقفی یە یازدیرتدی . ۱۱۲٧ ییل كلیسا ، ٤٨۱ ییل جامع اولارق قوللانیلان آیاصوفیە ، ۱٩۳٤دە موزەیە دونوشدیرولدی
  حكمدارلق یاپدیغی ۳۰ ییل بوینجە ۲٥ سفری بِالذات یوڭتن فاتح ، باباسی ۲ . مراد دونمندە ٨٨۰ بیڭ كیلومترەقارە اولان عثمانلی طوپراقلرینی ، ۲ میلیون ۲۱٤ بیڭ كیلومترەقارەیە اولاشدیردی .
  آناطولییە چیقدیغی سفرڭ ایلك هفتەسندە خستەلانان فاتح سلطان محمد ، ۳ مایس ۱٤٨۱دە گبزە یاقینلرندەكی خنكار چاییریندەكی اوردوگاهندە حیاتنی غائب ایتدی .
  فاتح سلطان محمدڭ نعشی ، فاتح جامعسیندەكی تربەسندە دفن ایدیلدی . وفات نەدنی حالا بلیرسزلگنی قورویان فاتحڭ ، غوط خستەلغی یا دە زهرلنەرك حیاتنی غائب ایتدیگی روایت ایدیلییور .
  فاتحڭ ئولومی ۱۱ گون عسكردن گیزلنەرك ، حمام یاپمق اوزرە استانبولە گوتورولدیگی سویلندی . فاتح سلطان محمدڭ وفاتینڭ آردندن اوغلی سلطان ۲ . بایزید تختە چیقدی .
  سیاسی و عسكری آلاندەكی دهاسیلە بر چوق باشاری سرگیلەین فاتح ، ذكاسنی استانبولڭ فتحی صیرەسندە گمیلرڭ قرەدن یوروتولەرك خلیجە ایندیریلمەسی فكریلە گوستردی .
  صنعتە و علمە ویردیگی أوڭملە دە بیلینن فاتح ، پادشاهلغی سورەسنجە بر چوق مدرسە یاپدیرارق ، دنیانڭ فرقلی أولكەلرندن بیلیم انسانلرینی استانبولە دعوت ایتدی .
  آلتی دیل بیلن فاتح ، شعر ، ماتماتیك ، آصترونومی ، فیزیك گبی پك چوق آلاندە دە یتەنكلی و بیلگی صاحبیدی .
  عثمانلی یی ، جهان دولتنە دونوشدیرن آلت یاپی یی اولوشدیردی "
  صنعت تاریخجیسی سلیمان فاروق گونجی اوغلی ، آآ مخابرنە یاپدیغی آچیقلامەدە ، فاتح سلطان محمدڭ ، عثمانلینڭ سوركلیلك ارض ایدن دولت نظامنی قوئوردینە ایتمە باشاریسنی أڭ ایی شكلدە اجرا ایدن بر سلطان اولدیغنی سویلەدی .
  فاتح سلطان محمدڭ كندیسندن صوڭرە گلن عثمانلی پادشاهلرینە دە بو قونودە امثال بر لیدر اولدیغنی آڭلاتان گونجی اوغلی ، فاتحڭ ، عثمانلینڭ جهان دولتنە دونوشەبیلەجك آلت یاپی یی اولوشدیردیغنی و بونی أڭ ایی شكلدە اورغانیزە ایدرك ، استانبولڭ فتحنی گرچكلشدیردیگنی افادە ایتدی .
  گونجی اوغلی ، " فاتح اولماسەیدی استانبول فتح ایدیلەمزدی " سویلملرینە ایلیشكین ، " استانبولڭ فتحی محقق گرچكلشەجكدی . فاتح سلطان محمد اولماسە قانونی سلطان سلیمان گرچكلشدیرەجك . او اولمادی یاوز سلطان سلیم ویا سلطان ٤ . مراد یا دە سلطان ۲ . عبد الحمید محقق استانبولڭ فتحنی گرچكلشدیرەجكدی . عثمانلی دولت نظامی شخصلرلە ایلگیلی دگلدی . بزم قدیم دولت آڭلاییشندە دولتڭ و ملتڭ سوركلیلگی اساسدر . و بو دولت دوزنی آڭلاییشی ایچریسندە ، ترك ملتی تاریخ بوینجە بوگونە اوزانان ۳۲ بگلك ، ۳٨ دولت ، ۱٥ ایمپراطورلق ، ۳٤ خانلق ٤ أتا بگلك و ۱۰ جمهوریت ایلە یوڭتیلن بر أولكە نظامی قورمشدر .
  عثمانلی ، دولتڭ سوركلیلگی اساسی و یوز ییلڭ شرطلری ایچریسندە اوڭا یڭی بر فلسفە قازاندیریركن ، بوگونە قدر بو هدف و دوشونجە آلت یاپیسی ایچریسندە تركیە جمهوریتی دە یڭی بیڭ ییللرە گوچلی و أمین آدیملرلە دوام ایتمكدەدر . " دگرلندیرمەسندە بولندی .
  آوروپە و خرستیان دنیاسنڭ یاشادیغی ایلك شوق . . . "
  استانبولڭ فتحنڭ ، آوروپە و خرستیان دنیاسنڭ ایلك یاشادیغی شوق اولدیغنی دیلە گتیرن گونجی اوغلی ، سوزلرینە شویلە دوام ایتدی :
  " استانبولڭ فتحی ایلە برابر آوروپە و خرستیان دنیاسنڭ اقتصادی ، عسكری و صوسیولوژیك اولارق كندیسنی طوپارلامایە گیردیگی بر دونم باشلار . استانبولڭ فتحی ، بر نقطەدە بوگونكی آوروپە برلگی دوشونجەسنڭ میلادیدر . فاتح سلطان محمد ، او یوزدن اونلر ایچون اوركوتیجی بولدقلری قدر بر ایدەآلدر دە . . . باتی خرستیانلغنڭ ، بیوك بر ایدەآل اولارق گوردیگی تك مسلمان لیدردر فاتح سلطان محمد . استانبولی فتحی ، دونمی ، شرطلری و فتحدەكی اورغانیزاسیونی باتییی او قدر اتكیلەمشدر كە بوگونكی آوروپەنڭ گلیشمەسنڭ تمل نقطەسی اولور . و بو سببلە اونڭ گیزلی بر خرستیان اولدیغی ویا آننەسنڭ خرستیان اولدیغی یالانلرینی أورتەرك كندیلری ایلە أوزدشلشدیرمە چابەلاری اولوشدیرمەیە چالیشمشلردر .
  " آلپ ارنلرلە طوپلوم ، معنوی و صوسیولوژیك اولارق حاضرلانمشدر "
  استانبولڭ فتحنڭ حاضرلقلرینڭ صوسیولوژیك اولارق باشلادیغنی ، اقتصادی اولارق دوام ایتدیگنی ، فیزیكی اولارق تماملاندیغنی آڭلاتان گونجی اوغلی ، " صوسیولوژیك اولارق ناصل اولمشدر ؟ گوزجی بابا ، قارتال بابا ویا یا ودود حضرتلری گبی استانبولڭ فتحی أوڭجەسندن بو جغرافیەیە یرلشەجك ترك – اسلام مدنیتنی و اونڭ آخلاق آڭلاییشنی یاشاتان آلپ ارنلرلە طوپلوم ، معنوی و صوسیولوژیك اولارق حاضرلانمشدر . " دیدی .
  گونجی اوغلی ، عثمانلینڭ تكستیل ، صابون ، بال ، یاغ و معدنجیلك سكتورینە حاكم اولمەسنڭ یانی صیرە ، خلیجدەكی بزانسڭ تجاری ایسكەلەلرندە یر آلان پازارلرڭ هر برینڭ آیری بر ملتلر تجارتلرینی ایفا ایدركن ، هفتەنڭ یدی گونی بو تجاری آلانلر و پازارلرڭ تركلرلە تجارتە آچیق اولمەسنڭ ، اقتصادی آڭلامدە أوڭملی بر گوچ اولدیغنی آقتاردی .
  استانبولڭ فتح قوشاتمەسنڭ عرفەسندە ، جبالی خلقینڭ او بولگەنڭ سور قاپوسنی كندی ایستكلری ایلە عثمانلی عسكرلرینە آچاجق قدر بر گوگن اولوشدیرمەسنڭ آیری بر أوڭم طاشیدیغنی وورغولایان گونجی اوغلی ، " چونكە تركلر ، اقتصادی و صوسیال اولارق بر گوگن مودلی اولدیغنی قبول ایتدیرمشدی . بونی صوسیال حیاتدە ، استانبولڭ فتحی أوڭجەسی ' لاتین كلاهی گورمكدنسە ، عثمانلی صاریغنی یگلرم ' دیین بزانس خلقی و دینی چورەسنڭ بونی یوكسك سسلە افادە ایدەجك قدر عثمانلییی قبوللنمسی آرتیق صوسیال فتحڭ گرچكلشدیگنڭ گوسترگەسیدر . " دیە قونوشدی .
  فتحلە ، گلەجكدەكی صاواشلرڭ تكنیك سیستمی دە دگیشدی "
  گونجی اوغلی ، فیزیكی آڭلامدە ایسە فاتحڭ گلیشدیرمش و گرچكلشدیرمش اولدیغی قوشاتمە تكنیكلری و دە صاواش آراچلرینڭ گلەجكدەكی صاواشلرڭ و صاواشلردەكی صاوونمە سیستملرینی تماماً دگیشدیردیگنی سویلەدی .
  فاتحڭ طوپ تكنولوژیسندە ایكی أوڭملی گلیشمەیی حیاتە گچیردیگنی بلیرتن گونجی اوغلی ، " بونلردن بری طوپجی بطریەلری و طابیە سیستمیدر . منزلی ۳۰۰ مترە اولان بو دونم طوپلریڭ ، طوپجی بطریەلری و طابیە سیستمی ، طوپلریڭ طوپلی حالدە كومەلشدیریلرك و عین آندە آتیش یاپیلارق ، گوچلی بر ییقیم صاغلاییجی نقطەیە گلمەسیدی . او دونمڭ أڭ ایی أورنكلرندن اولان تونچ دوكوم طوپلریڭ ایكی أورنگینی بوگون روم ایلی حصاریندە گورمك ممكن . " دیە قونوشدی .
  هاون طوپی سیستمنی گلیشدیردی
  فاتح سلطان محمدڭ عین زماندە هاون طوپی سیستمنی گلیشدیردیگنی افادە ایدن گونجی اوغلی ، شو بیلگیلری آقتاردی :
  " هاون طوپی اویغولانییوردی آما گلیشدیریلمسی چوق أوڭملیدی . سوردن ایچری آتیش یاپیلابیلمسی یا دە خلیجدەكی دونانمەنڭ غلطە سورلری أوزرندن سكدیریلەرك دونانمەدەكی گمیلرڭ باتیریلمەسنڭ گرچكلشدیریلمسی اولایی تاریخدە ایلك اویغولامەدر . قروكیسی كندیسی طرفندن چیزیلن و بالیستیك حسابلامەلرینڭ دە كندیسندە طرفندن یاپیلان ایلك هاون طوپی ، عسكری سلاح تاریخی ایچریسندە فاتح سلطان محمدڭ ایجاد ایتدیگی هاون طوپی تاریخدە ایلك دفعە استانبولڭ فتحی صیرەسندە تركلر طرفندن قوللانیلدی . أوتە یاندن ، جدی آچیدن بر آتشلی سلاح اولارق طوپ گوجینڭ گنل آلاندە جدی بر ییقیم گوجی اولماسە بیلە ، عسكر و طوپلوم أوزرندە اویاندیردیغی قورقو ، صاواش ستراتژیسندە دیرنمە گوجنی قیرمەدە ، پسیقولوژیك باصقینڭ گرچك آڭلامدە اویغولامسی اولمشدر . "
  " مودرن عسكری سیستمڭ قوروجیسی "
  عسكری بر اورغانیزمەنڭ أڭ بیوك أوزللگنڭ قارشی طرفڭ مورالنی بوزمق اولدیغنی دیلە گتیرن گونجی اوغلی ، شونلری قید ایددی :
  " بزانسڭ خلیج آغزی أوزرندە دوزن آلمش اولان گوچلی دونانمەسنڭ همان آرقەسنە قرەدن گچیرەرك خلیج ایچریسنە كوچك بر قوت ایندیرە بیلمك ، جدی مورال بوزوقلغی یاراتابیلەجك بر نقطەدر . فاتح سلطان محمد خانڭ بو گمیلری قرەدن دڭزە ایندیرمە باشاریسی أوڭجەسندە بونی مورە قوشاتمەسندە ۳۰۰ گمیسنی قرەدن یوروتن غازی امور بگڭ بو باشاریسنە وقف اولدیغی بونی استانبولڭ فتحی أثناسندە گرچكلشدیرمك اوزرە حاضرلانمش اولدیغنی گورمكدەیز .
  فاتح ، كندیسندن أوڭجەكی مدنیتلر و عسكری سیستمدەكی اویغولامەلری ، أڭ مكمل و كمالە ایرمش شكلیلە اجرا ایتمش ، حیاتە گچیرمشدر . صاواش تكنیكلری و تكنولوژیسنڭ گلیشیمنە صاغلادیغی باشارینڭ سادەجە آتش گوجی دگل ، بر ستراتژی و لوژیستیك ایلە اویغولانەبیلینەجگنی اثبات ایتمشدر و امثال اولوشدیرمشدر . بوگون ، مودرن عسكری سیستمڭ قوروجیسیدر . "
  روم ایلی حصارینڭ انشا ایدیلدیگی قونوم و انشاسنڭ گرچكلشدیریلمەسدەكی باشارینڭ ، او یوز ییللر ایچریسندە دنیانڭ أڭ بیوك لوژیستیك باشاریسنە صاحب بر یاپی اولدیغنی بلیرتن گونجی اوغلی ، سوزلرینە شویلە دوام ایتدی :
  " ۳ آی گبی قیصە بر سورەدە انشا ایدیلیشی ، ایچریسندە سادەجە سورلرڭ دیوارلرینڭ انشا ایدیلمسی سوز قونوسی اولمایوب ، حصار ایچریسندەكی محلە ، جامع ، حمامی ، حصار ایچون أوزل دوكولن تونچ طوپلار و صو یوللری ایلە برابر گرچكلشدیریلییور .
  آیریجە ، روم ایلحصارینی اولوشدیران اوچ أوڭملی قلەنڭ هر بری آیری آیری بر معماری پلان و أوزللك ارض ایدركن ، بوگون دنیانڭ أڭ أوڭملی اوریژینال قلەلرندن بری اولان صاروجە پاشا قلەسینڭ آقوستیك قبەلی فاتحڭ دیوانخانەسی دە بو اوچ آی ایچریسندە تماملانییور . روم ایلحصارینڭ انشاسندەكی مالزمەلر باشدە اولمق اوزرە ، هر بر طاشڭ دڭز یولی ایلە گتیریلمسی ، اینانیلماز بر لوژیستیك و اورغانیزاسیون أورنكیدر
  آلینتی(aa)
  https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/mujdeye-mazhar-padisah-fatih/1134102