title: Felsefe: Ölüm ve Hayat Muhtelif Irklarda Ölüm ve Ölümden Sonra Hayat Fikrinin Tenemmüv ve Tekamülü Hakkında İçtimai Tetkikler (Sevgili kardeşim Ali Canip’e)
article: سوكيلي قارده شم على جانبه
  ايلك حريت سـنه سـنك ولوله سی ، چيلغين سونجلرله ييقانان كونلرنده ايدى غالبا . .كنج و تجر به سز بايعلوك عجول آدیملری آلتندها، زانان صبری پاشا جاده سی » ندن اينيوردم . بوندن بر قاچ سنه اولکی سلانيك ايله شيمديكر سلانيك آراسنده بويوك برفرق واردی . اولجه بوش ، متجسس كوشه باشلرنده شيمدى قيرميزي بياض، يشيل ، مائی قابلی کتا بار ، شيق رساله لر، برچوق رسملي غزته لر ؛ كوچوك صاندالباسنه دايانان ياشلي وكنج با يعلرك" أنديشه لى نظارتلری آلتنده کونشلنيورلردى. بعضا حقیقی بر سعی تهالکی ایله  اوزانان تازه أللر ، بوزو اللي كاغد پارچه لرينك _ امدادینه قوشویور ،او نلرى كيرلى و کوچود سركينك
  چییلاق وزينتسز سطحندن قالديرمه به چاليشبوردی. تر برهباتمزدہ وصور بونگ گزیدہ طلبہ سند رہ تام بواثناده ایدی که بر کنج بایع ؛ ألنده كى ايصتمه لی بررنکه بورو نمش رساله لری کچه نلره کوسته رك : افندیلر ، دیوردی ، ایک نجی طبعی
  . . . مشهور ايسبر تيسمه رساله سی
  مملکتده علمه قارشی ، فنه قارشى نه قادار بويوك تهالك كوسته ريليور ، ديدم ؛ فقط ایستیوردم که : بویله توهم ايديلش حادثهلری تحلیل ایله اوغراشان فنلر ، بكى وصاغلام محيطمزه صوقولماسين . ایستیوردم که : بویله رساله لر ، مملکننده ایکی دفعه طبع ايديلنجه به قادار اوکا اعتراض ايدهن بر چوق رساله لر ، کتابلر انتشار ايتسين .
  بردن بره دوغان درین بر سس احتیاجیله بر نسخه الدم . بوراده أسكى مصرليلرك وهملريله قاردهش ، غريب عقيده لر ، فنه اسناد ايديلهن يك مبالغه لى دستورلر ياشيوردی ميركين تصادفدن صوكرا ، برقاچ كون صوكرا بكا پك آجي واضطرابلي دويغولر اتحاف ايدهن بوچير ایدی . سلانیکده ، استانبولده ، خلاصه برچوق يرلرده آجیناجق بر جریان باشلادی . بهاءالدين بكك سویله دیکی نظریه لری تطبیق ايتمك . . . اووخ ، بونه قادار ک زه لدی . آرتیق آتیدن خبر آلق بك قولای ، پك اهمیتسز برشی اولمشدی . مهدیوم بونی سویله یه بیله جکدی . بويله وهملردن بويوك بر تنمو قوتی آلان طبيعتك ، فنك فوقنده کی نظریه لر ؛ ماصاللر ، پری حکایه لری ، معجزه لي منقبه لر دیکله یه دیکله به حاضر لا نمش براجتماعي روحيتي ألبته متأثر ايده جکدی ، وبويك طبیعی ایدی . برچوق كنجلر ، مکتبدن چیقار چیةماز خصوصی پر لرده بر له شيورلر ، بارماقلرينك قورقاق وترددلو تماسلريله ، كوچوك اوچ آياقلی ماصه نك علمي شفاعتنه التجا ايدييورلردی . بهاءالدين بكك تعريف ایتدیکی برمه ديوم بولمق ، شبهه سز پك كوچدی ، هرکسه نصيب اولامازدى . لاكن عادی برمه دیومی ده
  روحلرله مخابره دن منع ايدهجك برقوت متصور میدی ؟ اووخ ، نه طاتلى رؤيا . . . . آرتیق انسان ، مادی عالمده بولدوغي نهايتسز حادثه لری کندیسنه كافي كورميوردی ، ایستیوردی که : یکی بر جهان به لسون ، كيزلي اولسون ، طبيعتك فوقنده ياشايان حادثه لرله تتوج ايتسين . سير تيسمه بوندن باشقه برشیمی ایدی یا ؟ . . بویکی فن ، دهرين وراكد سكونتلرك بوغوجي يوقسز لغی آلتنده دو نوق موجوديتلر صاييتلايان مزارلرله ، معصوم أنينلرله طاشان بشيكلر ؛ جدال ایچنده ديدينهن جمعیتلر آراسنده کی رابطه یی تعیین ایتمش دیمکدی . اوچ آیاقلی ماصه مداوملری ، مجهول منبعلردن صيزان ترددلرله چاليشيورلر ، زواللي ويتيم ادعالر ، فنه كوسكون باقان برهانلر حاضر ليورلردي . حالبوكه : حقيقتده هیچ برشي . أوت هیچ برشي يوقدی اوغوزخانك روحي ، ييلديزخانك سسى ، ته نكيز خانك كواکه سی ماصه آلنده دولاشیوردی قوجه بر تاریخ ماصا للره ، قارا سكونتاره بورونان نقبه لرله دولو ماضي حياتي ؛ بوعاجز وقيريق ماصه یه اوفاق بر لطف کوزی اولسون فيرلا تمیوردی .
  چيلغين براميد شلاله سی کی قوشان بوسعيار ؛ بر آز صو را توقفه مجبور قالاجقدی ، صوصا حقدی . اویله ده اولدی . قیمتلی سعی ثانیه لری اولدکدن صوكرا بوجريان بردنبره سوندی ؛ فقط بازیق که تكينسر أولواء ، طاشلانان بنالرك بوشلفی ایجنده برکواکه ، موهوم برجن ارتسامی آرایان ذکالر
  وقتلرینی بوش كبير مشلردی .
  سير تيسمه فكرينك دوغدوغي ، بویودوکی ، اولدوکی زمانلرده مختصر ومن ل فنی پارچه لر او قومشدم؛ فقط بونار بني أييدن أبي يه تطمين ايده۹۰ مشدی . پارسه کلديكم وقت پك كوزهل بر تصادف ؛ بكا بو ارزولری او یو تاجق برواسطه هدیه ایتدی سنت ژه نه وه وکتبخانه سنده لوتورنونك أثر لريني قاريشد - بريركن 
  Evolution religieuse
  وانلی شیمدیکی حاله ومطبوعی بولو نمایان بر أثرى و كچدی . سپر تیسمه نك مو ضو عنى تشكيل ايدهن«اولومدن صو کرا حیات فکری » بوراده کوزه ل بر صورتده کوسته ریلمشدی . بويوك 607 صحيفه تشكيل ايدهن بوأثرى لسانمزه دوغرودن دوغرو نقل ايتمك آرزوسنی سـوك در هده حس ايتدم . لاكن بك أبي كوروبوردم که بو آرزوم، بر آ زامکانسز کی ايدي .صوكرا: أثرك بعضى قسملرى أسكى علمى ماهیتنی غائب ایمشه ای لو تورنو قطعی بر اساس اولمق اوزره
  سپنسردن ، شارلوادن ، دوموندن . . الح . . بعضی پارچه لر آلدم . بورايه علاوه ایتدم . شو أثر وجوده كلدى . بوأثرى بازارکن بنده ياشايان تأثير شو ايدى : سوکیلی محیطمزده پاشابان ياشامايه باشلايان فکرلر دوغروميدر ، ده کیلمیدر ؟ بونلر ایچون بزمناقشه قاپیسی آچیق ، فكرلرك متأثر اولدوغي سببلری آز، چوق كوسته رمك . . . بوراده کی فکر لرله بی مسئول طونمق ايسته به ن
  قارئلرمه ديمك بسته رم كه : بن ، بونلری لوتورنودن آلیورم، نمله پك آزعلاقه ليدر. بالكز محیطدہ کی سکونی ، دورین سسسزا کی پیرتمق ایچی بونی نشر ايدييورم ، دین عالملرمزدن رجا ایده جكم . بوراده حقيقته منافی کوردوکلری شیلری لطفاً ايضاح اينسيتلر، چونکه : پك طبیعیدر که : غرب حکیملری ، برچوق اماملر کی بوكسك دو شونه مه مشلر در . يوكون
  اسلام فلسفه سنك تنيد ايده جکی موضوع ، فن اولاجقدر ، چونکه« اعتر الجيلر » ك انقراض و اضمحلا للرى اوموضوعك مناقشه ايديله سنی عقیم براقمشدر سوكيلي قار ئلرم ، سز شبهه سز مقصدمك نه قادار صمیمی اولدوغنی آکلاديكز ، عاللرمره ، سره بر مناقشه زمینی حاضر لامق ايستيورم . آرتیق بویله قلبی بر آرزو ایله یا پیلان خطالری عفوايده رسکز طبیعی
  يك أبي خاطر ليورم . هنوز كوچو کدم . محله نك ياشلى قادينلري ، عليل بر تربيه نك ثباتسز نفوذلر می بيله يك كوچلكله محافظه ايدهن بینلری بر آرایه کلبردى . بن ، جوق دفعه بو ولوله لی مصاحبه ارك خير يلتيلى عكس مريله کندیمی او تترك يانته قادار سورو کله زده اووخ ، کورمه لى ايديكـز ! . . اونلر ، وزون وقورقونج عنعنه اردن بحث ایده ولر ، سو۔ زلرينه يك مظلم وقورقونج زمانلردن قالمه خسته دلیلار آرارلردی . بر کون ـ شیمدی ساکت بر مزار ساکنيدر - عايشه مثلا اختيار بر کوه ولولو
  قادينه حرارتلى حرارتلي سويلبوردی : بزم مملكتمز ، يك منبتدى . بلکهده مدحی ایشیتمشکز در . آخ ، شیمدی اوراسی صربلرك ألنده . . . فقط تكينسز بر بردی . آما وطنهم انمش، اولسون. دوغريستي سویلیورم . كيحه له بن ديشاری یه چیقمق کوچدی . بن او وقت كوچوك وكمتر - قمر جغردم . آ غابكم ، « ايستويانچه» نك كاى ايدى . باز وقتی کویدن کویه کیده ردی . اما نه وقت ؟ كجه لين . . يولده توزلو خياللر كور و ورمش رحمتلی بر گیجه و سلطان ته په سی ، بالندن کچه رکن کو چود بر کچی او کنه کچمش . طائلی طائلی مه له ۸۰ به باشلامش . آ غابكم قوجاغنه الاجنى صبراده غائب ایتمش . . مكر روح ايمش... بوتون قادينلر ، آلیق آلیق دهشتلر ایچنده ديکليورلردى . صوكرا باشقه بربحث آجلدی . عايشه منلا دوام ابتدی :  بوراده برکت وبرسين ، اويله شيلر يوق بزده هان بوتون اولولر ، ديريليردى . «وامپير » اولوردی . محمود آغا ، بزم قومشو ديريلدی . بو کونکی کیبی کوزم او کنده ... يا يمادينى قالق قالمبوردى . كلينلوك بويته قيزغين صاح آ باقلرى كجير بيوردی . التين صيرالری » في بوغاندن چیقار یوردی . آنزين يره صوفرا قورولويور ، لاكن انسان كورولميوردی . صوكره محم طو پلاندی. بر «وامبير حی»طوتديلر . ناصل آكلاته يم؟ بوراده اویله اوت يوق . . . بزده واردی . « وامپير اونی » ...وامپیرجی ، ديريلهن روحي كورمك ايجين بونی دیلی آ لتنه قويمالى ايدى . [ سپر بیسمه ايله اوغ اشانلرك نظر لري دقتله جلب ايدرم. غايدالر ، داووللر چالیوردی . وامير داوولى يك سوهر . بو حاضر اقلر ، هپ اونك ايچيندى . بنده قابی پانته قوشدم . مكر وامبير آرقامده كي أريك آ غاجی اوستنده ایمش ، پار مانندہ کی یانينه سورمك الحين صافيه خانمدن بال ایسته مش
  بن بو كون بو أساسسز حكايه لو له سير تيسمه رساله من نقل ابتديكارى منقبه لر آرا سنده پك بويوك بر فرق کو، هميورم وامبيرلر ، جينلر ، تكينسز أولر مسأله سي بك أسكدر انسانيت دوغدوغی ، یا خودکندی شکلنی اکتساب ایتدیکی وقتدن بری باشلامشهر . بز هانکی جمعیتی تدقيق ايدرسهك ايده لم ، هپسند. هان بویله حكايهلر ، بویله اعتقادلر کورویورز , عجیا نه دن ؟ بوكون ماصاللرك اجتماعياتده ، عرقلرك حياتنده خصوصی براهمیتی اولمق لازم كلير چونکه : ماصاللر ، عنعنهلر براجتماعی انموزجك عقلي ، دماغي حيتنك خارجيلشون بر شکلیدر . ز ، آنجاف بونلرله او نلرك روحيتلرینه ، اونلری بویله دوشوندورمه یه مجبور ايدهن سدها. ه انتقال ايده سلبرز
  عنعنه لر ، انسانلرك ابتدائی حیاتی تظاهر لری کو ستهریر . اولومه عائد روايتلر  دهده ،
  لرمزك ابتدائى قورقولرینی ، ایجاد ایتدكلرى تسليلری حاویدر . بز بوتون بوقاسز عنعنه
  بيغينلرنده مشترك پك عمومي بر حس کورویورز : حياتدن صوكرا ياشايش . . بو نه دن؟
  انسانلر عقلي تكامللرنده شو صفحه لری کچير مشدر :
  سبيلري قطعياً تعيين ايده مه مك
  سیبری برر انتهائيت وأوليت ايله ايضاح ايتمك
  فن
  سزيك اعلا بيليورسکز که : انسانلر دو غرودن دوغرويه نه فن دوره سنه آتلا.شدر . نه ده مابعد الطبیعه به . انسان ، طبیعتدہ کی حادثه ترك سبيلرينى اوزون مدت ،عصر لرجه ، حتى  قرنلرجه آ كلا يا مامشدر . بوكون بيله اونك زواللي تمثاللري ، أرضك طبيعي حادثه لر له
  دكيشهن سطحنده موجوددر . ديمك أولويوركه اجتماعی دماغك تكامل وانكشافى ـ طبیعی حادثه لر کی ـ سريع ده کيل
  سیبه ر يه ده معدن کومورلرى بولونوبور ؛ بك أسكى تاريخدن أولکی اورماند ، اوزون زمانلر ایجنده کومور اولویور ؛ فقط اورالردہ کی ساکنلر بنه بك مجهول زمانلردن قويان و تدریجی بر صورنده چوغالان عقيده لر ، ماصاللر ا نده . . . او حالده انسانلر ايلك دوره لرده ناصل دوشو نمشهر در ؟ بوكون اجتماعی حادثهلر ، ه شويله بر نتیجه کوسته ریه ر . انسانلر ، ايلك اوكجه كند.لندن خارج هیئتاری کندی تعضو لری کیبی وصف اتمشلر ، هر شينده بر روح ، برحيات ، طاشده ، آغاجده معنوی بر موجودیت آرامشلر در . طاشهر ، آغاچلر ، ابتدائی انسانلری زیاده جه دوشوندورمش ، قورقوتمشدر بر آغاچ قورور ، اونك روحی اوچار ، بدني قالير. ابتدائی انسان هیچ بر موجودك يوقلغی  تصور ايده مه ز . [ آتنه محکمه لری ، انسان اولدورهن التلری ، خصوصی مراسماله نيك 
  Attique
  خارجنه طرد ايدييورلردی . چونکه : اوندره کوره بوقاتل التدرك
  روحلری مملکت داخلنده هر وقت ايحين أهميتلي برتهلكه ايدى . ]
  حيات ، اونك أك جيلغين دويغولرله بيقانان سونجلي ، ثانیه لرینی احتوا ايدهن عضوی فعالیت ؛ ناصل تصور اولونا بیلیردی که : بردنبره سونه جك . بوكونه ويلهن ، سوهن . . انتقاملرله ، احتراصار له تترهيهن ، ایدن بر وجود ؛ يارين ناصل طوپراق اولا بیلیردی؟ بر ابتدائی عقلیت ، بوكا رضا کوسته ره مه ز ، حیات ایله اولوم آره سندہ کی مناسبتی تعیین ایده مه زدی . اونك ايجين طبیعی اولوم يوقدر ، اونك ايجين میخانیکی بر « انعدام»ه جواز ويرمك ، قورقونج « انتخار لر »ى قبول ايتمك ديمكدر . او ، بو آنی سقوطلری او بوتاجق بوتون بو بحرانلرى ديكله نديره حك سبيلر بولمش ، کندیسنى الدانمايه ـ ألندن كلديكي قدر چالیشمشدر . برچوق عقلی تظاهر لر واردركه : بومطالعه نك دوغرولغنى ايضاح ايد . . مثلا : اسلاو أساطيرى روح ايله جسمی بوس بوتون «آبرى شيدر ، قبول ايتمشدر . أوكا وره جسمك برده کولکه سی واردر .
  بن بوكي مدروکه 
  Conception
  ياشانان اولمه مش بر تعاملين بحث ايتمك ايستيوره، شیمدیده صبراسی ... بی پك چوق سوهن « ماره » اسمنده برقومشو قبری واردی . هر « بوژيك » كيجه سی محله قيزلرينك بويوك برقسمى اولك أوينه كلير ، بخت ده نه زار دی بر « بوژيك كيجه سی » ماره بنى يانته المشدى . بياض البنلرينه مبذول کولکه لر دوکان سیاه ، صاری صاحلی ، صاغلام و پنبه قيزلر ؛ دوداقلرنده آتشلی بوهلر قوشان سويملي عاشقلرينه ، كله جك نشانليلرينه عائد صيحاق رابطه لرى بولمق و اكلامق ايجون أنديشـه لى أنديشه لی چالیشیورلر . مینی مینی پارماقلری آراسنده صاري بالمومی پارچه لری خیالی رقا۔ فلمر له سوسلو سرابلردن طويلاد يقدرى بايغينلةلر له أزييورلردى . بو كوچوك بالمومی پارچه لری