title: Yeni Lisan: Osmanlı İmlasının Tarihi II
article: - ۲ -
  املاده آرانیلان (اطراد) دکل ، ( مضبوطیت در . مضبوطيت املاك (متأسس ومرعى قاعده لره مالك بولونمه سی ) در . دنیاده مطرد قانونلره تابع بر املا هنوز كور لمه مشدر . فقط هیچ بر املا يوقدركه متأسس ومرعى قاعده لره مالك بولو نماسين .
  املا قاعده لری ناصل تأسس ايدر ونهدن طولایی مرعی اولور؟ املا ( لسان ) ايله ( يازي ) نك بر برينه انطباقی L'adaptation ديمكدر . هر لسانك كندينه محصوص بر ( تجویدی بنيه ) سیوار ؛ هر بازی حرفلر واسطه سیله صامت و مصوتلری كوسترمك ايجون خصوصی بر ( منهاج ) • Système مالكدر . هر بازی تعمم ایتمدن انجق برلسانك يازيسيدر . طبیعی در که هریازی تشکل ایتدیکی زمان منسوب اولديني لسانك تجويدي بنيه سنه كوره تعضو ايدر . صوكره باشقه لسانلر بو بازی بی آلانی ، کندنه او يدورمق ایستر . ايشته اك زیادہ بوز مانده در که لسانه يازينك انطباقی لزومی حس ايديلير
  عرب يا. يسی عرب لساننه كوره تشكل ايتمشدی. عربجهده مدل حركهار مد حرفلرياه ، مدسر حركه لر حر که اشارتلری ایله کو ستر لمشدی .. عجمجه عرب باز یسنی الدینی وقت صامتلردن کندی تجویدنده معادلی اولميا۔ نلری برطرفه براقدی ، کندی تلفظنه داخل اولدیغی حالده عربجهده بولونمیان ( پ ؛ چ ، ز ۲۰) صا ۔ متلرینی ایجاد ابتدی ، مدل مصوتلرى قبول ايتمكله برابر بونلره (خانه . لاله ) کې کله لرده خفيف فتحه یی ( که ، چه ) کې کله لرده مدسر كسره یی کوسترن(رسمی هه) مصوتی و ( خوش . خود ، تو ) کلمه نرنده مدستر ضمهني و(خواجه ، خواب، خویش) کاهنده ضموره اوغرامش كيزلي بر تصوتی کوسترن ( معدول واو ) حرفی  علاوه ابتدی . عريجه ده ده ذاتاً ( ذوالقرين
  اولى النهي ) کلمه رنده کی ( و ، ی ) کی مدسرا و قونان معدول حرفلر واردی . عرب يازيسنك بوصورتلرله انطباقيله عجمجهنك املا قاعدهاى تأسس ابتدی . برکره تأسس ابتدكدن صوكره ، بوتون ياز يجيلر بومتأسس قاعده لره رعایت مجبوریتنی حس ابتدیلر چونکه املاسی بوزوق اولان اثرلر جاهل قلملرك محصولیدر دیه استخفاف اولونور ، اوقو نمازدی. املا شکللرى بوتون قديم مأثوره لرك حائز اولدیغی (اعجاز ) قوتنه ، ( عنعنه ) مزيتنه مالکدی . بو تأسيد واعجاز قوتلرينك سايه سنده در که عرب وعجم املالری تازمانمزه قدر مرعى ومحفوظ قالمشدر
  عجمجه ایچون غايت قولای بر صورنده حل اولونان بو انطباق مسئله سی تورکجهده برطاقم طبیعی عارضه اره اوغرادی . عرب يازيسنده بالكز مدلي حركه لری كوسترهجك مصوتلر بولوندینی حالده تورکجهده بوتون حركه لرك مدسنز اولمه-ی عرب ياز يسنك توركجه به انطبا قنه به يوه بر ما نعدی . بونكله برابر چتایلیلر ، قالبلری بری برینه او يمايان اوظرفله بومظروفي يكديكرينه او - يدورمنه موفق اولديلر . مد حرفلرینی ( معدول ) مصوتلر ماهيتنه مو قديلر . بونلره عجمارك ( رسمى هه ) سنیده علاوه ابتديلر . عینی زمانده هم تلفظی قولای ، هم مضبوط بر املا تأسس ابتدى . سلجوقيلر ایسه يازينك لسانه نه صورتله انطباقی ممكن اولدیغنی قطعيادو شو نمديلر . تورکجه بی حرکه اشارتلری سایه سنده مصوتسز اوله رق يازه بيليرزطن ابتديلر . بونك ايجون در که سلجوق املاسی هایت قطعی بر شکل آ له مادی . هر عصرك يازيلرنده از چوق بر تحوله اوغرا يهرق تدریجی تكامل طريقياه لسائله خطك انطباقی تأمینه چالیشدی. عرب باز پسنی سامانیلر ؟ مجهه ، چغتايلیلر اويغورجه به ايلك حملهده اوبدوره لمردی . سلجوقيلر ك بر خطاسندن طولایی عرب يازيسى ابله عثمانی تورکجه سی اوچ دورده اوچ تورلو انطباق تأسيسنه يلتنمش ، بونکاه برابر بواردن هیچ بریسی نام و ثابت بر انطباق حالی آله مامشدر
  بونك ايجو ندركه باشقه املالرك تاريخلرى بالكز ) مختلف دورلرده تلفظده حصوله كلن استحاله لرك یازیده  انعکاس لرینی کو سترركن عثمانی املاسنك تاريخي - 
  سلجوق املاسی ، اسکی املا ، یکی املا ) ناملریله اوچ تورلو املانك ناصل تسلسل ایتدیکنی و بومیانده میخانیکی حرکتلرله مصوتسر بر املادن مصوتلی بر املانك نه يولده اشتقاق ایلدیکنی کوسترمكه مكلفدر بز مقاله لرمزده بواوچ تورلو انطباقی صره سیله تحليل وسبيلرينى ايضاح ايده جكز
  برنجی انطاق – املامز برنجی انطباقندن ( سلجوق املاسی ) حصوله کلشدر . سلجوق اسلامی انطباقی برطاقم اساسلر اوزرینه استناد ابتدير مشدرکه بونلردن صامتلره تعلق ایدنلری ایلریده کوستره جکم زدن بوراده بالكز مصوتلره عائد اولانلری کوستره جکز
  مصوتلره عائد اولان اساسلر درندر : (۱) تورکجهده مدل حركهار اولمادیغی ایچون تورکجه كلمهارك تحريرنده مد حرفلرى قوللانمامق . (۲) تورکجه كله لرك صوكلرنده کی حرکه لری مجمجهده بازلدینی کی ( رسمی هه ) اياه و( معدول حرفلر )له
  أرائه ايتمك : بو ، کجه ، کلدی . (۳) (۱) حرفى مده دلالت ایتدیکی ايجون كله لرك صوكلرنده کی ثقيل فتحه لری رسمی ( ه ) حرفيله كوسترمك : بشه ، ( پاشا ) ، بشقه ، طشره . (4) كلمهاراء نهايتلرينه اداتلر لاحق اولدینی زمان بو( معدول حرفلر ) ی حذف ايتمك : بكن (بوكون) شمددن ( شمدیدن ) ، بقدلر ( باقديلر ) سلجوق املاسی به بله برانطباق تأسيس ايتدكدن موکره بونده دوام ایده مدی . بو ثابت وقطعی بر
  انطباق دکلدی . سلجوق املاسنك ايلك نمونه پرنده بيله بواساسلره تمامیله رعایت ایدلمدیکی ، بوانطباقك بويوك عصيانلرله بوزولديني كورولور . بو انحرافلرك متعدد سیبلری واردی که باشلیجه لری شونلر در :
  (۱) بودورده کی شاعرلر تورك لسانتي عروض وزنلرينه تمامیله توفيق ايده ميورلردی . توركچه نك اسکی شعر لری (هجه اصولی )ابله با بیلیردی . عربك وزنى شعر لرنده هر مدلی حرکه برصامت حکمنده اولدیغندن ايلك دفعه موزون شعر يازمغه يلتين شاعر لرمن وزن طولديرمق ايجون بعض تورکچه کله لرده کی حرکه اره ( مد ) ويريبوردی . مدلی تلفظ اولونان بوحركه لرك
  مد حرفتريله كوستر لمه سی طبیعی وضروری ایدی . ایشته بونك ايجون شعر ارده بر جوق كله ارك مدحر فلر في حاوی اولدیغنی کورپیورز . سلطان بهاءالدين ولد ينك بوشعرني تدقيق ايده لم : سنن يوزن کنش در یوقسه آیدر جانم آلدى كوزن داقى نمايدر بسم ایکی کوزم بلغل جانسن بی جانسنر قياسن سن بو بوکیدر کوزمدن چقمه کم واوسنن در نم كوزم سنكا بخشی سرایدر نه اقدر بونه اق کم دکدی سندن سنکویدی شمدی پیدر تماشاچون بروكل كم كراسن نتاكوزم بشی ارماق وحيدر سنن بوین بودخدن غدی کجتی جهان آمدی یوزندن بازو بیدر بوكون عشقن ادندن اسى ألدق بزه قابو دکل کر قارو قيدر نکا هر کجه سندن یوزبن اسی نم هر کن اشم سندن قلیدر ولد يقسولدي سنسر بوجهاندا سنی بولدی بو کردن بك وبيدر ه شعرده کی ( یوز ، داقی . ایکی ، بی، قیاسن ، کراسن ، نتا ، کوزم ، ارماق . بوين ؛ ياز ، قابو ، قار ، بنكا ، کیچه ، دا، سنی ، بولدى ) كله لر بنك مدل حركه لرله او قوندیغنی و بوندن طولانی مد حر فلریله بازلدیغنی کورپیورز . (کوز ) کلاسی برایکی پرده مدسر او قوندیغی حالده آلتنجى راعده ( مدلي ) او قونمهسى هيسنك مد حرفيله يازلمهسنى ايجاب انتشدر ، سنگا ، بویم . برو ، مصر
  (۲) بعض كله لرده عريجه وعجمجه كله لره قافيه با بیلدیغی ایچون مصوتی باز لمشدر . معلومدرکه او زمانلر قافيه سمع ايجون دل ، بصر ایچوندی . بوندن طولایی مثلا ( صقال ) کله سنی ( مقال ) کلمه سی شکلنده . ( ايش ) کله سنی ( پيش ) کلهسی صـور تنده بازمق
  اقتضا ایدییوردی خورزمك شاه ايرق قلمدى عيش
  نه دیلریسه دوندی عسکنه ایش ( مناقب مولانا ) دن (۳) بعض تورکچه کله لر عجمجه تركيبلره ادخال اولونیوردی . بوحالده ده طبیعی مدلی تلفظ اولونیور و باز بلیوردی. سلطان ولدحضرتلرينك يوقاریکی شعر نده كوريلن ( ارماق وجي ) ، ( يازوبي ) ، ( قاروقی ) عطفی ترکیبلرنده برنجی کلهر مدلی بازلدینی کی( آلای والا ) کی ترکیبلرده .کا شاهد اوله بيلير (4) چغتايجهدن فارسی واسطه سيله لسائمزه کجن بعض كله لرده اصلی املالرینی محافظه ابدرك مدحر فلر يله ياز پلیوردی : اوغ ، سنجاغ ، توغ ، پای ، بابا . اتابك ، آقا . يرليغ ، ياسا ، خان (5) عرب و عجم مورخلر ينك مدحر فلريله ياز دقلری تورکچه علملرده بواملالری محافظه ایدییوردی : قرقوش کوکبری ، تمرتاش . بوسايد يغمز بش تورلو سبيك تأثيريله تورکجه کاهار عرب و عجم تجويدينه تابع اولیور وبو صورتله مدلی اوقونيور ويازيلبوردی . تورکجه كلمار برطرفدن بو تمثل طريقى تعقيب ايدركن دیگر جهندزده تكلم لساننك تأثيريله عرب و عجم كلها بني تمثيل اید یبوردی . عربجه و عجمجه کله لرده کی مدلی حرکه لر تكلمده مدسر تلفظ اولونیوردی. عرب و عجم کلمه لرنده ساکن نوندن اول کلن مدحرفلرينك مدسراوقو نمهسی شعرده ذاتاً قاعده بدی . اوزمانکی شاعر لرمز وزنده تصرفه تماميله ملکه حاصل ایتمدكلری ايجون بوکله لرده کی مدلی حرکه لری بعضاً شعرده مدسر بر حاله صوقيور لردی. و تاریکی شه ده ( جانم لدى ) ( جانمسن ) ته براری ہوگا مثالدر . بو صورته شعرده ( استخلاف ) و( عزل ) قاعده لری حاصل اولدی . استخلاف مدسنر بر حرکابی مدل اوقومق ، عزل مدلی بر حر که بی مدسر اوقومقدر . استخلاف وعزلك بوكونکی شعر مزه كوره مقبول ومردود اولان شکللری واردر که معلم ناجينك ( اصطلاحات ادبيه ) نامنده ی اثرنده کوستر لمشدر شعر مزاد باشلانغج دورنده بو استخلاف وعزل عملیه ری سوء استعمال اولونیور وبوندن مدحر فلری اسکی از قوی prestige غائب يدبیوردی . آرتق اسکی قیمتنی غائب ایدن مدحر فلری عادی بر مصوتدن باشقه برشی دکلدی . بوتون مدسر حركه لر بومصوتار له
  بازیاله بیلیردی . بونگاه برابر بواستعماله جواز حصولندن صوكره دخی حال ايجاب واصرار ايتمدكجه مصـوت استعمالندن حذر ایدیلیوردی . چونکه مدحر فلرينك ( قدم ) مزيتندن متحصل اعجاز قوتى عينيله سلجوق أملاسنك شكلرنده ده حاصل اولمشدی . عنعه بوشکللره بر مرعيت، بر قیمت و بر مشدی . بواسکی قیمتلرى أنجق تكاملدن طوغه حق یکی قیمتلر فسخ ایده بیلیردی . املا مز؛ برنجی انطباق بيان اينديكمز سبیلردن طولایی تکونی متعاقب بوزولدى . ايكنجى انطباقك تأسسی زماننه قدر املامز بر ( انضباطسنزلق ) ، ( قاعده زلك ) دوری کچیردی . بوفترت دورنده هم سلجوق املاسی ، هم اسکی املا حاکمدی . سلجوق املاسی ( تاریخی ) اولان امتيازينه استناد ايدهرك مرعیتی ادامه به چالشیور ، اسکی املا ( تكامل ) حقنی ایلری سورهرك موقع طوتمنه اوغراشيوردی. كله جك مقاله مزده لسا نمزك عرب يازيسته ایکنجی انطباقندن نشئت ایدن ( اسکی املا) تك تكامل وتأسسندن بحث ایده جکز