title: Mebahis-i Fenn-i Mihanikiye
article: مباحث فن منحا نیکی او جنگی مبحث السنيقيت . - قوتلك تركيي.
  جهات متقابله ده قوای متساويه، یکدیگرنی محو وابطـال ایدر . بو قضیه بدیهیاندندر . بر بوك آرا به سنی، برى ايلر ولتمك، دیگری کر يلتمك اوزره مساوی قوتله جهتين متقابلتينده ایکی آت حکمش اولسه، مذکور آرا به نه ایلری و نه ده کړی کیدر ، بولنديني برده قالمش اولور . ا ا بو قضيه نك بروجه مشروح هر شيئه تطبیقی ممکن کی کورینیو ر سه ده، بو نکله برا بر اگر ایکی بلاردو یووارانی( بیلاسی )، مقابل جهنده مساوی قوتله آتیلمش اولسهلر يكديگرینه تصادم ایدر ايتمز توقف اتمارى قاعدة لازم كابر ایکن، اشبو یووار لقلر آن واحدده حرکندن قالمايوب، فقط جهت حرکتلونی، بعدالمصادمه تبديل وكيرويه عودت ايدرلر . بو يووارلقلرى تحريك ايدن قوتلر محو وابطال اولندینی حالده، نصل اوليورده، بونلر بنه حرکتاری محافظه ایدیورلر؟ اول امرده شونی بیان ایده لکه : اگر مزبور يووار لقلر، جامور ويا يومشاق بال مومندن يا بيلمش اولسه ابدیلر، بر برلرينه حين تصادف وتصادمده شبهه سز توقف ایدرلردی . مادام که بونار یکدیگر ندن آبريلوب رجعت ايد بيورلر؛ بوكاسبب، يووار لقلرك فيل ديشندن معمول اولالری، و فيل ديشينـك الستيقيته مالك اولماسی در . ايمدى، الستيقيت نه در؟ الستيقيت،
  
  بعض اجسامده بولنان بر خاصه در که : اجسام مزبوره نك شکالری بعض اسباب ایله تبدیل ایدلسه، مالك اولدقاری قوه الستيقيه واسطه سيله بونلر بنه شكل اصلیلرینی آلماغه وشكل اصلیلرینی آلبركن بوكا ممانعت ايدن هر شيئ دفع اينمكه موفق اولورلر . الكزه بر دكنك آلوب اكيكز، بو دکنکی براقدینکر کی۔ مالك اولديني قوة الستيقية اقتضاسنجه، بو دكنكك مقدمكى شكل مستقيمنى الديغنى کوررسيكز . اخشاب، فیل دیشی، اجسام معدنيه نك هان کافه سی ے خصوصیله طاشار ـ على العموم قاتی جسمار الستيقيدوار . سوده خاصة الستيقيه هيچ يوق، ويا يك جزؤى واردر . بوكا مقابل صو بخاری، هوا، وسائر اجسام غازيه خاصة الاستيقيه تك درجة علياسنه مالكدرلر
  بز يووار لقلره كله لم : بونلر، حين مصادمه لرنده، بر برينك شکل اصلیسنی تبدیل ایتديلر، يصصيلديلر . بونلر، مالك اولدقاری خاصة الستيقيه لرى مقتضاسنجه، در عقب شکل اصلیلرینی آلماغه حالیشه جقلر، و نقطه تماسلر، يصصیلان نقطه لر ، حال اصليلرنده اولد قلری کی، قباره رق، بو واسطه ایله یکدیگرنی دفع ايده جکار در . بو حالده، یورار لقلر – آرتق كندیلرنده موجود اولمایان برنجی قوة دافعه نك شدتي ايله دکل، فقط قوة الستيقيه لرينك شدت تأثيريله – بر برلرندن تباعد ایلیه جکلر در . موقع بحثه قويش اولديغمز شو يصصیلق، فیل دیشندن معمول يووار لقلرده غیر مرئی ایسه ده، اشبو یووار لقلوك يرينه لاستيقدن 
  
  یا بیلمش يووار لقلرى آله حق اولساق، بدیهیدرکه : حصوله كله جك يصصیلغى كورمش اولورز خاصة الستيقيه دن حاصل اولان مارالذكر نتيجه، يووار القلرك
  بهمه حال حرکتده بولنمهلر بنه وابسته دکلدر . يووار لقلردن بری، حال سكوننده بولنمش اولسه، بنه عين اثر حصوله كلير . لكن شو شرط ایله که : مصادمه، تبديل شكله بادی اولاحق قدر، شدید اولمالیدر . عکسی تقدیر نده، حال حرکنده بولنان يوواراق رجعت اتمیوب – فقط براز بطائت كسب ايدهرك ــ ايلرو طوغری حرکته دوام ایدر . چونکه، ذاتاً مالك اولديغي حركتك بر قسمنی، حال سكونتنده بولنان يووارلغي تحريك و آتی ده کندی قدر بر سرعتله، یعنی همان یکدیگر ندن آیر لما يهرق، ایلری سوق اتمك ايجون صرف ایلديكنندن بالطبع سرعت اصلیه می تناقص ايدر . بونلر، بلاردو اوینایان ذواته معلوم اولان موادد ندر . -
  يوقاروده بيان ايتمش ايدك كه : مقابل ومختلف ایکی جهنده بر جسمه تأثیر ایدن ایکی قوت یکدیگرنی محو وابطال ایدرلر . شمدی شونیده علاوة سويليه لم که : اگر مذکور ایکی قوت غیر مساوی اولسه، بو حالده، بالكز ضعیف اولان قوت محو اولوب آندن قوی اولانی ده – دیگرینی محو ايجون ايجـاب ايدن قوتك شدنى قدر كسب ضعف ايلر. لكن، اگر ہو ایکی قوت جهتين متقابلتينده بر جسمه تأثير اتميو بده، استقامتاری بیننده از چوق آچیقلقده بر زاویه موجود اولسه عجيا نه اثر حصوله كابر؟
  ۲۷۳
  قنون
  بونی ابوجه اکلاتمق ايجون شو مثالی سزه فرض ايده لم : اوچ جسیم طـاش پارچه سیله یوکلی بر آرابه به، بهری آیری بر ایله قوشولمش ایکی آت، اگر بان يانه يورومش او اسهلر مذکور طاشلرك اوحينى ده چکه سلبرلر . لكن اگر ہو ایکی آت بر برندن بر آز آیرلمش اولسهلر، بو حالده اوج طاشك بالكز ایکیسنی، ودها زیاده بر برلرندن آیرلد تجه بالكز برینی حکمکه موفق اولورلر . اگر بر برندن آیریله رق مقابل جهتـده و بر استقامتده بولنمش اولسهلر، آرتق هیچ بر شی چکه مزلر . ایشته بو قوتلرك مجموعنه – كرك طاشلرك اوچينى بردن، وكرك ايكيسنى وياخود بالكز برینی چکه بیلسونلر – مذکور هر ایكی قوتك « قوة محصله » سی تعبیر اولندینی کی، او ایکی قوتدن بهرینه ده «قوة مترکبه » تسميه ايديلير . عجيا بوآتلرك قوتى، بالكز يكديگرندن آیرلد قاری ایجونمی تناقص ابتدی؟ ظاهر در که : ايش بویله دکلدر . بالكز آنلردن برينك قواسندن بر قسمی، دیگر بنککندن بر قسمتی محو وابطال ايتمك ايجون استعمال اولديغندن بونلرك قوتلرندن فقط بر قسمی بر صورت مفیده ده قوللانيلمش اولور مار الذكر نتايجدن شوكا قرار ويريليركه: بر جسمه تأثير ایدن قوای متعدده نك قوة محصله سی، قوای مترکبه بینلرنده کی زاويه نك مقـدر تزايديله تناقص ايدر . یعنی قوای مترکبه بینلرنده واقع زاويه نك آحيقافى زياده لشدكجه بونلرك قوة محصله. سی دخی او نسبنده کسب ضعف ايدر. جسیم بر جاکه یگر مى عدد ایپ باغلانسه ده، بوچاکی حالق ايجون ایبلردن بهرینی برآدم
  چکسه، و بو آدملر يكديكرينه غايت يقين بولنسهلر ، مقصدلرينه
  سهولتله نائل ، یعنی حاکی حالمغه يك قولاي موفق اولورلر -
  لكن ، اگر مذکور يگرمى آدم ، بربرندن براز آیرلسولر ،
  جاکی صعوبت ومشقتله حالا سليرلر. حاصلی، یکدیگرندن تباعد، یعنی حکمکده اولدقاري ايبلرك جهت واستقامتلری بیده کی
  زوايانك مقدار لرینی تزیید ایندکجه برراده به واصل اولور لرکه:
  آرتق جاکی تحریکه موفق اولامازلر 
  ( ما بعدی وار)