title: Bir Mektup Münasebetiyle
article: بر مكتوب مناسبتيله
  
  ادبیات تاريخمزك شمدی به ،قدر حتى ادبياتله الجوق مشغول اولانلر ،آراسنده، تمامیله مجهول قالماسی آراده صیراده اور ته به يالان ياكليش برطاقم نظریه لر فير لاتيلمه سنه امکان ويرييور. تاريخك اك بسيط متعارفه لرینه قارشی کو زیو موله رق، نمونه ادبیات » و « خرابات » کی چوق يا كليش وجوق ابتدائی کتابلردن ایدینیلمش عامیانه معلومات ایله وجوده کتیریلن بو نظریه لر ، جدی بر تنقید او کنده حتی بر دقیقه بیله آیا قده دور اماز؛ تاریخی کندی حسی قناعتلرينه بالانجي شاهد يا عمق ایسته بنلر ، ساخته بر علم کوه سی آلتنه صوقد قاری بو اساسنز و ابتدائی مدعالرك چوق زمان پاشایه میه جغندن امین او لماليدرلر . هیچ بر جدی تدقیقه استناد ایتمه ين بو عندى نظریه لره بر نمونه ایسترسه کز ، بر ایکی کون اول آلدينم شو مکتوبی دقتله او قويكز :
  
   افندم ،
   کچنلرده ادبیا مزه داثر ویریلن برقونفه راننده بولوندم. قونفه را نسك اساسی شوندن عبارتدی : « على نليلغك تشكلندن اول برتورك مدينتى تورك ادبیاتی بوقدر ؛ تورك ادبیاتى آنجاق عثمانلي دولتنك تأسسندن صوكرا وعجم تأثيرى آلتنده تشکل ایتمشدر ؛ تا «توفیق فکرت » . قدر كلن بو بويوك ومسعود تأثير اولماسه يدى ، ادبیات نامنه برشیشه مالك اولا به جقدق ؛ يوكون ادبیا تمزده نه قدر كوزه للکار ، انجه لكلر وارسه چپ ایراندن کلمندر ؛ بوتأثير اكر دوام ايتميه جك اولورسه ، ادبیا تمز افلاه محکومدر» . ادبیاته دائر بزده هر نه يازيمنسه تعقيب ايتمك معتاد مدر. بناء عليه، كزيده بر هیئت سامعین طرفندن اهمیتله دیکه نیلن بوقوفه رانسك اساس مدعاسیله یکی مجموعه ، ده کی ادبیات مصاحبه . لرکزده ایلری سورولن فکر لری بربرینه تماماً ضد بولدم . اكر تورك ادبیاتی صرف عثمانلی ادبیا تندن عبارتسه واکر بوده صرف ایران تأثیری آلتنده وجوده كلشه ، او حالده ادبیا تمز حقنده کی بوتون مطالعه لركز اهمیتدن ساقط اولیور ملی ادبیات جريانتك اك بويوك قوتی ، شیمدی به قدر نظریه لری ،علمه ، تاريخه استناد ایتدیر مه سنده ايدى. عنى عوامل ومؤثرات التنده وجوده كان واساس اعتباريله بر برندن همان فرنسز اولان عمومی برتورك ادبیاتى تلقيسي، كنيش توركجيلك فكر بنك اك اساحلی استناد کاملرندن اولیوردی . بوتون بو مطالعات ومدعياتى رد و جرح ايدن بو قونفه رانس ، بو مهم استناد گاهی ینه تاريخه استناداً بيغمق تصديني تعقيب ايدييور . بالكز بنى دكل، نم کی برجو قاریی ده شاشیرتان بو متناقض مدعياتك حقيقتنى ويوقاريده عرض ابتديكم بو کی مدعایه قارشی مدافعانده بولوب بولونه میه جغکزی صورمق جرأتنده بولوندینمدن دولایی بی معذور کوره جککزی امید ابدر وتقديم احترامات ايلرم ... 
  
  ویکی مجموعه قارئلرندن بری ، امضاسیله کلن بو مکتوبده خلاصه ایدیيان بويكي نظريه نك ، فاصل ونه صورتده تشریح و مدافعه ايد لديكنى مع التأسف بيلميورز ، بالكنز ، ادبیات
  تاريخمز حقنده كى اك بسيط وابتدائی معلوماتدن تمامیله تغافل ايديله رك ايلرى سورولن بوعندى مدعانك باشدن باشه يا كليش اولديغنی چوق مختصر ،برصورنده، ايضاح ايتمك ايستيورز.
  تور كار له ایرانلیلر آراسنده کی مناسبتلو بك اسكندر : ايرانك ملی ،دستانی دیگر ملتلری هیچ قاله آلما یه رق، کندیسنه لایق قهرمان بر دشمن اولق اوزره بالكز توراني طانيور ؛ بالخاصه ساسانیلر ،زماننده توركلرك ايرانله مناسباتي حقنده تاریخی معلوماته مالکز. آنجاق بوتون بو تماسلر تور کاری ایران مدينتي دائره سنه صوقته بر تورلو کافی کله بود . چین ، هند ، ایران حتی برازده خريستيان تأثیرلری آلنده بولونان او زمانکی تورکلر، بر « ایل ، یعنی بر د قوم ، حیاتی کمیر دکلری ايجون بونون كائناتی کندیلرندن عبارت كوربيورلر؛ اونلرك تا کریسی بیله بالکز تور که مخصوص بر تاکریدر ؛ بناء عليه بوتون بوتأثیر لر چوق خارجی سطحی قاليور؛ وتوركك روحى، تشکیلاتی، ادبياتى بوندن يك متأثر اولمايور . ايرانك توركلر اوزرنده کی تأثیرینی، اصل اسلاميتك ايرانه كير مسندن صوكرا کور بیورز جولدن کلن بو یکی روحی کندی عصر دیده شخصیته قانه رق تکرار جانلانان مسلمان ایران یاواش یاواش تورکلری نفوذی دائره سنه جذبه موفق اولیور توركلرك فاصل ونه كي تأثيرات آلنده طاقم طاقم اسلاميتي قبول ابتدكلري و او مدنیت داره سنه کیر د کدن صوكرا ناصل اوكا انطباقه موفق اولد قلرى تاريخك متعارفه لوندن پریدر : ایران ادبیاتی کاملاً تورك حكمدار لرينك سرايلرنده جانلانیور ؛ اسلام علمی و فلسفه سی تورکلر له برجوق بوبوك شخصيتلر قازانيور. توركلرك عرقاً ، قابليتسنز لكني ، مدنیت دشمنلكن ادعا جهالنده بولو ناندره قارشی یونلر ا قطعی بررجو ابدر مثلا، اسلامی ایران معماریسی تکمیل تورك حكمدار لرينك حمایه سی سایه سنده وجوده کلدیکی ،کی ایران، مینیاتور جیلکی ، ایران ادبیاتی ده كاملا او حمايه نك محصوليدو ( عوفى نك « لباب الالباب يله ه دولتشاه » ك مشهور تذکره سنی شویله بر از قاریشدیر انلر ، عجم ديوانلرينك باشدن باشه تورك حكمدار لرينك مدحبه لريله دولو اولديغنى و او حكمدار لرك نه قدر مدتى ومعار فيرور بولوند قلرینی در حال اکلایه بیلیرلر. ایشته ینه بو سایه ده در که اسکی تورك سرايلرينك هاد تلرینی، مراسمی اکلاق خصوصنده عجم دیوانلرى يك مهم بر وظیفه کوره بيليود. بعضیاری، تاريخك بو بدا هتلرینی باشقا تورلو تفسير ايده رك ایران ادبیاتی تورکلر حساسنه قيد يتمك ايستيورلر؛ حالبوكه، توركلرك عرقاً قابليتسمر وغير مدنی اولديغنی ادعا ایده نلر یکی فاصل بر جهالت اثری ایه ، بوده اویله برجهالتدر. تورك دهانی عصر لرجه ایران
  حسابنه چاليشمش ، وبوندن ، بالکز اسلامی ایران مدیتی مستفيد اولمشدر
  تور کار اسلامیته یعنی ایران نفوذی دائره سنه يا واش يا واش اوزون فاصله لرله کیر دیلر؛ و ایشته بوسایه ده، کندی لسانلرینی خلق ادبیاتلرینی اسکی توره دن قالمش برجوق عرف و عادتلری محافظه به موفق اولدیلر دولت تشکیلاتی اعتباریه اسكى تورك دولتنك اسلامی بر سلطنت شکلی آلماسی، آنجاق «نظام الملك ك وزارتی ماننده در حالیو که او دوردن ابي سوكرا و آناطولی سلجوقيلرى » نك تشكيل ايتدكلرى دولتده اسکی قومی تشكيلاتك بويوك ايزلرينه تصادف اولونه بيلير . نیته کیم عثمانلی تورکلری ، سلجوقی دولتدن میراث قالان بو قومی ایزلری دولت تشکیلاتندن چیقار د قلری حالده ، آق قویونليلرده ، قارا قویونليلرده، تیمور احفادنده، صفویلرده اسکی قومی ایزلره واسع بر نسبنده راست کلیورز . [ بومسئله حقنده «ملی تتعلرهك بشنجي صاییسنده «سلجوقیلر زماننده آناطولیده تورك مدينتى عنوانلی مقاله مزه باقكز] . ايشته بوصورته اسلامیت تأثیرلری ایرانی بر شکلده یاواش یاواش تو ركلره كيور ، يوكسك صنف معنا تور کلکدن اوزاقلاشیور ، عرب علمی و عجم ادبیاتی متمادی
  برصورنده پایپلیوردی
  خلقك كندی قوشمه لری ، دستانلری ، مرثیه لريله مشغول اولدینی ، قوپوز جيلرك، اوزانلرك يا شاديني بودور لرده، عجم ذو قبله سر مست اولان يوكسك صنف کندی ملیتی ، لساننه مربوطيتني بوسبوتون او نو تمادی؛ و ایران تقليدى يوكسك بر ادبیات وجوده كتير مك ايجون وار قوتیله چالیشدی : بشنجی التيجي، يدنجى عصر الرد ، تورك عالمنك مختلف كوشه لرنده وجوده كان و بزه آنجاق بك محدود نمونه لری انتقال ایده بیان اثرلر تدقيق ايديله جك اولورسه، بوغيرتك وسعتى آكلاشيله بيلير : و قودانقو بيليك » ، «هبة الحقايق» ، « يوسف وذلیخا ، کی ه - ۷ نجی عصر لره عائد اولان اثرلر ، لسان ، وزن ، ، نظم ، حتى موضوع اعتباريله عجم ادبياتنك وجوده كتير شکلی دیکی نمونه لره کوره ترتیب اولونمشدر . بونلردن صوكرا آنا طولیده سلیچوقیلر زماننده یا زیلان اثرلره کلنجه ، « سلطان ولد ، ك ، كلشهر » نك وداها او زمانلره عائد بر طاقم شاعر لرك ادبی محصوللری ، تمامیله ایران ادبياتنك عكسلرى عدا ولونه بينير . ینه عینی زمانده مصر ده كى تورك حكمدار لرينك سرایلرنده وجوده كلن اثر لرده عینی تأثیرات آلتند. یازیلمشدر. مقاله نك شمولي دائره سنه كيره ميه جك تفصيلات بر و نمونه لرله قارئلرمزى ازعاج ايتمه مك ايجون بوذكر اين ديكمز انولوله او نلرك عجمجه نمونه لری آراسنده کی صریح و قطعی مشا۔ بهتلری بود برد کوستر مکدن و از کچورز. فقط ایجاب ایده رسه 
  بو جهتلری، بوتون علم عالمنجه معروف اولان وثيقه لريله در حال
  میدانه قویه بیلیرز . ایشته بوتون بو تفصیلاتدن آكلاشيليوركه ، توركلر يك کنیش بر جغرافی ساحه به بالمقله برابر دائما عينى مدنيت دائره سنك مدهش و از يجى تأثير لری آلتنده قالدقلری جهتاه ، شکلده، ده كتير دكلرى يوكسك ادبیات هر پرده همان عینی وجوده عينى ما هنده تجلی ایتمش، یعنی هر بوده ايرانك بويوك صنعتکار لری و بويوك صنعت انرلرى تقليد ايد للمشدر . بعضی اثر لرده بو تأثيرك از بعضلرنده داها چوق اولماس ، محلی بر خصوصیتدن زیاده زمانه عطف اولو نمالیدر : زمان ،کچد کچه ایران ادبياتنك نفوذی بزم ادبیا تمز اوزرنده بر قائداها از یجی بر شكل المشدر سلجوقيلر زماننده آناطولیده وجوده كان ادبیات ده هیچ بر صورتله بو عمومی تکاملدن خارج عدا ولو ناماز : ایرانی هر معناسیله تقلید دن عبارت اولان بو ادبیات ،محصوللری مثلا کاشغرده ، مصرده وجوده كلن اور اردن هیچ بر صورتله فرقلی دکلدی : عثمانلی دولتي تشكل ایتدیکی زمان ، كرك آنا طوليده كرك ديكر تورك مملکتلرنده کی ادبیات ، او کنده کی ایران نمونه لرینی کورکورینه تعقيب ايدون ، اونك وزنى ، كلمه لرینی ، تحسس و تفکر طرزینی هر گون براز داها ایی تقلیده چالیشان براد بیاندی و نظامی عطار ، فردوسی ، سعدی ، کي بويوك صنعتکار لر ، ذوقار اوزرنده بوتون معناسیله تحكم ايدييوردى . عثمانلي دولتنك تشکلی یعنی آناطولى توركلرينك تکرار سیاسی بر مرکزیت وجوده كتير مه لری ، بو ادبياتك داها  سر عتله تکاملنه خدمت ایتمکله برابر عمومی تكاملك مجراسنی هیچ  ده کیشدیر مه دی
  عثمان غازیدن فاتح سلطان محمد زماننه قدر کلن شاعر لری برد برد تدقیق ایده جك اولورسه ق ، اسكى مجرانك تعقيب اولونديغنی، و بوعثمانلي دورى محصوللرينك بك طبيعي، اساسی خطار اعتباريله - ديكر تورك مملكتلرنده کی محصوللردن همان تمامیله فرقسز بولوندیغنی کورورز. بر طرفدن غرب توركلرينك ادبیاتی ایران تأثیری آلتنده اسكى مجرايي تعقيباً ايلولركن ، دیگر طرفدن شرق توركلرينك ادبيان ده ينه عنى تأثير لر آلتنده طبيعى عينى مجرابي تعقیب ایدییوردی : «جنگیز بلر» زمانندن «حسین بایقرا» دورینه قدر شرق توركلرينك ادبیاتی نه ایسه، «ساچو قبیلر دورندن «فاتح» عصرينه قدر غرب توركلرينك ادبیاتی ده عینی شیدر ؛ نیته کیم مصر ده ده، تورك ادبیاتی بوقدر قوتلي وزنكين او لمامقله برابر ، سلطان سليمك مظفريته قدر عينى حالده دوام ايتمشدى عینی زمانده آذربایجانده و قاضی برهان الدین ، ی ، «خطائی» مخلصلی «شاه اسماعیل صفوی بی و نهایت «فضولي بي يتشدير من بر ادبیات واردی که اوده همان عینی مجرایی تعقیب ایدییوردی . ایشته بو انزلرى اك سطحی بر .
  صورنده تدقیق ایتمش اولانلربیله بونار آراسنده لهجه فرقارندن باشقا يك از محلی فرقلر کوره بیابر لر؛ وهيسنك عينى اساسى سجیه لری - یعنی ایران ادبياتنك ويرديكي مشترك بر سیایی 1 محتوى اولديغنى اعترافه مجبور اولورلر : جمله نك شكلى مصر اعلرك بديه سى ، حيات وكائنات حقنده کی تلقیلر ، تفکر و تحسس طرزی، مجاز لر همان همان بربرينك عينيدر. آرتق بوقدر بسيط بداهتلر قارشیسنده، عثمانليلردن اول توركلرك ادبیاتی يو قدر ، ديمك ، ياخود بو ادبيات ديگر توركارك ادبياتندن اساسی سجیه لری اعتباریله فرقلیدر» ادعاسنده بولو نعمق، رياضياتك بدا هتلرینی انکار ایتمکله مساویدر ادبیات تاريخنك بو البسيط الات و عمومی مسئله لرني سلمه ينلرك بو قدر گنیش نظریه از سردینه قالق يشمه لری ، داها جمع و طرح عمليه لرینی اوكر : ينلرك ایکی درجه لی معادله حاله تشبت ایتمهاری کدر. «فاتح» دورينك استانبولده با شایان شاعر لريله، وحسين با يقراء نك هرانده کی سراینده پیشن شاهر لرك ديوانلرینی قارشیلا شدير مق ، ادبى تكاملك شرق و غرب تور کارنده ناصل عینی صورتله تجلى ايتد يكنى اثباته کا فیدر : ( نوائى ، ايله ( بروسه لى احمد باشا ، آراسنده ، لهجه و شخصيت فرقلرندن باشقا بر ابريلق يوق كبيدر
  عثمانلی ادبیاننده، تماماً ایران ادبیا تندن منعکس صایه بیله جکمز بو يوكك ادبياتدن باشقا ، استكى تورك فولقلورينك اسلام - عجم تأثیر لريله قاریشمه سندن وجوده کلن هجانی بر و تیکه ادبیاتی زار سه ده بو هیچ بر زمان عثمانلیلر زماننده حتى سلجوقيلر زماننده تأسس ایمش برشی عد اولو ناماز . معنوی ایران استیلامی آلتنده از پله مش اولان اسکی قومی تورك ادبیاتی، اسلامیتدن صوكرا زهدی بر شکل آلمشدركه ہونی ايلك دفعه اورته آسياتك بويوك صوفيسي و خواجه احمد يسوى » نك ديوان حکمت نده کورييورز يا وزنيله وخلق لسانيله وجوده كان بو خصوصی ادبیات ، شرق تور کارنده ده غرب تورکلرنده ده عینی صورتله تجلی ایتمشدر: «يونس امره» » ، « شیاد حمزه » ، « بايرام ولى » د قايغوسز آبدال و معقبارني يتيشدير من جريان، تمامیله اورته آسیادن کلمشدر بيلكي مجموعه سنده مندرج خواجه احمدیسوی» عنوانلی مقاله مزده بو خصوصه دائر اوزون و قطعی دلیللر واردر]. بزم یوتکیه ادبياتنك شرق توركلر ندوده دیگر بر تجلیستی کورورکن بونی ده بالكز عثمانليلغه خاص بر محصول عد ايده مهيز . آناطولی نور کلرنده مؤخراً وجوده کلن و « ساز شمری ، دیدیکمز خصوصی بر طر زوار سه ده ، بوده یا لکز کند مزه منحصر صايیلا ماز شرق نور کلرنده و آذری داره سنده ده بو ساز شعری، بزده کندن يك آز،فرقله موجود در توركلرك ساز شعرى حقنده وقتيله
  اجرا ايتمش اولديغمز تدقيقات، نزده بو قاعی قطعی بز صورنده تولید اتمشدر . « وامبه رى ، نك و چغتای لسان و ادبیاتی عنوانلی اوفاق و اهمیتسز ابرنده کی چنانچه ساز شعر لرینی شویله چه کوزدن کیر مش اولانلر بیله، در حال بونناعته اشتراك ايده رلر. كذلك «غرو نار» ك كاشغر تو رکاری حقنده کی ه تورکستان و تیبت ، عوائلی اثريله ، « لوقوق » ك « طورفان وجواری شرقیلری ، حقنده کی ،انری، «بره زين ، ك «جغتای منتخبانی، وداها سائر بو کنی بر چوق نشریات ده ، مختلف ساحه کرده کی توركلرك خلق ادبیاتی آراسنده کی بويوك مشابهتی کوستره بيلير. معارضكر من ايسترلرسه ، آسيانك كنيش ساحه لرینی قابلايان و مختلف تأثرلره معروض قالان تورك كتله لرنده کی و ادبی ذوق ، ك عينى منعلردن كال ديكفى و عثمانليلق ، ك - يك طبيعي ، خصوصی بر سیما عرض ایتمکله برابر هیچ - زمان بو عمومی هیئتدن خارج، منفرد بر ادبی
  بوداده ایضاحنه کیریشه میه جگمز برجوق - بلردن دولایی توركلرك ديكر شعبه لرنده کی ادبیات انحطاطه او غرادینی مثلا او نجی عصردن موكرا شرق توركارينك ادبياتى مدهش بر سقوطه معروض قالدينى حالده، عثمانلي توركلرينك ادبياتي اوزون وفيصلى برحيات جيردى ؛ و نهایت عثمانلی تورکلری اسکی اسلام مدینی دائره سنده حیات و استقلا للرني محافظه ايده. میه جکلرینی اکلایه رق قطعی بر صورنده غرب مدنی دارم سنة گیرد کدن کرا، عثمانلی ادبیاتی ده اسکی شرق ذهنیتی ، ایران تأثير في آندرق يكي حياتك يکی تلقیلر فی المغه چالیشدی. شناسی ایله باشلايه رق و توفیق فكرت ، له بيتن ادبی دور اسکی ایران تأثیرینه قارشی وجوده كتير يمش بويوك برعكس العملدر ، اگر بوعكس العمل او لمايدى، غرب توركارينك ادبیاتی ده ، چوقدن، شرق نوركارينك ادبيائى كى شرقی و غزل کردایی ایجنده محو اولوب کده جکدی ... فكرت ك ادبیا تمزده کی مقدس وظیفه سنی ادراك ايده مه يه رك او اسمى بالكز بر کو رولتو بايراغى كبي اللرنده قوللانمق ايستيه نار ، اونك اصل ایران تأثیر لرینی ادبیاتدن قالدیر مق صورتیه نامنی ابد باشد. یر دیکنی آکلاسه لر با یمن ایسته دکارى غزل وشرقي ارتجاعنك رباب شکسته دن صوکرا آرتق امکانسز اولديغنى بلكه  ﺣﺲّ
   ایده واردی ! . .
  
  کو ریلی زاده محمد فؤاد