title: Bir Osmanlı Zabitinin Afrika Sahra-yı Kebir’inde Seyahati ve Şeyh Senûsî ile Mülakatı
article: یاوران حضرت پادشاهیدن و پیاده مير الايلر ندن شاملی عظم زاده عن تلو صادق - المؤيد بك افندي 1311 سنهسی شهر ایلولنده بنغازی اسکله سی وصحراى كبير طريقيـله 
  افريقانك تا ايچريلرنده واقع «كفره ، نام واحسه به اعزام بيوريله رق محل مذكورده زاويه نشين رشادتلو شيخ سنوسی حضر - تلريله ملاقات وشيخ مشار اليه حضر تمرينه طرف اشرف جناب ملوکانه دن احسان بیوریان هدایایی تسليم ايلمش ابدی . صادق المؤيد بك افندی ۱۳۰۲ سنه سنده دخی به آفریقاده بویله بر سیاحت اجرا ايدرك « جغبوب » جهتلرینه بالعزيمه اوزمان جغبونده اقامت ایدن شیخ سنوسی افندی حضرتلریله بردها ملاقات اتمش اولدقلرندن
  حوالی مذکوره ده کی مشاهدات مهمه لری
  وحاصل ايلدكاری معلوماتی زمان سیاحتده قيد ابتدکاری خاطراتله مزج ايدرك كوزل بر سياحتنامه وجوده كتير مشلر واثر معنا بالرينك و ثروت فسون » مزله نشرينه لطفاً مساعده انتشار در ، بوبانده صادق بك افندى برادر منه بالخاصه عرض تشكرات ايدرك الونسخه مزدن اعتبار آسماحتنامه نك نشریه استدار ایلیورز ، اثر ، اول کی سنه اجرا ابدیان ایکنجی سیاحته زمان مباشر ندن باشلیوں مرکونکی مشاهداتی تاریخ صره سیله سنه اقدمكی برنجی سیاحته متعلق خاطرانی تعقيب اللبورسهده صادق بك افندى طفوز دخی سره سی کلدكمه حكايه ايدرك كتابك
  درجه اهمیت و لطافتنی تزيد المشار در .
  صادق المؤبد لك افندی برادر من سياحت واقعه لرينك كوزل برده خريطه سنی تنظيم التمش اولد قلرندن ، رنگلی اوله رق تنظيم وطبع ايديلن انبو خريطه بي قريباً هن ته مزله نشر ایده جکمز کی سیاحته متعلق
  برطاقم رسملرى وصاحب سياحتك بر قطعه 
  تصویر نی ده درج ایلیه جكز . صادق المؤبد 
  بك افندينك وسهلر يله تزيين صحفه اولندینی زمان ميرمومى اليهك يك اسكي مكتب رفيقلری اولان صاحب امتياز من طرفندن محرر سيا. حتك 
  مزایای عسکر به علميه وفيه لری
  ایضاح ابدیل کندن شهديلك تطويل مقاله حاجت کورمدك .
  عرض شكران
  يوكون ابدی ارباب مطالعه به تقديمه
  موفق اولديغم بو سياحتنامه طرف اشرف حضرت پادشاه افخمیدن عهده کم ترانه مه لطفاً توديع بيوريلن برخدمت مستوجب - المفخرت سایه سنده میدانه کلشـدر . ذاتاً بو عبد كمترك اساس تحصيل ومعلوماتي وحيات وسعادتی اول ولی نعمت بی منت اعظم وافخمك سايه لطف و عاطفتنده میدانه كلش وحاصل اولمش اولمغله كرك الركرك مؤثر دوغریدن دوغری به پادشاه بنده پرور و شهنشاه کمالانكستر افتد من حضرتلرينك ابديا منتدار وشکر گذار لریدر . بناء عليه كمال عبودیت ورقیت الله ادعية خيرية جناب خلافت بناه اعظمیلی بر دها تكرار ايدرك سياحتنامه مزه شروع ایلیورم 
  ۱۳۱۱ -نه رومیه و ايلولتك اون
  طفوزشی صالی کیجه می ایدی که اوچ کون مکره در معادندن انفكاك اتمك وسنغازينك جهت جنویسنده و اورادن تقریباً بر آیلق بعد ومسافه ده، صحراى كبيرك وسطنده كائن كفره به كيتمك اوزره امر آلدم . انبو اوزون بوله لازمكان تداركات سفربهی دوشنگاه بتون کیجه ی کچیردم ، كوزمه هیچ او يقو كبر مدي . مناسبتی کلدکجه بیان ابدیله جکی اوزره ۱۳۰۲ سنه سنده بنغازينك جنوب شرقيسنده كائن واورادن یکرمی كون بعد ومسافهده واقع اولوب شیخ محمد المهدي السنوسينك بوست نشين طريقت
  وتقوى بولمش اولدیغی جغبوب ( اور وپاليلرك
  جربوب نامیله خریطاده کوس تردکاری )
  محله مزيت وعودت ایلمش بولد يغمدن و اولوقت والی مذکوره به کسب وقوف اتمشيدم. برده او را به ايصال ایدن استقامتارك خراطه نی آلمق انجون شيراند بله جك خراطه مزده کوستر لدیکی اوزره عز بمنده غرب و عودنده شرق طرفی ترجیح اول:ه رق بوسیدن مختلف الطبيعه اراضی و صحاری می گشت وكذار واحوال موقعه به دها زیاده کسب اطلاع التمش اولديغمدن ايلك سفر انناسنده لزومی حس اوانان وطماشیمی قولای اولان ارزاق ادویه و ادوات سائره ای بودفعه بر اکده بولنديرمغه قرار ويردم . همان خاطره توارد ایدن بوکی مالزمه بي بر كاغده فيد انتمكه
  باشلادم . اورتالق آغاردی ، بیهوده بره
  اشغال التمش بولندين تاقدن فرلا به رق چار شویه کیندم . تينه بلدیکم اشیایی مبایعه الله الشامي انـدم . اشبالرمي بنغازیدن تدارك اولان مالزمه الله برابر ایروده چهارشنبه ۲۰ ایلول – بوم حرکت اولان چهار شنبه کولى. أمور تمه عائد اوامری تلقى الله کجور بله جکى وشقه بر ایش کور ۔ بله میه جکی طبیعی ایساده آشبو سفر انجون الزم اولان بر فوطوغراف ما كنهسى الده اتمہ کی فوق العاده ارزو ايلدم . حالبوكه چارشو بازار دولاشوب آراشديرمغه میدان يوق ابدى ، على الخصوص بن قو للابيشي قولای و صبحانه متحمل بر ما كنه استیوردم . حیدر پاشاده ساکن بر احبابده غایت مکمل بر ماكنه موجود اولدینی خاطر یمه کلدی . دها اداره وابورلری ایشاه باشلمزدن اقدم برقايغه بينهرك ارقد اشمك نزدینه کیندم . خانه سنه كبر دكده کندوستی كينش وعلى الصباح اجرای تنزه اتمك اوزره ولوسيدينك تكرلكى ياغلمغه مشغول كوردم . بنده در حال بر فکر حاصل اولدی . طفوز سته اول مرور استديكم اوغایت مستوی آفریقا چوللرنده عجباوه لوسييد دن استفاده قابلمی دیدم ؟ ارقدانمدن جام تعداد الدرم 
  رنه پلیکول استعمال ایدن ماكنه بي 
  الدقدنه وكر، وملوسپيده دائر ان مطالعاته
  باشلادق. بولده يوزلدینی نقد رده چولارده
  تعمیر ابدیل میه جکی کی اشیو سیاحتده شرط اعظم سبكباراق قضیه می ایدوکی ووهاوسېدله به قدر ایلر و کید بلورسه کیدلسون قافله دن بکده آبرامق قابل اوله ميه جغى ولو حالده استفاده محدود قاله حتى جهتله وهلو سپردن استفاده قناری ضم فامكه باشلادی . واقعا
  استفاده قناری ضم فامكه باشلادی . واقعا وه لوسیده بیان آدم افريقاتك الشبو طرفنده قاله دن بك او له به جنی جهله استفاده ایده به جکدر. ۱۳۰۲ -هر و مهنده جغبوبه گیدر ایکن تعقیب ایلدیکم استقامت به قصبه نه ده کو به تصادف اتمهمش ابدی ، ذاتا اور الرده نو له شيلر موجودا و لمدیغندن اشبو استقامتلری
  موجود اولان قو بوار تحديد اندر 
  . ماء عليه ساحل بحردن مفارقت ابدلدیکی حالده صوب مقصوده واصل اولنجه به قدر يونده داد وذخيره موجود دکلدر ، باديه نك ساحله يقين اولان محلارنده خیمه نشین ومتحرك عربان قبائلنه تصادف ايديلور سه ده
  تونارده موجود اولان ذخيره محدود اولوب 
  آر به اونی ، خرما ، ساده باغ و بر آز زیتون بانی کی مواددن عبارندر . دائما بوکی بولاره چیقان وحتى بنغازیدن اوچ آی
  بعد ومسافه ده بولنان وادای سودانه کیدن فافه لر اوچ آیلق به جکلرینی ساحلدن ندارك ادرار . ایشته وهلوسېدلى كه مدت مدیده به جانی انجه جکی برابر طانیه 
  میه جنی ورهبرسز ايلروليه مه جکی جهله ما كنهسنك سرعتتدن استفاده ايده من . شمدى بلاد معموره ده ساكن ومدنیت
  حاضر د مزك نعمتيله متنعم اولانلرك خاطرينه 
  كم بيلير نصل سؤاللر وارد اولور ! بر
  انسان اوچ آیلق به جکی فصل براكده 
  طاشير ديرسكز دکلی ؟ بونی طاشیان 
  حيوانك بوغازيده مى يوق ؟ بر حیوان اوچ آیلق به چکنی طاشیه سیلورمی ؟ بونلره برر
  بر رجواب وبرمك قولای ؛ هم بو تفصیلاتي 
  وبررسهم چول بولجيلعنك اساسی اکلامش 
  اولورسكز . بر كره بو چولده باشايان 
  بواوزون بوللرده قطع مراحل ابدن کمهلر 
  نرم سیلدیکمز اعلا مكاره ، مثلا جور بالر - 
  سلاطهار ، بفتكلر ، فيله لر ، بوركاره بالطبع 
  آليشقين دكادر ! معيشتاري يك ساده در . 
  جو الردہ کی عر بانك باشليحه مكاری زمیطه در 
  زميطهلك اجزای مرکبه سی ، آره اونی دو ، بر آزده زیتون باغدر . اون تدارك اولور اولمز تور ماچ درونته قونیله رق آتش اورزنده قهوه قاوربلور کی فوری
  فوری قاوربلور ، دانما بوله چیقلدینی زمان قاورلمش اولدانی حالده كشوريلور ، باغمور ابله رطوبت وسائر مدن محافظه اولمق ايجون بولده جوالاره طولدير يلهبوب صو کی طولماره قونیلور ، بو حالده بدویار اشنای راهده طعام اتمك ايستدیلرمی ایش عجله ایسه
  یعنی دوام ايديله جك ودها قونيه جقارسه دوه لری اوطورة حاجت اولسرين آنری طور در رار ودومك بر طرفه اسلامش اولان قسمه نام مدور ويكباره نکولی ( در سعادنده بالقجيارك بالق صاند فاری تخته تكنهك كو چکیدر ) چیقاروب اون
  طولمنى دوهنك اوزرندن ايندير مكسرين اغزني  جوزهرك اول تکنه به بر مقدار اون پوشالدبرار، 
  سو طولومنی دخی به ایندیر
  مکزين بالكز اغزی آجوب ایجاب ابدن صوبي اونك اوزرینه دوكرلره اون صوايله قار شد بر بلور. بزم اكمك خامور مزك وامندن دها قويوجه ، عصیدہ کی بر خامور باید قدن
  صكره ديگر طولمده محفوظ اولان زيتون
  باغندن بونك اوزرینه برقاچ در هم کزدر. دکد اسكره ( سلاطهاره ، پيازاره قوديغمز زیتون باغی کی) زمیطه دينيلان طعام انفس! ..
  تهيه ابدلمش اولور . تهيئه سته لازم اولان
  زمان تعريفه لازم اولان زماندن بلا مبالغه
  بووجهله بايد قد نصکره او ر ته به قورالر واطرافه چومه لوب قوس قوجهمان لقمه لری آغزه طبقه رق نهایت اون دقيقه ايجنده قابی
  تميزلرلر . بدوى ديمكدن مرام بونلری
  وحشی کو سترمك دكلدر . ايلروده صره ی
  كلدكه اكلاته جغمز اوزره بو آدمار بك
  كوزل اخلاقه مالك وظريف درلر . بافكز
  صدددن نقدر آبرندق ، بزینه اون کون
  سوكره باشلا به جغمز چول سياحتنه نقل
  كلام ايده لم . ذاتا انتهای سیاحتده ذكره شایان خصوصار هرگون سره سيله درج
  اوله جقدر . دید یکم کی فوطوغراف ما که سنی تدارك ابتد...وده اما لازم اولان پلکولی استانبولده بولاق قابل اولدی . از ميرده بولور طاقدررز امیدی وار ایدی. سائر لازمكان لوازمی مهما امكن تدارك ابتدم ، هدایای ...حضرۂ حضرت حلاقتهاهی یی ومأموریتمی متضمن بعض ارادات ستيه في احد وتلقى ايدرك همان حرکت اتمك اوزره بولمان( جانيك) وابورینه شتاب ابتدم ، مواصلات اندکدن بر چاريك ساءت سكره ونام غروب شمس منبرده وابور حركته باشلادی ، اوکون ايلولك يكرميسى ربيع الاخرك اون دردی ابدی ، هوا غايت ساکن دگر نهایت در جه ده را که اولوب غروب شمسله رار كوكب منير قمر عظمت كامله -سیله شروق اتمکله اور ته لبی اویله بر لطافت قابلاديکه تعریفی قابل دکلدر . پول ار قداشـار بمزدن بريسك سي غايت كوزل اولوب اور ته لغك لطافتی آنی تغنی به تحريك اندي . غايت کوزل شرقيلر سويلمكه باشلادی . ابرنمی کوئی قلعه سلطانیه به مواصلت اولدقده كريد وبنغازي وطرابلس غربه ايصال ابدلك اوزره وابور منه سیکی متجاوز قرعه جديده افراد شاهانه دی ارکاب ایدادي . بونارك مملكتلری مختلف بولندیغی جهتله البسه لری ده طبیعی خيلوجه مختلف ابدى . وابوره كيرونده حاضر لتمش اولان یکی کوه عسکر به لرینی کنجه و بو تبدیل قیافت آن واحدده مشاهده اولنجه هیئت مجموعه لرينك اولکی منظره سیله بومنظره جميله لری آره - سندہ کی فرق ني مبهوت ایلدی . به نلر وطن و مملكتلريني اقربا وتعلقاتی هنوز برافد قاری ايجون بوزلرنده علائم تأثر و محزونیت کوریامسی شـويله طورون کوه فاخرة عسكريه لربنى لابس اولدقدن سكره اوقدر مسرور اولدیارکه چو قلری 
  اسکی البسه لری دکره آندیار . 
  واپور حركه هر كس ولى رينه براسنجه هي طرفدن اغنى ، شرقی ، بر مانی قوبدی . اشبو اصواتك هيئت مجموعه مى بك تحف
  ر قول تشکیل ایده یوردی . سوده لمانه ايلولك يكرمى او چنچی
  جمعه ابرنى كونى على الصباح مواصلت اوله رق اورادن عربه به راكيا حاليه به کیدلای . حاسه ده افريقا ايجون اشد لزومی اولان كريد معمولانندن بیاض چز مهار ودها بشقه يوله بلنيكمز نواقص دخي النهرق اوکوئی اقشاملین ساعت اون ایکی راده لرنده بنغازی به متوجهاً حرکت اولندی . حیف که وابورمز مامول خلافنده اوله رق ازمیره اوغراما مش وحاليه ده ايسه بولمق قابل اولمهمش بولدیغندن بزم فوطوغراف ما کنه سی پلایکولسر قالمش ابدی .
  حانیه دن سوکره دكر قبار مغله بنغازی به
  قدر برشي تمامك ويناقدن باش قالدير مامق
  اوزره اونوز ایکی ساعت شماره ده ياندم .
  ايك بكرمى بسنجی بازار ابرنى كونى
  صباحاین بازی به مواصلت اولندي .
  اورانك متصرف وقومانداني بولنان فريق
  سعادتلو طاهر باشا حضرتاری منسوب 
  بولنديغم مقام اقدس حضرت خلافتباهی بی
  تفها وابوره قدر كلوب استقبال ايلديلر. 
  فليقه لر بله بدى . قره به چیقدق . بنغازیده
  بولنان عساكر شاهانه موسیقه لریله برابر ساحلده صف بسته سلام ایدی . موسیقه ایله استقبال استديلر ، حکومت قوناغنه كيدوب اوراده استراحت ايدلدكدن مكره متصرف پاشانك دامادی اولمق اوزره بولنان قول اغاسی فتوتلو حسين الديك خانه سنه مسافر ابتدیارکه اوراده کجورديكم مدت انناسنده خانه م کی راحت اندم ديسهم مبالغه اتمامش اولورم .
  اشيو مواصلت کو نمده امرای عسکریه ومأمورين ملكيه ومملكتك مفتيله اشراف ومتحيزاني نزد عاجزی به کله رك حسب العاده مراسم خوش امدی بی اجرا ابتدكدن صکره بر آن اول بوله چیقدق اوزره قافله نك ترتی ایچون مصرف باشا حضر تلريله مذاکره به باشلادق . مشار اليه در حال اعیاندن ومجلس اداره اعضا سندن اولوب احوال محله به فوق العاده وقوف واطلاعی اولان سعادتلو سالم افندى المحيش ايله منه وجوهدن واهل وقوف ومملو ماندن بلديه رئيسي عز تلو الحاج احمد افندى المهدوي بي بامزه دعوت ايدرك قافله ايجون لازم اولان دوه لر ایله اشیا وارزاق ومالزمة سائردلك کندی معرفتلريله تدارك وترتيب اولمسني
  توصیه ایلدی ، مشار اليهما بنغازی به هرکان كيدنك معلومی و درسعادته دخی معروف اولدیغندن بوراده بونارك حميت و مروتلرندن ودولته اولان فرط محبت وصداقترندن اوزون اوزادی به بحث استمکه حاجت بوقدر . ذاتا بوندن طفوز سنه اول جغبوبه وقوعبولان سياحتم الناسنده قافلهم ينه بوذوانك معرفتیله ترتیب اولنمش ابدی . بنغازيدن ايلولك او تو زنجی جمعه ابر تسی کوئی حرکت اولنمق اوزره دوه لر اصار ليه رق تجهيزاته باشلاديلر .
  متصرف باشا حضرتاری رفاقت عاجزا به مه
  خیلو سواری عساكر شاهانه ستى وبرمك السنديسه ده بولده امنيت كامله موجود
  اولمغله برابر سوارينك حيواناني الجون اقتضا ایدن ایکی آیلق اربه الله بنغازيدن
  جالوبه قدر بعضاً بر بعضاً ابكى كونلك وجالو دن گذره به قدر اون كوتلك سولرني طاشق ايجون يك چوق دوباره احتیاج مس ایده جکندن اشبو كليفلرینه تشكر ايدرك رفاقت عاجزیده دوه اره نمك اوزره بالكز درت عدد سلاح الدارك ترفيةنه قرار و بر لدى . ذاتاً رفاقتمده در سعادتدن برابر كان صالح او نباشی دخی و ارابدی، انگله بش کشی به بالغ اولیور ايديلر . رفاقتمده اشبو اوزون بوله كيدهجك افرادی شرائط آتیه داخلنده انتخاب ایلدم : ولا غايت صحيح - البنيه اولوب خفیف وجويك وبوله متحمل اولمق ، ثانياً اك ابو نشانجیلر دن بولنمق 
  ثالثاً  بریسی جمله منه يمك يشيره جات
  اقتدارده بولنمق ، رابعاً بریسیده بر لکده كتوره جکم ایکی حیوانی تيمار اتمك ، بملرینی ، صولری وبرمك ، طاقم اورمق و انجانده آتاری اعلایق اوزره صنعتی نعلبند وبناء عليه سواريدن اولمق ، خامساً دیگر ایکیسی سرد تله جادر قوروب بيقمقده کسب ملکه انتمش و آز جوق. أموريتله اوزونجه مسافه لره كيتمش اولمق مشروط اندی . حقیقت حالده عساكر شاهانه نت همان کافه سی سفر برلك خدماتی خدمات سائره عسكريه مثلاو كمال مهارته انها ایده بیادگاری حمله چه مسلمدر .