title: Yaratılış [Türk Kozmogolisi]
article: يارا ديليش
  [تورك قوز موغونيسى ]
  
  او کجه لری یوقدی کوندوز
   کورو نمزدی آیدین بریوز ؟
   دوغما مشدی هنوز کوکلر
   ، نه کون ، نه آی ، نه ده نولکر
   ؛ يوقدی حالا نور اردوی ؛
   واردى بالكن قارا بر صو ...
   بركون دكتر دالغالاندى ،
   ايجندن برقوش اویاندی :
   ده میر غاغا ، ده میر بچه ،
   آدی (طوغرول) [۱] اوجدى بوجه ...
   یو مورطه سی دو شدی: شيراق ق ق ... 
  قيريلنجه چیقدى : ( باراق ) !
   باراق ، تويلو بركويكدى ، [٢]
  آناسته خوبی چکدی ؛
  او چوب کیندی آرقاسندن ،
  در سلر آلدی آناسندن ...
  دکر ، کنه دالغالاندی ،
  ایچندن بر (یاق ) [۳] او باندى :
  باشی اوکوز ، قويروفي آت ،
  ) آلا كيك ( طاقندی آد !
  بر آدی ده ( قوتلو مرال ) ،
  اونی سويلر بيك برما صال !
   کوردیلر که طوغرول ، باراق :
   ایلریده قوشار بریاق !... 
  ایکی آوجی ایتدی آقین
  آقدی بره قانی (یاق) ك !
  باق آلتی به پارچه لاندی ،
  بو پارچه لر بر بر باندی :
  هر برندن چیقدی بر جان ،
  هرجان اولدی آبری جهان :
  
  آدمه بکره دیکی روایت اولونان اساطیری بر قوشدر [۱] (طوغرول) 
  
   [٢] ( باراق ) طوغرولك صوك ايكي يومورطه سندن برينك ايجندن چقد يغنه تورکلرجه اعتقاد اولونان چوق تویلو بر آو کویکیدر .
  [٣] ( ياق ) تیبت اوکوزیدر که تووكلرجه اك مقدس بر حيواندر . قربان ايديلير و قوير و غندن ( توغ ( بابيلير طوغرول ایله باراقك مقدس اولمه سیده یاق یعنی صیغیر آونده قو الانيله قلری ايجوندو
  
  بری اولدی کون ، بری آی 
  ؛ بری بیلدیز : دوزدی آلای!
  بريسى كوك ، برى دكز ،
   بری ده داغ : صولوق بكز !
   کوکی ، یرى بوتك اوكوز ياله
  دوغورنجه ، چیقدی کوندوز :
   هر بیرمی دورت ساعت وقتی
  کیجه بله بر بر پای ایتدی
   کوکدن ایندی بره طوغرول ،
  يومور طلادی آلتی اوغول :
  بری شاهین ، بری قارتال ،
   طاوشا نجيلك كوزلري آل !.
  بری صونغور ، بری چاقیر ،
   بری اوچ قوش : رنكي باقير .
  دیدی : کوردم بن برسرای ،
   بوسرایده آلتی قوغوش :
   دكز ، کول ، داغ ، ییلدیز، کون آی؛ 
  هر برینه ويردم برقوش !
  اوکجه ، کیجه قالدی کبه ،
   چاغیر دیلر ، کلدی ابه ...
   دوغدى سكر (جور) [۱] یاوروسی ،
   آدلرینه دیندی ( يرصو ( ! )
   موكرا كوندوز قالدى كبه ،
   جوجو قاری آلدی ابه .
   دوقوز ( ايه ) [٢] ياورولری
   آدلرینه دیندی ) تاکری ) !
   بر پایلادی سکز قاتی :
   هر (يرصو) به برد چانی !.. 
  ويردى كوك ده دوقوز قائده :
   هر تا کری به برر اودا !.
  د و قوز لرك باشی :
   اوغان ! سكر لرك : قارا چورخان ! [۳]
  چورخان دیدی با باسنه :
  جیق اوفانك او داسنه
  برقیزی وار : کونش خانم !
   کوردم اونی ، سودی جانم ،
  [۱] (جور) جين و يرده کی اله
  معناسنه در .
  [۲] (ايه) شرق تورکجه سنده (ایندی)
  صورتنده در . صاحب واله معطالرینه در
  [٣] بوکا (قاراخان) و (ارلك خان) ده
  دينيلير . ( ارلك ( چورلو معناسنه در .
  عاشقييم بن ازلی ،
   ويرسين بكا اوكوزه لى ... )
   چه چه ن ( چیقدى اك صوك قاته ،
   دیدی که ای اولو آنا !
   او علم ومش فيزيکزی ،
   چوق ايسته بك ، ثم ويرمن !
   » دیدی : ه بيك برمجوهردن ،
   الماس ، یاقوت ، زمرد لردن
   یایدم قیزه بر بيله زيك قالدی ایکی طاشی اكسيك :
  ايستيور بو يوصمه قیزی ... 
  - آلبرسيكز ، دیدی ، اوغان ویروسه کز ایکی نشان ! »
  ایکی آزدر ، دیدی به چه ن ،
  بری دالغا كول انجیسی
   ! بری سراب چول انجیسی !
  چه چه ن ایندی بر آلتنه دیدی : 
  اوغول في آلتين ! ويرمك ايجون قيرى اوغان ،
  ابستر سندن ایکی نشان : بری دالغا : كول انجيسى ! بری سراب چول انجیسی ! » چورخان کوردی بونی قولای ؛ دیدی بوی بوی ، ، آلای آلای یر اوستنده ، پر آلتنده
  کیملر وارسه كلسين بكا ! هب کلدیلر : جينلر ، جانلر چورخان :دیدی قهرمانلر ! کم کووه نیر، اچکزده ؟
  ایکی شیئی الده ايده :
  بری دالغا : كول انجیسی بری سراب چول انجیسی
  گووه نه دی هیچ بریسی ،
   جمله سنك صوصدى سندی
   کنه موردی : سس چیقمادی تكرار ابتدی، هیچ بیقمادی ...
  دیدی برخورد ایله قارغه : كيده جكر هر ايكيمز ،
  فقط واردر اكسيكمز ، بز که قولز بوا و جاغه
  قورد ایسته دی اوزون باجاق .
  دالغه جنى او طوته حق !
   قوش ایسته دی کسکین بر کوز :
   سرا به او ویرمندی سوز !
  بو شیلری ویردی چورخان ،
  دوشدی پوله ایکی آرسلان :
  ***
  عصر لرجه آزادیلر ،
  طا لعلری چی مادی یار ،
  نه سرابی طوتدی قارغه ،
  نه قوردالده ابتدى دالغه ،
  آلپلر ظفر چالامادی :
  چورخان قیزی آلامادی !
  ***
  بیلار كچدی ؛ كون خاتمدن
   دوغدى بر بك ، آدى كون خان
   قانى صيحاق ، جاني ايليق ؛
   یر یوزینه صاحدى ايشيق !
  ***
  جولبو خانم : زهره قیزی ، 
  سوییوردی بر بیلدیزی !
   بو کوزه ل كنج : اولکر اوغلی
   آزاردی قیر اوكا بولی !
   بو نفسلر اولدی دالغه ،
  بركون بردن زهره ، ولكر :
  بر حذاده بير لشديلر
   جولبو آندی کوز پیلدیزه ،
  ييلديز برآه چکدی قیزه ؛
  اویانه رق هو سلری ،
   صیقلاشدی کور نفساری ...
  چیقدی همان بر قاصيرغه !
   .. بوندندر که زهره ، اولکر
   بر لشد كجه تور کلر اور کر ! .
  بر قيش كونى ، يالين آياق
  اوکسوز برقیز ،یارى جييلاق 
  قاردن شیشمش آیا قمری ،
  د و کمش نارین قولا قلری ،
  النده برده میر باقراج ،
   کوزی باشلی ، قارنی ده آچ
  صو آلمغه کید بیور کن 
  بر قاصيرغه قويدی بردن :
  آی کوشکیدن باقدى اوكا ، 
  ،دیدی مطلق اوکی آنا
  بو یا ورویی بویله باقار ،
   دولا شدیرو پیکار ، پیکار !..
   قیز بر چالی ایچنده بدی چالی،
   شونی آل ، کل ! » دیدی ! 
  چالی بردن اولدی بر آت ،
   قارتال کی آجدی قانات :
   كوك الوالدى ، آن بوکسه لدى ؛
   آت قير با قراجله کوکه کلدی !
  ايلك كيجه آی ، کوموش بر پای !
   بو یو د کچه قیز ، بویور آی !
   بعضاً كيرر قيز ، او تافه ؛
   خالی دوقور ، چيق از باغه !
   اوزله يه رك آی اوکسوزی :
   بر هلاله دونر یوزی
  بعضاً قيرك كيفى جوشار ،
  الده با قراچ کوله قوشار !
   يورغون آيه صو كتيرر :
   آيك يوزی اولور بدر 
  **
  کوکده وار بر بیاض آبی ،
   ايستر طوتوب يوتسون آبی
  کوزی واردر اوکسوز قیزده .. فقط ،
   کیری قالیر خیزده ؛
   هر صا وا شده ،
   يكرمی بش کون ،
   بر دوزی به آیدر اوستدن
   يا لكز او چ كون يكر آبی ،
   كور من سيکز کو کده آی ی ... آیی..
  
   ضيا كوك آلب