title: Musahabe-i Edebiye: Harabattan Bir Sahife
article: صنعتك استقبالندن نوميد اولان بعض حكما ، بوصوك زمانلرده يك زياده ترقی ایدن حرف مختلفه نكده صنعتله قابل ائتلاف اولمادیغنی سويله يورلر . بوكون ايجاد اولونان ما كنه لرده خيالك تلذذ ايده جکی ، مشغول اولا بیله جکی برشی بولو نمادینی کی استقبالده کیلر ده ده هیچ بولو نما یه جقمش . بوذاتلر بر نقطه ده ياكيليورلر . ظن ایدییورلرکه بر جسده بزم خیالزی جذب ایدن شي اونك اظهار ایتدیکی قوت طبیعیه در . بو، دوغرو اولسه حقلريني تسليم اتمك لازم كلير چونکه بر یل دگر منی ، بر بلکن سفینه سی کورولنجه در حال انسانده بونلرى تحريك ايدن روزگار فکری حاصل اولور . يكى ما كنه لرده ایسه هیچ برفکر حاصل اولماز . بخار ، الكتريق کی قوای محرکه ما كنه لرك ايجنده كير ليدر ؛ ما كنه لرده کیند کجه کوچولکه، ساده لشم که میل ايدييور ؛ نظر لر مزده عظیم بر قوت تجسم ايتدير مكدن عاجز قالبور . حالبوكه اوزاقلرده دکز اوزرنده دولاشان بركمينك بياض وخفيف بلکنتی کورونجه روزكارك تحريکي عقلمزه كليرده بونی اونك ايجونمی سوهر ، بكثير ؟ خابر، بوراستی دوشو نمه بزبيله ؛ بركمينك حركتي نه قدر کندی کندیلکندن حاصل اولیور کی کورونور ، صانکه بر قوشك ضربات جناحته بگزرسه اونده اوقدر لطافت کورور ، اوقدر بكنيرز . ديمك بو كميده بزم سودیکنز شی روز کارده کی قوتی کوسترمی دکل بلکه او قانا دلره بكرهين يلكنلريله خيالمزده بر حس حیات او ياندير ماسيدر . یل دکر منی ده حرکنده ایکن ، کندیسنده ظاهری بر حیات و ارایکن کوزندر . ایشله مه بن بريل دكر مننه يقيندن با قیلا جق اولورسه يك چركين بر ماكنه اولدینی کورولور ، برما کنه. کندیسنی تحريك ایدن قوة خارجيه يي نه قدر آز اظهار ایدرسه حکمت بدايع نقطه نظر ندن اوقدر چوق قیمتی حائز در ؛ بر موجود ذي حياته نه قدر چوق بكزرسه اوقدر كوزلدر . شو حالده ، ترقی حرفتك حكمت بدایع ایله ائتلاف ويا عدم ائتلافی مسئله سني حل ايتمك يكى ماكنه لرك ذي حيات ماكنه لره بكزه مکه کیندکه تقرب ايدوب ایتمدکلارینی آ كلامنه وابسته در . بوكون بيليورزکه ارباب حرفتك غاية آمالی ممکن اولدینی قدر آز قوت صرف ایله چوق محصول ادراك ايتمكدر؛ بونك ايجون ما كنه لر حرکاتنده چوق امتداده وسهولته دسترس اولمق ايسترلر ، یعنی ممکن مرتبه ذی حیات مخلوقاره تقربه چاليشيرلر . چونکه قوت اك زياده حياتده تصرف اولونور . بوسوزلره باقوب ده شيمديكي ما كنه لرك کافه سنی رسمده وهيكلتراشلقده نمونه اتخاذينه شایان بر راثر حسن وظرافت عداينديكمزه ذاهب اولمامليدر . واقعا يوما كنه لردهده بر حیات واردر ؛ لكن بو حيات مغاير طبيعت بعض مخلوقاتده كورولن حياته بكزر . حتى بونار شكلا بيله طبيعتك ايلك زمانلرنده کی فیل محمودی و پله زيوزور کی مخلوقات عجیبه یی آکديررلر . فقط بنه بعض ما كنـه لر وار دركه اونلرده عادتا بر حسن شاعرانه مند مجدر . طبيعتك قواى ميخانيکيه سي اونلرده اوقدر ابي تطبيق ایدیلمشدرکه عادتا یکی بر مخلوق کی میدانه چیغمشلر در. حرفت بشريه یی بویله برغشاوة رقيقة شعر وحيات آلتنده کوسترن حالت فوق الطبيعيه مرور زمان ابله و ماكنه عالمنك ترقيسيله دها زیاده آرتا جقدر. لو قوموتيف، ايلك ايجادنده قابا، چرکین برما کنه ایدی . چونکه حرکت اتمك ايجون نه قدر قوت ، مساعی صرفته مجبور اولدینی هپ کورولوردی. قوقلا تماشاسندن برذوق آلا بيلمك ايجون ایپلرني كورمه مك لازم کلدیکی کی بر ماكنهنك حسنى تمام اولمق ايجونده علم ميخانيك نقطه نظرندن نقائصنى ازاله به لزوم واردر بوكون ، آرزوی بشر کی حائز اقتدار ، امید کی جسور وچالاك اولان بر لوقوموتيفك دمير خطاری تیتره ته رك او حماسی ، ـ نه دينيرسه دينسين - يورغون برآنك سوروكله دیکی حقير بر تخته عربهدن البته كوزلدر . شومندو فرلرده گوزل اولمايان برشی وارسه اوده يوللرك عمليات انشائيه سيدر . آسمه کوپرولرده ، تونللرك اوقار اكلق آغیز لرنده واقعا بر لطافت کورويورز ؛ لكن او دوم دوز اوزانوب كيدن يكنسق دمير خطلرده روحی جذب ایده جك برشى يوق . فقط نه چاره ، بوقدری ضروریدر. گوزل بر هیکلی دوردبرمق ایجونده آلتنه توجهمان بر آياق يامغه احتياج واردر . هم شومندو فرلرك شو خاصه سی انکار اولنه ماز : بونلر مراکز مدنیه یی بر برینه تقريب ايدهرك سياحتلری تسهیل ایدر وبو صورتله انسانلرده حسیات بديعهنك ترقيسنه واسطه اولور . احتمال که بركون بالونلری ایسته. نیلن جهته سوق و تحريك ايتمك قطعياً قابل اولورده انسان بر نوش کی ارزو ایتدیکی بره کيده بيلير؛ وبوصورتله واسطه نقليه دها شاعرانه برکوه به كيرمش اولور . لوقوموتيفلردن باشقه دها برجوق آثار حرفتكده كنديلرينه مخصوص كوزللكلرى يوق دکلدر . قلعه لردن ، سفینه لردن دیشاری به دوغرو طويلرك اوزانیشی ، بودهشتل آغیزلر ، بوصوده بكله بن بر کوز کی بارلايان بومجلا چلیکلر دهشتله قاريشيق برحسنه مالك دكليدر ؟ تلغراف ديركلری واقعا بعضاً تارلالرمزك حسننی اخلال ايدييور ؛ لكن بعض اورمانلرده دالدن داله اوزانامش تللرك برر قوس حالنده اوچوروملرك اوزرنده صارقه رق کچمه سى بالعكس منظره نك كوزللكني آرتیرمیوری ؟ سولی پرودومك هيچ بکنه دیکی واپورلرده بر كوزللكى ، بر لطافتی واردر . برواپور اوزاندن بر نقطه حالنده کورولور ؛ باقلا شد قجه جسامتی ، مهابتی فرق اولونور ، فقط اوقدر سهولته تقرب ایدر که انسان قورقماز ؛ اطرافنده صولر هپ قايناشير ؛ چوق کچه دن ایشیدیلن دودوکار، فريادلر ، ايكلتيلر دهشتلی ، فقط مطیع بر جانورك آوازه نشاطنه بگزر . انسان اونك . اوسیاه کتله سنی احاطه ایدن بیاض کو پوکار ایچنده تپندیکنی ، نفس آلدیغنی حس ایدر . ايشته ماكنهلرك برقسمى ذاتاً كوزل ، بر قسمی ده کیند کجه كوز للشمكه - ميال اولديغندن ترقى حرفتك اساس صنعت اولان حسنی ازاله  ایده جکنی ادعايه محل يوقدر بورا به قدر کی مطالعات هي صنعتك شرائط خارجيه سنه عائد ایدی . کورولپور که بونار
  صنعتك استقبالني محوايده جك بررسبب تشكيل ایده میورلر . بورالرينی اثبات ایتد کدن صوكره صنعت ايجون اصل مهم اولان شرائط عضليه ومعنويه بيده تدقيق ايتمك اقتضا ايدر . چونکه زمانمزده « فکر علمی ، تأسس ايدهرك ياواش یاواش بشريتي قبضه اداره سنه آلقده اولديغندن بوفكر ايله صنعت كارلغك اك برنجی لوازمندن اولان خيال ، حس و سوق طبیعی ايجادك امتزاج ایدوب ایده مه به جکنی بیلملی بز . بومسئله بی حل اتمك ايجون علم احوال الروحه مراجعت ایده جکز .
  بعض علما و حکمایه کوره فكر علمينك توسیعی خیال شاعرانه یی کسر و توقیف ایده جکدر. في الحقيقه ، خيال شاعرانه سربسته پرواز ايده بيلمك ايجون براز قارا كلق ایستر . شعاع شمسله منور، باشدن باشه مستور ، هر طرفي كاملاً مشهود ، دوم دوز ، آب آچیق بويوك بريولده شاعرانه هیچ برشی بوقدر . بر صحرانك  کوزلکی ، شعرى كوجوك كوچوك اورمانلرده  قورولرده ، یک نظر ده كورولمهين ، بزدن قاچار کی دوران كيزلي ، مظلم نقطه لرده در . اقشـام وقتلرينك او ناقابل تعریف حلاوت ولطافتی بزه اشباح حقیقیه یی نیم مشهود بر حالده بولوندور . ماسندن ايلرى كلير . مهتايده هرشی تحول ایدر ، الك عادى يوللر شعر ایله دولار ، محیطلری حقيله تفريق اولونامیان موجودات بر كوزلك اكتساب ايدر . شعاع قمر هر شیئی طاتلى وشفاف بر سحابه ایچنده یوزبیور کی کوسترر . ایشته بوسها به بالذات شعر در : بورقيق بولوط شاعرك کندیسنده ، کندی کوزنده در ، طبیعتی بونك آره سندن کورور. بونی ازاله ایدیکز، احتمال که كنديسنك خوليالريني وبو خولیالر مياننده کوزللكيده محو ايدر سکز . احتمال که شعر واضحا كوروله دیکی حالده شبهه ایله بیلن شیلرده واردر . حجاب وعفت عشقك شعريدر ؛ كنم ایندیکی شيئك لطافتني دما زياده تجلى ابتديرر. طبيعتك اسرار خلقتنی اوكر نمك ايستهين شاعر ، ناموسلی بر قادینی رام ايك ايستهين بر عاشق كبيدر . يك جابق نائل امل اولورسه شبهه سز ابتدا کندیسی پشیمان اولاجقدر . شو سای نامتناهی بزدن يك چوق شيلر كنم ايتمسه ابدی آيا قلرمز آلتنده چیکنه ديكمز ارضدن نه فرقی قالیردی ؟ طبیعت بر ردای مجهولیت آلتنده مستور قالدقجه كوزللكني محافظه ایدر . حسنك تاریخی ، اسراری آکلاشيلير ، آرتق مجهول هیچ بر نفطه سی قالماسه احتمال که اوده ابدياً تصرف اولونور . 
  ایشته اسرار طبیعتد،کی شعر نهانی محافظه
  و مدافعه ايچون در میان ایدیلن دلائل بونلردن عبارتدر . فقط خيال شاعرانه ايله علوم وفنون آره سنده ارائه ابدلك ايسته نيلن بوضديت بكه سطحيدر . « شعرده علوم وفنون کی طبيعتك بر تفسيرندن عبارتدر . فقط علوم وفنونك بو بولدہ کی تفسیراتی هیچ برونت شعرك كيلرك برينى طو تامیه چقدر . چونکه علوم وفنون انسانده. بالكز معين ومحدود بر قوته توجيه خطاب ایتدیکی حالده شعر ، انساك بوتون موجوديته حاكمدر. ايشته بونك ايجون شعر محواولاماز.» علم انك بوتون مساعيسى ، تدقيق ومشاهده ایتدکاری شیلردن کند، شخصرني تجريد ايتك ، عمومي وغير شخص نتیجه لر استحصال ايلهمك جهتنه مصر وفدر . حالبوكه بالكز كورون شيده دكل كورن
  حالبوكه بالكز كورون شيده دكل كورن كوزده دخی بر قیمت وردر . دنیایی بزم قلبم زدن چیقار اما ديغمز کی قلبمزیده دنیادن تجريد ايده ميز . علم هيئتك بوتون مسائل ودعاویسی بریره کله بزده سمایی کورونجه پیدا اولان مبهم بر راحتسر لغك ، دويمق بيلمز بر آرزوى وقوفك تولدينه مانع اولاماز . ايشته 
  عالملر بزی ممنون اتمكه ، سؤاللرمزه.
  جواب وبرمکه چالېشيرلر ، شاعر لر ایسه بر طاقم سؤاللر ابراديله ، حتى بعضاً بر انتظار مضطربانه ایچنده براقه رق، بزی تسخر ایدرلر. كرة ارضك و بشريتك احوال ومقدراتنه دائر لامارتينك الك گوزل بر شعرنده سرلوحه اولارق ساده چه بر علامت استفهام واردر. هیچ بر کشف و اختراع وارمیدرکه نهایتی بنه بر سره ، بر مجهوله منتهی اولماسين ، مخيلهنك كيندكجه واسع بردائره داخلنده پروازينه مساعد بولتماسين ؟ حيرت
  جواب وبرمکه چالېشيرلر ، شاعر لر ایسه بر طاقم سؤاللر ابراديله ، حتى بعضاً بر انتظار مضطربانه ایچنده براقه رق، بزی تسخر ایدرلر. كرة ارضك و بشريتك احوال ومقدراتنه دائر لامارتينك الك گوزل بر شعرنده سرلوحه اولارق ساده چه بر علامت استفهام واردر. هیچ بر کشف و اختراع وارمیدرکه نهایتی بنه بر سره ، بر مجهوله منتهی اولماسين ، مخيلهنك كيندكجه واسع بردائره داخلنده پروازينه مساعد بولتماسين ؟ حيرت 
  وتعجب الله باشلايان علوم وفنون ، اسرار خلقته قارشی بنه حيرت وتعجب ايله بيتر . شعرده فلسفه کی حیرت وتعجبدن تولد ايدر . ديمك اوليوركه علوم وفنون بزه دائما بر طاقم افكار القا ايده جك ، بناء عليه دائما شعر موجود اولاجقدر  مخيله بشريه نك اسرار آمیز ، مبهم شيلر  حقنده حس ایتدیکی احتیاج و اشتیاق تحليل ايديله جاك اولورسه بونك ده بر آرزوی وقوفدن باشقه برشی اولمادینی آكلاشيلير. طار ومعوج يوللرك، قورولرك بزه لطيف كورونه سنهاك برنجى سبب فكر منى دائما متيقظ ومتجسس بر حالده بولوندورمالرندن ، هر آدیده بزه یکی برافق آجمالرندن نشئت ايدر. عفت و حجاب عشقك شعری اولمقله برابر عفت وحمايه شعريت ويرن سبب ده عشقدر . علوم وفنون كرك بشريت ، كرك طبيعت حقنده کی نقطۂ نظر مری دائما تبدیل ایدییور ، بونلر حقنده بره یکی یکی فکر لر ويرهرك حيرتمزى موجب اولیور ؛ حتى بعضاً ترقی علوم ایله چیقان نتیجه بزي مكدر ومأيوس بيله ايديبور . بونی کیمسه انکار ایده من . فقط بونده شاعر لرايجون باعث اندیشه نه وار ؟ انسان ، بعض کره بر قارنجه نك حالته غبطه ايدر . بوحيوانجنك آفاق رؤیتی اوقدر طاردرکه براز او ته سنى كورمك ايجون برياپراق و یا برطاش اوزرینه چیقمغه مجبور اولور . اونك ايجون قوملو بريول ، كوچوجك برجابر ، بر آغاج قا بوغی بزجه مجهول بر طاقم شعر لوله مالیدر . اگر بوقارنجه نك دائرة رؤيتي توسیع اولونسه بردن بره شاشيره حق ؛ بزم طاغلرمنی ، اورماتلرمزی کور ونجه كنديسنك اسكيدن چوب پارچه لرنده بولدینی شعره تحسر ایده جکدر . ایشته انسانلرده ترقيات علوم وفنون ايله تعالى ابتدجه بر طاقم تفرعات اشيانك شعري زائل اولماسنه ، كوجوك شيلرك هي بر برینه قاريشماسنه تحسرلر ، تأسفلر ایدرلر . يك نظرده واسع ، جيبـلاق ، هر طرفی کشاده بر هیئت مجموعه دن باشقه برشی کور مزار . فقط نه وسعت ! نظر بوكا هي حاكمدر . بوندن باشقه ، بوعالم منورك دها او ته سنده ظلمتلر ایچنده دهانه قدر عالملر كورولور ؛ کورو له جك، بيلنه جك دهانه پر کشف اولونور !
  برده علوم و فنونك محو ايده مه به چکی برطاقم اسرار ، اصل اسرار خلقت واردرکه اونلرله اشتغال شعر ايجون مع زيادة كفايت ايدر . واقعا ترقی علوم ايله بونلرك ده برجونی زائل اولمشدر . لكن دقت ايديلسه کورلورکه بونار صرف علوم وفنونه تعلق ابدن حادثاتك صنعی اولارق فوق الطبيعه بر صفتی حائز بر حالده ارائه ایدیلن اقسام جعلیه سندن عبارتدر .
  بعض آثار صنعته اسرار آلود بر طبیعب ویرن مظلمیت ایکی مختلف سببدن ايلرى كلير : يا كوته نك ، شللينك ، بابرينك بعض اثر لرنده اولدینی کی ـ فكر مبهمدر ؛ ياخود اکثريا ـــــینه با برینده ، شالیده ، کوته ده اولدینی کی۔ بك دربندر . برنجی صورتدہ کی مبہمیت بر قصور ، بر علامت ضعفدر ، اثرك تزايد قيمتنه ذره قدر تأثير ايتمز ؛ ایکنجی صورنده ، او درينلك يكنظرده مظلم کورونمكله برابر علوم وفنونك بركون كشف ایده جکی حقايق منوره يي بزه شیمدیدن ارائه ایلر . ذاتاً شعر کندی کند بلکندن ، غریزی بر صورنده تولد ایتمش بر علمدر ؛ صنعت ظن ایدلدیکی کی بوش ، عقيم بر طاقم خياللردن عبارت دکلدر . شعر انك افكار علویه سی حالى ياخود استقبالی پیش انتباهمزه  عرض ایدن برر روزن حقیقتدر . اگر بونلر حقيقتدن كلياً عاری برطاقم وهم وخيالات اولسه بدی بزی ذره جه متأثر ، متهيج ايده مردی. یونان شاعر لرندن سوفوقلك اوكوزل شعر لرنده د طبقات آسان قدر اوزاقلره انتشار ایدن عدالت» حسنى بشريت بوكون حالا تعقيب ايدييور . علما ، دنيانك واضح و مفصل بر تاریخنی باز مغه چاليشير ، شعرا ایسه منقبه کائناتی . ويلر . فقط بومنقبه تاريخ ایچون ساده بروثيقه دکلدر . اکثريا تاريخدن دها طوغرو و ـ ارسطونك فكرنجه تاريخدن دها فلسفيدر . تاریخ بزه ـ اكثريا قابل رد واعتراض --- بر طاقم وقایع ارائه ایدر ، آثار شعر ایسه بو وقايعك سبب وجودی اولان حسیات عمیقه یی عرض ایله ر . سالديده قومارك آثار ومناقب ابتدائيه لرنده كنديلرينك طبيعت شخصیه سی ، تمایلات مبهمه سی بوتون بشريتك آمال وحسباتي ایله برابر کوروازمی ؟ مفتاح استقبال اولان بعض کلماتی شاعر لرك اثر لرنده آرامالیدر . هر اقلينك ياخود بارمه تيدك بعض لافيرديلرى ، ميكل آنژك بعض هيكالری ، به تو وهنك بعض بسته لري زمانك توسيع ايده جکی ، نشوونما بولديره جنی بر طاقم افکاری جمع و خلاصه ایتمشدر . و اوائر لك عظمتی بوبله دلالتلره مالك اولا بیلمه لرندن تولد ایله مشدر . بوكي اثارك بزه مظلم کله سی او کمزده آجدقلری افقك وسعتندندر . بوكسك طاغلر اوزرنده دهسا قرا كلق كورولور، چونکه اورالرده فضای نامتناهينك بوتون ضیالری دوغرودن دوغرو یه بزم اوزرمنه دوكولور . جهالت ، اسرار آلود حالات شعر ايجون مطلقا الزم اولمادینی کی برطاقم افكار واعتقادات باطله دخی الزم دكلدر . مشهور كوته بونك لزومنه قانع ایدی . حتى بوبولده فكر لرهاك زياده اینانانلردن بریده كنديسى ايدى . ناپوليونك واترلو محاربه سی کی بر محاربه ده شعشعه اقبالی سونه جکنی بركون رسمنك بره دوشمه سندن وقتيله استنتاج ايتمش ، بوکا اینانمشدی . واقعا ، ابتدالری ، خرافات دينيهنك برشعر لطافتی و ارایدی. بوده معنای کائناته كسب وقوف، احوال عالمی ایضاح آرزوسندن تولد ایله مشدر ، مثلا اشیاده ده برطاقم اختيار ومرام تصور ایدرلردی. حيواناتده بویله اعتقادات باطله يوقدر . چونکه اونلر اطر فلرنده اولان بيتن شیلری آ كلا منه احتياج كور مزار . بشریت کوردیکی حادثاتی ايضاح ايتمكه قيام ايدنجه اساطير وخرافات واديسنه صاءشدر . بونده ده برعظمت ، بر شعر واردی . علوم وفنون بونلری ازاله ایله دي . فقط صنعت نقطه نظر ندن بونده باعث تأسف نه وار ؟ قوای طبیعیه به بر صفت الوهيت وبريلمه . سنك باطل اولدینی تحقق ایدر ، بوقوتلرك برطاقم قوانين نتیجه سی اولدینی اثبات ايديليرسه صنعت محوی اولور ؟ علوم وفنون دنیایی تحویل اتمش، اساطیری محوايله مشدر ؛ لكن بوندن شاعر لر برشی غيب ايتمه دیلر . كرك اسکی انسانلر نظرنده ، كرك بوكونكى جهلا نزدنده بر داملا صو بنه بر داملا صودن باشقه برشی دکلدر . حالبوکه صوبك عناصر بني توحيد ايدن قوت بردن بره سربست قالاجق اولورسه بونك برشمشكله تحول ایده جکنی بیلن بر عالم نظرنده او حقير صو داملاسی نه قدر باشقه در ! عادی بر قار بارچه سی میفرو . ستوپله معاینه اولوناجق اولورسه او اشكال
  ظریفه دن انسان آزمی متلذذ اولور ؟ علوم وفنون ایله شعرك بربرينه مخالف کی کورونه سی آیری آبری پیش مطالعه به آلمالرندن نشئت ايدييور . جالبوکه بوتون علملرك نتيجه سی، برزیده علوم واردر که او عظمت و جسامتيله متناسب برده شعره مالكدر . علوم وفنون طبیعتی تدقیق و مطالعه ایتدیکی ايجون خاك سفلینده سورونوب قالماسی اقتضا اتمز : سماوات ده طبیعیتده داخلير ! هم علوم وفنون بزه بالكز بر طاقم حسیات شاعرانه الهام ايتمكله قالماز ، حقیقت اشيا حقنده متعصبانه بر طاقم حكملره انقیاددن شعرایی آزاده براقدينی ايجون او آنه قدر كشف اولونان حقایق مثبته به استناداً ـ آرزو اولوندیغی کی ـ بر طاقم فرضیات عمومیه ده بولونمغه ده مساعد اولور . بت پرستلك ، اشیای طبیعیه ده بزه مشابه برطاقم مخلوقات تخیل ایدردی . بوکونکی علوم وفنونده بوتون کائناتده - بزمکه مشابه ـ مظلم ، بوغوق بر حیات کوروبور . ده قارت فلسفه سي عالمده ـ فكر بشردن باشقه ـ هر شیئی بر ما کنه کی تلقی ایدردی . حالبوكه علوم وفنون حاضره فيلسوف ده قارته قارشی حیواناتی مدافعه ایدن شاعر لافونتنه حق وبردی. علوم وفنون ترقى ابتدجه بشر ایله طبیعت بیننده اسکی شعرا طرفندن مبهم صورنده حس اولونان عينيت منشأ دها زياده تجلی ايله بور ؛ شعرك منابع ابتدائيه سی دها مبذول برصورنده فوران وجريان ايدييور . علوم وفنونك خيال شاعرانه یي محو ايده مه به. جکی ایشته ثابت اولدی . شیمدی صنعتکار لرده کی سوق طبیعی ایجاد ، یعنی دها اوزرنده نه تأثير حاصل ایده جکنی کوره لم .
  صنعتکار لرده بویله بر سوق طبیعی ، یعنی دها اولمازسه صنعتکارق ياشاماز . چونکه انسان بواستعداد فطری به مالك اولادنجه ، نه قدر چاليشير سه چاليشين قابل دكل بويوك بر اثر صنعت میدانه قویا از . بواستعداد ایسه تفکر و ملاحظه ایله ممکن دکل حاصل اولماز. حالبوكه علوم وفنون انساني كيندكجه تفكر وملاحظه به سوق ايدييور ، برطاقم سوائق طبیعیه اورته دن قالقيور . اكر بو میانده « دهـا » ده زائل اولاجق اولورسه صنعت محو اولمش ديمكدر . عجبا علوم وفنون بوسوق طبیعی یی ده محو ايده . بیله جکمیدر ؟
  عقل ايله سوق طبیعی بیننده کی مناسبات ثابت بر قانونه کوره تعين ايتمشدر . سوق طبیعی انسانده از چوق معين براحتياجي محظوظ ایتمکه خدمت ایلر . اگر عقل دها از برقوة عصبيه واختيار صرف ايدهرك واحتياجي ممنون ايده . بيليرسه طبيعتده جاری و حکمفرما اولان « قانون تصرف » موجبنجه هیچ شبهه سر سوق طبيعينك يرينه قائم اولور
  علوم وفنون ایله ملاحظه ومحاكمه صنعتده بوسوق طبیعی ایله دهانك برينى طوتابيله جكمي ؟ تعبير ديگرله ، علوم وفنون دها سایه سنده وجود بولان اثرلری دها قولای بر صورنده ميدانه كتيره بيليري ؟ خیر . چونکه بو قابل اولمق ايجون صنعتك موضوعي قطعياً معين اولمان وبوکا منتظم بر قاعده ، بو اصول سایه سنده وصول ممكن بولو نمالیدر . اگر حسن غير قابل تحول بر غابه خیالی اول بده بر پرده قطعياً تجسم ابتدبر لمش اوله ابى علوم وفنون البته يونك قواعد قطعه سني تعيين ايده بيليردي : وصوكره بو قاعده لر تعقيب او لونارق او حسن ابدينك نمونه سى تكثير ايديليردي ؛ حالبسوكه چوق شكر ، ايجاد واختراع صنعتك الك برنجي اساسی اولارق پایدار بولونيور !
  صنعتك علوم وفنوندن شوفرق واردرکه
  صنعت موضوعنی ، یعنی حسنی کشف انتمكه محتاجدر . مثلا راسينك بر تراژه دیسی گوزلدر ديه وولترك عيني صورنده بازیلمش بر تراژه. دیی ده مطلقا گوزل اواق اقتضا اتمز، شاعر ده کی سوق طبيعينك يرينه عقل قائم اولاماز . چونکه بيلمك ايجاد و اختراع اتمك ديمك دكلدر . بوراده سوق طبیعی ایله عقلك وظيفه لری آبریدر ، بربرينك برينى طوتامازلر . اون دوقوزونجی عصر علوم وفنون عصر يدر . مع مافيه لاپلاسلرك ، داروينلرك ، ژفروواسنتيلرلرك ، هالوجلك وجودي بابر ينلرك ، لامارتينلرك ، ويقتور هوغو لرك ، موسه لرك بنیشمه سنه مانع اولمامشدر .