title: Mekteplerde laik terbiyeden maksad ne imiş?
article: معلم مأذو المرجمعيتنك نظامنامه سندن ( دیندار و وطن برور ) كلا لرينك قالدير يلمسني تكليف ايدن صدر الدين جلال بك جمعيتدن اخراج اولوسی اوزرینه صوك تلغرافده غایت شایان دقت بر مقاله نشر ايندي. صدرالدین جلال بك بومقاله سنده کندیسنی جمعیتدن اخراج ايدن وكنديسـنك قومونيستلکی حقنده بازی بازان معلملره جواب ويرييور . اونلر بزه لازم دكل . صدرالدین جلال بك شخصى مناقشه لردن سوکره اساسه كه رك لا بيق مكتبلرك بروغراملری ناصيل اولمق لازم كله جكني و تربيه نك هانکی اساسلره ابتنا ايده جکنی ایضاح ايدييور . شیمدی به قدر (لاييق تربيه ) حقنده بوقدر آچیق نشرياند. بولو نمه به هیچ کیمسه جسارت ایده مه مشدی . صدرالدين جلال بك ايلك دفعه اولمق اوزره سینه لرده طاشينمقده اولان فکر لری آغز ندن طاشیردى. (وما تخفي صدورهم اكبر ) مكتبلرده ويريلك ايسته نيلن لابيق تربيه نك نه ديمك اولديغنى بيلميوردق . صدرالدين بك بونى ايضاح ايدييور . قابلرده گیزلی طوران املاری میدانه چیقار.رق مسلمانلری ايقاظ ايتمك اعتباريله بر خدمت ايفا ايتمش صاييله بيلير . اونك ايجون مومى الهك سوزلرینی عيناً نقل ايدييورز . قارئین کرام دقتله او قورلرسـه لابيق تربيه نك نه ديمك اولديغنى ايجه تيقن ايتمش اولورلر . صدرالدين جلال بك دییورکه : د لايق تورك جمهوريتنك مكتبلرنده و بره جكمز اخلاقی تربیه یی مانگی أساسلر اوزرینه استناد ايتديره جکز ؟ . شیمدی به قدر دینی ، مه تافيزيك أساسلر اوزرینه ، بوقسه بوكون لاييق جمهوريتلرده اولدینی کی عقلی ، اجتماعی ، انسانی اساسلر اوزرینه ی ؟ . بوتون مسئله بوراده در . بونی قطعی صورنده حل ايتمك مجبوریتی واردر . مسئله یی آچیق وقطعی اولاراق وضع ايتمك زمانی چوقدن کلمشدر . دمير أللي وصاغلام قافالى انقلابجيلر، ملتك سربست انکشافنه مانع اولان، حریت وسعادته دوغرو تكاملني توقيف ايدهن تاریخی باغلرى فيرديلر، بوکونکی احتيا جلرى تطمين ايتمه بن مستحاثه حالته كلش مؤسسه لری قوتلى حمله لرله يبقد يلر. بز قانعزله، دین ایله دولت ایشلرینی یکدیگر ندن آ پيران لا ييق جمهوريتك ضروري ومنطقی نتیجه سی ، دين الله مكتبي آيير مقدر . یعنی دینی تربیه یی عائله لره براقق و مكتبلرده ویره جکمز اخلاقی تربیه بی تماميله لا ييق اساسلر اوزرینه استناد ابتدبر مکدر . بز بونی ایسته مکده کند يمزي يك حقلي بوليورز. بونك ايجون يك قوتلى سيبلر واردر که باشليجه لری شو نلردر : ۱ – سیاسی نقطۂ نظردن، دینله ملی تکامل آره سنده مطلق بر ضدیت واردر.دین، ماهیتی اعتباریله مکلفیت اداره بي تمثيل ومدافعه ايدن برمؤسسه در، حالبوک تورکیا حر لایق برجمهوريتدر . بوكون مكتبلرك وظيفهسی مستبد بر حكمدار ايچون مطيع تبعه دکل، بلکه حق و وظیفه لريني مدرك حر وطنداشلر  ميشدير مكدر ۲ – دین ایله ، بوتون دينلرله ، عصری جمعیتلرك اساسلرندن بری اولان ( حريت وجدان ) آره سنده مطلق ضدیت واردر. هیچ بر مذهب اك معقول كوروتنیده - کندی کندینی محو ایتمه دن بواساسی قبول ايده من. ایکی جهتدن جمعیت ده ، کندی کندینی انفساخ وانحلال ايتدير مهدن ، هیچ بر دینی ، أساس اوله رق قبول ايده من ۳ – عینی زمانده دینی وده موقر اسيمزك استناد ایتدکاری اساسلری تدريس ايتمكله مكلف اولان معلملرك وضعيتلرى يك مشكلدر . معلم، هر دقیقه ضد اولان شيلري تأليف ايتمك مجبوريتنده در . مثلا ارضك منشأ وصورت تشکلی مسئله لری حقنده دينك علمك ضد نقطه نظر لريني تأليف اتمك امكاني يوقدر دينك قانوني ، سویله دیکی شیاره بر حقیقت محضه کی اینانمق واطاعت ایتمکدر.دین شبهه و مناقشه قبول اتمز. كوچوك باشدن اعتباراً دينى خرافه لرك تحت تأثيرنده قالان چو جو قلرك اك مهم حياتي مسئله لر حقنده دوغرو ومعقول برفکر ايدينه لری امکانى يوقدر . او نلرك كوريه دماغلری ، علمی حقيقتلرله دینی خرافه لرك آره سنده بر مجادله صحنه سی اولمقده در .
  بوتون مملكتلر ده علوم وفنونك ترقيسي نتیجه سی ، عمر لرجه بشریتی اداره ايدهن دینی اعتقادلرك محوينه شاهد اولیورز . مع الاسف محو اولان بالكز دينى اعتقادلر وخرافه لر دكلدر. عينى زمانده اخلاقی قناعتلر در. ايشته بونك ايجوندركه اخلاق ، دینی قناعتلر اوزرینه استناد ابتديرمك بك بويوك برتهلکه تشکیل ایتمکده در .
  6 – جمعیت تدریجی برصورنده دينلرك نفوذ وتأثيرندن قورتولاراق تكمل ايتمشدر . بوتون مذهبلردن مستقل لاييق دولت مفهومنی جهانده ايلك دفعه بوتون وضوحيله ، میدانه چیقاران انقلاب کبیر اولمشدر . بزده ده ملی انقلابمز و وظیفه یی کورمشدر . بو ، بوتون مملكتلرك تاريخي تكامللرينك استقامت در . بونلردن انحراف اتمك ، ضد و آیقیری بر استقامت آلمق ممكن
  ودوغرو دکلدر ۷ – جمعیت ، کندینى باشاتان أساســرى بالكز كندی تدریس ایده بيلير. دین اوزرینه مؤسس بر تحصيلك اجتماعى وسیاسى تشكيلا تمزك أساسلريني بالطالادینی محقق در .
  ۸ – بوتون دين ومذهبلرك خار جنده و او نلردن مستقل، بوتون انسانلرك مشترك عقلری اوزرینه مستند و هرکس طرفندن قبول ايديله بيلن برلاييق اخلاق واردر . اساساً اخلاق قاعده لريني تعيين ايتمك حتى، بيكلرجه سنه اول، بوس بوتون باشقه شرائط ایچنده ياشامش انسانلر ايجون بالمش دينلرك دكلدر. اخلاق اساس قاعده لريني تعيين ايدن حیات بشره ، جمعیتلرك، حال حاضر ده کی اقتصادی و اجتماعی هر طلریدر
  بوتون بوسببلردن دولایی بز مکتبلر بمزده کی اخلاقی تربیه یی بر جهتدن عقل ومنطق، دیگر جهتدن اجتماعی ضرورتلر اوزرینه استناد ايتديرمك ايسته يورز. بركله الله هدفمز ، اخلاقده دینی سا نقلر يرينه بشرى ساقلر قويمقدر . »
  شیمدی شو ماده لری برر برر موضوع بحث ايده لم . صدرالدين جلال بك برنجی ماده سنده دبیورکه : - سیاسی قطه نظردن دينله ملی تکامل آره سنده مطلق بر ضدیت واردر . دين ماهيت اعتباريله مکلفیت اداره بى تمثيل ومدافعه ايدن برمؤسسه در. حال بوكه توركيا حر ، لاييق برجمهوريتدر . » بو نقطه ده بر آز توقف ايده لم كوريليوركه بوراده دين، على الاطلاق دین ، اوصافندن بالخاصه بر وصف ایله تعريف ايديليور وبو تعريف ، دینه توجيه ايديلن غيظ وخصومتك محراقنى تشكيل ايدييور ، دينك ماهیتی اعتبار بله مکلفیت اداره بي تمثيل ومدافعه ايتمسی اساس اوله رق النيور وبوكا هجوم ايديليور في الحقيقه دين ماهيت اعتبار بله مکلفیتی آمر در . مکلفیت ایسه حقوق عامه و خاصه به قارشی وظیفه و مسئولیت درعهده ايتمك وبوواسطه ایله ده کندی حقوقنده حريت واستقلاله مالك اوله بيلمك ديمكدر . بر فرد ، کندی حقوقنه حر ومختار اوله رق مالك اوله بيلمك ايجون اوحقوقك دیگر لري طرفندن طائنمنه وتحت ضانه المسنه محتاجدر . بونك ایجو ندركه هر كسك حتى ديكر لری ايجون بر وظیفه تشکیل ابدر . ايشته هر حقك مقابلنده بویله بر وظيفه ومسئوليت تعهدا يدلمدكجه حريت حقوق تأسس ايده من . بوندن طولابی حریت کلمه سی وظیفه به دکل، دائما حقه ناظر اوله رق مطالعه ايدلمك لازم كلير . شونى ابى بيلمك لازم كليركه وظیفه ده حريت دكل ، مجبوريت واردر. وحريتك ساحة شمولي بالكز حقوق در . حقوقده بوحريت واستقلاله مالك اولمقايسه متقابلا وظیفه مجبوریت و مسئولیتی در عهدها يتمكله ممكندر. بونك ادى ده مکلفیت در . مکلفیت اولماسه ایدی حریت حقوق اصلا تأمين اولنه مازدی . بونك ايجوندركه مکلفیت ، یعنی حس وظيفه ومسئولیت اجتماعی ومدنی انسانيتك ايلك شرطيدر. انسانلرده قابلیت اجتماعيه ده نیلن خصیصه عاليه نك تأسسی بوشرطه مدیوندر. کندینی حس وظیفه دن، مکلفيتدن آزاده طانیان هوا پرستانك كندى اقرار لری موجبنجه هیچ کیمسه به قارشی حق دعواسته وحريت حقوق ادعاسنه صلاحيتلرى يوقدر و بونلر کیمسه به قارشی وظیفه و مسئولیت تعهد ايمدكلرندن دولایی هر کس نظر نده بر حیوان وحشی کی امنيتسز و قابليت اجتماعیه دن محرومدرلر. قابلیت اجتماعيه دن محروم اولانلرده ایسه ملیت حس ومفهومى بطريق الاولى مفقوددر. چونكه مليت ، اجتماعيتك برشكل متكامليدر. ملت مفهومی اجتماعيتده : تعاون مخصوص صمیمی | افاده ايدر وبوتعاون صميمينك تمل طاشی هیچ شبهه مزينه وظیفه به صداقت حسنه راجعدر ، بناء عليه حس مسئوليت ومكلفيت طاشيميان فردلرده ملیت، اجتماعیت ، مدنیت تصور ايتمك تناقض اولور . ينه بونك ايجوندركه مكلفين تمثيل ايدن دین ، تكامل ملينك ضدی دکل ، بلکه روحیدر اوت، دین مکلفیت تمثيل ايدر وبو مكلفيت بالخاصه مکلفیت اداره یه ده شاملدر. چونکه دين وعلى الخصوص دین حق اولان دين مبين اسلام افراده توجیه ایتدیکی مکلفیتی اداره آدملرينك دست هوساتنده بازیچه يا بمق ايجون ميدانه قويما مشدر . دولت وحكومت ، استقلال وحريت حقوقى تأمين ايجون وجود بولان بروظيفه عامه مؤسسه سيدر. او احراز ایتدیکی وایده جکی حقوق ولايتنى وظیفه سنده کوستره جکی صداقت واهليتنه وبناء عليه مكلفيتنى درجة ادراك وتطبيقته مدیوندر . بوندن دولا يدركه عالم علمده حقوق عامه ، حقوق اداره ، حقوق اساسيه ناملريله بر طاقم حقوق واردركه بوحقوقك استلزام ایتدیکی وظائف بالخاصه رجال اداره نك اوموزلرينه يوكلنه جك ويوكلتيله جك اولان بر مکلفیت عظيمه تشکیل ابدر. مشروطیت ، جمهوریت ده نیلن مؤسسه لر هپ بوحقوقى تأمين ايجون مكلفيت اداره یی تأسیس ورجال اداره ده حس مسئولیتق تقرير ايجون تطبيق ايديلن برر اصول واشكالدر بوبویله اولدینی حالده صدرالدین جلال بكك توركيا جمهوريتي مکلفیت اداره ی منکر واونكله ضد بر وضعیتده تصویری ولاييق دييه توصيفي ضمناً رجال اداره یی ( لايسئل عما يفعل ) کی کوستر مکدن باشد، برشی دکلدر . بو نقطه نظردن ديمك اوليوركه توركيه نك بتون صفحات انقلابی مکلفیت اداره نك رفعنه معطوف بيمش . بز عصر حاضر تاريخنده رجال اداره سندن مكلفيت ومسئوليتي رفع اتمك ايجون جان ويرمش بر ملت طويمدق وبيلميورز . هې بیلد یکمز،كورديكمز ، او قوديغمز، علم وفنك بتون اساسلرندن چیقار ديغمز نتيجه بتون بشريتك مكلفيت اداره بي تأسيس وتنظيم ايجون چالشمقده اولمسيدر مکلفیت اداره بی انکار ایدن و اوكا ضد اوله رق ياشامق ايسته بن وارسه اوده دينسزلك واستبداددر . هر دينسز فرصت بولديني كون دهشتلی بر مستبددر. چونکه بتون مكلفيت ومسئوليت منکر در. روحنده حس وظيفه يوقدر . او نه يا پارسه کیفی ايجون ، ذوقی ايجون ، بنلکی ايجون يابار . بتون عالمه قارشی آجيقدن مکلفیت اداره یی انکار ایدن وبالخاصه مکلفیت اداره في تمثيل ومدافعه ایتدیکندن دولایی دینه اظهار غيظ وبغض ایدن بر شخصه حقوق عامه ده تصرف صلاحيت نصل توديع اولنور ؟ الند. کی امانتی کندی کیفته كوره صرف واستهلاك ايده جك اولان کیمسه به حقوق عامه کی بر امانت کبرایی تسليم الله مك جنايت دكل ده نه در؟ بو ملاحظه ایله بز تورکیه جمهوريتنه مکلفیت اداره یی منكر بولا بيكلك اسنادينى او ته دنبری رد ابتدك. بالدفعات سويلديكمز وجهله تورکیه جمهوريتنك قاراقترى آنجق قانون اساسیسی ايله تعيين اولنمق لازم كلير . اونك دين رسميسى دین اسلامدر ، دييوب طوران قانون اساسیسی ایسه مکلفیت اداره دن خوشلانميان اهل هواك تسويلاتنه رغماً لايق اولمديغنى اعلان ایدوب طور مقده در . شو حالده صدالدین جلال يك دينه قارشی محضا مکلفیت اداری تمثيل ومدافعه ایتدیکندن دولابی واقع اولان هجومى وعين زمانده تور کيا جمهوريتني مکلفیت اداره و حس وظیفه به ضد وخصم بر وضعیتده تصویر و هر کسی بو نقطه به تشویق ایتمسی هر زمان تأسفله قارشو لانه جق بر كستا خلقدر. مع مافيه بوصور تله دین دشمنلر ينك حقيقي فكر و حسلرینی اوكر نمك فرصتى بولمش اولیورز . صدر الدين جلال بك بو وجهله حس وفكرينك اساسي وضع واعلان ابتد کدن صوكره دبیورکه : د بوكون مكتبلرك وظيفهسی مستبد بر حكمدار ايجون مطيع تبعه دكل ، بلکه حق ووظيفه لرینی مدرك وطنداشلر بتشدير مكدر بویله اولنجه مكتبلرك وظيفه سی مکلفیت اداره بى تمثيل ومدافعه ايده جك واستبداده ، دينسزاكه حائل او له بيله جك ديندار مسلمان قرده شلر بتشدير مكدن عبارت اولمق لازم كلير . فقط صدرالدين جلال بك بو فقره سنده كويا دينك مستبد حكمداره مطيع يتشد بره جكني ايما ايتمك ايسته يور . بو ايسه بالخاصه دين اسلام نقطه نظر ندن بر بهتان اولدینی کی بوندن اول وضع ایتدیکی ماهیت دین ایله ده تماماً متناقضدر. چونکه مستبد مکلفیت اداره ی منکر ديمكدر حال بو كه دينك مكلفيت اداره بي تمثيل ومدافعه ایتدیکی قبول ايدلمش ابدی. شو حالده مکلفیت اداره یی تمثیل ایدن برمؤسسه نك اونى منکر اولان بر مستبده مطيع تبعه يتيشدير. جكن تصور ايتمك نصل ممكن اولور ؟ تکرار ایده رز، بو سوز دین اسلام نقطه نظر ندن بر بهتاندر. چونکه دین اسلام، بوتون اساساتندن صرف نظر له، بالكزبش وقت نمازد. کی تربیه سی اعتباریله دوشونو له جك اولسه بیله کوریلورکه هر مسلمان هركون وتر نمازنده ( ونخلع ونترك من يفجرك ) دييه حق تعالى ايله تجديد عهد ايدر . « يارب سكا فجور وعصيان ايدن، سنكاوامرك اياه کندنی مکلف طانيميان كيمسه لری بز خلع وترك ايدرز ، دبيه حنه سوز وبرر . بناء عليه انسانلره هرکون بو تربیه یی ویروب طوران بر دینه «مستبد بر حكمداره مطيع تبعه تیشد برر، ديمك بهتان دکلده نه در ؟ دينار مستبدلر. تبعه ينيشديرمك ايجون دكل، قيصر لره، فرعونلره، ابو جهلاره حدلريني بيلديرمك ، اونلر استبدادينى بيقوب برلرينه بر مؤسسة عدالت اقامه اتمك ايجون كلشدر . بوكا بناء دركه دينار له مجادله ايدنلر هب استبداد موقعنده بولونانلر اولمشدر . خلقك دين ایله مجادله سی بلکه واقع اولمامشدر حقوقده حريتى سونلر واوكا مراعاتك وظيفه اولمسنى تمنى ايدلر دينه دائما طرفدار اولمش ، فقط حتى طانمهرق هرکسه تجاوز اتمك ايستهين مستبدلر ، دينه قارشی خصم كلمشلر در . بونى بالخاصه دین اسلام نقطه نظر ندن ابی آكلايه بيلمك ايجون صدر الدين جلال بك بر فرانسز محررينك شو سوزلرینی او قومش اولمالی ایدی : 
  Mahmoet, en mettant I, ordre social dans un rapport avec la religion, en placant un code d,institution divine à la base d'un gauvernement qopulaire administré qar des chefs électifs et linités dans leur autorité, en confiant à la science l'interprétation et le commentaire de la loi, a voulu éléve une barriére infranchissadle contre la dictature. dans l'islamisme, l' arbitraire gouvernemental ne sairaitetre èt eudu jusqu à la conscience individuelle, aux rapports familiers, au mæus qrivés. 271 Sairces de constantinople par Ch. Mismer'q. 
  كله لم ایک نجی ماده به : صدرالدین جلال بك ايكنجي ماده سنده دينك، حريت وجدان اساسنه ضد اولديغنی ایلری سوربور. واونك ، ( حريت وجدان ) ی وجدانسزلق معناسنه تلقی ایتدیکی آكلاسيليور. في الحقيقه حريت وجدان وجدانسزلق ديمك ايسه بونكله دين آراسنده ضدیت واردر. فقط عالمده وجدانسز هیچ بر هیئت اجتماعيه متصور دکلدر. چونکه هر هیئت اجتماعيه بر وجدان اجتماعينك تظاهر يدر. ( حريت وجدان ) دستوری ، دینی اهمال ايجون دکل، دیناره حریت ومراعاة ايجون قبول يدلمش بر دستور در. بوندن مقصد حقوقی و اجتماعی وجدانسزلره ، دينسزلره حق حيات وبرمك دكل ، بر وجدان کلی طاشيان دينلره حرمت وحق حيات ويرمك در . ابی بیاملیدر که عالمده ( حريت وجدان ) دستوری ابتدا طانيتان وتطبيق ايدن قانون اساسی شریعت اسلامیه در . اسلامك ظهورينه قدر مختلف دیناری سینه حمايت وعدالتنده باشـانان هیچ بر دولت کورولمه مشدر بلکه حالاده يوقدر . فقط ظن ایدلدیکی کی بر دولتك دين رسميسى بولمق اونك حریت وجدانی طانيما مسنى ايجابا يتمز. بر دولت ایچنده افرادك وجدان خصوصیلرنده کی تفاوت ايجلرندن بعضلرينك مقام حاكميت اشغال يتمسنه مانع اولمدینی کی مختلف دینلردن ریسنى تمثيل ايدن وجدانك ده او دولنده مقام حاكميتي تمثيل ايتمسنه هیچ بر مانع يوقدر. الوبرركه او فرد کی اودین حاکمده حقوق عامه نك ايجابانى اولان وظائفى، مکلفیت اداره یی بحق تمثيل ايدن بر وجدان کلی به مالك اولسون . دین اسلام  اداء سالفه نك هيسنه حرمت شرائط ایمانیه ی میاننه ادخال ايتمش بولندينی ايجون بتون اديانه و وجدانلره بر شمول کلی بی حائز در وبو سبيدن ( حریت وجدان ) دستوريني تطبيقه موفق اولمشدر  فقط رسالت محمدی ارکان ایمانی میاننه قويامايان دينار هیچ  بر زمان اسلام اوزرنده او « حريت وجدان ، دستوريني تطبيق  ایده مه مشدر وايده من . بناء عليه و حریت وجدان ، دستوری تطبیق  ایده مه مشدر وايده من . بناء عليه و حریت وجدان ، دستوری تطبیق  ايده جك جمعيتك،مقدس وجدانلره شامل بر وجدان کلیسی بولنمق لازم كلير  دينلرى ومكلفيت اداره ی انکار ایدن جمعیتلر ايسه هم وجدانسز، هم  د حریت وجداني، منکر درلر . على الاطلاق انكار ابتديكي، وجوديني  قالديرمغه عزم ایلدکی برشينه حق حيات ويره جك هيچ بر وجدان تصور ايديله من بوندن شو نتیجه چیقار که بر جمعيتك و حریت وجدان ، اساسنه رعایت ایده بیلمسی وجدانسز لغيله دكل ، شامل بر وجدان کلی به مالك اولمسيله قائمدر . وبرجمعيتك بويله اولمسي ايچون کندی کندی محو ايتمنى لازم كلمز. جمعيت محو ايده جك اولان اك  عامل وجدانسز. لقدر . حرمت وجدانه مزاحم اولاند. يا وجدانسزلق ويا بك طـار بر وجدان تعقيب اتمكدر . اك واسع واك شامل وجدان ايسه توحيد خالق وجدانيدركه اوده وجدان اسلاميدر. هر انسانی بر خالقك مخلوقى بیلن بر وجدان بتون حقوقی او منبعده بر لشدیرر و قيمت حتى بيلير ، مشرك و یا منکر خالق اولانلر كنديلرندن باشقه سنی طا نیا مازلر
  صدر الدین جلال بكك ديگر ماده لری ده باشدن باشه افترا وجهالتلرله مشبوع در. اونلریده باشقه بر هفته موضوع بحث ایده جكز .