title: Edebiyat ve Ahlak-4
article: حرارتلی دوداقلرنده مهیای اشتعال عصبي رعشه لر دولاشان «نفی» دن صوكرا، عثمانلی ادبیاتی اوزون مدت دروننده وجود پذیر اولديغی دورلرك حيات وحسياتنه بيكانه، منزوى پاشادى . يحيى ، جوری ، نائلی ، نابی کی اك بوبوك شاعر لر ، اثر لرنده آنجاق کندی دوشونجه لرینی ، کندى يأس وخسرانلرینی ترنم ايديبورار ، ومنسوب اولدقاری هیئت اجتماعيه نك خصائل مشتر.
  که سنه ترجمان اولمق ایسته میورلردی . آتينك حساس ومتجسس الارينه بك قیمتلى بر ميراث ادبی توديع ايدهن بودوره قدر محیطندن اوزاق ياشايان ، اطرافنده کچن شيلره بوقدر لاقيد قالا بيلهن بردوره يك آزدر . زينتك ، احتشامك يك زياده تعهم التمش الدینی بودور شاعر لری ، اللريده صدفدن برر رباب ، مهارلرك سكر آلود رعشه لريني، صوارك كولكه لى سسلرنی لاقيد ومتوكل ترنم ايدييورلردی . اسکی ظرافتسز لكلاريني ، قابالغنى ترك ايدهن ، بوتون مزينات ايله سوسله نمکه باشلايان شعر ، بودور استادلرينك دست صنعتنده لاقيد ، شوخ ، متوکل ، حساس ومضطرب ، حتى نابی و پیر ولريله فکری و رنگدار بر خصوصیت اكتساب ایتمکده ايدى . فقط بوتون بوتحولات ، اجتماعی بر تأثير آلتنده دکل ، آنجاق بوبوك فرديتلرك اذواق وتمايلات شخصيه لرينه تبعاً وجود پذیر اولیوردی صنعتکار لرك محيطلرينه تماماً لاقيه قالد قلری بویله بر دوره نك ادبياتيله اخلاقیتی بیننده تحرى مناسبات ايتمك ، شهه سرکه عبشدر . هوای تمایلاتی تنفس ایندکاری محيطك بر ذره روايحني نشر ايتمهين اثرلر ، اجتماعی برر وثیقه اولمق قابليتندن محر و مدرار. بودورده وجوده كان آثار میسانند. بالکن « قوجي بك رساله سی ، زمانك احوال وسيئاتنى وبعض تلقيات اخلافه سنی کوستر. مك اعتباريله يك جوق شایان اهميتدر . محرم پادشاهی اولان كوريجه لي فوجي بك ، سلطان مراد رابعه تقدیم ایتدیکی بورساله سنده ، عثمانلی هیئت اجتماعيه سنك عوامل انحطا في تدقيق ايده ركن زماننك تلقيات فكريه واخلاقيه سنی واضح بر صورنده كوسترمشدر : « آنلردن صوكرا كان وزرا بالضروره ايچ خلقه متابعت و هو الرينه موافقت ایدوب هر نه مراد ایتسه لر دریغ اتمز اولدیلر. آنلر دخی بچه اموره مداخله به باشلايوب غزات ومقاتله حقاری اولان نجه يوز بيل مقدم فتح اولونمش قرا ومزا رعی برر طريق ايله كيمن باشمقلق وكيمن آر په لق وكيمن تمليك ايتديروب كندواره استغنا کلد کدن صوكرا هر بری توابعه نیچه تيمار لرو زعامتلر توجیه ابتدبر وب ارباب سيفك دير لكارين قطع ابتديلر . و بيت المال مسلمينی اضاعت ایدوب عالمی بو شکله قويديلر. بوندن صوکراینه قناعت ايتيوب باب ارتشانی کشاده قلوب سنجاقلره وبكلر يكيلكه وسائر مناصب پادشاهی به مداخله یه باشلادیلر. بر آلای نا اهل و نامستحقك لاشه رشوتنه طمع ايدوب كيمنه بكلك وكيمنه بكار بكليلك آلیویروب ارباب استحقاق اولان بر آلای کاردیده و امکدار برار و شجاعت شعار فولار كوشه مذانده بی نام و نشان قالوب پايمال فقر و فا اولديار . و ارباب نیمار و زعامت بالكليه يوق اولدی . اول جهتدن ، واقع اولان غزوات بر واروب برکلمه دن بلكه تخريب ممالك معمورهدن کنایه اولوب فتح و نصرت برطرف اولدی ، ضبط وربط عالمدن والقدى . » فوجي بكك بقاي جمعيت ايجين وخيم كوردیکی بوکی بر طاقم احوالی صمیمی بر  لسان ايله تشریح ایتمه سی، احمد وفيق باشانك دید یکی کی، اجرای تأثیر دن خالى قالمامش، ونظام وانتظامی اعاده به اساساً شدتاه طرفدار اولان مرادرابع، مملکتده کی فحش وجنت نوبتی شدید ضربه لرله محوه جالیشم شدی . فقط عوامل انحطاط بالكز بونلردن عبارت دهدی ؛ سجایای مليهتك بوزولماسي ، شريعتي اللرنده برر آلت ايدهن علمـانك اخلاقزانی ، صنوف كزيده ومتفكره نك لاقیدی' نامی ، اهالينك جهالتي ، فحش وسفاهت ، بوتون بونلر قوی برر عامل تفسخدی ؛ سلطان مرادك شدت وحسن نینی ، کرداب انقراضه دوغرو يووارلا نمنه باشلايان مملکتی براز مدت داها محافظه ايتمشدی. فقط اوقوى قوللر چوزو لنجه : بحران عمومی داها مدهش وداها وخیم بر حال آلدی . « چونکه آنك طنين انداز اقطار عالم اولان صیت صدای قهر وجلادتي وفاتندن صوكرا رفته رفته صماخ سرکشاندن زائل اولونجه ، عالمینه اسکی بیلدیکی کربوه فساده متوجه ومائل ودولت علیه اولکندن دها فنا برحاله متحول اولمشدی . » [*] سلطان ابراهيمك سلطنت مجنونانه سی کی کو پریلیلر دورينك حشمت و عظمتی ده قلبلرنده ده رین بر حس توكل ولاقيـدى كيز له نن شاعر لره بخش الهام ايده مدى . شاعر لر من ، اوزمانك بوتون ارباب تفکری کی،مغلوبیت وانحطاطه اولدینی قدر حشمت وموفقيته ده لاقید بر نظر له باقيورلردی . دوشمش اولدینی زمين عجز و مغلوبيندن و يانه سورلری اوکنه قدر يوكسه ان اردو ، باقی کی ، نفعی کی متر نملره مالك دكله ى . ويانه هزيمتندن صوكرا ، عثمانلی هیئت اجتماعیه سی اسکی سیر انحطاطنی تعقیب ایتدی. فساد، ارتشاء كين وغرض، زينت وسفاهت وداها سائر بر چوق مساوی اخلاقیه ایله معلول اولان بواسکی بنای متزلزل، خارجی داخلی بر چوق مصيبتلر له منادياً صار صيليوردی : مع مافيه داخلاً بونی دوشونن يوقدى ؛ توكل ولاقيـدى بوتون قوتيله حکمران اولیور ، شاعر لر : اهالی عزو دوانده ، رعايا امن وراحتده هنراربابی رفعتده ، جهان یکباره نورانی دیه اعلان سروردن کری طور میورلردی .
  [*] تاريخ جودت ، برنجی جلد . اسکی شاعر لر ، مظفر عثمانلی اردولرينك مناقب مظفریانی براحتشام شعر ار له ترنم ایده ای ، بويوك فومامانلرينك يادس طويله مالامال ظفر داستانلری و جوده كتير ير لردی : تيفك ايجوردی دشمنه زخم زبانلری بحث التمز اولدی کیمسه ، کسیلدی اسانلری کوردی نهال سرو سرافراز نیزه کی ركتلك آدين آکادی پرداخی بانلری شمشیر کی روی زمینه طرف طرف مالك دمير قوشاقلی جهان پهلوانلری اليك هزار بتکده بی مسجد ابلدك ناقوس برلرنده او قوتدك اذانلری حالمو که وبانه هزیمتی تعقیب ایدمان
  متوالى انهزاملر ، بوتون مملکننده ، بوتون صنوف اجتماعیه ده اولدینی کی شاعر ار اوزرنده ده بر اثر انتباه وجوده كثيره مهمش ، بويويوك فلا كارت بارد ساری شاعر ارك قا لرنده کی توکل و لاقیدی مشعله لرینی سوندور همه شده .
  عثمانلی ادبياتك اك شـوخ ولاقيد ، ال سفاهت پوست شاعر ۔ ارندن اولان نديم ، انهز امارك موفقيت شکلنده تلقی اولونديني بويوك بردورك، داماد ابراهيم باشا دوره سفاهتك متر نمیدر . او زمانه قدر جمعیتدن اکتریا اوزان پاشایان ، بر هیئت اجتماعیه دن زياده بر فرديتك ناقل تحسساتی اولان شعر ، نديمك دست عده ، صنعتکار الله برابر محيطك دوشونجه لرینی ده نقله موفق اولمشدر . محيطك دوشو کار شده تقله موفق او الشهر. او درجه ده که، اگر بوکون ابراهيم باشا دوری حقنده هیچ بر معلوماته مالك اولماسه ق له ، نديمك ديواني بره او دورك روح یسی احدا وكفايت ايده. في الحقيقه  باقی کی، نفعی کی برسرای شاعری اولان ندیم، شهر ارنده ، در وندد. با شادینی گزیده وبو كك برفك تحات و تمايلاتي كمال صميميتله ترنم ايتمشدر . بناء عليه تدقيق ايد به سمك اولورسه بو دورك اديانه اخلاقی آراسنده قوی مناستر الد. ايديله بيلير . مست اندوه دود اقارنده : مست نازم کم بوبوندی بویله بی پروا سنی كيم بنيشد بردی بوکونه سرودن بالا سنی بویدن خوش ، رنگدن پاکیزه در نازك تنك بسله مش قويننده کوبا كيم كل رعنا سنى كللي ديبا كيدك أما ، قور قارم آزار ایدر نازنینم سایه خار كل ديبا سنی
  بر الكده كل .. الله عالم كامل سانيا تنغين آلسهم، کلی، یاخود که جای ، یا سنی کی ، ان فونكار برد قصيدة حسن وعشرت ، ذوقی ، سفاهتی ترنم ايدهن بو شاعر ، تاريخ ادبياتمزك اك شوخ ولاقيد بر سياسيدر؛ فقط بولاقیدی شوخانه بالكز نديمه دكل ندیمی میدان اعتباره چیقاران زمانه ده بالدور ، استاد اكرمك دیدیکی کی هنديمك او بله كل فصله يندمش بالر کی، كمال شوق وشعاره و دوری به نغمه ساز او لاسته ، بولونديفي عمرك دخي خيلي تأثيري ، [*] اولمشدر . لاله دوری . ... بالکن بو اسم بيله اوزمانك خصوصيت ممتاز و سنی افهامه کافی در . [*] صدر اعظم ابراهيم باشا ، تصرف ایندیکی پاره اری بوغاز ایچی و کاند . خانه مسيرهارينك تزيين والعمارينه ، ه و بنیاده ، « مير آباد ، به باغ فرح ، کی اصرار انشاسته حصر اید بود، لر بونكله ، مجلوب نفائس اولان روح ست پر ستك احتياجاتي تعلمين ایلیوردی مردان متفر، سكون وانتظامه، ذوق و سفاهته مشتاق و لكند. تعدد الزومنه قائل اولان بو آدم، کندیسیله برابر بولون صنوف متفكره بيده بر گرداب سفاهته سوروكله مشـدی بيلديزلرك ه و مکندن داها بويوك و داها با لاق کو روند یکی ایلیق باز کیجه لری چراغان ترتیب اولونیوردی: شفاف مر مرد . طر حلره مختلف آنات الوان اله ممتاز لاله لرد يزيلور ك ار الرينه يشيل ،مور، پنبه ، رنگارنك فنارلر، مشعله لر قونول ر، بطى الحركه قابلومباغهلرك آرقه لرینه شمعه لر يا قلوب لاله طرحلرينك آراسته صاليوير. بلوردی . بوزينت وسفاهت دوره سنك المقبول
  واك كوزمان دیگر بر مسیره سیده و سعد آباد . ابدی، درونك دور فون ، كولكالى صواري اوستنده مست و رعشه دار ایلر له بن فايقلر ، کنارده کی بانچه لرك كولك الكاري الشده ديكله نير كن ، بالكنز لاله لرك رحيق عنبر ينى دکل ، حرارتی دوداقلردن اوچان هوای عشق و نوازشیده ایجیورلردی . کیجه لری ، صوارك راكدز لکننده بانان بيلديزلر انشین نیلوفر لر کی میٹرو یوب اور ائیر کن، لاله در ساری آراسنده دوران برمنی شوكلاه الله آتشين قالو مافدار كرتير ، و براز او نه ده تورولاش مکلف بر بزم عشر شده شوخ وكارنك سافير مست وحيران دود اقاره بلور قد حاره بادهار س و نادار دی . بر صفا بخش ايده لم كل نودل ناشاده كيده لم سرو روانم بوری سعد آباده ایشه اوچ چیفته قایق اسکله ده آماده كيده لم . سرو روانم پوری سعد آباده
  که واروب حوض کنارنده خرامان اوله لم که کلوب قصر جنان سيرينه حيران اولالم گاهی شرقی او قوبوب كاهى غزلخوان اولالم
  كيده لم سرو روانم پوری سعد آباده کی شوخ و سفيه تر نملری ، بوتون مجالس مشرد في اختيار پر جوق ندای تقدیر و پرستش اویاندیران بو مسعود شاعر ، بوتون مسيرهارك . بوتون بو چرا نان ما المرينك بر نجم مقبولی ابدی ، احمد نالندن ، ابراهيم باشادن نائل اولدینی نامتناهي الطفـارك شكرني پارلاق ورنگدار قصيده لر، ظریف شرقيلو تنظيميله ادا ایدون نديم قصيده لرنده ، غز للرنده ، شرقيلرنده کندی حسارندن داهـا زياده « لاله دوری ، بك حسبات مشترکه سی ترنم ایتمشدر بوتون ایکسچی صنعتکار لری کی. آثار صنعتك برغاية مفيده تأمين ايتماسی فكرینه شدتله طرفدار اولان نامق كمال ، واوكا انباءاً استاد اکرم ، ندیمی اخلا۔ فسر قله اتهام ايده رك وقلبنده حب وطن حس مقدسی بولو نما ماستی » شده مؤاخذه ايا ورار . حالبو كه نديمك بوتون تر نمات شو خانه سی ، بوتون سفاهت لاقیدانه سی، محیط اجتماعيسك الهام کرده سيدر. اونك شعر لرينى غير اخلاقي بولانار ، اوزمان کی عثمانلی هیئت اجتماعيه سنك عين مساوی اخلاقيه ایله معلول اولديغنی وبوكون مغاير اخلاق عد ايديلن شيلوك او دورده غایت طبیعی کور ولد یکی دو شونمه .  لدرار . صنعت اعتباريله ، فوائد مدنيتك ادرا کی ومطبعه جبلغك احداثی کی رجوق جهتلرله ممتاز و بويوك اولان بو ه لاله دورهمی ، بالخاصه صنوف متفکره به او بله بر رحیق مستی بخش ایله مشدی که اونك سحر نفوذندن قورتولمق ، هله ندیم کی بر صنعتکار انجين ، امکانسنزدی .