title: Mebahis-i Fenn-i Mihanikiye
article: مباحث فن مخانيكيه - برنجی مبحث - جسمار وقوتلر
  قسم نظری
  طبيعتده اشيا واشخاص واردرکه : بونلر، یا بالذات کندی اوزرلرينه، و یا یکدیگری اوزرینه اجرای حرکت و تأثير ايتمكه مقتدر در لر
  موجوداتك اجرا و حاصل ایتدکاری افعالك انواع متعدده . سی واردر : بوتقديرجه، فکر بر فلدر ؛ آرزو برفبادر . حرکت ده بر فعلدن عبارتدر . ایشته بزم بوراده : موقع بحثه چکه حکمز؛ شو نهایتکی، یعنی حرکندن حصوله كلن، فعلدر -
  قولمى قالدیر مغه، و يا ايندير مكه مقتدرم ، کندی اعضامی
  حرکت ایتدیردیکم کی، سرگگنیده تحريكه مقتدرم . اشجارك
  عضولرندن بهرینه، یا صارصه رق، ويا كسهرك، بر حرکت وبره
  سليرم . 
  لكن، بو حرکاتی حصوله کتورن بالكز انسان دکلدر .
  حیوانات ده حرکات حاصل ايده بلير، نباتات بيـله بالذات حرکت وجوده کتورر . طمور جقاری کسب انبساط ایدر 
  با بر اقلری آجیلبر ؛ بونلرك هر بری برو 
  در کندر 
  کرۂ ارض دخی بوکی خواصه مالكدر . بالجمله اعضاسی منادياً حركت اوزره در . باران ، روزگار ، بورا ، هب برر حرکتـدر . زلزلهلر، وولقانلار، کرۂ ارضمزك حال نومده اولمديغنه بردلیلدر ، فقط، کرۂ ارض، بالکز کندی اوزرینه اجرای حرکت ایتمز . بزم اوزریزه ده تأثيرات وحركات تطبيق ایلر . هر شیئی کندینه طوغری جذب ایدر . وايشته پوسیه میلیدرکه ، هر جسم اکا طوغرى سقوطه مجبور وميالدر . . کرۂ ارض، الكتريق ومقناطيس واسطه سیله بزم، واوزرنده
  قولمى قالدیر مغه، و يا ايندير مكه مقتدرم ، کندی اعضامی حرکت ایتدیردیکم کی، سرگگنیده تحريكه مقتدرم . اشجارك عضولرندن بهرینه، یا صارصه رق، ويا كسهرك، بر حرکت وبره
  بولنان بالجمله موجوداتك اوزرينه ده دیگر بر صور تله اجرای حكم و نفوذ ايار . ات حيواناتك، نباتاتك وكرة ارضك حركت حصوله کتور دکار ندن بحث ایندیکمز کی. اجرام سماوية سائره لك ده حركات حاصل ایندکاری نظردن اوزاق طو تماما من لازمه دندر . آنلردن بزه ضيا ورود ایدر . ضیا حرکتسز حاصل اوله ماز . ضیا
  دخی حرکت حاصل ایدر . بجره لریكرده جيجك وارسه،
  
  دقت ایدیکرده باقیکز ، کوره جکسکرکه : بونلر، ضيانك كلديكي طرفه اكيلمش بولنورلر . مدو جذر ديديكمز دكزك او قوجه حرکتی نهدن حصوله كلير ؟ شمس وقمرك، دكز صولري اوزرینه اجرای فعل وتأثير الملرندن نشئت ایمزمی ؟ بر قدر مثال ایله صانيرزكه : اجرامك وبتون كائنـاتك حال حرکتده بولنديغنه، یعنی کائنانده هیچ بر شی معطل اولميوب هر شيئك فعال اولديغنه سزده بزماه برابر اعتقاد ایدر سکز
  موجودات، اسباب حرکت تصور اولندقلرينه نظراً « قوت» اسمنى البرلر . اگر موجودات، حرکت حالته کچه بیلمکه مستعد اولورسه، بوحالده موجودات مزبورهيه ( اجسام ) تسمیه اولنور . بو تقـديرجه، قوتلر، مؤثر کی تصور اولنان بالذات موجوداتدن بشقه برشی اولمدقلری کی، جسملرده ، بر فعل حاصل اينمكه تابع موجوداندن ماعدا بر شی دکلر در . سز، وبز ـ برشی اوزرینه تأثير ابتدیکمز زمان ـ برر قوتز . ديكرينك، اوزرمزه اجرای حکم و تأثيرينه مساعده ايدرسهك، اولورز . بو حالده بز، جسم
  اوطه كزه كيرمش اولسه کرده ، بعض اشیایی قویديغكز
  محلده بوله ميوب غير منتظم برحالده كورسه کز، کندی کندیکزه
  شويله ديه جككز طبیعيدر : « اوطهمـه مطلق بریسی کیرمش . » کرچکدن مراقكز سری دها ایلری سوق ايدرسه، اشيانك به واسطه ایله انتظامنه خلل كلديكنى بيلمك ارزوسته دوشرسكز .
  
  بو تقدير جه، اوطه كزه كيرن عجبا برحيوان، یعنی، کدیگر می، یاخود بر چوجق و یا برآدم میدر ؟ ہوئی اکلامق ایسترسكز لكن، مادامکه انتظامسز لغـه باعث اولان شيئى بيلمك ایستیورسكز، بو حالده، مطلق برينك اوطه به كيرمش اولمسی فكرى سرك ايجون كافيـدر . يك اعلى ! بو حالده هر هانگی برشی و یا بر حیوان واسطه سيله حصوله کتوریلن اثره حرکت تسمیه ایده سلبرز
  ور ایشته، بو (شی) و (حيوان) لفظلری استعمال ایده حکمر برده، فنده، (قوت) كله سنى قوللانه جغز . لكن، دوشونمليسكركه (قوت) برينك ويابرشيئك فعلندن بشقه برشی دکلدر شمدی، بزه دیرسکزکه : « بو قدر اوزون تفصیلات نه به یارار، بزایشی آکلادق كيتدی . البته برقوت ، بر ماده لك
  قوتندن عبارتدر . . . فقط، بزم قور قد يغمز شی ، قوتی نظر مطالعه به الدقجه - حسيات عامیانه دن بشقه رهبره مالك اولميانلر ايجون - برطاقم
  اوهام وخيالاته كندیلرینی القا اتمه لريدر ایشیمزده سرعت حاصل اتمك، وقيصه عبارات ايله افاده مرام ايلمك ايجون، سزه دائما قوتدن بحث ایده جكز ، قوت، بالذات می موجوددر، يوقسه موجوداندن غيرى، مستقلا ً برشی ميدر ؟ بونلرك كافه سنی نظر مطالعه کزه وضع ايده جكز . سره ديه جكزكه : « فلان قوت شونی يابدی . » فصل که : « فلان آدم شونی سویلدی . فلانجه شویله تغنی ابتدی . » دینیلور. حاصلی، سزه - کندیگری جهالتـدن اقبح برطاقم خيالات واوهام
  
  بری ایسه ده، اگر واهید به قابيلمقدن احتراز ايدهجك قدر ـ فكر ويره بيله جكز . قوای طبیعیه، اشيانك فعلندن بشقه برشی اولمديننه نظراً بدیهیدرکه : برقوت. ويابر ماده ايجادا تمت قدرتمزك فوقنده در. هر نه قدر قوای جدیده بي خلق ايتمك اقتدار مزك خار جنده ايسه ده، بالذات موجود اولان قوتلردن بعضيلرينك شـدى آرند بر مق قدرتنى حائزز؛ لكن شونی اینچه بيلمك لازمدركه : هیچ برشی صرف اتمكسرين شو مقصده وصول ممكن دکلدر . یعنی برواپور قزغانی دروننده بولنان صو ، قوای طبیعیه دن بوصو آتش صرف ايدهرك بخار حالته او جاع ايد لمز سه وابورك چرخلری دونمز، بناء عليه مطلوب اولان ایش ده حصوله كلهمز . چونکه علوم طبيعيه قوانینی مقتضيا. تند ندركه : هیچدن هیچ برشی چیقماز . ان ملل
  بوقاروده ديش ايدككه : قوای موجوده دن بعضيلرينك شدتی "زیده اقتدار من داخلنده در ، ایشته او قوتار شونلردن عبارتدر : اگر قوای حیوانیه ایسه که بوناره قوای عضلیه تسمیه اولنور ـ غدا واسطه سيله، واکر کرۂ ارضه متعلق قوای خصوصی دن عبارت ایسـه ـ که بونلره قوای کیمیویه تعبیر اولور ـ بعض مواد مخصوصه اعانه سیله ترسد ايديلير . شوقوای اخیرهدن براز ايلريده بحث ایده جكز . بت سال لكن برطاقم قوتلر دها موجود درکه : آنلری هیچ بر واسطه ایله تبدیل، یعنی تزييد وتنقيص ايتمك ممكن اوله مدیغندن آنلری اولور بله قبوله مجبورز . « ثقلت » یعنی « جاذبۂ ارض » کی . » ظاهر درکه : برقورشون يووارلغنك ثقلتني ، ثقلت ذاتیه سندن
  
  بری ایسه ده، اگر واهید به قابيلمقدن احتراز ايدهجك قدر ـ فكر ويره بيله جكز . قوای طبیعیه، اشيانك فعلندن بشقه برشی اولمديننه نظراً بدیهیدرکه : برقوت. ويابر ماده ايجادا تمت قدرتمزك فوقنده در. هر نه قدر قوای جدیده بي خلق ايتمك اقتدار مزك خار جنده ايسه ده، بالذات موجود اولان قوتلردن بعضيلرينك شـدى آرند بر مق قدرتنى حائزز؛ لكن شونی اینچه بيلمك لازمدركه : هیچ برشی صرف اتمكسرين شو مقصده وصول ممكن دکلدر . یعنی برواپور قزغانی دروننده بولنان صو ، قوای طبیعیه دن بوصو آتش صرف ايدهرك بخار حالته او جاع ايد لمز سه وابورك چرخلری دونمز، بناء عليه مطلوب اولان ایش ده حصوله كلهمز . چونکه علوم طبيعيه قوانینی مقتضيا. تند ندركه : هیچدن هیچ برشی چیقماز . ان ملل
  بوقاروده ديش ايدككه : قوای موجوده دن بعضيلرينك شدتی "زیده اقتدار من داخلنده در ، ایشته او قوتار شونلردن عبارتدر : اگر قوای حیوانیه ایسه که بوناره قوای عضلیه تسمیه اولنور ـ غدا واسطه سيله، واکر کرۂ ارضه متعلق قوای خصوصی دن عبارت ایسـه ـ که بونلره قوای کیمیویه تعبیر اولور ـ بعض مواد مخصوصه اعانه سیله ترسد ايديلير . شوقوای اخیرهدن براز ايلريده بحث ایده جكز . بت سال لكن برطاقم قوتلر دها موجود درکه : آنلری هیچ بر واسطه ایله تبدیل، یعنی تزييد وتنقيص ايتمك ممكن اوله مدیغندن آنلری اولور بله قبوله مجبورز . « ثقلت » یعنی « جاذبۂ ارض » کی . » ظاهر درکه : برقورشون يووارلغنك ثقلتني ، ثقلت ذاتیه سندن -
  
  زیاده آرتدبر مغه مقتدر دكلم . اگر بوقورشونه آلتون معدنی قار يشديرمش اولسهم، بالطبع تزايد ایدر . چونکه قورشونك ثقلتنه آلتونککی قاریشد برلمش اوله جغندن مخلوطك ثقلتی آرتار ایسه ده قورشونگی اصلا آرتمش اولماز . بوقوتلر « قوای طبیعیه» نامی آلتنده قوللاسلور .
  اهر نه قدر قوای جديده ايجاد ايتمك ويا بلاواسطه قوای موجوده یی تزييد ايلمك اقتدارينه مالك دكل ايسه كده، قوای موجوده نك بعضيلرندن استفاده و آنلری کندی ایشنزده قوللانق ايجون قوای عضليه مزه ضم وعلاوه ایدرز : ایشته فن ميخانيكينك بحث ايده حكى قوتلرده بونلردن عبارتدر ... و كرك قواى عضلیه یی، کرکسه قوای کیمیويه وطبیعیه یی میدان استفاده به وضع ايجون - قواعد میخانیکیه به اتباعاً ۔ انسانك استعمال الديكي وسائطه « ماكنـه وياآلت » تسميه اولنور . يك جوق بسيط آلتـار موجود اولديني كي بك جوق ده مرکب آلات و ادوات واردر . لكن بوتلوك هر ايكيسي ده اولجه موجود قوتاری میدان استفاده به قويمق وسائطندن بشقه برشی دکلدر . .
  می هنوز پوراده دهـا قوللانديغمز لسان وتعبيراتك عدم مکملیتی بزی بر طاقم غلطات و خطيئا ته سوق ايده بيلير: بو تعبيراته ، آنلری هر دقیقه استعمال ايدهرك آليشه جغز . هر آن بر ماكنه نك قوتندن بحث ايدهرك : « فلان ماكنـه شوقوته مالكدر ، ديه حكم ويره حكز، فقط بوسوزدن بر ماكنه به متعلق قوتلر اولديغنه ذاهب اولمق لازم كلز 
  
  قوتلرك كافه سي حيواناته متعلق اولوب حالبوکه بر ماكنـه بر حیوان دکلدر . جدى برلسان قوللانهرق ديرزكه : فلان ماكنه فلان آدمك ويافلان حيوانك قوتنـدن فلان قسمنى ويا ارضك قوای طبیعیه و یا کیمبویه سندن فلان قسمنى مستفيد اندبور .
  غایت بسیط اولان بر ماكنـه دن، مثلا برال آرا به سندن بحث اولندینی زمان شبهه بوق که آلدانيلماز . قوم ويا حاقل طاشنی نقل ايدن قوتك البته ال آرا به سنه اصلا جهت تعلقى يوقدر . ابوجه حس اولنورکه : ال آرا به سـنى تحريك ايدن شی قوای انسانيه دن بشقه برشی اولميوب، بالكز ال آرا به سی برطـاق موادك نقلى ايجون قوتنی استعمال ايتمكه وموقع استفاده به وضع ایلمکه انسانه مساعد اولیور . بنات القالب حال بویله ایکن بر بخار ماكنه سندن بحث اولندینی زمان نجون بوفكر حاصل اولمسون ؛ زيرا بوحالده قوتك هانكي جهنده موجود اولدیغی وهله اولى ده كوريلهمز . البته ماكنه ده دکلدر؛ چونکه او حاقده آتش ياقلمدفجه ماكنه حركت ايتمز . اویله ايه ماكنهنك قوة محرکه سی آتش واسطه سيله حصوله كلن حرارنده موجوددر . لكن بوحرارت عجیا کرۂ ارضه متعلق برقوتدن وارضك هوا وقاربون کی ایکی عنصرينـك وجودندن ظهوره كان ماده دن بشقه برشیمیدر ؟ لو قوموتيف دخی بوقوتی ـ واغونلره حرکت ويرهرك ـ استعمال ايتمكدن بشقه برشی دکلدر . بونكله برابر كرك بوماكنهلر وكرك سائر 
  لری، بلا استثناء مذكور قوتك كافه ستى فائده بخش بر صورتده استعمال ایده مزلر ..
  ايدى، برلوقوموتيفك قوتنـدن بحث ابتديكمز زمان، کرۂ ارضك قوتندن استفاده اولنمش قسمى، ودها طوغريسي حرارتك حاوي اولدینی قوتی اكلاما من لازمدر