title: Hikmet-i Bedayie Dair 2: Hikmet-i Bedayi, Hüsn
article: ادبياتمز حقنده بوکون اورته به صاچیلان بوقدر غریب مطالعه لرشبهه سبز فقدان معلوماتدن  غلظت ذوقدن نشأت ايدييور . في الحقيقه ،  
  آثار ادبيه نك ماهيني حقنده لسانمزده يازلش مقالات اوقدر آزدرکه عادتا بوق كبيدر . هله نه دن ایسه بو کی مباحث بزده من القديم شايان اهمیت کورلمه مشـدر . لسان عربده بوكا دائر كتابلر بولونق کرکدر ؛ عربلر يونان قديمك تکمیل آثار علميه وحكميه سنى اخذ والتقاط ابتدکاری جهيله فلسفه نك برشعبه سی اولان علم با حسین ایله ده اشتغال استمش اولمالری لازم كلير . مع مافيه عريجه بيلمك ادعاسنده بولونانلر ، خزائن عربيه طورورکن غربه مراجعتی معناسز بولانلر شیمدی به قدر نه اوبولده برکتابی ترجمه ایدوب اور ته به قویدقلری ، نه مقاله صورتنده
  غز ته لرده نشر ایندکاری جهتله بوخصوصده کی معلوما تمزده کتابلرمز كي مفقوددر . بونك ایچوندرکه عربجهدن ترجمه لری ، ناقص اولمفله برابر نه قدر اولسه پنه بر ذوق ادبی وجوده كله سنه خدمت ايده بيله جك اولان بوبحثلرك بوسبتون فقمدانی شایان تأسف بر نقصان وجوده كتيريبور . بو نقصان ذوقي معذور كورمكله برابر اصلاحنه چالیش..قده الزمدر . چونکه تأثيرات بدایعی اخذ وثاقي به خلقة" يك مساعد اولان طبايع بيله قواعد وشرائط اساسيه صنعتدن غافل اولونجه ثمرة استعدادنى ادراك ايده من . بوشرائط وقواعد صنعتی ایسه بزه حکمت  بدايع =
  Estetique
  اوکره تير .
  « اسـته نيك » ی « حکمت بدايع » ايله  ترجمه ايتمك كله نك اشتقاقته نظراً طوغرو اولماز . بو جهت كوزه دلك لازم كليرسه « علم احتساسات » ديمك اقتضا ايده جك . فقط احتساساتك كافه سی موضوع بحث اولونجه بوتون فلسفه به شمول پیدا ایده جکندن بر قسمى تفريق ايدلك لازم كلير . یونانی الاصل اولان بوكلمه ده ايه او تقييد يوقدر. بونك ايجون استه تیکی علم حسن الله تفسير ايتمشلر . فقط بوتعبيرده بزه حکمت بدايع حقنده صریح بر فکر ويرن . چونکه « حسن » كده  نه اولديغنى كوسترمك اقتضا ايدر . وايشـته   بوراده مسئله حل اولنه میه حق بر حاله كلير . على العموم حكمت بدايع مسائلني بش بويوك مبحثه اييرييورلر : حس وفكر حسن ، طبيعتده حسن ، صنعتده حسن ، طبیعت صنعت ، غاية صنعت . بونلرك آ كلاشيله بيلمسي ايچون اول امرده « حسن » كله سيله نه قصد ایدلیکی كوزلجه تعيين وتحديد ايدلمليدر. قرون قديمه دن زمانمزه کلنجه به قدر يتيشن مشاهير حكمانك حسن حقنده آبرى فكر ومسلكلري واردر . فلاطون ، ارسطو ، پلوتن ، سنت اوغوستن، هوجسون ، پ . آندره ، بومغارتن ، ريد ، قانت ، شللنيغ ، په ژول ، جمله سی کندیلرینه مخصوص برر فكر ومسلك احداث انتشار در . بونارك خارجنده ده حسن ايجون بر جوق تعریفات درمیان ایدلشدركه هپسی طو پلانه حق اولسه ایچندن چیقمق قابل اولهماز . حکمت بدایع  ازمنه قديمه ده مستقل بر علم
  صورنده نظر اعتباره الناديغندن او زمانلرده يتيشن حكمانك كوزللكه عائد مطالعاتی آثار فلسفيه لری آره سندن برر برر تفریق ابتمك اقتضا ایلر . ابتدا فلاطون ، استادی سقراطك درسلرنده طوپلادینی قواعددن حسن حقنده کی ايلك نظريه يي تأسيس ايتمشدر . فلاطون حسنه الهی بر صفت اسناد ايدر . واحـد و عمومی اولديغنی ، هر برده ، هر زمانده هر عرق ايجون مساوی بولنديغني سويلر . حالبوكه تاريخ صنعت بونك عكسنى اثبات ايدييور ؛ حسنك زمانه ، مكانه ، عرقه كوره تبدل ایده کلدیکنی کوستر  بیور . دیگر بر نقطه نظر دنده فلاطونك حسن مجرد ادعاسی تصویب اولنهماز . في الحقيقه يك چوق مختلف شیلر کوره بیلیورزکه هب گوزل دیورز . ديمك اشيا واحوال مختلفه ده برصفت مشتركه واركه بونك بزده اویاندیر دینی حسه كوزل نامی وبريليور . ايشته بوصفت او اشیادن تجرید اولونه از . اوصاف سائره ایله برابر بركل ، بر هیئت مجموعه تشکیل ایدر . ايشـته بوهیئت مجموعه به بر نام وبرهرك مثلا كوزل بر لوحه ، گوزل بر هیکل ، کوزل بر شعر دیرز . حالبوكه كوزل ديديكمز مرمر بر هیکلدن بیا ضلعی . سر تلکی ، چيزى ، ماديتى قالديره لم ؛ نه قالير؟ بونلر اولما نجه هيكل تصور اولنه سلبری؟ ديمك هيكلك وجودى بو اوصافك اجتماعيـله قابلدر . بواوصافدن برینی، مثلا بیا ضلعی آلسه ق ده ديسه ك كه بو ، هيكل اولماسين ، كاغد اولماسين ، باموق اولماسين ، شكر اولماسين .. الخ . بويله بر احتمال تصور ايده ميز ، مطلقا بر بیا ضلق حس اتمك ايجون بونك بر شيئه تعلق ایم سی لازم كلير . ايشته حسنده بویله بر وصف مشترك اولديننه کوره بر شيئه ، بر فعله تعلق اتمه دن تصوری ممکن دکلدر . بونك ايجون حسن مجرد ادعاسی صحیح اوله ماز . 
  ارسطو كوز للكى اقسامك انتظام و آهنکنده  تحرى ابدر . قام بوصورنده ، حرف وصنايع واسطه سیاه اعمال ایدیلن اشيانك اقسامى بیننده ده انتظام و آهنك موجود او له چغندن ، بونلری ده كوزل عد اتمك ايجاب ایده جکدر . ارسطو و عظمت » ی ده كوزلاكك شرائط اساسيه . سندن عد المشدی . پلوتن ، ارسطونك تعريفي تنقید ایله دیرکه : « اگر اجسامك كوزللكي اقسامی بینندہ کی تناسب و آهنگده مندمج بولنيورسه او حالده كوزللك ساده و بسیط بر شیده بولو نامق ، مطلقا مركب اشیاده تجلى ايتمك لازم كلير . » ایشته پلوتن ، ارسطو مسلكني بوصور تله مؤاخذه ابتد کدن صوكره حسنی «شکل » ده آرار . پلوتن ، هر شیده بری ماده دیگری شکل اولمق اوزره ایکی اساس آییر درق « اجسامك كوز للكي اجسامك كند يلرندن دكل غير مادی بر عنصردن ایلری کلیر » دیر . فقط بر حسنى بعض اشكاله ، الوانه ، اصواته ده استاد ابتديك زدن پلوتنك
  بو فکری بزه کوره ناقص قالير.
  سنت اوغوستن ، فلاطونك افكارني براز
  تعديل الله حسنك شكل خاصى : وحدت ، شرائط اساسیه سی : تناسب وتوافق اولديغنی ادعا انتشدر . حالبوكه مثلا برخانه ، قوللانيله جنى ايشه كوره يك موافق اوله رق ترتيب ايديله . بيليرده بنه بونده كوزلك بولو نماز.
  قرون وسطاده « حسن ، مسئله سی متروك قالمش ، ده قارت فلسفه سی باشقه جهتلره اهمیت ويرهرك بونكله يك اشتغال ايمه مشدی . اون سکزنجي عصر ابتدالرنده انكلتره ده هوجسون ، فرانسه ده ب . آندره كوزلك بحثنى تازه له . مشاردر . هو چونه کوره فکر حسن ، آنی وعموميدر ؛ « كوزلك يكنظرده بزه چارپار » دير . هوجسون ، كوزلك فكرينك منشئنى آراشـدیر دینی صرهد. بونك عادتدن ، تربیه دن ایلری کلدیکی ادعالرینی رد ایلد کدن صوکره بر شیده اجتماعیله اوشیئی «کوزل » قيلان اوصافك نه اولديغنی تحرى ايدهرك طبيعي وتقليدي اولمق اوزره حسنی ایکی به آيبرر ؛ حسن طبیعی بی مطلق ، حسن تقلیدی بی نسبى عد ايدر ؛ وهر برينك عناصر اصلیه سنى تنوع ايله وحدتك امتزاجنده کورور . پ. آندره به کلنجه بو ، اوچ نوع كوزلك بوليور : برنجیسی بر حسن اصلی که هر دورلو مؤسساندن ، ایکنجیسی بر حسن طبیعی که افکار بشر به دن مستقلدر ؛ او چنجیسی بر نوع حسن که بر درجه به قدر کيفيدر . ب . آندره به کوره اساس حسن ، انتظام در . حسن اصلی : انتظام هندسيدركه اشكالك تناسب وانتظامنده تجلی ایدر ؛ حسن طبیعی : جناب خالقك تأسيس ابتديكي وجهله موجود قوانين طبيعيه دن انبعاث ایلر . او چنجی نوع حسن ايه بالكن وجود بشرده بولونوب بونك سببي موجوديت روحك ده انتظامه انضمام انديشيدر  علم حسنه « استاتيك » نامنی وبرن ہو۔ مغارتن در . « لا يبنتس » ایله « وولف » ك شاگردی اولان بومغارتن حكمت بدایعی – اخلاق کی ـ « مکملیت » اساسی اوزرینه استناد ايتديرر . فقط مكمليت نه در ؟ برگره مکمل اولمقله کوزلی اولور ؟
  ريد ، هوسون ایله برابر استوجيا فلسفه سی دیه معروف اولان مسلكك مؤسسلر . ندندر . مع مافيه بنه حسن بخشنده بر خیلی نقطه لرده هو چوندن آیریلير. ريد هر خصوصده اولدینی کی حکمت بدايعه متعلق خصوصاتده ده ريب وترددي سومر . ذوقلرده اختلاف اولمقله حسنك برقيمت مطلقه دن عاری اولماسنی قبول ايمز . بوشبهه و ترددى كلية ازاله ايجون ريد حکمیده حسنه ترفيق ايلر وايشـته بوراده هو چوندن آبريلير . حالبوكه حسن بر حكمه سبب اولونجه مطلق بر قیمتی حائز اولمق لازم كلير . هوچسون ، كوزلك حسياتي صرف وجداني عد ایتدیکی حالده ريد بونك عكسنى ادعا ایدر .
  قانت ، ریددن زياده هوچـونك فكرينه تقرب ايله كوزلي « مفید » دن ، « مکمل » دن آيبرر . شللينغ نظر نده کوزل محدود ایله افاده ایدلش نامتناهيدر . فقط نا متناهی نه ؟
  كوروليوركه بو بحثلردن واضح بر فکر آلمق همان قابل دكلدر. قارئلر بوقباحتی محرره بولماسينلر وامين اولسونلركه دها زیادہ استكناه ماده ايجون مراجعت ایده جکاری کتابلر کندیلرینه دها مبهم معلومات عرض ایده جکدر. في الحقيقه ، يو قاریده ده سويلنلديكي كي . كوزلك مباحثى ـ محضا مسئله فناً موضوع اولقدن طولابی ـ زمانزه قدر قطعياً حل اولونه مامشدر . بعضيلرى كوزلی « خوش » صفتی ایله مترادف طوتيورلر . بوخطايي بيلميهرك هر كون يابارز ، شو المانك نه كوزل لذتي وار کی سوزلری دائما قوللانيرز . حقیقت حالده «کوزل » بوراده « خوش » مقابليدر. دیگر طرفدن بر فيرطنه ، بر بانغين لوحه سی گوزل اولمقله برابر خوش دکلدر . بعضلری گوزل ايجون «مفید» ديمشلر در . حالبوكه فائده لى برجوق شيلرك كافه سى كوزل اولان اقتضا ايتمز . كوزل ايله مفید آره سنده عموم وخصوص من وجه واردر. آلات صناعيه مفيد اولمقاله برابر کوزل دکلدر ، نفیس بر تابلو كوزل اولمقله برابر مفید اولمادینی کی . لامنه گوزل ايجون و حس اولنه بيله جك بر شكل التنده اظهار ايدلمش حقیقتدر » ديبور، حالبوكه كين وحسد نوعندن بعض اغراضك حقيقي چهره لر اوزرنده نمایان اولوشی هیچ ده گوزل اولمادینی حالده بونك برصنعتکار طرفندن تابلو ، رومان، شعر اوله رق كوستريليشي البته كوزلدر. ايشته بونك ايچوندركه كوزللكى طبيعتده ياخود اثر صنعتده بولونق اعتباریله ایکی به آییر مشلر در . بو آلو ، باسقال کی بعض ذوات على الاطلاق : صنعتده حسن طبیعتی، تقلیددن ايلرى كلير ديبورلر. حالبوکه اصلی گوزل اولمايان ولو طبيعي برشيئك صرف تقليد ايله وجوده كان نمونه سی نه دن كوزل اولسون ؟ تقليد ايديليركن آره به باشـقه بر عنصر قاریشمالیدر که نتیجه تبدل ايده بيلسين . في الحقيقه ، اثر صنعت ایله طبیعت آره سنده صنعتكارك مزاجی ، دهاسی واردر . بناء عليه صنعتده کی گوزل کی ایجه آكلامن ايچون بو « دها » نقطه ستی ده تعميق اقتضا ایلر . خلاصه : « استاتيك » علم حسندر. بونك موضوعی صنعت و آثار صنعتدر ، شو حالده استه تيكده آثار نفيسهنك فلسفه سي ديمك اولور. ايشته بوكا بناء درکه ترکجه مزه ده حکمت بدايع ترکیبیله ترجمه اولونمشـدر . « علم حسن » ده تعقيب ابديله جك أصوله کلنجه بونده بربرینه كلياً ضد ومخالف ایک طریق واردر : بری عقلى ومنطقی که همان «کوزل» فكرينك نه اولديغنى تعیبندن باشلايه رق بوكا كوره برطاقم قواعد استنتاج ايدر . فقط بوتون بوفلسفة بدايع صرف بر تعریف اوزرینه ، یعنی کوزله ويريلن معنايه کوره مؤسس اولديغندن تعريفك قامتي ياخود عدم كفاتي تبين ايدنجه بوندن چیقار يلان قواعدده بي حكم قالير . قرون قديمه دن زمانمزه قدر كوزل كمك هنوز تعريف ايديله مهمش اولديغنه باقيلنجه بوجيتماز طريق تعتمیدن برفائده حاصل اولما يه جنى آكلاشيلير . ایکنجی اصول ، تجربي وتاريخيدركه بدايع آثار صناعیه بی تدقیق ایله بوندن « تنقید » و « ذوق » حقنده قواعد استخراج ایتمکه چاليشير. ايشته بواصولك اك برنجي مر و جلرندن بری، وعادتا مؤسسی فرانسز مشاهير حكماسندن متوفى « ایپولیت تن » در .
  بو استاد علوم طبيعيه نك اساساری ، دقت واهتماماتی ، تعقیب ایتدکاری طریق علوم اخلاقیه به تطبیق ایله کندی زماننه قدر بر اساس متين اوزرینه مؤسس اولمايان علوم اخلاقیه به متانت وبرمش ، جدي بر ترقى تأمين ايتمشدر . « تن » ك حكمت بدایعی اسکیسندن شو جهتله تميز ايدر : اونك كي اولدن معین بر دستور قطعی اوزرینه حرکت ایده جکی برده ، تاریخ صنعتی تدقيق الله بر طاقم قوانين بولور، کوسترر. اسکی حکمت بدايع - يو قاریده ده سويلنلد یکی اوزره - کوزلی تعیین ایله مثلا : كوزل غاية اخلاقينك ، ياخود نامريينك ، ياخود احتراصات بشريه نك افاده سیدر ، دیر ؛ سوکره بورادن بر ماده قانونیه کی حرکت ايدهرك تصادف ایتدیکی آثار صنعتی عفو ايدر ، محکوم ايلر ، فکر قارئینه رهبر اولوردی . حالبوكه بالجمله علوم اخلاقيه به نفوذ ایتمکده بولنـان اصول جديده ، آثار بشريه بي وبالخاصه آثار صنعتی بر طاقم وقايع ومحصولات کی نظر اعتباره آلدرق بونارك اسباني تحرى ايتمكه ، طباين كوستر مکه سعى ايدر . هرکی ، کندی مزاجنه خوش کلنی قبولده ، کندی ذوقنه توافق ایدنی تدقیقده
  سربست براقير .
  موسيو «تن» بونتايجه شوملاحظات ایله واصل اولمشدر : بر اثر صنعت کندی کندینه ، بلا سبب وجوده كلش دکلدر ؛ مطلقا بر هیئت مجموعه به داخلهر . ايشته اثر صنعتی آکلامق ايجون بوهیئت مجموعه بی تدقيق اقتضا ايدر . اثر صنعتك بويله داخل ومربوط اولديني هيئـات مجموعه اوچ دور لودر : برنجیسی صنعتکارك آثار سائره سي . في الحقيقه هر کس بیلیر که بر صنعتکارك بوتون اثر لری ـ عينيله بريدرك اولادارى كى - آره لرنده مشابهت كثيره ارائه ایدرلر . هر صنعتکارك بر اسلوب خاصی اولورکه بواسلوب تکمیل اثر لرنده کورلور. حتى اساتذه مشهوره دن برينك امضاست براثرنی ، مثلا بر شعرنی ، بر تابلوسنی ، بر هیکلی بر اهل وقوف كورسه صاحبنی تعیینده اصلا کو چلك جكوز، ديمك اوليوركه براثر صنعت مجرد اولمایوب اول امرده کندنی وجوده كتيرن صنعتکاری آثار سائره سنه مربوطدر . حالبوکه بو آثار ، حتى بالذات صنعتکارده  باشلی باشنه، بالكز اوله رق موجود اولمايوب عينى زمانده ، عینی نکرده . عینی مملکننده ياشامش بر طاقم صنعتکار لرله و او نلرك آثار دهاسيله محاطدر . ایشته بوده ایکنجی هیئت مجموعه يي تشکيل ايدر. مثلا انكلتره تاریخ ادبیاننده شکسپیر بزه او زمانده يا په يالكز يتشمش، عادتا باشقه بر دنیادن دو شمش کې کورونور . لكن مارلوو ، بن جونسون کی عینی زمانده انكلتره ده دها برجوق تماشا نويسلر واردی که از نلرك تياتر ولری ده شکسپیار ککنه بكزر . واقعا بوناردن ولكن شكسپيرك صيت .  وشهرتی زمانمزده انتشار ايتمشدر ، مع مافيه شکسپیاری آکلامق ايجون زماننده بتشمش سائر صنعتکار لری ده پیش مطالعه به آلمالیدر . «تن» او چنجی بر هیئت مجموعه اولمقاوزره بوعينى فكر ومسلكه صاحب صنعتکار لری احاطه ایدن خلق كوستريبور . چونکه خلق ايجون افکار وعادات به مرکزده ایه صنعتکار لر انچونده او بله در . مسافات اعصار آره سندن بوكون بالكز صنع كارلرك آوازی ایشیدیلیور ؛ فقط بوتون اهتزازاتيله بزه قدر كان بوصدانك آلتنده بوغوق برميراني ايشيد بیورز که بوده وقتيله صنعتکار لرله هم آواز اولان خلقك افكار واصواتيدر . صنعتكارلرك اصل بویوکالکی آره . سنده باشـادقلری خلق ایله کندیلری بیننده کی آهنكك مكمليندن ايلري كلير . بناء عليه براثر صنعتی ، بر صنعتکاری ، عینی مسلکده برجوق صنعتکار لری آکلامق ايجون بونلرك عائد اولدقلری زمانده کی افکار واخلاقك حال عموميسني كمال صحتله بيلمليدر. «تن» یونان تراژه دیسی ، غوتيك طرز معماریسی ، هولانده ز رسمی ، فرانز تراژه دیسی تاريخلوني تدقيق ايدهرك هپ بو حكمك درجه اصابتنی کورمش ودها زياده ايضاح مقصد ايچون آتیدہ کی مثالی ایراد اتمشدر: جنوبی برمملکتدن شماله طوغرو بوکسلمکه
  باشلاندینی زمان بعض منطقه لره كيريليركن هر برنده باشقه بر نوع زراعتك ، باشقه بر نوع نباتاتك ظهوري كورولور . ابتدا پورتقال ، از بوقاريده زيتون ياخود اوزوم ، صوكره میشه و یولاف ، آز دها بوقاريده جام ، نهایت يوصون وبوكامماثل نباتات. هر منطقه نك كندیسنه مخصوص نباتي وطرز زراعتی واردر ، بونار منطقه نك بدا بتنده باشلار ، منتهاسنده بيتر . بو نباتات و طرز زراعتك سبب وجودی او منطقه در. او منطقه درکه وجود و یا عدم وجوديله اونلرك ظهور و یا عدم ظهورينه بادی اولور . حالبوكه منطقه دیدیکن شی حرارت و رطوبتك فلان درجه ده بولماستدن عبارت دکلده نه در ؟ تعبير ديگر له منطقه بر طاقم شرائط حاکمه دن عبارتدركه براز اول بحث ابتديكمن افكار واخلاقك حال عموميسته تمامیله مشابهدر. تحوليله فلان و يا فلان نوع نباتك ظهورینه بادی اولان بر درجه حرارت بولوندینی کی معنوی بردرجه حرارت ده واردرکه تحوليله فلان و يا فلان نوع 
  حرارت ده واردرکه تحوليله فلان و يا فلان نوع صنعتك ظهورينه باعث اولور . مثلا مصرك ، يولافك ، پورتقالك ، چامك ظهورنی آکلامق ايجون اومادی درجه حرارت ناصل تدقيق اولونيورسه بالفرض حقيقتبرستانه رساملغك ، الاسيك ادبياتك ظهورني آكلامق ایجونده او معنوی درجۂ حرارتی ، یعنی افکار و اخلاقك حال عمومیسنی تدقيق التمليدر. محصولات فكر بشرده محصولات طبیعت کی آنجق محیطلريله ايضاح اولونه بيلير . بوصور تله معماراق ، رسم ، هيكاتر اشلق ، شعر ، موسیقی کی انواع صنعتدن كافه سنك مختلف مملكتلرده ، مختلف عصر لرده سبب ظهور لريله سبب توسع وتنوعلری، سبب انحطا. طلري تعيين اولنهرق بومتعدد ، بو مختلف امثله و وثائق تاريخيه ايله هر صنعتك طبيعتي تعريف ، شرائط موجودیتی ارائه ايديلنجه صنایع نفيسه نك وعموميتله صنعتك ايضاحات تامه سی یعنی بر صنایع نفیسه فلسفه سی ، بر « حکمت بدايع » بولنمش اولورکه « ایپولیت تن » نظر نده استهتيك ايشته بومعنایی مفیددر . « تن » ك اساس مسلكني بوقدر بيلمك شيمديلك بزه كافيدر . بعدما يازيله حق حکمت بدایع بحثلری اکثریتله « تن » فلسفه سنه تماس ایده جکی ایچون بوحقايق كيندكه دها شمول
  ایله میدانه چیقار .