title: Türk Mimarisinde Renge Verilen Ehemmiyet Sırlı Tuğla ile Çini Sınâî
article: تورك معماریسنده رنکه ویریلن اهمیت صير لى طوغله ایله چینی صنایعی
  
  بوندن اول توراك مسلك معماريسنك رنكالی بر صنعت تزیین اولمق اوزره تميز ايتديكنى ورنكارك ، انشا آنده قوللانيلان مالزمه مختلفه نك عاد تا طبیعی و نگارندن چیقدیفنی و بوصور تله شكل ايله رنكك انتخاب و امتزاجنده اساس اعتباريله طوغريلق وصاغلاملق اواسندن آثار معماريه نك غايت واسع و پايدار اولان بر قدرت تأثيريه يه مالك اولديغنى سويلمشدك. بوراده بورنكارك نه صور تلوله استحصال اولونديغنى بر پارچه دها يقيندن كورمك ايستيورز و آل سلجوق ایله آل عثمان
  دور لرنده اکثریت و رجحان ایله قوللانيلان رنکلی سطح تزییناتی اصوللرنده کی مهارت وكوز للكارى وبونلرك بويله بر درجه مكملينده استحصالنده کی مشکلات وملكة صناعيا بي تعريف ايتمك ايستيورز . آثار معماريه ده مسلك تزيين، انشاده قو الانيلان مالزمه نك جنس ونوعندن وكندیسنه خاص اولان صورت استعما لندن چیقدینی جهتله مالزمه مذكوره نك خواص طبیعیه سى تزيينات معمار به نك شكل و چیز کیسی اوزرینه نصل تأثير اجوا ابتديسه رنگی دخی تزيينات مذكوره نك هيئت عموميه سنك خواص ممیزه سی اوزرینه اوقدر تأثیر اجرا ايمشدر .
  مصرك دوز وسيلمه سزی یا پر افسز هیبتلی و جدی معماریسته، قولا يلقله يشلنمكه واو يو لمغه مساعد اولميان واو اقليمك محصولی اولان غرانيت طاشی
  سبب اولدینی و اسکی یونان معبد لرينك اینجه نازك سيلمه وديرك باشلقلرينه وحياتك اك انجه حسلرینی تصویر ایدن او معتنا هيكلترا شيسنه محقق مر مرك بویله ایشاره قابلیت طبیعیه سی بر عامل مخصوص تشكيل ايتمكده بولونديني.. غرانيت ومرمرك طبیعی رنگلری مصر و يا يونان معماريستك خواص ممیزه سنی توضیح و تثبيت ايدن عامللردندر . انسان غرانيت رنکنی آکدیران کول و یا قرمزی رنکده یونانستانده براثر معمارينك بولونا جغنى و یا نیل ساحلنده مرمر و نکنده بیاض ، پنجره سز دوز وسیلمه سز پایه لی دیوارلی بر معبدك اولا جغنى خاطرينه بيله كثيره من . غرانيتك رنكى مصر معمار يسنك ، مرمر ك رنگی ایسه یونان مسلك تزينتك رنكيدر . غرانيت ایله یونان معماریسنى يا بمق نصل غير ممكن ومعناسر برشی ایسه مرمر ایله مصر انشا آتی و تزییناتی
  يا بمقده او قدر عبث وسد سر در ایشته بونك كى تورك مسلك معماريسنك ، چیقدینی اقلیمه واو اقليمك مالزمه انشائيه سنه كوره رنك مخصوصی واردر . آناطولينك
  . شرقنده وبدايتده تورك معماريسنك مالزمة انشائیه سی طوغله در شکل معماریسی نصل بو طوغله نك انشائی بر صورنده استعمالندن چیقدیه رنگی دخی صنایع مختلفه ایله استحصال اولنان طوغله نك. ونكار بدر. وبالخاصه طوغله کمی بر مالزمه صنعيه نك استعمالى متعدد شكل ور نکرده استحصال اولو نابید سندن طولایی اصول معماری یه بر وسعت و اهمیت و کندیسنه مخصوص بر ماهیت ویر مشدر قیر مزی به مائل صاری طوبراق رنکندن قويو قير مری رنکنه قدر آچیق وقويو رنکده آتشده پیشمش طوغله يا بيلا بيلير . وصوكرا طوغله نك. خارجی سطحلرى يشيل ماوى و صاری رنکلرده صير لا نمنه مساعد در که بو صير كوز للكدن ماعدا طوغ نك تأثيرات هوائیه به مقاومتنی تزیید ایدر ایشته طبیعی و یا رنكلى صيرلى طوغله لرك مالزمة انشائيه اولارق
  کمال مهارت و صنعتله استعمالیله میدانه كلن ايلك تورك آثار معماریه سنده شكله ويريلن اهمیت قدر رنكلرك استعمالته همت ابدلش و بوكا سبب طوغله نك خواص ممتازه اعمالیه سی اولمشدر طوغله ایله میدانه کتیریلن برجوق تورك آثار معماريه سنه مثال اولمق اوزره انجه مناره و صیر چه لی مدرسه نك ( فوطوغراف رسملرینی ونكسر ارائه اید بیورز . بورسم اولديغندن اصلی ایله بونك آراسنده کی كوزللك فرقني تعريف ايتمك ممكن دكلدر. بورسم بالكز شكل و چیزکی بی کوستر مکده در رنكك اثره بخش ابتديكى حقيقت وكو .
  زالکی آکلايا بيلمك ايجون مطلقا اصلانی برنده كورمك لازمدر . آثار معماريه تك ديوار لريله برابر اوریلن و بر ماهیت انشائیه سی
  اولان طوغله لرك خارجاً كندى ونكلريله و یا خود رنکلی صیر لريله بر طرفدن ده بنانك كوز للكنه خدمت ایتمسى و مسلك معماری بی تشکیل ایماری غایت ساغلام و جدی بر اصول تزيين اولمقله برابر تورك
  معمار لری اهمیت مخصوصه تزیینیه یی جائز اولان بعض جنس بنالرك خارجی جبهه لرینی و یا اقسام داخليه سنك ديوار لريله طوان و یا قبه لرینی آیریجه قاپلامه صورتیله انشاآت اساسیه ایله مناسبتدار اولیه رق و نکلی بر صور تده تزیین اتمك اصوللرينك اك معتنالريني تطبيق انتشار در . بوده صیرلی ورنکلی چینی لوحه لرينك متعدد اصو للرده تطبيقيله حاصل اولان سطح تزییناتیدر . بونلردن بری سلچو قيلرك ايلك آثار معمار به سنده اكثريتله و مبذولاً قوللاند قلری هر شكل و رنك ایچون آیری اولارق کسیلمش چینی پارچه لرينك يانيانه يا پيشدير لمسيله حاصل اولان اصول اعمال و تزییندر ہو، اسکی خرستيانلرك طاش و يا جام موزاییق اصول اعمالنی آکدیر دینی
  ايجون بعض اوروپا سیاحلری بو صورت تزیدنه چینی موزاییق دی شار در. بو صورت تسميه تك قو الانيلمسي طوغرو دکلدر . يا بيلاجق سطح تزييناتنك ويا يازيلرك چیز کیلریله رنگلری رسم
  حالنده قرار الشدير لدندن صوكرا هر پارچه ، عاد اولدینی رنکده پیشیریلن درت کوشه چینی لوحه سندن منتظماً وطوغرى كسيله رك احضار اولنور . بوکسيلمه عملیاتی فوق العاده ملكه ومهارتله اجرا اولوناجق برشيدر . چونكه چينينك بياض كيل قسميله اوزرنده کی جام كبي صيريتك سر تلكلري مختلفدر . كيل قسمنده پارچه لر یان یانه وضع اولونديني وقت بربرینی ویرینی طوتمی ایچون بر مقدار آرالق قالمي وصير طبقه سنك ایسه کناوری تمامیله اطرافنده کیلره او یمسی وخط فاصلك ، پارچه لرك بویاسیله شکلی آراسنده اینجه و منظم بر چیز کی تشکیل ایتمسی لازمدر بوندن طولایی سطح تزییناتی تشکیل ایدن چینی پارچه لرینی كوزلجه احضار ايتمك يك زياده مهارته محتا جدر.
  فقط بو اصولده زحمت و مشکلاته قارشی نتیجه ده موفقيتدن و مكمليتدن امین اولمای فائده می واردر . بركره عینی رنکده اولمی لازم اولان پارچه لرك ونكلرينك تخالف اتمسنك احتمالى يوقدر . هيئت عموميه نك كوزللكي و انتظامی ايچون بو بر مهم فائده در . منتظم اولارق الده ایدیلن پارچه لر اثرك قزانیلمش قسملرینی تشکیل ایدر قصور لي اولان پارچه لر بالكنز او پارچه نك زيان او لمسيله ويكيدن قولايلفله احضار
  اولونا بیلمسیله دكيشدير يله بيلير لر سلجوقی آثارنده اكثريتله بواصولده جينى تزييناتنك الك صنعتلى اولارق تطبيق اولونمش نمونه لرينه تصادف ایدلکده در بعضاً خارجده قالان یوزلری و نکلی ، صيرلي طوغله لرك تشكيل
  ابتديكي مزينات معماريه يه بو صوك تعريف اولنان کسمه چینی سطح تزييناتي مزج ايديله رك فوق العاده كوز للكار ميدانه كتير لكدر قونیه ده صبر چه لی مدرسه خرابه سنك اقسام باقيه سندن در سخانه سی جبهه سنك رنگی معماریسی هب بوصیرلی طوغله چينى اصولا ينك
  فوق العاده اوسته لق وصنعتله ميدانه كتير لمش بر نمونه سیدر صير چه لى مدرسه نك اصلندن شمدى المزده منتظم طاشدن غایت
  متناسب وجدى طور لى يوكسك وصاف بر شکل معماری بی حائز ، لازم اولان پر لرده کافی درجه ده معنالی تزیینات و چیچکلرله یازیلری ارائه ایدن بر قپوسی ايله بو قيونك آرقه طرفنده طوغله دن یا پیلمش غایت مهم سپت قولی منحنیسنده بر باصيق طونوزی و بونلرك محورنده حولينك قارشی جهتنده کی در خانه نك انقاضی یعنی بو در سخانه نك
  سیوری کمرلی طونوزی ایله بو
  طونوزك بالاده بیان اولنان صيرلى طوغله و جينى جبهه سنك ببقيق وسوكوك اقسامى قالمشدر . قيوايله در سخانه آراسنده اقسام مهمه واصليه يرينه بو كونك كر پيچ و خراب مدرسه اوطه لری قائم اولمشدر کچن مقاله ده قره های کبیر مدرسه سی حقنده کی معروضاتی بوراده در خاطر ایده رك بو أمرك قالان اقسامني تدقيق ايدرسهك اصلنك فوق العاده مهم بر اثر معماری اولديغته قناعت ايتمك لازمكلير. بويله اك مكلف چینی اصو للريله جبهه ی و داخلی دیوار لری تزیین اولونمش بر در سخانه ى و يك معننا ويوكسك بر ماريده معظم بر قپوسی اولان بر مدرسه نك حولى ومدرسه اوطه. لری و کتبخانه کی اقسامی عجبا نه شكل ووسعنده ايمش وكيم بيلير بواقسامك ترتيب و تنظيم نده و اوزر لرينك ايجاب ايدن يو ک کلکلره کوره اور تیلمسی ایچون کمر وطو نوزلرك انشاسنده و تزییناتنده نه مهم مسائل معاريه كمال مهار تله حل اولونمش ايمش بوكون اول مدرسه نك غائب اولان اقسامی او قدر جو قدر که قالا نلرندن بو نلری کشف بار اصل
  اينمك و يا حال اصلیلرینه دائر بر
  فكر ايدينمك محالدر . بالكز بيوك قيونك آرقه سنده حولى يه ناظر باصيق طونوزك يا پیلیشی بزه بو ضایع اولان اقسامده بك مهم كمر و طونوز اوسته لقلرينك دخى محو اولديغنى سويلمکده در . با صیق طونوز، سبت قوای منحنیسنده کمر باشلی بر طونوز در و هر حالده ایکی قات آراسنده یا پیلمش اولدیغنی کوستر مکده در پاننده کی رنکلی طوغله و چینیلوله مزین اولان آیاق ایکنجی قات اوزرینه یا پیداش اولان سيورى كمرك آیاغنی ایما ایتمکده در بو صورت تخمین اگر طوغرو ایسه مدرسه نك حوليته و در خانه سنه ناظر باصيق كمرله اورتیلی مدخلك اوزرنده فوق العاده کوزل اوستی قیالی و صحاغنك كول كه سنده لطیف بر بر وارمش. بوراده مدرسه حوليسنك و اورته سنده کی
  حوضنك سرينلك و سكونتى ایچنده راحتله، ذهن آچیقلغیله در سه چالیشیلیر سه صیر چه لی مدرسه اسمنك دخى دلالت ایتدیکی کی قونیه ده کی آثار معماريه نك بالخاصه صيرلي طوغله و جینی صنایعی ورنکلی تزیینات نقطه نظر ندن اك دكر ليلرندندر . يكى زمانك اك بيوك معمارلرى اك ماهر تزيينا تجيلرى بو يوكسك اثردن صنعت ومعرفت اوکر نملیدرلر . هم او صنعت و معرفتك هر درلو اساس وتفرعاتى يكى يشايشك احتياجات ماديه و ذوقیه سنی حیرت افزا بر صورتده تطمین ایده جك قدرت و دائمی تازه لکه مالكدر .
  في الحقيقه اوروبانك اك صنعتكار وعالم معمار لرى بر طرفدن دنيانك سودیکی کوزل اسراری میدانه کتیریر کن دیگر طرفدن بو آثار معماريه نك. واستادلرينك واصل اولدینی درجه صنعت ومعرفت قارشوسنده هیچ
  قدر کوچولد کلرینی حس ایدییور لری و بو نلردن او كره نبيله جك خزینه لر اولديغني تقدير ايدييورلو .
  قالان بعض خراب اقسامی دخی کون کچد کجه غائب او لمغه محكوم اولان بو کي مهم آثار معماريه نك المزده مع التأسف اكسيك بر قاچ فطو غرافندن بشقه نه مقیاسلی و تفرعا تلى مقطعلری و نه ده اصلنه کوره طوغری چیزاش ر نکلی رسملری واردر بونلرك الده ايد لمسي ايچون بوایش لرده ماهر و صاحب اختصاص ذوات ایله مجهز بر هیئت معماريه نك سنه لوجه و محبتله بوكا حصر اشتغال . وحیات اتمی لازمدر
  بوکاده شخصی حمیت و مسلكنه محبت کافی دکلدر . موجودیت و مكتسبات علمیه سنی بویله بر فائدة ماديه تأمين ايتمين شهر على ايشاره تخصیص ایدن فدا کار صنعت آدملرينك احتياجات ماديه لريني سائر مسلکد اشلری نسبتنده تأمين ايتمك ایجاب ایدر ، بو نقطه بزده تقدیر اولو منه باشلاندینی زمان هم صنعتکار لر ، معدار لر چوق يقيشه جك و هم ده بونلرك سعيلرى نمره دار اولا جقدر
  صير لى چينى لوحه لرينك سطح تزییناتی اولارق استعما لنك ايكنجي
  اصولی عمومیتله عثمانلی دورینه عاند آثار مسار يمده الك واسع وبارلاق بر صورنده محل تطبيق بولمشدر . طوغله ايله واونك معتنا رنكلريله آناطو لينك شرقنده ميدانه كان تورك آثار معماریه سی دها سلجوق دورينك اورته لرنده بیله آنا طولينك غر بنده کی کوزل وزنكين طاش او جاقلرینی بولد قجه یواش یواش منتظم طاش معماريسنه انتقال ايتمكه باشلامش وفقط طوغله مالزمه سنك انشاات اساسلرنی واو زمانه قدر اولان خدمتلرینی و صنعتك اكتساب اولنان درجه ی او توتمیه رق. او كاده صادق قالمش و منتظم طاش ایله طوغله یی لایق اولدقاری پر لرده استعمال ايده رك منتظم طاش ایله طوغله نك ورنكلى صيرنى طوغله نك. مر جيله حاصل اولان انشا آنده تکامل درجه سنه واصل اولمشدر .
  بیان اولنان قره ای ، صیر چه لی مدرسه لرى وكذا قونيه ده انجه مناره ، صاحب عطا ودها سائر آثار معماريه بوكا برو مثال تشکیل ایتمکده در . كرك بونلر وكرك سائر خان وکروان سرایلری کی آثار معماریه نظر تدقیقه آلينيرسه خارجی جبهه لرك منتظم طاش معماريسى ایله و داخلى اقسام ومزيناتك طوغله وصيرلى طوغله ایله اكمال ايدلش اولدینی آکلا شیلنده در. عثمانلی دورينك آثار معماریه سنده او زمانه قدر قزائيلن فن وصنعت واصول انشا وتزيين عين روح واستعداد ایله ترقی ایتدير لمشدر، وحكومتك بيوكلكيله متناسب درجه لرده جهانده شهرت قزانمش آثار ميدانه كتير لمشدر. بو آثار اكثريتله قالكر طاشنك مختلف جنسلرينك و نكلرنده و منتظم طاش معماریسنده در طاش معماريسته دها زیاده برقیمت وفائده ویره بيلمك ايجون هر حالده منتظم طاشك اك ابي جنسلر ندن بيله دكر لى عد ابتدكلری رنکلی چینی . تزییناتی طاش كتابه لر آراسنده و معتنا محللرده قوللأعمشلر در
  جبهه نرده منتظم طاش كتابه لر و کمر لر آراسنده قوللانیلان چینی تزیینات هم چینی به قیمت ورنكلرينه كوزه للك وهم ده جبهه نك هيئت عمومیه سنه بر اصالت ویرو. چینیلری کندیلر ندن دها عادی مالزمه ايجنده قوللانمق بالاندن کوسترش حسلرینی ویرد. بیاغی صیوا آراسنده و يا طاش تقليدى صيوا كتابه لر آراسنده چینیلر نه قدر کوزل اولسه لر قیمتلرینی غائب ایدرلر . اوندن طولایی چينيلرك ، اثر معمارينك نره لرنده قوللانيلا جغنك واو بولره كوره مزينات ، شكل جسامت ، ورنكنك تعييني کوچ بر مسئله صنعتدر بوجهتله اسکی عثمانلی آثاری خارق العاده نمونه لر ميدانه كتير مشدو
  بوراده چینیلر سلچو قيلرده اولدینی کی شکل و رنکه کوره آیری
  آبری چینیلردن کسیلمیوب چینیدن یا پیلمسی مراد اولونان اثر ويا سطح تزییناتی اکثریتله بر طاقم خطوط متوازيه ايله كوچك اقسامه بولونه رك بوقسملره تصادف ایدن سیلمه لر، شکللر و رنگلر آیری آیری است سال اولنور و خطوط مذکوره اوزره یان یانه بر لشدیریلن چینیلر دن أمرك وتزييناتك هیئت عمومیه سی چیقار
  .
  بوصورت اعمالده موفقيت اصولك مختلف عملياتنده فوق العاده ملكه ومهارته ودرين بر تجربه به متوقف اولوب بر نقطه سنده ايديله جك برقصور ويا دقتسزلك تكميل أترك هيئت عموميه سنك عدم موفقيتلر سبب اولا بيلير . مثلا : پارچه لرك برنده زمينك رنگنده نتیجه لمسنه سبب اولا بيلير آز بر آچیقلق و یا قویولق تکمیل هیئتده بر لکه بابار . و لطافتی بر لکنی غائب ایتدیرر و یاخود چینی لوحه لرك و يا سيلمه لرك پيشير يلير كن تبديل شكل ايده رك آیریلی تفرعات معمار یه ده بر پا کلشلق و اهمال حسلريني ويره جك قصور لردندر ، و بویله قصور لردن عاری چینی پارچه لرينك اعمالی ایسه صنعتك درلو درلو عملیاتنده اوزون تجربه لوله
  اكتساب اولونمش فن ومعرفته ومعلومات واقتداره متوقفدر تکمیل بو معر فتلر، مهارتلر وانجه لكار بوكون او تودلمش اولديغندن چینی آثارینی اسکی پارلاقلق وقيمتيله كوز للكيله تقليد ايتمك بيله ممكن دكلدر. بو جهتله كرك سلجوق دورينه عائد اولان وبك آز بقایاسی قالان صیرلی طوغله و چینی آثارى وكرك عثمانلي دورينك چينى قاپلامه تزييناتى الابد ير لرينه قونيلا ما يا جق آثار عتيقه مهمه دندر ملتی سون و تاريخنه حرمت و محبتى اولان هر تورك و مسلمان المزده قالان شو آثاری محافظه ايجون بالذات الندن كلنى صرف ایتمکده تردد اینمه مليدر. 
  معمار : كمال الدين :