title: Felsefe: Felsefe-yi Maddiyun ile Felsefe-yi Ruhiyyunun Çarpışması
article: چار پشمسی [۱]
  د ماديون فلسفه سنك اديانه هجومی » عنوان آلتنده بازمش اولد يغمز مقاله به قارئين كرامك يك زياده اهتمام ایتدکاری اکلاپورم ؛ هر طرفدن کوندريلن مكتوبلرده و مادیون » فلسفه سیله « روحيون » فلسفه سی آره سنده کی منازعه به عائد اولان مباحثك ايجنه طالارق اونلرى تتبع ايته من طلب اولنيور : هم ده بونك حيات اجتماعيه من [۱] مترجمی : آنسه کیلی احمد حمدي اوزرينه بك بيوك تأثيرى او له جيده تأکید اولنور . بز بو ایشی هر نه قدر باشلاد يغمز . « دائرةالمعارفي ، باشه چیقار دقدن وكره به برافق ايستيور ايسهكده آرزوی عمومی به قارشی جواب ويرمكدن بشقه چاره بولامدق ؛ بناء عليه كلفتني نظر اهمیته آلميه رق امتك دعوتنه اجاتی اختیار ايله دك ؛ اميد ايدرزکه : بونكله اوزريمزه ترتب ايدن حقوقك بعضيسني ايفا ايتمش اولورز . والله المستعان وعليه التكلان فقط، بو میدان مباحثه به کند می آ نمازدن مقدم شو ایکی فلسفه آره سنده کی خاطري صاييلان محاربه نك وجوه تفصیلی حقنده اختيار ايده حكم مسلکی - قارئينى متيقظ بولوند يرمق مقصديله - بيان ايتمك ايستيورم . بونك ايجونده اولا طبیعت، ماده، حياة، نظام كائنات، انسان، اجتماع اوزرینه اولان مذاهب جديده ی تلخیص ایله باشلامق ؛ صـوكرهده بونلردن ألده ايديان آراء ماديه يی اونلرك هاووردقلری اعتراضلردن ، اور ته به قوید قاری شبهه لردن هیچ بر شیئی تخفیف ایتمه بهرك . بسط و تمهيد ايمه یي موافق كوريورم . هم ده ، اونلرك آرا وافكارني ، اونلری تأیید خصوصنده يك ايلرى كيدنلركده راضی اوله جنی اوزره صورت حقیقیه سیله تصوير ايتمك ايجون وسعمى صوك درجه به قدر بذل ايده حکم که : او نار طرفندن آتیلان مرميلری ، شبه لری مناقشه ايديكمر زمان قارئین کرام ، اونلرك ضعيف ، قوی جهتلرینی ، صواب وخطا اولان نقطه لرينى يجه كورسون، برده بوروده چکمز سلسله مباحثه دن چیقه حق نتیجه اوزرینه قارئين كرامك و يره جکی حکم ، ایکی خصمك اوزون اوزادی به ایراد ابتدكلرى اك بليغ حجج ودلائلی ایشتدكدن سوکره ويريلن احكام عادله صفتنى حائز اولسون . فلسفة ماديه يك قديم در : بوفلسفه نك ايلك واضعاري فلاسفه قدیم یونانیه در . فلاسفه يونانيه نك آثاريني تتبع ايدنلر : اك اول روحی انکار ايدرك هر شيئك اصلى صواولديغي زعمنده بولنان فيلسوفك میلاد عیسی دن ( 635 ) سنه مقدم تولد ايدن « طاليس » اولديغنه ذاهب اولمشلر در .بونی، ربع عصر مقداری بر زمان کد کدن دو کره و انکساندر ، تعقیب ایدیور اوده هر شيئك اصلى هيولا اولوب بونك غير متناهی اولديغنی ، حركت ذاتيه سي بولند یعنی زعم ایدیوردی . دها صوكره ۱۰ کسنو فانس » ، « پارمنید » »  « هرقليط دا مبيذ و قلس» بو مسلکی تعقیب ایدیورلردی؛ بونلرده عالم ازلی در ، مخلوق دکلدر؛ یعنی عالم ماده سیله قديم در؛ بنفسه متحرك در + نواميسيله قائم در ... زعمنده بولنيورلردی. بوندن بشقه « امبيد وقلس ، عالم حيك ( عضوياتك ) تدريجا تكون ايدرك وجود ، بوكون بولندینی درجه به کلنجه به قدر ناقصدن كاملك نشئت ايدوب كلديكنه قائل اولمشدی . بوندن صوكره « لوسييب » ظهور ایدیور . بو فيلسوف ده ماده تكغير قابل انقسام ، مجملري متساوی اولان اوفاق دره لردن متكون اولوب ازلدن فضای نامتناهی اولان بوشلقده بذاتها متحرك اولديغنه ، اجسام مختلفه لك بوندن اجتماع وتركب ابتديكنه، غير قابل زوال اولديغنه قائل اولیوردی . « ديمقراط ، ده بو مذهبي تعقيب ايدرك بو مذهبي علم ايله تقويه ایله دی ، بومذهبي شرحه قوت ويروب فلسفه سنی دیله دیکی قدر توسیع ايده رك كندیسی ده او را به نسبت اولندی . بونك فلسفه سنك حاوي اولدینی معنی شو ایدی : «کافه جمادات وحيواناتك اصلى جواهر فرده در ؛ جواهر فرده غابت دقیق و آرالری مسافه ، بوشلق ايله آبرلمـش اولان بر طاقم ذره لردر ؛ عوالم ايجون بر نهایت بوق در ؛ عوالم ، قوای طبیعتله تولد ايدرك صوكره زائل اولیور ، اونك محلنه بشقه سى حلول ايديور ، روح غايت ايجه اولان جواهر فردهدن عبارت اولوب مخلد دکل در . » بوندن صوكره سوفسطائيه فلسفه سی نشئت ايدرك ناسي عقائد ومحسوساتك هر ایکیسنده شکه دو شورپور ؛ اللهی، روحی ، عدل مطلقی انکار ایدیوردی
  ن. ومحسوساتك هر ایکیسنده شکه دو شورپور ؛ اللهی، روحی ، عدل مطلقی صوكره سقراط ، افلاطون، ارسطو و تا بعاری زماننده بلاد یونانیه ده روحيون فلسفه سی یوکسليوردي : لكن هر عصرده بوناره مخالف بعض افراد بولنيوردی ؛ ارسطونك تلميذارندن اولان «ناو فرسطيس» ده بوناردن در : اصل بونارك اك بيوكاري « اپیکور » ایدی. «ابیکور» . قبل الميلاد « ٣٤٢ » ده تولد ایتمش ابدی، کتابندن التهيات قسمنى قالدبر ارق جواهر فرده مذهبی تأیید اید بوردی : « اپیکور » اويله زعم ایدیوردیکه : جواهر فرده فضای نامتناهیده بنفسه حرکت دائمه ايله متحرك در بوالرك بعضيمي ديگر به تصادم ايدنجه زوبعك حركتی کی بر حرکت حدوث ايدرك اتفاق و تصادفله ـ قصد ايله ، علم وحكمت ايله دكل ـ صور عديده و تراكيب مختلفه به مؤدى اولمش در ؛ یعنی اجزاء فرده نك اتفاقی اولارق يكديكريله تماس ايتملرندن صورت ایله تركيب وجوده كلش در بالا خره ابيكوريه دن هوکړه بلاد يونانيه ده ظهور ایدن بعض حادثات ودين مسيحنك ده كلسیله ماديون فلسفه سنه بر دورغونلق، بر او بوشقلق عارض اولمغله ارسطو و افلاطون فلسفه سی احراز سيادت ايدرك اوج اعلایه صعود ایدیوردی . لكن مسیح دن سوکره اون التنجي عصرك بدا يتلرنده ايتاليا فيلسوفارندن « بطرس بومبانيوس، ظهور ايدرك بر كتاب نشر ایتدی؛ د بومبانيوس » او کتابنده روحی انکار ایدیور : بدنسز روحك قائم اولمو مستحيل اولديغنه ذاهب اولیوردی . اون التنجي عصرك نها يتلرينه طوغری فرانسز فیلسوفارندن «جساندی » ، « بومبانيوس »ی تعقیب ایدیور : ماديون فلسفه سنى تجديد ايدرك « بومبانيوس » ك زعمنى تأييد ، واونك اوزرینه دهـا زیاده اید یوردی  موکره اون بدنجی عصرده انكليز فياس وفارندن - جون لوك ،  ظهور ایتدی . بو فيلسوف ده نفس ايجون معارف غريزيه  اولديغنی انکار ایدیور ؛ عقل انساني يي ، اوزرینه محسوسات خارجيه مطبوع اولان لوح مجلا یه تشبیه اید یوردی . « جون لوك ، ك نظر به سنه كوره « عقلده تولد ایدن هرشي ، طريق حواس ايله وارد اولیور ، طریق حواسدن وارد اولميان شيار عقلده تولد ايده ميودي . اون سکزنجي عصرده ایسه فرانسه ده « بطرس بيل ، ظهور ایدیوردی . بونك مقرراته كوره : « الحاد ، اعتقادات خرافيه دن افضل ایدی ؛ خلوده وجناب حقه اعتقاد ايتمكسزينده امتك قوام و بقاسی اولور ايدي » ينه بوعصرده فيلسوف « دولامتری ، برکتاب نشر ایدر که مصادر علمك بالكنز حواس اولديغنی ، ماده ایله روحك مرايكيسي ده بر شیدن عبارت اولوب روح حیوانی ایله روح انسانی آره سنده فرق اولمد یعنی سویله یوردی . آلمان فیلسوفارندن « هو لباح ، ده بونك طريقه سلوك ايتمش دى ؛ « هو لباح » دیوردیکه : هرشی ، طبیعتده محصور در ؛ ماورای طبیعتده « خيال ، ك تولید ایله دیکی شیلردن بشقه هیچ بر موجود بوق در  « هو لياح ، اسباب غاليه يي ، یعنی کائنات واجزاء كائناتك غايات مقرره ، مقاصد معينه ايجون خلق اولندقلرینی ده انکار ایدیوردی مثلا : بوناره کوره «کوز » ی - اویله ديگر لرينك قائل اولدقاری کی ـ كنديسيله كورولمك ، نوريله نائل هدايت اولنمق مقصديله فوق الطبيعه برقوت ايجاد ايتمش دکلدر ؛ بلکه تصادف و اتفاق نتیجه سی اولارق كوز بولنديغندن طولابی حیوانات ده اونکه کوره به ، انتفاع ایمکه باشلامشدر .
  وقتاكه « دائرة المعارف » مؤلفلرندن اولان « ديدون » فرانسه ده ظهور ایتدی ، اوزمان مادیون مذهبی شایع اولمه به باشلادی ؛ «دیدون» دیوردی که : ماده دن بشقه موجود يو قدر؛ باقيكز حرارت واسطه سیله يمورطه دن برذی حیات وجوده كتيرمك انسان ايجون ناصل ممکن در (یعنی هرشی ماده ایله ايضاح اولنور : حيات ده ماده نك معتدل برصورنده امتزاجندن عبارتدر . ) بالكنز بو نظريه ايله الهبونك بتـون نظرياتنك باطل اولاجني اعتقادنده بولنيوردي . « ديدون » • كوره وجود ، ماده ده اولان بر تبادل ، دائمی بداختار ابدی « 1715 ، سنة ميلاد به سنده تولد ایدن فرانسز فيلسوفلرندن كوندياك ه ده دیدرونه التحاق ایدیوردی . چونکه بوفيلسوفه كوره نفر ايله عقلك هر ايكيسيده حرکات عصبيه دن بشقه برشی دکلدی . و انسانك هر طرفی اعصاب در ، مثل مشهوری ده بورادن متولددر . انكلتره ده ظهور ایدن « دافيد هوم » ده بونلردن ایدی ؛ چونکه
  بوده روحی ، خلودي انكار ايديور ، وحى تكذيب ايديور ، بتون
  ادبانه طعن و تشنیع ایدیوردی ايشته غربك حالي يو مرکزده در . شرقه كانجه : شرقده ماديون فلسفه سنك ظهوری آنجق ایکنی عصر هجری به تصادف ایدیوردی . چونکه اوزمانلر بعض كتب اوائل ترجمه اولنمش ايدي ؛ لكن او نلرك مذهباری نشو و نما بولمديني جهتله اصلال اينديكي كيم سهلر يك محدود ابدی . و فلسفه نك اذهان اوزرینه عدم سطوتك اسباندن بریسیده : عمرانك ترقيسي ، حرکت علمك تنشيطي روح حریت و سلامتی نشر اتمسی، هر مذهبده مباحثه بی مباح قیلمسی خصوصنده اسلامك يا يمش اولديغي تأثير ايدى. بونور مدنی مستفیض، نفوسی، مخاصمه دینده طر فكبر لكدن منع ایدیوردی. لكن ، شرقه طوغری آقوب كان حادثات مولمه طولا بيسيله شر قده اولان هر حرکت ، حتى حركت الحادده توقف ايتمش ابدی . اون طقوز نجی عصر دن اعتباراً ايسه مؤسسات علميه لرده شرق ، غرب ایله اختلاط ايدرك غربدن ماديون فلسفه سنك نظرياتي اقتباس اتمه به باشلادیلر . بوصورتله اوزمانه قدر درغون اولان ماديون فلسفه می بنه جانلانوردی . دوقتور يعقوب صروف ابله فارس نمر المقتطف مجله سیله بو فلسفه بی سوریه و مصر طر فلرنده نشره قيام ابتديلر. شوقدر واركه مجله نك قار نلريني ـ كه اك بيوكارى اهل اعتقاددن در . ـ اغضاب ايتمك، قورقوسيله بونلر صرف مادی اولان فکر لر بنی جهراً اور ته به قو يمغه بكده قادر اولاميور لردی . دوقتور شبلي شميل ايسه قلباً بونلردن دها حرأتكار، شكيمة بونلردن دها شدتلی اولدینی جهتله مبادي ماديه سنی بتون صراحتيله علنا اور ته به قویدی ؛ خالق تعالی ، روحی ، خلودی انکار ایله دی؛ قرق سنه دنبری باز مش اولديغي شيلرك هيسنده ماديون مسلكني بك مفرط برصورنده مدافعه ایتدیکی کی ، الیومده شجیع بر مدافع کی مسلك ماديونی مدافعه ایتمکده در . بناء عليه شرقده ماديونك رئيسي ، دوقتور شميل شبلی ديرسمك تعجب اولنماملیدر  شبلی شمیل ، « علامه بوخنر »ك دارون مذهبی اوزرینه اولان شرحنى عربجه به ترجمه ایتدیکی کی ، اونك فلسفه سني تأييد خصوصنده خیلی رساله لرده باز مشدر ؛ بوصورته نفوسده اینچه برایز براقش در بناء عليه بو مملکننده ، ماديونك استنادايتد يکي اصو للرى نقض ايدرك فلسفة روحيوني تقويه ایتمکده کی غرض و مقصد مزده اونك فلسفه سیله باز بلرینی ابطال ايتمك اولاجق در .
  ایشته بوتلر ، اوت بورا به قدر تعداد ابتديكمز بوفيلسوفار مذهب ماديونك اماملری درکه : میلاد عیسی دن بدی عصر اول دن بوكونه قدر اقطار مختلفه ده بولنهرق غير منقطع سلسلهلر تألیف ایتدیلر. لكن بونلر ، هیچ بر عصرده اون طقوز نجی عصرك اخيرنده کی قدر قوى الشكيمه ، شديد الممارسها، لما مشلر در؛ چونکه رده يك چوق مباحث ظهور ایدیوردی : مثلاطبقات الارض مباحثنده «لیل»، نباتاتده «بودن»، حيواناتده - جبيل » ، احافيرده « اغاسين » ، اصل حيات وتولد ذاتي ( تولد بنفسه ) ده « هكل » ، « جيجر ، ، ماده نك اصلی مسئله سنده « ويليام طومسون ، کی فیلسو فلر ظهور ايديورلردي. ایشته قواعد طبيعيه اوزرینه بوكسلين ماديون مذهبنك بناسى بونار ایله تمام اولدی . صـوكرا «شارل دارون» كلهرك فلسفة تحول ، ياخود نشوا وارتقا فلسفه سیله بو بناى عالى في تتويج ابتدى ؛ بوصور تله ماديون فلسفه سي غاية قصوايه بالغ اوليور ، بوكا مقابلده روحيون فلسفه سـنك  معالمى الدراسه بور طوتيوردی. اگر مادیوندن ، حتى فيزيولوژي كبير «روسل ولاس»، طبقات الارض علماسندن «أوليفر لودج» استاذالكيمياوي « وليم كروكس ، انكليز جمعيت علميه سنك رؤساسندن علامه و فلکی شهیر آلمانيالی « زولنر » ایله، فرانسه لی « قاميل فلاماريون » وحد حسابه كله بن دها برجوق ذوات کی بالذات فلسفه ماديه مؤسسلرندن اولان اعاظم وجالك مباحث نفسية تجربيه ایله ديگر لرينه قارشی جیقم_الري اولسه بدی فلسفه روحيون بر دها بلنی طوغرولته ميه حق نسبتده زواله محکوم ایدی. فقط بر قسمتی شمدی تعداد ایتدیکمز، دیگر لر نيده تفصيلاً بحثلرینی سر دایده جكمز برده ذكر ايده حكمز بودوات ابله فلسفه روحيون دوشدیکی بردن بنه قالقبور ، وقواعد حسيه طبيعيه اوزرینه استناد ایدیوردی . بناء عليه ماديون فلسفه سیله روحيون فلسفه سی بیننه او بله بر محاربه ، چار پیشمه کیر دی که : صفحات تاريخ مثلنى بيله قيد ايمه مش در . صوکره کندیسنه معاونت کوسترلد که فلسفه روحيون دها زیادہ پارلاديغندن ماديون فلسفه سي بوكا قارشی مباحث روحیه به مطلع اولمايان ، ياخود لسبب من الاسباب مطلع اولمق ايسته مين رؤسادن بشقه ملجأ بولا میوردی ؛ بز ماديون مذهبنك اساسی اولان اصول طبيعيه وفروض علميه لك کہی بیان اتمه دن اول بومعركة علمى نك ادوار بني تفصيله كير يشمه به . جکز که : طرفكبر لك ايله اتهاما وانما يهلم؛ برده خصمين متنازعينك قوتلرينك مجموعی حقنده قارئين برعا ايدينه بيلسينلر! بناء عليه اولا اصل ماده حقنده مادیون مذهبنك نه اولديغنی، صوكره و حدت طبیعت، صوكره حیات حقنده کی فکر لرینی، دها صوكره «دارون» مذهبنی، حدوث خلقی فعل نوامیسی ایله تعليل ايتمهاريني، بونك اوزرینه بنا ابتد کلری نفی خالق و نفی روح مسئله لربى ايضاح ایده جکنز. بونارك هيسندن صوكرهده بوعلمی مسئله لرك هيسنده بالذات كندي اسلوبلری اوزره مناقشه ايدرك صوكره رو حيون فلسفه سنی بسط و تمهيد وبوفلسفة جديده نك الله ، روح ، بقا عقيده سنه نه صور تله باردم ایتدیکنی ، بو فلسفه نك كرك شـمدی به قدر احداث ایندیکی ؛ كرك بوندن ه وكره عالمده ميدانه كتيره جکی انقلابات مقبوله به اشارت  ایده جكز . والله ولى الصالحين