title: Malûmat-ı İlmiyyeden Mâbad
article: معلومات علميه 
  دن 
  ( ما بعد ) 
   
  اولديغنى اكلار وبوجهتله قوقویی بر درجه شرح و تفصيل 
  ایدرز . 
  ۹۳ 
  بويله جه برشيئك علتنى اكلامق ياخود برشي تعريف و ايضاح ايتمك سببه واقف أو لمقدر . لكن برشيئك سببي اولان نسنه ديكرينك نتيجه سى اولور . 
  بر کومه صمانك طوتيشوب اطرافه برقوقو ياييلديغنى فرض ايده لم . بوقوقويي حس ايدنجه و بونك يا نان بر صمان کومه سندن انتشار و نشئت ایتدیكنى اكلاينجه كمك طويشد یر دیغنی یا خود بوصمانك طوتيشمسنه كيمك سبب اولديغنى صورارز . اكر يانان بركبريتك صمانه آتیلش اولديغنى کشف ایدر سه یا نغينه سبب ایشته بوكبريت اولدی دیرز. لكن بو كبريت اولجه او راده یوقدی بونی مطلقا برادم كتير مش وياقه رق صمانه آتشدر ایشته اوازمان بوکبریتی اورايه كيمك قويديغنى سؤال ایدرز بوفعل بلا اختیار می 
  يوقسه بر مرام و مقصده مبنی می یا پیلدی ؟ و بو حالده نیتی نه ايدى ؟ بو حالی ايقاعه کندینی سوق ايدن سبب نه در؟ بویله برسبيه مالكيتك علتى نه در ? ایشته بودر لو مسلسل سؤ الدرك نهایتی او لمدینی اشکار در . 
  هر شی سبب کي تقدم ایدن ديكر برينك نتيجه سيدر . و بو سبب بالذات ديگر برسبیدن نشئت ایتدیکی و بویله جه تعقيب ايتمك ايستد كچه بتون بوسلسله اسباب و نتایج اولقدر اوزانه جنی سهولتله اكلاشيلور . سبينى ياخود علت موجودیتی کشف ایدر ایتمز در حال اوشي تعريف وتفصيل اولندی دنيلور . لكن ايضاح وتعريف سببك سيبنى بولور 
  ٩٤ 
  ايسه ك دها مكمل و اسباب و نتایج زنجيرينه نه قدر جستجو حلقه لرى علاوه ایدر ايسه ك اولقدر اوضح واكمل اولور . مع مافيه بر ايضاح وتعريف مكمل اوله من . زيرا بوكون درجه كما لده كورينان اطلاع بشرى بدايت اشيايه بك 
  اوزا قدر . 
  ٠٤- خواص اشیا 
  بر شيك دائما نتيجه مخصوصه ، براثر مخصوص حاصل ایتدیکی تحقق ايدنجه بعضاً بواثره ، بونتجه يه او شيئك خاصه سی دیرز . ایشته صار مساق قوقوسى صار مساقلرك بر خاصه سیدر دینور . زیرا بونبات بورنمزه باقلا شدير يلنجه رايحه مخصوصه سیله قوه شامه یی بالایقاظ برحسيت. مخصوصه به بادی اولور كذا قورشون آغر در وبو ثقلت قورشونك برخاصه سیدر دیرز چونکه المزده طوتدقيه دائما بزه برحس ثقلت ويرر؛ وكذا صويك جرياني تكرلكى دوندیره بیلور؛ بخاری ما کنه یي تحريك ايدر بوجهتله صوبه تحريك وتدوير خاصه سنه مالكدر دنيلور زیرا جریان تكرلكك دورينه بخار ماكنه نك حركتنه باعثدر ؛ والحاصل برمار زهر ناکده انسانی اولديرمك خاصه سی واردر دینور؛ زیرا انك ايصير مه سی انسانك موتنى موجبدر ديمك او اور که اشیایه عطف و اسناد اولنان خواص بونلرك حاصل ابتديكى بعض آثار و نتايجدر . 
  ٩٥ 
  مواد صنعيه وطبيعيه 
  <1.0 
  . طبیعت . 
  او ، آرابه ، اواشیاسی، ماکنه کی حواسمزله کسب اطلاع ودرك ايتد يكمز برچوق اشيايه « مواد صنعيه » دنيلور . زیرا بو مواد صنایع بشریه ایله تشكل ايتمشدر . مع مافيه دها بر چوق اشیا واردر كه انسانك الندن كمديكي كي بشريتك عدمى فرض اولندقده ينه عين حالده بولنورلر ؛ كوك ، بلوط ، کونش ، آی ، یلدز ، وسائره کبی بوجنس اشیایه « مواد طبيعيه دیرلر. و هيسنك اجتماعنه ده « طبیعت » اسمنى ويريرز طبیعت » موجودات ومحسوساتك هيئت مجموعه سيدر. 
  - اشیای صنعيه 
  -7 
  انسانك يد استادانه سیله تفريق ويا توحيد ايديله رك اعمال 
  او لنمش اشیای طبیعیه در 
  طبیعت ایله صنعت، اشیای طبیعیه ایله صنعيه اره سنی تفریق و تمييز هر نقدر غایت قولای ایسه ده بونلرك كافه سنك ينه طبيعته راجع اولديغنی خاطر لق لازمدر. حتى انسان طرفندن یا پیلاش کبی با قیلان مواد صنعيه بيله تحویل حال ایلش اشیای طبیعیه دن بشقه برشی دکلدر . يراتمق گیفیتی یعنی مقدما هیچ بر شکل تحتنده موجود اولميان شيئه 
  47 
  وجود ويرمك انسان كى بر مخلوقك هيج بروقت الندن كلمز . خلقت ایچون برید قدرت لازمدر بوندن بشقه انسانك مواد طبیعیه يي جمع يا خود تقسيم ايدرك اعماله اولان قوت واقتدارى بنه خواص اشيانك وقوفيله جارى اولديغنى او نو تما مليدر. فى الحقيقه كافه اشیای مصنوعه بشریت ديديكمز برجزؤ طبيعتك فعل وتأثيريله ميدانه كلش محصولات و معمولاتدر . بر قوطی یا په لم دید یکزده مراد و مقصد من على العاده تحته لر كسوب پارچه لرینی بر لشدیره رك چویله مکدن عبارتدر . حالبوكه تحته بر درلو، چوی بشقه بردر لو مواد طبیعه دندر . بر ساعت مختلف طرزده کسیلوب 
  جمع ايدلمش التون وسائر معدنیاتدن یا پیلشدر البسه ، يوك ، يموق ، وايبك وسائر بوكي مواد طبيعيه دن معمولدر . حتى بتون بواشیایی اعمال ایدن انسانلر بیله مواد طبیعیه دندر طوغرامه جی ، قوندره جی ، دولکر والحاصل کافۀ اصحاب صنایع اشیاى طبيعيه نك خواصنه ، وبو اشیایی اعمال و تحویل شکل ایله انسانلره نافع قيلق ايچون طبيعتده سلسله اسباب و نتايجه اولدقجه واقف اشخاصدر. تحته نك خواصندن بعضيسنه واقف اولمينجه طوغراماجی بر صنداليه بله یا به من چلتگیر دميرك آتشده يمو شاد يغني و دو کلکه صلاحيت كسب ايتد يكنى بيلمينجه هیچ بروقت 
  ( ما بعدى وار )