<!DOCTYPE html>
<html class="no-js" lang="en"><head><meta charset="utf-8"/><meta content="notranslate" name="google"/><meta content="ie=edge" http-equiv="x-ua-compatible"/><title>Fehmi Koru: İdlib mutabakatına sevinmem gerek; ama bildiklerim var</title><meta content='"Olan biten hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı" ' name="description"/><meta content="Turkish" name="language"/><meta content="width=device-width, initial-scale=1, shrink-to-fit=no" name="viewport"/><meta content="website" property="og:type"/><meta content="tr_TR" property="og:locale"/><meta content="T24" property="og:site_name"/><meta content="Fehmi Koru: İdlib mutabakatına sevinmem gerek; ama bildiklerim var" property="og:title"/><meta content='"Olan biten hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı" ' property="og:description"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/stories/2018/09/raw_fehmi-koru-idlib-mutabakatina-sevinmem-gerek-amabildiklerim-var-sevinmek-icimden-gelmiyor_520499708.jpg" property="og:image"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/stories/2018/09/raw_fehmi-koru-idlib-mutabakatina-sevinmem-gerek-amabildiklerim-var-sevinmek-icimden-gelmiyor_520499708.jpg" property="og:image:secure_url"/><meta content="https://t24.com.tr/haber/fehmi-koru-idlib-mutabakatina-sevinmem-gerek-ama-bildiklerim-var,704788" property="og:url"/><meta content="321655424537296" property="fb:pages"/><meta content="summary" name="twitter:card"/><meta content="@t24comtr" name="twitter:site"/><meta content="Fehmi Koru: İdlib mutabakatına sevinmem gerek; ama bildiklerim var" name="twitter:title"/><meta content='"Olan biten hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı" ' name="twitter:description"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/stories/2018/09/raw_fehmi-koru-idlib-mutabakatina-sevinmem-gerek-amabildiklerim-var-sevinmek-icimden-gelmiyor_520499708.jpg" name="twitter:image"/><meta content="#ffffff" name="msapplication-TileColor"/><meta content="/favicons/ms-icon-144x144.png" name="msapplication-TileImage"/><meta content="#ffffff" name="theme-color"/><div>
</div><div></div></head><body><div id="app"><div style="overflow:hidden;position:relative"></div><div style="text-align:left"><div class="_3frbd"><div class="_2-Teu"><div class="container"><div class="row"><div class="col-sm-4 col-xs-12"><a class="_1suLl" href="/" title="T24 Logo"><img alt="T24 Logo" class="_2MLZR" src="/assets/96718156.png" srcset="/assets/dffed3f4.png 2x"/><img alt="T24 Logo" class="_2g-Cz" src="/assets/f29b5a75.png" srcset="/assets/a08a028e.png 2x"/></a></div><div class="col-sm-2 hidden-xs"></div><div class="col-sm-6 hidden-xs"><ul class="_3iX5a"></ul></div></div></div></div><div class="_2Oij0"><div class="container"><div class="row"><div class="col-xs-12"><ul><li class=""><a href="/son-dakika" title="Son Dakika">Son Dakika</a></li><li class=""><a href="/son-yazilar" title="Yazarlar">Yazarlar</a></li><li class=""><a href="/haber/gundem" title="Gündem">Gündem</a></li><li class=""><a href="/pazar" title="T24 Pazar">T24 Pazar</a></li><li class=""><a href="/k24" title="Kitap24">Kitap24</a></li><li class=""><a href="/haber/dunya" title="Dünya">Dünya</a></li><li class=""><a href="/haber/ekonomi" title="Ekonomi">Ekonomi</a></li><li class=""><a href="/video" title="Video">Video</a></li><li class=""><a href="/haber/spor" title="Spor">Spor</a></li><li class="_1g2zN" role="presentation"><p>Diğer</p><ul><li class=""><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></li><li class=""><a href="/basin" title="Basında Bugün">Basında Bugün</a></li><li class=""><a href="/hava-durumu" title="Hava Durumu">Hava Durumu</a></li><li class=""><a href="/doviz" title="Döviz">Döviz</a></li><li class=""><a href="/foto-haber" title="Galeri">Galeri</a></li><li class=""><a href="/konular" title="Konular">Konular</a></li><li class=""><a href="/mizah-dergileri" title="Mizah Dergileri">Mizah Dergileri</a></li><li class=""><a href="/bir-bakista-bugun" title="Bir Bakışta Bugün">Bir Bakışta Bugün</a></li></ul></li></ul></div></div></div></div><div class="_2iETE" role="presentation"><div class="_3CNoF"></div><ul><li class=""><a href="/" title="Anasayfa">Anasayfa</a></li><li class=""><a href="/son-dakika" title="Son Dakika">Son Dakika</a></li><li class=""><a href="/son-yazilar" title="Yazarlar">Yazarlar</a></li><li class=""><a href="/haber/gundem" title="Gündem">Gündem</a></li><li class=""><a href="/pazar" title="T24 Pazar">T24 Pazar</a></li><li class=""><a href="/k24" title="Kitap24">Kitap24</a></li><li class=""><a href="/haber/dunya" title="Dünya">Dünya</a></li><li class=""><a href="/haber/ekonomi" title="Ekonomi">Ekonomi</a></li><li class=""><a href="/video" title="Video">Video</a></li><li class=""><a href="/haber/spor" title="Spor">Spor</a></li><li class=""><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></li><li class=""><a href="/basin" title="Basında Bugün">Basında Bugün</a></li><li class=""><a href="/hava-durumu" title="Hava Durumu">Hava Durumu</a></li><li class=""><a href="/doviz" title="Döviz">Döviz</a></li><li class=""><a href="/foto-haber" title="Galeri">Galeri</a></li><li class=""><a href="/konular" title="Konular">Konular</a></li><li class=""><a href="/mizah-dergileri" title="Mizah Dergileri">Mizah Dergileri</a></li><li class=""><a href="/bir-bakista-bugun" title="Bir Bakışta Bugün">Bir Bakışta Bugün</a></li></ul></div></div><div><div class="container"><div class="_1_jxt DewCi"><div class="WF35J"><div> <div class="adunitContainer"><div class="adBox"></div></div> </div></div></div><div class="_3amny"><div> <div class="adunitContainer"><div class="adBox"></div></div> </div></div><div><div class="row"><div style="overflow:hidden;margin-bottom:40px;display:block"><div class="_1Pydp row"><div class="col-md-8 col-xs-12"><div class="_2hwRY"><div class="d0FP9"><a href="/haber/gundem">Gündem</a><h1>Fehmi Koru: İdlib mutabakatına sevinmem gerek; ama bildiklerim var</h1><h2>"Olan biten hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı" </h2></div><div class="_1d1Rj"><div class="_1XNyq"><div class="_2l0_f"><div class="_2PzRZ"><div class="_392lz"><p>20 Eylül 2018 15:32</p></div><div class="_1-oTk"><ul><li><button>-</button></li><li><button>A</button></li><li><button>+</button></li></ul></div></div></div><div class="_1Y_Ag"><div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--facebook" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--twitter" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--whatsapp" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--email" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div></div></div></div></div><div class="_1NMxy" style="font-size:16px"><div><p><strong>Fehmi Koru*</strong></p>
<p>Gazetelerimiz günlerden beri Rusya’nın Türkiye’nin zorlamasıyla kabul ettiği, İran’ın itiraz etmediği, ABD’nin ise uyacağını bildirdiği ‘İdlib’ konusundaki mutabakatı gündemde tutuyor.</p>
<p>Herhalde televizyon kanallarındaki tartışma programlarında da konu ayrıntılı biçimde ele alınıyordur.</p>
<p>İdlib konusundaki mutabakatla, Türkiye’nin güvenliğini tehdit eden acil bir konunun ortadan kalktığı, Suriye’deki iç-savaşı sona erdirmeyle sonuçlanacak bir sürecin başladığı genel kabul görüyor.</p>
<p>Seviniliyor.</p>
<p>Gelişmeler gerçekten bu beklentiler yönünde olursa buna en fazla sevinecekler arasında en başlara benim de adımı yazabilirsiniz.</p>
<p>Arap baharı neye dönüştü, neden?</p>
<p>Yukarıdaki cümleden gelişmeler konusunda benim kuşku duyduğumu çıkartmış olabilirsiniz.</p>
<p>Çıkartmışsanız yanlış yapmış sayılmazsınız. Ben Suriye’de iç-savaşa dönülme ihtimali ilk belirdiği andan itibaren olan bitenler hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı, atılan her adımla kuşkularımın biraz daha büyüdüğünü dahi söyleyebilirim.</p>
<p>‘Arap baharı’, Tunus’ta var olan baskıcı yönetimden ve yolsuzluklardan rahatsızlık duyan bir seyyar satıcının kendini feda eden çıkışıyla başlamış ve o ülkedeki çirkin bir diktatörlük yerini demokratik bir sisteme bırakmış olsa bile, çok geçmeden başka bir renge büründü.</p>
<p>Bir ülkeden diğerine atlayarak arkasında çözülmüş, birlik ve dirliğini yitirmiş, çökmüş ve devlet özelliğini yitirmiş devletler bırakan bir kasırgaya dönüştü ‘Arap baharı’…</p>
<p>Irak’a ABD’nin işgaliyle başlayan çözülme sürecini vites artırarak hızlandırdı.</p>
<p>Çöken ülkelere baktığımız zaman bunu görebiliyoruz.</p>
<p>En son halka Suriye oldu.</p>
<p>İsrail’in güvenlik ihtiyacına cevap</p>
<p>Ortaya çıkan tabloya bakılarak söylenebilecek olan şudur: Vaktiyle Ortadoğu bölgesini sürekli tetikte tutan ve kolayca savaşa yol verebildiği tam dört kez görülmüş ‘Filistin sorunu’, bu gelişmeler sonrasında bambaşka bir mahiyet kazandı: İsrail’in güvenliğini tehdit eden ülkeler askeri güçlerini yitirdiği gibi, ülkelerindeki meşruiyetlerini ‘Filistin davası’na sadakate bağlamış liderlerin hepsi hayatlarını yitirdi.</p>
<p>ABD başkentini Kudüs’e taşıdığını ilan edebiliyorsa bunu yalnızca Donald Trump‘ın başkan oluşuna bağlamak hata olur. Benjamin Netanyahu‘nun Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerlerini daha önce cesaret edemediği türden bir yaygınlığa kavuşturma hamlesi de aynı gelişmenin başka bir sonucudur.</p>
<p>Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinin geleneksel politikalarının değişmesi için de benzer bir değerlendirme yapılabilir.</p>
<p>Hatta, ‘Arap baharı’ açısından en parlak örnek olarak gösterilmiş olan Mısır’da Hüsnü Mübarek‘in devrilip işbaşına seçimle gelen yeni yönetimin geçmesinin bir askeri darbeyle durdurulması da yine aynı bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutulabilir.</p>
<p>İran?</p>
<p>Komşumuz İran, zaman zaman içinin karıştırılması tehdidine maruz kalıyorsa da, hâlâ birlik ve bütünlüğünü koruyabilmesini, onun gibi bir ‘hasma’ duyulan ihtiyaca borçludur denilebilir. O ihtiyaç ortadan kalkana kadar kendini güvende hissedebilir İran.</p>
<p>Bu uzun girişten sonra Suriye’nin geleceğine ve Türkiye’nin Suriye politikasına benim gözümle bakabiliriz.</p>
<p>Suriye’nin çöküşü esas, Esad’lı da olabilir, onsuz da…</p>
<p>İlk elde söyleyeceğim şudur: Türkiye için en doğru politik çizgi, sorun ilk baş gösterdiğinde izlenen, mevcut yönetimi eliyle Suriye’nin demokrasi yönünde dönüştürülmesi politikasıydı. Daha önce Beşşar Esad‘la başlatılan ve kişisel-ailevi boyutlar da kazanmış olan yakınlaşma istenen sonucu doğurabilirdi.</p>
<p>ABD başta taraftar göründüğü bu çizgiyi bozdu.</p>
<p>O gün bu gündür, soruna taraf ülkeler -Türkiye dışında- Suriye için en kötü senaryonun gerçekleşmesi için çaba gösteriyorlar.</p>
<p>En kötü senaryo, Suriye’nin, bir devlet olarak gücünü yitirmesi, toplum olarak dirlik ve birliğinin yok olması, içerisinde etrafındaki ülkeler için tehlikeler barındırmasıdır.</p>
<p>Yoksa kimsenin Suriye’nin geleceğini sağlama alma gibi bir derdi yok. Herkesin derdi, daha önce aynı duruma düşmüş başka ülkeler gibi, Suriye’nin de kendi iç sorunlarıyla uğraşmasını garantiye alacak müflis bir devlete dönüşmesini sağlamaktır.</p>
<p>Esad‘lı ve Esad‘sız fark etmiyor, bu sonuca ulaşılsın da nasıl nasıl ulaşılırsa ulaşılsın…</p>
<p>Ülkesinde iç-savaşa yol açan sorunlar başladığından beri Beşşar Esad başka ülkelere gidemiyor; tek istisna Rusya. Esad 2015 ekim, 2016 ve 2017 kasım, 2018 mayıs aylarında Rusya’ya gitti ve Vladimir Putin ile görüştü.</p>
<p>Günümüzde yüz yüze görüşmeler bir gereklilik olsa da, Esad ile Putin‘in telefonla ve temsilciler aracılığıyla da birbirleriyle teması sürdürdüğünü düşünebiliriz.</p>
<p>[Şu notu da bir yerlere kaydedin lütfen: İsrail başbakanı Netanyahu da Rusya devlet başkanı Putin ile son üç yıl içerisinde, sonuncusu bu yılın haziran ayında olmak üzere, tam 9 kez yüz yüze görüştü.]</p>
<p>İdlib’e gelince…</p>
<p>Artık o konuda ayrıntıya girmeme gerek yok sanırım.</p>
<p>Tıpkı Cenevre’de yapılan ve sayıları sekize ulaşmış Suriye’de çözüme ulaşma amaçlı toplantılar öncesinde duyulan heyecanın her bir toplantı sonrasında hayal kırıklığına yol açması gibi, sonraki arayışların da fazla önemli olmadığına inanmamakta beni mazur göreceğinizi sanıyorum.</p>
<p>Samimi olan, gerçekten samimi olan tek ülke var: Türkiye…</p>
<p>Ötekiler?</p>
<p>Diğerleri Suriye’nin bir daha asla ayağa kalkamayacağı duruma gelmesine kadar top çevirmekle meşguller.</p>
<p>Benim gözümle olay budur.</p>
<p>-------------------------------------------------------------------------------------------</p>
<p><strong>Bu yazı fehmikoru.com'dan alınmıştır.</strong></p>
</div></div><div class="_1ys-q"><p>ETİKETLER</p><a href="/etiketler/Fehmi Koru">Fehmi Koru</a><a href="/etiketler/İdlib">İdlib</a><a href="/etiketler/Türkiye">Türkiye</a><a href="/etiketler/Suriye">Suriye</a></div><div><div id="ENGAGEYA_WIDGET_128460"></div>
</div><div class="row"></div></div></div><div class="col-md-4 col-xs-12"><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div class="lazyload-placeholder"></div></div></div><div class="h8pcc"><h2>İlgi Gören Videolar<a href="/video" title="Tüm Videolar">Tüm Videolar</a></h2><div class="d4Mmr"><a href="/video/3-lu-zirve-sonrasi-idlib-ve-multeci-krizi-otelendi-kandil-imrali-ve-ankara-arasinda-bir-trafik-var,22659" title="&quot;3'lü zirve sonrası İdlib ve mülteci krizi ötelendi; Kandil, İmralı ve Ankara arasında bir trafik var&quot;"><p>"3'lü zirve sonrası İdlib ve mülteci krizi ötelendi; Kandil, İmralı...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/turkiye-nin-geleceginde-imamoglu-ve-selahattin-demirtas-i-gormek-isterim-muhafazakar-kesimden-de-siyasi-islam-dan-kurtulmus-bir-lider-ciksa-ne-guzel-olur,22214" title="Zülfü Livaneli: Türkiye’nin geleceğinde İmamoğlu ve Selahattin Demirtaş’ı görmek isterim"><p>Zülfü Livaneli: Türkiye’nin geleceğinde İmamoğlu ve Selahattin Demirtaş’ı görmek isterim...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/turkiye-ve-dunya-gundeminde-neler-oldu-iste-bir-bakista-bugun-20-eylul-2019,22740" title="Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün | 20 Eylül 2019"><p>Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/cok-sevdim-in-yuzde-65-i-yalan-oldu,22606" title=" 'Çok Sevdim'in yüzde 65'i 'Yalan Oldu'"><p> 'Çok Sevdim'in yüzde 65'i 'Yalan Oldu'...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/khk-yla-ihrac-edildikten-sonra-kocasinin-kacirildigini-one-suren-sumeyye-yilmaz-soylu-hdp-onunde-oturan-anneleri-ziyaret-ediyor-biz-neden-akp-onunde-eylem-yapamiyoruz,22704" title="Kocasının kaçırıldığını söyleyen Yılmaz: Soylu, HDP önünde oturan anneleri ziyaret ediyor, biz neden AKP önünde eylem yapamıyoruz?"><p>Kocasının kaçırıldığını söyleyen Yılmaz: Soylu, HDP önünde oturan anneleri ziyaret...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div></div><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div class="lazyload-placeholder"></div></div></div><div class="_3M1cA"><h2><span>İlgi Gören Haberler</span><span><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></span></h2><div class="w6G_9"><a href="/haber/tuzla-daki-yangindan-sonra-kocaeli-deki-sirketten-uyari-yagacak-yagmur-tehlikeli-olabilir-disari-cikmayin,840072" title="Tuzla'daki yangından sonra Kocaeli'deki şirketten uyarı: Yağacak yağmur tehlikeli olabilir, dışarı çıkmayın!"><p>Tuzla'daki yangından sonra Kocaeli'deki şirketten uyarı: Yağacak yağmur tehlikeli olabilir,...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/pelikan-ile-ikinci-paralel-devlet-yapilanmasi-olayi-yasaniyor-aman-allahim-ne-kulisler-donuyor,840159" title='"Pelikan ile ikinci Paralel Devlet Yapılanması olayı yaşanıyor; aman Allahım, ne kulisler dönüyor"'><p>"Pelikan ile ikinci Paralel Devlet Yapılanması olayı yaşanıyor; aman Allahım,...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/piyasamizda-ilginc-gelismeler-oluyor-basimiza-orulecek-corap-cok-daha-buyuk-olabilir,840178" title='"Piyasamızda ilginç gelişmeler oluyor; başımıza örülecek çorap çok daha büyük olabilir"'><p>"Piyasamızda ilginç gelişmeler oluyor; başımıza örülecek çorap çok daha büyük...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/demirtas-ve-yuksekdag-segbis-ile-ifade-veriyor,840292" title="Tahliye olması beklenen Demirtaş hakkında yeniden tutuklama kararı"><p>Tahliye olması beklenen Demirtaş hakkında yeniden tutuklama kararı...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/rapci-sehinsah-gozaltina-alindi,840295" title="Rapçi Şehinşah gözaltına alındı"><p>Rapçi Şehinşah gözaltına alındı...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div></div><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div class="lazyload-placeholder"></div></div></div></div></div></div></div><span style="font-size:0"></span><div style="margin-bottom:40px;padding-bottom:20px;border-bottom:1px solid #f1f1f1"><div class="_1MVhA"><div class=""><div class="lazyload-placeholder"></div></div></div></div></div><span style="font-size:0"></span><div class="_1_jxt _1bh6e"><div class="WF35J"><div> <div class="adunitContainer"><div class="adBox"></div></div> </div></div></div></div></div><div class="_2ys1j"><div class="container"><div class="row"><div class="col-sm-4 col-xs-12"><div class="IQGHv"><img alt="T24 Logo" src="/assets/02db4bb2.png" srcset="/assets/d9739021.png 2x"/><p>© Tüm hakları saklıdır.</p></div><ul><li><a href="http://facebook.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Facebook</a></li><li><a href="http://twitter.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Twitter</a></li><li><a href="http://instagram.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Instagram</a></li><li><a href="https://plus.google.com/108171415507668701907" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Google+</a></li><li><a href="/rss-listesi" title="RSS Listesi">RSS Listesi</a></li></ul></div><div class="col-sm-4 col-xs-12"><h3>Yazarlar</h3><ul><li><a href="/yazarlar/ahmet-sever" title="Ahmet Sever Yazıları">Ahmet Sever</a></li><li><a href="/yazarlar/ahmet-talimciler" title="Ahmet Talimciler Yazıları">Ahmet Talimciler</a></li><li><a href="/yazarlar/akdogan-ozkan" title="Akdoğan Özkan Yazıları">Akdoğan Özkan</a></li><li><a href="/yazarlar/ali-akay" title="Ali Akay Yazıları">Ali Akay</a></li><li><a href="/yazarlar/atilla-dorsay" title="Atilla Dorsay Yazıları">Atilla Dorsay</a></li><li><a href="/yazarlar/aydin-engin" title="Aydın Engin Yazıları">Aydın Engin</a></li><li><a href="/yazarlar/aysel-sagir" title="Aysel Sağır Yazıları">Aysel Sağır</a></li><li><a href="/yazarlar/aytun-aktan" title="Aytun Aktan Yazıları">Aytun Aktan</a></li><li><a href="/yazarlar/baris-soydan" title="Barış Soydan Yazıları">Barış Soydan</a></li><li><a href="/yazarlar/bekir-agirdir" title="Bekir Ağırdır Yazıları">Bekir Ağırdır</a></li><li><a href="/yazarlar/cemal-tunc" title="Cemal Tunçdemir Yazıları">Cemal Tunçdemir</a></li><li><a href="/yazarlar/cagnur-ozturk" title="Çağnur Öztürk Yazıları">Çağnur Öztürk</a></li><li><a href="/yazarlar/cigdem-anad" title="Çiğdem Anad Yazıları">Çiğdem Anad</a></li><li><a href="/yazarlar/deniz-can" title="Deniz Can Yazıları">Deniz Can</a></li><li><a href="/yazarlar/dogan-akin" title="Doğan Akın Yazıları">Doğan Akın</a></li><li><a href="/yazarlar/emrah-akin" title="Emrah Akın Yazıları">Emrah Akın</a></li><li><a href="/yazarlar/fulya-cansen" title="Fulya Canşen Yazıları">Fulya Canşen</a></li><li><a href="/yazarlar/fusun-sarp-nebil" title="Füsun Sarp Nebil Yazıları">Füsun Sarp Nebil</a></li><li><a href="/yazarlar/gokcer-tahincioglu-yuzlesme" title="Gökçer Tahincioğlu / Yüzleşme Yazıları">Gökçer Tahincioğlu / Yüzleşme</a></li><li><a href="/yazarlar/hakan-aksay" title="Hakan Aksay Yazıları">Hakan Aksay</a></li><li><a href="/yazarlar/hande-cayir" title="Hande Çayır Yazıları">Hande Çayır</a></li><li><a href="/yazarlar/hasan-cemal" title="Hasan Cemal Yazıları">Hasan Cemal</a></li><li><a href="/yazarlar/hasan-servet-oktem" title="Hasan Servet Öktem Yazıları">Hasan Servet Öktem</a></li><li><a href="/yazarlar/ilham-suheyl-aygul" title="İlham Süheyl Aygül Yazıları">İlham Süheyl Aygül</a></li><li><a href="/yazarlar/iskender-aruoba" title="İskender Aruoba Yazıları">İskender Aruoba</a></li><li><a href="/yazarlar/leyla-alp" title="Leyla Alp Yazıları">Leyla Alp</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz" title="Mehmet Y. Yılmaz Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz-futbol" title="Mehmet Y. Yılmaz | Futbol Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz | Futbol</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz-hafta-sonu" title="Mehmet Y. Yılmaz | Hafta Sonu Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz | Hafta Sonu</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-yalcin" title="Mehmet Yalçın Yazıları">Mehmet Yalçın</a></li></ul><ul><li><a href="/yazarlar/metin-gurcan" title="Metin Gürcan Yazıları">Metin Gürcan</a></li><li><a href="/yazarlar/metin-munir" title="Metin Münir Yazıları">Metin Münir</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-belge" title="Murat Belge Yazıları">Murat Belge</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-bjedug" title="Murat Bjeduğ Yazıları">Murat Bjeduğ</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-sabuncu" title="Murat Sabuncu Yazıları">Murat Sabuncu</a></li><li><a href="/yazarlar/oguz-demiralp-x" title="Oğuz Demiralp Yazıları">Oğuz Demiralp</a></li><li><a href="/yazarlar/oya-baydar" title="Oya Baydar Yazıları">Oya Baydar</a></li><li><a href="/yazarlar/pinar-dogu" title="Pınar Doğu Yazıları">Pınar Doğu</a></li><li><a href="/yazarlar/raffi-a-hermonn" title=" Raffi A. Hermonn Yazıları">Rafi Hermonn</a></li><li><a href="/yazarlar/ridvan-akar" title="Rıdvan Akar Yazıları">Rıdvan Akar</a></li><li><a href="/yazarlar/riza-turmen" title="Rıza Türmen Yazıları">Rıza Türmen</a></li><li><a href="/yazarlar/selcuk-demirel" title="Selçuk Demirel Yazıları">Selçuk Demirel</a></li><li><a href="/yazarlar/sencer-ayata" title="Sencer Ayata Yazıları">Sencer Ayata</a></li><li><a href="/yazarlar/seyfettin-gursel" title="Seyfettin Gürsel Yazıları">Seyfettin Gürsel</a></li><li><a href="/yazarlar/suha-umar" title="Süha Umar Yazıları">Süha Umar</a></li><li><a href="/yazarlar/suheyl-aygul" title="Süheyl Aygül Yazıları">Süheyl Aygül</a></li><li><a href="/yazarlar/sebnem-senyener" title="Şebnem Şenyener Yazıları">Şebnem Şenyener</a></li><li><a href="/yazarlar/senay-tanrivermis" title="Şenay Tanrıvermiş Yazıları">Şenay Tanrıvermiş</a></li><li><a href="/yazarlar/sirin-payzin" title="Şirin Payzın Yazıları">Şirin Payzın</a></li><li><a href="/yazarlar/sukru-hatun" title="Şükrü Hatun Yazıları">Şükrü Hatun</a></li><li><a href="/yazarlar/tan-oral" title="Tan Oral Yazıları">Tan Oral</a></li><li><a href="/yazarlar/tarhan-erdem" title="Tarhan Erdem Yazıları">Tarhan Erdem</a></li><li><a href="/yazarlar/tayfun-atay" title="Tayfun Atay Yazıları">Tayfun Atay</a></li><li><a href="/yazarlar/tugce-tatari" title="Tuğçe Tatari Yazıları">Tuğçe Tatari</a></li><li><a href="/yazarlar/tugrul-aksar" title="Tuğrul Akşar Yazıları">Tuğrul Akşar</a></li><li><a href="/yazarlar/turkay-demir" title="Türkay Demir Yazıları">Türkay Demir</a></li><li><a href="/yazarlar/umut-ozan-darici" title="Umut Ozan Darıcı Yazıları">Umut Ozan Darıcı</a></li><li><a href="/yazarlar/umit-otan" title="Ümit Otan Yazıları">Ümit Otan</a></li><li><a href="/yazarlar/vecdi-sayar" title="Vecdi Sayar Yazıları">Vecdi Sayar</a></li><li><a href="/yazarlar/yalcin-dogan" title="Yalçın Doğan Yazıları">Yalçın Doğan</a></li><li><a href="/yazarlar/yilmaz-murat-bilican" title="Yılmaz Murat Bilican Yazıları">Yılmaz Murat Bilican</a></li><li><a href="/yazarlar/yusuf-nazim" title="Yusuf Nazım Yazıları">Yusuf Nazım</a></li><li><a href="/yazarlar/zeynel-lule" title="Zeynel Lüle Yazıları">Zeynel Lüle</a></li></ul></div><div class="col-sm-4 col-xs-12"><div class="_3nJ61"><h3>Kategoriler</h3><ul></ul><ul></ul></div><div class="_3nJ61"><h3>T24</h3><ul><li><a href="/hakkinda">Hakkında</a></li><li><a href="/reklam">Reklam</a></li><li><a href="/kullanim-ve-gizlilik">Kullanım ve Gizlilik Şartları</a></li></ul></div></div></div></div></div><div>
</div></div></div><div>
</div></body></html>
Fehmi Koru: İdlib mutabakatına sevinmem gerek; ama bildiklerim var
"Olan biten hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı"
20 Eylül 2018 15:32
Fehmi Koru*
Gazetelerimiz günlerden beri Rusya’nın Türkiye’nin zorlamasıyla kabul ettiği, İran’ın itiraz etmediği, ABD’nin ise uyacağını bildirdiği ‘İdlib’ konusundaki mutabakatı gündemde tutuyor.
Herhalde televizyon kanallarındaki tartışma programlarında da konu ayrıntılı biçimde ele alınıyordur.
İdlib konusundaki mutabakatla, Türkiye’nin güvenliğini tehdit eden acil bir konunun ortadan kalktığı, Suriye’deki iç-savaşı sona erdirmeyle sonuçlanacak bir sürecin başladığı genel kabul görüyor.
Seviniliyor.
Gelişmeler gerçekten bu beklentiler yönünde olursa buna en fazla sevinecekler arasında en başlara benim de adımı yazabilirsiniz.
Arap baharı neye dönüştü, neden?
Yukarıdaki cümleden gelişmeler konusunda benim kuşku duyduğumu çıkartmış olabilirsiniz.
Çıkartmışsanız yanlış yapmış sayılmazsınız. Ben Suriye’de iç-savaşa dönülme ihtimali ilk belirdiği andan itibaren olan bitenler hakkında hep kuşku duydum ve aradan geçen zaman içerisinde kuşkularım azalmadı, atılan her adımla kuşkularımın biraz daha büyüdüğünü dahi söyleyebilirim.
‘Arap baharı’, Tunus’ta var olan baskıcı yönetimden ve yolsuzluklardan rahatsızlık duyan bir seyyar satıcının kendini feda eden çıkışıyla başlamış ve o ülkedeki çirkin bir diktatörlük yerini demokratik bir sisteme bırakmış olsa bile, çok geçmeden başka bir renge büründü.
Bir ülkeden diğerine atlayarak arkasında çözülmüş, birlik ve dirliğini yitirmiş, çökmüş ve devlet özelliğini yitirmiş devletler bırakan bir kasırgaya dönüştü ‘Arap baharı’…
Irak’a ABD’nin işgaliyle başlayan çözülme sürecini vites artırarak hızlandırdı.
Çöken ülkelere baktığımız zaman bunu görebiliyoruz.
En son halka Suriye oldu.
İsrail’in güvenlik ihtiyacına cevap
Ortaya çıkan tabloya bakılarak söylenebilecek olan şudur: Vaktiyle Ortadoğu bölgesini sürekli tetikte tutan ve kolayca savaşa yol verebildiği tam dört kez görülmüş ‘Filistin sorunu’, bu gelişmeler sonrasında bambaşka bir mahiyet kazandı: İsrail’in güvenliğini tehdit eden ülkeler askeri güçlerini yitirdiği gibi, ülkelerindeki meşruiyetlerini ‘Filistin davası’na sadakate bağlamış liderlerin hepsi hayatlarını yitirdi.
ABD başkentini Kudüs’e taşıdığını ilan edebiliyorsa bunu yalnızca Donald Trump‘ın başkan oluşuna bağlamak hata olur. Benjamin Netanyahu‘nun Batı Şeria’daki İsrail yerleşim yerlerini daha önce cesaret edemediği türden bir yaygınlığa kavuşturma hamlesi de aynı gelişmenin başka bir sonucudur.
Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerinin geleneksel politikalarının değişmesi için de benzer bir değerlendirme yapılabilir.
Hatta, ‘Arap baharı’ açısından en parlak örnek olarak gösterilmiş olan Mısır’da Hüsnü Mübarek‘in devrilip işbaşına seçimle gelen yeni yönetimin geçmesinin bir askeri darbeyle durdurulması da yine aynı bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutulabilir.
İran?
Komşumuz İran, zaman zaman içinin karıştırılması tehdidine maruz kalıyorsa da, hâlâ birlik ve bütünlüğünü koruyabilmesini, onun gibi bir ‘hasma’ duyulan ihtiyaca borçludur denilebilir. O ihtiyaç ortadan kalkana kadar kendini güvende hissedebilir İran.
Bu uzun girişten sonra Suriye’nin geleceğine ve Türkiye’nin Suriye politikasına benim gözümle bakabiliriz.
Suriye’nin çöküşü esas, Esad’lı da olabilir, onsuz da…
İlk elde söyleyeceğim şudur: Türkiye için en doğru politik çizgi, sorun ilk baş gösterdiğinde izlenen, mevcut yönetimi eliyle Suriye’nin demokrasi yönünde dönüştürülmesi politikasıydı. Daha önce Beşşar Esad‘la başlatılan ve kişisel-ailevi boyutlar da kazanmış olan yakınlaşma istenen sonucu doğurabilirdi.
ABD başta taraftar göründüğü bu çizgiyi bozdu.
O gün bu gündür, soruna taraf ülkeler -Türkiye dışında- Suriye için en kötü senaryonun gerçekleşmesi için çaba gösteriyorlar.
En kötü senaryo, Suriye’nin, bir devlet olarak gücünü yitirmesi, toplum olarak dirlik ve birliğinin yok olması, içerisinde etrafındaki ülkeler için tehlikeler barındırmasıdır.
Yoksa kimsenin Suriye’nin geleceğini sağlama alma gibi bir derdi yok. Herkesin derdi, daha önce aynı duruma düşmüş başka ülkeler gibi, Suriye’nin de kendi iç sorunlarıyla uğraşmasını garantiye alacak müflis bir devlete dönüşmesini sağlamaktır.
Esad‘lı ve Esad‘sız fark etmiyor, bu sonuca ulaşılsın da nasıl nasıl ulaşılırsa ulaşılsın…
Ülkesinde iç-savaşa yol açan sorunlar başladığından beri Beşşar Esad başka ülkelere gidemiyor; tek istisna Rusya. Esad 2015 ekim, 2016 ve 2017 kasım, 2018 mayıs aylarında Rusya’ya gitti ve Vladimir Putin ile görüştü.
Günümüzde yüz yüze görüşmeler bir gereklilik olsa da, Esad ile Putin‘in telefonla ve temsilciler aracılığıyla da birbirleriyle teması sürdürdüğünü düşünebiliriz.
[Şu notu da bir yerlere kaydedin lütfen: İsrail başbakanı Netanyahu da Rusya devlet başkanı Putin ile son üç yıl içerisinde, sonuncusu bu yılın haziran ayında olmak üzere, tam 9 kez yüz yüze görüştü.]
İdlib’e gelince…
Artık o konuda ayrıntıya girmeme gerek yok sanırım.
Tıpkı Cenevre’de yapılan ve sayıları sekize ulaşmış Suriye’de çözüme ulaşma amaçlı toplantılar öncesinde duyulan heyecanın her bir toplantı sonrasında hayal kırıklığına yol açması gibi, sonraki arayışların da fazla önemli olmadığına inanmamakta beni mazur göreceğinizi sanıyorum.
Samimi olan, gerçekten samimi olan tek ülke var: Türkiye…
Ötekiler?
Diğerleri Suriye’nin bir daha asla ayağa kalkamayacağı duruma gelmesine kadar top çevirmekle meşguller.