<!DOCTYPE html>
<html class="no-js" lang="en"><head><meta charset="utf-8"/><meta content="ie=edge" http-equiv="x-ua-compatible"/><title>Evet; vicdan</title><meta content="Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir." name="description"/><meta content="Turkish" name="language"/><meta content="width=device-width, initial-scale=1, shrink-to-fit=no" name="viewport"/><meta content="website" property="og:type"/><meta content="tr_TR" property="og:locale"/><meta content="T24" property="og:site_name"/><meta content="Evet; vicdan" property="og:title"/><meta content="Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir." property="og:description"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/library/2019/02/1551379636072-dsfsdzf.jpg" property="og:image"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/library/2019/02/1551379636072-dsfsdzf.jpg" property="og:image:secure_url"/><meta content="https://t24.com.tr/yazarlar/oya-baydar/evet-vicdan,1354" property="og:url"/><meta content="321655424537296" property="fb:pages"/><meta content="summary" name="twitter:card"/><meta content="@t24comtr" name="twitter:site"/><meta content="Evet; vicdan" name="twitter:title"/><meta content="Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir." name="twitter:description"/><meta content="https://media-cdn.t24.com.tr/media/library/2019/02/1551379636072-dsfsdzf.jpg" name="twitter:image"/><meta content="#ffffff" name="msapplication-TileColor"/><meta content="/favicons/ms-icon-144x144.png" name="msapplication-TileImage"/><meta content="#ffffff" name="theme-color"/><div>
</div></head><body><div id="app"><div style="overflow:hidden;position:relative"></div><div class="_3HZdr"><div style="width:728px;height:90px"></div></div><div style="text-align:left"><div class="_3frbd"><div class="_2-Teu"><div class="container"><div class="row"><div class="col-sm-4 col-xs-12"><a class="_1suLl" href="/" title="T24 Logo"><img alt="T24 Logo" class="_2MLZR" src="/assets/96718156.png" srcset="/assets/dffed3f4.png 2x"/><img alt="T24 Logo" class="_2g-Cz" src="/assets/f29b5a75.png" srcset="/assets/a08a028e.png 2x"/></a></div><div class="col-sm-2 hidden-xs"><div class="slick-slider _2-6cA slick-vertical slick-initialized"><div class="slick-list"><div class="slick-track" style="width:0%;left:NaN%"></div></div></div></div><div class="col-sm-6 hidden-xs"><ul class="_3iX5a"></ul></div></div></div></div><div class="_2Oij0"><div class="container"><div class="row"><div class="col-xs-12"><ul><li class=""><a href="/son-dakika" title="Son Dakika">Son Dakika</a></li><li class=""><a href="/son-yazilar" title="Yazarlar">Yazarlar</a></li><li class=""><a href="/haber/gundem" title="Gündem">Gündem</a></li><li class=""><a href="/pazar" title="T24 Pazar">T24 Pazar</a></li><li class=""><a href="/k24" title="Kitap24">Kitap24</a></li><li class=""><a href="/haber/dunya" title="Dünya">Dünya</a></li><li class=""><a href="/haber/ekonomi" title="Ekonomi">Ekonomi</a></li><li class=""><a href="/haber/spor" title="Spor">Spor</a></li><li class=""><a href="/video" title="Video">Video</a></li><li class="_1g2zN" role="presentation"><p>Diğer</p><ul><li class=""><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></li><li class=""><a href="/basin" title="Basında Bugün">Basında Bugün</a></li><li class=""><a href="/hava-durumu" title="Hava Durumu">Hava Durumu</a></li><li class=""><a href="/doviz" title="Döviz">Döviz</a></li><li class=""><a href="/foto-haber" title="Galeri">Galeri</a></li><li class=""><a href="/konular" title="Konular">Konular</a></li><li class=""><a href="/mizah-dergileri" title="Mizah Dergileri">Mizah Dergileri</a></li><li class=""><a href="/bir-bakista-bugun" title="Bir Bakışta Bugün">Bir Bakışta Bugün</a></li></ul></li></ul></div></div></div></div><div class="_2iETE" role="presentation"><div class="_3CNoF"></div><ul><li class=""><a href="/" title="Anasayfa">Anasayfa</a></li><li class=""><a href="/son-dakika" title="Son Dakika">Son Dakika</a></li><li class=""><a href="/son-yazilar" title="Yazarlar">Yazarlar</a></li><li class=""><a href="/haber/gundem" title="Gündem">Gündem</a></li><li class=""><a href="/pazar" title="T24 Pazar">T24 Pazar</a></li><li class=""><a href="/k24" title="Kitap24">Kitap24</a></li><li class=""><a href="/haber/dunya" title="Dünya">Dünya</a></li><li class=""><a href="/haber/ekonomi" title="Ekonomi">Ekonomi</a></li><li class=""><a href="/haber/spor" title="Spor">Spor</a></li><li class=""><a href="/video" title="Video">Video</a></li><li class=""><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></li><li class=""><a href="/basin" title="Basında Bugün">Basında Bugün</a></li><li class=""><a href="/hava-durumu" title="Hava Durumu">Hava Durumu</a></li><li class=""><a href="/doviz" title="Döviz">Döviz</a></li><li class=""><a href="/foto-haber" title="Galeri">Galeri</a></li><li class=""><a href="/konular" title="Konular">Konular</a></li><li class=""><a href="/mizah-dergileri" title="Mizah Dergileri">Mizah Dergileri</a></li><li class=""><a href="/bir-bakista-bugun" title="Bir Bakışta Bugün">Bir Bakışta Bugün</a></li></ul></div></div><div><div class="container"><div class="_1_jxt DewCi"><div class="WF35J"><div style="width:300px;height:600px"></div></div><div>
<div id="956363" style="width:160px;height:600px;"></div>
</div></div><div class="_3amny"><div style="width:970px;height:250px"></div></div><div class="row"><div class="col-md-8 col-sm-12 col-xs-12"><div class="_2teaB"><div class="_3KaMw"><div class="_3vZoO"><a alt="Oya Baydar Yazıları" class="_1SB4i" href="/yazarlar/oya-baydar"><h1>Oya Baydar</h1></a><a href="mailto:haber@t24.com" title="Email"><span>Email</span></a></div></div><div class="_1XNyq"><div class="_2l0_f"><div class="_2PzRZ"><div class="_392lz"><p>22 Aralık 2009</p></div><div class="_1-oTk"><ul><li><button>-</button></li><li><button>A</button></li><li><button>+</button></li></ul></div></div></div><div class="_1Y_Ag"><div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--facebook" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--twitter" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--whatsapp" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div><div class="_3d4br"><div class="SocialMediaShareButton SocialMediaShareButton--email" role="button" tabindex="0"><div style="width:50px;height:50px"></div></div></div></div></div></div><h1>Evet; vicdan</h1><h2>Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir.</h2><div class="_1NMxy" style="font-size:16px"><div>Vicdanla başlar her şey. Ötekinin zulme uğradığını, acısını, açlığını, çaresizliğini, yoksulluğunu, yoksunluğunu görürsün de göğsünün ortasında, yüreğine yakın bir yerlerde bir sızı oluşur önce. Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir. Ardından, ötekinin mağduriyetinden kendini sorumlu sayma duygusu gelir, utanırsın. Sadece kendin için değil başkaları için bir şeyler yapmaya, mücadele etmeye, hatta başkalarının acılarını dindirmek için ölümü göze almaya giden yol böyle başlar. En kısa anlatımla vicdan; kendine yapılmasını istemediğini başkalarına yapmamak, yapılmasına da izin vermemektir. <br/>Vicdan, bir ilk adımdır. Kimilerinde sınırlı, kimilerinde gani ganidir. Kimileri ise ötekinin acısına da, sevincine de duyarsızdır; kendini ötekinin yerine koyamaz, ötekini algılamaz, algıladığında da düşman görür. Bazı sosyo-psikolojik araştırmalara göre kişinin duygusal zekâsı ne kadar düşükse; duygusal-toplumsal zekâyı geliştirebilecek ortamlardan ve koşullardan ne kadar uzaksa, bir de varlığını ve iktidarını tehdit altında görüyorsa, empati kurma yetisi de o kadar az olur. <br/>İktidar hırsı, iktidar sahipliği ve iktidarı yitirme korkusu vicdanı dumura uğratır, köreltir. Ama’ların, fakat’ların çok olduğu yerde vicdan saklanır. İnsanı, doğayı, canlıyı iktidar uğruna fedaya hazır ideolojiler ve siyasetler vicdandan kurtuldukları ölçüde zincirlerinden boşanır, zalimleşirler. <br/>Bunca yazılacak -ve yazılması, paylaşılması gereken- konu varken neden mi bunları yazıyorum? Vicdanının, yüreğinin kocamanlığından hiç kuşku duymadığım; yazılarının derinliğini, güzelliğini vicdanının derinliğine borçlu olduğunu bildiğim sevgili Ece”nin, vicdan için “bir sıkımlık canı olan bir sözcük,” ideolojik korkaklığın yükselmesi yüzünden “her derde derman, asri icat” demesini; vicdandan söz edenleri korkak, kaçak saymasını yadırgadığım için. (Ece Temelkuran, Milliyet 20 Aralık 2009). Ama asıl önemlisi, Ece’yi böyle öfke yazıları yazmaya zorlayan adaletsizliklerle, haksızlıklarla mücadelenin kitlesellikten uzak kalmasında, yeterince güçlü olamamasında, siyasetin vicdandan koparılmasının, tümüyle bir iktidar mücadelesi olarak kavranmasının büyük payı olduğunu düşündüğüm için.<br/>Yenilgilerimiz, yanılgılarımız üzerine düşünüyorum şimdi. İktidarda olmanın ya da iktidar savaşı vermenin vicdan özürlü kıldığı kesimleri anlıyorum. Sözüm onlara değil; sözüm kendimize: Sol siyasetlerimize, kendilerine sol sıfatını yakıştıran partilerimize, sol geçmişimize ve geleceğimize... Bizler sömürülen işçileri, ezilen halkları, ayrımcılığa uğrayanları vicdanımızla değil kafamızla ve insansız siyasetin araçlarıyla kavradık. Eksik bildiğimiz, yalan yanlış uyguladığımız sınıf siyaseti ya da sınıf mücadelesini tek tek somut insandan ve vicdandan soyutladık. İşinden atılan işçiyi, ezilen Kürdü, ayrımcılığa uğrayanı, sömürüleni, mağdur edileni, birey özne değil, iktidara gelince kurtaracağımız siyasal nesne saydık. Vicdanın, yani insanın sesinden doğmamış, siyasi taktik ya da öfkeyle sınırlı sloganlarımız kitlelere ulaşamadı, hepimizi birlikte sarıp sarmalayamadı.<br/>Şu yaşadığımız günlere bakalım: Dört bir yanımızı kuşatan şiddete, yüreklerimize çöreklenmiş nefret ve düşmanlık duygularına, birbirimize ve her şeye karşı fobi düzeyine varan güvensizliğimize, anlayışsızlığımıza, tahammülsüzlüğümüze bakalım. Polis, açlık ücretine mahkûm edilmekle kalmayıp işlerinden olmuş Tekel işçilerini acımasızca copluyor, gazlıyor. Metrobüsten yararlanmak için kendilerine uygun merdiven yapılmasını isteyen engellilere “halk” karşı çıkıyor, “siz de evinizde oturun” diyor. Aynı yaştaki gençler, kimi zaman kırsalda, kimi zaman kentlerde Kürt diye, Türk diye birbirlerini taşlıyor, öldürüyor. Habur kapısından bunca yıl sonra dönenlerin bayramını, sevincini İstanbul’daki, İzmir’deki anlayamıyor, kuşkulanıyor, öfke duyuyor. Diyarbakır’da, Van’da, Şemdinli’de, Siirt’te, umutsuz bir öfkeyle taşlara yapışanlar, kimlerin nerelerden ulaştırdıkları bilinmeyen yönlendirmelerle sokaklara dökülenler de batıdakilerin korkusunu, paniğini anlayamıyor. Kendi liderlerine sorgusuz sualsiz boyun eğen, kendi önderlerine tapınanlar, öteki halkın lider benimsediğine gösterdiği bağlılığı ihanet sayıyor. Bir şiddet ve uzlaşmazlık döngüsünde yuvarlanıp duruyoruz.<br/>Ötekinin mağduriyetinin sızısını içimizde duyabilseydik, onun yerinde ben olabilirdim diye düşünebilseydik, bana yapılmasını istemediğimi başkasına yapmam ve yaptırmam diyebilseydik; yani kuru siyasetin paslı araçlarıyla yetinmeyip içini vicdanla doldurabilseydik, ne kadar farklı olabilirdi bu toplum. <br/>Elbet vicdanla bitmez her şey. Ama, ötekinin mağduriyetini vicdanla kavramadan, neyi neden yaptığını kuru akılla değil yürekle anlamadan da hiçbir çözüm, hiçbir açılım başarılı olamaz, tamamına eremez. Asıl düşünmemiz gereken, neden ve nasıl böylesine vicdansız ve empati yoksunu bir toplum haline geldiğimiz belki.<br/></div></div><div class="_3dwxM"><a href="/yazarlar/oya-baydar" title="Oya Baydar Yazıları">YAZARIN TÜM YAZILARI</a></div></div></div><div class="col-md-4 col-sm-12 col-xs-12"><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div style="width:300px;height:250px"></div></div></div><div class="h8pcc"><h2>İlgi Gören Videolar<a href="/video" title="Tüm Videolar">Tüm Videolar</a></h2><div class="d4Mmr"><a href="/video/chp-adayi-keskin-sisli-de-sarigul-ucuncu-sirada-hala-onun-doneminden-kalan-borclari-temizlemeye-calisiyoruz,19204" title="CHP adayı Keskin: Şişli'de Sarıgül üçüncü sırada; hâlâ onun döneminden kalan borçları temizlemeye çalışıyoruz"><p>CHP adayı Keskin: Şişli'de Sarıgül üçüncü sırada; hâlâ onun döneminden...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/hdp-li-bestas-hdp-nin-secim-stratejisinin-basarili-oldugu-iktidarin-cildirmasindan-belli,19205" title="HDP'li Beştaş: HDP'nin seçim stratejisinin başarılı olduğu iktidarın çıldırmasından belli"><p>HDP'li Beştaş: HDP'nin seçim stratejisinin başarılı olduğu iktidarın çıldırmasından belli...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/turkiye-ve-dunya-gundeminde-neler-oldu-iste-bir-bakista-bugun-23-mart-2019,19215" title="Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün | 23 Mart 2019"><p>Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/akp-adayi-ile-bilal-erdogan-arasinda-ilginc-diyalog,19189" title="AKP adayı ile Bilal Erdoğan arasında ilginç diyalog"><p>AKP adayı ile Bilal Erdoğan arasında ilginç diyalog...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/mansur-yavas-in-aciklamalarina-ragmen-hdp-secmeni-sandiga-gidebilir,19199" title="“Mansur Yavaş’ın açıklamalarına rağmen HDP seçmeni sandığa gidebilir”"><p>“Mansur Yavaş’ın açıklamalarına rağmen HDP seçmeni sandığa gidebilir”...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div></div><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div style="width:200px;height:200px"></div></div></div><div>
<div id="956345" style="width:300px;height:600px;"></div>
</div><div class="_3M1cA"><h2><span>İlgi Gören Haberler</span><span><a href="/haber" title="Tüm Haberler">Tüm Haberler</a></span></h2><div class="w6G_9"><a href="/haber/tamince-ve-ulker-ailelerinin-cocuklarinin-dugun-tarihi-belli-oldu-nihal-olcok-isyan-etti-haram-olsun,813187" title="Tamince ve Ülker ailelerinin çocuklarının düğün tarihi belli oldu, Nihal Olçok isyan etti: Haram olsun"><p>Tamince ve Ülker ailelerinin çocuklarının düğün tarihi belli oldu, Nihal...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/onemli-ulke-paralari-karsisinda-deger-kaybeden-dolar-turk-lirasi-na-karsi-neden-yukselise-gecti,813463" title="Merkez Bankası'nın hamlesi de çare olmadı, dolar/TL Golan Tepeleri'nin 'gölgesinde' 5.83'ün üzerine çıktı"><p>Merkez Bankası'nın hamlesi de çare olmadı, dolar/TL Golan Tepeleri'nin 'gölgesinde'...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/avustralyali-cizerden-erdogan-a-ataturk-un-sozleriyle-yanit,813493" title="Avustralyalı çizerden, Erdoğan'a 'Atatürk'ün sözleriyle' yanıt"><p>Avustralyalı çizerden, Erdoğan'a 'Atatürk'ün sözleriyle' yanıt...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/gazeteci-aysenur-arslan-gozaltina-alindi,813540" title="Gazeteci Ayşenur Arslan, serbest bırakıldı"><p>Gazeteci Ayşenur Arslan, serbest bırakıldı...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="w6G_9"><a href="/haber/soylu-murat-karayilan-ve-cemil-bayik-a-cagrida-bulunuyorum,813572" title="Soylu: Murat Karayılan ve Cemil Bayık'a çağrıda bulunuyorum"><p>Soylu: Murat Karayılan ve Cemil Bayık'a çağrıda bulunuyorum...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div></div><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div style="width:160px;height:600px"></div></div></div><div class="h8pcc"><h2>İlgi Gören Videolar<a href="/video" title="Tüm Videolar">Tüm Videolar</a></h2><div class="d4Mmr"><a href="/video/chp-adayi-keskin-sisli-de-sarigul-ucuncu-sirada-hala-onun-doneminden-kalan-borclari-temizlemeye-calisiyoruz,19204" title="CHP adayı Keskin: Şişli'de Sarıgül üçüncü sırada; hâlâ onun döneminden kalan borçları temizlemeye çalışıyoruz"><p>CHP adayı Keskin: Şişli'de Sarıgül üçüncü sırada; hâlâ onun döneminden...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/hdp-li-bestas-hdp-nin-secim-stratejisinin-basarili-oldugu-iktidarin-cildirmasindan-belli,19205" title="HDP'li Beştaş: HDP'nin seçim stratejisinin başarılı olduğu iktidarın çıldırmasından belli"><p>HDP'li Beştaş: HDP'nin seçim stratejisinin başarılı olduğu iktidarın çıldırmasından belli...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/turkiye-ve-dunya-gundeminde-neler-oldu-iste-bir-bakista-bugun-23-mart-2019,19215" title="Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün | 23 Mart 2019"><p>Türkiye ve dünya gündeminde neler oldu? İşte Bir Bakışta Bugün...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/akp-adayi-ile-bilal-erdogan-arasinda-ilginc-diyalog,19189" title="AKP adayı ile Bilal Erdoğan arasında ilginç diyalog"><p>AKP adayı ile Bilal Erdoğan arasında ilginç diyalog...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div><div class="d4Mmr"><a href="/video/mansur-yavas-in-aciklamalarina-ragmen-hdp-secmeni-sandiga-gidebilir,19199" title="“Mansur Yavaş’ın açıklamalarına rağmen HDP seçmeni sandığa gidebilir”"><p>“Mansur Yavaş’ın açıklamalarına rağmen HDP seçmeni sandığa gidebilir”...</p><div class="lazyload-placeholder" style="height:38px"></div></a></div></div><div class="_1MVhA" style="margin-bottom:20px"><div class=""><div style="width:300px;height:600px"></div></div></div></div></div><div class="_1_jxt _1bh6e"><div class="WF35J"><div style="width:120px;height:600px"></div></div><div>
<div id="1378150" style="width:300px;height:600px;"></div>
</div></div></div></div><div class="_2ys1j"><div class="container"><div class="row"><div class="col-sm-4 col-xs-12"><div class="IQGHv"><img alt="T24 Logo" src="/assets/02db4bb2.png" srcset="/assets/d9739021.png 2x"/><p>© Tüm hakları saklıdır.</p></div><ul><li><a href="http://facebook.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Facebook</a></li><li><a href="http://twitter.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Twitter</a></li><li><a href="http://tumblr.t24.com.tr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Tumblr</a></li><li><a href="http://instagram.com/t24comtr" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Instagram</a></li><li><a href="https://plus.google.com/108171415507668701907" rel="noopener noreferrer" target="_blank">Google+</a></li><li><a href="/rss-listesi" title="RSS Listesi">RSS Listesi</a></li></ul></div><div class="col-sm-4 col-xs-12"><h3>Yazarlar</h3><ul><li><a href="/yazarlar/ahmet-sever" title="Ahmet Sever Yazıları">Ahmet Sever</a></li><li><a href="/yazarlar/ahmet-talimciler" title="Ahmet Talimciler Yazıları">Ahmet Talimciler</a></li><li><a href="/yazarlar/akdogan-ozkan" title="Akdoğan Özkan Yazıları">Akdoğan Özkan</a></li><li><a href="/yazarlar/ali-akay" title="Ali Akay Yazıları">Ali Akay</a></li><li><a href="/yazarlar/atilla-dorsay" title="Atilla Dorsay Yazıları">Atilla Dorsay</a></li><li><a href="/yazarlar/aydin-engin" title="Aydın Engin Yazıları">Aydın Engin</a></li><li><a href="/yazarlar/aysel-sagir" title="Aysel Sağır Yazıları">Aysel Sağır</a></li><li><a href="/yazarlar/aytun-aktan" title="Aytun Aktan Yazıları">Aytun Aktan</a></li><li><a href="/yazarlar/baris-soydan" title="Barış Soydan Yazıları">Barış Soydan</a></li><li><a href="/yazarlar/bekir-agirdir" title="Bekir Ağırdır Yazıları">Bekir Ağırdır</a></li><li><a href="/yazarlar/cemal-tunc" title="Cemal Tunçdemir Yazıları">Cemal Tunçdemir</a></li><li><a href="/yazarlar/cagnur-ozturk" title="Çağnur Öztürk Yazıları">Çağnur Öztürk</a></li><li><a href="/yazarlar/cigdem-anad" title="Çiğdem Anad Yazıları">Çiğdem Anad</a></li><li><a href="/yazarlar/deniz-can" title="Deniz Can Yazıları">Deniz Can</a></li><li><a href="/yazarlar/dogan-akin" title="Doğan Akın Yazıları">Doğan Akın</a></li><li><a href="/yazarlar/emrah-akin" title="Emrah Akın Yazıları">Emrah Akın</a></li><li><a href="/yazarlar/fulya-cansen" title="Fulya Canşen Yazıları">Fulya Canşen</a></li><li><a href="/yazarlar/fusun-sarp-nebil" title="Füsun Sarp Nebil Yazıları">Füsun Sarp Nebil</a></li><li><a href="/yazarlar/gokcer-tahincioglu-yuzlesme" title="Gökçer Tahincioğlu / Yüzleşme Yazıları">Gökçer Tahincioğlu / Yüzleşme</a></li><li><a href="/yazarlar/hakan-aksay" title="Hakan Aksay Yazıları">Hakan Aksay</a></li><li><a href="/yazarlar/hande-cayir" title="Hande Çayır Yazıları">Hande Çayır</a></li><li><a href="/yazarlar/hasan-cemal" title="Hasan Cemal Yazıları">Hasan Cemal</a></li><li><a href="/yazarlar/hasan-servet-oktem" title="Hasan Servet Öktem Yazıları">Hasan Servet Öktem</a></li><li><a href="/yazarlar/ilham-suheyl-aygul" title="İlham Süheyl Aygül Yazıları">İlham Süheyl Aygül</a></li><li><a href="/yazarlar/iskender-aruoba" title="İskender Aruoba Yazıları">İskender Aruoba</a></li><li><a href="/yazarlar/leyla-alp" title="Leyla Alp Yazıları">Leyla Alp</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz" title="Mehmet Y. Yılmaz Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz-futbol" title="Mehmet Y. Yılmaz | Futbol Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz | Futbol</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-y-yilmaz-hafta-sonu" title="Mehmet Y. Yılmaz | Hafta Sonu Yazıları">Mehmet Y. Yılmaz | Hafta Sonu</a></li><li><a href="/yazarlar/mehmet-yalcin" title="Mehmet Yalçın Yazıları">Mehmet Yalçın</a></li></ul><ul><li><a href="/yazarlar/metin-gurcan" title="Metin Gürcan Yazıları">Metin Gürcan</a></li><li><a href="/yazarlar/metin-munir" title="Metin Münir Yazıları">Metin Münir</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-belge" title="Murat Belge Yazıları">Murat Belge</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-bjedug" title="Murat Bjeduğ Yazıları">Murat Bjeduğ</a></li><li><a href="/yazarlar/murat-sabuncu" title="Murat Sabuncu Yazıları">Murat Sabuncu</a></li><li><a href="/yazarlar/oguz-demiralp-x" title="Oğuz Demiralp Yazıları">Oğuz Demiralp</a></li><li><a href="/yazarlar/oya-baydar" title="Oya Baydar Yazıları">Oya Baydar</a></li><li><a href="/yazarlar/pinar-dogu" title="Pınar Doğu Yazıları">Pınar Doğu</a></li><li><a href="/yazarlar/raffi-a-hermonn" title=" Raffi A. Hermonn Yazıları">Rafi Hermonn</a></li><li><a href="/yazarlar/riza-turmen" title="Rıza Türmen Yazıları">Rıza Türmen</a></li><li><a href="/yazarlar/selcuk-demirel" title="Selçuk Demirel Yazıları">Selçuk Demirel</a></li><li><a href="/yazarlar/sencer-ayata" title="Sencer Ayata Yazıları">Sencer Ayata</a></li><li><a href="/yazarlar/seyfettin-gursel" title="Seyfettin Gürsel Yazıları">Seyfettin Gürsel</a></li><li><a href="/yazarlar/suha-umar" title="Süha Umar Yazıları">Süha Umar</a></li><li><a href="/yazarlar/suheyl-aygul" title="Süheyl Aygül Yazıları">Süheyl Aygül</a></li><li><a href="/yazarlar/sebnem-senyener" title="Şebnem Şenyener Yazıları">Şebnem Şenyener</a></li><li><a href="/yazarlar/senay-tanrivermis" title="Şenay Tanrıvermiş Yazıları">Şenay Tanrıvermiş</a></li><li><a href="/yazarlar/sirin-payzin" title="Şirin Payzın Yazıları">Şirin Payzın</a></li><li><a href="/yazarlar/sukru-hatun" title="Şükrü Hatun Yazıları">Şükrü Hatun</a></li><li><a href="/yazarlar/tan-oral" title="Tan Oral Yazıları">Tan Oral</a></li><li><a href="/yazarlar/tarhan-erdem" title="Tarhan Erdem Yazıları">Tarhan Erdem</a></li><li><a href="/yazarlar/tayfun-atay" title="Tayfun Atay Yazıları">Tayfun Atay</a></li><li><a href="/yazarlar/tugce-tatari" title="Tuğçe Tatari Yazıları">Tuğçe Tatari</a></li><li><a href="/yazarlar/tugrul-aksar" title="Tuğrul Akşar Yazıları">Tuğrul Akşar</a></li><li><a href="/yazarlar/turkay-demir" title="Türkay Demir Yazıları">Türkay Demir</a></li><li><a href="/yazarlar/umut-ozan-darici" title="Umut Ozan Darıcı Yazıları">Umut Ozan Darıcı</a></li><li><a href="/yazarlar/umit-otan" title="Ümit Otan Yazıları">Ümit Otan</a></li><li><a href="/yazarlar/vecdi-sayar" title="Vecdi Sayar Yazıları">Vecdi Sayar</a></li><li><a href="/yazarlar/yalcin-dogan" title="Yalçın Doğan Yazıları">Yalçın Doğan</a></li><li><a href="/yazarlar/yilmaz-murat-bilican" title="Yılmaz Murat Bilican Yazıları">Yılmaz Murat Bilican</a></li><li><a href="/yazarlar/yusuf-nazim" title="Yusuf Nazım Yazıları">Yusuf Nazım</a></li><li><a href="/yazarlar/zeynel-lule" title="Zeynel Lüle Yazıları">Zeynel Lüle</a></li></ul></div><div class="col-sm-4 col-xs-12"><div class="_3nJ61"><h3>Kategoriler</h3><ul></ul><ul></ul></div><div class="_3nJ61"><h3>T24</h3><ul><li><a href="/hakkinda">Hakkında</a></li><li><a href="/reklam">Reklam</a></li><li><a href="/kullanim-ve-gizlilik">Kullanım ve Gizlilik Şartları</a></li></ul></div></div></div></div></div></div></div><div>
</div></body></html>
Vicdanla başlar her şey. Ötekinin zulme uğradığını, acısını, açlığını, çaresizliğini, yoksulluğunu, yoksunluğunu görürsün de göğsünün ortasında, yüreğine yakın bir yerlerde bir sızı oluşur önce. Edebi laf değil, ince, burgu gibi gerçek bir sızı. O sızıyı duymuyorsan, demek ki bir şey eksiktir. Ardından, ötekinin mağduriyetinden kendini sorumlu sayma duygusu gelir, utanırsın. Sadece kendin için değil başkaları için bir şeyler yapmaya, mücadele etmeye, hatta başkalarının acılarını dindirmek için ölümü göze almaya giden yol böyle başlar. En kısa anlatımla vicdan; kendine yapılmasını istemediğini başkalarına yapmamak, yapılmasına da izin vermemektir.
Vicdan, bir ilk adımdır. Kimilerinde sınırlı, kimilerinde gani ganidir. Kimileri ise ötekinin acısına da, sevincine de duyarsızdır; kendini ötekinin yerine koyamaz, ötekini algılamaz, algıladığında da düşman görür. Bazı sosyo-psikolojik araştırmalara göre kişinin duygusal zekâsı ne kadar düşükse; duygusal-toplumsal zekâyı geliştirebilecek ortamlardan ve koşullardan ne kadar uzaksa, bir de varlığını ve iktidarını tehdit altında görüyorsa, empati kurma yetisi de o kadar az olur.
İktidar hırsı, iktidar sahipliği ve iktidarı yitirme korkusu vicdanı dumura uğratır, köreltir. Ama’ların, fakat’ların çok olduğu yerde vicdan saklanır. İnsanı, doğayı, canlıyı iktidar uğruna fedaya hazır ideolojiler ve siyasetler vicdandan kurtuldukları ölçüde zincirlerinden boşanır, zalimleşirler.
Bunca yazılacak -ve yazılması, paylaşılması gereken- konu varken neden mi bunları yazıyorum? Vicdanının, yüreğinin kocamanlığından hiç kuşku duymadığım; yazılarının derinliğini, güzelliğini vicdanının derinliğine borçlu olduğunu bildiğim sevgili Ece”nin, vicdan için “bir sıkımlık canı olan bir sözcük,” ideolojik korkaklığın yükselmesi yüzünden “her derde derman, asri icat” demesini; vicdandan söz edenleri korkak, kaçak saymasını yadırgadığım için. (Ece Temelkuran, Milliyet 20 Aralık 2009). Ama asıl önemlisi, Ece’yi böyle öfke yazıları yazmaya zorlayan adaletsizliklerle, haksızlıklarla mücadelenin kitlesellikten uzak kalmasında, yeterince güçlü olamamasında, siyasetin vicdandan koparılmasının, tümüyle bir iktidar mücadelesi olarak kavranmasının büyük payı olduğunu düşündüğüm için.
Yenilgilerimiz, yanılgılarımız üzerine düşünüyorum şimdi. İktidarda olmanın ya da iktidar savaşı vermenin vicdan özürlü kıldığı kesimleri anlıyorum. Sözüm onlara değil; sözüm kendimize: Sol siyasetlerimize, kendilerine sol sıfatını yakıştıran partilerimize, sol geçmişimize ve geleceğimize... Bizler sömürülen işçileri, ezilen halkları, ayrımcılığa uğrayanları vicdanımızla değil kafamızla ve insansız siyasetin araçlarıyla kavradık. Eksik bildiğimiz, yalan yanlış uyguladığımız sınıf siyaseti ya da sınıf mücadelesini tek tek somut insandan ve vicdandan soyutladık. İşinden atılan işçiyi, ezilen Kürdü, ayrımcılığa uğrayanı, sömürüleni, mağdur edileni, birey özne değil, iktidara gelince kurtaracağımız siyasal nesne saydık. Vicdanın, yani insanın sesinden doğmamış, siyasi taktik ya da öfkeyle sınırlı sloganlarımız kitlelere ulaşamadı, hepimizi birlikte sarıp sarmalayamadı.
Şu yaşadığımız günlere bakalım: Dört bir yanımızı kuşatan şiddete, yüreklerimize çöreklenmiş nefret ve düşmanlık duygularına, birbirimize ve her şeye karşı fobi düzeyine varan güvensizliğimize, anlayışsızlığımıza, tahammülsüzlüğümüze bakalım. Polis, açlık ücretine mahkûm edilmekle kalmayıp işlerinden olmuş Tekel işçilerini acımasızca copluyor, gazlıyor. Metrobüsten yararlanmak için kendilerine uygun merdiven yapılmasını isteyen engellilere “halk” karşı çıkıyor, “siz de evinizde oturun” diyor. Aynı yaştaki gençler, kimi zaman kırsalda, kimi zaman kentlerde Kürt diye, Türk diye birbirlerini taşlıyor, öldürüyor. Habur kapısından bunca yıl sonra dönenlerin bayramını, sevincini İstanbul’daki, İzmir’deki anlayamıyor, kuşkulanıyor, öfke duyuyor. Diyarbakır’da, Van’da, Şemdinli’de, Siirt’te, umutsuz bir öfkeyle taşlara yapışanlar, kimlerin nerelerden ulaştırdıkları bilinmeyen yönlendirmelerle sokaklara dökülenler de batıdakilerin korkusunu, paniğini anlayamıyor. Kendi liderlerine sorgusuz sualsiz boyun eğen, kendi önderlerine tapınanlar, öteki halkın lider benimsediğine gösterdiği bağlılığı ihanet sayıyor. Bir şiddet ve uzlaşmazlık döngüsünde yuvarlanıp duruyoruz.
Ötekinin mağduriyetinin sızısını içimizde duyabilseydik, onun yerinde ben olabilirdim diye düşünebilseydik, bana yapılmasını istemediğimi başkasına yapmam ve yaptırmam diyebilseydik; yani kuru siyasetin paslı araçlarıyla yetinmeyip içini vicdanla doldurabilseydik, ne kadar farklı olabilirdi bu toplum.
Elbet vicdanla bitmez her şey. Ama, ötekinin mağduriyetini vicdanla kavramadan, neyi neden yaptığını kuru akılla değil yürekle anlamadan da hiçbir çözüm, hiçbir açılım başarılı olamaz, tamamına eremez. Asıl düşünmemiz gereken, neden ve nasıl böylesine vicdansız ve empati yoksunu bir toplum haline geldiğimiz belki.