<!DOCTYPE html>

<html class="no-js" dir="ltr" lang="tr">
<head>
<meta charset="utf-8"/>
<meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
<meta content="Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut yapısal kronik sorunları incelediğimizde, bunun başlıca sebebinin: Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003’teki Irak işgalinin ardından oluşturmak istediği siyasi mekanizmanın" name="description"/>
<meta content="son,gündem,haberler,habertürk,haber,dakika,son dakika,emin,i̇stanbul,oldu,belli,nisan,ipucu,2019,oyuncuları,cevabı,onu,soru,zalim,oyuncu,belli oldu,cevabı 15,15 nisan,zalim i̇stanbul,cevabı 15 nisan,yaşam,ekonomi̇,sağlik,yazarlar,kültür,sanat,daki̇ka,son daki̇ka,magazin,ilk,spor,haberleri,burada,gül,zahid," name="keywords"/>
<meta content="Drupal 7 (https://www.drupal.org)" name="generator"/>


<meta content="804060108" property="fb:admins"/>
<meta content="285279088831155" property="fb:app_id"/>
<meta content="Independent Türkçe" property="og:site_name"/>
<meta content="article" property="og:type"/>
<meta content="Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi" property="og:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/147541/d%C3%BCnya/irak-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-f%C4%B1rsatlar-%C3%BClkesi" property="og:url"/>
<meta content="Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut yapısal kronik sorunları incelediğimizde, bunun başlıca sebebinin: Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003’teki Irak işgalinin ardından oluşturmak istediği siyasi mekanizmanın başarısızlığı olduğunu görürüz. Irak’ın bugünkü nüfusu yaklaşık 40 milyon civarındadır. Saddam Hüseyin’in 1990 Ağustos ayında Kuveyt işgali girişiminin ardından ülkeye uluslararası ambargo uygulanmıştı." property="og:description"/>
<meta content="2020-03-16T17:45:09+03:00" property="og:updated_time"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/03/16/314726-328450410.jpg?itok=eQwveH_7" property="og:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/03/16/314726-328450410.jpg?itok=eQwveH_7" property="og:image:url"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/03/16/314726-328450410.jpg?itok=eQwveH_7" property="og:image:secure_url"/>
<meta content="summary_large_image" name="twitter:card"/>
<meta content="Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi" name="twitter:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/147541/d%C3%BCnya/irak-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-f%C4%B1rsatlar-%C3%BClkesi" name="twitter:url"/>
<meta content="Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut" name="twitter:description"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/03/16/314726-328450410.jpg?itok=eQwveH_7" name="twitter:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/article-author/luay-abdulilah" property="article:author"/>
<meta content="2020-03-16T17:45:04+03:00" property="article:published_time"/>
<meta content="2020-03-16T17:45:09+03:00" property="article:modified_time"/>
<meta content="Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi" itemprop="name"/>
<meta content="Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut yapısal kronik sorunları incelediğimizde, bunun başlıca sebebinin: Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003’teki Irak işgalinin ardından oluşturmak istediği siyasi mekanizmanın başarısızlığı olduğunu görürüz. Irak’ın bugünkü nüfusu yaklaşık 40 milyon civarındadır. Saddam Hüseyin’in 1990 Ağustos ayında Kuveyt işgali girişiminin ardından ülkeye uluslararası ambargo uygulanmıştı." itemprop="description"/>

<meta content="ie=edge" http-equiv="x-ua-compatible"/>
<meta content="width=device-width, initial-scale=1.0" name="viewport"/>
<title>Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi | Independent Türkçe</title>




</head>
<body class="turkish-theme html not-front not-logged-in no-sidebars page-node page-node- page-node-147541 node-type-article page-taxonomy-term-196">
<noscript><iframe height="0" src="https://www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-WTF89PZ" style="display:none;visibility:hidden" width="0"></iframe></noscript>
<div id="main-wrap">
<a href="javascript:" id="return-to-top"><i class="icomoon-icon icon-arrow-up" style="vertical-align: middle;"></i></a>
<div class="container">
<header id="main-header">
<div id="sticky-header-waypoint">
<div class="main-header-before">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-stretch">
<div class="cell shrink">
<div class="logo">
<a href="/">
<img class="logo-txt" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-text.png"/>
</a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu align-stretch">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/147541/d%C3%BCnya/irak-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-f%C4%B1rsatlar-%C3%BClkesi" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-B4ndoCcZjQkwi8j0Dg74NNG-7_m67DahM9FXnq2QpI4"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
<li class="toggle-menu">
<button aria-controls="navigation" aria-label="Menu" class="toggle-nav-panel" type="button"><i class="icomoon-icon icon-hamburger"></i></button>
</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-header-inner show-for-large">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-middle">
<div class="cell auto">
<nav class="nav-container">
<ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="9781"><a href="/tags/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1970"><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1973"><a href="/taxonomy/term/31" title="Bilim">Türkiye</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3821"><a href="/tags/e%C4%9Fitim-0" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4541"><a href="/tags/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7121"><a href="/tags/%C3%A7evre-0" title="">Çevre</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4556"><a href="/tags/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4561"><a href="/tags/hayvan-haklar%C4%B1-0" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7126"><a href="/tags/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3851"><a href="/tags/m%C3%BClteciler-0" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4566"><a href="/tags/medya-1" title="">Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4571"><a href="/tags/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3811"><a href="/tags/su%C3%A7-0" title="Suç">Suç</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4581"><a href="/tags/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1978"><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2462"><a href="/tags/ak-parti-0" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2461"><a href="/taxonomy/term/294" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2465"><a href="/tags/chp-0" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2463"><a href="/taxonomy/term/287" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2466"><a href="/tags/hdp-0" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2468"><a href="/tags/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2469"><a href="/tags/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2467"><a href="/taxonomy/term/293" title="Meclis dışı muhalefet">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3856"><a href="/tags/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3861"><a href="/tags/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3871"><a href="/tags/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4586"><a href="/tags/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4591"><a href="/tags/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4596"><a href="/tags/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1998"><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="3886"><a href="/tags/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3891"><a href="/tags/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4071"><a href="/tags/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3896"><a href="/tags/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3876"><a href="/tags/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7186"><a href="/tags/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7191"><a href="/tags/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3991"><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="7131"><a href="/tags/moda" title="">Moda</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4021"><a href="/tags/seyahat-0" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7141"><a href="/tags/magazin-0" title="">Magazin</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4751"><a href="/tags/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7196"><a href="/tags/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7151"><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4031"><a href="/tags/teknoloji-0" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7206"><a href="/tags/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7156"><a href="/tags/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7211"><a href="/tags/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7161"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4026"><a href="/tags/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4046"><a href="/tags/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4741"><a href="/tags/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4036"><a href="/tags/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7286"><a href="/tags/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4041"><a href="/tags/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3901"><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="6376"><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6381"><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6386"><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6391"><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7106"><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6396"><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6401"><a href="/article-author/mark-steel" title="">Mark Steel</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6406"><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6411"><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6416"><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7171"><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="8981"><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Lucy Anna Gray</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="5611"><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7176"><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1979"><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4641"><a href="/tags/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2479"><a href="/tags/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2485"><a href="/tags/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2478"><a href="/tags/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2486"><a href="/tags/turizm-0" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2488"><a href="/tags/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3906"><a href="/tags/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4636"><a href="/tags/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7276"><a href="/tags/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7281"><a href="/tags/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4646"><a href="/taxonomy/term/3296" title="">Ulaşım</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1991"><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1992"><a href="/tags/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2476"><a href="/tags/basketbol-0" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1995"><a href="/taxonomy/term/181" title="Tenis">Tenis</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1997"><a href="/taxonomy/term/191" title="Golf">Golf</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2475"><a href="/tags/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2473"><a href="/tags/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4651"><a href="/tags/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2474"><a href="/tags/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="2472"><a href="/tags/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1977"><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2460"><a href="/tags/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4766"><a href="/tags/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3946"><a href="/tags/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3941"><a href="/tags/obezite-0" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4681"><a href="/tags/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3936"><a href="/taxonomy/term/1531" title="Kanser">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7271"><a href="/tags/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3931"><a href="/tags/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4691"><a href="/tags/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7181"><a href="/tags/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9776"><a href="/tags/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="4056"><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="5491"><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9011"><a href="/video" title="">VİDEO</a></li>
</ul> </nav>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/147541/d%C3%BCnya/irak-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-f%C4%B1rsatlar-%C3%BClkesi" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama--2" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1--2">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1--2" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1--2" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-zheacSlRVXcNVGNyO4nf3yBqTLouWnaz5KoP_72d_so"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</header>
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div id="nav-panel">
<ul class="topics menu vertical large-horizontal"><li><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/e%C4%9Fitim-0" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li><a href="/tags/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li><a href="/tags/%C3%A7evre-0" title="">Çevre</a></li>
<li><a href="/tags/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li><a href="/tags/hayvan-haklar%C4%B1-0" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li><a href="/tags/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li><a href="/tags/m%C3%BClteciler-0" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li><a href="/tags/medya-1" title="">Medya</a></li>
<li><a href="/tags/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li><a href="/tags/su%C3%A7-0" title="Suç">Suç</a></li>
<li><a href="/tags/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/ak-parti-0" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li><a href="/tags/chp-0" title="CHP">CHP</a></li>
<li><a href="/tags/hdp-0" title="HDP">HDP</a></li>
<li><a href="/tags/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li><a href="/tags/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li><a href="/tags/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li><a href="/tags/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li><a href="/tags/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li><a href="/tags/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li><a href="/tags/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li><a href="/tags/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li><a href="/tags/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li><a href="/tags/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li><a href="/tags/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li><a href="/tags/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li><a href="/tags/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li><a href="/tags/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/moda" title="">Moda</a></li>
<li><a href="/tags/seyahat-0" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li><a href="/tags/magazin-0" title="">Magazin</a></li>
<li><a href="/tags/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li><a href="/tags/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/teknoloji-0" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li><a href="/tags/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li><a href="/tags/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li><a href="/tags/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li><a href="/tags/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li><a href="/tags/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li><a href="/tags/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li><a href="/tags/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li><a href="/tags/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Mark Steel</a></li>
<li><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li><a href="/tags/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li><a href="/tags/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li><a href="/tags/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li><a href="/tags/turizm-0" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li><a href="/tags/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li><a href="/tags/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li><a href="/tags/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/tags/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/tags/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li><a href="/tags/basketbol-0" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li><a href="/tags/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li><a href="/tags/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li><a href="/tags/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li><a href="/tags/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li><a href="/tags/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/tags/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li><a href="/tags/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li><a href="/tags/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li><a href="/tags/obezite-0" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li><a href="/tags/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li><a href="/tags/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li><a href="/tags/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li><a href="/tags/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li><a href="/tags/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li><a href="/tags/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/tags/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
</ul> </div>
</div>
</div>
<div class="grid-container">
<div class="grid-x">
<div class="cell text-center">
<div id="div-gpt-ad-1547025895496-2">
</div> </div>
</div>
</div> <main>
<div class="breadcrumbs-wrapper hide-for-small-only">
<div class="grid-container">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<h2 class="element-invisible">Buradasınız</h2><div class="breadcrumb"><span class="inline odd first"><a href="/">Home</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline even"><a href="https://www.indyturk.com/dünya">Dünya</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline odd last">Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi</span></div> </div>
</div>
</div>
</div>
<section class="entry-article-topper">
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div class="entry-header clearfix has-avatar">
<div class="entry-title">
<h1>Irak: Kaçırılmış fırsatlar ülkesi</h1>
</div>
<div class="entry-subtitle">
<h2>Irak’ın başarısızlığının başlıca sorumlusu, ülkesindeki sistemin bir benzerini dayatan ABD’dir</h2>
</div>
<div class="author-avatar">
<a href="/taxonomy/term/97896">
<img alt="" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x150/public/lay.png?itok=Fsh7pdA8"/>
</a>
</div>
<div class="entry-meta-wrapper">
<div class="grid-x align-justify align-middle">
<div class="cell shrink">
<div class="entry-meta">
<div class="entry-meta-field entry-meta-author">
<a href="/taxonomy/term/97896">
                                                Luay Abdulilah                                            </a>
<span class="location">Yazar</span>
</div>
<div class="entry-meta-field entry-meta-publish-date">
<time>Pazartesi 16 Mart 2020 17:45</time>
</div>
</div>
</div>
<div class="cell large-shrink">
<div class="share-block">
<div class="socials-btns">
<div class="addthis_inline_share_toolbox"></div>
<a class="social-btn printer-btn-bg round print-btn" href="#" title="Print"><i class="icomoon-icon icon-printer"></i></a>
</div>
</div>
<div class="follow-block">
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="entry-media">
<div class="entry-media-inner-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content abs-element" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1368x911/public/article/main_image/2020/03/16/314726-328450410.jpg?itok=WWZMy0s-" style=""/>
</div>
<div class="caption-field">
<p>Iraklı gençler, Bağdat’ta Saddam Hüseyin’in düşüşünün resmedildiği bir postere bakarken. 2013 Nisan / Fotoğraf: AFP</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</section>
<div class="grid-container">
<article class="entry-article">
<div class="grid-x align-justify">
<div class="content-wrap-holder cell">
<div class="region region-content">
<div class="block block-system" id="block-system-main">
<div class="content">
<div class="content-wrap">
<div class="printable-area page-taxonomy-term-196" dir="ltr">
<div class="entry-content" data-io-article-url="https://www.indyturk.com/node/147541/d%C3%BCnya/irak-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-f%C4%B1rsatlar-%C3%BClkesi">
<div class="field field-name-body field-type-text-with-summary field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even" property="content:encoded"><p>Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut yapısal kronik sorunları incelediğimizde, bunun başlıca sebebinin: Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003’teki Irak işgalinin ardından oluşturmak istediği siyasi mekanizmanın başarısızlığı olduğunu görürüz. Irak’ın bugünkü nüfusu yaklaşık 40 milyon civarındadır. Saddam Hüseyin’in 1990 Ağustos ayında Kuveyt işgali girişiminin ardından ülkeye uluslararası ambargo uygulanmıştı. Söz konusu ambargo yıllar önce kaldırılmasına ve bu süreçte ciddi petrol gelirleri elde edilmesine rağmen, devlet, halkına en temel hizmetleri dahi sunmaktan acizdir.</p>
<p>Bu başarısızlığın başlıca sebebi ise, işgalci ABD’nin, kendi ülkesindeki sistemin bir benzerini, daha yeni ameliyat odasından çıkarılmış ve hala narkozun etkisi altında olan Irak halkına uygulama girişimidir. Bilindiği üzere Irak’ta mutlak diktatörlük vardı ve halk bu süreçte üç büyük savaş yaşamıştı. Bu savaşlarda bir milyondan fazla Iraklı hayatını kaybetti, on küsur yıl süren ambargo, bariz ilerlemeler kaydedilmiş olan sağlık ve eğitim sistemlerini yerle bir etti. Irak 1921’den itibaren, benzeri 3. Dünya ülkelerine kıyasla birçok sektörde ciddi atılımlar ve nitelikli sıçramalar kaydetmişti.</p>
<p>Ambargo yıllarında ailelerine destek olmak için okulu bırakan çocuklar, daha sonra ABD’nin Valisi Paul Bremer’in orduyu ve güvenlik güçlerini dağıtmasıyla birlikte, işgale karşı direnç çerçevesinde silahlı milislerin içinde yer aldılar. Irak devletinin ilk kuruluşunda İngilizler, Britanya siyasi siteminin bir benzerini, 1932’de sona erecek olan ‘Manda Yönetimi’ yıllarında Irak’a dayatmak istemişti. İşgalci Amerikalılar da İngilizleri taklit ederek, kendi seçim sistemlerinin biraz değiştirilmiş versiyonunu Irak’ta uygulamaya kalktı. Ancak uygulanmak istenen sistemde, Sünni-Şii-Kürt etkeni hesaba katılmıştı. Yani kendilerinde olduğu gibi Irak’ta bir başkanlık pozisyonu olmasını tercih etmemiş, başbakanın yürütmede bulunacağı karmaşık bir parlamenter sistemi uygun görmüştüler. Cumhurbaşkanının pozisyonu da daha çok sembolik ve etkisiz olarak kurgulanmıştı.  Tıpkı İngilizlerin, yargı, yürütme ve yasama organının kuvvetler ayrılığına dayanan bir anayasal monarşi kurması gibi, ABD’liler de aynı sistemin kendilerinde olduğu gibi cumhuriyetçi versiyonunu tekrarladılar. Yasam organı üyeleri dört yılda bir seçiliyordu, ancak ABD’liler ülkenin karmaşık demografisini ve sosyal dokusunu dikkate almamıştı.</p>
<p>İngiliz ve Amerikalı işgalcilerin iki gerçeği dikkate almadığı söylenebilir: Birincisi, Batı'daki demokratik sistem, faaliyetlerinde, işlevlerinde ve hizmetlerinde güçlü ve entegre bir devletin oluşmasından sonra yürürlüğe girmiştir. Önce sağlam bir devlet mekanizmasının inşa edilmesi, ardından demokrasinin uygulanması gerekir. Ki aksi durumda kaos kaçınılmaz olacaktır. </p>
<p>İkincisi, Irak gibi ırksal, aşiretçi ve mezhepsel çeşitliliğin yoğun olduğu ülkelerde, insanlar kendi ya da ailelerinin çıkarları doğrultusunda değil, dini, ırksal, etnik ve mezhepsel aidiyetlerin etkisinde oy kullanır. Bu durumda, seçimlerin kişilerin ulusal görüşlerini yansıttığını varsayamayız. Bu gerçekliğin dikkate alınmaması, gerek İngiliz monarşi yönetiminde olsun, gerek ABD’nin işgali ardından olsun, sistemde ciddi krizlerin yaşanmasına ve çözümsüzlüğün derinleşmesine neden olmuştur.</p>
<p>Aynı şekilde, her iki durumda da bir başka açıdan da benzerlikler vardır, şöyle ki: her iki rejim de, otoriter yönetimin enkazı üzerine inşa edilmiş, demokrasinin özümsenmeyişi nedeniyle, muhalif olanların payına, katliam, yağma ve sürgün düşmüştür. Osmanlı İmparatorluğu 1908 yılında Jön Türkler eliyle bir değişime şahit olmuştu, ancak bu değişim, Türk idareci elitlerinin, başka ülkelere ve halklara egemen olma hedeflerini sekteye uğratmamıştı. Kendilerine karşıt olanlara, aynı istibdat yöntemleri ile yanıt vermekten çekinmediler. Suriye Valisi Cemal Paşa’nın, 1915-1916 yıllarında Suriyeli ve Lübnanlı aydınlar hakkında idam infazını emretmesi, Osmanlının son dönemindeki yozlaşmış uygulamaların bir devamı mahiyetindeydi. Sadece dini gerekçe yerine, ulusal ırkçı gerekçeler ikame edilmiş ve bu değerli aydınlar formalite icabı yargılanarak, Şam’da idam edilmişti. </p>
<p>Irak’ta da durum bundan farklı değildi, Saddam Hüseyin’in demir yumruğu tüm muhaliflerin tepesindeydi. Saddam’ın ‘devrim mahkemeleri’ sözde yargılamalarda bulunurken, muhaberat ve güvenlik güçleri muhalif sesleri susturmak için tetikteydi.</p>
<p>Gerek İngiliz monarşi döneminde, gerek ABD işgalinin ardından, zahirde Batılı sistemlerin benzerini doğuran bu beklenmedik değişim, farklı muhalif seslerin bir anda ortaya çıkmasına olanak sağlamıştı. 1921 yılında, okuma yazma oranı oldukça düşük olmasına rağmen, Irak’ta gazetecilik hızlı bir şekilde gelişti. 2003 işgalinin ardından da yazılı basın sayısı rekor düzeyde yükseldi, eleştirinin anayasal bir hak olduğu düşünülüyordu.</p>
<p>İngiliz ve ABD vesayetindeki Irak’ta yönetici kesimde de benzerlikler taşıyordu. Irak Kralı 1. Faysal, 1921’den sonra Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayrılarak, Arap Devrimi’ne katılan Iraklı subayları üst düzey görevlere getirdi. Arap Devrimi’ne Birinci Dünya Savaşı sırasında Faysal bin Hüseyin liderlik ediyordu. Fransızlar 1920 yılında Suriye’yi işgal ettiğinde, Kral Faysal bu ülkeden ayrılarak Irak’a geçti ve Iraklı Osmanlı subayları da genç ülkelerinin inşasına katkı sağladı. 2003 sonrasında Irak’ta yönetime gelen elit kadroya gelince, birçoğunun 1970’li yıllarından itibaren sürgünde yaşadığını görüyoruz. Bazıları İran, bazıları Suriye ve bir kısmı da başta İngiltere ve Fransa olmak üzere Avrupa ülkelerinde yaşıyordu.</p>
<p>Bu iki yönetici sınıf arasındaki ayrım hakkında şunlar söylenebilir:</p>
<p>Irak’ta 1921’den sonra yönetimde yer alanlar, Kral Faysal dâhil olmak üzere, vatani bir ajandaya sahiptiler. Halk ile iletişim kurup, tüm bileşenlerin yönetimde temsiliyet bulması yönünde çaba sarf ettiler. Şii mercilerin çoğu bu yeni tip yönetime karşıt tavır takınarak yönetimde yer almamayı tercih etti. 1950’li yıllara gelindiğinde, hem muhalefet hem de iktidar açısından oldukça olumlu bir tablo meydana gelmişti. Krallık dönemindeki son hükümetin Başbakanı Ahmed Muhtar bir Kürt’tü, Maliye Bakanı Abdulkerim Ezri ise bir Şiiydi. Muhalefette de çok renklilik hâkimdi. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, soğuk savaş sürecinde, muhalefet ve iktidar arasındaki başlıca anlaşmazlık, Fransız-İngiliz yanlıları ile Sovyet Yanlıları arasındaki ihtilaftan ibaretti. Bu durum 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılmasına değin sürdü.</p>
<p>Irak ABD tarafından işgal edildiğinde, Amerikalıların önceliği askerlerini ve çıkarlarını korumaktı. Bu doğrultuda etnik kökenler arasında ayrımcılığı körüklediler, ulus devletin önünde mümkün mertebe engel teşkil etmek istediler. Daha önce ayrımcılığa maruz kalan Kürt liderler, ‘Bağımsız Kürt Devleti’ hayali çerçevesinde mümkün olan en büyük toprak parçasını nasıl ele geçireceklerini kurgulamakla meşguldü. Vatani projeler hem İngilizler hem de Amerikalılar için, bir amaç değil araçtan ibaretti.</p>
<p>ABD’nin izni dâhilinde Şii Dava Partisi lideri Nuri el-Maliki, 2006-2014 yılları arasında 8 yıl yönetimde kaldı. Bu süreç ABD’lilerin benimsediği yöntemin ne kadar tehlikeli olduğunu kanıtladı. Bakanlıklar birbirinden bağımsız ‘adacıklara’ dönüştü, halka hizmet değil, bakan ve bakan yakınlarının arzularını karşılamak öncelik haline geldi ve zaten zayıf temeller üzerine inşa edilmiş olan devlet mekanizması tamamıyla çöktü. ABD’nin kurguladığı mezhepsel-etnik kart, farklı mafyatik oluşumlara neden oldu, Şii, Kürt, Sünni çeteler meydana geldi. İngiliz manda yönetiminden bu yana takip edilen bürokratik sistemin çökmesiyle, gün geçtikçe krizler derinleşti ve devlet mekanizması atıl hale geldi. 1921’in ardından yönetici kadroların özverili çabaları sayesinde, devletin inşası noktasında önemli atılımlar gerçekleşmişti. ABD işgalinin ardından ise, 8 yıllık yönetim sürecinde akıl almaz gerilemeler yaşandı. Mezhep savaşları nedeniyle, özellikle başkent Bağdat’ta on binlerce insan sebepsiz yere hayatını kaybetti. Bu iç savaş sona erdiğinde ise, terör örgütü DEAŞ Irak’ın üçte birini işgal etti. Bu durumun başlıca nedeni ise, ordu komutanlarının ehliyet ve liyakat çerçevesinde değil, dar çıkarlar uyarınca atanmış olmalarıydı. Bu subaylar sorumlu oldukları kentleri savunmaktan acizdiler.</p>
<p>İki işgal arasındaki bir diğer fark da; 1917 yılında İngiliz kuvvetleri Irak’a girdiğinde, doğrudan bir yönetim uygulamak istemiş ancak halk tarafından şiddetle reddedilmiştiler. Bu ortak görüş, mezhebine bakmaksızın tüm Iraklıların İngiliz karşıtlığında bir araya gelmesini sağlamış ve 1920 Devrimi’nin yaşanmasına neden olmuştu. O zamanlar İngilizler, Irak’ı Hindistan yönetimine bağlamayı planlıyordu. ABD’nin 2003’teki Irak işgalinde ise, askeri güçleri ülkeye girdiği ilk andan itibaren güçlü bir direnişle karşılaştı. Direnişin gücünü gelişmiş askeri teknolojileri ve hava kuvvetlerinin desteğiyle kırabildiler. Ancak sonrasında da işler umdukları gibi gitmedi, çok yönlü direniş 2011’e kadar ağır kayıplar vermelerine neden oldu.</p>
<p>Irak’ın yabancılar tarafından işgalinin ardından oluşturulan devletler arasındaki bir diğer önemli fark ise şudur: Birinci durumda Kral 1. Faysal (Ki bilgeliği ve karizmasıyla tanınır) ülkesinin İngilizlerle yaptığı anlaşmayı, sınırlarını koruma noktasında kullanabildi. O zamanlar Irak ordusunun sayısı yüzlerle ifade ediliyordu. Irak’taki İngiliz askeri varlığı, Türkiye’nin Musul ve kuzeydeki bölgeleri talep etmesinin önünde engel teşkil etti. Aynı şekilde İran’ın Irak’ın içişlerine müdahil olmasının önüne geçti. İran Şattü’l Arap’ın doğu bölümlerini almakta ısrarcı davranıyordu, ancak 1937’deki anlaşma ile bu sorun da çözüme kavuşturulmuş oldu. İran-Irak arasındaki anlaşmada İran’ın Abadan şehrinden 8 mil uzaklıkta sınırın belirlenmesi hususunda uzlaşıldı.</p>
<p>ABD işgalinin ardından oluşturulan Irak devletinde ise, İran’a bağlı silahlı milislerin varlığında önemli oranda artış gözlendi. Saddam Hüseyin rejiminin baskılarından kaçarak uzun yıllar Tahran’da ikamet etmek zorunda kalan, İran bağlantılı siyasilerin sayısında da artış görüldü. Bu siyasilerin bazıları, 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak savaşında Irak’a karşı savaşmıştı. Sonuç olarak Irak, İran-ABD çatışmasının mükemmel sahası haline geldi. Aynı durum 1258 yılında Bağdat’ın Moğollar tarafından yakılmasının ardından 50 yıllık süreçte de yaşanmıştı.</p>
<p>Son olarak işgal sonrası iki devletin durumunu kıyaslarsak, birinci durumda yönetici erk, Ortaçağ’ın karanlık evrelerinden çıkılıp, modern bir devletin kurulmasını hedefliyordu. Avrupa’ya eğitim görmeleri için öğrenciler gönderildi, vatan topraklarını koruyabilecek güçlü bir ordu tesis edildi. Ayrıca eğitim alanında da niteliksek değişimler gerçekleşti. İkinci durumda ise, yöneticiler, şahsi menfaatleri doğrultusunda, mezhep kartını kullanmaktan çekinmedi. Bunun sonucu olarak ciddi gerilemeler görüldü, işsizlik arttı ve devlet kurumları çöktü.</p>
<p>Haydar İbadi’nin başbakan olmasıyla bir umut yeşerdi. Her ne kadar o da Nuri el-Maliki’nin İslami Dava Partisi mensubu olsa da, eğitimsel arka planı ve mesleki başarısı, devleti ve güvenlik güçlerini toparlayıcı bir bürokrat olabileceği yönünde bir görüşün oluşmasına neden oldu. Ancak Irak, 2018 seçimlerinde halkın yüzde sekseninin seçimlere iştirak etmemesiyle ‘altından bir fırsatı’ kaçırmış oldu. İbadi’nin listesi başarısız oldu ve böylelikle tekrar İran güdümündeki siyasi partiler yeniden yönetime geçme olanağı buldu.</p>
<p>Bu fırsatın kaçırılması, yakın dönemde benzer fırsatların kaçırılmasına ne kadar da benziyor. Bu fırsatlardan biri dahi değerlendirilmiş olsaydı, Iraklıların yaşadığı bu karanlık günlerden kaçınılmış olacaktı.<br/>
 </p>
<p><strong>*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir</strong></p>
<p><em>Independent Türkçe için çeviren: Mustafa Yıldız</em></p>
<p><a href="https://www.independentarabia.com/node/101091/%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%A9/%D9%85%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%B9%D8%A7%D8%AA/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B5-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-1" target="_blank">independentarabia.com/node/101091</a></p>
<p> </p>
</div></div></div> </div>
</div>
<div class="entry-tags">
<span>Hakkında daha ayrıntılı:</span>
<a href="/taxonomy/term/4456">ırak</a><a href="/taxonomy/term/3106">ABD</a><a href="/taxonomy/term/88546">GÖSTERİLER</a>
</div>
<div class="section-title has-dot"><h4>DAHA FAZLA HABER OKU</h4></div>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207611" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207611">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/414006-166980307.jpg?itok=H8KfKP39" src=""/>
<a href="/node/207611"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207611/d%C3%BCnya/cezayir-cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1-libya%E2%80%99da-i%C5%9Fler-umh%E2%80%99yi-a%C5%9Ft%C4%B1-ve-%C3%BClkedeki-kurumlar-t%C3%BCm">
                            Cezayir Cumhurbaşkanı: Libya’da işler UMH’yi aştı ve ülkedeki kurumlar tüm Libyalıları temsil etmeli                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Cezayir Cumhurbaşkanı: Libya’da işler UMH’yi aştı ve ülkedeki kurumlar tüm Libyalıları temsil etmeli" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207506" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207506">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413776-1998237553.jpg?itok=NavJ0x-I" src=""/>
<a href="/node/207506"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207506/d%C3%BCnya/rusyada-enfekte-say%C4%B1s%C4%B1-687-bini-ge%C3%A7ti%E2%80%A6-yeni-koronavir%C3%BCs-vakalar%C4%B1n%C4%B1n-y%C3%BCzde-30%E2%80%99u">
                            Rusya'da enfekte sayısı 687 bini geçti… Yeni koronavirüs vakalarının yüzde 30’u semptom göstermiyor                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Rusya'da enfekte sayısı 687 bini geçti… Yeni koronavirüs vakalarının yüzde 30’u semptom göstermiyor" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207486" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207486">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413736-416074607.jpg?itok=TrEPkIvm" src=""/>
<a href="/node/207486"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207486/d%C3%BCnya/umh-vatiyye-hava-%C3%BCss%C3%BCne-y%C3%B6nelik-sald%C4%B1r%C4%B1y%C4%B1-k%C4%B1nad%C4%B1-uygun-bir-zamanda-kar%C5%9F%C4%B1l%C4%B1k">
                            UMH, Vatiyye Hava Üssü'ne yönelik saldırıyı kınadı: Uygun bir zamanda karşılık vereceğiz                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="UMH, Vatiyye Hava Üssü'ne yönelik saldırıyı kınadı: Uygun bir zamanda karşılık vereceğiz" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207456" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207456">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413666-1369470352.jpg?itok=LGIPFgZ9" src=""/>
<a href="/node/207456"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207456/d%C3%BCnya/filistin-devlet-ba%C5%9Fkan%C4%B1-abbas-uluslararas%C4%B1-d%C3%B6rtl%C3%BC-komisyon-g%C3%B6zetiminde-israil-ile">
                            Filistin Devlet Başkanı Abbas: Uluslararası dörtlü komisyon gözetiminde İsrail ile müzakerelere hazırız                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Filistin Devlet Başkanı Abbas: Uluslararası dörtlü komisyon gözetiminde İsrail ile müzakerelere hazırız" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207441" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207441">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413656-2137108368.jpg?itok=wvdyWNku" src=""/>
<a href="/node/207441"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207441/d%C3%BCnya/cezayir-s%C3%B6m%C3%BCrgeci-ge%C3%A7mi%C5%9Fi-i%C3%A7in-fransadan-%C3%B6z%C3%BCr-dilemesini-bekliyoruz">
                            Cezayir: Sömürgeci geçmişi için Fransa'dan özür dilemesini bekliyoruz                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Cezayir: Sömürgeci geçmişi için Fransa'dan özür dilemesini bekliyoruz" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207436" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207436">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413641-1686592027.jpg?itok=EVSC7Mp8" src=""/>
<a href="/node/207436"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207436/d%C3%BCnya/vir%C3%BCs-brezilya-meksika-ve-hindistanda-bin-300-can-daha-ald%C4%B1">
                            Virüs; Brezilya, Meksika ve Hindistan'da bin 300 can daha aldı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Virüs; Brezilya, Meksika ve Hindistan'da bin 300 can daha aldı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207431" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207431">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413601-114608156.jpg?itok=XWhn4tEk" src=""/>
<a href="/node/207431"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207431/d%C3%BCnya/suudi-arabistan-hac-s%C4%B1ras%C4%B1nda-kabe-ve-hacer%C3%BCl-esvede-dokunulmas%C4%B1n%C4%B1-yasaklad%C4%B1">
                            Suudi Arabistan, hac sırasında Kabe ve Hacerül Esved'e dokunulmasını yasakladı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Suudi Arabistan, hac sırasında Kabe ve Hacerül Esved'e dokunulmasını yasakladı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207416" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207416">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413496-2031903161.jpg?itok=Pq_m4h6w" src=""/>
<a href="/node/207416"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207416/d%C3%BCnya/afrikada-koronavir%C3%BCs-vaka-say%C4%B1s%C4%B1-500-bine-yakla%C5%9Ft%C4%B1">
                            Afrika'da koronavirüs vaka sayısı 500 bine yaklaştı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Afrika'da koronavirüs vaka sayısı 500 bine yaklaştı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207401" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207401">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413471-703346372.jpg?itok=XYrdVqQF" src=""/>
<a href="/node/207401"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207401/d%C3%BCnya/bolivya-sa%C4%9Fl%C4%B1k-bakan%C4%B1-roca-koronavir%C3%BCse-yakaland%C4%B1">
                            Bolivya Sağlık Bakanı Roca, koronavirüse yakalandı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Bolivya Sağlık Bakanı Roca, koronavirüse yakalandı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207391" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207391">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413466-1280617186.jpg?itok=KN-P3dBt" src=""/>
<a href="/node/207391"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207391/d%C3%BCnya/nijeryada-boko-haram%E2%80%99-operasyon-75-%C3%B6l%C3%BC-35-rehine-kurtar%C4%B1ld%C4%B1">
                            Nijerya'da Boko Haram’a operasyon: 75 ölü, 35 rehine kurtarıldı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Nijerya'da Boko Haram’a operasyon: 75 ölü, 35 rehine kurtarıldı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207316" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207316">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/06/413391-1441519807.jpg?itok=4IUheHY1" src=""/>
<a href="/node/207316"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207316/d%C3%BCnya/israil-sava%C5%9F-u%C3%A7aklar%C4%B1-gazzeye-hava-sald%C4%B1r%C4%B1s%C4%B1-d%C3%BCzenledi">
                            İsrail savaş uçakları Gazze'ye hava saldırısı düzenledi                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="İsrail savaş uçakları Gazze'ye hava saldırısı düzenledi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207306" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207306">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/05/413376-584173573.jpg?itok=8GOPdyjA" src=""/>
<a href="/node/207306"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207306/d%C3%BCnya/kaza-m%C4%B1-sabotaj-m%C4%B1-iran%E2%80%99daki-natanz-n%C3%BCkleer-tesisinde-dikkate-de%C4%9Fer-mali-hasar">
                            Kaza mı sabotaj mı; İran’daki Natanz Nükleer Tesisi'nde "dikkate değer mali hasar" tespit edildi                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Kaza mı sabotaj mı; İran’daki Natanz Nükleer Tesisi'nde &quot;dikkate değer mali hasar&quot; tespit edildi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207276" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207276">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/05/413346-601178690.jpeg?itok=401i-oyk" src=""/>
<a href="/node/207276"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207276/d%C3%BCnya/kovid-19-salg%C4%B1n%C4%B1yla-ilgili-d%C3%BCnyada-son-24-saat-vaka-say%C4%B1s%C4%B1-115-milyonu-a%C5%9Ft%C4%B1-can">
                            Kovid-19 salgınıyla ilgili dünyada son 24 saat: Vaka sayısı 11.5 milyonu aştı, can kaybı 535 bini geçti                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Kovid-19 salgınıyla ilgili dünyada son 24 saat: Vaka sayısı 11.5 milyonu aştı, can kaybı 535 bini geçti" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207261" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207261">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/05/413331-1725606030.jpg?itok=43Z1Dqyb" src=""/>
<a href="/node/207261"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207261/d%C3%BCnya/libyadaki-vatiyye-%C3%BCss%C3%BCne-d%C3%BCzenlenen-hava-sald%C4%B1r%C4%B1s%C4%B1na-dair-msb-yetkilisinden">
                            Libya'daki Vatiyye Üssü'ne düzenlenen hava saldırısına dair MSB yetkilisinden açıklama: Bazı sistemlerde hasar meydana geldi                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Libya'daki Vatiyye Üssü'ne düzenlenen hava saldırısına dair MSB yetkilisinden açıklama: Bazı sistemlerde hasar meydana geldi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-5c6843013560549740dd2d7634f5cf18">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207256" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207256">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/05/413326-1278594031.jpeg?itok=g8HtH_XT" src=""/>
<a href="/node/207256"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207256/d%C3%BCnya/birle%C5%9Fik-krall%C4%B1k%E2%80%99ta-kovid-19-nedeniyle-%C3%B6lenlerin-say%C4%B1s%C4%B1-44-bin-220ye-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1">
                            Birleşik Krallık’ta Kovid-19 nedeniyle ölenlerin sayısı 44 bin 220'ye çıktı                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Birleşik Krallık’ta Kovid-19 nedeniyle ölenlerin sayısı 44 bin 220'ye çıktı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="207251" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207251">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2020/07/05/413321-969545695.jpg?itok=p0-0oyh9" src=""/>
<a href="/node/207251"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/207251/d%C3%BCnya/irak%E2%80%99ta-kovid-19-nedeniyle-bir-g%C3%BCnde-105-ki%C5%9Fi-hayat%C4%B1n%C4%B1-kaybetti">
                            Irak’ta Kovid-19 nedeniyle bir günde 105 kişi hayatını kaybetti                        </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Irak’ta Kovid-19 nedeniyle bir günde 105 kişi hayatını kaybetti" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sidebar-wrap-holder cell">
<div class="sidebar-wrap">
<div class="premium-content">
<div id="div-gpt-ad-1547025895496-3">
</div> </div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>EN ÇOK OKUNANLAR</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="objects-list" id="mostread_today">
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>SON HABERLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-33963a02f188ecf0cdd1e76aeb8f9d7e">
<div class="view-content">
<div class="object-item" data-nid="207611" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207611">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207611">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2020/07/06/414006-166980307.jpg?itok=nmt41faP" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207611">
	          			Cezayir Cumhurbaşkanı: Libya’da işler UMH’yi aştı ve ülkedeki kurumlar tüm Libyalıları temsil etmeli	        		</a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207606" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207606">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207606">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2020/07/06/413986-1206689609.jpg?itok=or4xgne7" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207606">
	          			Cezayirli direniş liderlerinin kafataslarının Fransa’dan geri almasının bir karşılığı var mı?	        		</a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207601" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/207601">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207601">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2020/07/06/413981-629921770.jpeg?itok=cKYPHTGP" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207601">
	          			Yeni bir araştırma Dünya'nın manyetik alanının düşündüğümüzden 10 kat daha hızlı değiştiğini gösteriyor	        		</a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207596" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/207596">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207596">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2020/07/06/413976-787380961.jpg?itok=x0wCiYde" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207596">
	          			BTS üyeleri en büyük hayallerini açıkladı	        		</a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207591" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/207591">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207591">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2020/07/06/413951-1780822463.jpg?itok=veIOCBLH" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207591">
	          			Alexander Sörloth, Trabzonspor'da tarihe geçti: Bir sezonda en fazla gol atan Şota'nın rekorunu kırdı	        		</a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> </div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>YAZARLAR</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-33963a02f188ecf0cdd1e76aeb8f9d7e">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="207116" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207116">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207116/yazarlar/iran-neden-donald-trump-i%C3%A7in-tutuklama-emri-%C3%A7%C4%B1kard%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/negar-mortazavi.png?itok=lLgHeaZi" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Negar Mortazavi            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207116">
                        İran, neden Donald Trump için tutuklama emri çıkardı?                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206681" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/206681">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206681/yazarlar/abdde-ye%C5%9Fil-parti%E2%80%99nin-ba%C5%9Fkan-aday%C4%B1-hawkins-neden-se%C3%A7im-%E2%80%9Cspoiler%E2%80%9D%C4%B1-olmad%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/YAZAR1.png?itok=knSu8zPu" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Louise Boyle            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206681">
                        ABD'de Yeşil Parti’nin başkan adayı Hawkins neden seçim “spoiler”ı olmadığını açıkladı                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206261" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/206261">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206261/yazarlar/salg%C4%B1nda-dezavantajl%C4%B1-%C3%B6%C4%9Frencilere-destek-olamad%C4%B1k-milyonlarcas%C4%B1n%C4%B1n-gelece%C4%9Fi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/byline-stefania-giannini.png?itok=J-eOFP6N" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Stefania Giannini            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206261">
                        Salgında dezavantajlı öğrencilere destek olamadık: Milyonlarcasının geleceği tehlikede                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="205736" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/205736">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/205736/yazarlar/eylem-%C3%A7a%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1-yasad%C4%B1%C5%9F%C4%B1-yaban-hayat%C4%B1-ticaretiyle-m%C3%BCcadelede-yard%C4%B1m%C4%B1n%C4%B1z-gerekiyor">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/skyline-evgeny-lebedev.png?itok=FwVXeCDp" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Evgeny Lebedev            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/205736">
                        Eylem çağrısı: Yasadışı yaban hayatı ticaretiyle mücadelede yardımınız gerekiyor                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="205291" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/205291">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/205291/yazarlar/%C3%A7in-ve-hindistan-gibi-sava%C5%9Fan-iki-dev-aras%C4%B1nda-s%C4%B1k%C4%B1%C5%9F%C4%B1p-kalan-nepal-ac%C4%B1-%C3%A7ekiyor">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/brabim-karki-headshot.png?itok=jYlwE41M" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Brabim Karki            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/205291">
                        Çin ve Hindistan gibi savaşan iki dev arasında sıkışıp kalan Nepal acı çekiyor                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>TÜRKİYE'DEN SESLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-33963a02f188ecf0cdd1e76aeb8f9d7e">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="207281" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207281">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207281/t%C3%BCrkiyeden-sesler/barolar-direniyor-ba%C5%9Fkanlar%C4%B1-feyzio%C4%9Flu%E2%80%99nun-da-savundu%C4%9Fu-%E2%80%9Cdevleti">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Celalettin2.png?itok=sQYWgZI-" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Celalettin Can            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207281">
                        Barolar direniyor! Başkanları Feyzioğlu’nun da savunduğu “devleti korumak ve kollamakla yükümlü bir meslek örgütü“ projesine direniyor! (1)                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207291" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207291">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207291/t%C3%BCrkiyeden-sesler/tar%C4%B1m-sekt%C3%B6r%C3%BC-nas%C4%B1l-lokomotif-sekt%C3%B6r-olur">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mete%20G%C3%BCndo%C4%9Fan.png?itok=h6iXVu2-" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Prof. Dr. Mete Gündoğan            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207291">
                        Tarım sektörü nasıl lokomotif sektör olur?                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207301" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/207301">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207301/t%C3%BCrkiyeden-sesler/k%C3%BCreselle%C5%9Felim-mi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/transparan_0.png?itok=V2BIVpGm" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Prof. Dr. Mehmet Çelik            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207301">
                        Küreselleşelim mi?                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206761" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/206761">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206761/t%C3%BCrkiyeden-sesler/lanet-vir%C3%BCs-%C3%A7ocuklara-pozitif-ayr%C4%B1mc%C4%B1l%C4%B1k-yap%C4%B1yor">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Ahmet%20Rasim.png?itok=X1yG1Zeo" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206761">
                        Lanet virüs, çocuklara pozitif ayrımcılık yapıyor                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206616" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/206616">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206616/t%C3%BCrkiyeden-sesler/r%C4%B1fat-esat-generallikten-%E2%80%9Ckara-para-aklama%E2%80%9D-su%C3%A7undan-mahkum-olmaya-dek">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/FA%C4%B0K%20BULUT.png?itok=TCRCUQ5r" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Faik Bulut            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206616">
                        Rıfat Esat: Generallikten, “kara para aklama” suçundan mahkum olmaya dek uzanan bir yol                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>DÜNYADAN SESLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-a0f9d97fab2464cff3f6c73d64a58fe6">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="207221" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/207221">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207221/d%C3%BCnyadan-sesler/2036-yolda%C5%9F%C4%B1-vladimirovich">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Samir.png?itok=CwlkTdBh" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Semir Ataullah            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207221">
                        2036 yoldaşı Vladimirovich                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="207231" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/207231">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/207231/d%C3%BCnyadan-sesler/ma%C5%9Fr%C4%B1k%C4%B1n-%C3%A7%C3%B6k%C3%BC%C5%9F%C3%BC-tamamland%C4%B1-m%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Haz%C4%B1m-Sagiye.png?itok=-b7PIO4L" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Hazım Sagiye            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/207231">
                        Maşrık'ın çöküşü tamamlandı mı?                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206696" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/206696">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206696/d%C3%BCnyadan-sesler/mezarlar-aras%C4%B1nda-ya%C5%9Famak">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Me%C5%9Fal%20Sudeyri-.png?itok=ZhdmF-Al" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Meşal Sudeyri            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206696">
                        Mezarlar arasında yaşamak                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206641" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/206641">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206641/d%C3%BCnyadan-sesler/fukuyama-ve-%E2%80%98siyah-ku%C4%9Fu%E2%80%99-zamanlar%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/imil-emin.png?itok=NNSN3zqG" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                İmil Emin            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206641">
                        Fukuyama ve ‘siyah kuğu’ zamanları                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="206196" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/206196">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/206196/d%C3%BCnyadan-sesler/siyasi-do%C4%9Fruculuk-ve-paris">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Emir%20Tahiri.png?itok=UPnhfbex" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
                Emir Tahiri            </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/206196">
                        Siyasi doğruculuk ve Paris                    </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</article>
</div>
</main> <footer id="main-footer">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="main-footer-inner">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify">
<div class="cell shrink">
<div class="logo-footer">
<a href="#"><img alt="Logo" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-icon.png"/></a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="socials-area">
<h6>Bizi takip edin:</h6>
<div class="socials-btns">
<a class="social-btn facebook-btn-bg-hover round" href="https://www.facebook.com/Independent-Turkish-336214887203607" target="_blank" title="Facebook"><i class="icomoon-icon icon-facebook"></i></a>
<a class="social-btn twitter-btn-bg-hover round" href="https://twitter.com/TurkishIndy" target="_blank" title="Twitter"><i class="icomoon-icon icon-twitter"></i></a>
<a class="social-btn instagram-btn-bg-hover round" href="https://www.instagram.com/turkishindy" target="_blank" title="Instagram"><i class="icomoon-icon icon-instagram"></i></a>
</div>
</div>
</div>
<div class="cell medium-auto large-shrink large-8">
<ul class="footer-links">
<li><a href="/node/13201" title="">Kullanıcı Politikaları</a></li>
<li><a href="/node/13206" title="">Gizlilik Bildirimi</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-footer-after">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="copyright">
                                    Türkçe tüm hakları Media Arabia'ya aittir 2019
                            ©
                        </div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</footer> </div>
</div>
</body>
</html>

Bir sinema filmini baştan sona izlediğinizde, kahramanların başına gelenlerin sebeplerini anlarsınız, bu durum gerçek hayatta bireylerin ve toplumların yaşantısı için de geçerlidir. Irak’taki mevcut yapısal kronik sorunları incelediğimizde, bunun başlıca sebebinin: Amerika Birleşik Devletleri’nin 2003’teki Irak işgalinin ardından oluşturmak istediği siyasi mekanizmanın başarısızlığı olduğunu görürüz. Irak’ın bugünkü nüfusu yaklaşık 40 milyon civarındadır. Saddam Hüseyin’in 1990 Ağustos ayında Kuveyt işgali girişiminin ardından ülkeye uluslararası ambargo uygulanmıştı. Söz konusu ambargo yıllar önce kaldırılmasına ve bu süreçte ciddi petrol gelirleri elde edilmesine rağmen, devlet, halkına en temel hizmetleri dahi sunmaktan acizdir.
Bu başarısızlığın başlıca sebebi ise, işgalci ABD’nin, kendi ülkesindeki sistemin bir benzerini, daha yeni ameliyat odasından çıkarılmış ve hala narkozun etkisi altında olan Irak halkına uygulama girişimidir. Bilindiği üzere Irak’ta mutlak diktatörlük vardı ve halk bu süreçte üç büyük savaş yaşamıştı. Bu savaşlarda bir milyondan fazla Iraklı hayatını kaybetti, on küsur yıl süren ambargo, bariz ilerlemeler kaydedilmiş olan sağlık ve eğitim sistemlerini yerle bir etti. Irak 1921’den itibaren, benzeri 3. Dünya ülkelerine kıyasla birçok sektörde ciddi atılımlar ve nitelikli sıçramalar kaydetmişti.
Ambargo yıllarında ailelerine destek olmak için okulu bırakan çocuklar, daha sonra ABD’nin Valisi Paul Bremer’in orduyu ve güvenlik güçlerini dağıtmasıyla birlikte, işgale karşı direnç çerçevesinde silahlı milislerin içinde yer aldılar. Irak devletinin ilk kuruluşunda İngilizler, Britanya siyasi siteminin bir benzerini, 1932’de sona erecek olan ‘Manda Yönetimi’ yıllarında Irak’a dayatmak istemişti. İşgalci Amerikalılar da İngilizleri taklit ederek, kendi seçim sistemlerinin biraz değiştirilmiş versiyonunu Irak’ta uygulamaya kalktı. Ancak uygulanmak istenen sistemde, Sünni-Şii-Kürt etkeni hesaba katılmıştı. Yani kendilerinde olduğu gibi Irak’ta bir başkanlık pozisyonu olmasını tercih etmemiş, başbakanın yürütmede bulunacağı karmaşık bir parlamenter sistemi uygun görmüştüler. Cumhurbaşkanının pozisyonu da daha çok sembolik ve etkisiz olarak kurgulanmıştı. Tıpkı İngilizlerin, yargı, yürütme ve yasama organının kuvvetler ayrılığına dayanan bir anayasal monarşi kurması gibi, ABD’liler de aynı sistemin kendilerinde olduğu gibi cumhuriyetçi versiyonunu tekrarladılar. Yasam organı üyeleri dört yılda bir seçiliyordu, ancak ABD’liler ülkenin karmaşık demografisini ve sosyal dokusunu dikkate almamıştı.
İngiliz ve Amerikalı işgalcilerin iki gerçeği dikkate almadığı söylenebilir: Birincisi, Batı'daki demokratik sistem, faaliyetlerinde, işlevlerinde ve hizmetlerinde güçlü ve entegre bir devletin oluşmasından sonra yürürlüğe girmiştir. Önce sağlam bir devlet mekanizmasının inşa edilmesi, ardından demokrasinin uygulanması gerekir. Ki aksi durumda kaos kaçınılmaz olacaktır.
İkincisi, Irak gibi ırksal, aşiretçi ve mezhepsel çeşitliliğin yoğun olduğu ülkelerde, insanlar kendi ya da ailelerinin çıkarları doğrultusunda değil, dini, ırksal, etnik ve mezhepsel aidiyetlerin etkisinde oy kullanır. Bu durumda, seçimlerin kişilerin ulusal görüşlerini yansıttığını varsayamayız. Bu gerçekliğin dikkate alınmaması, gerek İngiliz monarşi yönetiminde olsun, gerek ABD’nin işgali ardından olsun, sistemde ciddi krizlerin yaşanmasına ve çözümsüzlüğün derinleşmesine neden olmuştur.
Aynı şekilde, her iki durumda da bir başka açıdan da benzerlikler vardır, şöyle ki: her iki rejim de, otoriter yönetimin enkazı üzerine inşa edilmiş, demokrasinin özümsenmeyişi nedeniyle, muhalif olanların payına, katliam, yağma ve sürgün düşmüştür. Osmanlı İmparatorluğu 1908 yılında Jön Türkler eliyle bir değişime şahit olmuştu, ancak bu değişim, Türk idareci elitlerinin, başka ülkelere ve halklara egemen olma hedeflerini sekteye uğratmamıştı. Kendilerine karşıt olanlara, aynı istibdat yöntemleri ile yanıt vermekten çekinmediler. Suriye Valisi Cemal Paşa’nın, 1915-1916 yıllarında Suriyeli ve Lübnanlı aydınlar hakkında idam infazını emretmesi, Osmanlının son dönemindeki yozlaşmış uygulamaların bir devamı mahiyetindeydi. Sadece dini gerekçe yerine, ulusal ırkçı gerekçeler ikame edilmiş ve bu değerli aydınlar formalite icabı yargılanarak, Şam’da idam edilmişti.
Irak’ta da durum bundan farklı değildi, Saddam Hüseyin’in demir yumruğu tüm muhaliflerin tepesindeydi. Saddam’ın ‘devrim mahkemeleri’ sözde yargılamalarda bulunurken, muhaberat ve güvenlik güçleri muhalif sesleri susturmak için tetikteydi.
Gerek İngiliz monarşi döneminde, gerek ABD işgalinin ardından, zahirde Batılı sistemlerin benzerini doğuran bu beklenmedik değişim, farklı muhalif seslerin bir anda ortaya çıkmasına olanak sağlamıştı. 1921 yılında, okuma yazma oranı oldukça düşük olmasına rağmen, Irak’ta gazetecilik hızlı bir şekilde gelişti. 2003 işgalinin ardından da yazılı basın sayısı rekor düzeyde yükseldi, eleştirinin anayasal bir hak olduğu düşünülüyordu.
İngiliz ve ABD vesayetindeki Irak’ta yönetici kesimde de benzerlikler taşıyordu. Irak Kralı 1. Faysal, 1921’den sonra Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayrılarak, Arap Devrimi’ne katılan Iraklı subayları üst düzey görevlere getirdi. Arap Devrimi’ne Birinci Dünya Savaşı sırasında Faysal bin Hüseyin liderlik ediyordu. Fransızlar 1920 yılında Suriye’yi işgal ettiğinde, Kral Faysal bu ülkeden ayrılarak Irak’a geçti ve Iraklı Osmanlı subayları da genç ülkelerinin inşasına katkı sağladı. 2003 sonrasında Irak’ta yönetime gelen elit kadroya gelince, birçoğunun 1970’li yıllarından itibaren sürgünde yaşadığını görüyoruz. Bazıları İran, bazıları Suriye ve bir kısmı da başta İngiltere ve Fransa olmak üzere Avrupa ülkelerinde yaşıyordu.
Bu iki yönetici sınıf arasındaki ayrım hakkında şunlar söylenebilir:
Irak’ta 1921’den sonra yönetimde yer alanlar, Kral Faysal dâhil olmak üzere, vatani bir ajandaya sahiptiler. Halk ile iletişim kurup, tüm bileşenlerin yönetimde temsiliyet bulması yönünde çaba sarf ettiler. Şii mercilerin çoğu bu yeni tip yönetime karşıt tavır takınarak yönetimde yer almamayı tercih etti. 1950’li yıllara gelindiğinde, hem muhalefet hem de iktidar açısından oldukça olumlu bir tablo meydana gelmişti. Krallık dönemindeki son hükümetin Başbakanı Ahmed Muhtar bir Kürt’tü, Maliye Bakanı Abdulkerim Ezri ise bir Şiiydi. Muhalefette de çok renklilik hâkimdi. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından, soğuk savaş sürecinde, muhalefet ve iktidar arasındaki başlıca anlaşmazlık, Fransız-İngiliz yanlıları ile Sovyet Yanlıları arasındaki ihtilaftan ibaretti. Bu durum 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılmasına değin sürdü.
Irak ABD tarafından işgal edildiğinde, Amerikalıların önceliği askerlerini ve çıkarlarını korumaktı. Bu doğrultuda etnik kökenler arasında ayrımcılığı körüklediler, ulus devletin önünde mümkün mertebe engel teşkil etmek istediler. Daha önce ayrımcılığa maruz kalan Kürt liderler, ‘Bağımsız Kürt Devleti’ hayali çerçevesinde mümkün olan en büyük toprak parçasını nasıl ele geçireceklerini kurgulamakla meşguldü. Vatani projeler hem İngilizler hem de Amerikalılar için, bir amaç değil araçtan ibaretti.
ABD’nin izni dâhilinde Şii Dava Partisi lideri Nuri el-Maliki, 2006-2014 yılları arasında 8 yıl yönetimde kaldı. Bu süreç ABD’lilerin benimsediği yöntemin ne kadar tehlikeli olduğunu kanıtladı. Bakanlıklar birbirinden bağımsız ‘adacıklara’ dönüştü, halka hizmet değil, bakan ve bakan yakınlarının arzularını karşılamak öncelik haline geldi ve zaten zayıf temeller üzerine inşa edilmiş olan devlet mekanizması tamamıyla çöktü. ABD’nin kurguladığı mezhepsel-etnik kart, farklı mafyatik oluşumlara neden oldu, Şii, Kürt, Sünni çeteler meydana geldi. İngiliz manda yönetiminden bu yana takip edilen bürokratik sistemin çökmesiyle, gün geçtikçe krizler derinleşti ve devlet mekanizması atıl hale geldi. 1921’in ardından yönetici kadroların özverili çabaları sayesinde, devletin inşası noktasında önemli atılımlar gerçekleşmişti. ABD işgalinin ardından ise, 8 yıllık yönetim sürecinde akıl almaz gerilemeler yaşandı. Mezhep savaşları nedeniyle, özellikle başkent Bağdat’ta on binlerce insan sebepsiz yere hayatını kaybetti. Bu iç savaş sona erdiğinde ise, terör örgütü DEAŞ Irak’ın üçte birini işgal etti. Bu durumun başlıca nedeni ise, ordu komutanlarının ehliyet ve liyakat çerçevesinde değil, dar çıkarlar uyarınca atanmış olmalarıydı. Bu subaylar sorumlu oldukları kentleri savunmaktan acizdiler.
İki işgal arasındaki bir diğer fark da; 1917 yılında İngiliz kuvvetleri Irak’a girdiğinde, doğrudan bir yönetim uygulamak istemiş ancak halk tarafından şiddetle reddedilmiştiler. Bu ortak görüş, mezhebine bakmaksızın tüm Iraklıların İngiliz karşıtlığında bir araya gelmesini sağlamış ve 1920 Devrimi’nin yaşanmasına neden olmuştu. O zamanlar İngilizler, Irak’ı Hindistan yönetimine bağlamayı planlıyordu. ABD’nin 2003’teki Irak işgalinde ise, askeri güçleri ülkeye girdiği ilk andan itibaren güçlü bir direnişle karşılaştı. Direnişin gücünü gelişmiş askeri teknolojileri ve hava kuvvetlerinin desteğiyle kırabildiler. Ancak sonrasında da işler umdukları gibi gitmedi, çok yönlü direniş 2011’e kadar ağır kayıplar vermelerine neden oldu.
Irak’ın yabancılar tarafından işgalinin ardından oluşturulan devletler arasındaki bir diğer önemli fark ise şudur: Birinci durumda Kral 1. Faysal (Ki bilgeliği ve karizmasıyla tanınır) ülkesinin İngilizlerle yaptığı anlaşmayı, sınırlarını koruma noktasında kullanabildi. O zamanlar Irak ordusunun sayısı yüzlerle ifade ediliyordu. Irak’taki İngiliz askeri varlığı, Türkiye’nin Musul ve kuzeydeki bölgeleri talep etmesinin önünde engel teşkil etti. Aynı şekilde İran’ın Irak’ın içişlerine müdahil olmasının önüne geçti. İran Şattü’l Arap’ın doğu bölümlerini almakta ısrarcı davranıyordu, ancak 1937’deki anlaşma ile bu sorun da çözüme kavuşturulmuş oldu. İran-Irak arasındaki anlaşmada İran’ın Abadan şehrinden 8 mil uzaklıkta sınırın belirlenmesi hususunda uzlaşıldı.
ABD işgalinin ardından oluşturulan Irak devletinde ise, İran’a bağlı silahlı milislerin varlığında önemli oranda artış gözlendi. Saddam Hüseyin rejiminin baskılarından kaçarak uzun yıllar Tahran’da ikamet etmek zorunda kalan, İran bağlantılı siyasilerin sayısında da artış görüldü. Bu siyasilerin bazıları, 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak savaşında Irak’a karşı savaşmıştı. Sonuç olarak Irak, İran-ABD çatışmasının mükemmel sahası haline geldi. Aynı durum 1258 yılında Bağdat’ın Moğollar tarafından yakılmasının ardından 50 yıllık süreçte de yaşanmıştı.
Son olarak işgal sonrası iki devletin durumunu kıyaslarsak, birinci durumda yönetici erk, Ortaçağ’ın karanlık evrelerinden çıkılıp, modern bir devletin kurulmasını hedefliyordu. Avrupa’ya eğitim görmeleri için öğrenciler gönderildi, vatan topraklarını koruyabilecek güçlü bir ordu tesis edildi. Ayrıca eğitim alanında da niteliksek değişimler gerçekleşti. İkinci durumda ise, yöneticiler, şahsi menfaatleri doğrultusunda, mezhep kartını kullanmaktan çekinmedi. Bunun sonucu olarak ciddi gerilemeler görüldü, işsizlik arttı ve devlet kurumları çöktü.
Haydar İbadi’nin başbakan olmasıyla bir umut yeşerdi. Her ne kadar o da Nuri el-Maliki’nin İslami Dava Partisi mensubu olsa da, eğitimsel arka planı ve mesleki başarısı, devleti ve güvenlik güçlerini toparlayıcı bir bürokrat olabileceği yönünde bir görüşün oluşmasına neden oldu. Ancak Irak, 2018 seçimlerinde halkın yüzde sekseninin seçimlere iştirak etmemesiyle ‘altından bir fırsatı’ kaçırmış oldu. İbadi’nin listesi başarısız oldu ve böylelikle tekrar İran güdümündeki siyasi partiler yeniden yönetime geçme olanağı buldu.
Bu fırsatın kaçırılması, yakın dönemde benzer fırsatların kaçırılmasına ne kadar da benziyor. Bu fırsatlardan biri dahi değerlendirilmiş olsaydı, Iraklıların yaşadığı bu karanlık günlerden kaçınılmış olacaktı.
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir
Independent Türkçe için çeviren: Mustafa Yıldız