<!DOCTYPE html>

<html class="no-js" dir="ltr" lang="tr">
<head>
<meta charset="utf-8"/>
<meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>


<meta content="Medine Vesikası ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi. Yahudilerin Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük bir kısmının kısa bir sürede Müslüman olmaları üzerine Medine şehri çok büyük oranda Müslümanlardan meydana gelen bir şehir haline geldi. 630 yılında Mekke'nin de fethedilmesinden" name="description"/>
<meta content="son,gündem,haberler,habertürk,haber,dakika,son dakika,emin,i̇stanbul,oldu,belli,nisan,ipucu,2019,oyuncuları,cevabı,onu,soru,zalim,oyuncu,belli oldu,cevabı 15,15 nisan,zalim i̇stanbul,cevabı 15 nisan,yaşam,ekonomi̇,sağlik,yazarlar,kültür,sanat,daki̇ka,son daki̇ka,magazin,ilk,spor,haberleri,burada,gül,zahid," name="keywords"/>
<meta content="Drupal 7 (https://www.drupal.org)" name="generator"/>


<meta content="804060108" property="fb:admins"/>
<meta content="285279088831155" property="fb:app_id"/>
<meta content="Independent Türkçe" property="og:site_name"/>
<meta content="article" property="og:type"/>
<meta content="Altan Tan | İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye" property="og:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/264656/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/i%CC%87slam-ve-devlet-9-hz-muhammedin-son-d%C3%B6nemi-z%C4%B1mmilik-ve-cizye" property="og:url"/>
<meta content="Medine Vesikası ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi. Yahudilerin Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük bir kısmının kısa bir sürede Müslüman olmaları üzerine Medine şehri çok büyük oranda Müslümanlardan meydana gelen bir şehir haline geldi. 630 yılında Mekke'nin de fethedilmesinden sonra İslamiyet hızla tüm Arabistan'a hâkim olmaya başladı. Bu yeni dönemde Müslümanların, Müslüman olmayanlarla (Yahudi, Hıristiyan, putperest, mecusi...) hukukları da yeni bir şekle bağlandı." property="og:description"/>
<meta content="2020-11-06T03:08:19+03:00" property="og:updated_time"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/200x200/public/AltanTan.png?itok=jwG3Jri5" property="og:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/200x200/public/AltanTan.png?itok=jwG3Jri5" property="og:image:url"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/10/30/495161-1180083712.jpg?itok=2tqa2omM" property="og:image:secure_url"/>
<meta content="summary_large_image" name="twitter:card"/>
<meta content="Altan Tan | İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye" name="twitter:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/264656/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/i%CC%87slam-ve-devlet-9-hz-muhammedin-son-d%C3%B6nemi-z%C4%B1mmilik-ve-cizye" name="twitter:url"/>
<meta content="Medine Vesikası ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi. Yahudilerin Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük" name="twitter:description"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2020/10/30/495161-1180083712.jpg?itok=2tqa2omM" name="twitter:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/article-author/altan-tan" property="article:author"/>
<meta content="2020-10-30T08:00:00+03:00" property="article:published_time"/>
<meta content="2020-11-06T03:08:19+03:00" property="article:modified_time"/>
<meta content="Altan Tan | İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye" itemprop="name"/>
<meta content="Medine Vesikası ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi. Yahudilerin Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük bir kısmının kısa bir sürede Müslüman olmaları üzerine Medine şehri çok büyük oranda Müslümanlardan meydana gelen bir şehir haline geldi. 630 yılında Mekke'nin de fethedilmesinden sonra İslamiyet hızla tüm Arabistan'a hâkim olmaya başladı. Bu yeni dönemde Müslümanların, Müslüman olmayanlarla (Yahudi, Hıristiyan, putperest, mecusi...) hukukları da yeni bir şekle bağlandı." itemprop="description"/>

<meta content="ie=edge" http-equiv="x-ua-compatible"/>
<meta content="width=device-width, initial-scale=1.0" name="viewport"/>
<title>İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye | Independent Türkçe</title>




</head>
<body class="turkish-theme html not-front not-logged-in no-sidebars page-node page-node- page-node-264656 node-type-article page-taxonomy-term-32386">
<noscript><iframe height="0" src="https://www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-WTF89PZ" style="display:none;visibility:hidden" width="0"></iframe></noscript>
<div id="div-gpt-ad-3341368-0">
</div>
<div id="div-gpt-ad-3341368-1">
</div>
<div id="main-wrap">
<a href="javascript:" id="return-to-top"><i class="icomoon-icon icon-arrow-up" style="vertical-align: middle;"></i></a>
<div class="container">
<header id="main-header">
<div id="sticky-header-waypoint">
<div class="main-header-before">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-stretch">
<div class="cell shrink">
<div class="logo">
<a href="/">
<img class="logo-txt" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-text.png"/>
</a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu align-stretch">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/264656/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/i%CC%87slam-ve-devlet-9-hz-muhammedin-son-d%C3%B6nemi-z%C4%B1mmilik-ve-cizye" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-Zbxs5S1gsfJzVMy8KUETiUe3j421ZLuvAGOKtu8NPS4"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
<li class="toggle-menu">
<button aria-controls="navigation" aria-label="Menu" class="toggle-nav-panel" type="button"><i class="icomoon-icon icon-hamburger"></i></button>
</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-header-inner show-for-large">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-middle">
<div class="cell auto">
<nav class="nav-container">
<ul class="menu"><li class="first expanded" wfd-id="8986"><a class="nolink" tabindex="0" title="">Seçim 2023</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="9971"><a href="https://www.indyturk.com/secim2023-2nd/" title="">2.Tur Seçimleri Anadolu Ajansı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="9976"><a href="https://www.indyturk.com/Anka-haber-2nd" title="">2.Tur Seçimleri Anka Haber Ajansı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="9981"><a href="https://www.indyturk.com/secim2023/" title="">1.Tur Seçimleri Anadolu Ajansı </a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9986"><a href="/Anka-haber" title="">1.Tur Seçimleri Anka Haber Ajansı</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="9781"><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1970"><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1973"><a href="/taxonomy/term/31" title="Bilim">Türkiye</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3821"><a href="/haber/e%C4%9Fitim" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4541"><a href="/haber/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7121"><a href="/haber/%C3%A7evre" title="">Çevre</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4556"><a href="/haber/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4561"><a href="/haber/hayvan-haklar%C4%B1" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7126"><a href="/haber/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3851"><a href="/haber/m%C3%BClteciler" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4566"><a href="/haber/medya" title="">Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4571"><a href="/haber/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3811"><a href="/haber/su%C3%A7" title="Suç">Suç</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4581"><a href="/haber/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1978"><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2462"><a href="/siyaset/ak-parti" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2461"><a href="/taxonomy/term/294" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2465"><a href="/siyaset/chp" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2463"><a href="/taxonomy/term/287" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2466"><a href="/siyaset/hdp" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2468"><a href="/siyaset/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2469"><a href="/siyaset/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2467"><a href="/taxonomy/term/293" title="Meclis dışı muhalefet">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3856"><a href="/siyaset/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3861"><a href="/siyaset/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3871"><a href="/siyaset/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4586"><a href="/siyaset/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4591"><a href="/siyaset/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4596"><a href="/siyaset/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1998"><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="3886"><a href="/d%C3%BCnya/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3891"><a href="/d%C3%BCnya/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4071"><a href="/d%C3%BCnya/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3896"><a href="/d%C3%BCnya/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3876"><a href="/d%C3%BCnya/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7186"><a href="/d%C3%BCnya/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7191"><a href="/d%C3%BCnya/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3991"><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="7131"><a href="/ya%C5%9Fam/moda" title="">Moda</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4021"><a href="/ya%C5%9Fam/seyahat" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7141"><a href="/ya%C5%9Fam/magazin" title="">Magazin</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4751"><a href="/ya%C5%9Fam/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7196"><a href="/ya%C5%9Fam/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7151"><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4031"><a href="/bilim/teknoloji" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7206"><a href="/bilim/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7156"><a href="/bilim/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7211"><a href="/bilim/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7161"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4026"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4046"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4741"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4036"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7286"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4041"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3901"><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="6376"><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6381"><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6386"><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6391"><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7106"><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6396"><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6401"><a href="/article-author/mark-steel" title="">Mark Steel</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6406"><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6411"><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6416"><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7171"><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="8981"><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Lucy Anna Gray</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="5611"><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7176"><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1979"><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4641"><a href="/ekonomi%CC%87/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2479"><a href="/ekonomi%CC%87/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2485"><a href="/ekonomi%CC%87/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2478"><a href="/ekonomi%CC%87/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2486"><a href="/ekonomi%CC%87/turizm" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2488"><a href="/ekonomi%CC%87/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3906"><a href="/ekonomi%CC%87/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4636"><a href="/ekonomi%CC%87/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7276"><a href="/ekonomi%CC%87/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7281"><a href="/ekonomi%CC%87/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4646"><a href="/taxonomy/term/3296" title="">Ulaşım</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1991"><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1992"><a href="/spor/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2476"><a href="/spor/basketbol" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1995"><a href="/taxonomy/term/181" title="Tenis">Tenis</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1997"><a href="/taxonomy/term/191" title="Golf">Golf</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2475"><a href="/spor/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2473"><a href="/spor/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4651"><a href="/spor/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2474"><a href="/spor/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="2472"><a href="/spor/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1977"><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2460"><a href="/sa%C4%9Flik/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4766"><a href="/sa%C4%9Flik/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3946"><a href="/sa%C4%9Flik/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3941"><a href="/sa%C4%9Flik/obezite" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4681"><a href="/sa%C4%9Flik/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3936"><a href="/taxonomy/term/1531" title="Kanser">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7271"><a href="/sa%C4%9Flik/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3931"><a href="/sa%C4%9Flik/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4691"><a href="/sa%C4%9Flik/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7181"><a href="/sa%C4%9Flik/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9776"><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="4056"><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="5491"><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9011"><a href="/video" title="">VİDEO</a></li>
</ul> </nav>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/264656/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/i%CC%87slam-ve-devlet-9-hz-muhammedin-son-d%C3%B6nemi-z%C4%B1mmilik-ve-cizye" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama--2" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1--2">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1--2" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1--2" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-6QzfmrFlLQvHbX-_f0_aZE73rs8VblbIa7eUztxqnDc"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</header>
<div class="ad-block ad-block-header block-wrapper" data-duration="3" id="leaderboard">
<div class="block-wrapper__content">
<div class="ad-block__holder small text-center">
<div id="div-gpt-ad-3341368-2">
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div id="nav-panel">
<ul class="topics menu vertical large-horizontal"><li><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/haber/e%C4%9Fitim" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li><a href="/haber/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li><a href="/haber/%C3%A7evre" title="">Çevre</a></li>
<li><a href="/haber/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li><a href="/haber/hayvan-haklar%C4%B1" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li><a href="/haber/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li><a href="/haber/m%C3%BClteciler" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li><a href="/haber/medya" title="">Medya</a></li>
<li><a href="/haber/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li><a href="/haber/su%C3%A7" title="Suç">Suç</a></li>
<li><a href="/haber/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/siyaset/ak-parti" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li><a href="/siyaset/chp" title="CHP">CHP</a></li>
<li><a href="/siyaset/hdp" title="HDP">HDP</a></li>
<li><a href="/siyaset/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li><a href="/siyaset/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li><a href="/siyaset/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li><a href="/siyaset/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li><a href="/siyaset/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li><a href="/siyaset/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li><a href="/siyaset/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li><a href="/siyaset/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/d%C3%BCnya/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/ya%C5%9Fam/moda" title="">Moda</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/seyahat" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/magazin" title="">Magazin</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/bilim/teknoloji" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li><a href="/bilim/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li><a href="/bilim/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li><a href="/bilim/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Mark Steel</a></li>
<li><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/ekonomi%CC%87/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/turizm" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/spor/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li><a href="/spor/basketbol" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li><a href="/spor/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li><a href="/spor/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li><a href="/spor/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li><a href="/spor/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li><a href="/spor/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/sa%C4%9Flik/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/obezite" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
</ul> </div>
</div>
</div>
<main>
<div class="breadcrumbs-wrapper hide-for-small-only">
<div class="grid-container">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<h2 class="element-invisible">Buradasınız</h2><div class="breadcrumb"><span class="inline odd first"><a href="/">Home</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline even"><a href="https://www.indyturk.com/türkiyeden-sesler">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline odd last">İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye</span></div> </div>
</div>
</div>
</div>
<section class="entry-article-topper">
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div class="entry-header clearfix has-avatar">
<div class="entry-title">
<h1>İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye</h1>
</div>
<div class="entry-subtitle">
<h2>Altan Tan Independent Türkçe için yazdı</h2>
</div>
<div class="author-avatar">
<a href="/taxonomy/term/70596">
<img alt="" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x150/public/AltanTan.png?itok=qCmxozRm"/>
</a>
</div>
<div class="entry-meta-wrapper">
<div class="grid-x align-justify align-middle">
<div class="cell shrink">
<div class="entry-meta">
<div class="entry-meta-field entry-meta-author">
<a href="/taxonomy/term/70596">
Altan Tan </a>
<span class="location">24, 25 ve 26. Dönem Diyarbekir Milletvekili</span>
<span class="author-twitter"><a href="https://twitter.com/altantan1958">@AltanTan1958</a></span>
</div>
<div class="entry-meta-field entry-meta-publish-date">
<time>Cuma 30 Ekim 2020 7:54</time> </div>
</div>
</div>
<div class="cell large-shrink">
<div class="share-block">
<div class="socials-btns share_tools a2a_kit" data-a2a-title="İslam ve devlet (9): Hz. Muhammed'in son dönemi; zımmilik ve cizye" data-a2a-url="https://www.indyturk.com/node/264656">
<a class="social-btn a2a_button_facebook facebook-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-facebook"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_twitter twitter-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-twitter-x"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_whatsapp whatsapp-btn-bg round btn-whatsapp" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-whatsapp"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_envelope envelope-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-envelope"></span>
</a>
<a class="social-btn printer-btn-bg round print-btn" href="#" title="Print"><i class="icomoon-icon icon-printer"></i></a>
</div>
</div>
<div class="follow-block">
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="entry-media">
<div class="entry-media-inner-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content abs-element" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1368x911/public/article/main_image/2020/10/30/495161-1180083712.jpg?itok=Q4abNNgV" style=""/>
</div>
<div class="caption-field">
<p>Fotoğraf: Pixabay</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</section>
<div class="grid-container">
<article class="entry-article">
<div class="grid-x align-justify">
<div class="content-wrap-holder cell">
<div class="region region-content">
<div class="block block-system" id="block-system-main">
<div class="content">
<div class="content-wrap">
<div class="printable-area page-taxonomy-term-32386" dir="ltr">
<div class="entry-content" data-io-article-url="https://www.indyturk.com/node/264656/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/i%CC%87slam-ve-devlet-9-hz-muhammedin-son-d%C3%B6nemi-z%C4%B1mmilik-ve-cizye">
<div class="field field-name-body field-type-text-with-summary field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even" property="content:encoded"><p><a href="https://www.indyturk.com/tags/medine-s%C3%B6zle%C5%9Fmesi">Medine Vesikası</a> ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi.</p>
<p><a href="https://www.indyturk.com/tags/yahudiler">Yahudiler</a>in Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük bir kısmının kısa bir sürede Müslüman olmaları üzerine Medine şehri çok büyük oranda Müslümanlardan meydana gelen bir şehir haline geldi.</p>
<p>630 yılında <a href="https://www.indyturk.com/tags/mekke">Mekke</a>'nin de fethedilmesinden sonra İslamiyet hızla tüm Arabistan'a hâkim olmaya başladı.</p>
<p>Bu yeni dönemde Müslümanların, Müslüman olmayanlarla (Yahudi, Hıristiyan, putperest, mecusi...) hukukları da yeni bir şekle bağlandı.</p>
<p>Bu bağlamda iki statü ortaya çıktı:</p>
<ol>
<li>Harbiler</li>
<li>Zimmiler</li>
</ol>
<p><em>"Harbiler" </em>Müslümanlarla anlaşmayarak savaşan ve bu savaş sonucunda yenilen kişilerdir. Bu kişi ve toplulukların malları, gayrimenkulleri ve aileleri ganimet hükmündedir.</p>
<p><em>Zımmiler</em> ise Müslümanlarla anlaşarak, Müslümanların egemenliği altında İslami hükümler doğrultusunda, belli kurallara göre yaşayan gayrimüslimlerdir.</p>
<p><em>"Zimmi"</em> kelimesinin kökeni<em> "zimmet"</em>e dayanmaktadır ve kısaca,<em> "kendisine güvence verilen, koruma altına alınan kişi"</em> demektir.</p>
<p>İslam ülkesinde (İslam'ın hâkim olduğu topraklarda) Müslümanlarla birlikte ve Müslümanların güvencesi altında yaşayan Müslüman olmayan kişileri tanımlar.</p>
<p><em>Ehli Zimme </em>(zimmi kişi), Müslümanların egemen olduğu toplumda barış içinde yaşayabilmek için, Müslümanlara her yıl belirlenen oranda; cizye adı verilen bir vergi verme mecburiyetindedir.</p>
<p>Bu konu ile ilgili dayanak Tevbe sûresinin 29. ayetidir:</p>
<blockquote>
<p><em>Ehl-i kitap'tan Allah'a ve âhiret gününe (gerçek anlamda) inanmayan, Allah ve Resulü'nün yasakladığını yasak saymayan ve hak dine uymayan kimselerle, yenilmiş olarak ve kendi elleriyle cizye verinceye kadar savaşın.</em></p>
</blockquote>
<p><br/>
Tevbe sûresinin bu âyetinde müşriklerle Ehl-i kitap mensuplarının konumları birbirinden ayrılmış, Ehl-i kitap mensuplarının cizye ödemeleri şartıyla zimmî kabul edilecekleri belirtilmiştir.</p>
<p>Hz. Peygamber bu hükme istinaden Tebük Seferi esnasında Eyle, Ezruh, Cerbâ ve Dûmetül cendel; ertesi yıl Necran, Yemen, Bahreyn, Maknâ, Teymâ ve Hecer halklarıyla yaptığı barış antlaşmalarına cizye yükümlülüğünü koydurmuştur.</p>
<p>Adı geçen bölgelerde yaşayan gayri müslimlerin Ehl-i kitap olması cizye âyetine uygundu. Ancak Bahreyn, Yemen ve Hecer bölgelerinde Ehl-i kitap yanında Mecûsîler'le de zimmet antlaşması yapılmış ve Resûl-i Ekrem'in bu din mensupları hakkında, <em>"Onlara Ehl-i kitap muamelesi yapın" </em>emriyle kendilerinden cizye alınması uygulamasına gidilmiştir.</p>
<p>Ancak kadınlarıyla evlenilmesi ve kestikleri hayvanların yenilmesinin yasaklanması suretiyle Mecûsîler Yahudi ve Hıristiyan zümrelerinden ayrılmıştır. </p>
<p>Gayrimüslim zümrelerden müşriklerin durumu ise Tevbe sûresinin ilk yirmi sekiz âyetinde farklı bir statüye bağlanmıştır.</p>
<p>Tevbe sûresinin ilk âyetine göre Kâbe'yi ziyaret için kendilerine izin verilip muahede yapılmış olan kişilerin antlaşma süreleri tamamlandıktan sonra Müslüman olmadıkları takdirde katledilmeleri emredilmiş, <a href="https://www.indyturk.com/tags/kabe">Kâbe</a>'ye ve <a href="https://www.indyturk.com/tags/mescid-i-haram">Mescid-i Harâm</a>'a girmeleri kesinlikle yasaklanmıştır.</p>
<p>Kur'ân-ı Kerîm din konusunda insanlara baskı yapılmasını kesinlikle yasaklamış <em>"Müslümanlarla savaşmayan ve onları yurtlarından çıkarmayanlarla iyi ilişkiler kurulmasını ve kendilerine adaletli davranılmasını" </em>istemiştir.</p>
<p>Ehl-i kitap içinde iyilerin ve kötülerin bulunduğunu, Müslümanların bunlara verdikleri sözü yerine getirmelerini zulmedenler dışında onlarla en iyi şekilde tartışılmasını tavsiye etmiştir.</p>
<p>Müslümanlar fethettikleri ülkelerde kalıp kendileriyle beraber yaşamayı kabul eden Hindular, Budistler ve Kuzey Afrika'daki putperest Berberîler gibi farklı din mensuplarıyla da cizye antlaşması yapmışlardır. </p>
<p>Gayrimüslim tebaa ile yapılan zimmet antlaşması karşılığında onların yurt içinde ve dışında can, mal ve inanç hürriyetleri güvence altına alınmıştır.</p>
<p>Ayrıca iffetli Ehl-i kitap kadınları ile evliliğe, yemeklerinin yenmesine ve kendilerinin yemeğe davet edilmesine müsaade edilmiş, verilen sözlere uyulması emredilmiştir. </p>
<p>Buna göre Müslümanlar cizyeyi gayrimüslimleri himaye karşılığında almış, kendilerini himaye edemedikleri durumlarda toplanan vergilerin iadesini de taahhüt etmişlerdir. </p>
<p>Nitekim <a href="https://www.indyturk.com/tags/hz-%C3%B6mer">Hz. Ömer</a>'in Suriye valisi Ebû Ubeyde bin Cerrâh, Humus halkını Bizans'a karşı savunamayacağını anlayıp şehri terk etmek zorunda kalınca topladığı cizyeyi geri vermiştir.</p>
<p>Aynı uygulamanın Suriye'nin diğer şehirlerinde de yapıldığı bilinmektedir.</p>
<p>Hz. Peygamber zamanında yapılan cizye antlaşmalarında sabit bir miktar belirlenmemiş, bu uygulama Hulefâ-yi Râşidîn döneminde ve daha sonraki İslâm devletlerinde de devam etmiştir.</p>
<p>Yılda bir defa aynî veya nakdî, ferdî veya müşterek ödenmesi istenen cizye miktarları, bölgelere göre değiştiği bilinmektedir.</p>
<p>Resûl-i Ekrem'in Necranlı Hıristiyanlarla yaptığı antlaşmada cizye vergisi yanında faiz alıp vermemeleri, kendi elçilerini misafir etmeleri, öşür vergisi ödememeleri, askere alınmamaları, savaş durumunda ihtiyaç bulunduğu takdirde Müslümanlara zırh, at, deve vb. şeyleri ödünç vermeleri, bunların telef olması halinde bedelinin Müslümanlar tarafından kendilerine ödeneceği gibi bazı şartların da yer aldığı görülmektedir.</p>
<p>Burada dikkat çeken nokta zımmilerden yıllık alınan cizye vergisi dışında arazi ve ürün vergisi olan öşürün alınmamasıdır.</p>
<p>Sonraki yıllarda bu uygulama genişletilmiş, cizyenin yanında <em>"Haraç"</em> adı verilen arazi vergisi de alınmaya başlanmıştır.</p>
<p>Cizye gayrimüslimlerin âkıl bâliğ, hür, maddî gücü yerinde ve sağlıklı olan erkeklerinden alınır. Kaynaklarda farklı rivayetlere yer verilmekle birlikte kadınlardan, âmâ, felçli, yaşlı, çalışmaktan âciz, yoksul kimselerle kendilerini manastırlarda ibadete hasretmiş din adamlarından cizye alınmamıştır. </p>
<p>Resûl-i Ekrem, zimmet antlaşmalarında yer alan talimatlarının dışında, zimmîye zulüm ve haksızlık yapan, ona gücünün üstünde sorumluluk yükleyen ve ondan arzusu dışında bir şey alan kimseye kıyamet günü bizzat kendisinin hasım olacağını söylemiş.</p>
<p>Bir zimmîyi haksız yere öldüren kimsenin kırk yıllık mesafeden duyulan cennet kokusundan mahrum kalacağını belirtmiştir. </p>
<p><br/>
<strong>Dört Halife dönemi ve zımmilik</strong></p>
<p>Hulefâ-yi Râşidîn döneminde Müslümanlar gerçekleştirdikleri fetihlerle Sâsânî İmparatorluğu'na son verip onun hâkimiyetindeki Irak, İran, Horasan ve Azerbaycan ile Bizans İmparatorluğu'na tâbi <a href="https://www.indyturk.com/tags/suriye">Suriye</a>, <a href="https://www.indyturk.com/tags/%C3%BCrd%C3%BCn">Ürdün</a>, <a href="https://www.indyturk.com/tags/filistin">Filistin</a>, <a href="https://www.indyturk.com/tags/misir">Mısır</a>, <a href="https://www.indyturk.com/tags/kuzey-afrika">Kuzey Afrika</a>'nın bir kısmı ve <a href="https://www.indyturk.com/tags/k%C4%B1br%C4%B1s">Kıbrıs</a> dâhil <a href="https://www.indyturk.com/tags/do%C4%9Fu-akdeniz">Doğu Akdeniz</a>'deki adaları İslâm ülkesine katmışlardır.</p>
<p>Buralarda yaşayan farklı milletlere ve dinlere mensup insanları zimmî statüsüne almak üzere bazı ciddi düzenlemeler yapılmıştır. </p>
<p>Adı geçen bölgelerde oturan insanlarla onların toprakları ve servetleriyle ilgili düzenlemelere fetihlerden hemen sonra bilhassa <a href="https://www.indyturk.com/tags/hz-%C3%B6mer">Hz. Ömer</a> döneminde başlanmıştır.</p>
<p>Fethedilen yerlerdeki halkın savaşmadan antlaşma yapmayı kabul etmesi durumunda sözlerine sâdık kaldıkları sürece esir ve köle muamelesine tâbi tutulmayacağına kendi istekleriyle <a href="https://www.indyturk.com/tags/islam">İslâm</a>'ı kabul ettiklerinde Müslümanlarla aynı haklara sahip olacaklarına, eski dinlerinde kalmak istediklerinde cizye ödemek şartıyla zimmî statüsüne alınmalarına karar verilen antlaşmalar yapılmıştır.</p>
<p>Buna karşılık barışa yanaşmayanlarla savaşa girilmiş, taşınır malları ganimet olarak alınmıştır. </p>
<p>Hz. Ömer, savaşarak ele geçirilen bu yerlerde yaşayan insanların da barış yoluyla ele geçirilen yerlerin halkı gibi zimmî statüsüne dâhil edilmesini istemiş, ziraata elverişli bu toprakların haraç vergisi karşılığında eski sahiplerine bırakılmasını kararlaştırmış, bunun gerekçesini şöyle açıklamıştır: </p>
<blockquote>
<p><em>Eğer bu araziler sahipleriyle birlikte Müslümanlara paylaştırılırsa geriden gelecek Müslümanlar ve zimmîler konuşacak bir insan bulamayacakları gibi emeklerinin ürünü iş ve kazançlarından da faydalanamazlar; arazileriyle birlikte taksim edilen insanlar ise Müslümanlar sağ kaldığı sürece sömürülürler.<br/>
<br/>
Sonuçta bizden sonra da çocuklarımız onların çocuklarını sömürmeye ve köle olarak kullanmaya devam ederler. Bu insanlar İslâm dini hüküm sürdükçe Müslümanların kölesi kalır; ben buna asla razı değilim.</em></p>
</blockquote>
<p><br/>
Böylece Müslümanlar, fethettikleri yerlerdeki halkı tarih boyunca pek çok yerde yapıldığı gibi öldürme veya köleleştirme yoluna gitmemişler.</p>
<p>Kendilerine İslâm tebliği ulaştıktan sonra ileride ihtida edeceklerini umdukları için onları zimmî statüsüne alırken cizye yanında ekilebilir topraklarından yetişen ürünün cinsine göre, ister ekilsin ister ekilmesin, yılda bir defa değişik miktarlarda haraç almayı kararlaştırmışlardır.</p>
<p><a href="https://www.indyturk.com/tags/hz-%C3%B6mer">Hz. Ömer</a>'in, <a href="https://www.indyturk.com/tags/hz-ali">Hz. Ali</a>'nin de katıldığı bu çok isabetli içtihadı tarihte İslam Hukuku açısından bir dönüm noktası olmuştur.</p>
<p>Bu uygulama ile sadece barış ile İslam egemenliğini kabul eden gayrimüslimler değil, Müslümanlarla savaşan ancak yenilerek Müslümanların egemenliği altına girmek zorunda kalan gayrimüslimler de<em> "köle-esir"</em> statüsünden zımmi statüsüne alınmış ve bu uygulama ile köleliğe büyük bir darbe vurulmuştur.</p>
<p>Yine Hz. Ömer, devletin hâkimiyet alanının genişlemesiyle yeni topraklarda yaşayan gayrimüslimlerin zimmî statüsünde her türlü ticarî faaliyeti serbestçe sürdürme imkânına kavuşmalarından sonra yüzde 5 ticaret malları vergisi alınmasını kararlaştırmıştır.</p>
<p>Diğer taraftan Hulvan, Kırmîsîn (Kirmanşah), Antakya, Beytülmakdis ve İskenderiye antlaşmalarında yeni ele geçen ve İslâm devleti sınırlarına dâhil edilen topraklarda yaşayan gayrimüslimlerin istedikleri takdirde mallarıyla birlikte yurtlarını terk edebilecekleri ve istedikleri yere güven içinde gitmelerine izin verileceği hükmüne yer verilmiştir.</p>
<p><a href="https://www.indyturk.com/tags/kud%C3%BCs">Kudüs</a>'ün barış antlaşmasını bizzat imzalamak ve şehri teslim almak için şehre gelen Hz. Ömer, şehrin piskoposu ile konuşurken namaz vaktinin girmesi üzerine kilisenin dışında namaz kılmayı tercih etmiş, piskoposun bütün ısrarlarına rağmen ne Kıyâme ne de onun yanındaki Kostantin kilisesine gitmiştir.</p>
<p>Onun bu davranışı, ileride gelecek Müslüman nesillerin kiliseleri kendileri için de ibadet yeri olarak kabul edip, Hıristiyanları oradan çıkarmaya teşebbüs edebilecekleri endişesinden kaynaklanmıştır. </p>
<p>Nitekim sonraki yıllardaki Müslüman sultan ve padişahlar ele geçirdikleri ülkelerdeki birçok kilise ve havrayı camiye çevirmişlerdir.</p>
<p>Bazı antlaşmalarda zimmîlerden, kendi bölgelerindeki yol ve köprü yapımı, <a href="https://www.indyturk.com/tags/misir">Mısır</a>'daki antlaşmalarda ise zikredilen kanalların açılması gibi bayındırlık işleri, adalara geçiş gibi hizmetleri yerine getirmeleri de istenmiştir.</p>
<p>Hz. Ömer'in <a href="https://www.indyturk.com/tags/nil-nehri">Nil</a>'i <a href="https://www.indyturk.com/tags/k%C4%B1z%C4%B1ldeniz">Kızıldeniz</a>'e bağlamak üzere açılacak kanal için öncülük yapan bir Kıptî'yi ve ailesini cizyeden muaf tuttuğu bilinmektedir. </p>
<p>Zimmîler konusuna büyük hassasiyet gösteren Hz. Ömer, <a href="https://www.indyturk.com/tags/suriye">Suriye</a>'de rastladığı âmâ bir Yahudi'nin dilendiğini görünce gençliğinde cizyesi alınan birinin ihtiyarladığında perişan durumda bırakılamayacağını söyleyerek kendisine beytülmâlin zekât gelirlerinden yardım edilmesini emretmiştir. </p>
<p>Cizye toplarken dövme, hapsetme ve işkence yapma gibi davranışları şiddetle yasaklamıştır. </p>
<p>Hz. Peygamber ve Hulefâ-yi Râşidîn döneminde zimmîlerin devlet hizmetinde çalıştıklarına dair örnek pek bulunmamaktadır.</p>
<p>Hz. Ömer, <em>"Ey iman edenler! Müminleri bırakıp sakın kâfirleri dost edinmeyin, onlarla birlik olmayın"</em> âyetini delil gösterip valisi Ebû Mûsâ el-Eş'arî'yi Hıristiyan kâtip kullandığı için azarlamış ve onu vazifeden almasını emretmiştir.</p>
<p>Diğer taraftan Hz. Ömer'in, hesap işleriyle ilgili hususlarda görüşlerinden faydalanılmak üzere Dımaşk'tan (<a href="https://www.indyturk.com/tags/%C5%9Fam">Şam</a>) bir Rum gönderilmesini valisi <a href="https://www.indyturk.com/tags/muaviye">Muâviye</a>'den (veya ağabeyi Yezîd'den) istediği de rivayet edilmiştir. </p>
<p>Bunun gerçekleşip gerçekleşmediği bilinmemektedir.</p>
<p>Eğer meydana gelmişse bu konuyla ilgili eldeki tek rivayettir.</p>
<p>Dört  Halife döneminde cumhurun ittifakı idarede gayrimüslimlerin görev almamış olmalarıdır. Sonraki yıllarda bu konuda da önemli değişiklikler olmuş ve çok sayıda gayrimüslime idarede görev verilmiştir.</p>
<p><br/>
<strong>Dört  Halife sonrası sultanlar döneminde zımmilik</strong></p>
<p>Hazreti Muhammed'in vefatı ve <a href="https://www.indyturk.com/tags/d%C3%B6rt-halife">Dört Halife</a> döneminden sonra zımmilerle ilgili bazı ilave yaptırımlar uygulamaya konulduğu görülmektedir.</p>
<p>Giyim kuşamları, binekleri, ibadethaneleri ve ibadetleri ile ilgili ilk dönemlerde görülmeyen sınırlamalar getirilmiş ancak farklı sultanlar döneminde bu yaptırımlar ya gevşetilmiş veya toptan uygulamadan kaldırılmıştır.</p>
<p>Bu uygulamaların bazıları şunlardır:</p>
<p>Zimmiler silah imal edemezler ve üzerlerinde silah da taşıyamazlar.</p>
<p>Alkollü içki içebilirler ancak satışını yapamazlar, uygulamada zimmîlerin meyhâne açmalarına izin verilmiş, ancak bu izin belli şartlara bağlanmıştır.</p>
<p>Açıktan kimseyi dinlerine davet edemezler.</p>
<p>Eski ibadethanelerini onarabilir ancak yeni kilise ve havralar inşa edemezler, namaz vakitleri dışında çan çalabilirler.</p>
<p>Müslümanlara benzer elbiseler giyemezler. Dini bayramları dışında çarşı ve pazarda haç ile dolaşamazlar, ayinlerini açıkta yapamazlar.</p>
<p>Osmanlı Şeyhülislamlarından Ebüssuûd Efendi'nin bir fetvasında, zimmîlerin yüksek ve gösterişli evler yapmaları, şehir içinde ata binmeleri, kıymetli elbiseler ve yakalı kaftanlar giyerek, ince tülbent, kürk ve sarık sarmaları yasaklanmıştır.</p>
<p>Osmanlı'da 18'nci yüzyıla ait kayıtlarda Müslüman evlerinin 12, zimmî evlerinin 9 zirâ yükseklikte olacağı sınırlaması<br/>
vardır.</p>
<p>Zimmiler, Müslüman köle ve câriyeler edinemezler.</p>
<p>Zimmilerin kendilerine has kıyafetler giymeye mecbur edilmeleri tarışmalıdır. Hz. Peygamber ve 4 Halife döneminde böyle bir uygulamaya rastlanmamaktadır.</p>
<p>Bu konuda ilk fetvalar İmam Ebu Hanife'nin öğrencilerinden Ebu Yusuf'a aittir.</p>
<p>Sonraki dönemlerde Muaviye'den itibaren gayrimüslimlere devlet kademelerinde görev verilmesi ise yaygın bir uygulamadır.</p>
<p>Abbasi halifesi Mu'tasım-Billâh'ın veziri Fazl bin Mervân Müslüman olmadan önce vezirlik makamına getirilen ilk kişidir.</p>
<p>Fâtımîler döneminde vezirlerin çoğu Hıristiyandır.</p>
<p>Halife Müstansır-Billâh'ın veziri Bedr el-Cemâlî, 1074 yılında Mısır'da Ermeniler'den oluşan bir ordu kurmuştur. </p>
<p>Ünlü Ermeni tarihçi Urfalı Mateos (1070-1137), Sultan Melikşah'ın Hıristiyanlara merhametle muamele ettiğini ve halka baba gibi davrandığını bidirmektedir.</p>
<p>Sultan Melikşah devrinde İbn Allân adlı bir Yahudi'ye <a href="https://www.indyturk.com/tags/basra">Basra</a> mültezimliği verilmiş, Yahudi bu sayede zengin olmuş ve itibar kazanmıştır.</p>
<p>İslam yönetimi altında cizye vergisi vererek yaşayan zimmilerin bir kısmı kendi istekleri ile Müslüman olurken, bazıları da sırf zimmi vergisi vermemek için Müslüman olmaya başladı.</p>
<p>Bu durumda bazı valiler, Müslüman olan zimmilerden vergi almaya devam ettiler.</p>
<p>Ömer bin Abdülaziz, ehl-i zimme'den birçoğunun cizye vergisinden kurtulmak için Müslüman olduğunu yazan valisine, <em>"Allah Muhammed'i (sav.) vergi memuru olarak değil İslâm'ı teblîğ için gönderdi. Kim Müslümanlığını ilân eder, sünnet olur, Kur'ân'dan birkaç sûre okuyabilirse, artık ondan cizye düşmüş olur" </em>diye yazarak bu uygulamaya kesin bir şekilde son verdi. </p>
<p> </p>
<p><em>Devam edeceğiz...</em></p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><strong>*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.</strong></p>
</div></div></div> <p dir="rtl"> © The Independentturkish</p> </div>
</div>
<div class="entry-tags">
<span>Hakkında daha ayrıntılı:</span>
<a href="/taxonomy/term/81906">HZ. MUHAMMED</a><a href="/taxonomy/term/12281">İslam</a><a href="/taxonomy/term/108311">devlet</a><a href="/taxonomy/term/178846">Zımmi</a><a href="/taxonomy/term/178851">cizye</a><a href="/taxonomy/term/162636">HZ. ÖMER</a><a href="/taxonomy/term/162641">MUAVİYE</a><a href="/taxonomy/term/70651">altan tan</a>
</div>
<div class="section-title has-dot">
<h4>DAHA FAZLA HABER OKU</h4>
</div>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731566" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731566">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">SÖYLEŞİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/20/1307536-1966486199.jpg?itok=4W3l3bmc" src=""/>
<a href="/node/731566"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731566/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/r%C4%B1za-talebi-adaylar%C4%B1n-belirlenmesi-se%C3%A7imin-adil-olmayaca%C4%9F%C4%B1n%C4%B1-bu">
<span class="author">Mayis Alizade </span>Rıza Talebi: Adayların belirlenmesi seçimin adil olmayacağını bu baştan ortaya koyuyor </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Rıza Talebi: Adayların belirlenmesi seçimin adil olmayacağını bu baştan ortaya koyuyor" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731561" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731561">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/20/1307501-1177522952.jpg?itok=Z4K7EuW9" src=""/>
<a href="/node/731561"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731561/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/t%C3%BCrkiye-ermenistan-ili%C5%9Fkilerinde-domino-etkisi-asr%C4%B1m%C4%B1z-rica-ederken">
<span class="author">Mayis Alizade </span>Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde domino etkisi: "Asrımız rica ederken ittifak-ü ittihat" </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content='Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde domino etkisi: "Asrımız rica ederken ittifak-ü ittihat"' property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731506" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731506">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/20/1307421-259941845.jpg?itok=uf7PKLDo" src=""/>
<a href="/node/731506"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731506/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/bir-direni%C5%9Fin-do%C4%9Fu%C5%9Fu-15-16-haziran-i%CC%87%C5%9F%C3%A7i-direni%C5%9Fi">
<span class="author">Celalettin Can </span>Bir direnişin doğuşu: 15-16 Haziran İşçi Direnişi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Bir direnişin doğuşu: 15-16 Haziran İşçi Direnişi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731501" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731501">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/20/1307411-707088360.jpg?itok=t-2XutXD" src=""/>
<a href="/node/731501"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731501/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/y%C4%B1llar-y%C4%B1l%C4%B1-bu-tiyatroyla-bizleri-mutlu-ettin">
<span class="author">Behçet Darğın </span>Yıllar yılı bu tiyatroyla bizleri mutlu ettin </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Yıllar yılı bu tiyatroyla bizleri mutlu ettin" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731481" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731481">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/20/1307386-816523684.jpg?itok=H7-kEJV8" src=""/>
<a href="/node/731481"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/avrupada-y%C3%BCkselen-a%C5%9F%C4%B1r%C4%B1-sa%C4%9F-dalga-ve-merkezin-eylemsizli%C4%9Fi">
<span class="author">Dr. Ufuk S. Yüksel </span>Avrupa'da yükselen aşırı sağ dalga ve "merkez"in eylemsizliği </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Avrupa'da yükselen aşırı sağ dalga ve &quot;merkez&quot;in eylemsizliği" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731326" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731326">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">dosya</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/19/1307231-1824724418.jpg?itok=LTzXKWP4" src=""/>
<a href="/node/731326"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731326/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/sultan-abdulhamid-ve-cinci-oldu%C4%9Fu-s%C3%B6ylenen-eb%C3%BCl-h%C3%BCda-dostlu%C4%9Fu">
<span class="author">Mehmed Mazlum Çelik </span>Sultan Abdulhamid ve Cinci olduğu söylenen Ebü'l-Hüda dostluğu </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Sultan Abdulhamid ve Cinci olduğu söylenen Ebü'l-Hüda dostluğu" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731321" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731321">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/19/1307186-1851503890.jpg?itok=HZFjiXwK" src=""/>
<a href="/node/731321"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731321/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/kavurmalar%C4%B1-yiyin-hileye-kanmay%C4%B1n-bayramda-istihbarat-operasyonlar%C4%B1na">
<span class="author">Serkan Yıldız </span>Kavurmaları yiyin, hileye kanmayın: Bayramda istihbarat operasyonlarına karşı koyma rehberi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Kavurmaları yiyin, hileye kanmayın: Bayramda istihbarat operasyonlarına karşı koyma rehberi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731101" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731101">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/18/1306881-2038338457.jpg?itok=U8aW3tSy" src=""/>
<a href="/node/731101"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731101/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/rus-gazeteci-yazar-i%CC%87ki-taraf%C4%B1n-da-taviz-verip-geri-ad%C4%B1m-ataca%C4%9F%C4%B1">
<span class="author">Mayis Alizade </span>Rus gazeteci, yazar: İki tarafın da taviz verip, geri adım atacağı, gerçek ve etkili diplomasi dönemi maalesef daha gelmedi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Rus gazeteci, yazar: İki tarafın da taviz verip, geri adım atacağı, gerçek ve etkili diplomasi dönemi maalesef daha gelmedi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-video" data-nid="731091" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731091">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/18/1306981-243131508.jpg?itok=GsEoN1kw" src=""/>
<a href="/node/731091"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731091/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/para-kullanma-bedelimiz-%C3%A7ok-y%C3%BCksek">
<span class="author">Prof. Dr. Mete Gündoğan </span>Para kullanma bedelimiz çok yüksek </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Para kullanma bedelimiz çok yüksek" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731076" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731076">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/18/1306931-1586694015.jpg?itok=P5uD1slm" src=""/>
<a href="/node/731076"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731076/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/g%C3%B6%C3%A7menler-arac%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1yla-t%C3%BCrkiyenin-istilas%C4%B1">
<span class="author">Esedullah Oğuz </span>Göçmenler aracılığıyla Türkiye'nin istilası </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Göçmenler aracılığıyla Türkiye'nin istilası" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="731051" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731051">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/18/1306826-438093846.jpg?itok=mZMB1PB5" src=""/>
<a href="/node/731051"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/731051/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/tv-yay%C4%B1nc%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1n-yeni-y%C3%BCz%C3%BC-sorgu-odas%C4%B1-ve-mahkeme-salonuna-d%C3%B6n%C3%BC%C5%9Fen">
<span class="author">Prof. Dr. Ulvi Saran </span>TV yayıncılığının yeni yüzü: Sorgu odası ve mahkeme salonuna dönüşen ekranlar </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="TV yayıncılığının yeni yüzü: Sorgu odası ve mahkeme salonuna dönüşen ekranlar" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="730861" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/730861">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/18/1306796-1727645068.jpg?itok=Sc7QFV3d" src=""/>
<a href="/node/730861"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/730861/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/%C5%9Firketlerde-deve-ku%C5%9Fu-etkisi">
<span class="author">Canan Duman </span>Şirketlerde deve kuşu etkisi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Şirketlerde deve kuşu etkisi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="730951" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/730951">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/17/1306696-39953571.jpg?itok=x797Z2ay" src=""/>
<a href="/node/730951"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/730951/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/hapishane-ge%C3%A7im-endeksi">
<span class="author">Hakan Gülseven </span>Hapishane geçim endeksi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Hapishane geçim endeksi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="730936" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/730936">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/17/1306686-91624190.jpg?itok=NpuAMydZ" src=""/>
<a href="/node/730936"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/730936/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/kulun-allaha-ba%C4%9Fl%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1n-g%C3%B6stergesi-kurban">
<span class="author">Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak </span>Kulun Allah'a bağlılığının göstergesi: Kurban </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Kulun Allah'a bağlılığının göstergesi: Kurban " property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-832bf7063d225c2111483a66b64637a9">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="730856" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/730856">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/17/1306581-1604121466.jpg?itok=ZYeL96N1" src=""/>
<a href="/node/730856"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/730856/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/mihail-%C5%9Folohov-halk%C4%B1n-%C3%B6n%C3%BCnde-e%C4%9Filmeyi-kendime-g%C3%B6rev-bildim">
<span class="author">Mayis Alizade </span>Mihail Şolohov: Halkın önünde eğilmeyi kendime görev bildim </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Mihail Şolohov: Halkın önünde eğilmeyi kendime görev bildim" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-video" data-nid="730801" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/730801">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/06/16/1306536-1726173392.jpg?itok=3zA4gbAa" src=""/>
<a href="/node/730801"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/730801/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/abd-ba%C5%9Fkan%C4%B1-biden%C4%B1n-a%C3%A7%C4%B1klad%C4%B1%C4%9F%C4%B1-ate%C5%9Fkes-%C3%B6nerisi-sava%C5%9F%C4%B1-ve-i%CC%87sraili">
<span class="author">Faik Bulut </span>ABD Başkanı Biden'ın açıkladığı ateşkes önerisi, savaşı ve İsrail'i durdurabilir mi? </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="ABD Başkanı Biden'ın açıkladığı ateşkes önerisi, savaşı ve İsrail'i durdurabilir mi?" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sidebar-wrap-holder cell">
<div class="sidebar-wrap">
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title">
<h4>EN ÇOK OKUNANLAR</h4>
</div>
<div class="block-content">
<div class="objects-list" id="mostread_today">
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title">
<h4>SON HABERLER</h4>
</div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-c63db64edf20eb0740806312d5484427">
<div class="view-content">
<div class="object-item" data-nid="731661" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731661">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731661">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/06/20/1307641-2052308396.png?itok=1ev13iWo" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731661">
CHP ve İYİ Parti'den 'yurt dışı çıkış harcı' tepkisi: Düşün milletin yakasından </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731656" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731656">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731656">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/06/20/1307636-1998818412.png?itok=7Lo4QTOT" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731656">
MHP'li Yalçın'dan Özel'e: Kapı kapı geziyor, sonra da dedikodu yapıyor </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731651" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/731651">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731651">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/06/20/1307631-160166078.jpg?itok=k5jb2fTF" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731651">
Britney Spears, Justin Timberlake'in tutuklanmasının ardından kadeh kaldırdı </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731646" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/731646">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731646">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/06/20/1307626-1833659021.jpg?itok=ylb_ZGAw" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731646">
Aborjinler, korku salan timsahı yedi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731641" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/731641">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731641">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/06/20/1307621-2034344656.jpeg?itok=884FIIic" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731641">
İsrail ordusu: Hamas bir fikir olarak ortadan kaldırılamaz </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> </div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title">
<h4>YAZARLAR</h4>
</div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-c63db64edf20eb0740806312d5484427">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="730601" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/730601">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/730601/yazarlar/i%CC%87nternet-hayat%C4%B1n%C4%B1z%C4%B1-mahvediyor-ve-bunu-kan%C4%B1tlayabilirim">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Ryan%20Coogan.png?itok=TW--WVPS" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Ryan Coogan </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/730601">
İnternet hayatınızı mahvediyor ve bunu kanıtlayabilirim </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="729161" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/729161">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/729161/yazarlar/abd-%C3%BCniversiteleri-i%C3%A7in-i%CC%87sraille-finansal-ba%C4%9Flar%C4%B1-koparmak-neden-iyi-bir">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/David%20Callaway.png?itok=EVmc57yw" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
David Callaway </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/729161">
ABD üniversiteleri için İsrail'le finansal bağları koparmak neden iyi bir seçenek değil </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="728896" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/728896">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/728896/yazarlar/netflixteki-atlas-elon-musk%C4%B1n-bay%C4%B1laca%C4%9F%C4%B1-t%C3%BCrden-bir-film-ve-bu-bir-sorun">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/louis-chilton.png?itok=ObaFOu9t" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Louis Chilton </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/728896">
Netflix'teki Atlas, Elon Musk'ın bayılacağı türden bir film ve bu bir sorun </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="727396" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/727396">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/727396/yazarlar/art%C4%B1k-se%C3%A7imin-ad%C4%B1-donald-trump-amerikan-adalet-sistemine-kar%C5%9F%C4%B1-bakal%C4%B1m-kim">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mary_Dejevsky.png?itok=47veirEC" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Mary Dejevsky </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/727396">
Artık seçimin adı: Donald Trump, Amerikan adalet sistemine karşı, bakalım kim kazanacak? </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="726296" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/726296">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/726296/yazarlar/birle%C5%9Fik-krall%C4%B1k%C4%B1n-filistin-devletini-tan%C4%B1mas%C4%B1n%C4%B1n-zaman%C4%B1-geldi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Vincent.png?itok=75z-zY1d" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Vincent Fean </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/726296">
Birleşik Krallık'ın Filistin devletini tanımasının zamanı geldi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title">
<h4>TÜRKİYE'DEN SESLER</h4>
</div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-c63db64edf20eb0740806312d5484427">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="731566" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731566">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731566/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/r%C4%B1za-talebi-adaylar%C4%B1n-belirlenmesi-se%C3%A7imin-adil-olmayaca%C4%9F%C4%B1n%C4%B1-bu">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mayis%20Alizade%20%282%29.png?itok=fjR8MWJL" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Mayis Alizade </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731566">
Rıza Talebi: Adayların belirlenmesi seçimin adil olmayacağını bu baştan ortaya koyuyor </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731561" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731561">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731561/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/t%C3%BCrkiye-ermenistan-ili%C5%9Fkilerinde-domino-etkisi-asr%C4%B1m%C4%B1z-rica-ederken">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mayis%20Alizade%20%282%29.png?itok=fjR8MWJL" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Mayis Alizade </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731561">
Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde domino etkisi: "Asrımız rica ederken ittifak-ü ittihat" </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731506" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/731506">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731506/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/bir-direni%C5%9Fin-do%C4%9Fu%C5%9Fu-15-16-haziran-i%CC%87%C5%9F%C3%A7i-direni%C5%9Fi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Celalettin2.png?itok=sQYWgZI-" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Celalettin Can </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731506">
Bir direnişin doğuşu: 15-16 Haziran İşçi Direnişi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731501" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/731501">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731501/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/y%C4%B1llar-y%C4%B1l%C4%B1-bu-tiyatroyla-bizleri-mutlu-ettin">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Beh%C3%A7et%20Dar%C4%9F%C4%B1n.png?itok=8N2GVEW4" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Behçet Darğın </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731501">
Yıllar yılı bu tiyatroyla bizleri mutlu ettin </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731481" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/731481">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731481/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/avrupada-y%C3%BCkselen-a%C5%9F%C4%B1r%C4%B1-sa%C4%9F-dalga-ve-merkezin-eylemsizli%C4%9Fi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Ufuk_S._Y%C3%BCksel-removebg-preview.png?itok=pDx0qr-_" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Dr. Ufuk S. Yüksel </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731481">
Avrupa'da yükselen aşırı sağ dalga ve "merkez"in eylemsizliği </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title">
<h4>DÜNYADAN SESLER</h4>
</div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-7de4d3b3296dd560d035348f61b33dd7">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="731586" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/731586">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731586/d%C3%BCnyadan-sesler/pearl-harbordan-aksa-tufan%C4%B1na-felaket-getiren-zaferler">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Macid%20Kayali.png?itok=CX6LynF6" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Macid Kayali </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731586">
Pearl Harbor'dan Aksa Tufanı'na: Felaket getiren zaferler </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731521" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/731521">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731521/d%C3%BCnyadan-sesler/%C3%A7arp%C4%B1k-k%C3%BClt%C3%BCr-ve-yakla%C5%9F%C4%B1m">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Bekir%20Uveyda.png?itok=tg61hFSo" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Bekir Uveyda </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731521">
Çarpık kültür ve yaklaşım </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731496" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/731496">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731496/d%C3%BCnyadan-sesler/4-b%C3%B6l%C3%BCml%C3%BCk-anlat%C4%B1n%C4%B1n-kurban%C4%B1-olmayal%C4%B1m-diye">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Haz%C4%B1m-Sagiye.png?itok=-b7PIO4L" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Hazım Sagiye </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731496">
4 bölümlük anlatının kurbanı olmayalım diye... </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731486" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/731486">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731486/d%C3%BCnyadan-sesler/g7-ve-etik-algoritmalar">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/imil-emin.png?itok=NNSN3zqG" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Emile Amin </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731486">
G7 ve etik algoritmalar </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="731461" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/731461">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/731461/d%C3%BCnyadan-sesler/l%C3%BCbnan-ve-g%C3%BCneyindeki-sava%C5%9F%C4%B1n-s%C4%B1n%C4%B1rlar%C4%B1na-dair-baz%C4%B1-notlar">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Aliye%20Mansur.png?itok=h6U0icJ-" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Aliye Mansur </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/731461">
Lübnan ve güneyindeki savaşın sınırlarına dair bazı notlar </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</article>
<div class="text-center block-wrapper">
<div id="div-gpt-ad-3341368-5">
</div>
</div>
</div>
</main>
<footer id="main-footer">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="main-footer-inner">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify">
<div class="cell shrink">
<div class="logo-footer">
<a href="#"><img alt="Logo" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-icon.png"/></a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="socials-area">
<h6>Bizi takip edin:</h6>
<div class="socials-btns">
<a class="social-btn facebook-btn-bg-hover round" href="https://www.facebook.com/Independent-Turkish-336214887203607" target="_blank" title="Facebook"><i class="icomoon-icon icon-facebook"></i></a>
<a class="social-btn twitter-btn-bg-hover round" href="https://twitter.com/TurkishIndy" target="_blank" title="Twitter"><i class="icomoon-icon icon-twitter-x"></i></a>
<a class="social-btn instagram-btn-bg-hover round" href="https://www.instagram.com/turkishindy" target="_blank" title="Instagram"><i class="icomoon-icon icon-instagram"></i></a>
</div>
</div>
</div>
<div class="cell medium-auto large-shrink large-8">
<ul class="footer-links">
<li><a href="/node/13201" title="">Kullanıcı Politikaları</a></li>
<li><a href="/node/13206" title="">Gizlilik Bildirimi</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-footer-after">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="copyright">
Türkçe tüm hakları Media Arabia'ya aittir 2024 ©
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</footer>
</div>
</div>
</body>
</html>

Medine Vesikası ile Medineli müşrikler ve Yahudilerle sağlanan anlaşma birkaç yıl içinde bozulduktan sonra yeni bir döneme geçildi.
Yahudilerin Medine'yi terk etmeleri ve Medineli müşriklerin büyük bir kısmının kısa bir sürede Müslüman olmaları üzerine Medine şehri çok büyük oranda Müslümanlardan meydana gelen bir şehir haline geldi.
630 yılında Mekke'nin de fethedilmesinden sonra İslamiyet hızla tüm Arabistan'a hâkim olmaya başladı.
Bu yeni dönemde Müslümanların, Müslüman olmayanlarla (Yahudi, Hıristiyan, putperest, mecusi...) hukukları da yeni bir şekle bağlandı.
Bu bağlamda iki statü ortaya çıktı:
- Harbiler
- Zimmiler
"Harbiler" Müslümanlarla anlaşmayarak savaşan ve bu savaş sonucunda yenilen kişilerdir. Bu kişi ve toplulukların malları, gayrimenkulleri ve aileleri ganimet hükmündedir.
Zımmiler ise Müslümanlarla anlaşarak, Müslümanların egemenliği altında İslami hükümler doğrultusunda, belli kurallara göre yaşayan gayrimüslimlerdir.
"Zimmi" kelimesinin kökeni "zimmet"e dayanmaktadır ve kısaca, "kendisine güvence verilen, koruma altına alınan kişi" demektir.
İslam ülkesinde (İslam'ın hâkim olduğu topraklarda) Müslümanlarla birlikte ve Müslümanların güvencesi altında yaşayan Müslüman olmayan kişileri tanımlar.
Ehli Zimme (zimmi kişi), Müslümanların egemen olduğu toplumda barış içinde yaşayabilmek için, Müslümanlara her yıl belirlenen oranda; cizye adı verilen bir vergi verme mecburiyetindedir.
Bu konu ile ilgili dayanak Tevbe sûresinin 29. ayetidir:
Ehl-i kitap'tan Allah'a ve âhiret gününe (gerçek anlamda) inanmayan, Allah ve Resulü'nün yasakladığını yasak saymayan ve hak dine uymayan kimselerle, yenilmiş olarak ve kendi elleriyle cizye verinceye kadar savaşın.
Tevbe sûresinin bu âyetinde müşriklerle Ehl-i kitap mensuplarının konumları birbirinden ayrılmış, Ehl-i kitap mensuplarının cizye ödemeleri şartıyla zimmî kabul edilecekleri belirtilmiştir.
Hz. Peygamber bu hükme istinaden Tebük Seferi esnasında Eyle, Ezruh, Cerbâ ve Dûmetül cendel; ertesi yıl Necran, Yemen, Bahreyn, Maknâ, Teymâ ve Hecer halklarıyla yaptığı barış antlaşmalarına cizye yükümlülüğünü koydurmuştur.
Adı geçen bölgelerde yaşayan gayri müslimlerin Ehl-i kitap olması cizye âyetine uygundu. Ancak Bahreyn, Yemen ve Hecer bölgelerinde Ehl-i kitap yanında Mecûsîler'le de zimmet antlaşması yapılmış ve Resûl-i Ekrem'in bu din mensupları hakkında, "Onlara Ehl-i kitap muamelesi yapın" emriyle kendilerinden cizye alınması uygulamasına gidilmiştir.
Ancak kadınlarıyla evlenilmesi ve kestikleri hayvanların yenilmesinin yasaklanması suretiyle Mecûsîler Yahudi ve Hıristiyan zümrelerinden ayrılmıştır.
Gayrimüslim zümrelerden müşriklerin durumu ise Tevbe sûresinin ilk yirmi sekiz âyetinde farklı bir statüye bağlanmıştır.
Tevbe sûresinin ilk âyetine göre Kâbe'yi ziyaret için kendilerine izin verilip muahede yapılmış olan kişilerin antlaşma süreleri tamamlandıktan sonra Müslüman olmadıkları takdirde katledilmeleri emredilmiş, Kâbe'ye ve Mescid-i Harâm'a girmeleri kesinlikle yasaklanmıştır.
Kur'ân-ı Kerîm din konusunda insanlara baskı yapılmasını kesinlikle yasaklamış "Müslümanlarla savaşmayan ve onları yurtlarından çıkarmayanlarla iyi ilişkiler kurulmasını ve kendilerine adaletli davranılmasını" istemiştir.
Ehl-i kitap içinde iyilerin ve kötülerin bulunduğunu, Müslümanların bunlara verdikleri sözü yerine getirmelerini zulmedenler dışında onlarla en iyi şekilde tartışılmasını tavsiye etmiştir.
Müslümanlar fethettikleri ülkelerde kalıp kendileriyle beraber yaşamayı kabul eden Hindular, Budistler ve Kuzey Afrika'daki putperest Berberîler gibi farklı din mensuplarıyla da cizye antlaşması yapmışlardır.
Gayrimüslim tebaa ile yapılan zimmet antlaşması karşılığında onların yurt içinde ve dışında can, mal ve inanç hürriyetleri güvence altına alınmıştır.
Ayrıca iffetli Ehl-i kitap kadınları ile evliliğe, yemeklerinin yenmesine ve kendilerinin yemeğe davet edilmesine müsaade edilmiş, verilen sözlere uyulması emredilmiştir.
Buna göre Müslümanlar cizyeyi gayrimüslimleri himaye karşılığında almış, kendilerini himaye edemedikleri durumlarda toplanan vergilerin iadesini de taahhüt etmişlerdir.
Nitekim Hz. Ömer'in Suriye valisi Ebû Ubeyde bin Cerrâh, Humus halkını Bizans'a karşı savunamayacağını anlayıp şehri terk etmek zorunda kalınca topladığı cizyeyi geri vermiştir.
Aynı uygulamanın Suriye'nin diğer şehirlerinde de yapıldığı bilinmektedir.
Hz. Peygamber zamanında yapılan cizye antlaşmalarında sabit bir miktar belirlenmemiş, bu uygulama Hulefâ-yi Râşidîn döneminde ve daha sonraki İslâm devletlerinde de devam etmiştir.
Yılda bir defa aynî veya nakdî, ferdî veya müşterek ödenmesi istenen cizye miktarları, bölgelere göre değiştiği bilinmektedir.
Resûl-i Ekrem'in Necranlı Hıristiyanlarla yaptığı antlaşmada cizye vergisi yanında faiz alıp vermemeleri, kendi elçilerini misafir etmeleri, öşür vergisi ödememeleri, askere alınmamaları, savaş durumunda ihtiyaç bulunduğu takdirde Müslümanlara zırh, at, deve vb. şeyleri ödünç vermeleri, bunların telef olması halinde bedelinin Müslümanlar tarafından kendilerine ödeneceği gibi bazı şartların da yer aldığı görülmektedir.
Burada dikkat çeken nokta zımmilerden yıllık alınan cizye vergisi dışında arazi ve ürün vergisi olan öşürün alınmamasıdır.
Sonraki yıllarda bu uygulama genişletilmiş, cizyenin yanında "Haraç" adı verilen arazi vergisi de alınmaya başlanmıştır.
Cizye gayrimüslimlerin âkıl bâliğ, hür, maddî gücü yerinde ve sağlıklı olan erkeklerinden alınır. Kaynaklarda farklı rivayetlere yer verilmekle birlikte kadınlardan, âmâ, felçli, yaşlı, çalışmaktan âciz, yoksul kimselerle kendilerini manastırlarda ibadete hasretmiş din adamlarından cizye alınmamıştır.
Resûl-i Ekrem, zimmet antlaşmalarında yer alan talimatlarının dışında, zimmîye zulüm ve haksızlık yapan, ona gücünün üstünde sorumluluk yükleyen ve ondan arzusu dışında bir şey alan kimseye kıyamet günü bizzat kendisinin hasım olacağını söylemiş.
Bir zimmîyi haksız yere öldüren kimsenin kırk yıllık mesafeden duyulan cennet kokusundan mahrum kalacağını belirtmiştir.
Dört Halife dönemi ve zımmilik
Hulefâ-yi Râşidîn döneminde Müslümanlar gerçekleştirdikleri fetihlerle Sâsânî İmparatorluğu'na son verip onun hâkimiyetindeki Irak, İran, Horasan ve Azerbaycan ile Bizans İmparatorluğu'na tâbi Suriye, Ürdün, Filistin, Mısır, Kuzey Afrika'nın bir kısmı ve Kıbrıs dâhil Doğu Akdeniz'deki adaları İslâm ülkesine katmışlardır.
Buralarda yaşayan farklı milletlere ve dinlere mensup insanları zimmî statüsüne almak üzere bazı ciddi düzenlemeler yapılmıştır.
Adı geçen bölgelerde oturan insanlarla onların toprakları ve servetleriyle ilgili düzenlemelere fetihlerden hemen sonra bilhassa Hz. Ömer döneminde başlanmıştır.
Fethedilen yerlerdeki halkın savaşmadan antlaşma yapmayı kabul etmesi durumunda sözlerine sâdık kaldıkları sürece esir ve köle muamelesine tâbi tutulmayacağına kendi istekleriyle İslâm'ı kabul ettiklerinde Müslümanlarla aynı haklara sahip olacaklarına, eski dinlerinde kalmak istediklerinde cizye ödemek şartıyla zimmî statüsüne alınmalarına karar verilen antlaşmalar yapılmıştır.
Buna karşılık barışa yanaşmayanlarla savaşa girilmiş, taşınır malları ganimet olarak alınmıştır.
Hz. Ömer, savaşarak ele geçirilen bu yerlerde yaşayan insanların da barış yoluyla ele geçirilen yerlerin halkı gibi zimmî statüsüne dâhil edilmesini istemiş, ziraata elverişli bu toprakların haraç vergisi karşılığında eski sahiplerine bırakılmasını kararlaştırmış, bunun gerekçesini şöyle açıklamıştır:
Eğer bu araziler sahipleriyle birlikte Müslümanlara paylaştırılırsa geriden gelecek Müslümanlar ve zimmîler konuşacak bir insan bulamayacakları gibi emeklerinin ürünü iş ve kazançlarından da faydalanamazlar; arazileriyle birlikte taksim edilen insanlar ise Müslümanlar sağ kaldığı sürece sömürülürler.
Sonuçta bizden sonra da çocuklarımız onların çocuklarını sömürmeye ve köle olarak kullanmaya devam ederler. Bu insanlar İslâm dini hüküm sürdükçe Müslümanların kölesi kalır; ben buna asla razı değilim.
Böylece Müslümanlar, fethettikleri yerlerdeki halkı tarih boyunca pek çok yerde yapıldığı gibi öldürme veya köleleştirme yoluna gitmemişler.
Kendilerine İslâm tebliği ulaştıktan sonra ileride ihtida edeceklerini umdukları için onları zimmî statüsüne alırken cizye yanında ekilebilir topraklarından yetişen ürünün cinsine göre, ister ekilsin ister ekilmesin, yılda bir defa değişik miktarlarda haraç almayı kararlaştırmışlardır.
Bu uygulama ile sadece barış ile İslam egemenliğini kabul eden gayrimüslimler değil, Müslümanlarla savaşan ancak yenilerek Müslümanların egemenliği altına girmek zorunda kalan gayrimüslimler de "köle-esir" statüsünden zımmi statüsüne alınmış ve bu uygulama ile köleliğe büyük bir darbe vurulmuştur.
Yine Hz. Ömer, devletin hâkimiyet alanının genişlemesiyle yeni topraklarda yaşayan gayrimüslimlerin zimmî statüsünde her türlü ticarî faaliyeti serbestçe sürdürme imkânına kavuşmalarından sonra yüzde 5 ticaret malları vergisi alınmasını kararlaştırmıştır.
Diğer taraftan Hulvan, Kırmîsîn (Kirmanşah), Antakya, Beytülmakdis ve İskenderiye antlaşmalarında yeni ele geçen ve İslâm devleti sınırlarına dâhil edilen topraklarda yaşayan gayrimüslimlerin istedikleri takdirde mallarıyla birlikte yurtlarını terk edebilecekleri ve istedikleri yere güven içinde gitmelerine izin verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Kudüs'ün barış antlaşmasını bizzat imzalamak ve şehri teslim almak için şehre gelen Hz. Ömer, şehrin piskoposu ile konuşurken namaz vaktinin girmesi üzerine kilisenin dışında namaz kılmayı tercih etmiş, piskoposun bütün ısrarlarına rağmen ne Kıyâme ne de onun yanındaki Kostantin kilisesine gitmiştir.
Onun bu davranışı, ileride gelecek Müslüman nesillerin kiliseleri kendileri için de ibadet yeri olarak kabul edip, Hıristiyanları oradan çıkarmaya teşebbüs edebilecekleri endişesinden kaynaklanmıştır.
Nitekim sonraki yıllardaki Müslüman sultan ve padişahlar ele geçirdikleri ülkelerdeki birçok kilise ve havrayı camiye çevirmişlerdir.
Bazı antlaşmalarda zimmîlerden, kendi bölgelerindeki yol ve köprü yapımı, Mısır'daki antlaşmalarda ise zikredilen kanalların açılması gibi bayındırlık işleri, adalara geçiş gibi hizmetleri yerine getirmeleri de istenmiştir.
Zimmîler konusuna büyük hassasiyet gösteren Hz. Ömer, Suriye'de rastladığı âmâ bir Yahudi'nin dilendiğini görünce gençliğinde cizyesi alınan birinin ihtiyarladığında perişan durumda bırakılamayacağını söyleyerek kendisine beytülmâlin zekât gelirlerinden yardım edilmesini emretmiştir.
Cizye toplarken dövme, hapsetme ve işkence yapma gibi davranışları şiddetle yasaklamıştır.
Hz. Peygamber ve Hulefâ-yi Râşidîn döneminde zimmîlerin devlet hizmetinde çalıştıklarına dair örnek pek bulunmamaktadır.
Hz. Ömer, "Ey iman edenler! Müminleri bırakıp sakın kâfirleri dost edinmeyin, onlarla birlik olmayın" âyetini delil gösterip valisi Ebû Mûsâ el-Eş'arî'yi Hıristiyan kâtip kullandığı için azarlamış ve onu vazifeden almasını emretmiştir.
Diğer taraftan Hz. Ömer'in, hesap işleriyle ilgili hususlarda görüşlerinden faydalanılmak üzere Dımaşk'tan (Şam) bir Rum gönderilmesini valisi Muâviye'den (veya ağabeyi Yezîd'den) istediği de rivayet edilmiştir.
Bunun gerçekleşip gerçekleşmediği bilinmemektedir.
Eğer meydana gelmişse bu konuyla ilgili eldeki tek rivayettir.
Dört Halife döneminde cumhurun ittifakı idarede gayrimüslimlerin görev almamış olmalarıdır. Sonraki yıllarda bu konuda da önemli değişiklikler olmuş ve çok sayıda gayrimüslime idarede görev verilmiştir.
Dört Halife sonrası sultanlar döneminde zımmilik
Hazreti Muhammed'in vefatı ve Dört Halife döneminden sonra zımmilerle ilgili bazı ilave yaptırımlar uygulamaya konulduğu görülmektedir.
Giyim kuşamları, binekleri, ibadethaneleri ve ibadetleri ile ilgili ilk dönemlerde görülmeyen sınırlamalar getirilmiş ancak farklı sultanlar döneminde bu yaptırımlar ya gevşetilmiş veya toptan uygulamadan kaldırılmıştır.
Bu uygulamaların bazıları şunlardır:
Zimmiler silah imal edemezler ve üzerlerinde silah da taşıyamazlar.
Alkollü içki içebilirler ancak satışını yapamazlar, uygulamada zimmîlerin meyhâne açmalarına izin verilmiş, ancak bu izin belli şartlara bağlanmıştır.
Açıktan kimseyi dinlerine davet edemezler.
Eski ibadethanelerini onarabilir ancak yeni kilise ve havralar inşa edemezler, namaz vakitleri dışında çan çalabilirler.
Müslümanlara benzer elbiseler giyemezler. Dini bayramları dışında çarşı ve pazarda haç ile dolaşamazlar, ayinlerini açıkta yapamazlar.
Osmanlı Şeyhülislamlarından Ebüssuûd Efendi'nin bir fetvasında, zimmîlerin yüksek ve gösterişli evler yapmaları, şehir içinde ata binmeleri, kıymetli elbiseler ve yakalı kaftanlar giyerek, ince tülbent, kürk ve sarık sarmaları yasaklanmıştır.
Osmanlı'da 18'nci yüzyıla ait kayıtlarda Müslüman evlerinin 12, zimmî evlerinin 9 zirâ yükseklikte olacağı sınırlaması
vardır.
Zimmiler, Müslüman köle ve câriyeler edinemezler.
Zimmilerin kendilerine has kıyafetler giymeye mecbur edilmeleri tarışmalıdır. Hz. Peygamber ve 4 Halife döneminde böyle bir uygulamaya rastlanmamaktadır.
Bu konuda ilk fetvalar İmam Ebu Hanife'nin öğrencilerinden Ebu Yusuf'a aittir.
Sonraki dönemlerde Muaviye'den itibaren gayrimüslimlere devlet kademelerinde görev verilmesi ise yaygın bir uygulamadır.
Abbasi halifesi Mu'tasım-Billâh'ın veziri Fazl bin Mervân Müslüman olmadan önce vezirlik makamına getirilen ilk kişidir.
Fâtımîler döneminde vezirlerin çoğu Hıristiyandır.
Halife Müstansır-Billâh'ın veziri Bedr el-Cemâlî, 1074 yılında Mısır'da Ermeniler'den oluşan bir ordu kurmuştur.
Ünlü Ermeni tarihçi Urfalı Mateos (1070-1137), Sultan Melikşah'ın Hıristiyanlara merhametle muamele ettiğini ve halka baba gibi davrandığını bidirmektedir.
Sultan Melikşah devrinde İbn Allân adlı bir Yahudi'ye Basra mültezimliği verilmiş, Yahudi bu sayede zengin olmuş ve itibar kazanmıştır.
İslam yönetimi altında cizye vergisi vererek yaşayan zimmilerin bir kısmı kendi istekleri ile Müslüman olurken, bazıları da sırf zimmi vergisi vermemek için Müslüman olmaya başladı.
Bu durumda bazı valiler, Müslüman olan zimmilerden vergi almaya devam ettiler.
Ömer bin Abdülaziz, ehl-i zimme'den birçoğunun cizye vergisinden kurtulmak için Müslüman olduğunu yazan valisine, "Allah Muhammed'i (sav.) vergi memuru olarak değil İslâm'ı teblîğ için gönderdi. Kim Müslümanlığını ilân eder, sünnet olur, Kur'ân'dan birkaç sûre okuyabilirse, artık ondan cizye düşmüş olur" diye yazarak bu uygulamaya kesin bir şekilde son verdi.
Devam edeceğiz...
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish