<!DOCTYPE html>

<html class="no-js" dir="ltr" lang="tr">
<head>
<meta charset="utf-8"/>
<meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>


<meta content="8 Mart Dünya Kadınlar Günü münasebetiyle, Afganistan'da kadın hakları meselesi tekrar gündeme geldi. Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren Taliban, 24 Aralık 2022'de kadın personelin sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmalarını ikinci bir duyuruya kadar askıya almıştı. Kadın personelin işlerine son vermeyen STK'lerin lisanslarının da iptal edileceği" name="description"/>
<meta content="son,gündem,haberler,habertürk,haber,dakika,son dakika,emin,i̇stanbul,oldu,belli,nisan,ipucu,2019,oyuncuları,cevabı,onu,soru,zalim,oyuncu,belli oldu,cevabı 15,15 nisan,zalim i̇stanbul,cevabı 15 nisan,yaşam,ekonomi̇,sağlik,yazarlar,kültür,sanat,daki̇ka,son daki̇ka,magazin,ilk,spor,haberleri,burada,gül,zahid," name="keywords"/>
<meta content="Drupal 7 (https://www.drupal.org)" name="generator"/>


<meta content="804060108" property="fb:admins"/>
<meta content="285279088831155" property="fb:app_id"/>
<meta content="Independent Türkçe" property="og:site_name"/>
<meta content="article" property="og:type"/>
<meta content="Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar" property="og:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/615391/d%C3%BCnya/afgan-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-trajedisini-%C3%A7izen-%C5%9Femsiyadan-ac%C4%B1-ve-umut-verici-mesajlar" property="og:url"/>
<meta content="8 Mart Dünya Kadınlar Günü münasebetiyle, Afganistan'da kadın hakları meselesi tekrar gündeme geldi. Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren Taliban, 24 Aralık 2022'de kadın personelin sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmalarını ikinci bir duyuruya kadar askıya almıştı. Kadın personelin işlerine son vermeyen STK'lerin lisanslarının da iptal edileceği duyurulmuştu. Birleşik Krallık merkezli Çocukları Kurtarın Vakfı, Norveç Mülteci Konseyi ve İsviçre merkezli CARE gibi kuruluşlar, karara tepki olarak ülkedeki çalışmalarını durdurmuştu." property="og:description"/>
<meta content="2023-03-08T08:09:36+03:00" property="og:updated_time"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2023/03/07/1115186-489758567.jpg?itok=Rh2buxVT" property="og:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2023/03/07/1115186-489758567.jpg?itok=Rh2buxVT" property="og:image:url"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2023/03/07/1115186-489758567.jpg?itok=Rh2buxVT" property="og:image:secure_url"/>
<meta content="summary_large_image" name="twitter:card"/>
<meta content="Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici" name="twitter:title"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/node/615391/d%C3%BCnya/afgan-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-trajedisini-%C3%A7izen-%C5%9Femsiyadan-ac%C4%B1-ve-umut-verici-mesajlar" name="twitter:url"/>
<meta content="8 Mart Dünya Kadınlar Günü münasebetiyle, Afganistan'da kadın hakları meselesi tekrar gündeme geldi. Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren Taliban, 24 Aralık 2022'de kadın personelin" name="twitter:description"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1200x630/public/article/main_image/2023/03/07/1115186-489758567.jpg?itok=Rh2buxVT" name="twitter:image"/>
<meta content="https://www.indyturk.com/article-author/faik-bulut" property="article:author"/>
<meta content="2023-03-08T08:00:00+03:00" property="article:published_time"/>
<meta content="2023-03-08T08:09:36+03:00" property="article:modified_time"/>
<meta content="Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar" itemprop="name"/>
<meta content="8 Mart Dünya Kadınlar Günü münasebetiyle, Afganistan'da kadın hakları meselesi tekrar gündeme geldi. Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren Taliban, 24 Aralık 2022'de kadın personelin sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmalarını ikinci bir duyuruya kadar askıya almıştı. Kadın personelin işlerine son vermeyen STK'lerin lisanslarının da iptal edileceği duyurulmuştu. Birleşik Krallık merkezli Çocukları Kurtarın Vakfı, Norveç Mülteci Konseyi ve İsviçre merkezli CARE gibi kuruluşlar, karara tepki olarak ülkedeki çalışmalarını durdurmuştu." itemprop="description"/>

<meta content="ie=edge" http-equiv="x-ua-compatible"/>
<meta content="width=device-width, initial-scale=1.0" name="viewport"/>
<title>Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar | Independent Türkçe</title>




</head>
<body class="turkish-theme html not-front not-logged-in no-sidebars page-node page-node- page-node-615391 node-type-article page-taxonomy-term-196">
<noscript><iframe height="0" src="https://www.googletagmanager.com/ns.html?id=GTM-WTF89PZ" style="display:none;visibility:hidden" width="0"></iframe></noscript>
<div id="div-gpt-ad-1591009543806-0">
</div> <div id="main-wrap">
<a href="javascript:" id="return-to-top"><i class="icomoon-icon icon-arrow-up" style="vertical-align: middle;"></i></a>
<div class="container">
<header id="main-header">
<div id="sticky-header-waypoint">
<div class="main-header-before">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-stretch">
<div class="cell shrink">
<div class="logo">
<a href="/">
<img class="logo-txt" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-text.png"/>
</a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu align-stretch">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/615391/d%C3%BCnya/afgan-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-trajedisini-%C3%A7izen-%C5%9Femsiyadan-ac%C4%B1-ve-umut-verici-mesajlar" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-FS1JhoL67pBE0_YZMc2QP0RRmHLv6H9H8deHo-ddY-M"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
<li class="toggle-menu">
<button aria-controls="navigation" aria-label="Menu" class="toggle-nav-panel" type="button"><i class="icomoon-icon icon-hamburger"></i></button>
</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-header-inner show-for-large">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify align-middle">
<div class="cell auto">
<nav class="nav-container">
<ul class="menu"><li class="first expanded" wfd-id="8986"><a class="nolink" tabindex="0" title="">Seçim 2023</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="9971"><a href="https://www.indyturk.com/secim2023-2nd/" title="">2.Tur Seçimleri Anadolu Ajansı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="9976"><a href="https://www.indyturk.com/Anka-haber-2nd" title="">2.Tur Seçimleri Anka Haber Ajansı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="9981"><a href="https://www.indyturk.com/secim2023/" title="">1.Tur Seçimleri Anadolu Ajansı </a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9986"><a href="/Anka-haber" title="">1.Tur Seçimleri Anka Haber Ajansı</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="9781"><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1970"><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1973"><a href="/taxonomy/term/31" title="Bilim">Türkiye</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3821"><a href="/haber/e%C4%9Fitim" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4541"><a href="/haber/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7121"><a href="/haber/%C3%A7evre" title="">Çevre</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4556"><a href="/haber/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4561"><a href="/haber/hayvan-haklar%C4%B1" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7126"><a href="/haber/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3851"><a href="/haber/m%C3%BClteciler" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4566"><a href="/haber/medya" title="">Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4571"><a href="/haber/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3811"><a href="/haber/su%C3%A7" title="Suç">Suç</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4581"><a href="/haber/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1978"><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2462"><a href="/siyaset/ak-parti" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2461"><a href="/taxonomy/term/294" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2465"><a href="/siyaset/chp" title="CHP">CHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2463"><a href="/taxonomy/term/287" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2466"><a href="/siyaset/hdp" title="HDP">HDP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2468"><a href="/siyaset/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2469"><a href="/siyaset/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2467"><a href="/taxonomy/term/293" title="Meclis dışı muhalefet">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3856"><a href="/siyaset/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3861"><a href="/siyaset/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3871"><a href="/siyaset/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4586"><a href="/siyaset/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4591"><a href="/siyaset/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4596"><a href="/siyaset/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1998"><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="3886"><a href="/d%C3%BCnya/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3891"><a href="/d%C3%BCnya/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4071"><a href="/d%C3%BCnya/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3896"><a href="/d%C3%BCnya/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3876"><a href="/d%C3%BCnya/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7186"><a href="/d%C3%BCnya/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7191"><a href="/d%C3%BCnya/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3991"><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="7131"><a href="/ya%C5%9Fam/moda" title="">Moda</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4021"><a href="/ya%C5%9Fam/seyahat" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7141"><a href="/ya%C5%9Fam/magazin" title="">Magazin</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4751"><a href="/ya%C5%9Fam/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7196"><a href="/ya%C5%9Fam/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7151"><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4031"><a href="/bilim/teknoloji" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7206"><a href="/bilim/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7156"><a href="/bilim/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="7211"><a href="/bilim/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="7161"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4026"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4046"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4741"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4036"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7286"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4041"><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="3901"><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="6376"><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6381"><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6386"><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6391"><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7106"><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6396"><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6401"><a href="/article-author/mark-steel" title="">Mark Steel</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6406"><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6411"><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="6416"><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7171"><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="8981"><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Lucy Anna Gray</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="5611"><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7176"><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a></li>
<li class="expanded" wfd-id="1979"><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="4641"><a href="/ekonomi%CC%87/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2479"><a href="/ekonomi%CC%87/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2485"><a href="/ekonomi%CC%87/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2478"><a href="/ekonomi%CC%87/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2486"><a href="/ekonomi%CC%87/turizm" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2488"><a href="/ekonomi%CC%87/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3906"><a href="/ekonomi%CC%87/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4636"><a href="/ekonomi%CC%87/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7276"><a href="/ekonomi%CC%87/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7281"><a href="/ekonomi%CC%87/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="4646"><a href="/taxonomy/term/3296" title="">Ulaşım</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1991"><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="1992"><a href="/spor/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2476"><a href="/spor/basketbol" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1995"><a href="/taxonomy/term/181" title="Tenis">Tenis</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="1997"><a href="/taxonomy/term/191" title="Golf">Golf</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2475"><a href="/spor/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2473"><a href="/spor/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4651"><a href="/spor/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="2474"><a href="/spor/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="2472"><a href="/spor/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li class="expanded" wfd-id="1977"><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><ul class="menu"><li class="first leaf" wfd-id="2460"><a href="/sa%C4%9Flik/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4766"><a href="/sa%C4%9Flik/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3946"><a href="/sa%C4%9Flik/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3941"><a href="/sa%C4%9Flik/obezite" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4681"><a href="/sa%C4%9Flik/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3936"><a href="/taxonomy/term/1531" title="Kanser">Kanser</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7271"><a href="/sa%C4%9Flik/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="3931"><a href="/sa%C4%9Flik/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="4691"><a href="/sa%C4%9Flik/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="7181"><a href="/sa%C4%9Flik/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9776"><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li class="leaf" wfd-id="4056"><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a></li>
<li class="leaf" wfd-id="5491"><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a></li>
<li class="last leaf" wfd-id="9011"><a href="/video" title="">VİDEO</a></li>
</ul> </nav>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="subheader-block">
<ul class="menu">
<li class="quick-search">
<button class="dropdown-toggle" title="Search"><i class="icomoon-icon icon-search"></i></button>
<form accept-charset="UTF-8" action="/node/615391/d%C3%BCnya/afgan-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-trajedisini-%C3%A7izen-%C5%9Femsiyadan-ac%C4%B1-ve-umut-verici-mesajlar" class="search-form" id="search-api-page-search-form-arama--2" method="post"><div><div class="form-item form-type-textfield form-item-keys-1">
<label class="element-invisible" for="edit-keys-1--2">Anahtar kelimelerinizi girin </label>
<input class="form-text" id="edit-keys-1--2" maxlength="128" name="keys_1" placeholder="Anahtar kelimelerinizi girin" size="15" type="text" value=""/>
</div>
<input name="id" type="hidden" value="1"/>
<input class="form-submit" id="edit-submit-1--2" name="op" type="submit" value=""/><input name="form_build_id" type="hidden" value="form-Z5fZ317JGTPsnPoCBu4_Wb4zK3JfROiHW4CnMWgjJ-c"/>
<input name="form_id" type="hidden" value="search_api_page_search_form_arama"/>
</div></form> </li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</header>
<div class="ad-block ad-block-header block-wrapper" data-duration="3" id="leaderboard">
<div class="block-wrapper__content">
<div class="ad-block__holder small text-center">
<div id="div-gpt-ad-1591009543806-1">
</div> </div>
</div>
</div>
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div id="nav-panel">
<ul class="topics menu vertical large-horizontal"><li><a href="/haber" title="Habarler">Haber</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/haber/e%C4%9Fitim" title="Eğitim">Eğitim</a></li>
<li><a href="/haber/tarih" title="">Tarih</a></li>
<li><a href="/haber/%C3%A7evre" title="">Çevre</a></li>
<li><a href="/haber/insan-haklar%C4%B1" title="">İnsan Hakları</a></li>
<li><a href="/haber/hayvan-haklar%C4%B1" title="">Hayvan Hakları</a></li>
<li><a href="/haber/azinliklar" title="">Azınlıklar</a></li>
<li><a href="/haber/m%C3%BClteciler" title="Mülteciler">Mülteciler</a></li>
<li><a href="/haber/medya" title="">Medya</a></li>
<li><a href="/haber/sosyal-medya" title="">Sosyal Medya</a></li>
<li><a href="/haber/su%C3%A7" title="Suç">Suç</a></li>
<li><a href="/haber/portre" title="">Portre</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/siyaset" title="Siyaset">Siyaset</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/siyaset/ak-parti" title="AK Parti">AK Parti</a></li>
<li><a href="/siyaset/chp" title="CHP">CHP</a></li>
<li><a href="/siyaset/hdp" title="HDP">HDP</a></li>
<li><a href="/siyaset/mhp" title="MHP">MHP</a></li>
<li><a href="/siyaset/iyi-parti" title="İYİ Parti">İYİ Parti</a></li>
<li><a href="/siyaset/di%C4%9Fer-partiler" title="Diğer Partiler">Diğer Partiler</a></li>
<li><a href="/siyaset/erdo%C4%9Fan" title="Erdoğan">Erdoğan</a></li>
<li><a href="/siyaset/k%C4%B1l%C4%B1cdaroglu" title="Kılıçdaroğlu">Kılıçdaroğlu</a></li>
<li><a href="/siyaset/p-buldan-s-temelli" title="">Buldan - Temelli</a></li>
<li><a href="/siyaset/bah%C3%A7eli" title="">Bahçeli</a></li>
<li><a href="/siyaset/ak%C5%9Fener" title="">Akşener</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya" title="Dünya">Dünya</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/d%C3%BCnya/avrupa" title="Avrupa">Avrupa</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/amerika" title="Amerika">Amerika</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/asya" title="Asya">Asya</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/afrika" title="Afrika">Afrika</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/ortado%C4%9Fu" title="Ortadoğu">Ortadoğu</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/balkanlar" title="">Balkanlar</a></li>
<li><a href="/d%C3%BCnya/kafkasya" title="">Kafkasya</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam" title="Yaşam">Yaşam</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/ya%C5%9Fam/moda" title="">Moda</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/seyahat" title="Seyahat">Seyahat</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/magazin" title="">Magazin</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/yemek" title="">Yemek</a></li>
<li><a href="/ya%C5%9Fam/ili%C5%9Fkiler" title="">İlişkiler</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/bilim" title="">BİLİM</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/bilim/teknoloji" title="Teknoloji">Teknoloji</a></li>
<li><a href="/bilim/uzay" title="">Uzay</a></li>
<li><a href="/bilim/genetik" title="">Genetik</a></li>
<li><a href="/bilim/yapay-zeka" title="">Yapay Zeka</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr" title="">KÜLTÜR</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/sinema" title="Sinema">Sinema</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/edebiyat" title="Edebiyat">Edebiyat</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/m%C3%BCzik" title="">Müzik</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tiyatro-0" title="Tiyatro">Tiyatro</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/g%C3%BCzel-sanatlar" title="">Güzel Sanatlar</a></li>
<li><a href="/k%C3%BClt%C3%BCr/tv" title="TV">TV</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/yazarlar" title="Yazarlar">Yazarlar</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/article-author/robert-fisk" title="Robert Fisk">Robert Fisk</a></li>
<li><a href="/article-author/%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8B%E2%80%8Bpatrick-cockburn" title="">Patrick Cockburn</a></li>
<li><a href="/article-author/nabila-ramdani" title="">Nabila Ramdani</a></li>
<li><a href="/article-author/hamish-mcrae" title="">Hamish McRae</a></li>
<li><a href="/article-author/muhammed-zahid-g%C3%BCl" title="">Muhammed Zahid Gül</a></li>
<li><a href="/article-author/mary-dejevsky" title="">Mary Dejevsky</a></li>
<li><a href="/article-author/lucy-anna-gray" title="">Mark Steel</a></li>
<li><a href="/article-author/nevzat-%C3%A7i%C3%A7ek" title="">Nevzat Çiçek</a></li>
<li><a href="/article-author/bel-trew" title="">Bel Trew</a></li>
<li><a href="/article-author/sean-ogrady" title="">Sean O'Grady</a></li>
<li><a href="/article-author/kim-sengupta" title="">Kim Sengupta</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/t%C3%BCrkiyeden-sesler" title="">TÜRKİYE'DEN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/d%C3%BCnyadan-sesler" title="">DÜNYADAN SESLER</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87" title="Ekonomi̇">EKONOMİ</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/ekonomi%CC%87/%C3%BCretim" title="">Üretim</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/emek-d%C3%BCnyas%C4%B1" title="Emek Dünyası">Emek Dünyası</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/tar%C4%B1m" title="Tarım">Tarım</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/emlak" title="Emlak">Emlak</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/turizm" title="Turizm">Turizm</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/%C5%9Firket-haberleri" title="Şirket Haberleri">Şirket Haberleri</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/borsa" title="Borsa">Borsa</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/soka%C4%9F%C4%B1n-ekonomisi" title="">Sokağın Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/d%C3%BCnya-ekonomisi" title="">Dünya Ekonomisi</a></li>
<li><a href="/ekonomi%CC%87/sa%C4%9Fl%C4%B1k-turizmi" title="">Sağlık Turizmi</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/spor" title="Spor">Spor</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/spor/futbol" title="Futbol">Futbol</a></li>
<li><a href="/spor/basketbol" title="Basketbol">Basketbol</a></li>
<li><a href="/spor/voleybol" title="Voleybol">Voleybol</a></li>
<li><a href="/spor/atletizm" title="Atletizm">Atletizm</a></li>
<li><a href="/spor/engelli-sporlar%C4%B1" title="">Engelli Sporları</a></li>
<li><a href="/spor/motor-sporlar%C4%B1" title="Motor Sporları">Motor Sporları</a></li>
<li><a href="/spor/g%C3%BCre%C5%9F" title="Güreş">Güreş</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik" title="SAĞLIK">SAĞLIK</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span><ul><li><a href="/sa%C4%9Flik/beslenme" title="Beslenme">Beslenme</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kanser" title="">Kanser</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/estetik" title="Estetik">Estetik</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/obezite" title="Obezite">Obezite</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kad%C4%B1n-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Kadın Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/%C3%A7ocuk-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="">Çocuk Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/kalp-sa%C4%9Fl%C4%B1%C4%9F%C4%B1" title="Kalp">Kalp Sağlığı</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/alternatif-t%C4%B1p" title="">Alternatif Tıp</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/psikoloji" title="">Psikoloji</a></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a></li>
</ul></li>
<li><a href="/r%C3%B6portaj" title="Röportaj">Röportaj</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/tags/dosya" title="">DOSYA</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
<li><a href="/sa%C4%9Flik/koronavir%C3%BCs" title="">Koronavirüs</a><span class="toggle"><i class="icomoon-icon icon-arrow-down"></i></span></li>
</ul> </div>
</div>
</div>
<main>
<div class="breadcrumbs-wrapper hide-for-small-only">
<div class="grid-container">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<h2 class="element-invisible">Buradasınız</h2><div class="breadcrumb"><span class="inline odd first"><a href="/">Home</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline even"><a href="https://www.indyturk.com/dünya">Dünya</a></span> <span class="delimiter">»</span> <span class="inline odd last">Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar</span></div> </div>
</div>
</div>
</div>
<section class="entry-article-topper">
<div class="grid-x grid-margin-x">
<div class="cell">
<div class="entry-header clearfix has-avatar">
<div class="entry-title">
<h1>Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar</h1>
</div>
<div class="entry-subtitle">
<h2>Ülkesinin ilk kadın graffiti/sokak sanatçısı Şemsiya Hassani, bir yandan Afganistan'a dair olumsuz algıyı değiştirmeye, diğer yandan da Afgan kadınlarına umut olmaya, onlara hayatın renklerini göstermeye uğraşıyor</h2>
</div>
<div class="author-avatar">
<a href="/taxonomy/term/122146">
<img alt="" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x150/public/FA%C4%B0K%20BULUT.png?itok=TQP1Bmv2"/>
</a>
</div>
<div class="entry-meta-wrapper">
<div class="grid-x align-justify align-middle">
<div class="cell shrink">
<div class="entry-meta">
<div class="entry-meta-field entry-meta-author">
<a href="/taxonomy/term/122146">
Faik Bulut </a>
<span class="location">Araştırmacı gazeteci, yazar</span>
</div>
<div class="entry-meta-field entry-meta-publish-date">
<time>Çarşamba 8 Mart 2023 8:03</time>
</div>
</div>
</div>
<div class="cell large-shrink">
<div class="share-block">
<div class="socials-btns share_tools a2a_kit" data-a2a-title="Afgan kadınların trajedisini çizen Şemsiya'dan acı ve umut verici mesajlar" data-a2a-url="https://www.indyturk.com/node/615391">
<a class="social-btn a2a_button_facebook facebook-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-facebook"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_twitter twitter-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-twitter-x"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_whatsapp whatsapp-btn-bg round btn-whatsapp" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-whatsapp"></span>
</a>
<a class="social-btn a2a_button_envelope envelope-btn-bg round" href="#">
<span class="icomoon-icon icon-envelope"></span>
</a>
<a class="social-btn printer-btn-bg round print-btn" href="#" title="Print"><i class="icomoon-icon icon-printer"></i></a>
</div>
</div>
<div class="follow-block">
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="entry-media">
<div class="entry-media-inner-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content abs-element" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/1368x911/public/article/main_image/2023/03/07/1115186-489758567.jpg?itok=CQI2ViIt" style=""/>
</div>
<div class="caption-field">
<p>Kolaj: Independent Türkçe</p>
</div>
</div>
</div>
</div>
</section>
<div class="grid-container">
<article class="entry-article">
<div class="grid-x align-justify">
<div class="content-wrap-holder cell">
<div class="region region-content">
<div class="block block-system" id="block-system-main">
<div class="content">
<div class="content-wrap">
<div class="printable-area page-taxonomy-term-196" dir="ltr">
<div class="entry-content" data-io-article-url="https://www.indyturk.com/node/615391/d%C3%BCnya/afgan-kad%C4%B1nlar%C4%B1n-trajedisini-%C3%A7izen-%C5%9Femsiyadan-ac%C4%B1-ve-umut-verici-mesajlar">
<div class="field field-name-body field-type-text-with-summary field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even" property="content:encoded"><p><a href="https://www.indyturk.com/tags/8-mart-d%C3%BCnya-kad%C4%B1nlar-g%C3%BCn%C3%BC" target="_blank">8 Mart Dünya Kadınlar Günü</a> münasebetiyle, <a href="https://www.indyturk.com/tags/afganistan" target="_blank">Afganistan</a>'da kadın hakları meselesi tekrar gündeme geldi. </p>
<p>Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren <a href="https://www.indyturk.com/tags/taliban" target="_blank">Taliban</a>, 24 Aralık 2022'de kadın personelin sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmalarını ikinci bir duyuruya kadar askıya almıştı.</p>
<p>Kadın personelin işlerine son vermeyen STK'lerin lisanslarının da iptal edileceği duyurulmuştu. </p>
<p>Birleşik Krallık merkezli Çocukları Kurtarın Vakfı, Norveç Mülteci Konseyi ve İsviçre merkezli CARE gibi kuruluşlar, karara tepki olarak ülkedeki çalışmalarını durdurmuştu.</p>
<p>Birleşmiş Milletler (BM) teşkilatı devreye girerek Taliban yönetimiyle görüşmüş ve yasakta istisnalar yapılmasını istemişti.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Taliban iktidarıyla birlikte Afgan kadınının sone eren eğitimi ve hakları-AFP.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115166-877104324.jpg?itok=-oICq8mU" title="Taliban iktidarıyla birlikte Afgan kadınının sone eren eğitimi ve hakları-AFP.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Taliban iktidarıyla birlikte Afgan kadınının sone eren eğitimi ve hakları (AFP)</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Bunun üzerine Taliban, eğitim ve sağlık alanında görev yapan kadın personelin STK'lerde çalışmasına izin vermişti.</p>
<p>Brüksel merkezli Uluslararası Kriz Grubu (ICG) ise, 23 Şubat 2023 tarihinde Taliban yönetiminin politikalarına tepki olarak yardım faaliyetlerini durduran Batılı ülkelerin, Afganistan'daki kadınlara daha fazla zarar verdiğini savundu.</p>
<p>ICG'den Graeme Smith, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: </p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Bağışçılar, Taliban'ın kadınların temel özgürlüklerine getirdiği kısıtlamalardan iğrenerek Afganistan'dan uzaklaşıyor. Ancak kadın haklarına dair bir mesaj göndermek amacıyla yardımları kesmek, tüm Afganlar için durumu daha da kötüleştirmekten başka işe yaramaz. Taliban'ın kadın düşmanlığına verilecek en ilkeli yanıt, kadınlara ve diğer savunmasız gruplara verilen zararları azaltmanın yollarını bulmaktan geçiyor.</em></span><br/>
 </p>
</blockquote>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Tutsağın yüreğindeki özgürlük uçurtması.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115171-47964375.jpg?itok=BsUaK4-q" title="Tutsağın yüreğindeki özgürlük uçurtması.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Tutsağın yüreğindeki özgürlük uçurtması / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p><em>The Times </em>gazetesindeki 1 Ocak 2023 tarihli makalesinde <em>"Afgan kadınının durumu gerçekten berbat, ancak her şey henüz kaybedilmiş değil"</em> başlıklı bir haber yapan dünyaca ünlü İngiliz gazeteci Christina Lamb, 27 Şubat tarihli İngiliz <em>Sunday Times</em> gazetesi için hazırladığı haber-yorumunda<em> "kadın hakları, Taliban yönetimini böldü"</em> tespitini yaptı. </p>
<p>Bu güncel haberlerden sonra biz, daha farklı bir konuyu ele alacağız. </p>
<p>Afganistanlı graffiti/duvar resimleri sanatçısı Şemsiya Hassani'nin onlarca anlamlı eserinde, kadınların acısını, sevdasını, umudunu ve tutkusunu görmek mümkün. Bu yazıyı yazmamı düşündüren şey de bunlar oldu.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemsiya Hassani- Kâh çıkarım gökyüzüne seyrederim âlemi.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115141-1004501394.jpg?itok=B1sdXrd7" title="Şemsiya Hassani- Kâh çıkarım gökyüzüne seyrederim âlemi.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">"Kâh çıkarım gökyüzüne seyrederim âlemi" / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Sanatçıyı daha iyi anlayabilmek için, Afgan kadınların geçmiş kazanımlarıyla bugün yitirdiklerinin tarihine kısaca da olsa bakmamız gerekiyor. </p>
<p>Afganistan, kadına yönelik ayrımcılığın şiddetle uygulandığı ülkelerin başında geliyor.</p>
<p>Bilhassa Taliban iktidarı (1996-2001 ve 2021-2023) dönemlerinde ayrımcılık, yasaklama, baskı, şiddet ve cinayetler uluslararası camianın siyasi gündemi haline geldi.</p>
<p>Afgan kadınlarının fiziki ve manevi mağduriyetleri kendi içlerinde farklılıklar arz etmekle birlikte, kırsal alanlarda yaşayanlar, şehirli hemcinslerine oranla birkaç kat daha mağdur ve mazlum konumundalar.</p>
<p>Kadının ezilip sömürülme ve zulüm görme derecesi, ait olduğu etnik topluluğa (Peştun, Tacik, Özbek, Türkmen vs), benimsediği inanca (Sünni çoğunluk veya Hazaralar gibi Şii azınlıklar), bağlı olduğu tarikata (şeyhlerin etrafında toplanan yöresel cemaatler, müritler) topluluğuna, aldığı eğitime ve diğer pek çok etkene göre değişiyor. </p>
<p>Olumsuz şartlara rağmen kadınlar, bin bir yöntemle baskılara göğüs germeye ve hak arayışlarına devam ediyorlar.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemsiya Hassani, gerçek ve hayal.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115146-1904791500.jpg?itok=QElmr_9z" title="Şemsiya Hassani, gerçek ve hayal.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Gerçek ve hayal / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Dünyadaki tüm hemcinsleri gibi Afganistanlı kadınlar da dişiyle tırnağıyla hakları için mücadele etmiş, imkânlar ölçüsünde 20'nci yüzyılda küresel bir akım haline gelen sosyal dönüşüm ve modernleşme sürecinde toplumun öncülüğünü yaptı. </p>
<p>1990'lı yıllarda Kabil'de kurulan Roqia Centre for Rights, Studies and Education (Kadın Hakları, Eğitim ve Araştırma için Rukiye Merkezi) isimli sivil toplum yapısının kurucusu Nesrin Gross, <em>"Afganistan'ın batılılaşması için değil, Afganistanlıların modernleşmesi amacıyla bu kuruluşu inşa ettik" </em>diyerek hedefini belirlemişti.</p>
<p>Bahsi geçen kadın merkezi ile birçok Afgan kadın oluşumu ve organizasyonu iki temel konuda yoğunlaşmaktadır:</p>
<ol>
<li>İslam Şeriatı'nın farklı ve esnek tefsirlerinden hareketle kadın lehine olan yazılı (nass) ve sözlü (Peygamber hadisleri veya mezhep kurucularının dini görüş ve hükümleri gibi) noktaları ortaya çıkarıp gözler önüne sermek.</li>
<li>Dini külliyatın akideleri (ilke, prensip ve kuralları) doğrultusunda kadınların erkeklerle eşit derecede hak ve hukuktan yararlanmalarını sağlamak. <sup>1</sup></li>
</ol>
<p>Geçmişe dönersek, Afganistan Kralı Abdurrahman Han'ın 1880-1901 yılları arasında ülkesindeki kadın haklarına ilişkin giderek artan olumlu değişiklikler yaptığını görüyoruz.</p>
<p>Kraliçe Bob (veya Bibi) Can, peçe takmaz, çarşaf giymez; kral adına bazı toplantılara katılırdı.</p>
<p>Amerikalı ünlü kadın tarihçi ve akademisyen Nancy Hatch Dupree'nin yazdıklarına bakılırsa, Kraliçe, ata binip gezinti yapar ve kadın hizmetçilerine askeri eğitimi verir; siyasetle yakından ilgilenir; çekişen rakip taraflar arasındaki politikaları tartışmak üzere çok sayıda delege ve heyetle görüşüp sohbet ederdi.</p>
<p>1920'li yıllarda Sovyetler Birliği ile İngiltere arasında varılan anlaşma uyarınca bağımsızlığı güvence altına alınan Afganistan'da krallık tahtına oturan Emir Emanullah, ülkesinin modernleşmesine yoğunlaştı; tüm vatandaşlarına eşit haklar tanıyan reformlar yaptı.</p>
<p>Bunlar arasında kadınların giyim kuşamlarını düzenleyen ve çokeşliliği yasaklayan yasalar da vardı.</p>
<p>Bu reformlar sayesinde başkent Kabil'de kadınlar, sokağa peçesiz ve çarşafsız çıkabildiler ve devlet dairelerinde batı tarzına uygun resmi kıyafetler (ve üniformalar) giyebildiler.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="1970'lerde başkent Kabil'de  Afgan kadınları. Kaynak-twitter.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115061-1279451805.jpg?itok=mEm8aObt" title="1970'lerde başkent Kabil'de  Afgan kadınları. Kaynak-twitter.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">1970'lerde başkent Kabil'de Afgan kadınları / Fotoğraf: Twitter</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Yanı sıra çalışma yerlerinde selamlık-haremlik kuralı iptal edilerek dairelerde iki cinsi ayıran perde ve paravanlar kaldırıldı. </p>
<p>Eşi Kraliçe Süreyya da bizzat kendisi peçe ve çarşafı giymediği gibi, kadınlardan da böyle yapmalarını istedi. Kral, gerekçesini yine İslam dinine dayandırıyordu:</p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Dinimiz, hiçbir kadının yüzünü, ellerini ve ayaklarını örtmesini emretmiyor. Aslında herhangi bir örtünme tarzını bile kadına dayatmıyor...</em></span></p>
</blockquote>
<p><br/>
Kraliçe Süreyya<em> "Kadın Rehberi" </em>isimli bir dergi çıkarırken, Kral'ın ablası Kübra da kadına karşı şiddeti engellemek maksadıyla <em>"Kadınları Koruma Derneği" </em>kurmuştu. </p>
<p>1920'li yıllar, kadının kurtuluşu ve özgürleşmesine yönelik adımların dünya ölçeğinde yaygınlaştığı bir çağ olarak hatırlanır.</p>
<p>Dönemin Afgan yönetimi de buna ayak uydurdu: İlk kez kızlar için açılan okulun adı tesettürlü kadınlar manasına gelen <em>"Masturat"</em> idi.</p>
<p>Buradan mezun olanların bir kısmı zaman içinde bakanlık, idari meclisler, encümenlikler ve üniversitelerde yer aldılar. </p>
<p>Aynı yıllarda kadınlara seçimde oy kullanma hakkı da verildi. </p>
<p>Kral Amanullah Han-Kraliçe Süreyya çiftinin 8 çocuğundan hayatta kalan iki kızından da söz edelim.  </p>
<p>Biri Roma'da yaşamını sürdüren Prenses İndia, diğeri ise İstanbul'da ikamet eden Naciye'dir.</p>
<p>Prenses İndia, bir söyleşisinde şöyle demişti: </p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Britanya İmparatorluğu Afganistan'ın modernleşip bağımsız olmasını istemiyordu. Bu yüzden Şah (Kral) Amanullah'ı sevmiyordu; karşı propaganda yaparak onun yerine halkın mollalara daha fazla inanmasına çalışıyordu…<br/>
<br/>
Kuzenim Zeynep Osmanlı hanedanından birisiyle evlenmişti. Üçüncü ablam Meliha Sultan doktordu ve Celal Bayar'ın bir yeğeniyle evlendi. Türkiye'yi sevmeyen birinin olması bana garip geliyor. Türkiye, benim açımdan bir rüya ülkesidir. Afgan halkı, Türk halkı gibi olmayı hak ediyor. <sup>2</sup></em></span></p>
</blockquote>
<p><br/>
Taliban yönetiminin şimdilerde dayattığı gibi, eskiden ilk aybaşı (regl) halinin ardından kızlar olgunlaşmış kabul edilerek zorla şerle evlendirilirlerdi.</p>
<p>1923'te kadınlar, evlenme yaşını belirleyip karar verme hakkına yasa yoluyla kavuştular. </p>
<p>Evlenme yaşlarına kızların kendilerinin karar vermesinin öncülüğünü yapanlardan biri de Kral Emanullah'ın bacısı Prenses Sirac El Benet (Kızların Işığı manasına gelir) idi. O şöyle diyordu:</p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Bilginin tekeli erkeklerde değildir, olmamalıdır. Kadınlar da bilgiyi ulaşıp öğrenmeyi hak ediyorlar. Bizler, dünyadaki birçok ünlü kadının başarısına dair okumalar yapmaya mecburuz. Çünkü onlar, erkeklerin gerçekleştirdiklerine benzer başarılar elde etmişlerdir.</em></span></p>
</blockquote>
<p><br/>
Afganistanlı bazı kızların Türkiye'ye gelip okullarda okuma tarihi 1938'dir. Onlardan biri olan Kanada-Toronto merkezli Afgan Kadınları Örgütü'nün kurucu başkanı Adeena Niazi (Adina Niyazi) <em>"Annem, yurt dışında okuduğum için pek mutlu ve sevinçliydi" </em>demekteydi.</p>
<p>1940'lı ve 1950'li yıllarda kadınlar hemşire, doktor ve öğretmen oldular. 1959-1965 döneminde üniversitelere ve iş hayatına girdiler, sivil sektörlerde yoğun olarak çalıştılar.</p>
<p>Kabil Üniversitesi'nin Tıp ve Hukuk fakültelerini doldurduklarında yıl 1963 idi. Derken spor alanındaki sayıları da giderek arttı. Yurtdışında eğitim gören kadın sayısı çoğaldı.</p>
<p>Eğitimli kadınların çalışma hayatına girmesiyle birlikte başkent ile diğer önemli şehirlerin caddelerinde tesettürlü ve başı açık kadınların görüntüleri ortamı renklendirmeye başlamıştı.</p>
<p>Bir adım ötesinde devlet bakanlıkları ile diğer üst düzey makamlarda bulundu kadınlar.</p>
<p>1965 yılında ilk kadın senatör seçildi. 1966-1971 döneminde 14 kadın, Şeriatmahkemelerine hâkim olarak atandı. </p>
<p>1960'ların istatistikleri, toplumsal gelirin yüzde 8 kadarının kadın emeği sonucu olduğunu gösteriyordu.</p>
<p>Çalışan kadınların büyük bir kısmı şehirli olup teknisyenlik ve idari memurluk yapıyorlardı. Sağlık sektöründekiler de profesyonel kadınlardı.</p>
<p>Polis, asker, havayolu çalışanı, devlete bağlı tekstil-seramik imalatçısı, erzak tedarikçisi, prefabrik inşaatçısı gibi meslekleri icra edenlerin sayısı da ciddi bir yekûn oluşturuyordu.</p>
<p>Az sayıda kadın ise özel sanayi sektöründe ve bir kısmı da kendi işinde hizmet veriyordu. </p>
<p>Keza toplumun hem kadınlara hem de demokrasi sürecine bakışı olumluydu; sosyal hoşgörünün alanı genişledikçe kadınların ülkelerinin gelişmesine katkısının oranı da daha nitelikli olmaya başladı.</p>
<p>Afganistan Anayasası, 1960'larda kadın ile erkeğin eşit olduğunu kayda alıp resmileştirdi.</p>
<p>1953-1963 yılları arasında Hükümet Başkanı olan Prens M. Davud Han'ın gerçekleştirdiği bir dizi reform arasında kadın haklarının iyileştirilip daha kapsamlı hale getirilmesi de vardı.</p>
<p>Reformlar 1970'lerin başına kadar beş yıllık kalkınma planı çerçevesinde uygulamaya konuldu. 1973'te Davud Han, Kral'ı devirip yerine geçti.</p>
<p>O tarihlerde sahnede daha görünür bir hal alan radikal İslamcı kesimler modernleşme sürecine şiddetle karşı çıktılar.</p>
<p>Bir süre sonra da iktidarı Moskova yanlısı komünistler ele geçirdiler. Ardından, Sovyet birlikleri destek amacıyla ülkeye girdiler.</p>
<p>Komünist iktidar baskıcı olup muhaliflerine karşı şiddet kullanmasına rağmen kadınlara tanınan hakları 1980'li yıllarda daha iyi ve kapsamlı bir hale getirdi.</p>
<p>Sovyet yanlısı iktidarın 1992'de sona ermesinin ardından iktidarı ele geçiren Amerikan-Pakistan-Türkiye-Arap dünyası destekli Mücahitler (Sovyet işgaline direnen silahlı örgüt mensubu cihatçılar) taht kavgasına tutuştular.  </p>
<p>Bu süreçte kazanılmış kadın hakları durmadan gerileyen bir sarmala/döngüye girerek küçülmeye başladı.</p>
<p>Kadın eğitimi aksadı ve hatta felç oldu. Bazı aktivist-feminist öncü kadınlar yurtdışına sığındılar.</p>
<p>Afganistan'da hayat şartları kötüleşti; yoksulluk aldı başını gitti; ülkenin altyapısı tahrip oldu. Artan istikrarsızlık, asayişsizlik ve huzursuzluk ülkeye egemen oldu.</p>
<p>Doğan iktidar boşluğunda başıbozuk silahlı güçlerin taciz, tecavüz ve ırza geçme vakaları tavan yaptı. </p>
<p>Kandahar bölgesinde siyaset ve çatışma sahnesine çıkan (veya jeopolitik hesaplardan ötürü Pakistan askeri istihbaratı tarafından 1994'te meydana sürülen) Taliban'ın 1996'da iktidara gelmesiyle birlikte <em>"cinsiyetçi" </em>politika (ABD'de insan hakları ve emek konusunda faaliyet gösteren Bureau of Democracy isimli kuruluşun 2001 tarihli tanımıyla gender apartheid yani cinsiyet ırkçılığı) hayata geçti. </p>
<p>Kadınlar bütün haklarından mahrum bırakıldı, kız okulları kapatıldı, kadınların çalışma hayatından çekilip evlere kapanmaları istendi.</p>
<p>Yanında erkek yakını olmadıkça, kadının sokağa çıkması yasaklandı. Burka (peçeli çarşaf) takmayan kadınlar ile muhalif olan hemcinsleri tutuklanıp eziyet işkence gördüler ve hatta ahlaki cürüm (suç) işledikleri bahanesiyle fahişe muamelesine tabi tutularak bir şekilde katledildiler.</p>
<p>İslami kurallar (El Emru bi'l Maruf ve'l Nehyu en'il Munkir) gereğince kurulan İyiliği Emret ve Kötülüğü Men Et Bakanlığı ile ona bağlı zabıtalar ve polisler, neredeyse mutlak iktidar sahibi oldular.</p>
<p>Kadınlara yönelik cezai hükümler amansızca ve insafsızca verilip hiç bekletilmeden anında uygulandı.</p>
<p>Taliban'ın bu vahşeti yüzünden hedefteki kadınlar ile aileleri yurtdışına kaçmak zorunda kaldılar.</p>
<p>ABD ve Koalisyon güçlerinin işgali sonucu devrilen Taliban iktidarının (2001) ardından kurulan dış destekli Afganistan yönetimleri sürecinde (2001-2021) toplam 800 kadın kuruluşu (dernek, örgüt, oluşum, grup vs) ortaya çıktı.</p>
<p>Bu kuruluşlar iki ana iletişim ağı (network) aracılığıyla birbirleriyle irtibat halindeydiler:</p>
<p><em>Women's Political Participation Committee (Kadın Politik Katılım Komitesi) ile Afghan Women's Network (Afgan Kadın Şebekesi). </em></p>
<p>Daha önce gurbette faaliyet gösteren bu kuruluşların bir kısmı Taliban'ın devrilmesinden sonra ülkeye dönüp sağlık, eğitim, beceri kazandırma ve geçim kaynakları konusunda kadınlara yardım ettiler.</p>
<p>Bazı kadınlar parlamentoda temsil (yüzde 25 oranında) edildiler. İçlerinden Mesude Celal, başkanlık seçimlerinde aday olarak yarıştı. Bamyan Eyaleti'ni bir kadın vali yönetti. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Afganistanlı Robina Celal, Pekin'de yapılan olimpiyatlara katılmıştı. Kaynak-BBC .jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115071-1276793558.jpg?itok=NpEqIEmR" title="Afganistanlı Robina Celal, Pekin'de yapılan olimpiyatlara katılmıştı. Kaynak-BBC .jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Afganistanlı Robina Celal, Pekin'de yapılan olimpiyatlara katılmıştı / Kaynak: BBC</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Afgan kadınları oldukça cesur davrandılar. Mesela ülkesini Pekin'deki olimpiyatlarda temsil eden Afganistanlı sporcu Robina Celali, 2010 yılında başına sadece eşarp koyup uçlarını bağlamadan ve bilinen fistanla dolaşmak suretiyle başkent Kabil çarşısında milletvekili olmak için kadınlardan oy isteyebilmişti. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Afganistanlı kadın milletvekili Havva Nuristani.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115066-1611960768.jpg?itok=Mrc_eXaO" title="Afganistanlı kadın milletvekili Havva Nuristani.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Afganistanlı kadın milletvekili Havva Nuristani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Eski milletvekili Havva Nuristani, 2010 yılında şunları söylemişti:</p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>İslam'ın kadınlara verdiği haklar tektir. Ancak erkek toplumu bunu kabul etmiyor. Oysa dünyada İndra Gandi ve benzeri birçok kadın, erkeklerden daha yeteneklidir. Misal, bacım oğlumdan çok daha zeki olmasına rağmen cahil ve eğitimsiz kalmıştır.</em></span><br/>
 </p>
</blockquote>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Nefes alamıyorum ey erkek milleti.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115116-1450107236.jpg?itok=psDnovvP" title="Nefes alamıyorum ey erkek milleti.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">"Nefes alamıyorum ey erkek milleti"  / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Bu arada aile, miras, evlilik ve boşanma gibi hususlarda Medeni Kanunda kadınlar lehine düzenleme ve değişiklikler yapıldı.</p>
<p>Kadına yönelik şiddet ve cinayetlere ağır cezalar içeren yasalar çıkarıldı. Kapanan kız okulları açılıp, yenileri inşa edildi. </p>
<p>Bu süreçte Taliban da boş durmadı; kendi hâkimiyet bölgelerinde veya hükümetin denetim alanlarındaki kadınları hedef alan saldırılar başlattı.<br/>
 </p>
<p> </p>
<p>2010 tarihinde Taliban, başkentteki kadın milletvekili adaylarını ölümle tehdit etti. Kandahar'da kadınların yüzleri ve bedenleri asitle yakılmasına rağmen kızlar okula gitmekten vazgeçmediler. Yakılan kız okulu da tekrar inşa edildi.</p>
<p>15 Haziran 2011 tarihli bir araştırma ve anket uyarınca Afganistan, <em>"Kadınlara yönelik şiddet açısından dünyanın en tehlikeli ülkesi" </em>olarak ilan edildi. <sup>3</sup></p>
<p>2021'de ABD ve müttefiklerinin çekilmesiyle birlikte Kabil'e giren Taliban'ın, ikinci iktidar döneminin başında kadın haklarını koruyacağına dair göstermelik demeçler vermesinin üstünden çok geçmeden eski tarz kadın düşmanı ve cinsiyetçi politikasına dönüldü.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Kocaman bir dünyayı bedeninde taşımak .jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115111-715702253.jpg?itok=gGcwBtsg" title="Kocaman bir dünyayı bedeninde taşımak .jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Kocaman bir dünyayı bedeninde taşımak / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Uluslararası baskı ve tepkilere rağmen Taliban kadına dair her ne varsa hepsini yasaklayıp üstünü örttü. Kadınlara kendince şeriat kurallarına göre muameleye etmeye başladı.</p>
<p>Afganistan kadını, bugün yukarıda örneğini verdiğimiz mücadele azmi belli ölçüde darbe yemiş olsa da, kendi tarihinden ve yüz yıllık kazanımlarından devraldığı mücadele mirasını sahiplenip sürdürdü.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemsiya Hassani-düş dünyası.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115156-204784135.jpg?itok=Ys28VbdI" title="Şemsiya Hassani-düş dünyası.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Düş dünyası / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Bilinçlenen Afgan kadınların bilhassa şehirli kesimi, gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında haklarını korumak uğruna sokaklara çıkıp dayak yemeyi, tutuklanmayı, eziyet görmeyi veya sürgün olmayı göze almaktalar.</p>
<p>Durum vaziyet lehlerine olmamakla birlikte mücadelenin zorunluluğuna inanıyorlar. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemsiya Hassani duvar resmi.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115136-1766241756.jpg?itok=bmDecxe8" title="Şemsiya Hassani duvar resmi.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Şemsiya Hassani duvar resmi</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Fransa'nın eski milletvekili Patricia Lalonde'un 23 Mart 2009 tarihli ifadesiyle, <em>"Afgan toplumunun iradesi, hayatı pahasına olsa bile moderniteye yöneliktir…" </em><br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Umut kadını olmak.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115176-1393957174.jpg?itok=DkQyZR8x" title="Umut kadını olmak.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Umut kadını olmak / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Eski kadın milletvekili Shinkai Kharokhail'nin (Şinkayi Harohayil) şu sözleri, bitmeyen umudu özetliyor:</p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Ben, gelecek için ve ülkemdeki diğer kızların geleceği uğruna mücadele ediyorum. Kızımı güçlü bir kadın olarak görmeyi arzuluyorum. 'Büyüyünce ne olmak istiyorsun?' diye soranlara, kızımın 'Afganistan başkanı olmak' şeklinde yanıt vermesine memnuniyetle gülüyorum. <sup>4</sup> </em></span><br/>
 </p>
</blockquote>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Ölüm meleğine ışıkla karşı koymak.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115121-319066258.jpg?itok=VNFZ56qb" title="Ölüm meleğine ışıkla karşı koymak.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Ölüm meleğine ışıkla karşı koymak / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Afganistan'da kötüden daha beter olana doğru giden kadınların trajik konumlarını resmederek dünya kamuoyunun dikkatini çekmeye çalışan 1988 doğumlu Shamsia Hassani (Şemsiya Hassani) hakkında bazı bilgiler vererek yazımı sonlandıracağım. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Varolanla hayal kurabilmek.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115181-1774905905.jpg?itok=zj9LLXCa" title="Varolanla hayal kurabilmek.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Varolanla hayal kurabilmek / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Ülkesinin ilk kadın graffiti/sokak sanatçısı Şemsiya, bir yandan Afganistan'a dair olumsuz algıyı değiştirmeye, diğer yandan da Afgan kadınlarına umut olmaya, onlara hayatın renklerini göstermeye uğraşıyor. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Aydınlığa bir umut kayığı .jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115076-1151202014.jpg?itok=M9ygWWD_" title="Aydınlığa bir umut kayığı .jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Aydınlığa bir umut kayığı / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Kabil Üniversitesi'nde sanat üzerine lisans ve yüksek lisans eğitimi alan Şemsiya, ülkesindeki işgalin, iç savaşların, IŞİD ile Taliban vahşetinin yol açtığı derin acılara rağmen, eserleriyle insanlarda geleceğe ilişkin olumlu algılar yaratmaya gayret ediyor. <br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Ölümcül savaş ve hayat kaynağı kadın.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115126-111239655.jpg?itok=o0MXfteK" title="Ölümcül savaş ve hayat kaynağı kadın.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Ölümcül savaş ve hayat kaynağı kadın / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Sanatçının graffitilerinde sıkça göze çarpan burka (peçeli çarşaf) giyinmiş kadın figürleri var. Müzik aletleri ile balık simgeleri de dikkat çekiyor.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="İnadına yaşamak inadına müzik.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115096-1057609756.jpg?itok=PdZ4tQP9" title="İnadına yaşamak inadına müzik.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">İnadına yaşamak inadına müzik / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>2000'li yıllarda Şemsiya, kadınlara muamele yönünden kötü imajı hemen hiç düzelmeyen Afganistan'da farkındalık yaratmaya çalışıyordu.</p>
<p>Zahmetli bir misyona soyunmuştu sanatçı. Dinî ve gelenekçi baskılardan ötürü, sokakta rahatça dolaşamıyordu.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Pandemiye müzikle meydan okumak.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115131-831672455.jpg?itok=aTUP26cn" title="Pandemiye müzikle meydan okumak.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Pandemiye müzikle meydan okumak / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Sanatını izleyen bağnaz ve sofu kesimin engelleyici/önleyici sert tepkilerinin sınırını ise düşünmek bile istemeyiz.</p>
<p>Sanatçı, kısıtlı olanaklar çerçevesinde ülkesinin sokakları ve duvarlarında sanatını icra etmenin yolunu şöyle bulmuş:<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Evrende iki hayat kaynağı ve iki kadın.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115091-1347494380.jpg?itok=QQEgGmv2" title="Evrende iki hayat kaynağı ve iki kadın.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Evrende iki hayat kaynağı ve iki kadın / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p><em>"Düş Graffitisi" (Dream of Graffiti) </em>yöntemiyle hem güvenlik hem de görünebilirlik açısından resim yapmaya uygun yerlerin fotoğraflarını çekip çıktısını almış. Ardından bu çıktıların üzerine çizimlerini koymuş. </p>
<p>Şemsiya, çalışmalarında resmettiği kadınlar hakkında şunları söylüyor: </p>
<blockquote>
<p><span style="color:#000000;"><em>Çalışmalarımda çok fazla hareketlilik var. Kadının gücünü ve sevincini gösterebilmek adına kullandığım imgeleri değiştirdim. Kadınların, Afgan toplumuna yeniden ve çok daha güçlü biçimde geri döndüğünü göstermek istiyorum. Bu kadın evde oturan kadın değil, yeni bir kadındır. Enerjiyle dolu olan, tekrar başlamak isteyen bir kadın... Bu kadınları, hayatın kendisinden çok daha büyük resmediyorum. 5</em></span><br/>
 </p>
</blockquote>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Cellatlara inat ayakta durabilmek.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115081-1213566790.jpg?itok=_ACk6eoM" title="Cellatlara inat ayakta durabilmek.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Cellatlara inat ayakta durabilmek / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Şemsiya, şimdiki Taliban iktidarından önce Kabil Üniversitesi'nde (2010-2021) sanat dersleri veriyordu.</p>
<p>Afganistan çağdaş sanatının ileri gelenlerinden sayılan bu sanatçı, birçok alanda sanat ödülleri aldı. Kendisi 3D boyutundaki resimleriyle ünlüdür.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemsiya Hassani, semada seyrangah.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115151-1156294844.jpg?itok=W5iz7lhN" title="Şemsiya Hassani, semada seyrangah.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Şemsiya Hassani, semada seyrangah / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Taliban'ın henüz ikinci defa iktidar olmasından önceki tarihlerde Almanya, Avustralya, Hindistan, Vietnam ve diğer ülkelerde kişisel sergiler düzenlemiş, toplu sergilere katılmıştı.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Şemşiya Hassani, gökdelene üstten bakmak.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115161-743825659.jpg?itok=3xNALrbp" title="Şemşiya Hassani, gökdelene üstten bakmak.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Gökdelene üstten bakmak / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Sanatçı; dinin yanlış yorumcuları, aşiretçiler, erkekler ve ataerkil toplum tarafından baskılanan, korkutulan ve şiddet gören kadının susturulduğunu anlatmak istiyor. Bu yüzden son çizimlerinde kadınların ağızları gösterilmemiştir.<br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Karanlık ve aydınlık savaşı.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115101-630860199.jpg?itok=xg36Tubj" title="Karanlık ve aydınlık savaşı.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Karanlık ve aydınlık savaşı / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Hassani'nin çalışmaları, erkek egemen toplumda kadınların rolünü resmederken aynı zamanda evi olarak adlandırdığı kapatıldığı yeri köleleştiren ışık ve karanlık (iyi ve kötü, ezen-ezilen, mazlum ve zalim) arasındaki savaşa da kapsamlı bir bakış açısı sunuyor. <sup>6</sup><br/>
 </p>
<div class="dnd-widget-wrapper context-custom_image type-image"><div class="dnd-atom-rendered"><div class="entry-media-inner-img">
<img alt="Evde köleleştirilmiş kadın.jpg" height="533" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800xauto/public/thumbnails/image/2023/03/08/1115086-1259313080.jpg?itok=lnLsyqyB" title="Evde köleleştirilmiş kadın.jpg" typeof="foaf:Image" width="800"/></div>
</div><div class="dnd-caption-wrapper">
<div class="meta">Evde köleleştirilmiş kadın / Şemsiya Hassani</div>
</div></div>
<p> </p>
<p>Taliban hapishanesinin karanlığında tutsak edilmiş kadınların berbat durumunu, Şemsiya'nın söz ve çizgileri aracılığıyla tekrar kamuoyunun dikkatine sunmakta yarar var. </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p><sup>Kaynakça:</sup></p>
<p><sup>1. https://www.cw4wafghan.ca/sites/default/files/attachments/pages/cw4wafghan-afghanwomenhistory-factsheet.pdf, website: www.CW4WAfghan.ca<br/>
2. DW Türkçe, 30 Ağuostos 2021. <br/>
3. https://www.bbc.com/news/world-south-asia-13773274. <br/>
4. https://www.amnesty.org.uk/womens-rights-afghanistan-history. 22 Kasım 2022. <br/>
5. https://onedio.com/haber/tabulari-yikan-kadin-afganistan-in-ilk-kadin-sokak-sanatcisi-shamsia-hassani-ile-tanisin-724648, 7 Ağustos 2016.<br/>
6. https://www.rotka.org/ilk-kadin-afgan-sokak-sanatcisi-shamsia-hassaninin-yurek-burkan-eserleri/</sup></p>
<p><strong>*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. </strong></p>
</div></div></div> <p dir="rtl"> © The Independentturkish</p> </div>
</div>
<div class="entry-tags">
<span>Hakkında daha ayrıntılı:</span>
<a href="/taxonomy/term/230981">afgan kadınlar</a><a href="/taxonomy/term/5821">taliban</a><a href="/taxonomy/term/2746">AFGANİSTAN</a><a href="/taxonomy/term/92246">KADINLAR</a>
</div>
<div class="section-title has-dot"><h4>DAHA FAZLA HABER OKU</h4></div>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="703071" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/703071">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/28/1262351-389633435.jpg?itok=83UvNtqa" src=""/>
<a href="/node/703071"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/703071/d%C3%BCnya/kendini-yakan-abd-askeri-amerikan-birlikleri-gazzedeki-t%C3%BCnellerde-sava%C5%9F%C4%B1yor-demi%C5%9F">
Kendini yakan ABD askeri, "Amerikan birlikleri Gazze'deki tünellerde savaşıyor" demiş </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Kendini yakan ABD askeri, &quot;Amerikan birlikleri Gazze'deki tünellerde savaşıyor&quot; demiş" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="703046" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/703046">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/28/1262326-1588547232.JPG?itok=c16lPwf5" src=""/>
<a href="/node/703046"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/703046/d%C3%BCnya/i%CC%87spanyadaki-rus-pilot-suikast%C4%B1n%C4%B1n-yeni-detaylar%C4%B1-ortaya-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1">
İspanya'daki Rus pilot suikastının yeni detayları ortaya çıktı </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="İspanya'daki Rus pilot suikastının yeni detayları ortaya çıktı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="703031" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/703031">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/28/1262306-1121290624.jpg?itok=leFYF_ox" src=""/>
<a href="/node/703031"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/703031/d%C3%BCnya/paris-olimpiyatlar%C4%B1n%C4%B1n-hassas-g%C3%BCvenlik-planlar%C4%B1-%C3%A7al%C4%B1nd%C4%B1">
Paris Olimpiyatları'nın hassas güvenlik planları çalındı </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Paris Olimpiyatları'nın hassas güvenlik planları çalındı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702971" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702971">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262211-761345784.jpg?itok=8qzrulZ5" src=""/>
<a href="/node/702971"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702971/d%C3%BCnya/abd-ba%C5%9Fkan%C4%B1-biden-ben-bir-siyonistim">
ABD Başkanı Biden: Ben bir Siyonist'im </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="ABD Başkanı Biden: Ben bir Siyonist'im" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702936" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702936">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262176-1304283299.JPG?itok=w9-NatrB" src=""/>
<a href="/node/702936"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702936/d%C3%BCnya/t%C3%BCp-bebek-tart%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1n%C4%B1n-ya%C5%9Fand%C4%B1%C4%9F%C4%B1-alabamada-ba%C5%9Fsavc%C4%B1n%C4%B1n-ofisinin-%C3%B6n%C3%BCnde-patlama">
Tüp bebek tartışmalarının yaşandığı Alabama'da başsavcının ofisinin önünde patlama </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Tüp bebek tartışmalarının yaşandığı Alabama'da başsavcının ofisinin önünde patlama" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702931" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702931">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262171-326570862.jpeg?itok=vZKuRGZK" src=""/>
<a href="/node/702931"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702931/d%C3%BCnya/filistin-sa%C4%9Fl%C4%B1k-bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1-gazze-%C5%9Feridi%E2%80%99nde-700%E2%80%99den-fazla-bula%C5%9F%C4%B1c%C4%B1-hastal%C4%B1k-vakas%C4%B1">
Filistin Sağlık Bakanlığı: Gazze Şeridi’nde 700’den fazla bulaşıcı hastalık vakası var </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Filistin Sağlık Bakanlığı: Gazze Şeridi’nde 700’den fazla bulaşıcı hastalık vakası var" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702926" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702926">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262161-1168174760.jpeg?itok=3B4o3DA-" src=""/>
<a href="/node/702926"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702926/d%C3%BCnya/m%C4%B1s%C4%B1r%E2%80%99da-hayat-pahal%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1-sosyal-medyaya-ta%C5%9F%C4%B1nd%C4%B1-%E2%80%98tiktok%E2%80%99taki-tart%C4%B1%C5%9Fmal%C4%B1-videolar">
Mısır’da hayat pahalılığı sosyal medyaya taşındı: ‘TikTok’taki tartışmalı videolar gündemde </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Mısır’da hayat pahalılığı sosyal medyaya taşındı: ‘TikTok’taki tartışmalı videolar gündemde" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702921" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702921">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262166-72463273.JPG?itok=Ee1Ocsee" src=""/>
<a href="/node/702921"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702921/d%C3%BCnya/macronun-ukraynaya-birlik-g%C3%B6nderme-fikrine-kremlin-ve-avrupal%C4%B1-liderlerden-tepki">
Macron'un Ukrayna'ya birlik gönderme fikrine Kremlin ve Avrupalı liderlerden tepki </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Macron'un Ukrayna'ya birlik gönderme fikrine Kremlin ve Avrupalı liderlerden tepki" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702911" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702911">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262151-565522492.jpeg?itok=PxQTrmd9" src=""/>
<a href="/node/702911"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702911/d%C3%BCnya/i%CC%87srail%E2%80%99e-ait-i%CC%87ha%E2%80%99n%C4%B1n-d%C3%BC%C5%9F%C3%BCr%C3%BClmesi-hizbullah%C4%B1n-hava-savunma-sistemini-ortaya">
İsrail’e ait İHA’nın düşürülmesi Hizbullah'ın hava savunma sistemini ortaya çıkardı </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="İsrail’e ait İHA’nın düşürülmesi Hizbullah'ın hava savunma sistemini ortaya çıkardı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702891" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702891">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262126-1032679430.jpeg?itok=7_-CdJI8" src=""/>
<a href="/node/702891"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702891/d%C3%BCnya/i%CC%87ran-sava%C5%9Ftan-ka%C3%A7%C4%B1nmak-i%C3%A7in-vekil-g%C3%BC%C3%A7lerinden-abd-hedeflerine-sald%C4%B1rmamalar%C4%B1n%C4%B1">
İran savaştan kaçınmak için vekil güçlerinden ABD hedeflerine saldırmamalarını istedi </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="İran savaştan kaçınmak için vekil güçlerinden ABD hedeflerine saldırmamalarını istedi" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702881" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702881">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262091-167823729.jpeg?itok=ALWHh1-l" src=""/>
<a href="/node/702881"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702881/d%C3%BCnya/gazzeli-%C3%A7ocuklar-a%C3%A7l%C4%B1ktan-hayvan-yemi-yiyor-ve-tuzlu-su-i%C3%A7iyor">
Gazzeli çocuklar açlıktan hayvan yemi yiyor ve tuzlu su içiyor </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Gazzeli çocuklar açlıktan hayvan yemi yiyor ve tuzlu su içiyor" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702876" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702876">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262081-1403292954.JPG?itok=Fqn6DvjF" src=""/>
<a href="/node/702876"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702876/d%C3%BCnya/%C3%BC%C3%A7-afrika-%C3%BClkesinden-vladimir-putin-turnuvas%C4%B1">
Üç Afrika ülkesinden "Vladimir Putin Turnuvası" </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content='Üç Afrika ülkesinden "Vladimir Putin Turnuvası"' property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702866" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702866">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262071-684503656.jpeg?itok=-X0PJnFQ" src=""/>
<a href="/node/702866"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702866/d%C3%BCnya/ba%C4%9Fdat-ikby-hatt%C4%B1ndaki-krizi-federal-mahkeme-d%C3%BCzeltebilecek-mi">
Bağdat - IKBY hattındaki krizi Federal Mahkeme düzeltebilecek mi? </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Bağdat - IKBY hattındaki krizi Federal Mahkeme düzeltebilecek mi?" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702861" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702861">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262051-1452808658.jpg?itok=HldUulGD" src=""/>
<a href="/node/702861"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702861/d%C3%BCnya/s%C3%BCryanice-suriye%E2%80%99de-varl%C4%B1k-m%C3%BCcadelesi-veriyor">
Süryanice Suriye’de varlık mücadelesi veriyor </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Süryanice Suriye’de varlık mücadelesi veriyor" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
<section class="section two-articles bottom-spacer--s equalise-columns" data-vr-zone="DAHA FAZLA HABER OKU">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-13b88d74fec93187990aaaf24a6faa1c">
<div class="view-content">
<div class="grid-x grid-margin-x" data-vr-zone="two-articles">
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702841" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702841">
<div class="article-item-labels">
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262041-266647709.jpg?itok=nqO3UPag" src=""/>
<a href="/node/702841"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702841/d%C3%BCnya/i%CC%87srail-askeri-sistemi-sava%C5%9F-birimleri-istihbarat-te%C5%9Fkilatlar%C4%B1-ve-%C3%B6l%C3%BCm-mangalar%C4%B1">
İsrail askeri sistemi: Savaş birimleri, istihbarat teşkilatları ve "ölüm mangaları" </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content='İsrail askeri sistemi: Savaş birimleri, istihbarat teşkilatları ve "ölüm mangaları"' property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
<div class="cell medium-6">
<article class="article-item article-hero media-news" data-nid="702836" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702836">
<div class="article-item-labels">
<span class="live-blog">ÇEVİRİ</span>
<span class="section">
<div class="field field-name-field-main-section field-type-taxonomy-term-reference field-label-hidden"><div class="field-items"><div class="field-item even"><a datatype="" href="/d%C3%BCnya" property="rdfs:label skos:prefLabel" typeof="skos:Concept">Dünya</a></div></div></div>
</span>
</div>
<div class="article-item-img">
<span class="sizer"></span>
<img class="lazy fill-content" data-src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/800x600/public/article/main_image/2024/02/27/1262011-392244202.JPG?itok=KRraV2ZD" src=""/>
<a href="/node/702836"></a>
</div>
<div class="article-item-content abs-bottom-element">
<div class="article-item-title">
<h5 data-vr-headline="">
<a href="/node/702836/d%C3%BCnya/d%C3%BCnyan%C4%B1n-en-uzun-minareli-camisi-a%C3%A7%C4%B1ld%C4%B1">
Dünyanın en uzun minareli camisi açıldı </a>
</h5>
</div>
<span class="rdf-meta element-hidden" content="Dünyanın en uzun minareli camisi açıldı" property="dc:title"></span> </div>
</article>
</div>
</div> </div>
</div> </section>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="sidebar-wrap-holder cell">
<div class="sidebar-wrap">
<div class="premium-content">
<div id="div-gpt-ad-1591009543806-2">
</div> </div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>EN ÇOK OKUNANLAR</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="objects-list" id="mostread_today">
</div>
</div>
</div>
<div class="premium-content">
<div id="div-gpt-ad-1591009543806-3">
</div> </div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>SON HABERLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_2 view-dom-id-e8650ec4c5855360ef4d00bc85fcfbf1">
<div class="view-content">
<div class="object-item" data-nid="703091" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/703091">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703091">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/02/28/1262376-175783229.png?itok=BupdLHNs" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703091">
Cumhur İttifakı İzmir adayı Hamza Dağ'dan "yaşam tarzı" yanıtı: Belediye başkanlığına talibim, il müftülüğüne değil </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="703086" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/703086">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703086">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/02/28/1262371-1786987936.jpg?itok=s2V1XgS0" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703086">
Sürpriz sonlu filmleriyle ünlü yönetmenin kızı da korkuya el attı </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="703081" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/703081">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703081">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/02/28/1262366-92815000.jpg?itok=QjOXDN6q" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703081">
Filistin'deki hükümetlerin ve başkanın hikâyesi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="703076" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/703076">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703076">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/02/28/1262346-265506970.png?itok=ugX_q9gm" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703076">
MİT TIR'ları davası: Adalar Belediye Başkanı Erdem Gül'e 5 yıl hapis cezası verildi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="703071" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/703071">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703071">
<img alt="" height="100" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/150x100/public/article/main_image/2024/02/28/1262351-389633435.jpg?itok=aBQ-_9Jk" typeof="foaf:Image" width="150"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
</div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703071">
Kendini yakan ABD askeri, "Amerikan birlikleri Gazze'deki tünellerde savaşıyor" demiş </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> </div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="premium-content">
<div id="div-gpt-ad-1591009543806-4">
</div> </div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>YAZARLAR</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-e8650ec4c5855360ef4d00bc85fcfbf1">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="702801" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702801">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702801/yazarlar/amy-winehouseun-gazzeyle-ne-alakas%C4%B1-var">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Teddy%20Leifer.png?itok=FbHxcEsh" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Teddy Leifer </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702801">
Amy Winehouse'un Gazze'yle ne alakası var? </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702471" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702471">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702471/yazarlar/rusyan%C4%B1n-ukraynay%C4%B1-istilas%C4%B1ndan-iki-y%C4%B1l-sonra-2024-d%C3%B6n%C3%BCm-noktas%C4%B1-olacak">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mary_Dejevsky.png?itok=47veirEC" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Mary Dejevsky </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702471">
Rusya'nın Ukrayna'yı istilasından iki yıl sonra, 2024 dönüm noktası olacak </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702426" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/702426">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702426/yazarlar/eski-libya-veliaht-prensi-senusi-libya-toplumunun-devletini-kurmak-i%C3%A7in-uygun">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/M.Zahid%20G%C3%BCl.png?itok=7NCNNA7w" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Muhammed Zahid Gül </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702426">
Eski Libya Veliaht Prensi Senusi: Libya toplumunun devletini kurmak için uygun formül monarşidir </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702216" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/702216">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702216/yazarlar/yeter-art%C4%B1k-julian-assange%C4%B1-serbest-b%C4%B1rakman%C4%B1n-vakti-geldi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Alan%20Rusbridger.png?itok=rO3iYLgQ" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Alan Rusbridger </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702216">
Yeter artık: Julian Assange'ı serbest bırakmanın vakti geldi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="701981" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/701981">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/701981/yazarlar/40-ya%C5%9F%C4%B1ndan-%C3%B6nce-%C3%A7ocuk-yapmak-istemiyorum-neden-gen%C3%A7li%C4%9Fimi-heba-edeyim-ki">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/olivia-petter.png?itok=7gKy14eW" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Olivia Petter </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/701981">
40 yaşından önce çocuk yapmak istemiyorum, neden gençliğimi heba edeyim ki? </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>TÜRKİYE'DEN SESLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-e8650ec4c5855360ef4d00bc85fcfbf1">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="702996" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/702996">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702996/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/yurtta-bela-cihanda-bela">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Hakan-G%C3%BClseven.png?itok=nVsJGAeB" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Hakan Gülseven </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702996">
Yurtta bela, cihanda bela!.. </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702986" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702986">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702986/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/t%C3%BCrkiye-ve-irak-aras%C4%B1nda-yeni-d%C3%B6nem">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/%C5%9Eeyhanl%C4%B1o%C4%9Flu.png?itok=O0oWjpCO" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Prof. Dr. Hüseyin Şeyhanlıoğlu </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702986">
Türkiye ve Irak arasında yeni dönem </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702946" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/702946">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702946/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/quangodan-derin-devlete-britanyada-m%C3%BCesses-nizam-metaforu">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Umut%20Berhan%20%C5%9Een.png?itok=gtIEMsOF" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Umut Berhan Şen </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702946">
Quango'dan derin devlete: Britanya'da müesses nizam metaforu </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702856" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/702856">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702856/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/28-%C5%9Fubat-1997-darbesinin-k%C4%B1sa-bir-analizi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/I%C5%9F%C4%B1l%20Tuna%20P%C4%B1nar.png?itok=MHv2kYxh" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Doç. Dr. Işıl Tuna Pınar </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702856">
28 Şubat 1997 darbesinin kısa bir analizi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702741" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/702741">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702741/t%C3%BCrki%CC%87yeden-sesler/rus-bas%C4%B1n%C4%B1-144-g%C3%BCn%C3%BCnde-gazze-sava%C5%9F%C4%B1n%C4%B1-nas%C4%B1l-g%C3%B6rd%C3%BC">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Mayis%20Alizade%20%282%29.png?itok=fjR8MWJL" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Mayis Alizade </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702741">
Rus basını, 144. gününde Gazze savaşını nasıl gördü? </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
<div class="block-wrapper">
<div class="block-title"><h4>DÜNYADAN SESLER</h4></div>
<div class="block-content">
<div class="articles-list">
<div class="objects-list has-separator">
<div class="view view-teaser-mode view-id-teaser_mode view-display-id-block_3 view-dom-id-acb4011a4974601bfa9c1ee796c26d2f">
<div class="view-content">
<div class="half-card-grid-stories grid-x grid-margin-x small-up-1 medium-up-2 large-up-4">
<div class="object-item" data-nid="703081" data-vr-contentbox="position 1" data-vr-contentbox-url="/node/703081">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/703081/d%C3%BCnyadan-sesler/filistindeki-h%C3%BCk%C3%BCmetlerin-ve-ba%C5%9Fkan%C4%B1n-hik%C3%A2yesi">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Nebil%20Amr.png?itok=2KlOvlvt" typeof="foaf:Image" width="90"> </img></a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Nebil Amr </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/703081">
Filistin'deki hükümetlerin ve başkanın hikâyesi </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702981" data-vr-contentbox="position 2" data-vr-contentbox-url="/node/702981">
<div class="media-object media-news">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702981/d%C3%BCnyadan-sesler/b%C3%BCy%C3%BCk-fikirlerin-sonu">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/H%C3%BCseyin%20%C5%9Eubuk%C5%9Fi2.png?itok=xG4V_ARR" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Hüseyin Şubukşi </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702981">
Büyük fikirlerin sonu! </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702951" data-vr-contentbox="position 3" data-vr-contentbox-url="/node/702951">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702951/d%C3%BCnyadan-sesler/abd-samimi-olursa-iki-devletli-%C3%A7%C3%B6z%C3%BCm-i%C3%A7in-bir-yol-bulur">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Sam%20Mensa.png?itok=nVPn-i61" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Sam Mensa </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702951">
ABD samimi olursa iki devletli çözüm için bir yol bulur </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702916" data-vr-contentbox="position 4" data-vr-contentbox-url="/node/702916">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702916/d%C3%BCnyadan-sesler/hamas%C4%B1n-ertesi-g%C3%BCn-bir-rol%C3%BC-olacak-m%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/AMR%20EL-%C5%9EOBAK%C4%B0.png?itok=2Q4P41Cr" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Amr el-Şobaki </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702916">
Hamas'ın "ertesi gün" bir rolü olacak mı? </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div> <div class="object-item" data-nid="702721" data-vr-contentbox="position 5" data-vr-contentbox-url="/node/702721">
<div class="media-object media-">
<div class="media-object-section">
<div class="media-object-img">
<a href="/node/702721/d%C3%BCnyadan-sesler/ba%C4%9Fdadinin-kad%C4%B1nlar%C4%B1-ve-i%C5%9Fi%CC%87din-kal%C4%B1nt%C4%B1lar%C4%B1">
<img alt="" height="90" src="https://www.indyturk.com/sites/default/files/styles/90x90/public/Cibril_Ubeydi.png?itok=KB7DA2i9" typeof="foaf:Image" width="90"/> </a>
</div>
</div>
<div class="media-object-section">
<div class="category-field">
Cibril Ubeydi </div>
<div class="article-item-title">
<h6>
<a href="/node/702721">
Bağdadi'nin kadınları ve IŞİD'in kalıntıları </a>
</h6>
</div>
</div>
</div>
</div></div>
</div>
</div> </div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</article>
</div>
</main> <footer id="main-footer">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="main-footer-inner">
<div class="grid-x grid-margin-x align-justify">
<div class="cell shrink">
<div class="logo-footer">
<a href="#"><img alt="Logo" src="/sites/all/themes/independent_v2/assets/img/logo-icon.png"/></a>
</div>
</div>
<div class="cell shrink">
<div class="socials-area">
<h6>Bizi takip edin:</h6>
<div class="socials-btns">
<a class="social-btn facebook-btn-bg-hover round" href="https://www.facebook.com/Independent-Turkish-336214887203607" target="_blank" title="Facebook"><i class="icomoon-icon icon-facebook"></i></a>
<a class="social-btn twitter-btn-bg-hover round" href="https://twitter.com/TurkishIndy" target="_blank" title="Twitter"><i class="icomoon-icon icon-twitter-x"></i></a>
<a class="social-btn instagram-btn-bg-hover round" href="https://www.instagram.com/turkishindy" target="_blank" title="Instagram"><i class="icomoon-icon icon-instagram"></i></a>
</div>
</div>
</div>
<div class="cell medium-auto large-shrink large-8">
<ul class="footer-links">
<li><a href="/node/13201" title="">Kullanıcı Politikaları</a></li>
<li><a href="/node/13206" title="">Gizlilik Bildirimi</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
<div class="main-footer-after">
<div class="grid-x">
<div class="cell">
<div class="copyright">
Türkçe tüm hakları Media Arabia'ya aittir 2024 ©
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</footer> </div>
</div>
</body>
</html>

Kadın ve kız çocuklarının eğitimine yasak getiren Taliban, 24 Aralık 2022'de kadın personelin sivil toplum kuruluşlarında (STK) çalışmalarını ikinci bir duyuruya kadar askıya almıştı.
Kadın personelin işlerine son vermeyen STK'lerin lisanslarının da iptal edileceği duyurulmuştu.
Birleşik Krallık merkezli Çocukları Kurtarın Vakfı, Norveç Mülteci Konseyi ve İsviçre merkezli CARE gibi kuruluşlar, karara tepki olarak ülkedeki çalışmalarını durdurmuştu.
Birleşmiş Milletler (BM) teşkilatı devreye girerek Taliban yönetimiyle görüşmüş ve yasakta istisnalar yapılmasını istemişti.
Bunun üzerine Taliban, eğitim ve sağlık alanında görev yapan kadın personelin STK'lerde çalışmasına izin vermişti.
Brüksel merkezli Uluslararası Kriz Grubu (ICG) ise, 23 Şubat 2023 tarihinde Taliban yönetiminin politikalarına tepki olarak yardım faaliyetlerini durduran Batılı ülkelerin, Afganistan'daki kadınlara daha fazla zarar verdiğini savundu.
ICG'den Graeme Smith, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
Bağışçılar, Taliban'ın kadınların temel özgürlüklerine getirdiği kısıtlamalardan iğrenerek Afganistan'dan uzaklaşıyor. Ancak kadın haklarına dair bir mesaj göndermek amacıyla yardımları kesmek, tüm Afganlar için durumu daha da kötüleştirmekten başka işe yaramaz. Taliban'ın kadın düşmanlığına verilecek en ilkeli yanıt, kadınlara ve diğer savunmasız gruplara verilen zararları azaltmanın yollarını bulmaktan geçiyor.
The Times gazetesindeki 1 Ocak 2023 tarihli makalesinde "Afgan kadınının durumu gerçekten berbat, ancak her şey henüz kaybedilmiş değil" başlıklı bir haber yapan dünyaca ünlü İngiliz gazeteci Christina Lamb, 27 Şubat tarihli İngiliz Sunday Times gazetesi için hazırladığı haber-yorumunda "kadın hakları, Taliban yönetimini böldü" tespitini yaptı.
Bu güncel haberlerden sonra biz, daha farklı bir konuyu ele alacağız.
Afganistanlı graffiti/duvar resimleri sanatçısı Şemsiya Hassani'nin onlarca anlamlı eserinde, kadınların acısını, sevdasını, umudunu ve tutkusunu görmek mümkün. Bu yazıyı yazmamı düşündüren şey de bunlar oldu.
Sanatçıyı daha iyi anlayabilmek için, Afgan kadınların geçmiş kazanımlarıyla bugün yitirdiklerinin tarihine kısaca da olsa bakmamız gerekiyor.
Afganistan, kadına yönelik ayrımcılığın şiddetle uygulandığı ülkelerin başında geliyor.
Bilhassa Taliban iktidarı (1996-2001 ve 2021-2023) dönemlerinde ayrımcılık, yasaklama, baskı, şiddet ve cinayetler uluslararası camianın siyasi gündemi haline geldi.
Afgan kadınlarının fiziki ve manevi mağduriyetleri kendi içlerinde farklılıklar arz etmekle birlikte, kırsal alanlarda yaşayanlar, şehirli hemcinslerine oranla birkaç kat daha mağdur ve mazlum konumundalar.
Kadının ezilip sömürülme ve zulüm görme derecesi, ait olduğu etnik topluluğa (Peştun, Tacik, Özbek, Türkmen vs), benimsediği inanca (Sünni çoğunluk veya Hazaralar gibi Şii azınlıklar), bağlı olduğu tarikata (şeyhlerin etrafında toplanan yöresel cemaatler, müritler) topluluğuna, aldığı eğitime ve diğer pek çok etkene göre değişiyor.
Olumsuz şartlara rağmen kadınlar, bin bir yöntemle baskılara göğüs germeye ve hak arayışlarına devam ediyorlar.
Dünyadaki tüm hemcinsleri gibi Afganistanlı kadınlar da dişiyle tırnağıyla hakları için mücadele etmiş, imkânlar ölçüsünde 20'nci yüzyılda küresel bir akım haline gelen sosyal dönüşüm ve modernleşme sürecinde toplumun öncülüğünü yaptı.
1990'lı yıllarda Kabil'de kurulan Roqia Centre for Rights, Studies and Education (Kadın Hakları, Eğitim ve Araştırma için Rukiye Merkezi) isimli sivil toplum yapısının kurucusu Nesrin Gross, "Afganistan'ın batılılaşması için değil, Afganistanlıların modernleşmesi amacıyla bu kuruluşu inşa ettik" diyerek hedefini belirlemişti.
Bahsi geçen kadın merkezi ile birçok Afgan kadın oluşumu ve organizasyonu iki temel konuda yoğunlaşmaktadır:
- İslam Şeriatı'nın farklı ve esnek tefsirlerinden hareketle kadın lehine olan yazılı (nass) ve sözlü (Peygamber hadisleri veya mezhep kurucularının dini görüş ve hükümleri gibi) noktaları ortaya çıkarıp gözler önüne sermek.
- Dini külliyatın akideleri (ilke, prensip ve kuralları) doğrultusunda kadınların erkeklerle eşit derecede hak ve hukuktan yararlanmalarını sağlamak. 1
Geçmişe dönersek, Afganistan Kralı Abdurrahman Han'ın 1880-1901 yılları arasında ülkesindeki kadın haklarına ilişkin giderek artan olumlu değişiklikler yaptığını görüyoruz.
Kraliçe Bob (veya Bibi) Can, peçe takmaz, çarşaf giymez; kral adına bazı toplantılara katılırdı.
Amerikalı ünlü kadın tarihçi ve akademisyen Nancy Hatch Dupree'nin yazdıklarına bakılırsa, Kraliçe, ata binip gezinti yapar ve kadın hizmetçilerine askeri eğitimi verir; siyasetle yakından ilgilenir; çekişen rakip taraflar arasındaki politikaları tartışmak üzere çok sayıda delege ve heyetle görüşüp sohbet ederdi.
1920'li yıllarda Sovyetler Birliği ile İngiltere arasında varılan anlaşma uyarınca bağımsızlığı güvence altına alınan Afganistan'da krallık tahtına oturan Emir Emanullah, ülkesinin modernleşmesine yoğunlaştı; tüm vatandaşlarına eşit haklar tanıyan reformlar yaptı.
Bunlar arasında kadınların giyim kuşamlarını düzenleyen ve çokeşliliği yasaklayan yasalar da vardı.
Bu reformlar sayesinde başkent Kabil'de kadınlar, sokağa peçesiz ve çarşafsız çıkabildiler ve devlet dairelerinde batı tarzına uygun resmi kıyafetler (ve üniformalar) giyebildiler.
Yanı sıra çalışma yerlerinde selamlık-haremlik kuralı iptal edilerek dairelerde iki cinsi ayıran perde ve paravanlar kaldırıldı.
Eşi Kraliçe Süreyya da bizzat kendisi peçe ve çarşafı giymediği gibi, kadınlardan da böyle yapmalarını istedi. Kral, gerekçesini yine İslam dinine dayandırıyordu:
Dinimiz, hiçbir kadının yüzünü, ellerini ve ayaklarını örtmesini emretmiyor. Aslında herhangi bir örtünme tarzını bile kadına dayatmıyor...
Kraliçe Süreyya "Kadın Rehberi" isimli bir dergi çıkarırken, Kral'ın ablası Kübra da kadına karşı şiddeti engellemek maksadıyla "Kadınları Koruma Derneği" kurmuştu.
1920'li yıllar, kadının kurtuluşu ve özgürleşmesine yönelik adımların dünya ölçeğinde yaygınlaştığı bir çağ olarak hatırlanır.
Dönemin Afgan yönetimi de buna ayak uydurdu: İlk kez kızlar için açılan okulun adı tesettürlü kadınlar manasına gelen "Masturat" idi.
Buradan mezun olanların bir kısmı zaman içinde bakanlık, idari meclisler, encümenlikler ve üniversitelerde yer aldılar.
Aynı yıllarda kadınlara seçimde oy kullanma hakkı da verildi.
Kral Amanullah Han-Kraliçe Süreyya çiftinin 8 çocuğundan hayatta kalan iki kızından da söz edelim.
Biri Roma'da yaşamını sürdüren Prenses İndia, diğeri ise İstanbul'da ikamet eden Naciye'dir.
Prenses İndia, bir söyleşisinde şöyle demişti:
Britanya İmparatorluğu Afganistan'ın modernleşip bağımsız olmasını istemiyordu. Bu yüzden Şah (Kral) Amanullah'ı sevmiyordu; karşı propaganda yaparak onun yerine halkın mollalara daha fazla inanmasına çalışıyordu…
Kuzenim Zeynep Osmanlı hanedanından birisiyle evlenmişti. Üçüncü ablam Meliha Sultan doktordu ve Celal Bayar'ın bir yeğeniyle evlendi. Türkiye'yi sevmeyen birinin olması bana garip geliyor. Türkiye, benim açımdan bir rüya ülkesidir. Afgan halkı, Türk halkı gibi olmayı hak ediyor. 2
Taliban yönetiminin şimdilerde dayattığı gibi, eskiden ilk aybaşı (regl) halinin ardından kızlar olgunlaşmış kabul edilerek zorla şerle evlendirilirlerdi.
1923'te kadınlar, evlenme yaşını belirleyip karar verme hakkına yasa yoluyla kavuştular.
Evlenme yaşlarına kızların kendilerinin karar vermesinin öncülüğünü yapanlardan biri de Kral Emanullah'ın bacısı Prenses Sirac El Benet (Kızların Işığı manasına gelir) idi. O şöyle diyordu:
Bilginin tekeli erkeklerde değildir, olmamalıdır. Kadınlar da bilgiyi ulaşıp öğrenmeyi hak ediyorlar. Bizler, dünyadaki birçok ünlü kadının başarısına dair okumalar yapmaya mecburuz. Çünkü onlar, erkeklerin gerçekleştirdiklerine benzer başarılar elde etmişlerdir.
Afganistanlı bazı kızların Türkiye'ye gelip okullarda okuma tarihi 1938'dir. Onlardan biri olan Kanada-Toronto merkezli Afgan Kadınları Örgütü'nün kurucu başkanı Adeena Niazi (Adina Niyazi) "Annem, yurt dışında okuduğum için pek mutlu ve sevinçliydi" demekteydi.
1940'lı ve 1950'li yıllarda kadınlar hemşire, doktor ve öğretmen oldular. 1959-1965 döneminde üniversitelere ve iş hayatına girdiler, sivil sektörlerde yoğun olarak çalıştılar.
Kabil Üniversitesi'nin Tıp ve Hukuk fakültelerini doldurduklarında yıl 1963 idi. Derken spor alanındaki sayıları da giderek arttı. Yurtdışında eğitim gören kadın sayısı çoğaldı.
Eğitimli kadınların çalışma hayatına girmesiyle birlikte başkent ile diğer önemli şehirlerin caddelerinde tesettürlü ve başı açık kadınların görüntüleri ortamı renklendirmeye başlamıştı.
Bir adım ötesinde devlet bakanlıkları ile diğer üst düzey makamlarda bulundu kadınlar.
1965 yılında ilk kadın senatör seçildi. 1966-1971 döneminde 14 kadın, Şeriatmahkemelerine hâkim olarak atandı.
1960'ların istatistikleri, toplumsal gelirin yüzde 8 kadarının kadın emeği sonucu olduğunu gösteriyordu.
Çalışan kadınların büyük bir kısmı şehirli olup teknisyenlik ve idari memurluk yapıyorlardı. Sağlık sektöründekiler de profesyonel kadınlardı.
Polis, asker, havayolu çalışanı, devlete bağlı tekstil-seramik imalatçısı, erzak tedarikçisi, prefabrik inşaatçısı gibi meslekleri icra edenlerin sayısı da ciddi bir yekûn oluşturuyordu.
Az sayıda kadın ise özel sanayi sektöründe ve bir kısmı da kendi işinde hizmet veriyordu.
Keza toplumun hem kadınlara hem de demokrasi sürecine bakışı olumluydu; sosyal hoşgörünün alanı genişledikçe kadınların ülkelerinin gelişmesine katkısının oranı da daha nitelikli olmaya başladı.
Afganistan Anayasası, 1960'larda kadın ile erkeğin eşit olduğunu kayda alıp resmileştirdi.
1953-1963 yılları arasında Hükümet Başkanı olan Prens M. Davud Han'ın gerçekleştirdiği bir dizi reform arasında kadın haklarının iyileştirilip daha kapsamlı hale getirilmesi de vardı.
Reformlar 1970'lerin başına kadar beş yıllık kalkınma planı çerçevesinde uygulamaya konuldu. 1973'te Davud Han, Kral'ı devirip yerine geçti.
O tarihlerde sahnede daha görünür bir hal alan radikal İslamcı kesimler modernleşme sürecine şiddetle karşı çıktılar.
Bir süre sonra da iktidarı Moskova yanlısı komünistler ele geçirdiler. Ardından, Sovyet birlikleri destek amacıyla ülkeye girdiler.
Komünist iktidar baskıcı olup muhaliflerine karşı şiddet kullanmasına rağmen kadınlara tanınan hakları 1980'li yıllarda daha iyi ve kapsamlı bir hale getirdi.
Sovyet yanlısı iktidarın 1992'de sona ermesinin ardından iktidarı ele geçiren Amerikan-Pakistan-Türkiye-Arap dünyası destekli Mücahitler (Sovyet işgaline direnen silahlı örgüt mensubu cihatçılar) taht kavgasına tutuştular.
Bu süreçte kazanılmış kadın hakları durmadan gerileyen bir sarmala/döngüye girerek küçülmeye başladı.
Kadın eğitimi aksadı ve hatta felç oldu. Bazı aktivist-feminist öncü kadınlar yurtdışına sığındılar.
Afganistan'da hayat şartları kötüleşti; yoksulluk aldı başını gitti; ülkenin altyapısı tahrip oldu. Artan istikrarsızlık, asayişsizlik ve huzursuzluk ülkeye egemen oldu.
Doğan iktidar boşluğunda başıbozuk silahlı güçlerin taciz, tecavüz ve ırza geçme vakaları tavan yaptı.
Kandahar bölgesinde siyaset ve çatışma sahnesine çıkan (veya jeopolitik hesaplardan ötürü Pakistan askeri istihbaratı tarafından 1994'te meydana sürülen) Taliban'ın 1996'da iktidara gelmesiyle birlikte "cinsiyetçi" politika (ABD'de insan hakları ve emek konusunda faaliyet gösteren Bureau of Democracy isimli kuruluşun 2001 tarihli tanımıyla gender apartheid yani cinsiyet ırkçılığı) hayata geçti.
Kadınlar bütün haklarından mahrum bırakıldı, kız okulları kapatıldı, kadınların çalışma hayatından çekilip evlere kapanmaları istendi.
Yanında erkek yakını olmadıkça, kadının sokağa çıkması yasaklandı. Burka (peçeli çarşaf) takmayan kadınlar ile muhalif olan hemcinsleri tutuklanıp eziyet işkence gördüler ve hatta ahlaki cürüm (suç) işledikleri bahanesiyle fahişe muamelesine tabi tutularak bir şekilde katledildiler.
İslami kurallar (El Emru bi'l Maruf ve'l Nehyu en'il Munkir) gereğince kurulan İyiliği Emret ve Kötülüğü Men Et Bakanlığı ile ona bağlı zabıtalar ve polisler, neredeyse mutlak iktidar sahibi oldular.
Kadınlara yönelik cezai hükümler amansızca ve insafsızca verilip hiç bekletilmeden anında uygulandı.
Taliban'ın bu vahşeti yüzünden hedefteki kadınlar ile aileleri yurtdışına kaçmak zorunda kaldılar.
ABD ve Koalisyon güçlerinin işgali sonucu devrilen Taliban iktidarının (2001) ardından kurulan dış destekli Afganistan yönetimleri sürecinde (2001-2021) toplam 800 kadın kuruluşu (dernek, örgüt, oluşum, grup vs) ortaya çıktı.
Bu kuruluşlar iki ana iletişim ağı (network) aracılığıyla birbirleriyle irtibat halindeydiler:
Women's Political Participation Committee (Kadın Politik Katılım Komitesi) ile Afghan Women's Network (Afgan Kadın Şebekesi).
Daha önce gurbette faaliyet gösteren bu kuruluşların bir kısmı Taliban'ın devrilmesinden sonra ülkeye dönüp sağlık, eğitim, beceri kazandırma ve geçim kaynakları konusunda kadınlara yardım ettiler.
Bazı kadınlar parlamentoda temsil (yüzde 25 oranında) edildiler. İçlerinden Mesude Celal, başkanlık seçimlerinde aday olarak yarıştı. Bamyan Eyaleti'ni bir kadın vali yönetti.
Afgan kadınları oldukça cesur davrandılar. Mesela ülkesini Pekin'deki olimpiyatlarda temsil eden Afganistanlı sporcu Robina Celali, 2010 yılında başına sadece eşarp koyup uçlarını bağlamadan ve bilinen fistanla dolaşmak suretiyle başkent Kabil çarşısında milletvekili olmak için kadınlardan oy isteyebilmişti.
Eski milletvekili Havva Nuristani, 2010 yılında şunları söylemişti:
İslam'ın kadınlara verdiği haklar tektir. Ancak erkek toplumu bunu kabul etmiyor. Oysa dünyada İndra Gandi ve benzeri birçok kadın, erkeklerden daha yeteneklidir. Misal, bacım oğlumdan çok daha zeki olmasına rağmen cahil ve eğitimsiz kalmıştır.
Bu arada aile, miras, evlilik ve boşanma gibi hususlarda Medeni Kanunda kadınlar lehine düzenleme ve değişiklikler yapıldı.
Kadına yönelik şiddet ve cinayetlere ağır cezalar içeren yasalar çıkarıldı. Kapanan kız okulları açılıp, yenileri inşa edildi.
Bu süreçte Taliban da boş durmadı; kendi hâkimiyet bölgelerinde veya hükümetin denetim alanlarındaki kadınları hedef alan saldırılar başlattı.
2010 tarihinde Taliban, başkentteki kadın milletvekili adaylarını ölümle tehdit etti. Kandahar'da kadınların yüzleri ve bedenleri asitle yakılmasına rağmen kızlar okula gitmekten vazgeçmediler. Yakılan kız okulu da tekrar inşa edildi.
15 Haziran 2011 tarihli bir araştırma ve anket uyarınca Afganistan, "Kadınlara yönelik şiddet açısından dünyanın en tehlikeli ülkesi" olarak ilan edildi. 3
2021'de ABD ve müttefiklerinin çekilmesiyle birlikte Kabil'e giren Taliban'ın, ikinci iktidar döneminin başında kadın haklarını koruyacağına dair göstermelik demeçler vermesinin üstünden çok geçmeden eski tarz kadın düşmanı ve cinsiyetçi politikasına dönüldü.
Uluslararası baskı ve tepkilere rağmen Taliban kadına dair her ne varsa hepsini yasaklayıp üstünü örttü. Kadınlara kendince şeriat kurallarına göre muameleye etmeye başladı.
Afganistan kadını, bugün yukarıda örneğini verdiğimiz mücadele azmi belli ölçüde darbe yemiş olsa da, kendi tarihinden ve yüz yıllık kazanımlarından devraldığı mücadele mirasını sahiplenip sürdürdü.
Bilinçlenen Afgan kadınların bilhassa şehirli kesimi, gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında haklarını korumak uğruna sokaklara çıkıp dayak yemeyi, tutuklanmayı, eziyet görmeyi veya sürgün olmayı göze almaktalar.
Durum vaziyet lehlerine olmamakla birlikte mücadelenin zorunluluğuna inanıyorlar.
Fransa'nın eski milletvekili Patricia Lalonde'un 23 Mart 2009 tarihli ifadesiyle, "Afgan toplumunun iradesi, hayatı pahasına olsa bile moderniteye yöneliktir…"
Eski kadın milletvekili Shinkai Kharokhail'nin (Şinkayi Harohayil) şu sözleri, bitmeyen umudu özetliyor:
Ben, gelecek için ve ülkemdeki diğer kızların geleceği uğruna mücadele ediyorum. Kızımı güçlü bir kadın olarak görmeyi arzuluyorum. 'Büyüyünce ne olmak istiyorsun?' diye soranlara, kızımın 'Afganistan başkanı olmak' şeklinde yanıt vermesine memnuniyetle gülüyorum. 4
Afganistan'da kötüden daha beter olana doğru giden kadınların trajik konumlarını resmederek dünya kamuoyunun dikkatini çekmeye çalışan 1988 doğumlu Shamsia Hassani (Şemsiya Hassani) hakkında bazı bilgiler vererek yazımı sonlandıracağım.
Ülkesinin ilk kadın graffiti/sokak sanatçısı Şemsiya, bir yandan Afganistan'a dair olumsuz algıyı değiştirmeye, diğer yandan da Afgan kadınlarına umut olmaya, onlara hayatın renklerini göstermeye uğraşıyor.
Kabil Üniversitesi'nde sanat üzerine lisans ve yüksek lisans eğitimi alan Şemsiya, ülkesindeki işgalin, iç savaşların, IŞİD ile Taliban vahşetinin yol açtığı derin acılara rağmen, eserleriyle insanlarda geleceğe ilişkin olumlu algılar yaratmaya gayret ediyor.
Sanatçının graffitilerinde sıkça göze çarpan burka (peçeli çarşaf) giyinmiş kadın figürleri var. Müzik aletleri ile balık simgeleri de dikkat çekiyor.
2000'li yıllarda Şemsiya, kadınlara muamele yönünden kötü imajı hemen hiç düzelmeyen Afganistan'da farkındalık yaratmaya çalışıyordu.
Zahmetli bir misyona soyunmuştu sanatçı. Dinî ve gelenekçi baskılardan ötürü, sokakta rahatça dolaşamıyordu.
Sanatını izleyen bağnaz ve sofu kesimin engelleyici/önleyici sert tepkilerinin sınırını ise düşünmek bile istemeyiz.
Sanatçı, kısıtlı olanaklar çerçevesinde ülkesinin sokakları ve duvarlarında sanatını icra etmenin yolunu şöyle bulmuş:
"Düş Graffitisi" (Dream of Graffiti) yöntemiyle hem güvenlik hem de görünebilirlik açısından resim yapmaya uygun yerlerin fotoğraflarını çekip çıktısını almış. Ardından bu çıktıların üzerine çizimlerini koymuş.
Şemsiya, çalışmalarında resmettiği kadınlar hakkında şunları söylüyor:
Çalışmalarımda çok fazla hareketlilik var. Kadının gücünü ve sevincini gösterebilmek adına kullandığım imgeleri değiştirdim. Kadınların, Afgan toplumuna yeniden ve çok daha güçlü biçimde geri döndüğünü göstermek istiyorum. Bu kadın evde oturan kadın değil, yeni bir kadındır. Enerjiyle dolu olan, tekrar başlamak isteyen bir kadın... Bu kadınları, hayatın kendisinden çok daha büyük resmediyorum. 5
Şemsiya, şimdiki Taliban iktidarından önce Kabil Üniversitesi'nde (2010-2021) sanat dersleri veriyordu.
Afganistan çağdaş sanatının ileri gelenlerinden sayılan bu sanatçı, birçok alanda sanat ödülleri aldı. Kendisi 3D boyutundaki resimleriyle ünlüdür.
Taliban'ın henüz ikinci defa iktidar olmasından önceki tarihlerde Almanya, Avustralya, Hindistan, Vietnam ve diğer ülkelerde kişisel sergiler düzenlemiş, toplu sergilere katılmıştı.
Sanatçı; dinin yanlış yorumcuları, aşiretçiler, erkekler ve ataerkil toplum tarafından baskılanan, korkutulan ve şiddet gören kadının susturulduğunu anlatmak istiyor. Bu yüzden son çizimlerinde kadınların ağızları gösterilmemiştir.
Hassani'nin çalışmaları, erkek egemen toplumda kadınların rolünü resmederken aynı zamanda evi olarak adlandırdığı kapatıldığı yeri köleleştiren ışık ve karanlık (iyi ve kötü, ezen-ezilen, mazlum ve zalim) arasındaki savaşa da kapsamlı bir bakış açısı sunuyor. 6
Taliban hapishanesinin karanlığında tutsak edilmiş kadınların berbat durumunu, Şemsiya'nın söz ve çizgileri aracılığıyla tekrar kamuoyunun dikkatine sunmakta yarar var.
Kaynakça:
1. https://www.cw4wafghan.ca/sites/default/files/attachments/pages/cw4wafghan-afghanwomenhistory-factsheet.pdf, website: www.CW4WAfghan.ca
2. DW Türkçe, 30 Ağuostos 2021.
3. https://www.bbc.com/news/world-south-asia-13773274.
4. https://www.amnesty.org.uk/womens-rights-afghanistan-history. 22 Kasım 2022.
5. https://onedio.com/haber/tabulari-yikan-kadin-afganistan-in-ilk-kadin-sokak-sanatcisi-shamsia-hassani-ile-tanisin-724648, 7 Ağustos 2016.
6. https://www.rotka.org/ilk-kadin-afgan-sokak-sanatcisi-shamsia-hassaninin-yurek-burkan-eserleri/
*Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish