trận Chương Dương gắn liền với tên tuổi Trần Quang Khải
Trần Quang Khải sinh năm 1241, là con thứ ba của vua Trần Thái Tông. Theo sách Những danh tướng chống ngoại xâm thời Trần, từ nhỏ, ông được trang bị đầy đủ kiến thức về văn chương lẫn võ bị binh thư.

Ở cuộc chiến chống quân xâm lược Nguyên Mông lần thứ hai, Trần Quang Khải khi ấy đã được phong làm Thượng tương Thái sư, chịu sự điều động của Trần Quốc Tuấn và đã góp được nhiều công lớn.

Ông được giao chỉ huy đánh lui quân của Toa Đô từ Chiêm Thành theo đường bộ kéo ra và quân của Ô Mã Nhi theo đường biển tiếp ứng. Tiếp đó, Trần Quang Khải đã cùng các tướng lĩnh khác như Trần Quốc Toản, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền mở cuộc tấn công đánh bại địch ở bến Chương Dương (thuộc huyện Thường Tín, Hà Nội bây giờ) - một trong những căn cứ quan trọng của địch.

Trận đánh của Trần Quang Khải là trận lớn vào bậc nhất, sau đó quân nhà Trần thừa thế tấn công, giải phóng kinh đô Thăng Long và giành nhiều thắng lợi liên tiếp như chém đầu Toa Đô, bắn chết Lý Hằng, quét sạch quân xâm lược Nguyên Mông khỏi đất nước.

Sau chiến thắng, Thái sư Trần Quang Khải cùng vua và các tướng lĩnh trở về Thăng Long. Cảm kích trước chiến thắng hào hùng của cả dân tộc, ông đã sáng tác bài thơ bất hủ mang tên "Tụng giá hoàn kinh sư" với bốn câu là "Chương Dương cướp giáo giặc /Hàm Tử bắt quân thù/ Thái bình nên gắng sức/ Non nước ấy ngàn thu".

Ở cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông vào năm 1288, Trần Quang Khải theo bảo vệ vua Trần Nhân Tông và thượng hoàng Trần Thánh Tông. Ông cũng góp phần to lớn vào việc đập tan toàn bộ đạo quân hùng hậu và thiện chiến của nhà Nguyên do tướng Ô Mã Nhi cầm đầu.

Tháng 7/1294, dưới thời vua Trần Anh Tông, Trần Quang Khải qua đời vì bệnh. Sách Khâm định việt sử thông giám cương mục viết: "Trần Quang Khải lúc làm tướng võ, khi thì làm tướng văn, giúp vương nghiệp nhà Trần, uy danh sánh ngang với Quốc Tuấn".