trước rất trong nhưng rồi từ làn sóng đô thị hóa tràn đến, nhiều người nảy sinh ý định chiếm dụng con rạch để biến thành nơi mua bán hoặc mở rộng diện tích nhà. Từ đó, con rạch bị thu hẹp, nước dần đổi sang màu đen do hứng lượng lớn nước thải sinh hoạt, nhiều đoạn toàn rác. "Việc lấn chiếm xảy ra nhiều năm rồi, chính quyền địa phương cũng nghiêm cấm, không cho cơi nới nhà cửa nhưng để giải quyết triệt để, trả lại sự thông thoáng thì rất khó" - người dân này nói. Mất hẳn dấu tích Rời rạch Chín Xiểng, chúng tôi đến rạch Lăng nhánh 1, đi dọc hẻm 80 Dương Quảng Hàm (quận Gò Vấp), trước mắt là dòng chảy khá "teo tóp" - từ 2,5 m rồi nhỏ dần, có chỗ chỉ còn 1 m. Thậm chí, có đoạn tìm mãi không thấy nơi nước chảy mà chỉ thấy nhà, như đối diện nhà số 80/12/204 là dãy nhà trọ nằm gần như trọn vẹn trong lòng rạch. Nói lý do khảo sát lòng rạch, chúng tôi tiến vào dãy nhà trọ để đi ra phía sau. Nhìn con rạch càng đáng thương bởi không chỉ bị bóp nghẹt mà nhiều khúc còn bị "bức tử" bằng rác và xà bần. Chúng tôi hỏi nguồn gốc dãy nhà trọ, ông Tư - chủ nhà trọ - cho biết ông cất dãy nhà trọ từ năm 2000, phần xây dựng đều nằm trong phần đất được cấp giấy chứng nhận, không có lấn chiếm (!?). Nói xong, ông than thở bên phía đối diện sửa nhà rồi đổ xà bần ra rạch nên nguy cơ bít dòng chảy cao. Tình trạng tương tự xảy ra tại rạch Bến Bồi 2, phường 13, quận Bình Thạnh. Nếu không có sự hướng dẫn của người dân địa phương thì bất cứ ai từ nơi xa tới đều không thể biết ở đây từng có con rạch nhộn nhịp hai bên bờ. Chỉ tay vào đống rác ngay đầu hẻm 341 Nguyễn Xí, chị Tuyết - một người dân - nói "đó là con rạch Bến Bồi 2"… Sau đó, trong sự ngơ ngác của chúng tôi, chị cho biết chị sống ở đây từ năm 1987. Lúc trước con rạch rộng 4 - 5 m, người ta chèo ghe đi đặt trúm bắt lươn. Mấy năm nay, rạch bị bồi lắng rồi bị lấn chiếm, rác rất nhiều nên nhiều đoạn còn 2 m, có đoạn dưới 1 m. Tại hẻm 351 Nơ Trang Long, rạch Bến Bồi 2 chạy qua có thể nói là đoạn bị "đánh cắp" kinh khủng nhất bởi hàng chục hộ dân, nhìn từ xa có điểm chỉ còn 0,5 m chiều rộng. Nối Bến Bồi 2 là Bến Bồi 1, tình cảnh cũng không khác gì với rác và môn dại mọc đầy, nhiều nơi bước xuống nhún chân mà không sợ lún. Khi bước xuống, chúng tôi giật mình vì lũ chuột bung chạy - con nào cũng to, chạy tán loạn vào nhà dân. (Còn tiếp)