headline: የሴቶች የ10 ሺህ ሜትር ሪከርድ ከየት ተነስቶ አሁን ካለበት ደረሰ?
text: ትውልደ ኢትዮጵያዊቷ ሲፋን ሀሰን ትናንት በ10 ሺህ ሜትር የሴቶች ሩጫ አዲስ የዓለም ክብረ ወሰን አስመዝግባለች። አትሌቷ እአአ በ2016 በኢትዮጵያዊቷ አትሌት አልማዝ አያና ተይዞ የነበረውን ክብረ ወሰን በማሻሻል ነው አዲስ የዓለም ሪኮርድ ያስመዘገበችው። ሲፋን በአገሯ ኔዘርላንድ ሄንጌሎ የተካሄደውን የ10 ሺህ ሜትር ውድድር በ29 ደቂቃ ከ6 ሰከንድ 82 ማይክሮ ሰከንድ መጨረስ ችላለች። ከዚህ በፊት ኢትዮጵያዊቷ አትሌት አልማዝ አያና በአውሮፓውያኑ 2016 ውድድሩን በ29 ደቂቃ ከ17 ሰከንድ 45 ማይክሮ ሰከንድ በመጨረስ ነበር ሪከርዱን መያዝ የቻለችው። የሴቶች የ10 ሺህ ሜትር ሪከርድ ጉዞ የዓለም አቀፉ አትሌቲክስ ማህበር (IAAF) በይፋ በ10 ሺህ ሜትር የሴቶች ውድድር ሪከርዶችን መመዝገብ የጀመረው በአውሮፓውያኑ 1981 ሲሆን በወቅቱ የመጀመሪያውን ሪከርድ ያስመዘገበችው የቀድሞ የሶቪየት ሕብረት አትሌት ዬሌና ሲፓቶቫ ነበረች። ያስመዘገበችውም ሰዓት 32 ደቂቃ ከ17 ሰኮንድ 20 ማይክሮ ሰከንድ ነበር። በመቀጠል አሜሪካዊቷ ሜሪ ዴከር 1982 ላይ ውድድሩን 31 ደቂቃ ከ35 ሰከንድ 3 ማይክሮ ሰከንድ በማጠናቀቅ ክብረ ወሰኑን የግሏ ማድረግ ችላ ነበር። ነገር ግን በቀጣዩ ዓመት ሌላኛዋ የሶቪየት ሕብረት አትሌት ሊዩድሚላ ባራድኖቫ 31 ደቂቃ ከ35 ሰከንድ 01 ማይክሮ ሰከንድ በማስመዝገብ ክብረ ወሰኑን ተረክባለች። በዛው ዓመት 1983 ላይ ሶቪየት ሕብረት ውስጥ በተካሄደ የ10 ሺህ ሜትር ውድድር አሁንም ከሶቪየት ሕብረት የተገኘችው ሬይዛ ሳድሬይዲኖቫ ክብረ ወሰኑን በማሻሻል የግሏ ማድረግ ብትችልም በቀጣዩ ዓመት ሌላኛዋ የሶቪየት ሕብረት አትሌት ኦልጋ ቦንዳሬንኮ 31 ደቂቃ ከ13 ሰከንድ 78 ማይክሮ ሰከንድ በማስመዝገብ ክብረ ወሰኑን ተረክባታለች። እአአ 1985 ላይ ኖርዌይ፣ ኦስሎ በተካሄደው የሴቶች የ10 ሺህ ሜትር ውድድር ደግሞ ኖርዌያዊቷ ኢንግሪድ ክሪስቲያንሰን 30 ደቂቃ ከ59 ሰከንድ 42 ማይክሮ ሰከንድ በሆነ ሰዓት ውድድሩን በማጠናቀቅ ክብረ ወሰኑን የግሏ ማድረግ ችላ ነበር። ነገር ግን በቀጣዩ ዓመት አሁንም ኦስሎ ላይ በተካሄደው ውድድር በራሷ ተይዞ የነበረውን ሪከርድ በማሻሻል 30 ደቂቃ ከ13 ሰከንድ 74 ማይክሮ ሰከንድ አስመዝግባለች። ይህ ሪከርድ በማንም ሳይደፈር ለ7 ዓመታት መቆየት ችሏል። እአአ 1993 ላይ ግን በቤጂንግ፣ ቻይና በተካሄደው የሴቶች የ10 ሺህ ሜትር ውድድር ቻይናዊቷ ዋንግ ዡንሺያ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ውድድሩን ከ30 ደቂቃ በታች በመጨረስ ትልቅ ክብረ ወሰን ማስመዝገብ ችላለች። ውድድሩንም 29 ደቂቃ ከ31 ሰከንድ 78 ማይክሮ ሰከንድ በሆነ ሰዓት ነው ያጠናቀቀችው። ይህ ሪከርድ ሳይሰበር በርካታ ዓመታትን በመቆየቱ ቻይናዊቷ ዋንግ ሌላ ታሪክ መስራት ችላለች። ከሲፋን ሀሰን የዚህ ዓመት ሪከርድ በፊት በ31ኛው የብራዚል ሪዮ ኦሎምፒክ የ10 ሺህ ሜትር ሴቶች የሩጫ ውድድር ላይ ነበር አልማዝ አያና የዓለም ሪኮርድ በማሻሻል ያሸነፈችው። አልማዝ አያና በጥሩነሽ ዲባባ ተይዞ የነበረውን በ14 ሴከንድ 33 ማይክሮ ሴከንድ ነበር ማሻሻል የቻለችው። ትናንት ምሽት በተካሄደው ውድድር ደግሞ ሲፋን  የ10 ሺህ ሜትር ሪኮርድ በእጇ አስገብታለች። "በሄንግሎ የዓለም የሴቶች 10 ሺህ ሜትር ሪከርድ ማሻሻሌ ለእኔ ህልም ብቻ የሚመስል ነገር ነበር። ነገር ግን አሳክቼዋለው'' ብላለች ትውልደ ኢትዮጵያዊቷ ሲፋን። ''ለቶኪዮ ኦሎምፒክ ለመዘጋጀት ስናደርግ የነበረውን ጠንካራ ልምምድ በደንብ የሚገልጽ ውጤት ነው። ከደች አድናቂዎቼ ጋር ይህንን ድል በማግኘቴ በጣም ደስ ብሎኛል'' ብላለች። የ28 ዓመቷ አትሌት እአአ በኳታር፣ ዶሃ በተካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና ላይ በ10 ሺህ፣ በ1 ሺህ እና 5 መቶ ሜትር ውድድሮች የወርቅ ሜዳሊያ ባለቤት መሆኗ ይታወሳል። በሚቀጥለው የቶኪዮ ኦሎምፒክም በርካቶች ከምሥራቅ አፍሪካዎቹ ኢትዮጵያና ኬንያ አትሌቶች ጋር ትንንቅ እንደምታደርግ ከወዲሁ እየገመቱ ነው። ሲፋን ሀሰን ማናት? በአዳማ ከተማ የተወለደችው ሲፋን፤ ገና የ15 ዓመት ወጣት ሳለች በስደት ከአገር እንደወጣች እና በለጋ ዕድሜዋ ብዙ ውጣ ውረዶችን ለማለፍ መገደዷን ትናገራለች። ወደ ትምህርት ቤት በሩጫ ትሄድ እንደነበረ እና ለአትሌቲክስ ስፖርት ፍቅር ያደረባት ገና ታዳጊ ሳለች እንደሆነ ታስረዳለች። ወደ ኔዘርላንድስ ካቀናች በኋላ አትሌቲክሱን አጠናክራ እንደያዘችም ትናገራለች። "የቤት ውስጥ ረዥም ርቀት ውድድር አልወድም፤ አሰልቺ ይመስለኛል። እንደውም አልወዳደርም ብዬ ትቼው ነበር። አሰልጣኜ ነው ካልተወዳደርሽ ያለኝ። እኔም የ1500 ሜትር ሩጫዬ ደካማ ስለነበር 'እራሴን መቅጣት አለብኝ' ብዬ ነው ወደ ትራኩ የገባሁት። ከዚያም ወርቅ አገኘሁ። በጣም ተደስቼበታለሁ" ትላለች ሲፈን። በተለያዩ ርቀቶች እየተወዳደረች አመርቂ ውጤት የምታስመዘግበው ሲፋን ለዚህ ምሥጢሩ ጠንክሮ ልምምዶችን ማድረግ እና ትዕግስተኛ መሆን ነው ትላለች። "አሸነፍኩም አላሸነፍኩም የውድድሩን ቪዲዮ ቁጭ ብዬ እመለከታለሁ። ትኩረቴን እና ሙሉ ጊዜዬን ለአትሌቲክሱ ነው የምሰጠው" ትላለች። ከአትሌቲክስ ጎን ለጎን በኢንቨስትመንት ተሰማርታ እራሷን እና ሌሎችን የመርዳት ጅማሬ ላይ እንዳለች ሲፋን ትናገራለች። በአዲስ አበባ ሩፋኤል ተብሎ በሚጠራው ስፍራ እና ከአዲስ አበባ ወጣ ብሎ በሚገኘው ሱሉልታ ከተማ ኢንቨስት ለማድረግ ጥረት እየደረገች መሆኗን ታስረዳለች። "ያው እኔ ገና ታዳጊ አትሌት ነኝ። እንደሌሎቹ ያስቀመጥኩት ሚሊዮን እና ቢሊዮን ገንዘብ የለኝም" የምትለው ሲፋን ባደገችባት አርሲ ውስጥ በሚገኙ ትንንሽ ከተሞች ላይ ኢንቨስት የማድረግ ዕቅድ አላት።