headline: Real Estate: I nwere ala? Lee ihe ọ ga-eri gị ịrụ ụlọ ma i nwee nde naịra ise
text: Dịka otiegwu Igbo a ma ama bụ Oliver de Coque siri gụọ n'egwu, ekpere nwa afọ Igbo ọbụla bụ "ka ọ rụọ ụlọ nke ya." Ịrụ ụlọ bụ egwu ndị ọ kara obi n'ihi na ọ dịka ịchị ụtaba n'aka na-agba egwu. Mana ọ bụ ebe aka rụrụ nwaanyị ka ọ na-ekonye di ya n'ihi na i nwee ala ma jidekwa ihe dika nde naira ise (₦5million), ị ga-enwe ike ịrụta ụlọ ị ga-akpọ nke gị. Na nkọwa ya, ọkachamara n'ihe ewumewu nke Bekee kpọrọ 'Architecture' bụ Obinna Ogbuokiri kọwara BBC Igbo na onye nwere ala ma jide nde naira ise nwere ike iji ya rụta ụlọala. Ụlọahụ ga-enwe n'ime ya; ọnụụlọ atọ maọbụ anọ- ebe nnabata ọbịa, ebe erimnri, usekwu na ụlọmposi. Ego ahụ zukwara gị ịgba ya bụ ụlọ ngwuru (fence), ma gbapuo mmiri (borehole). Lee ihe ndị ọ ga-eri gị dịka Obinna, onye nwe 'Cartouche Shelter Limited, Owerri' siri kọwaa: 1. Okporoigwe( (12mm by 12 mm) ₦2,200 x okporo 100 = ₦220,000 2. Akpa Simenti - 400 x ₦2500                                         = ₦1,000,000 3. Blọk @5000× ₦40                                                        = ₦200,000 4. 'Tipper' aja ọcha - 12×₦15,000                                   = ₦180,000 5. 'Tipper aja ụpa (laterite) 20 trips× N7,000                  = ₦140,000 6. Ịwa ntọala ụlọ n'ọnụ N500×50 partitions                  = ₦25,000 7. Ego ọrụ (Workmanship) n'ọnụ ₦40×5000 blọk        = ₦200,000 8. Osisi  e ji akụ elu ụlọ                                                 =  ₦500,000 9. Gbamgbam( stoned-coated aluminium)                =₦ 1, 200,000 10. Ọnụ ụzọ @ 7x 20,000 =                                         =₦140,000 11. Mpio (Aluminium Window) - 10x N22,000        = ₦200,000 12. Ite aja (Plastering)                                             =   ₦100,000 13. Uhie na ite uhie                                                = ₦250,000 14. Sink @ 3x N5000                                              = ₦15,000 15. Water Closet                                                    =  ₦15,000 16. Akọrọngwa latrik na itinye ya                         = ₦200,000 17. Ịgbapu mmiri(borehole)                                =  ₦120,000 18. Ido ngwuru (fencing):                                   =  ₦800,000 Usoro ị ga-agbaso na ihe ọ ga-eri gị: Ihe mbụ onye na-arụ ụlọ ga-eme bụ ilezi anya mapụta ntụzi eserese ụlọ ahụ n'ala ebe a chọrọ ịrụ ya. Ogbuokiri kwuru na ọ bụ n'oge a ka a ga-eji osisi a kpodoro n'ala mapụta ọnụ ụlọ dịka o si dị n'akwụkwọ iji doo anya(architectural design) ka a ghara inwe nghọtahie ọbụla. I nwere ike ịkpụ blọk maọbụ zụrụ nke a kpụrụ akpụ. Ọ ga-ewe ihe dịka blọk puku ise maọbụ puku asaa ịrụta ụlọ ala nwere ọnụ ụlọ atọ maọbụ anọ. Ndị ọrụ ụlọ doro anya kwuru na mmadụ iji aka ya kpụọrọ onwe ya blọk na-aka mma karịa ịzụ nke a kpụrụ akpụ. Mana ọ bụrụ na ọ dị gị ọsọ ọsọ, i nwere ike ịzụ blọk gị. Ogbukiri dụrụ ọdụ ka ị zụrụ ya n'aka ndị nwere igwe na-akpụ blọk n'ihi na ''nke ha na-esi ike." Ọ dọkwara ndị mmadụ ji aka ha akpụrụ onwe ha blọk aka na nti banyere ịkpụ blọk n'udummiri sị, "mmiri nwere ike izo mebie blọk a kpụrụ akpụ." Dịka Ogbuokiri siri rụtụ aka, a na-awa ntọala n'ibe n'ibe nke ndị ọrụ ụlọ kpọrọ "partitions." Ịrụ ụlọala nwere ọnụ ụlọ atọ maọbụ anọ ga-eri ihe dịka 'partitions' iri ise nke ọ kọwara e ji ihe dịka narị naịra ise maọbụ isii egwu. O nwere ike dakarịa ma ọ bụrụ ala siri ike maọbụ na ọ bụ ala okwute. E gwucha ihe ndị a aga agwa aja, okwute na simenti were wụọ ala ahụ e gwuru rute n'ogogo a kpọọ 'damp proof course' na bekee ma were akpa wakịrịwakịrị kpuchie ya. Nke a bụ iji gbochie miri si n'ala idebata n'ahụ aja ụlọ ma a rụchaa ya. Ndụmọdụ ọzọ Ogbuokiri na-eneye onye na-arụ ụlọ bụ ịgba mbọ hụ na ọ wulitere ala ụlọ ahụ ka ọ karịa ogogo okporoụzọ iji gbalahụ ide ịwabata n'ụlọ ahụ. Ọ bụ ogogo blọk itoolu maọbụ iri ka a ga-edo site n'ogogo 'Damp Proof Course' were rute ogogo 'lintel' bụ ebe itinye ọnụ ụzọ na windo. Ọ bụ n'oge a ka a na-eji okporo igwe rụkọta blọk na-ejịkọta ụlọ ahụ ọnụ; ma ụzọ, windo na aja. I dochaa 'lintel', ọ ga-eri gị ogogo blọk atọ idorute elu ụlọ ala ebe o kwesiri, dịka Ogbukiri , onye bụkwa onye nkuzi ' 'Architecture' na 'Federal Polytechnic, Nekede', Owere. " Ọ bụ ebe ka ị ga-arụ 'concrete facial' nke  ndị mmadụ ji 'parapet" mara. Ọ na-ewu ugbua n'ihi na ha ji ya achọ ụlọ ahụ mma." Na nkọwa ya, ịrụ nke a nwere ike pụkụ narị naira anọ(N400,000). Ihe na-eso idolite ụlọ bụ ịkụ osisi nakwa mgbamgbam nakwa itinye ọnụụzọ na windo. Ogbukiri kọwara na 'aluminuim coated zinc bụ ụdị mgbamgba e jizi arụ ụlọ ugbua. Ọ gbakwara  ama na ọnụ ụzọ igwe nke a rụrụ na Naijrịa na-aka nke e si mba China tụbata esi ike. Ihe na-eso ihe ndị a bụ ite aja, itinye akọrọngwa latrik, mposi,afere e ji akwọ aka na ụmụ kirikiri ihe ndị ọzọ nakwa ite uhie. 1.  Inye ndị amaghị nke a na-akọ n'ọrụ iwu ụlọ( ndị adịgboroja) ọrụ Enyela ndị adịgboroja ọrụ ụlọ gị . Ọtụtụ ụlọ na-ada ugbua bụ maka na e nyere ya onye ihe edoghị anya ka ọ rụọ. 2. Mee ntule ụdị ala ị chọrọ iwu ụlọ na ya Ụfọdụ ala agaghị ebuli ụlọala, ebe ụfọdụ aghaghị ebuli ụlọ elu. Ọ bụ nnyocha ga-agwa gị nke bụ nke. 3.Nhazi ụlọ gị ọ dabanyekwara n'ihe iwu kwuru? Ogbuokiri dụrụ ọdụ sị, "Ọ dị mkpa i wegara ngalaba na-ahụ maka ewumewu nke steeti ị na-arụ ụlọ akwụkwọ were nata nkwado." "Emeghị otu a, ha nwere ike ịkụri ụlọ gị ma ị rụcha ya." 4. Ndị 'Omonile' nwere ike iji  gị n'ọrụ N' obodo ụfọdụ, ndị ntorobia nwere ike inye gị nsogbu ka ịkwụta ha ụgwọ tupu iwu ụlọ gị. Nke a bụ omenala a na-anụbu na mpaghara Naijiria ndị ọzọ mana ugbua nama abatala Ọka, a na-ahụzị ụdị agwa ọjọọ n'ala Igbo. Ya mere, ọ dị mkpa na-kwadoro akwado maka ụdị ihe a. 5. Gbalahụ iji akụrụngwa adịgboroja arụ ụlọ. Iji mee nke a Ogbuokiri sịrị  na ọka mma ịhapụ onye ọrụ doro anya ka ọ zụọ akọrọngwa e ji arụ ụlọ.