headline: Gịnị mere ọnụ ego dọla ji arị elu na Naịjirịa?
text: Na Naịjirịa taa, ọnụ ego otu dọla bụ N710 n’ahịa nzuzo. Nke a mere ndị mmadụ ji ebe akwa maka na ọ bụbu N170 na 2015 mgbe onyeisiala Buhari batara n’ọchịchị.  N’etiti 2015 na 2021, ọnụ ego naira bidoro njem kpụwa ọnụ ala n’ebe dọla nọ. Dr. Bongo Adi bụ onye nkuzi n'ụlọakwụkwọ 'Lagos Business School', kwuru na ndị onyeisiala họputara n’ihe gbasara akụnaụba amachaghị ihe ha na-eme nke mere na atụmatụ ha na-ewepụta enweghị nke nwere isi. Nke abụọ, Adi kwuru na dọla dị ụkọ na mba ụwa nile n'ihi agha Ukraine na Rọshịa. Onye ọzọkwa bụ Oriaku Gloria Jarigbe kwuru na ụgwọ naịjirịa ji dị ọtụtụ n'ihi ọtụtụ ego gọọmentị bitere. Oriaku Jarigbe bụ ọkachamara n'okwu mgbakọ na nhazi ego. Dr. Bongo Adi kwu na ka ọ dị ugbua, ọtụtụ ihe emebiela, mmezite ya ga-ara ahu. Mana ihe atọ a nwereike inyeaka gbọta ya: 1.      Ka e wepụ 'Subsidy' – Mana e wepu ya, ihe ga-esiri ndị mmadụ ike karịa ka ọ dị ugbua. Cheta na 'subsidy' bụ ego gọọmentị Naịjirịa na-akwụ iji mee ka ọnụego mmanụ ụgbọala dị obere. 2.      Igbanwe ndị ọchịchị ugbua ma tinye gọọmenti ọhụrụ. A na-ele anya n’afọ 2023, ọchịchị ọhụrụ ga-adị nke nwereike ibute atụmatụ ọhụrụ nke ga-agba eziokwu niile n'anwụ. 3.      Ime ka mmanụ anyị na-egwupụta gbagokwuo elu ka e nweike reta ezigbo ego na ya. Mana ka ọ dị ugbua, ndị ohi na-ezu ụfọdụ mmanụ anyị na-akọpụta na Naịjirịa. Nke a mere na ego dọla a na-ereta na ya anaghị ezu. Ọkammụta Frank Ojadi, bụkwa onye nkuzi na 'Lagos Business School',  sị na ọnụ ego dọla ga na-arị elu ruo mgbe a ga-enweta atụmatụ nke ga-egbochi ndị ohi izuru mmanụ agbịdị anyị na-emepụta. Ọ sikwa na Naịjirịa kwesịrị ileba anya i na-eresi ndị mba ọzọ gaasị maka na gaasị anyị nwere dị ọtụtụ. Mana oriaku Gloria Alaribe, kwuru na gọọmenti ga-eme ka nchekwa dị, ka ndị na-akọ ugbo nweike laghachị n’ụgbo ha. "Ọkụ alatrik kwesịrị idikwa ka ndị na-emepụta ihe nwee ike imepụta ihe anyi ga na-eresi mba ndị ọzọ," Jarigbe kwuru. "Anyị ga-ebelata kwa aka n’itubata ihe ma na-eri ihe anyị na-emepụta n’obodo anyị."