headline: Igbo Culture: Ezenwaanyị, Ugoeze, Iyom na echichi ndị ọzọ a na-echi ụmụnwaanyị n'ala Igbo
text: Echichi bụ ihe a na-eme iji kwanyere ụfọdụ ụmụnwoke nakwa ụmụnwaanyị ugwu pụrụiche n'obodo maka ọrụ ọma ha na-arụ. Igbo tụrụ ilu sị na 'ezi aha karịrị ego', 'onye a na-akpọ nwere nke ọ na-eme'. Nke a pụtara na onye e chiri echichi n'obodo nwere ihe ọma o mere, nke mere e jiri nye ya ezi aha echichi. N'ala Igbo, e nwere echichi ndị a na-echi ụmụnwoke gụnyere nze, ọzọ, ichie, Igwe dgz. Mana akụkọ a ga-eleba anya n'echichi a na-echi ụmụnwaanyị igosi uru ha bara nakwa ọrụ ha na-arụ Echichi ndị a dị iche iche dịka obodo si dị iche iche n'ala Igbo mana ha niile na-egosi nkwanye ugwu nye ndị e chiri ha. Nze Ifeanyichukwu Obindi Ikechukwuma bụ onye omenala Igbo doro anya ma bụrụkwa otu n'ime ndị Ogbaru Nnewi kọwara ihe banyere echichi ndị a. Ọ sị na etu e si echi ụmụnwoke echichi dịka nze na ọzọ, ka e si echi nwaanyị echichi dị iche iche dịka Ekwe (Nnewi) mana omenala na-eso ya anaghị ejucha eju ka nke nwoke. "Echichi a na-echi ụmụnwaanyị bụ iji kwanyere ya ugwu n'ihe o meere ndị obodo" "O nwere ndị a na-echi 'Adaugo', 'Adaukwu' nke obodo ha maka iwetere obodo otu ihe maọbụ nke ọzọ". Nze Ifeanyi sị na a naghị echi ụmụnwaanyị echichi dịka Nze maọbụ ọzọ n'ala Igbo kama nkwanye ugwu ka a na-akwanyere ha. "A na-echi ụmụnwaanyị echichi ndị a, ha anaghị eyi okpu isiagụ maọbụ okpu agọrọ ndị nze na ọzọ, ha na-afụ naanị ịchafụ" Nze Ifeanyi sị na ọ bụghị onye okenye ọbụla tozuru ogogo ichi nwaanyị echichi n'ala Igbo. Ọ sị na ndị na-echi ha echichi bụ Igwe maọbụ Eze, onye ọzọ nwekwara ike ichi ha echichi bụ onyeisi ọha obodo a kpọrọ 'president general'. Ọ gara n'ihu kọwaa na ọ bụghị naanị n'obodo a mụrụ nwaanyị maọbụ nke di ya ka a na-echi ya echi echi. "Obodo ọzọ nwereike ichi nwaanyị echichi maọbụrụ na o nwere ihe o meere ha nke zuru ichi ya echichi ahụ." Ọmụmatụ echichi ndị a gụnyere; Ezenwaanyị - Nke a bụ echichi a na-echi nwaanyị dịka onye ndu n'obodo ya. Obodo dịka Anioma na Delta Steeti nwere Ezenwaanyị a na-akpọ Ọmụ Anioma. Ọ bụ ya na-ahụ maka ụmụnwaanyị, ahịa nakwa arụsị ndị obodo. Ezenwaanyị a (Omu) anaghị alụ di, ọ bụ nwoke ma bụrụkwa nwaanyị. Iyom (Otu Odu) - Nke a bụ echiche e mere naanị ụmụnwaanyị n'ala Igbo. Ụmụnwaanyị a na-echi ya bụ ndị nwere agba n'obodo. Ọ dị ka echichi Igbo ọzọ a na-echi ụmụnwoke. Tupu e chie nwaanyị ọbụla echichi a ọ na-enwete nkwado n'aka di ya, ụmụnne nakwa ụmụnna ya. A na-ahụta kaarị echichi Iyom n'obidi dị iche iche n'Anambra Steetị. Ugoeze - Dịka aha ya siri dị pụtara 'ugwu' dịịrị onye Eze, ọ bụ echichi a na-echi nakwa aha a na-etu nwunye Igwe maọbụ Eze. A na-echi ya nwaanyị ọbụla e chiri di ya Eze maọbụ Igwe obodo, ọrụ ya bụ ịhụ maka ọ dị mma ụmụnwaanyị nakwa ụmụaka n'obodo. Lọlọ- Nke a bụ otu n'ime echichi a na-echi ụmụnwaanyị n'ala Igbo. A na-echi ya nwaanyị nwere bara ọgaranya. Ụfọdụ na-ekwu na ọ bụ echiche e chiri nwaanyị ọbụla e chiri di ya ichie (chief). E nwekwara echichi ndị ọzọ a na-echigaasị ụmụnwaanyị n'ala Igbo. Ụfọdụ ụmụnwaanyị na-echi echi Chief, ọkachasị n'oge ọgbara ọhụrụ. Nze Ifeanyichukwu sị na ọ bụrụ na ọha obodo chọpụta ọrụ nwaanyị ahụ na-arụ n'obodo, ha ga-akpọtụrụ ya ka e chie ya echichi. Ọ bụrụ na o nwee mmasị, ọ ga-ahọrọ aha echichi ya, ndịisi obodo tụlee ya, ọ dị ha mma ha ga-echi ya echichi ahụ. Nwaanyị ahụ ga-eme omenala dị n'ichi ya echichi ahụ. N'ụbọchị ahụ, a ga-akpọku ọha obodo, nwaanyị a ga-ejikere ọfụ ma pụta n'ihu ọha obodo ebe igwe maọbụ onyeisi obodo ga-echi ya echichi. E chichaa ya echichi ahụ, a ga-enye enye ọdụ enyi, nza, akụpe, mgbanolu, mgbanaka, mgbanụkwụ na ihe ndị ọzọ. A ga-akọwakwara ya ihe ndị ahụ pụtara tupu e yinye ya n'ahụ ma kpunye okpu ma sị ọha mmadụ tuo ya aha echichi ya. Aha otutu a na-etu ụmụnwaanyị e chiri echichi dị iche iche dịka aha ha siri chọọ maọbụ ndị chiri siri chọọ. Ụfọdụ aha otutu ndị a gụnyere; Adaọha, Adaukwu, Osodieme, Odoziobodo, Nneọha, Agunwaanyị, Odoziakụ dgz.