headline: Hepatitis: Ọrịa Hepatitis A, B, C, D na E ha enwere ngwọta?
text: Ọrịa Hepatitis na-egbu otu onye n'ime tịmkọm tịmkọm iri atọ (30 seconds) ọbụla, n'akụkụ ụwa niile. Nke a bụ dịka ngalaba 'World Health Organisation' siri kwuo, n'akwụkwọ ozi ha wepụtara iji maa ọkwa maka ụbọchị ncheta ọrịa Hepatitis nke afọ 2021. Ọ bụ n'ụbọchị iri abụọ na asatọ nke ọnwa Julaị ọbụla ka a na-eme ncheta a. Isiokwu emume nke afọ a bụ "Hepatitis anaghị eche mmadụ", nke a bụ iji gosi na ọ dị mkpa mmadụ ichekwa onwe ya. BBC Igbo edebuola akụkọ kọwara maka ọrịa Hepatitis nke ọma, pịa aka ebe a. Mana akụkọ nke a bụ iji kọwaa ndịịche dị n'ụdị ọrịa Hepatitis dị icheiche e nwere nakwa etu ị ga-esi chekwaa onwe gị. Hepatitis A, B, C, D na E - Kedụ etu ha siri yie? Otu ihe gbara ọkpụrụkpụ maka ụdị ọrịa Hepatitis ọbụla bụ na ha ncha na-emetụta umeji mmadụ (Liver). Njirimara ha, nke bekee na-akpọ symptoms na-abụkarị otu ụdị ihe mana ọ bụ nnyocha ga-egosi kpọmkwem ụdị nke mmadụ nwere. Njirimara ndị a gụnyere: Ka anyị tulezie ndịiche dị na ụdị Hepatitis e nwere. Hepatitis A (HAV) Iji chekwaa onwe gị: Dịka WHO siri nye ntuziaka, ụzọ ị ga-esi gbochie Hepatitis A gụnyere: Nke a so n'otu ụdị Hepatitis kacha anụ ndị mmadụ ịkpakwụ n'ụwa niile. WHO na-ekwu na mmadụ puku narị asatọ na iri abụọ (820,000) nwụrụ n'ihi orịa a naanị n'afọ 2019. Hepatitis B so n'ọrịa kacha akpata ọrịa akpụ umeji (liver cancer). Etu e si ebute ya bụ: Ọ bụrụ na mmadụ bute nje a n'okenye, ọ na-aka njọ karịa onye butere ya na nwata. Iji chekwaa onwe gị: Ọ bụ n'afọ 1972 ka ndị nnyocha sayensị atọ: Michael Houghton, Harvey Alter na Charles Rice chọpụtara nje a. Nchọpụta a ka e ji nye ha nturuugo 'Nobel Prize in Medicine' n'afọ 2020. Iji chekwaa onwe gị: Hepatitis D Hepatitis D na-emekarị naanị ndị nwere maọbụ ndị rịabugoro ọrịa Hepatitis B. Mgbe ọ dị otu a, a na-akpọ ya 'coinfection'. Ụzọ kacha mfe esi egbochi ya bụ ịgba ọgwụ mgbochi nke Hepatitis B. WHO kwuru na ọnụọgụgụ ndị na-ebute nje a na-agbada agbada n'ihi na ọgwụmgbochi Hepatitis B dị ebe niile. Hepatitis E A na-ebutekwa ụdị nje nke a site n'ịṅụ mmiri adịghị ọcha, ọ kachasị nke nsị banyere n'ime ya. Ọ bụ mba na-emepechaghị emepe ka ụdị Hepatitis nke a kacha enye nsogbu, dịka WHO siri kwuo. Hepatitis E nwere ọgwụ mgbochi nke ndị mba Chaịna rụrụ. Naanị na mba ahụ ka ị ga-enweta ya bụ ọgwụ. Mana ọrịa a na-eji aka ya ala n'ime abalị isii maọbụ asatọ nje  ya jiri banye n'ahụ mmadụ Iji zeere ya: