headline: Kornaavaayiras: Biyya dhibee Covid-19 ittisuun milkaa'aa jirtu
text: Fiixee bantii lafaa gara Kaabatti kan argamtu odolli Ayiislaand,tamsa'ina koronaavaayirasii to'achuurratti biyyoota addunyaarraa tarkaanfii adda ta'e fudhatte. Naannoo Noordiik jedhamutti kan argamtu odolli kun weerara vaayirasii haaraa kana to'achuu akka dandeesseetu himamaafi jira. Ji'oota lamaan darba keessatti namoota vaayirasichaaan qabaman adda kan baafte yoo ta'u, namoonni 4 du'aniiru. Biyyaattin tooftaan ittiin to'achuu dandeessees,  namoota vaayirasichaan shakkaman qorachuu cimsuudha. Dhaabbanni Fayyaas tarkaanfii kana gorsaa ture. Namoonni sakatta'aman kanneen shakkaman ykn saaxilamoo ta'aan qofaa miti, namni fedhisaatiin qoratamuu barbaade hundatu qoratama. Kana malees,Namoota haaraa vaayirasichi qabe wal'aanuun gumaachaa qaba. Biyyoota addunyaa kanneen biroo keessatti garuu, namoonni akka manasaanii turan ykn addatti fo'utu baratame. Odola kanatti garuu dhaabbileen fi manneen kuusaa gargaaraa  banaadha, hojii idileesaanii hojjatu. Barattoonni  muraasni barnootasaaanii ittifufanii barataa jiru garuu, namoonni 20 ol akka walitti hinqabamne dhorkameera. Biyyattin keessaatti namni jalqaba  vaayirasichaan qabame otoo hin beekamiin dursitee qorannoo eegalte. Tursitoota biyyoota garaa garaa irraa  biyyatti seenanis ta'ee, lammileeshi biyyoota birootti imalanii deebi'an qorata turte. Ogeeyyiin akka himanitti, tarkaaanfiin kun vaayirasichi hawaasa keessa tamsa'ee akka hin daddarbine to'achuuf tarkaanfii ijoo fudhatame. Anga'ooti Ministeera Fayyaa biyyatti akka jedhanitti,biyyisaanii qo'annoo  dursitee eegaluun biyya jalqabaa ta'uu hin ooltu. Lammileen biyyattis mallattoon dhibichaas otoo irratti hin mul'atiin dhaabbilee fayyaa dhaqanii akka qorataman qondaalonni fayyaa biyyattis gaafataa turan. Namoota  vaayirasichaan qabaman  wajjiin tuttuqaa\hariiroo kanneen qabanis addatti  baasanii  hordofu. Tooftaan kanaan biyyoota Eshiyaa kanneen akka Singaappooritti namoota yakka qoratanitti fayyadamuun vaayirasichaan namoota qabamuun shakkaman addaa baasuuf ittifayyadamaniiru. Tooftaan kanaan namoota mallattoo otoo hin agarsiisin qorataman keessaa harka walakkaa adda baasuun danda'ameera. Amma Wixata darbeetti uummata biyyatti keessaa harki 6 qoratamaniiru. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa akka jedhutti ,lakkoofsa ummata addunyaa wajjin wal cina wayita madaalamu lakkoofsa olaanaadha. Biyya tamsa'inni vaayirasichaa itti hammaate Ameerikaan uummata miliyoona hedduu qabdu keessaa harka 0.4 qoratte, harki caalu kanneen mallattoo dhibichaa agarsiisani. Ammas qorachuu itti fuftus, namoota mallattoon irratti mu'ateef saaxilamoo ta'an irratti xiyyeeffatte. Kanaafuu ,qorannoo  gaggeessituun odeeffannoo barbaachisaa kan qabdu Ayiislaand qofadha jedhame yaadama. Torban lamaan darban  lammileen biyyatti qo'annoo bilisaan akka gaggeessan eeyyamuun, to'annoo dhibichaarratti  bu'aa argamsiisuu miseensonni  jaarmiyaa saayinsii biyyatti ibsaniiru. Fuulduratti Ayiislaan  tarkaafiiwwaan sochiii hawaasaa  daangeessaan  otoo hin fudhatiin  dhibicha to'achuuf  kallattii qabaachuu abdanna jedhan. 'Addunyaan Ayiislaandirraa kan barachuu qabdu, murtoo  fudhatamu hundi  saayinsii kan bu'uureffate ta'uudha' jedhan ogeeyyiin.