headline: Ameerikaan ajjeechaa Gimbiitti raawwateen 'guddoo yaadda’uu' ibsite
text: Ministeerri Dhimma Alaa Ameerikaa ajjeechaa Sambata darbe Naannoo Oromiyaa Godina Wallagga Lixaa Aanaa Gimbiitti ''dhalattoota Amaaraarratti raawwateen guddoo yaadda’uu'' beeksise. Haleellaa ''suukaneessaa kanaan namoota maatii of biraa dhabanif gadda cimaa keenya ibsina,'' jedhaniiru Dubbii Himaan Waajjira Dhimma Alaa US Need Piraayis. Haleellaa Sambata darbe raawwateen namoonni hedduu du'uu malee meeqa akka ta'an aanga'oonni hin ibsine. Jiraattonni BBC’n dubbise hanga 250 gaha jedhaniiru. Ministirri Muumme Abiy Ahimad humnoonni nageenyaa tarkaanfii akka fudhataa jiraniifi hawaasi hunduu gahee isaa akka gumaachu waamicha taasisaniiru. Haleellaa kanaaf aangawoonnii, komishiniin mirga namoomaafi kanneen lubbun hafan hidhattoota Waraana Bilisummaa Oromo kan mootummaan ABO-Shanee jedhee waamu himatan. Hidhattooti garuu waakkatan, qorannoo walabaa gaafatan. Hidhattooti haleellaa walfakkaataa kana dura raawwataniifis himataniiru. Ajjeechaan kuni torban darbe Godina Gaambellaa magaalaa Gaambellaatti ajjeechaa raawwatee booda dhaqqabedha. Jiraataan Ganda Tolee jedhamtuufi bakka ajjeechaan raawwate jiru BBC’n har’a dubbise, namoonni haleellaa booda buqqa’an deeggarsa akka argataa jiran ibsaniiru. Ta’ullee, ammallee yaaddoo akka qaban himan. Itoophiyaatti waggoota muraasa darbanitti haleellaan sabaafi amantii bu’ureeffate irra deddeebiin mudataa jira. ''Lammiileen Itoophiyaa hundi hookkara mormuun, garaagartee isaanii karaa nagaan akka furan waamicha dhiheessina,'' jedhaniiru qondaalli alaa US Need Piraayis. Hidhattooti WBO ''Oromiyaa bilisa baasuuf'' socho’u ibsan waggoota muraasa darban lola humnoota mootummaa waliin taasisaniin gidduutti lammiileen hubamaniiru. ''Gabaasonni akkanaa as bahuu itti fufuun isaanii walitti bu’iinsa Itoophiyaa keessa adeemaa jiru atattamaan dhaabuun akka barbaachisu ergaa dabarsa,’’ jedhaniiru Piraayis. Araarri biyyaalessaa kanneen miidhamaniif haqa, kanneen badii raawwataniif immoo seera duratti akka dhihaatan taasisu qaba jedheera mootummaan Ameerikaa ibsa baase keessatti. MM Abiy Ahimad ajjeechaa lammiilee nagaarratti raawwate irra deebiin balaaleeffachuun kana dhaabuuf hunduu gahee isaa akka bahatu gaafataniiru. MM Abiy kana kana jedhan guyyaa Kibxataa duula biqiltuu dhaabuu marsaa afraffaaf eegalame yeroo eegalchiisanittidha. ''Yeroo biyya keenya kunuunsu jennu biyyi dachee qofa osoo hin taane namasaa dabalateeti. Har’a baandoti loltuufi poolisii fuulduratti loluu hin dandeenye, lammiilee nagaa Itoophiyaa haala sukaneessaan ajjeesu. Kana dhaabsisuun hunduma keenyarraa eegama,'' jedhan. Mootummaan baatii darbee eegalee hidhattoota kanarratti oppireeshinii waraanaa eegaluu ibseera. Taatullee, hidhattooti torban darbe Dambi Dolloofi Gimbiitti haleellaa raawwataniiru. Haleellaa magaalaa Gaambellaatti raawwateefi lola adeemsifameenis namoonni 40 ol ajjeefamuu BBC’n maddeen eeree gabaasee ture. Mootummaan federaalaa ibsa Wiixata baaseen ''hojiin seera kabachiisuu mootummaan eegale gareewwan shororkeessitootaan hin danqamu,'' jechuun ibseera. Hidhattooti WBO dhaaba TPLF Kaaba biyyattiitti mootummaa lolaa jiru walin wal ta’umsa uumuu kana dura beeksisaniiru. Paarlaamaan Itoophiyaa gareewwan lamaan galmee shororkeessitootaa jalatti galmesseera. MM Abiy ‘’Ministeerri Ittisa Biyyaa oppireeshinii kaleessa [Wiixata] eegalee jalqabeen, hojii barsiisuu cimaa [tarkaanfii] dalagaa jira. ''Ta’us, xiyyeeffannoo hooggansa hundaa kan barbaaduu ta’u hubachiisuun barbaada,'' jechuun ibsan. MM Abiy guyyaa Wixataa ergaa dabarsaniin bakkawwan haleellaan itti raawwatamanitti nagaafi tasgabbii deebisuun hojii isaanii ijoo akka ta’e himaniiru. ''Namni bakkeetti gadi ba’eeru eenyuyyu hin jiru. Amma humnootni nageenya addaa fi rayyaa ittisa biyyaa hanga tokko jiru,'' jechuun ture haala amma jiru jiraataan kuni BBC’tti kan himan. Haleellaa raawwateen jiraattonni ammallee rifaatuu keessaa hin baane ibsan. ''Reeffa hanga kana hunda agarree gara hojiitti deebi’uuf sammuun keenya hin dandeenye. Callisnee balbalaafi daandirra gaddaan teenyee jirra.'' Ajjeechaan erga Sambata raawwate booda Dilbataa eegalee owwaalchi jumlaa raawwataa akka ture jiraattonni ibsaniiru. ''Har’a awwaalchi hanga tokko xumurameera. Sanbata kan ajjeefaman keessa kan waraabessis kan nyaachuu jalqabe jira ture,'' jechuun haala rakkisaa keessa namoota akka owwaalan himan. ''Gama gargaarsaan qamadiin kuntaala 10 ykn 20 ta’u fi shukkaarri korojoo muraasa nuuf dhufeera. Koshoroo kaartoonii 6 ta’u nuuf kennaniiru, kaleessa ijoolleen isa nyaachaa turani.'' Namoonni miidhaman wal’aansa argataa akka jiran jiraataan kuni ibsaniiru. Ta’us, ammallee yaaddoo akka qaban ibsu. ''Ammayyuu yaaddoon jira, sababiin isaa hidhattoonni guyyaa sadii keessatti asii gadhiistanii hin baatan yoo ta’e deebinee hunda keessan ajjeesna jechuun nu dorsisaniiru,'' jedhan. Dhimma egeree miidhamtoota kanaarratti wanti gama aangawoota mootummaa jedhame hin jiru. Dhalattooti Amaaraa kuni bara Dargii goginsaafi beela Kaaba Itoophiyaatti hammaate hordofee gama Lixa biyyattii magariisa ta’etti kan qubsiifamanidha. Jiraattonni guyyaa kaleessaa dubbisne akka bakka biraatti qubsiifaman fedha akka qaban ibsuun ni yaadatama.