headline: Ni nini husababisha meno kuwa na rangi mbaya, na suluhisho ni nini?
text: Unaweza kuwa mmoja wa watu hao ambao hupiga mswaki asubuhi baada ya kunywa kikombe cha kahawa. Au watu wanaopiga kabla. Kwa njia yoyote, swali ni: Jinsi bora ya kuzuia harufu mbaya: unapaswa kupiga mswaki meno yako mara tu baada ya kuamka au baada ya kula mlo wako wa kwanza? Wataalamu wanaamini kuwa ni bora baada ya kula au kunywa kahawa, hasa nusu saa baada ya kumaliza. Swali lingine ni: ni njia gani bora ya kuzuia kubadilika kwa meno ambayo hubadilika kuwa mekundu, ambayo husababishwa na vinywaji vyenye kahawa? Kahawa inapoingia kinywani, huathiri moja kwa moja meno. Ina dutu ambazo hufanya meno kuwa na rangi haraka. Ni muhimu kuzingatia kwamba kuna aina mbili za rangi ya meno. Mojawapo ni ugonjwa ambao mtu anaweza kuzaliwa nao. Aina ya pili ni ile inayotokana na vinywaji na vyakula vinavyosababisha meno kuwa na rangi isiyo ya asili. Kwa hiyo aina ya pili ni ya kawaida sana kati ya watu. Ni dutu kwenye meno ambayo inaweza kutoka kwa kahawa, chai, vinywaji baridi na sehemu za chakula na mboga. ‘’Vinywaji vya kahawa vina rangi nyekundu, kwa hivyo vinafanya meno kuwa mekundu sawa na vile vinavyogeuza nguo kuwa nyekundu,’’ alisema Emily Anderson, daktari wa miguu anayefanya kazi na BBC nchini Marekani. Hata hivyo, kahawa sio jambo baya zaidi ambalo hubadilisha meno. ‘’Kahawa haifanyi men okuwa rangi rangi kama vile divai nyekundu na aina fulani za chai,’’ alisema André Reis, profesa katika Chuo Kikuu cha Florida. Bakteria kutoka kwa vyakula na vinywaji fulani hubaki kinywani na kati ya meno, na kusababisha kubadilika rangi na harufu. ‘’Bakteria hii hupenda kula sukari iliyobaki mdomoni mwako, na inapofanya hivyo, hutoa asidi, hivyo asidi hushambulia meno yako,’’ Anderson alisema. Unapotumia vinywaji vinavyojumuisha kahawa, ‘’unaona rangi rangi  kwenye meno au chini ya ufizi, kwa sababu ndipo hali hiyo inapoanza,’’ alisema mtaalamu huyo. Mwingiliano wa chakula na nyasi husababisha kubadilika rangi, na inakuwa na nguvu kila wakati. Madoa mengi ambayo hupenya meno yanapaswa kutibiwa na vifaa vya meno, na unapaswa kutembelea ofisi ya daktari wa meno mara mbili kwa mwaka. Ikiwa hutaki kwenda kwa daktari wa meno, unaweza kutumia kemikali za kufanya meno kuwa meupe, kaka vile ‘hydrogen peroxide’. Lakini hakikisha inaongozwa na mtu anayejua, kwa sababu ikiwa utatumia vibaya, unaweza kufanya hali kuwa mbaya zaidi. Jibu la swali la kwa nini meno yanakua na rangi rangi mara nyingi hujielezea yenyewe. ‘’Kwa watu wengi, mabadiliko ya meno hutokea kwa sababu hawapigi mswaki vizuri, ikiwa basi wanapiga mswaki,’’ Anderson alieleza. Kwa hiyo, kupiga mswaki kunapendekezwa, ambayo ina maana ya kupiga meno vizuri na chini ya ufizi. Wataalam wanapendekeza kupiga mswaki angalau mara mbili kwa siku. Si muhimu kuimarisha meno na kujaribu kuondoa madoadoa, kwa sababu hii inaweza kuharibu ufizi. Katika nchi fulani, kama vile Brazil, madaktari wanapendekeza kupiga mswaki angalau mara tatu kwa siku. Linapokuja chakula cha mchana na chakula cha jioni, ni wazi kupiga mswaki baada ya chakula. Lakini wakati wa kifungua kinywa, ni tofauti. Watu wengine hupiga mswaki kabla ya mlo, wengine baada ya mlo. Hata hivyo, Anderson na Reis wanakubali na hilo. ‘’Ukitumia mkakati huo kwa muda mrefu meno yako hayatabadilika,’’ anasema Reis.