headline: Jinsi maisha yalivyokuwa kwa wanawake nchini Iran kabla ya Mapinduzi ya Kiislamu
text: "Niliona picha nyingi za bibi yangu kutoka kabla ya mapinduzi, yeye akiwa na pazia na mama yangu akiwa na sketi ndogo, wakiishi kwa amani, bega kwa bega." Anachokumbuka Rana Rahimpour, mtangazaji wa Iran-Uingereza kwenye idhaa ya BBC ya Kiajemi, sio tu kuhusu familia yake. Nchini Iran, kabla ya Mapinduzi ya Kiislamu ya 1979, hapakuwa na kanuni kali ya mavazi ambayo kwa sasa inawataka wanawake, kwa mujibu wa sheria, kuvaa hijabu na mavazi ya kujisitiri ya "Kiislamu". "Iran ilikuwa nchi ya kiliberali. Wanawake waliruhusiwa kuvaa wapendavyo," anasema. Ushahidi wake ni muhimu wakati maandamano yakifanyika katika miji kadhaa ya Iran baada ya kifo cha hivi karibuni cha msichana wa miaka 22 ambaye alikuwa amekamatwa na "polisi wa maadili", ambao wana jukumu la kutekeleza kanuni za mavazi ya Kiislamu. Rahimpour alizaliwa baada ya mapinduzi, lakini uzoefu wa wazazi wake na jamaa na kazi yake ya uandishi wa habari imemruhusu kuzama katika mabadiliko ambayo nchi yake ilipata baada ya kuanguka kwa Shah. Mabadiliko ambayo, katika miaka ya awali, yalipita zaidi ya mavazi, kama mwandishi wa habari wa Iran Feranak Amidi, mwandishi wa Masuala ya Wanawake wa eneo la Mashariki ya Karibu wa BBC World Service, pia anaiambia BBC Mundo. "Hatukuwa na ubaguzi wa kijinsia kabla ya mapinduzi. Lakini baada ya 1979, shule zilitengwa na wanaume na wanawake wasio na uhusiano walikamatwa ikiwa walikamatwa wakishirikiana na wenzao." "Nilipokuwa kijana nchini Iran, polisi wa maadili walinikamata kwa kuwa kwenye mgahawa na kundi la marafiki." "Kabla ya 1979, kulikuwa na vilabu vya usiku na kumbi za burudani na watu walikuwa huru kujumuika wapendavyo." Filamu za kabla ya mapinduzi pia ni ushahidi wa wakati ambapo wanawake wangeweza kuchagua kuvaa mavazi ya Magharibi au ya kihafidhina zaidi. "Uliona aina mbalimbali za mitindo ya mavazi. Wengine walivaa ushungi mweusi au chador, lakini si kwa njia ambayo serikali inahitaji kwa sasa." Kabla ya mapinduzi ya 1979, Iran ilitawaliwa na nasaba ya Pahlavi, ambayo ilianza baada ya mapinduzi. Mnamo 1926, kiongozi wa mapinduzi Reza Khan alitawazwa Reza Shah Pahlavi na mtoto wake Mohamed Reza Pahlavi alitangazwa kuwa mwana mfalme. Baadaye, angekuwa Sha wa mwisho. Katika makala ya 1997, kituo cha wasomi cha Wilson Centre kilitoa tena mahojiano kutoka kwa kipindi chake cha redio cha Dialogue na Haleh Esfandiari, mwandishi wa Reconstructed Lives: Women and Iran's Islamic Revolution. ) Esfandiari aliondoka Iran mwaka 1978 na kurejea miaka 14 baadaye kuchunguza athari za mapinduzi kwa wanawake. Katika mahojiano hayo, mwandishi wa habari alisema kuwa "vuguvugu la wanawake nchini Iran lilianza mwishoni mwa karne ya 19, wakati wanawake waliingia mitaani wakati wa mapinduzi ya katiba." ''Baada ya hapo, wengi wao walianza miradi ya kijamii kama vile kufungua shule kwa wasichana na kuchapisha majarida ya wanawake. Mikoa mingine ilihusishwa na mtandao huu, ambao ulianza katika mji mkuu, Tehran, na hii ilisababisha "maendeleo ya harakati za wanawake." Mavazi ya wanawake tayari yamekuwa suala kwenye ajenda ya uongozi wa nchi mwanzoni mwa karne ya 20. "Hijabu haikufutwa rasmi nchini Iran hadi mwaka 1936, wakati wa Reza Shah Pahlavi, baba wa Iran ya kisasa," mwandishi alibainisha. Miaka ya awali, kiongozi huyo alikuwa amewahimiza wanawake kutovaa hijabu hadharani au "kuvaa hijabu badala ya vazi refu la kitamaduni." “Hatimaye hijabu ilikoma rasmi, hakika ulikuwa ni ushindi kwa wanawake, lakini pia janga, kwa sababu haki ya kuchagua iliondolewa kwao, kama ilivyokuwa wakati wa Jamhuri ya Kiislamu wakati hijabu iliporudishwa rasmi mnamo 1979. " Wanawake wengi " Walilazimishwa kuacha hijabyu na kwenda mitaani wakihisi kudhalilishwa na kufichuliwa". Bado, Esfandiari anakubali kwamba baba yake shah wa mwisho alichukua baadhi ya mabadiliko ambayo yalikuwa na matokeo chanya kwa wanawake. Mnamo 1941, mtoto wake, Mohamed Reza, alichukua madaraka. Wakati wa utawala huo, "uboreshaji wa nchi ulianza," anasema Amidi. Mchakato huo ulijulikana kama Mapinduzi Meupe na uliwapa wanawake haki ya kupiga kura mnamo 1963 na haki sawa za kisiasa kama wanaume. Aidha, jitihada zilifanyika kuboresha upatikanaji wa elimu katika mikoa ya nje. Katika utawala wake, sheria ya ulinzi wa familia ilipitishwa ambayo ilishughulikia maeneo tofauti, ikiwa ni pamoja na ndoa na talaka.