headline: Wachezaji sita waliotawala mashindano ya Kombe la dunia.
text: Argentina inakabiliana na Ufaransa katika fainali ya Kombe la Dunia Jumapili, huku Lionel  Messi  na Kylian Mbappe wakionekana kuwa ndio wachezaji wanaoongoza katika timu za mataifa yao katika kipindi chote mwezi mmoja uliopita wa mashindano ya Kombe la Dunia nchini Qatar. Je shindano hilo litakumbukwa kama   'Kombe la Dunia la Messi', huku Muargentina huyo akiinua  hatimaye akiinua kombe , au  Mbappe ambaye ameongoza mafanikio ya ushindi wa  Ufaransa baada ya miaka minne nchini Urusi? BBC Michezo inawaangazia wachezaji sita wengine waliokuwa muhimu katika kuleta mafanikio yan chi zao katika miaka iliyopita: Pele alikuwa  na umri wa miaka 17 wakati  Brazil ilipokwenda kwenye shindano la Kombe la Dunia  la mwaka 1958  nchini Sweden, ikitaka kushinda shindano hilo kwa mara ya kwanza. Katika mechi mbili za ufunguzi mshambuliaji huyo ambaye alikuwa mshambuliaji wakati huo alifanikiwa kufunga magoli 2-0 dhidi ya Muungano wa Usovieti na akashinda bao la ushindi 1-0 dhidi ya Wales katika robo fainali. Kuanzia wakati ule Pele hakurudi nyuma. Alifunga magoli matatu  katika nusu fainali  wakati timu yake ilipoilaza Brazil 5-2  na mabao mawili zaidi katika mechi ya fainali iliyomalizika kwa ushindi wa   5-2  dhidi ya Sweden – likiwemo goli alilofunga baada ya ‘kumvisha kanzu’ mlinzi kwa goti na kicha kuuweka mpira wavuni. Huo ulikuwa ni mwanzo wa mataji matatu ya Kombe la Dunia kwa Pele, ingawa alicheza mechi mbili tu za ufunguzi katika mwaka 1962, kabal aya kupata jeraha lililomuondoa katika shindano. Katika mwaka 1970 hata hivyo alikuwa katika  ubora wake zaidi, ambapo alifunga mara nne – ikiwa ni pamoja na goli la kwanza la Brazil katika ushindi wa mabao 4 -1 dhidi ya Itali katika mechi ya fainali. Argentina imeshinda kombe la Dunia mara mbili, na katika nyakati zote , mchezaji amekuwa na nafasi kubwa katika ushindi. Katika mwaka  1978, katika ardhi ya nyumbani, alikuwa ni  Mario Kempes. Mshambuliaji huyu wa Valencia alikwenda katika shindano hilo akiwa ndiye mchezaji aliyefunga magoli zaidi katikaLa Liga  katika misimu miwili ya mafanikio na alikuwa ndiye mchezaji pekee wa kikosi cha ambaye hakuwa anacheza soka ndani y anchi hiyo. Kempes alishindwa kufunga bao katika awamu ya kwanza ya  kundi, lakini katika awamu ya pili  aling’ara kwa magoli yote  ushindi wa  2- 0  dhidi yya Poland, na la kwanza , la pili na la tatu katika ushindi wa 6-0 dhidi ya Peru. Ushindi huo uliipelea Argentina katika fainali na Kempes  alitingsha wavu mara mbili  zaidi, katika ushindi wa timu yake wa  3-1 dhidi ya Uholanzi katika Buenos Aires. Hakuisaidia nchi yake tu  kupata mafanikio, bali pia alikuwa ndiye mchezaji aliyefunga magoli mengi zaidi katika shindano na mchezaji bora. Alipokwenda katika Kombe la Dunia la 1982 la Uhispania, mshambuliaji wa Italia  Paolo Rossi ndio alikuwa tu amerejea  kimchezo baada ya kuwekewa marufuku ya miaka miwili kutokana na mchango wake katika Sakata ya  mechi ya kupangwa katika Serie A, na meneja wa taifa hilo  Enzo Bearzot  alikosolewa  na vyombo vya habari kwa kumchangua kushiriki Kombe la Dunia. Lakini baada ya kuanza kwa mchezo duni, mshambuliaji huyo alifunga mabao matatu  katika mechi  na  Brazil na hivyo kuiwezesha nchi yake kushinda na kufikia robo fainali. Baada yah apo  aliipatia mabao yote mawili ya ushindi wa 2-0  kwenye nusu fainali , ulioiondoa Poland kwenye shindano, na kufunga bao la kwanza katika mechi ya ushindi wa Italia wa 3 -0 dhidi ya Ujerumani Magharibi . Magoli sita ya Rossi yalimuwezesha kupata taji la Kiatu cha Dhahabu (Golden Boot)  akiwa ndiye mchezaji aliyefunga mabao mengi zaidi katika shindano na taji la  Mpira wa Dhahabu (Golden Ball )  kwa kuwa mchezaji bora wa shindano. Nahodha  Diego Maradona  aliongoza kwa mfano katika mwaka 1986 alipoisaidia Argentina kushinda  Kombe la pili la Dunia katika shindano lililopigwa nchini Mexico. Goli la kwanza alilifunga dhidi ya Italia katika  droo ya  1-1  ambayo iliisaidia  Argentina kuwa mshindi katika kundi lake. Katika robo fainali, alifunga mara mbili na hivyo kufanikiwa kuiengua England kwa 2-1.  Goli la kwanza lilikuwa maarufu kwa jina   'Hand of God'   - wakati  Maradona alipoupiga mpira ulioompita  Peter Shilton – lakini la pili linafahamika kama moja ya mashambulio bora zaidi ya Kombe la Dunia kuwahi kushudiwa , kwani alichukua mpira , kabla ya  kuuvusha juu ya kichwa cha mlizi wa  England na kumpiga Shilton. Baada ya hapo alifunga magoli mawili bora katika nusu fainali ambapo timu yake ilipata ushindi wa 2-0 dhidi ya Ubelgiji, hala pia alikuwa kiungo muhimu katika mechi ya fainali walipoichapa Ujerumani Magharibi  3-2. Akiwa na magoli matano na kusaidia ushindi wa magoli mengine matano,Maradona  alikaribia kuwa mshindi wa  taji la Golden Ball  kwa kuwa mchezaji bora wa shindano Kiungo wa kati  mahiri Zinedine Zidane  alikuwa ni mchezaji aliyeonyesha ubora zaidi katika Kombe la Dunia la Ufaransa  la 1998 kwa timu ya Ufaransa , ambalo Ufaransa ililipokea. Alikuwa na mwanzo mzuri kwa kusaidia nchi yake kufunga bao la kwanza la shindano, lililofungwa na Christophe Dugarry katika ushindi wao wa  3-0 dhidi ya Afrika Kusini. Zidane  wakati ule alikuwa kiungo muhimu wakati walipoishinda Saudi Arabia , lakini baadaye wakawaondoa kwa ushindi wa  4-0 na kukosa katika mechi ya  kundi la tatu ya Ufaransa  dhidi ya Denmark, pamoja na ushindi wa 1-0 wa kipindi cha ziada dhidi ya   Paraguay katika timu 16 za mwisho. Lakini alirejea kwa  mbwembwe, ambapo alifunga bao la mchwaju wa penati lililowaondoa Italia katika robo fainali na kisha akasaidia timu yake kufunga 2-1 katika nusu fainali dhidi ya   Croatia. Katika fainali,  Zidane alifunga mabao mawili kwa kichwa  katika ushindi wa Ufaransa wa 3-0 dhidi ya Brazil, na mchezo wake  uliipatia nafasi ya juu timu yake katika shindano. Miaka miwili baadaye, alitajwa kama mchezaji bora wa Ulaya 2000, ambapo Ufaransa pia ilishinda taji la Euro. Kiungo wa kati  mahiri Zinedine Zidane  alikuwa ni mchezaji aliyeonyesha ubora zaidi katika Kombe la Dunia la Ufaransa  la 1998 kwa timu ya Ufaransa , ambalo Ufaransa ililipokea. Alikuwa na mwanzo mzuri kwa kusaidia nchi yake kufunga bao la kwanza la shindano, lililofungwa na Christophe Dugarry katika ushindi wao wa  3-0 dhidi ya Afrika Kusini. Zidane  wakati ule alikuwa kiungo muhimu wakati walipoishinda Saudi Arabia , lakini baadaye wakawaondoa kwa ushindi wa  4-0 na kukosa katika mechi ya  kundi la tatu ya Ufaransa  dhidi ya Denmark, pamoja na ushindi wa 1-0 wa kipindi cha ziada dhidi ya   Paraguay katika timu 16 za mwisho. Lakini alirejea kwa  mbwembwe, ambapo alifunga bao la mchwaju wa penati lililowaondoa Italia katika robo fainali na kisha akasaidia timu yake kufunga 2-1 katika nusu fainali dhidi ya   Croatia. Katika fainali,  Zidane alifunga mabao mawili kwa kichwa  katika ushindi wa Ufaransa wa 3-0 dhidi ya Brazil, na mchezo wake  uliipatia nafasi ya juu timu yake katika shindano. Miaka miwili baadaye, alitajwa kama mchezaji bora wa Ulaya 2000, ambapo Ufaransa pia ilishinda taji la Euro. Fainali ile ya 1998 ilitarajiwa kuwa kipindi bora zaidi kwa  mshambuliaji wa  Ronaldo. Hatahivyo alipata mshituko wa ubongo kabla ya mechi  na hakutajwa miongoni mwa wachezaji – lakini aliingia , uwanjani , na hakuleta athari yoyote katika mchezo ambao walishindwa na Ufaransa 3-0. Jeraha baya alilolipata mwaka 1999 lilitishia kukatiza ndoto ya kazi yake ya soka, lakini kilichofuatia kilikuwa ni mojawapo ya hadithi za wachezaji bora zaidi waliotoweka na kurejea tena uwanjani. Katika shindano la mwaka 2002  la Korea Kusini na Japan,  Ronaldo aling’ara baada ya kuaacha nyuma  masaibu ya miaka minne ya kiafya  , akifunga mabao manane katika mechi saba. Alipata magoli manne katika mechi za tatu za kundi  - moja katika ushindi wa  2-1 dhidi ya Uturuki, Lingine katika ushindi wa 4-0 dhidi ya uchina na magoli mengine mawili katika ushindi wa chee wa 5-2 dhidi ya Costa Rica. Halafu likaja goli moja katika ushindi wa 2-0  katika timu 16 dhidi ya  Ubelgiji, goli pekee katika  ushindi wa  nusu fainali wa 1-0 dhidi ya uturuki na magoli yote mawili katika ushindi wa 2-0  dhidi ya Ujerumani katika fainali. Ronaldo alikuwa mchezaji aliyeshinda magoli mengi zaidi  na hakuna mchezaji aliyefunga mabao mengi zaidi yake katika Kombe la Dunia hadi sasa  , ingawa Messi na  Mbappe wanaweza kufanya hilo katika mwaka huu.