headline: Ninaweza kujitunza nyumbani iwapo nitapata Covid?
text: Nitajitunza vipi  baada ya kupata Covid? Ninaweza kujitunza nyumbani iwapo nitapata  Covid? Kwa hiyo mfano una Covid. Ni nini la kufanya sasa? Bila shaka, kaa mbali na watu wengine ili  kuepuka kuwaambukiza Kuhusu hali yako, huu ndio ushauri unaotolewa na wataalamu: Usiumie kimya. Acha watu wajue kwamba una Covid. Wanaweza kusaidia kukupatia chakula kwenye mlango wako na kukujulia hali kufahamu unaendeleaje. Katika nchi nyingi kuna watu wanaojitolea ambao wanaweza kukusaidia wakati umejitenga nyumbani, kwa kukuletea vitu kama bidhaa za mahitaji ya kila siku na kukuletea dawa. Hata kwa aina mpya zaidi ya virusi kama vile Omicron na  Delta, watu wengi huwa na dalili ndogo au hata huwa hawana dalili na wataweza kupona salama maambukizi wakiwa nyumbani. Lakini watafiti ambao wamekuwa wakikusanya mrejesho kutoka kwa maelfu ya watu kuhusu uzoefu wao wa Covid unaonyesha kuwa dalili  kuu tano zinafanana na zile za mafua: Iwapo utahisi kuumwa vibaya, kuna mambo unayoweza kuyafanya ambayo yanaweza kukusaidia. Pumzika sana, kunywa maji mengi na meza   paracetamol  au  ibuprofen  ili zikusaidie kujihisi vyema zaidi. Kuhusu kikohozi, jaribu kulala upande at keti wima kuliko kuegamia nyuma. Kaa wima, badala ya kulala, pia itakusaidia  iwapo unahisi kutopumua vyema. Baadhi ya watu huenda wana kifaa au wanaweza kupenda kuwa na kifaa kinachoitwa pulse oximeter  ambacho kinaweza kupima kiwango cha hewa ya Oksijeni katika damu. Kinawekwa kwenye kidole na kinaweza kuwa kipimo kinachofaa sana kukuwezesha kujua , au hata kufuatilia joto lako la mwili kwa kutumia thermometer. Viwango vya chini vya oksijeni katika damu yako inaweza kuwa dalili kwamba hali yako inakuwa mbaya zaidi. Kipimo cha 95 au juu yake ni cha kawaida.  Lakini kikishuka hadi 93  au  94 na kubakia hivyo kwa saa moja baadaye, wasiliana na daktari ili kupata ushauri . Iwapo ni chini ya 92 au chini yake nenda hospitali au ita gari la wagonwa likupeleke hospitali. Iwapo unataka ushauri wa ziada , unaweza kupiga simu kwenye duka la dawa au kuwasiliana kwa njia ya mtandao na duka la dawa. Wavuti wa WHO pia unazo taarifa nyingi sana kuhusu Covid. Baadhi ya watu wenye Covid wanahitaji usaidizi wa kimatibabu, ambao unaweza kuwa ni pamoja na kulazwa hospitalini. Huduma za afya katika baadhi ya nchi hutoa pia tembe kwa baadhi ya wagonjwa waliomo hatarini, ambayo wanaweza kuimeza wakiwa nymbani ili kusaidia kupunguza hatari ya maambukizi na kuyazuwia yasiwe mabaya zaidi. Iwapo una wasi wasi kuhusu mtoto mchanga au mtoto mdogo, usichelewe kupata usaidizi. Iwapo wanahisi kuugua, wana hali mbaya, au unafikiria kuna kitu ambacho hakiko sawa, ita gari la wagonjwa.