headline: Je, Urusi inapeleka wapi nafaka zilizoibiwa Ukraine?
text: Vikosi vya Urusi vimekuwa vikishutumiwa mara kwa mara kwa kuiba nafaka kutoka kwa wakulima wa Ukraine katika maeneo yanayokaliwa na watu pamoja na mazao mengine kama vile alizeti, pamoja na mbolea na vifaa vya kilimo. BBC imezungumza na wakulima, kuchambua picha za satelaiti na kufuata data ya ufuatiliaji ili kutafuta ushahidi wa mahali nafaka zilizoibiwa zinakwenda. Maili chache kutoka eneo la mapigano, mkulima wa Ukranie . Dmytro anaelezea jinsi biashara aliyoendeleza kwa miaka 25 ilivyoporomoka katika miezi minne ya uvamizi wa Urusi. BBC ilijaribu kuwasiliana na wakulima zaidi ya 200 ambao ardhi yao sasa iko katika eneo linalokaliwa na Urusi. Dmytro - hatutumii jina lake halisi kumlinda dhidi ya kisasi - alikuwa mmoja wa wachache walio tayari kukutana nasi. "Waliiba nafaka zetu. Waliharibu majengo yetu, wakaharibu vifaa vyetu." Anasema vikosi vya Urusi sasa vinachukua 80% ya makumi ya maelfu ya hekta anazolima na kuwashutumu kwa kuiba nafaka kwa kiwango cha viwanda. CCTV kutoka tovuti moja ya kampuni hiyo ilinasa Warusi walipowasili. Tumeweka ukungu katika baadhi ya mazingira ili kulinda utambulisho wa wamiliki wa mashamba. Baadaye katika picha hiyo, askari mmoja anaona kamera ya usalama na kuipiga risasi, lakini akaikosa. Malori ya nafaka yaliibiwa na Dmytro anasema baadhi yao walikuwa na vifuatiliaji vya GPS. Tuliweza kutumia data hii kuona walikuwa wamekwenda kusini hadi Crimea, ambayo Urusi ilitwaa mwaka wa 2014, na kisha kwenda Urusi. Kutoka kwa data ya GPS, lori zote mbili zilisimama karibu na kituo cha kuhifadhi - kilichotambuliwa kama tovuti ya kupakua na kuhifadhi nafaka - katika mji wa Crimea wa Oktyabrske. Katika picha ya satelaiti kutoka 14 Juni mwaka huu - unaweza kuona mstari wa lori kwenye barabara karibu na kituo. Ni vigumu kufuatilia mizigo ya kile meli yenye nafaka  iliyoibiwa lakini kuna ushahidi mkubwa kwamba sehemu kubwa ya nafaka hiyo  kwanza inapelekwa Crimea. Kuna taswira ya satelaiti katika sehemu kuu mbili za kuingilia - huko Chonhar na Armiansk - ambako unaweza kuona mkusanyiko wa magari, ambayo huenda yanatumika kusafirisha nafaka na mazao mengine. Picha kutoka eneo la kuingilia la Chonhar iliyopigwa tarehe 17 Juni inaonyesha safu ya lori yenye urefu wa zaidi ya kilomita 5 (maili tatu). Kiwango hiki cha msongamano wa magari barabarani kuelekea Crimea sio jambo la kawaida kwani Ukraine haijaweza kufika eneo hilo tangu liliponyakuliwa na Urusi mwaka 2014, na imekuwa ikisafirisha nje nafaka na mazao kutoka kwingine. Kuna uwezekana huenda msongamano unaoshuhudiwa ni wa malori zinazorudi kutoka maeneo yaliyotekwa ambako zilikuwa zimeenda kupeleka vifaa kwa wanajeshi wa Urusi. Lakini tafsiri ya wazi  ni kwamba malori mengi yanabeba nafaka – au bidhaa zingine kama alizeti – zilizochukuliwa kutoka kwa wakulima wa Ukraine. Picha za Satilaiti za mzji wa Dzhankoi katika jimbo la Crimea zinzonyesha malori yakisubiri  barabarani kando  kituo cha kuhifadhi nafaka  na karibu na kituo cha treni. Treni za kutoka Dzhankoi zimeunganishwa na bandari za Sevastopol na Kerch, ambako nafaka inaweza kusafirishwa kwenda Urusi au ughaibuni. "Kwanza wanapeleka nafaka katika jimbo la ambako zinasafirisha kuelekea Kerch au Sevastopol [bandari], kisha wanapakia nafaka za Ukraine katika meli za Urusi na kuzisafirisha  kupitia lango la bahari la Kerch,"anasema Andrii Klymenko, mtaalam katika Taasisi ya Mafunzo ya Nyeusi huko Kimkakati ya Bahari Kyiv, ambaye mara kwa mara hufuatilia mienendo ya meli karibu na Crimea. "Wanapofika, kwenye Mlango-Bahari wa Kerch [kati ya Crimea na Urusi], wanahamisha nafaka za Ukrane kutoka kwa meli ndogo hadi kwenye meli kubwa, ambapo zinachanganywa na nafaka kutoka Urusi - au katika hali zingine, husafiri hadi eneo hili ili tu kuonekana. wanapakia nafaka za Urusi." Anaongeza kuwa nafaka hizo zinasafirishwa kwa vyeti vya Urusi, vinavyosema kuwa ni nafaka ya Urusi. Meli hizo kisha mara nyingi zinaelekea Syria au Uturuki. Waziri wa mambo ya nje wa Uturuki Mevlut Cavusoglu amesema wamechunguza madai kuhusu nafaka ya Ukraine inayosafirishwa Uturuki na kufikia sasa hawajapata ushahidi wowote. "Kwanza wanapeleka nafaka katika jimbo la ambako zinasafirisha kuelekea Kerch au Sevastopol [bandari], kisha wanapakia nafaka za Ukraine katika meli za Urusi na kuzisafirisha  kupitia lango la bahari la Kerch,"anasema Andrii Klymenko, mtaalam katika Taasisi ya Mafunzo ya Nyeusi huko Kimkakati ya Bahari Kyiv, ambaye mara kwa mara hufuatilia mienendo ya meli karibu na Crimea. "Wanapofika, kwenye Mlango-Bahari wa Kerch [kati ya Crimea na Urusi], wanahamisha nafaka za Ukrane kutoka kwa meli ndogo hadi kwenye meli kubwa, ambapo zinachanganywa na nafaka kutoka Urusi - au katika hali zingine, husafiri hadi eneo hili ili tu kuonekana. wanapakia nafaka za Urusi." Anaongeza kuwa nafaka hizo zinasafirishwa kwa vyeti vya Urusi, vinavyosema kuwa ni nafaka ya Urusi. Meli hizo kisha mara nyingi zinaelekea Syria au Uturuki. Waziri wa mambo ya nje wa Uturuki Mevlut Cavusoglu amesema wamechunguza madai kuhusu nafaka ya Ukraine inayosafirishwa Uturuki na kufikia sasa hawajapata Ushahidi wowote. "Tulibaini kwamba bandari ya kuondoka kwa meli na asili ya bidhaa ni Urusi kulingana na maelezo wenye rekodi," alisema. Picha za satelaiti kutoka kwa kituo cha nafaka cha Avlita kwenye bandari ya Sevastopol magharibi mwa Crimea zinaonyesha  kuongezeka kwa shughuli katika mwezi wa Juni, na nyenzo za njano zinazolingana na rangi ya nafaka zikipakiwa kwenye mfululizo wa meli. Tulikagua picha za kituo kimoja mwezi wa Juni katika miaka michache iliyopita, na kiasi hiki cha shughuli kinaonekana kuwa cha juu isivyo kawaida. Baadhi ya wataalam tuliozungumza nao walisema shughuli hii inaweza tu kuhesabiwa na nafaka zinazosafirishwa kutoka bara la Ukraine. "Crimea haikuzi nafaka nyingi kwa ajili ya kuuza nje," anasema Mariia Bogonos, mtaalam wa sera za kilimo katika Shule ya Uchumi ya Kyiv. Pia haitakuwa na maana ya kijiografia kwa Urusi kutumia Sevastopol kusafirisha nafaka yake yenyewe. Lakini Mike Lee, mtaalam wa kilimo na Green Square Agro ambaye amefanya kazi nchini Ukraine na Urusi, inasema baadhi ya nafaka zinazotoka Crimea zinaweza kuwa sehemu ya mlundikano wa mavuno ya mwaka jana, ambayo yamehifadhiwa kwa sababu ya vita. "Crimea iko chini ya udhibiti wa Urusi, lakini minyororo ya usambazaji imeathiriwa huko pia." Kutoka Crimea, mamlaka za Marekani na Ukraine na ripoti za vyombo vya habari zimetaja meli tisa zinazoaminika kusafirisha nje ya nchi nafaka za Ukraine zilizoibiwa Kwa kutumia data kutoka kwa shirika la Lloyd’s List Intelligence, BBC ilifuatilia meli hizo zikiwa safarini kati ya Crimea na bandari za Uturuki na Syria tangu mwezi April. Lloyd's List Intelligence linasema meli hizo zimetumia kile ambacho wataalamu wa masuala ya baharini wanaweza kukieleza kama mbinu "za kudanganya" kuzika vifuatiliaji vyao vya ndani wakati wa kuingia Bahari nyeusi, au kuzunguka mlango wa Bahari wa Kerch karibu na Crimea. Wafuatilliaji wao vinaporejea mtandaoni, meli hizo zinasafiri kuelekea kusini na nyingi zinaripoti kina kidogo  ndani ya maji, na zinaashiria kuwa zimepakia mizigo wakati wa kukatika kwa umeme. BBC ilichora ramani ya safari za meli tatu: Matros Pozynich na Sormovskiy 48, zinazomilikiwa na kampuni mbili nchini Urusi, pamoja na Finikia, inayomilikiwa na Mamlaka ya Baharini ya Syria.