headline: 'Kila kitu tunachopata kinatokana na kuuza bangi'
text: Kwa vizazi kadhaa, watu katika eneo la Cape Mashariki nchini Afrika Kusini wamekuwa wakilima bangi. Unaweza kutarajia kwamba wakati nchi inaelekea kuhalalisha zao hilo, wangekuwa wa kwanza kufaidika, lakini huenda isiwe hivyo. Kuendesha gari kutoka Umthatha hadi kijiji cha Dikidikini katika jimbo la Cape Mashariki nchini Afrika Kusini ni safari ya kupendeza iliyojaa mandhariya kupendeza isiyo na mwisho, nyumba zilizotawanyika na barabara za kupindapinda ambazo hupita kwenye milima ya kijani kibichi ambayo inaweza kudhaniwa kwa urahisi kama mashamba ya mahindi – lakini ni mmea tofauti. "Hiyo ni bangi," kiongozi wangu wa ndani na mwanaharakati wa bangi Greek Zueni ananiambia. "Kila mtu hapa anaikuza, hivyo ndivyo wanavyojipatia riziki." Katika boma moja karibu na ukingo wa mto, tunakutana na kundi la wanaume, wanawake na watoto wakichunga mavuno mapya. Mikono yao ina rangi ya kijani kutokana na kung'oa vichwa vya bangi siku nzima. Harufu kali ya bangi inaning'inia nzito hewani. Wanafanya utani wakati wanafanya kazi - kuvuna ni juhudi ya kikundi. Lundo kubwa la vichwa vya kijani kibichi liko kando yao, vikikauka kwenye jua la mchana. Kwa mwanakijiji Nontobeko, ambalo si jina lake halisi, hajui aina nyikine ya kilimocha  isipokuwa bangi: "Nilijifunza jinsi ya kuikuza nikiwa msichana wa miaka minane," anasema kwa fahari. "Bangi ni muhimu sana kwetu kwa sababu ndiyo riziki yetu na chanzo cha mapato. Kila kitu tunachopata kinatokana na uuzaji wa bangi. Hakuna ajira, watoto wetu wamekaa tu hapa na sisi." Ingawa bangi inaweza kuwa njia ya kujikimu kimaisha kwa jamii hii, kuikuza kwa kiwango hiki ni kinyume cha sheria. Kuna zaidi ya wakulima wadogo 900,000 katika majimbo ya Cape Mashariki na KwaZulu-Natal ambao wamekuwa wakilima bangi kwa miaka mingi.Wakulima hawa wamejikuta katika upande mbaya wa sheria mara nyingi, lakini msimamo mkali wa serikali kuhusu bangi unaonekana kubadilika. Ilianza na uamuzi wa kihistoria wa mahakama mnamo 2018 ambao uliharamisha matumizi ya kibinafsi, umiliki na ukuzaji wa bangi. Mapema mwaka huu wakati wa Hotuba yake kwa Taifa, Rais Cyril Ramaphosa alisema Afrika Kusini inapaswa kuingia katika sekta ya matibabu kwa kutumia bangi yenye thamani ya mabilioni ya dola, ambayo alisema ina uwezo wa kubuni nafasi za kazi 130,000 zinazohitajika sana. Ingawa hii inaweza kuwa habari njema kwa makampuni ya kibiashara, wakulima wa jadi katika eneo la Cape Mashariki wanahisi wameachwa nyuma. Gharama ya kupata leseni ya kukuza bangi ni ghali sana kwa watu wengi. "Serikali inafaa kubadili mtazamo wake na kubuni sheria ambazo ni rafiki kwa wakulima na zinazowafaidi raia wake. Hivi sasa, watu walio na leseni [za kulima bangi] ni matajiri," Bw Zueni anasema. ''Serikali iwe inazisaidia jamii kukua ili ziweze kushindana na soko la dunia, hapa kuna bidhaa inakua kirahisi na kimaumbile, hatuna wivu, matajiri nao waingie, lakini naomba tuwakalishe maskini wa hali ya juu. ," Bw Zueni aliongeza kusema. Kampuni moja ambayo inapania kufadhili bangi ya dawa ni Labat Africa Group. Kampuni iliyoorodheshwa katika Soko la Hisa la Johannesburg hivi majuzi ilinunua mkulima wa bangi wa Eastern Cape Sweetwater Aquaponics. Mkurugenzi wa Labat, Herschel Maasdorp, anasema kampuni hiyo inashuhudia ukuaji mkubwa barani Ulaya na Afrika. Pia imeorodheshwa huko Frankfurt, kwa sababu "Ujerumani ni soko moja kubwa zaidi barani Ulaya kwa usambazaji wa dawa za bangi", anasema. "Fursa za usambazaji barani Ulaya ni kubwa sana. Pamoja na hayo, kuvuka mipaka, katika bara la Afrika pekee, kuna pendekezo ambalo tumeliunganisha katika nchi mbalimbali kuanzia Kenya, Zambia hadi Uganda, Rwanda," alisema. Tanzania, na Zimbabwe pia. "Biashara halali ya bangi katika bara hili inatarajiwa kupanda hadi $7bn huku udhibiti na hali ya soko inavyoboreka, asema mchambuzi wa sekta ya Prohibition Partners mwenye makao yake London Inasema wazalishaji wakuu barani Afrika kufikia 2023 watakuwa Nigeria na $3.7bn, Afrika Kusini $1.7bn, Morocco $900m , Lesotho $90m na ​​Zimbabwe $80m.K atika Ripoti yake ya Global Cannabis, Washirika wa Marufuku ya ukuzaji bangi inatabiri ukuaji mkubwa wa sekta hiyo kote duniani: "Mauzo ya kimataifa ya CBD, bangi ya matibabu na matumizi ya watu wazima yalipanda $37.4bn mwaka 2021 na inaweza kupanda hadi $105bn ifikapo 2026." Kwa kuzingatia ukuaji wa uchumi wa Afrika Kusini na rekodi ya ukosefu wa ajira, kuingia kwenye tasnia ya bangi kunaweza kuwa ahaueni kubwa. Kwa Wayne Gallow kutoka Sweetwater Aquaponics, kujumuisha wakulima wa jadi katika sekta hiyo ni muhimu kwa maendeleo ya kiuchumi katika Rasi ya Mashariki. "Kile tulichotaka kupata kupitia leseni yetu  sio tu kapanda bangi kwa ajili ya tiba bali pia kutumia leseni  hiyo kuwafaidi watu wote wa Cape mashariki," aliambia BBC. Alikiri kuwa wakuzaji wa jadi wa bangi wameachwa nyuma huku mipango ya kuhalalisha bangi ikiendelea. "Eneo la Pondoland lilijulikana kwa kusambaza bangi kote nchini Afrika Kusini,"anasema. Hata hivyo mabadiliko katika sheria yatakuwa na "athari kubwa" kwa wakulima wa Pondoland, kwa sababu inamaanisha mtu yeyote sasa anaweza kupanda na kutumia bangi yake mwenyewe, kwa hivyo hawatakuwa na soko kwa zao hilo ambalo wakati mmoja lilikuwa chanzo cha mapato mazuri. Hata kupanda bangi ili kuuza nje ya nchi kwa ajili ya dawa haiwezekani kwa wakulima wadogo, kwa sababu ya gharama za juu. Inahitaji leseni kutoka kwa Mamlaka ya Udhibiti wa Bidhaa za Afya ya Afrika Kusini (SAHPRA) ambayo inagharimu takriban $1,465. Kando na ada ya leseni, ili kuanzisha kituo cha matibabu cha bangi unahitaji takriban $182,000 hadi $304,000, ambayo ni nje ya uwezo wa wakulima wengi wa kitamaduni. Hata hivyo, kuna habari njema kwa wakulima wa Rasi ya Mashariki. Aina ya mimea ya Pondoland au Landrace inayostawi kwa wingi katika eneo hilo imeonyesha matokeo ya kutibu saratani ya matiti. Sweetwater Aquaponics na Baraza la Utafiti wa Sayansi na Viwanda (CSIR) kwa sasa wanaendesha utafiti, na wanasayansi wana matumaini kwamba aina hiyo itatoa matokeo mazuri. Bado ni mapema, lakini ikiwa aina ya Pondoland itabainika kuwa nzuri, hii inaweza kuwa mabadiliko ambayo wakulima wa kiasili wamekuwa wakitafuta sana.