headline: ኢትዮጵያ ትፍትኖ ዘላ ንደበና ናብ ዝናብ ዝቕይር 'ቴክኖሎጂ'
text: ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ትማሊ ሰሉስ ንወከልቲ ህዝቢ፡ ኢትዮጵያ ንደበና ናብ ዝናብ [ዝናም] ዝቕይር ትፍትኖ ዘላ 'ክላውድ ሲዲንግ' ዝተሰመየ ቴክኖሎጂ ተግባራዊ ይኸውን ከምዘሎ ሓቢሩ ነይሩ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር እቲ ቴክኖሎጂ ፈተነታት ይግበረሉ ከምዘሎን ኣብ ቀረባ መዓልታት ብወግዒ ከምዝግለጽን ነቶም ወከልቲ ህዝቢ ገሊጽሎም። ብዝሒ ህዝቢ ይውስኽ ስለዘሎን ማዕሪኡ ኸኣ ጠለበ ንሕርሻ ዝኸውን መሬት ይውስኽ ስለዘሎ እቲ ንደበና ናብ ዝናም ዝቕይር ቴክኖሎጂ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ምዃኑ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣረዱኡ። እዚ ቴክኖሎጂ እዚ ብፍላይ ምድረ በዳን ኣብ ዝኾናን ባህርያዊ ዝናም ኣብ ዝሓጽረንን ሃገራት ዝፍተን ዘሎ ኮይኑ፡ ብተግባር ዝሰርሓሉ ሃገራት ከምዘለዋ ይፍለጥ። 'ክላውድ ሲዲንግ' ካብ ደበና ዝናብ ወይ በረድ ከም ዝዘንብ ዝገብር ኣገባብ ኮይኑ፡ ተመራመርቲ ሲልቨር ኣዩዳይድ፡ ፖታሽየም ኣዩዳይድ ከምኡ'ውን ካልኢት ጥረ ነገራት ተጠቂምካ ዝትግበር ምዃኑ ይሕበሩ። እዞም ዝተጠቐሱ ጥረ ነገራት ኣብቲ ደበና ዘለዎ ቦታ ብምንጻግ ነቲ ደበና ናብ ዝናም ናይ ምቕያር ተኽእሎ ከምዝፈጥር ኸኣ ተመራመርቲ ይሕብሩ። እቶም ጥረ ነገራት ካብ መሬት ናብ ሰማይ ብምትኳስ ወይ ብነፈርቲ ኣብ ውሽጢ እቲ ደበና ብምንጻግ እቲ ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ዝተኣከበ ደበና ዝናም ወይ በረድ ኮይኑ ናብ መሬት ከምዝወርድ ይግበር። እቲ ኣብ ሰማይ ዝተኣከበ ደበና ብተፈጥሮኣዊ መንገዲ ዝናም ምስዘይከውን ሰብ ብዝሰረሖ መንገዲ ዝናብ ዝቕየረሉ ኣገባብ መጠን ዝናብ ካብ 10 ክሳብ 15 ሚኢታዊት ክብ ናይ ምባል ዓቕሚ ከምዘለዎ ኸኣ መጽናዕትታት ይሕብሩ። እዚ ኣገባብ እዚ ካብ 1940ታት ጀሚሩ መጽናዕቲ ክካየደሉ ከምዝጸንሐ ሰነዳት ይሕብሩ። እዚ ቴክኖሎጂ ካብ ዝተፈተነሉ ሓደ ኣጋጣሚ ኣብ 2008 ኣብ ቻያና ውድድራት ኦሎምፒክ እናተኻየደ እንከሎ እዩ። እታ ሃገር፡ ኣብ መኽፈትን መዕጸውን እቲ ውድድር ዝናብ ከይዘንብ እዚ ኣገባብ እዚ ተጠቂማ ከምዝነበረት ይግለጽ። መንግስቲ ቻይና፡ ኩነታት ኣየር ንምቕያር ቴክኖሎጂ ደበና ናብ ዝናም ናይ ምቕያር መስርሕን ካብ ዝሰርሕሉ ዘለዉ መንግስታት ሓደ እዩ። እዚ ቴክኖሎጂ እዚ ኣብ ውሑዳት ከተማታት ቻይና ክፍተን ዝጸንሐ ኮይኑ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ጀሚሩ ግን ብደረጃ ሃገር ክትግር ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ። እቲ ቻይና ከተተግብሮ ጀሚራ ዘላ ቴክኖሎጂ ንደበና ናብ በረድ ናይ ምቕያር'ውን ዘካተተ ኮይኑ፡ እዚ ኣገባብ እዚ ኣብ ቻይና ክሳብ 2025 ኣብ ዘሎ ግዜ ብኸምዚ ኣገባብ  5.5 ሚልዮን ትርብዒት ኪሎሜተር (60 ሚኢታዊት ካብ ጠቅላላ መሬት ቻይና) ብምሽፋን ውጥን ተታሓዚሉ ኣሎ። እዚ ኣገባብ እዚ ኣብ ገለ ትሕተ ሳህራ ዝርከባ ሃገራት'ውን ይፍተን ኣሎ። ነዚ ቴክኖሎጂ እዚ ካብ ዘተግበራ ዘለዋ ሃገራት ኒጀር ሓንቲ እያ። ኣውስትራልያ'ውን ነዚ ኣገባብ እዚ ብዕቱብ ካብ ዝሰርሓሉ ዘለዋ ሃገራት እያ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ነዚ ኣገባብ እዚ ዝጥቀማ ካብ ዘለዋ ሃገራት ሓንቲ እያ። እዚ ቴክኖሎጂ እዚ ኣብ ተግባር ካብ ዝውዕል ብውሕዱ ዓሰርተ ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡ ትካላት ኣፍረይቲ ነፈርቲ'ውን ነዚ መዓላ እዚ ዝውዕላ ኣብ ደበና ቀመማት ዝነጽጋ ነፈርቲ ኣብ ምፍራይ ይርከባ። ኣብ 2014 ብዝተረኸበ ሓበሬታ፡ ልዕሊ 200 ነፈርቲ ነዚ መዓላ እዚ ተባሂለን ከምዝተሰረሓ ይጠቅስ።