Anambra election: Kedụ uru ndị otu nnyocha ntuliaka a kpọrọ 'election monitors' na bekee ga-aba n'Anambra steeti?
Ndị nkịtị abụghị ndị ọrụ gọọmentị ịnyocha ntụlịaka amaliteghị taa na Naịjirịa. Kemgbe nụrụrụaka richara ibe ya elu na ntụlịaka e mere n'afọ 1964 nakwa nke e mere na ndịda anyanwụ n'afọ 1965, ya bụ ụgụrụ bụ nnyocha-ntụlịaka abụghịzị mbụ oyi na Naịjirịa. Ihe ya bụ nnyocha ndị esoghị azọ ọchịchị dị oke mkpa maka na nchọcha nwaamdị Ademola Adebisi chọpụtara na ọ na-eme ka ọchịchị onye kwuo uche ya kwusie ọkpa ike n'ala dịka ọ ga-enyeaka ịme ka usoro ntụlịaka gbaa n'anwụ ma gbakwa mgborogwu. Ọ bụ maka nrụrụaka ntuliaka nke gara aga mere Naịjirịa jiri webata nnyocha na ntuliaka malite n'afọ 1990. Otu dị iche iche si mba ofesi bụ nke ihe Naịjirịa na-amasị na-abịa nnyocha na Naịjirịa isonye ndị nke Naịjirịa. Ndị otu dị iche iche na Naịjirịa gụnyere otu nkwụụrụ onwe ha bụ 'Non-governmental Organisations' na Bekee, ndị ụka na ndị ọzọ chọrọ ịmata ka ya bụ ntụlịaka sị gaa na-abịa nyocha. Nchọcha Adebisi kwuru na nyocha maọbụ ịgbaakabe nke ntụlịaka nyekwara aka ịkwalite ntụkwasịobi ndị mmadụ n'ọchịchị onye kwuoụche ya agbanyeghị na ọ nwere ụfọdụ ndị nke Naịjirịa na-emenyere ndị pati ha chọrọ n'ọchịchị. Nke a mere e jiri chewe nnyocha maọbụ ịgba akaebe ntuliaka nwereike ịbụ ọgbatauhie karịa ngọzi nye ọchịchị onye kwuo uche ya. Tupu a nabata ntuliaka dịka ihe e mere n'ụzọ kwụọtọ, ọ ga-abụ ihe igwe mmadụ kwere na o gosiri ụche ya. Ndị ọrụ Independent National Electoral Commission (Inec) nwekwara usoro ha depụtara ndị di otu a kwesiri iso. Ụlọọrụ a na debe aha ndị niile chọrọ iso rụọ ya bụ ọrụ n'akwụkwọ ha ma nye ha akwụkwọ ikike ha ga-eji agagharị ụbọchị ahụ. Ọ bụ akwụkwọ ikike dị otu a na-enye ha ohere ịba ebe niile a na-eme ntuliaka. Ndị nọ ọrụ nnyocha maọbụ ịgba akaebe ntuliaka na-apụ n'ụzọ ụtụtụ ụbọchị ahụ yiri uwe na akwụkwọ ikike ha Bekee kpọrọ "ID card". Ndị nọ n'ime obodo ga-eji ọkpa gawa wọdụ ebe a na-eme ntulịaka dị ha nso. Ha ruo ebe ahụ, ha na-akọwara ndị ọrụ nchekwa na ndị ọrụ Inec nọ be ahụ onwe ha. Ha na ajụ ha ajụjụ dị iche ịche nke gụnyere ma ebutela akụrụngwa e ji arụrụ ọrụ? Ọ bụ ihe ndị a ka e ji amata ka ntuliaka ọ gara nke ọma ka ọ bụ na ọ gaghị. Ugochi Agalaba-Ehiahuruike bụ onye nnọchịte anya CLEEN Foundation n'Anambra steeti nakwa onye otu Nigeria Civil Society Situation Room sị na ndị nnyocha ntuliaka na-enweta ọzụzụ pụrụiche na-enyere ha aka ị rụ ọrụ ha. Ugochi sị na 'anyị amalitelarị ọzụzụ ndị bụ nke anyị na-enye ndị isi ndọrọndọrọ ọchịchị dị iche iche nakwa ụmụ ntorobịa, dịka ndị otu Ipob. Ọ sị na ọzụzụ dị otu a ga-enyeaka ka ha mata ihe a tụrụ anya n'aka ha mgbe o ruru. O kwuru na ndị ọgbakọ Situation Room ga-edupu ndị otu ha nọ n'Anambra ka ha ga gbaa akaebe n'okpuruọchịchị ha dị iche iche. Ndị dị otu a ga-esi n'okpuruọchịchị ndị a zitere ha mpụtara ntuliaka dịka ọ na-apụta ozugbo ozugbo. Ndị nnyocha ntuliaka ekwesighị itinye ọnụ n'okwu gbasara ịme ntuliaka ha na-enyocha kama ọrụ ha bụ ịkwu ihe ha hụrụ.