Malaria: Ụzọ asaa ị ga-esi gbalahụ ọnwụ site n'ọgwụanwụ
Ọgwụanwụ na-egbu anwụnta na-ebute ọrịa ịba mana i were iwe anwụnta hapụ  ime etu o kwesiri n'ihe gbasara ịchụ anwụ, ụchịcha na, ahụhụ ndị ọzọ, inwere ike hapụ igbochi ọrịa goro ọnwụ. Na nsonso a, Ghana ebe ụmụaka atọ gụnyere ejima dị ọnwa itoolu nwụrụ ka ha kuruchara ọgwụanwụ ndị mụrụ ha gbara n'ụlọ ha. Ọkachamara n'ihe gbasara ahụike ọha na ụlọọgwụ Lagos University Teaching Hospital(LUTH) bụ Dọkịta Ezekiel Oridota kwụrụ na emeghị  ọgwụanwụ ka o kwesiri nwere ike ibute nsogbu dị icheiche dịka mgbaka akpụkpọahụ,ụkwara,azụzụ, ọrịa ebe e si eku ume na ọnwụ. Lee ụzọ ise ị ga-esi gbalahụ iji aka gị gbuọ onwe gị ebe n'achụ anwụ: Ogwụanwụ ndị na-enyekarị nsogbụ na-abụkarị ọgwụ ndị ọrụugbo ji echekwa  mkpụrụ ha kọrọ ka ọ ghara ịgba ụtụ. Ebe ụfọdụ bụ ọgwụanwụ gọọmentị mabidoro n'iwu mana ndị mmadụ gara n'ihu were ya egbụ ahụhụ. Dọkịta Oridota dọrọ ndị mmadụ aka na ntị sị"Gba mbọ gụọ ihe e dere n' ahejiri mee ọgwụanwụ ịtupu ịzụ ya." 2.Zụụ naanị ọgwụanwụ e jiri flawa mebe Dịka Dkta Oridota siri kọwaa, ọgwụanwụ ndị na-egbukarị ndị mmadụ bụ ndị nwere  chemịcalụ a kpọrọ 'organophosphosphate' nakwa 'carbamate'. Ọ sị: "Gbara ọgwụanwụ nwere chemicalụ ndị a na-akpọ 'organophosphosphate' nakwa 'carbamate' n'ihi na ihe ahụ dị n'ime ha mere ka  ha na-egbunwu anwụ, ụchịcha na oke nwekwara ike igbụ mmadụ." 3. Yiri ihe n'aka na ị na-agba ọgwụanwụ Ọgwụanwụ nwere ike ikuba n'ọnụ,n'imi nakwa metụta gị n'ahụ na ị na agba ya. Iji gbochi nke a, Oridota nyere ndụmọdụ ka ị yiri ihe n'aka, n'elu imi nakwa n'arụ gị oge ị na-agba ọgwụanwụ. 4. Nye ohere tupu ịlabanye n'ụlọ ị gbara ọgwụanwụ Nyee ogologo oge iji chere ka ọgwụanwụ kusasịa tupu ịbanye hiee n'ụlọ ị gbara ọgwụanwụ. Oridota dụrụ ọdụ ka, "Mepe windo gị na ma chee ogologo oge ma ịgbacha ọkwụanwụ tupu ịlaba ụra." 5. Edowela ihe oriri maọbụ ihe ọṅụṅụ na okpokoro ejibu tinye ọgwụanwụ Ụfọdụ na-asa okpokoro ha ji debe ọgwụanwụ na kemikalụ ndị ọzọ were tinye mmanụ, mmiri na ihe ndị ọzọ a na-etinye n'ọnụ. Oridota kwuru: " Onwela ndị nwụrụ site n'ime ụdị ihe dị otu a." 6.  Edowela nri, mmiri n'ebe ị na-edewe ọgwụanwụ Oge ụfọdụ ndị mmadụ na hapụ nri na mmiri ha oghere mee ka ọgwụanwụ na hibanye na mmiri na nri a na-eri eri. Oridota kwukwara mkpa ọ dị ikuziri ndịọrụugbo ụzọ ha ga-eji chekwaa ihe ha kọrọ na-ejighị ajọ ọgwụ nwere ibanye na nri. 7. Jiri akwa mgbochi anwụta chụọ anwụ Dịka ọkammụta Oridota siri kwuo, " Irahụ ụra n'ime akwa mgbochi anwụnta bụ ụzọ kachasị mma igbochi ọrịa anwụta." Gee ihe Dkta Oridota kwuru na bekee: