CBN eyiharịala ma bulie ịdọrọ ego ATM site N100,000 ruo N500,000
Akwụkwọ ozi na-ekwu na ụlọakụ kachasị na Naijirịa bụ Central Bank of Nigeria ebuliela ọnụ ọgụgụ ego mmadụ nwereike ịwere kwa izuụka n’igwe ATM site n’otu puku narị naịra ruo puku narị naịra ise ebe ụlọọrụ agaghị abụzị puku narị naịra ise ma bụrụzịa nde naịra ise. Ha kwuru na ha mere mgbanwe a dịka ndị mmadụ tụnyere uche ha maka atụmatụ iwetu ego e nwereike ịdọrọ n’igwe ATM kwa izuụka. Akwụkwọ ozi a kwuru na ọ bụrụ na ego mmadụ chọrọ iwere karịrị dịka ha siri kwuo, na onye ahụ ga-akwụ 3% n’ime ego ọ chọrọ iwere ebe ụlọọrụ ga-akwụ 5% n’ime ego ha chọrọ iwe. Ọzọ kwa a bụrụ na ụlọakụ ga-anata onye ahụ: 1)      Akwụkwọ njirimara onye ahụ ( National ID card, International Passport, Drivers License) 2)      Akara Bank Verification Number onye a na-enye ego 3)      Tax Identification Number onye na-akwụ na onye a na-enye ego a. 4)      Akwụkwọ ikike nke si n’aka onyeisi ụlọakụ e si ewewre ego a. Akwụkwọ ozi a kwuru na atụmatụ ọhụrụ ga-adị ire site n’ụbọchụ itolu nke ọnwa Jenụwarị afọ 2023 ma sịkwa na ọ ga-akagbu atụmatụ ego nke ha hiwere n’ụbọchị 6 nke ọnwa Disemba afọ 2022. Dịka Ụlọakụ Etiti nke Naịjirịa wepụtara iwu ọhụrụ gbasara etu ndị mmadụ si adọrọ ego n'ụlọakụ, ọtụtụ ndị mmadụ atamuola ntamu n'ihi mgbagwojuanya etu ya bụ iwu ga-esi metụta ha. Cheta na iwu ọhụrụ a CBN tinyere ga-amalite ịdị ire n'ụbọchị itoolu nke ọnwa Jenụwari 2023. Otu n'ime iwu ọhụrụ a bụ na mmadụ agaghị enwe ike ịdọrọ ego karịrị 20,000 naịra site n'igwe ATM maọbụ POS n'otu ụbọchị. Onye ọ bụla mere nke a ga-akwụrịrị 1000 naịra maka 20,000 ọbụla, nke pụtara 5%. Iwu a kwukwara na akwụkwọ ego ndị ụlọakụ ga na-etinye n'igwe ATM agaghị agafe akwụkwọ narị naịra abụọ. Ndị ọkachamara gbasara okwu akụnụba nakwa ego etinyela ọnụ iji kọwaa uru nakwa ọghọm ga-esi n'iwu ọhụrụ a pụta. Katch Ononuju bụ ọkachamara n'okwu akụnụba gwara BBC Igbo na iwu ọhụrụ a CBN wepụtara bụ ọrụ ha ka ha na-arụ. O kwuru na ọ bụ ihe dịịrị CBN ihazi etu e si ejikwa ego na Naịjirịa. Dịka Ononuju si kọwaa uru iwu ọhụrụ a ga-aba gụnyere: Ononuju kwuru na onweghị ihe ọbụla n'ụwa dizu mma, kama ọ bụ dịka oge na-aga, ndị mmadụ ga na-amụtawanye ụzọ ka mma isi eme ihe dị icheiche. Ọ kọwara na ọ bụ eziokwu na akụrụngwa tekịnụzụ e ji ezipu ma na-anabata ego anaghị arụcha ọrụ nke ọma na Naịjirịa mana iwu ọhụrụ a ga-eme ka ndị ụlọakụ lebaa anya n'akụrụngwa ha ma mee ka ọ kawanye mma. N'okwu nke ya, Okechukwu Okere bụ ọkammụta na ngalaba 'Economics' kwuru na mbọ CBN na-agba ibelata etu ego si esi n'aka fere n'aka na Naịjirịa bụ ihe dị mma. Nke a bụ maka na nrụrụaka na-aka mfe ime site n'iji ego a hụrụ anya karịa iji tekịnụzụ ezipu maọbụ anabata ego. Iji akụrụngwa tekịnụzụ ezipu maọbụ anabata ego bụkwa njirimara obodo meperela emepe, Okere kwuru. Mana mperi dị n'iwu ọhụrụ a bụ na akụrụngwa teknụzụ kwesịrị ime ka nzipu na nnabata ego dịwanye mfe, anaghị arụ ọrụ nke ọma na Naịjirịa. Iji maa atụ, Dkt Okere kwuru na ọtụtụ oge ka mmadụ ne-ezipu ego site n'ekwentị ya, ego ahụ apụọ n'ọbaego ya, mana onye o zigaara ego agaghị enweta ya. Ọzọkwa bụ na ị gaa n'ọtụtụ ime obodo na Naịjirịa, ịntaneetị adịchagị maọbụ ike ha agagghị ebuli nzipu na nnabata ego dịka ọ dị n'obodo ndị mepere emepe. "Ihe ndị a ka gọọmentị kwesịrị ibu uzo tinye anya, mee ka ha na-arụ ọrụ otu o kwesịrị tupu etinyezie iwu dị otu a," Dkt Okere kwuru. "Maka na dịka ọ dị ugbua, ihe iwu a ga-eme bụ ime ka ihe siwanyere ọtụtụ ndị Naịjirịa ike." Iwu ọhụrụ ndị a gụnyere; Iwu ọhụrụ a ga-amalite rụwa ọrụ n’ụbọchị 9 nke ọnwa Jenụwarị afọ 2023. CBN sị na ha mere nke na mbọ ha na-agba n’ime ka naịra sie ike bụkwa nke ha malitere site n’ịgbanwe ihu ego narị abụọ, narị ise na otu puku naịra (N200, N500 na N1000). Chet na ụlọakụ etiti site na nkwado Onyeisiala Muhammadu Buhari gbanwere ihu ego ndị a n’ọnwa Nọvemba 23, 2022.