headline: Waancaa Addunyaa: Eenyutu ol kaasuuf deema?
text: Biyyoonni afur walakkaa xumuraa Waancaa Addunyaa Kataar qopheessaa jirtun walfalman : Arjantinaa, Kirooshiyaa, Faransaayiifi Morookoodha. Kibxata Arjantiinaan Kirooshiyaa morkatti, Roobii immoo Faransaay Morookoo morkatti. Tokkoon tokkoon isaanii waancaa kubbaa miilaa maqaa guddaa qabu ol kaasuuf abdataniiru. Biyyoota sadarkaa kana gahu jedhaman kanneen tilmaaman xiqqoodha. Garuu waancaan garam gora? Tilmaamota jiran keessaa tokko biyyi Liyoneel Mesii Waancaa Addunyaa ol kaasuu dandeessi kan jedhudha. Mesiin erga kubbaa taphatuu jalqabee liigii Ispeen si'a 10, Liigii Faransaay tokko, waancaa Chaampiyoons Liigii afur, waancaa Koppaa Ameerikaa tokkoofi badhaasa taphataa cimaaf kennamu - Baalon dor – si’a torba fudhate. Taphataan biraa badhaasa taphataa addunyaaf kennamu, Baalon dor, hamma kana badhaafame hin jiru. Haa ta’u malee, taphattoota bara isaaniitti maqaa guddaa horatan kan akka Pelee Biraazil irraa ykn Maaraadoonaa Arjantiinaa irraa Waancaa Addunyaa kana ol kaasee hin beeku. Erga Arjantiinaan waancaa Addunyaa xumuraa tumsa Maaraadoonaan ol kaafte waggooti 36 lakkaa’amaniiru. Bara Mesiin Arjantiinaan bara 2014 xumura Waancaa Addunyaaf geessee Jarmaniin mo’amtee dhabde. Mesiin carraa kana deebisee – taphataa kubbaa miilaa hunda isaanii caalaa maqaa guddaa qabu ta’u danda’aa? Morookoon seenaa dalagdeetti. Biyya Afrikaa, fi Arabaa jalqabaa gara caalu hordoftoonni ishee Musliima ta’aniifi walakkaa xumuraa Waancaa Addunyaa geesse taateetti. Morookoof tilmaamni hammanaa hin keennamne ture. Ramaddii Kirooshiyaafi Beeljiyeem keessa jiran tokkoffaa ta’un darbite. Marsaa biyyoota 16 keessa Ispeen mo’an, nuusa xumuraa irrattimmoo Porchugaal dorgommii keessaa baasan. Ammas gara fuulduraa adeemuu fedhu. Milkaa’inni isaanii ittisaafi sochii dadhabbii malee taasisan irratti kan hundaa’edha. Waancaa Addunyaa irratti gareen morkataa garee kanarratti galche hin jiru. Galchiin takka yeroo Kanaadaa waliin taphatan kan itti seene ofirratti kan galchanidha. Morookoon garee waancaa Addunyaarratti deeggarsa cimaa argattedha. Qopheessitoonni Waancaan Addunyaa kuni waayee Kataar qofa miti, naannawa Giddugala Bahaafi hawaasa Musliimaa hunda ilaallata jedhu. Taphattonni Morookoo kana caalaa fagaatanii adeemuu danda’uu? Faransaay waggaa afur dura Waancaa Addunyaa Raashiyaan qopheessite irratti waancaa ol kaafte. Ammas walitti aansanii dabalachuuf jedhuu? Yoo milkaa’an seenaa Biraazil bara 1958 fi 1962 walitti aansitee waancaa ol kaaste dabalatu. Waggoota booda kana biyyoonni waancaa ol kaasan ga’umsa isaaniin itti fufuu rakkataniiru. Xaaliyaanii, Ispeeniifi Jarman waggoota 12 darban dursanii waancaa keessaa bahan. Faransaay garuu wanti akkanaa irratti hin mul’anne. Gaafa Sambataa Ingilaand mo’anii walakkaa xumuraa gahuun isaanii eega Biraazil bara 1998 sadarkaa kana geesse kan jalqabaa ta’eera. Qalbiin leenjisaan Faransaay Didiyeer Deeshoo garuu Morokoorra jira. Waancaa Addunyaa Raashiyaa qophaa’e irratti wal morkii waancaaf Faransaayiifi Kirooshiyaatu walitti dhufe. Tapha walakkaa xumuraan Faransaay Morookoo mooteefi Kirooshiyaan Arjantiinaa yoo moote irra-deebiin wal arguu danda’u. Taphattoonni Kirooshiyaa waggaa afur dura xumura gahuuf Denmaarkiifi Raashiyaa penaalitiin injifatanii darban, baranas Jaappaaniifi Biraazil penaalitiin mo’anii taran. Ga’umsi Kirooshiyaa utubaa garichaa taphataa ganna 37 Lukaa Modirichiin dabaalame akkuma cimeetti jira. Waancaa Addunyaa 2018 irrati Kirooshiyaatiin 3fi 0’n kan mo’amte Arjantiinaan, gad-qabdee isaan ilaaluu hin qabdu.