headline: Koronaavaayirasii: Bara barnootaa 2013’f Itoophiyaan hangam qophoofte?
text: Bara barnootaa 2013'tti barattoonni Covid19f akka hin saaxilamneef qophaa’aa jiraachuu Ministeerri Barnootaa beeksise. Ministeera Barnootaatti daariktarri koominikeeshinii Aadde Haarag Maammoo barnoota jalqabuuf dhimmoota yaadamaa turan keessaa tokko, haguuggii afaaniifi funyaanii dhiyeessuu, kutaa tokko keessatti walitti siquu hambisuuf barnoota dabareedhaan gochuu dha jedhan. Aadde Haarag koronaavaayirasii mana barnootaa keessatti ittisuuf lakkoofsi barattoota kutaa tokko keessa jiranii murteessaa dha. Dhimma kana irrattis ministeerichi mari’achaa turuu dubbatan. Barnoota jalqabuuf qophii akkamiitu taasifamuu qaba isa jedhuf Ministeera Fayyaafi Ministeera Nagaa waliin hojjechaa jiraachuullee himan. Hawaasa sirna baruufi barsiisuu maraaf barnooti otoo hin jalqabiin dura odeeffannoon akka kennamus himan. Ministeerichi ibsa miidiyaaleef kenneen yeroo barnootni jalqabu haalli mijataan akka uumamu akka hojjetu himeera, maaskii, saanitaayizariifi mi'a biroo vaayirasichia ittisuuf fayyadan dhiyeessuuf qophii irra jiraachuu ibsameetu ture. Aadde Haarag hanga yoonaa barnooti 2013 yoom akka jalqabu akka hin baramne himuun, ’’haala tamsa’ina vaayirasichaafi mootummaatu murteessas,’’ jedhaniiru. Manneetiin barnootaa yeroo galmee jalqabanitti tamsa’inni vaayirasii akka hin uumamneef barattoonni, barsiisotaafi maatiin maaskii keewwachuu, fageenya eeggachuu fi harka dhiqachuu of eeggannoo olaanaatii raawwachuu qabu jedhaniiru. Galmeen manneetii barnootaas haala qabatamaa isaan qabanirratti hundaa’uun adeemsifama jedhan. ‘’Dhimma of eeggannoo hojiirra oolchuuf mana barnootaa hanga maatiitti hawaasni itti gaafatamummaa qaba,’’ jedhan Aadde Harag. Akkasumas barattoonni barsiisota isaanii akka maatiitti waan ilaalaniif itti gaafatamummaa dachaa qabu jedhan. Yeroo vaayirasichi biyya gale namoota adda baasuufi rakkoo nagaafi tasgabbii biyyattii keessatti uumameen manneetiin barnootaa tajaajila kennaa turan hojii jalqabuun dura akka qulqullaa’aan mirkanaa’uu qabas jedhan. Oolmaa daa’immanii hanga kutaa kudha lamaatti barattoota jiraniif barnooti seemisteera lammaffaa akka irra deebi’amuufis ministeerichi ibsa kenneen himeera. Itoophiyaan erga koroonaavaayirasiin biyya galeen booda tamsa’inasaa hir’isuuf Ebla 2012 irraa kaastee manneetii barnootaa cufuunshee ni yaadatama. Barattoota kutaa saddeetii fi 12 ala warri jiran qabxii isaanii waggaa walakkaan akka gara kutaa itti aanutti darban taasifameera. Hanga yoonaa qoramaatni biyaalessaa kutaa saddeetiif 12 yoom akka taasifamu hin baramne. Itoophiyaatti hanga yoonaa namoonni 44,000 caalan koronaavaayirasiin yoo qabaman 709 lubbuu dhabaniiru.