headline: Waa'ee barsiisota Yuuniversitii Jimmaa hidhamanii maatiin maal jedhu?
text: Pirezidaantii Itti Aanaa Yuuniversitii Jimmaa kan turan Dr Aduulaa Baqqalaa, waahillan isaanii biroo ja'a waliin kaleessa ganama (Jimaata Ebla 02, 2021) mana jireenyaa isaanii keessaa humnoota nageenyaan qabamuu mana hidhaatti darbamuu maatiin Dr Aduulaa BBC'tti himan. Haati warraa Dr Aduulaa Aadde Birtukaan Iddiluu ganama obboroodhaan wayita hidhattoonni manasaanii marsuun balabala itti rukutan rifatanii ka'uu himaniiru, isa booda waan mudates akkanaan dubbatan. ''Kaleessa ganama obboroo sa'atii 12 jechuu daqiiqaa 10 hir'uutti dhufanii balbala nutti rukutan. Abbaa warraakoo akka barbaadanii fi manas akka sakatta'uuf dhufan nutti himan. Maaliif jennee wayita gaafannu meeshaa harkaa qabaachuudhaan shakkamtanii jirtu nuun jedhan,'' jedhan. Jalqaba poolisoonni Oromiyaa lama akka gara manasaanii dhufan kan himan Aadde Birtukaan, waraqaa seera qabeessa qabaachuusaanii gaafachuu keenyarratti atakaaroon uumamee ture jedhan. ''Fuula keessanis waanan hin beekneef waraqaa seera qabeessa mana murtii qabattanii dhuftanii maaliif hin sakattaatan jedheen gaafadhe. Waa'ee waraqaa seera qabatanii dhufuurratti Abbaa manaa koo fi poolisoota gidduutti walitti deddeebisuun tureera.'' ''Yeroo gaarii keessa hin jirru. Abbaan barbaade uffata poolisii uffatee nama saamuu danda'a. Kanaafuu waraqaan seera qabeessa ta'e dhiyaachuu qaba jenne.'' Falmii yeroo dheera boda haga waraqaan mana murtii dhufutti ala turaa jedhamuu kan himan Aadde Birtukaan, boodarra waraqaa malee humnumaan sakatta'na jedhan. ''Poolisoonni yeroo dheeraaf abbaa warraa koo wajjin ala mana keenya fuuldura erga taa'anii boda ka'i ni deemnaa wayita jedhaniin uffatan uffadha jedheen. Hin danda'amu jedhaniin. Isa boda animmoo uffata rakkoo hin qabu asumatti uffatta siifan fida jedheen geesseef. Innimmoo asitti hin uffadhu jedhe. Achiin boda olseenee balbalumarratti akka uffatu iyyamaniif.'' Jechuun uffatumallee osoo abbaan manaasaanii hin uffatin fuudhanii deemuuf akka turan himan Aadde Birtukaan. ''Erga uffatee fuula dhiqatee boda deemuuf wayita inni qophaa'u, lakkii hin deemnu mana sakattaana malee jedhaniin.'' ''Nutis waraqaa mana murtiirraa fidaa jennee itti cichine, boodarra falmiiin wayita hammaatu poolisoonnis dabalamaa dhufan.'' Humni nageenyaa wayita dabalamaa deemuu fi namoonni kaanis qabamuusaanii wayita arginu dubbiin cimaa deemaa jiraachuu barree, waraqaa mana murtii fidanis dhiisanis haa sakatta'an jennee murteessine jedhan Aadde Birtukaan. ''Isa boda bakka namoonni ollaa dhufanii taajjabanitti mana ol seenanii sakatta'anii kompiyuutaraa fi dookimantii barnootaa garaagaraa ilaalanii filaashii tokko fudhatanii deeman,'' jedhan. ''Achitti sakattaana jedhanii fudhatanii deeman. Meeshaa biraa waan argatan hin qaban. Nuti meeshaan keenya kobbee, dabtara, kitaabaa fi kompiyuutara malee waan biraa hin qabnu.'' Isa booda aanaa tokkoffaatti akka geessan natti himanii fudhatanii deeman, achitti ciree fidii gaafadhu naan jedhan. Pirezidaantii Itti Aanaa Yuuniversitii Jimmaa kan turan Obbo Aduulaan yeroo ammaa barattoota sadarkaa garaagaraa irra jiran barsiisuun tajaajilaa jiru. ''Ergasaan qabamaniis maaliif akka hidhaman nama odeeffannoo natti himu nan dhabe. Abbaa alangaa tokko argadhee wayitan gaafadhu waan beekan akka hin jirree fi ajaja gubbaa dhufe ta'uu qofa natti himan,'' jedhan Aadde Birtukaan. Guyyaa guutuu mooraa keessa teessisaa oolchanii galgalarra kutaa dhiphoo tokkotti namoota hedduu galchan kan jedhan Aadde Birtukaan,  ''weerara koronaavaayirasii akka malee dabalaa jiruuf saaxilamoodha,'' jechuun yaaddoo qaban ibsan. Dr Aduulaa wajjin walumaagalatti barsiisonni torba mooraa isaanii keessaa hidhamuu kan himan Aadde  Birtukaan Iddiluu, namoonni kunneenis barsiisaa Fayyeeraa, barsiisaa Shamsaddiin, Pirofeesar Sulxaan Sulaymaan, barsiisaa Badhaasaa Farajaa, barsiisaa Wolduu fi Dr Bilisummaa Mul'ataa jedhamu. Barsiisonni kun hunduu maaliif akka hidhaman wanti beekamu hin jiru. Dhimma hidhamuu barsiisota Yuuniversitii Jimmaa irratti akka yaada nuuf kennaniif pirezidaantii yuuniversitichaaf bilbillus bilbila hin kaasan. Hidhaan barattootaa fi barsiisota Yuuniversitii Jimmaarratti bara kana wayita raawwatu kun kan jalqabaa miti. Amma dura wayita sirna eebbaa yuuniversitichaa kan qabaman barataa Mohaammad Deeksioo fi hojjettoonni yuuniversitichaa lama ammallee hidhaa jiru. Eebbaa barattoota Yunivarsiitii Jimmaa irratti hidhamtoonni siyaasaa akka hiikaman kan gaafate Mohaammad Deeksioo dabalatee namoonni isa waliin hidhaman lama 'yakka ajjeechaan' shakkamuu poolisiin himeer ture. Sirna eebbaa A.L.I Guraandhala 6 bara 2013 gaggeeffame irratti nama barsiisaa Yuunivarsiitichaa ture kan waltajjii irratti sirba dhiyeesse harkaa maayikii fudhachuun 'Free Jawar Mohammed', 'Justice for Hachalu Hundessaa' akkasumas 'Free Oromo Political prisoners' jechuun erga waywaatee booda ture kan to'annoo jala oole Mohaammad Deeksisoo. Isa waliin barsiisaan yuunivarsitichaa guyyaa sana sirbaa ture Mulugeetaa Hittee akkasumas aanga'aa dhimma qunnamtii alaa yuunivarsitichaa kan ta'an Dr Wandimmuu Laggasaa yakka ajjeechaa waliin himatamaniiru. Barataa Mohaammad Deeksisoo wabiidhaan akka ba'u manni murtii irra deddeebiin ajajus poolisiin garuu mana hidhaatti uggureera. A.L.I Guraandhala 6 bara 2013 manni murtii mirga wabii eeguufi hordofee Komiishiniin Mirgoota Namoomaa Itoophiyaa Mohaammad Deeksisoo hatattamaan akka gadi dhiifamu gaafachuun ibsa baasee ture. Wanti Mohaammad Deeksisoo godhe yakkaan nama gaafachiisa jedhee hin amanu jedhe komiishinichi. Dabalataan Mohaammad guyyaa to'annoo jala oolfame poolisootaan reebichi irratti raawwatamu komiishinichi himee ture.