headline: Koronaavaayiras: Qorichi Covid-19 kan Afriikaa waan ta'eef didame jedhan Pirezidaantiin Madagaaskaar
text: Pireezidaantiin Madagaaskaar Andirii Raajo'eelinaan, qeeqni biyyoonni Lixaa dawaa madagaaskaar Covid-19 ni dandamachiisa jechuun ibsite, qorannoodhaan hin mirkanoofne jechuun dhiyeessaa turan, ilaalchasaan Afriikaadhaaf qaban mul'isa jedhan. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO) itti fayyadama bu'aalee qorannoodhaan hin mirkanoofnee fayyadamuurraa namoonni of qusachuu qabu jechuun akeekkachiiseera. Dhugaatiin Madagaaskaar Covid-19 dandamachiisuuf oola jechuun hojjette qorannoodhaan kan mirkanaa'e miti. Gamtaan Afriikaas "nageenyummaa fi bu'a qabeessummaa" oomisha dawaa 'Covid-Organics' jedhamu kanaa beekuu barbaada jedheera. "Osoo dhugaatii kana biyyi Awuroppaa tokko argatee shakkiin kun hundi ni jiraata turee? Natti hin fakkaatu," jechuun pireezidaant Raajo'eelinaan France 24'tti himaniiru. Madagaaskaar keessatti namoonni 193 koronaavaayirasiidhaan kan qabaman yoo ta'u namni du'e hin jiru. Dhugaatiin kun torbee sadi dura namoota 20 gad irratti kan yaalame ta'uusaa gargaaraan pireezidaantichaa BBC'tti himanii turan. Kunis ji'a darbe kan ifa taasifame ta'us sadarkaa qorannoo Dhaabbati Fayyaa Addunyaa(WHO)'n baase keessa kan darbe miti. Qeeqni jiru akkuma jirutti ta'ee biyyoonni Afrrikaa hedduu akka Naayijeeriyaa, Giinii- Biisawu, Ikuwaatooriyaal Giinii fi Laayibeeriyaan dhugaatii kan argachuuf ajajataniiru. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa lammiileen Afriikaa qoricha aadaa ta'us kan qoratamee mirkanaa'ee fayyadamuu qabu jedheera. Gaafi fi deebii televiziyoona biyyasaanii waliin taasisaniin Pireezidaant Raajo'eelinaan akkas jedhan: "Qorattoonni Afriikaa xiqqeeffamuu hin qaban." 'Covid-Organics' bu'a qabeessa ta'uunsaa ragaan mirkaneessu hin jiru. Qorattoonni qoricha aadaa Afriikaa 70 ta'an walgahuudhaan qorichoonni hundi qorannoo saayinsaawaa keessa darbuu qabu jechuun walii galaniiru. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO')n damee Afriikaas fuula tiwiitarasaarratti maxxanseera. Dhugaatiin kun namootaaf miira nageenyummaa sobaa kennuufiidhaan vaayirasichaan akka qabaman taasisuu danda'a jechuun ogeeyyiin akeekkachiisaa turan. Torbee darbe talaallii koronaavaayirasiif haa oolu jechuun doollaarri biiliyoona 8 ta'u guutummaa addunyaatti walitti qabamee ture. Guutuu addunyaarratti talaallii koronaavaayiras argachuudhaaf qorannoowwan Afrikaafi Koronaavaayiras: Yaaddoo haaraa ardichaaf adda addaa taasifamaa jiru. Qorattoonni hedduun talaalii gabaarra ooluuf hama walakkeessaa 2021 turuu danda'a jedhu. Kana jechuunis eega vaayirasiin haaraa mul'ateen ji'oota 12-18 jechudha. Biyyoonni Afriikaa hedduu tatamsa'inna Covid-19 ittisuuf ugguraa fi sochii namootaa daangessuun hojjachaa jiru. Muraasni isaanii ammatti fedhii fayyaa fi diinadgee wal biraan deemsisuuf uggura laaffisuu jalqabaniiru. Uggura laaffisuuf yaalli saffisaan akka hojiirra ooluu muddama uumeera.