headline: Lammiilee Itoophiyaa lama UAE'tti Koronaavaayirasiin qabaman jedhaman keessaa tokko bilisa jedhame
text: Ministeerri Fayyaa Itoophiyaa lammiileen Itoophiyaa lama UAE keessatti Koronaavaayirasiin qabaman jedhamee ture keessaa tokko irra deebiin qoratamuun bilisa ta'uu beeksise. Lammiileen Itoophiyaa lama Biyyoota Arabaa Gamtoomanitti (UAE) dhukkuba koronaavaayirasiin qabaman jedhamuun kaleessa  gabaafamee ture. Har'a Deetaan ministira fayyaa Itoophiyaa Liyaa Taadasaa, lamaan keessaa tokko mallattoo salphaa waan agarsiiseef irra deebiin qortamuun Koronaavaayirasiirraa bilisa jedhamuu dhageenyeerra jechuun fuula tiwiiteraa isaaniirratti barreessaniiru. Namoonni qabaman jedhaman kunneen biyyattii keessa waggootaaf jiraataaa kan turaniifi yeroo dhiyoo keessa ammoo bakka kamittiyyu akka hin imaliin mirkaneeffachuu Ministeerri Fayyaa Itoophiyaas himeera. Liyaan fuula Tiwiitera isheerratti gabaasa ministeera fayyaa UAE caqasuun akka barreessanitti, namoota 13 Koronaavaayirasii (COVID-19) qabu jedhaman keessaa lammileen Itoophiyaa lamaadha. Dhimma kana irrattis aanga'oota UAE dhimmi isaa ilaallatu waliin bu'aa qorannoo, eessaa akka dhufaniifi dhimmoota biroo gadi fageenyaan qorachaa jirra jedhan Liyaan. Ministeerri Fayyaafi of Eeggannoo Biyyoota Arabaa Gamtoomanii [MOHAP - UAE] ibsa baaseen lammiilee Itoophiyaa lama dabalatee lammileen biyya biroos akka haaraatti dhukkuba kanaan qabamaniiru. Biyyoota Arabaa Gamtoomaniitti (UAE'tti) bakka buutuun Ambaasaaddara Itoophiyaa Aadde Nuuriyaa Mohaammad BBC'tti Sanbata akka himanitti isa miidiyaaleen biyyattii gabaasan quba qabu. Haa ta'u malee, wanti Imbaasiin isaanii addatti mirkaneesse hin jiru jedhan. ''Nuti mataan keenya mirkaneessuuf carraaqaa jirra. Odeeffannoon dabalataa hanga yoonaa arganne hin jiru. Yaalaa jirra garuu hin arganne,'' jedhan. Miidiyaan 'Gulf News' jedhamu akka gabaasetti [Afaan Ingiliziin] biyyattiitti namoonni 15 haaraa dhukkuba kanaan qabamaniiru. Kanneen keessaa Taayilaand, Morokoo, Chaayinaafi Hindiirraa nama tokko tokko akkasumas Sa'udi Arabiyaa, Itoophiyaafi Iraan irraa lama lama jechuun ibsa. Dabalataanis, lammiileen UAE 4 fi kan Masrii tokko akka qabaman gabaasa keessatti eerameera. Kudha shan keessaa 13 kanneen biyya alaarraa kan Biyyoota Arabaa Gamtoomanitti [UAE'tti] seenan akka ta'e gabaasaaleen ibsa Ministeera Fayyaafi Of Eeggannoo biyyattii [MOHAP - UAE] eeruun gabaasaniiru. Ministeerichi fuula tiwiitaraa isaa irratti lammiileen biyyoota garaa garaa 15 vaayirasichaan qabamuufi kunis lakkoofsa waliigalaa namoota biyyattiitti dhukkuba kanaan qabamanii 45'n gaha jedheera. Namoota haaraa dhukkuba kanaan qabaman jedhaman qorannoofi gabaasa isaan gahen kan irra gahame akka ta'es eera. Ta'us, imbaasiin Itoophiyaa biyyattii jiru dhimma kana qondaaltota irraa akka hin mirkaneessine Aadde Nuuriyaan ni himu. Sababa kanaaf, dhimma dabalataa gabaasa bahee guyyaa boru mirkaneessuun akka danda'amu BBC'tti himaniiru. Biyyoota Afrikaa muraasatti dhukkubni koronaavaayirasii mul'atus hanga yoonaa Itoophiyaa keessatti kan kanaan qabame akka hin argamne qondaaltonni Itoophiyaa ibsaniiru. Itoophiyaatti dhukkuba kana ittisuf koreen sadarkaa ministeeraan kan hundaa'e yoo ta'u Ministirri Muummee Itti -aanaa Dammaqaa Mokonniin giddugala dhukkuba kana ittisuf qophaa'e har'a daawwataniiru. Dhukkubni koronaavaayirasii erga tamsa'u eegale as Chaayinaan alatti biyyoota hedduutti faca'eera. Daarektarri olaanaa WHO Teediroos Adihaanom weerarri vaayirasichaa "hedduu yadeessaadha" jechuun biyyooti hundi ofirraa ittisuu 'xiyyeeffannoo isaanii isa jalqabaa godhachuu qabu" jedhaniiru. Hanga yoonaa guutuu addunyaatti lakkoofsi namoota dhukkuba kanaan du'anii 3,000 gaheera. Kanneen keessaa baay'een Chaayinaa keessa yoo ta'u Xaaliyaanii, Iraan akkasumas Ameerikaa dabalatee kaanittis lubbuun namaa darbeera. Dhukkuba kanarraan kan ka'e namoonni wantoota idilee dur dalagan irraa of qabaniiru. Harka walfuudhuu, kora hirmaachuu akkasumas manneen barnootaa bakkeewwan itti cufamellee ni jiru. Sababa dhukkuba kanaan, Phaaphaasiin Kaatolikii Vaatikaan Poop Firaanis gaafa Dilbataa karaa onlaayinii kadhannaa taasisu jedhameera.