headline: Waancaa Afrikaa 2021: Murteessaa Baamlaak Tasammaa tapha Senegaal fi Burkinaafaasoo booda jajaman
text: Murteessaan kubbaa miilaa Baamlaak Tasammaa Wayyeessaa kan tapha waancaa Afrikaa walakkaa xumuraa Senegaal fi Burkinaafaasoo jidduutti Roobii galgala taphatame taphachiisan deeggartootaan jajamaa jiru. Tapha Senegaal goolii 3-1n Burkinaafaasoo mo'achuun xumuraaf dabarte irratti abbaan murtii Baamlaak Tasammaa VARn gargaaramuun peenaalitii lama Senegaaliif osoo hin hayyamiin hafan. Kaardii keelloo dogoggoraan kennanis VAR ilaaluun dogoggoraa ofii yoo sirreessan mul'ateera. Murtee isaanii kana deeggartoonni fi xiinxaltoonni ispoortii jajachaa jiru. Barruun UK 'Dailymail' Abbaa murtii cimaa dorgomichaa jedhamuu qabu, abbootiin murtii Piriimer liigii Ingiliiz illee nama kanarraa barnoota fudhachuu qaba jechuun barreesse. Lammiileen Itoophiyaa hedduunis suuraa nama kanaa marsaalee hawaasaarratti qooduun, ''biyyattiif yeroo rakkisaa tahe kanatti'' oduu dansaa dhagahuu isaaniitti gammachuu qaban himaa jiru. Lammiin Itoophiyaa Baamlaak Tasammaa Waancaa Addunyaa bara 2018 irratti taphachiisuun waggoota 48 booda waltajjii idil-addunyaa irratti biyya isaa maqaa dhoofsisee ture. Murteessaan idil-addunyaa kuni tapha biyya keessaan alatti isa alaa taphachiisuufis waggoota jaha qofa jalaa fudhate. Waancaa Addunyaa Raashiyaa irratti hirmaachuun isaa oduu guddaa ture. Biyya waltajjii kubbaa miilaa irratti seenaa guddaa hin qabne Itoophiyaaf kuni milkaa'ina jedhamees jajamee ture. Innillee kanuma yaada. Gaaffii fi deebii yeroos BBC waliin taasiseen, ''Waancaa Addunyaa irratti hirmaachun anaafis biyyakoofis gammachuu guddaadha" jedhee ture. Magaalaa Finfinneetti kan dhalatee guddate murteessaan kubbaa Miilaa Baamlaak Tasammaa, akkuma ijoollee kaanii kubbaan inni jaalatu yeroo keessa sadarka guddaaf isa kaadhime. Bara 2003 eegale murteessummaan hojjetu eegale. Waggaa jaha booda, bara 2009'tti murteessaa idil-addunyaa ta'e. Haa ta'u malee, hojii isaa kana akka hojii dabalataatti hojjeta. ''Ogummaa narsiitin hojjetaan ture. Sooshiyolojiidhaanis digirii jalqabaa Yunivarsiitii Finfinnee irraa qaba. Ammammoo, lamaan walitti fiduun gargaaraa qorataa ta'un hojjedha. '' Baamlaak murteessitoota Waancaa Addunyaa taphachiisaan keessaa tokko ta'un isaa yeroo barame gammachuun kan isaa qofa hin turre. Gammachuun kan biyyaa ture. Akka inni jedhutti murteessitoota 35 Moskootti calalaman keessaa 7 gahee eggataa argatan. Torba keessaa lama lammii Afrikaa dha. Inni isaan keessaa tokko ture. ''Moskootti gahee taphachiisuu hin arganne. Taphoota afur garuu murteessaa eeggataa tahen hojjedhee deebi'e.'' Murteessaan umurii 38 kuni tapha jalqabaa isaa Sarbiyaa fi Kostaarikaa irratti taphattoota waldhaban yeroo adda qabu irra-deddeebiin mul'ata ture. ''Osoo anii fi murteessaan olaanaa gidduu galuu baanne gama garee lamiinuu kaardiin diimaa taphattootaaf kennamuu danda'a ture. Tapha booda madaalliin ture gaarii ture.'' Murteessaa Baamlaak waancaa Addunyaa irratti hirmaachuu isaaniitin waan hedduu irraa baratu hima. Achi gahuufis adeemsa waggaa sadii fudhate. Adeemsi kunis, waltajjii kubbaa miilaa irratti ga'umsa agarsiisuu, leenjii kennamuufi calallii keessa bahu dabalata. ''Murteessitoota Afrikaa ciccimoo 10 keessaa tokko ta'uun xumura irrattis Konfedereeshiniin Kubbaa Miilaa Afrikaa murteessitoota 6 yeroo beeksisu jahaffaan argadhe.'' Baamlaak Waancaa Afrikaa kan bara 2015 fi 2017 irratti hirmaateera. Bara 2017 Waancaa Chaampiyeens Liigii Afrikaa taphachiisuu danda'eera.