headline: Koronaavaayiras: UN biyyootii hiyyeeyyiif maaliif doolaara biiliyoona 4.7 gaafate?
text: Dhaabbatni Biyyoota Gamtoomanii (UN) biyyoota hiyyeeyyii keessatti dhiibbaa koroonaavaayirasiin geessisuuf maallaqa doolaara biiliyoona 4.7 na barbaachisa jedhe. Ji'a Guraandhalaa darbes dhaabbatichi akkasuma biyyootnifi dhaabbileen gargaarsaa maallaqa biiliyoona 2 akka gumaachan gaafatee walakkaa isaa argateera. Barreessaa itti aanaan dhimmoota hawaasummaa Maark Lowkook dhiibbaa hamaan Koroonaavaayiras biyyoota hiyyeeyyiirratti hammaataa jedhan. ''Amma tarkaanfii hin fudhannu yoo ta'e hiyyummaa, beelaafii walitti bu'iinsa guddaatu arguuf qophoofnaa. Hoggeen dhufaa akka jiru ni mula'ata, ejjennoo addaa fudhachuu qabnaa'' jedhan. Dhaabbatichi biyyootni rakkoo isaan mudate keessa bahuuf carraaqaa jiran illee $900m gumaachaniiru jedheera. Haata'uuti kana caala deeggarsa guddaatubarbaachisaa jedhameera. Biyyoota dadhaboo hedduu keessatti Vaayirasichi ji'oota jahan dhufan keessatti illee fiixee hin gaha jedhamee waan hin tilmaamamneef deeggarsi barbaadamu guddaadha jedheera dhaabbatichi. Biyyootii hiyeeyyi 50 duraan gargarsaa bardaaduu jedhamanittis biyyooti sagal haaraa dabalaniiru. Kunneenis, Beenin, Jibuutii, Libeeriyaa, Mozaanbiik, Pakistaan, Filippiins, Seraaliyoon, Toogoofi Zimbaabweedha. UN biyyootii hiyyeeyyiif maaliif mallaqa dabalataa barbaade? Biyyootii hiyyeeyyii kana keessatti dhibbaa koroonaavaayirasiin uumu to'achuufi beela dhufuu danda’un hambisuun  miiliyoonota baraaruuf maallaqa kana akka barbaadu hima Garuu biyyooyiin hiyyeeyyi maaliif weerara vaayirasii kanaan caalatti midhamuu? Gatii meeshaalee biyyootiin hedduu wantoota gara biyya biraatti erganiin galii uumuu, fakkeenyaaf, gatiin boba’aa hir’isuun isaa dhibbaa guddaa fida. Invastimantii hiri’isuun ammoo biyyootiin guddataniif investarootii idil-addunyaa yeroo maallaqaa basuu dhiisuu; kun ammoo gara fuladuratti invastimantii hir’isa. Liqii biyyaa biroo ammoo, biyyootiin hiyyeeyyii hedduu biyyoota soreeyyi irraa maallaqa doolaaraafi yuurootiin liqeeffataniiru. Kanaaf, gatiin jijjiraa maallaqaa yoo bu’e, liqii kana deebisuun caalaatti ulfaataa ta’a.