headline: Firaansitti 'warri qullaa deemuu jaallatan' Covid-19 akka tatamsa'u gochaa jiru
text: Awurooppaatti namoonni ilaalcha namni akkuma uumametti qullaa isaa deemuu qaba jedhu deggaran hedduun ganna ganna Rizoortii biyya Firaans Cape d' Agdi  jedhamutti wal gahuu filatu. Namoonni hariiroo hawaasummaa gara garaafi saalqunnamtii gareen raawwatamu keessatti hirmaachuu jaallatan kuma kudhatti lakka'amanis bakka kana filatu. Barana garuu weerarri koronaavaayirasii namoota mala jireenyaa akkasii kana jaallatan kanneeniif akka hin mijoofne taasiseera. Sababni isaammoo Firaansitti namoonni  koronaavaayirasiin  qabaman dabalaa jira. Guyyaatti biyyattiin namoota 7,000 haaraa qabaman galmeessuu eegalteetti. Kibba Firaans, giddu-gala namoota qullaa deemuu deggaran ta'an 'Hérault fi Keep d' Agdi jedhaman keessatti  weerarri vaayirasii caalatti hammaateera. Bakkeewwan kanneen namoonni 'waan mara gochuun of gammachiisuu' jedhutti amananis biyyoota Awurooppaa biroorraa ni deemu. Ministeerri fayyaa biyyattii qoranoo koronaavaayirasii bakka namoonni qullaa deemuu jaallatan itti deddeebi'an kanatti gaggeesseera. Haaluma kanaanis namoota 800 giddu-gala qullaa itti bashanannan keessaa qorataman keessaa %30 isaaniirratti koronaavaayirasiin argameera jedheera. Rizoortii 'mandara namoota qullaa' jedhamuun beekamutti bakki hiriyoonni gareen  mana shubbisaatti wal arganii qabu. Cape d'Agde tti namoonni wal bira qaqaxxamuru. Bakka kanatti ''namni hunduu guyyaa guutuu qullaa walitti dhiyoo jira,'' jedhee warra gareen saalqunnamtii bakka kanatti hirmaatan keessaa tokko wayita BBCtti himu. Namoonni achii dhaqan hundi garuu warra hiriyoota wajjin saalqunnamtii raawwatan barbaadu deeman miti. Kanneen bakka callisa qabu filataniille jiru. 'Hundi keenya waan as dhufneef beekna' jedha namtichi kun. Osoo weerarri koronaavaayirasii hin mudatiin dura  gannaa yeroo daawwattoonni heddummatan hanga namoota 45,000 guyyaatti bakka qullaa deeman kana dhaqaa ture. Namoonni kun baayeen isaanii hanga torban tokkotti mana kireeffatanii turu. Maqaa akka Baabiloon, Kupiid ykn Eden jedhamuun kireeffatu ture. Hagayya darbe hoteela mandara  namoonni qullaa deemuu jaalatan keessatti argamu tokkotti hojjattoonni  hoteelicha vaayirasiin qabamuun mirkanaa'ee ture. Abbaan hoteelichaas namoonni osoo waliirraa hin hiiqiin walitti qabamusaaniille amaneera. Hoogganaan rizoortii kanaa Deevid Masellaa jedhamu akka ibsutti, keessummoonni qullaan harki 40'n biyyoota alaarraa gara sana dhufuu jedha. Baayyeen isaanii Nezerlaandiifi Jarmaniirraa dhaqu, kaanimmoo Xaaliyaaniifi Biritiishirraa dhufu jedhe. Qondaaltonni fayyaa Firaans baayyinni  namoota rizoortii 'Cape d'Agde' keessatti vaayirasichaan qabamanii kan naannoo sanaa dachaa afuriin akka caalu ibsaniiru. Namoota qabaman keessaa garuu wal'aansa hospitaalatti kennamu muddamaan namni barbaachisu isaan keessa hin jiru jedhu ogeeyyiin fayyaa. Barana garuu sababii weerara dhibeetiin iddoo kana dhaquurraa namoonni hedduun of qusataniiru. Mandara kanattis maaskii keewwaachuufi walirraa hiiquun dirqama ta'us, warri gareen ta'anii dabarsuu filatan garuu hin simatan. Mandara kanatti qophaa turunillee akka ulfaatu kanneen himan jiru. Dargaggoonni  baay'inaan walitti qabamuun weerara vaayirasiif of saaxilanii walitti qabamu. Manneen shubbisaa namoonni keessatti walitti qabaman sababii kanaan cufamanillee jiru. Suuqii huccuu waggoota 30'f naaannichaa kan qabu Filiip Bariiw dinagdee hojjatoota qacaree 800 keessa 300 hojiirra buqqa'uufi hojii daldalaasa harka 80 dhabamuu hime. Walumagalatti amma miirri gammachuu naannicha akka hin jirrelleefi hojiiwwan bizinasii naannichatti argaman biroos sababa weerara vaayirasichaan walqabatuun miidhamuu dubbatera.