headline: Namoonni tamboo waggaa 40'f xuuxan battala dhaaban irraa kaasee sombi isaanii bifa adda taheen fayya
text: Sombi kee sababa aara tambootiin miidhame of fayyisuudhaaf dandeettii addaa qaba. Garuu kun kan tahu yoo xuuxuu dhaabde qofa dha. Sombii keenyi  aara tamboon miidhame, kaansarii sombaaaf saaxilamaa dha. Haala kana geeddaruun immoo rakkisaafi erga xuuxuu dhaabnee boodallee kan dhaabbatu miti jedhameetu yaadama ture. Haa tahu malee bu'aan qorannoo kanaa barruu Neechar irratti bahe seelonni miidhama irraa miliqan somba miidhame bayyannachiisuu danda'u jedha. Jijjiramni kun dhukkubsattoota waggaa 40 caalaa xuuxan irrattillee mul'ateera, kuni immoo otoo tamboo xuuxuu hin dhaabiini dha. Keemikaalonni kuumaatamaan lakkaa'aman kan tamboo keessatti argaman qaccee sanyii jijjiiruun gara kaansariittii akka geeddaraman godhu. Seeliin baayyeen ujummoo qilleensaa namoota tamboo xuuxan irraa fudhatame jijjirameetu argame. Seelonni achi keessatti argaman 10,000 jijjiirama jiinii agarsiisaniiru. ''Haalli kuni akka yeroo gabaabaa boombiin tokko dhuka'uuf eeggatuuti, kunimmoo dhukkuba kaansarii fiduudhaaf sababa taha,'' jedhu dhimma kana kan qoratan keessaa tokko kan tahan Dr Keet Goowars. Haa tahu malee seelonni tokko tokko homaa otoo hin tuqamiin hafu. Seelonni balaa aara tambootiin irra gahu akkamiin akka miliqan yoo beekamuu baateyyuu, waan akka dahoo/holqa yeroo balaa keessa kan dhokatan fakkaatu jedhu qorattoonni. Erga namni tokko xuuxuu erga dhaabeen booda seelota kana dha kutaa sombaa miidhame kan suphan. Namoonni tamboo xuuxaa turanii dhaaban harki 40 sombii isaanii kan warra takkaa xuuxee hin beeknee fakkaata. ''Bu'aa qorannoo kanaa akka taha jennee takkaa hin yaanne kan jedha,'' Dr Piitar Kaampbeel  Insititiyuutii Saangar irraa BBC'tti himaniiru. ''Seelota baayyee adda tahantu ujummoo qilleensaa guutee jira,'' jedhu. ''Waanti nama ajaa'ibu tokko immoo namoonni waggaa 40 erga xuuxaniin booda dhiisanillee seelota aara tambootiin hin tuqamne deebi'anii kan latan qabu. Qorattoonni ammallee kutaa sombaa hangamtu akka bayyanachuu danda'u garuu hin barre. Qorannichi ujummoo qilleensaa irratti xiyyeefateetu hojjetame. Caasaa alevoolii karaa oksijiniin gara somba keenyaatti qaxxaamuru hin qoranne. UKtti waggaatti namoonni 47,000 kaansariidhaan qabamu. Harki walakkaa ol immoo tamboo xuuxuudhaan kan qabamani dha. Akka qorannoon agarsiisutti yoo taheef namoonni guyyaa tamboo xuuxuu dhaaban irraa kaasee carraa kaansariidhaan qabamuu isaanii ni hir'isu.