headline: Talaallii Covid-19 raabsuuf 'xiyyaaronni fe'isaa 8,000 ni barbaachisu'
text: Talaallii Koronaavaayirasii addunyaa guutuu keessatti raabsuun ''qormaataa geejjibaa kana dura mul'atee hin beekne'' ta'aa jedhe Waldaan Geejiba Qilleensaa Idila Addunyaa (IATA). Gosti geejjibaa hanga xiyyaarota Booying 747 lakkoofsaan 8,000 ta'anii talaallii kana addunyaarratti raabsuuf akka barbaachisu waldaan kun himeera. Ammatti talaalliin faayidaarra akka oolu mirkaneeffame kan Raashiyaan alatti hin jiru, haa ta'u malee IATA'n daandilee qilleensaa, buufataalee xiyyaaraa, qaamota fayyaa addunyaa fi dhaabbilee qoricha omishan waliin haala talaalliin itti raabsamu irratti mariitti jira. Sagantaan raabsuu kun nama tokkoof doozii tokko ramaduun irratti qophaa'amaa jira. ''Of eegganno guutuun talaallii Covid-19 raabsuun indaastirii geejjiba fe'isa qilleensaa keessatti ergama isa guddaa jaarraa kanaati. Kuni garuu dursanii of eeggannnoon irratti qophaayuu gaafata. San gochuuf ammoo yeroon isaa amma'' jedhan Hoji gaggeessaa olaanaan IATA Aleeksaader dee Juni'aak. Weerara Covid-19 hordofee sochiin imaltoota geejjiba qilleensaa yeroo laaffatetti dhaabbileen kun fuula isaanii gara fe'isaatti naanneffataniiru. Amma ammoo talaallii kana raabsuun rakkisaa ta'uu mala jedhameera. Xiyyaaronni hunduu talaallii kana fe'anii balali'uu hin danda'an sababni isaammoo hanga ho'aa Seelshiyeesii 2-8 gidduu kan jiru keessatti tursiifamuu qaba. Qorichootni tokko tokko akka cabbaa'an waan barbaadamuuf xiyyaarotni kanaaf oolan akka murtaawoo ta'an godha. ''Adeemsa isaa sirriitti beekna. Gara sadarkaa barbaadamuutti ol guddisuu qabna'' jedhan hoogganaan damee kaargoo Geleyn Hiyuus Humna omisha talaallii waan hin qabneef biyyoota Kibba Baha Eshiyaa keessatti talaallii kana raabsuun akkaan rakkisaa ta'as jedhan. Afrikaa keessatti ammoo haala amma jiruun talaallii kana raabsuun hin danda'amuu jedha IATA'n. Sababni isaa ammoo hanqina Kaargoo, bal'ina naannichaa fi daangaa biyyoota qaxxaamuruu irratti rakkoon jiraachuudha jedha. Addunyaarratti talaalliiwwan 140 sadarkaa qorannoo dhumaa isa jalqabaarra kan jiran yoo ta'u 20 ol kan ta'a ammoo gara dhumaatti dhiyaataniiru. Biyootni lixaa hedduun shakkii irraa qabaataniis Raashiyaan biyya hunda dursuun talaallii Covid-19 argachuu ibsiteedha. IATA'n mootummoonni addunyaa talaalliin fayidaarra oluuf mirkanaahuun dura raabsa isaa fi dhimmoota kaaniif dursanii qophaa'uu qabuu jedha. Raabsa isaarratti hanga ho'a isa barbaachisu eeguu fi hannarraa eeguun barbaachisaa ta'uullee ibsa.