headline: Kipchoogee: Atleetii maaratoonii sa'aatii lamaa gaditti xumure ta'e
text: Abbaan Rikoordii Maaratoonii addunyaa lammii Keeniyaa Eliiyuud Kipchoogeen, Atleetii maaratoonii sa'aatii lamaa gaditti xumure kan jalqabaa ta'e. Fageenya kana 1:59:40 galuun milkaahe. KM 42 sa'aa lamaa gaditti xumuruuf karoora qabate milkeessuuf maaraatonii Barliinirratti hin fiigne ture. Yeroo dheerafis qophaa'aa bahe. Figiicha kana Ostiriyaa daandiiwwan magaala Viyeenaarratti fiige. Dorgommii banaarratti sa'aatii galmaahe waan hin taaneef riikoordi addunyaa ta'ee hin qabamu. Seenaa haaraa kana galmeessuuf saffisiistootni filatamaniif isa gargaaraa turan. kana duras Itaalittii yaalii walfakkaataa godhee hin milkaahiin hafeera. ''Namuu daangaa hin qabu waan jedhu namatti agarsiisa'' "Amma raawwadheera, kanaan boodas namoonni baayyeen ana booda akka raawwataniin eega'' jedhe Kipchoogeen milkaahina isaa kana booda. Shaampiyonaan Olompikii fi bara darbees ammoo Maaraatoonii Barliin irrratti haaraa addunyaa sa'aatii 2:01:39 kan galmeessise Kipchoogeen seenaa dalage kanaaf gutuu addunyaa irraa dinqisiifannaa argateera. Kunis yaalii isaan duraa Xaaliyaan Giraan Priks Sarkiyutiitti bara 2017tti Monzaa keessatti taasifame sakandii 25 dhabe. Haa ta'u malee fiigiicha mana keessaa kanaan seenaa hojjachu akka danda'u waani beekaniif, warreen figiisiisa turanis  Kipchoogeen ofiisaatiin sararicha akka xumuruuf booddeetti hafuun isa dabarsan. Haa ta'u malee dowwattoota figichaa hordofaa turanis haamileedhaan cimsaa turan daandiiwwan magaalaa guddoo Ostiriyaa irratti. Atileetiin maraatonii Landan yeroo afur mo'achuun beekamu kun, haadha warraa isaa Gireesiin hammatee erga dhungateen booda alaabaa biyyaa butatee warra isa figsiisaa turan walii raasu eegale. Namoonni isa saffisiisan baayyeen isaanii atleetoota fageenya jiddu galaa fi dheeraa fiigan ta'un barameera. Atileet Kipchoogeen kan haalicha akka nama yeroo jalqabaatiif milaan ji'arra dhaabateetti ilaalees, seenaa hojjadheera jechuun ibseera. "Baayyeen haala gaariitu natti dhagaham. Erga Roojar Baanistar bara 1954 seenaa hojjeter. Anis kana raawwachuuf waggaa 65 natti fudhate. Anis nan yaalee, amma ammoo raawwadheera,'' jechuun gammachusaa ibseera. "Kunis ispoortiin hangam akka fooyyeefamu danda'u kan mullisuudha. Anis ispoortii qulqulluufi kan nama hawwatu taasisuun barbaade. Walii yoo fignuuf Ispoortii addunyaaf caalatti hawataa taasifna.'' Kipchoogeen namoonni 42 ta'an fiigichaan kan gargaaran yoo ta'u, isaan keessaayis shaampiyoonaa fageenya meetira 1500 Maatiiw Chuntiroo Wiitar, ateeletiin meetira 5000n Nahaasa  argate ture Pool Cheeliimanaa fi obbolaan lamaan lammii Norejiyaan Jakob fi Filiippi Heenarki keessatti argamu. Namoonni figsiisaa turani kunneenis boqachaa kan figsiisan yoo ta'u, fageenya 1,500 fi 5000tti shaampiyoonaa addunyaa kan ta'e Barnaard Laagaat ammoo fageenya isa dhumaa gargaarera. Kipchoogeenis "Isaanis atletoota addunyaa beekamoo keessaayi. Isaanan galateeffadha'' jedheeniira. Akkasumsa ''hojii kana tole jechuun waan fudhatanii isaanan galateefadha. kanas walumaan raawwannee.'' Leenjisaan Kipchoogee ammoo akka kana dura dorgommii figichaa iirratti bishaa ofii fudhatanii itti fayyadaman sanarra, ofiisaan bishikiliitiidhaan ta'udhaan bishaanif dibata kennaaf tureera. Deeggarsi akkasi kunis seera IAAF jalatti dorgommi atiletiksii addunnyaa kan biraarratti hinhayyamamu. Sababii kanaatiif dorgommicha akka rikardii maaraatonii addunyaatti kan hinfudhanneef. Eddoonni Kipchoogeen itti figee, Magaalli Viyeenaa, kan filatameef waan haalli qilleensa isaa mijataa ta'eef jedhameera. Yaalii sa'aatii fooyyeessuuf taasifame kanas maallaqaan kan deegaran lammii Ingilizii abbaa qabeenyaa Sarjiim Raatikiliif maqaa dhaabbata saanii Petiro Kemikaal jedhamutiin. Dhaabbanni Naayikis kophee modeela haaraa dorgomtoonni maaraatoonii saffistoonni addunyaa kanaa shan qofti kaawwatan kenneefiira.