headline: Koronaavaayiras: Fageenyi hawaasummaafi ofi-adda baasuun maaliidha?
text: Addunyaa maratti biyyoonni tatamsa'ina koronaavaayirasii to'achuuf jecha tarkaanffiiwwan garaa garaa fudhataa jiru. Isaan keessaayis namoonni walitti dhufeenya hawaasummaa isanii akka eeganiif gaafatamaa jira. Biyyoota tarkaanfii akkasii fudhataa jiran keessaa tokko UK dha. Motummaan Inglizii tarkaanfiiwwan tatamsa'ina dhukkubichaa ni hi'risuu jechuun labse keessaa, suuqiiwwan wantoota bu'uuraa hin taane gurguran, manneen kitaabaa, bakkeewwan xabaafi bakkeewwan kadhannaa haa cufaman jedheera. Kana malees, sirni cidhaafi cuphaan kan dhorkaman yoo ta'u sirni awwaalchaa ni hayyamama jedhame. Namoonni maatii tokko hin taane lamas waliin deemu hindanda'an. Haata'u malee, namoonni haalli hojiisaanii murteessaa ta'an, ijoollee saanii bakka olmaatti geessuufi mana hojii deemuufi deebii'uun ni hayyamamaafi jedhame. Fageenya hawaasummaa ykn yeroo nagaatti namoota baayyee waliin jireenya hawwasummaa qabaachuu dhaabun amma yeroo saa murteessaa ta'eera. Kunis sababii bakka namoonni walitti baayyataniitti tatamsa'inni dhukkubichaa cimu maluufiidha. Fakkeenyaaf, osoo namni vaayirasichaan qabame tokko qufa'ee, vaayirasichi waan qilleensa keessa tatamsa'uuf namoota heddu faalu mala. Kunis karaa afuura baafanuutiin gara qaama keenyaa seenu danda'a, ykn bakka namni vaayirasichaan qabame xuqee yoo tuqtanis akkasuma carraan harka sanaan fula keessa qabachuun dhukkubichaan qabamu keessanii olaanaadha. Kanaaf, yeroon namoonni namoota biraa waliin dabarsan xiqqaachuun carraa vaayirasichi nama biraarraa itti darbu akka hirratu taasisa. Biyyoonni gara biraa maal gochaa jiru? Biyyoonni hedduunis lammiileen isaanii fageenya hawaasummaa isaanii eeggachuuf yaalii tatamsa'ina koronaavaayirasii to'achuuf taasifamu keessatti gahee akka bahaniif hedduu hojjataa jiru. Fakkeenyaaf: Ofii adda baasuu (Self-isolating) jechuun mana keessa turuufi achi bahuu dhaabuu jechuudha. Kana jechuunis bahanii hojii, nama barnootaa ykn lafa namoonni itti wal gahan dhaqu dhaabuu jechuudha. Bakka danda'ameettis namni sababii shakkii qabuutiin adda ofi baasee tokkos waa bitachuuf illeen ala bahuun hinbarbaachisu. Dirqamaan manaa bahuun kan sirra jiraatu yoo ta'e ammoo, namoota biraa akka hinfaallee of eeggannoo taasisu qabaatta. Namoonni kamiyyu kan mallattoon koronaavayirasii irratti argame dafanii ofi adda baasuu qabaatu. Mallattoon koronaa kan akka qaama gubaa digrii sentigireedii 37.8 olii, qufaa walitti fufaa ykn afura baafachuuf rakkachuudha. Kanafuu namni mallattoolee kanneen irratti argameefi kan isa waliin mana tokko keessa jiraatan hundi adda ofi baasuun turuun barbaachisaadha. Namni mallaattoo dhukkubichaa qabuuf kutaa qilleensa gaarii itti argatu fi foddaan isaa saaqamu danda'u turuun miseensa maatii kaan irraa fagaate jiraachu barbaachisa. Kanaan alattis bilbilawwan yeroo muddamaa motummaa kennuun bilbiluun gorsaafi wallaansa fayyaa gaafachuun barbaachisaa ta'a. Tibba qofaatti bahamee turamuttis namoota caalaa saaxilamtoota ta'an kan akka dubartii ulfaa, maanguddoota ykn namoota rakkoo fayyaa qaban irraa meetira 2 fagaachuun barbaachisaadha. Hanga danda'ameettis kutaalee hunda qilleensi keessa akka bahuuf foddaafi karra saaquun ni gargaara. Harka ofii bishaaniif saamunaan yeroo baayyee dhiqachuun amma waan hunda caalaa gorfamuudha.