headline: Ameerikaa yaada lammiileen paaspoortii Covid qabaachuu jedhu kuffiste
text: Mootummaan Ameerikaa namoota talaallii Covid-19 fudhataniif paaspoortii federaalaa kennuun dirqama akka ta'u yaada dhiyaatee ture icciitiin dhunfaafi mirgoonni biraas eegamuu qabaatu jechuun yaadicha kuffiseera. Yaanni paasportii haaraa kana qopheessuu kunis Ameerikaa qofaan osoo hin taane, nageenya imaltoota addunyaa eegsisuuf jecha dhimma biyyoota biraatiin illeen yaadamaa jiruudha. Haata'u malee, kanneen yaada kana mormanis mirga walqixxummaa nama dhabsiisuu danda'a jechuun falman. Ameerikaan hanga ammaatti namoota 550,000 koronaadhaan kan dhabde yoo ta'u, lammiileen sanadii kana qabachuun akka socho'aniif akka hindirqisiifne ifa taasiseera. Dubbii himaan Waayit Hawuus Jeen Piisaakii galmeen ragaan (database) namoota talaallii Covid fudhatan itti kuufamuuf akka hinqophoofne dubbataniiru. Kana malees, ''namoonni talaallii Covid-19 fudhatan waraqaa ragaa tokkolleen akka qabatan taasisuuf ajajni motummaan federaalaa baasu kamuu hinjiraatu'' jedhan. ''Mootummaan ammas ta'e gara fuuladuraatti sirna lammiilee waraqaa ragaa akka baatan dirqisiisuu hindeeggaru,'' jechuun ibsan. Biyyoota addunyaa keessaa Inglizii sirna ''waraqaa ragaa haala Covid-19'' jedhu qopheessaa kan jirtu yoo ta'u, kunis qophiiwwan muziqaafi dorgommiiwwan ispoortii qopheessuuf ni dandeessisa jedhameera. Sirna kanaanis namoonni talaallii koronaavaayirasi fudhatan ykn namoonni dhukkubicha irraa bayyanatan adda baasuun galmeessuuf ni dandeessisa jedhameera. Gamtaan Awuroppaas sanadii kanaan walfakkaatu beeksisuuf hojjataa kan jiru yoo ta'u, Israa'el gama isheetiin, ''Kaardii Magariisa [Green Pass]'' jedhameefi namoota guutummaatti talaalaman ykn kanneen dhukkubicha irraa bayyanatan qabatan kennuu eegaltee jirti. Kaardiin kunis namoonni wayita gara hoteelootaa, bakkeewwan ispoortiin itti gaggeeffamu ykn manneen tiyaatiraa wayita deeman kan agarsiisan jedhameera. Dhaabbanni Fayyaa Addunyaa (WHO)n gama isaatiin Kibxata akka jedheetti, ammatti yaada paasportii talaallii qabachuu hindeeggaru jedheera. Sababiinsaas talaallichi mataansaa hanga ammaa tatamsa'ina dhukkubichaa kan ittisu ykn ta'uu dhiisuun bakka hinbaramneefi yaaddoo loogiin mudachuu ta'uu himeera.