headline: Maxaad ka ogtahay Jerrold Post, ninkii darsi jiray maskaxda hogaamiyeyaasha caalamka?
text: Waa shakhsi bartay cilmu nafsiga, wuxuuna lasoo shaqeeyay hey'adda sirdoonka dibadda u qaabilsan dowladda Mareykanka ee CIA. Jerrold Post waxaa uu soo qabtay shaqo ay adkeyd inay qabtaan dad badan oo caalamka ku nool oo wuxuu ku hawlanaa sidii uu uu ogaan lahaa habka ay u fikiraan hogaamiyeyaasha caalamka qaar, dabeecadahooda iyo walibana hab dhaqankooda siyaasadeed. Wuxuu darsi jiray maskaxda iyo hab u fikirka hogaamiyeyaahsa caalamka sida Sadam Xuseen iyo Kim Jong-il. Sidoo kale waxaa uu wax ka qoray qaabka ay u shaqeyso maskaxda madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump. Jerrold Post oo horay u ahaa shakhsi ku takhasusay cilmu-nafsiga la xiriira siyaasiyiinta, ahna qoraa waxbadan ka qoray arrimahaas ayaa dhammaadka bishii tagtay ee Nofembar u geeriyooday feyraska corona, waxayna da'diisu aheyd 86 sano. Post oo dhashay sanadkii 1934, kuna dhashay magaalada New Haven waxaa uu kasoo baxay jamacadda Yale, halkaas oo uu ku bartay cilmu-nafsiga. Sidookale waxaa uu wax ka bartay mac-hadka caafimmaadka maskaxda qaabilsan ee jamaacadda Harvad, halkaas oo uu ka qaatay shahaadada koowaad. Sida uu kusoo warramay wargeyska Washington Post, Post waxaa uu muddo dhan 20 sano lasoo shaqeeyay hey'adda sirdoonka dibadda ee Mareykanka ee CIA, waxaana intii uu la shaqeynayay hey'addaas uu sanadkii 1970 hirgeliyay xarun lagu darso hab u fikirka hogaamiyeyaasha caalamka iyo dabeecadahooda gaarka ah. "Waxaanu qiimeynaa oo aanu taxliilinaa hogaamiyeyaasha caalamka dhaqamdooda siyaasadeed iyo sida ay u dhaqmaan marka ay joogaan fagaarayaasha caalamka,"ayuu hadda kahor yiri Jerrold  Post. Xaruntan katirsaneyd hey'adda sirdoonka ee CIA ee uu hogaaminayay Post ayaa hogaamiyeyaasha ay darseen maskaxdooda iyo  hab u fikirkooda waxaa kamid ahaa hogaamiyihii Libya, Mucamar Al Qadaafi, kii Cub, Fidel Castro iyo madaxweynihii hore ee Ciraaq Saddam Hussein. Sababta arrintan loo sameeyay ayaa lagu sheegay inay aheyd sidii madaxweynaha Mareykanka uu u fahmi lahaa habka uu u fekerayo hogaamiyeyashaasi kahor inta uusan wajihin. Waxaa kale oo sababta lagu sheegay inay ka caawiso madaxda Mareykanka inay fahmaan qofka ay la xaajoonayaan iyo halka uu ka duulayo maadaam lasii qiimeeyay habka ay u fikirayaan iyo sida ay u dhaqmi doonaan. Magnus Ranstorp oo ah la-taliyaha gaarka ah ee midwoga Yurub u qaabilsan wacyigelinta xaqjirnimda ayaa Post ku tilmaamay "nin degan oo leh maskax caqli badan". Nin ay saaxiibo ahaayeen Post oo lagu magacaabo Kenneth Dekleva ayaa sheegay in saaxiibkii "uu ahaa nin qiima badan oo ku jiray saaxadda siyaasadeed, kana soo shaqeeyay in lasii ogaado hab u fikirka qaar kamid ah hogaamiyeyaasha caalamka". Jessica Case, oo isna kamid ah dadka wax ka qora arrimaha cilmu-nafsiga waxaa uu BBC-da u sheegay in aqoonta iyo heerka ay gaarsiisaneyd taxliilintiisa maskaxda siyasiyiinta ee Post ay aheyd mid heer sare ah. Post waxaa sanadkii 1979 lagu abaalmariyay billadda caaqilka, waxaana xilligaas uu agaasime ka noqday jaamacadda George Washington qeybteeda qaabilsan cilmu-nafsiga la xiriira siyaasadda. Haseyeeshee markii dambe waxaa markale u yeeratay dowladda Mareykanka, si uu uga caawiyo go'aanadii ay ka qaadnayeen madaxweynihii hore ee Ciraaq, Sadam Xussen. Jerrold  ayaa aad u xanuunsaday sanadihii dambe, waxaana bishii July ee sanadkan ku dhacay xanuunka faaligga ama strok,sidoo kale waxaa laga helay feyraska corona oo la aaminsan yahay in uu u dhintay.