headline: ጻውዒት ሰላም ሲቪካዊ ማሕበራት ኢትዮጵያ ዝደንጐየ’ዶ ይኸውን?
text: ኣብዚ ሰሙን፡ ልዕሊ 30 ሲቪካዊ ማሕበራት፡ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝቕጽል ዘሎ ኲናት ደው ንኽብል ዝጽውዕ ጋዜጣዊ መግለጺ ንምሃብ ዝዓለመ መደብ'ኳ እንተነበሮም፡ ከምቲ ዝሓሰብዎ ኣይሰመረሎምን። እቲ ክልተ ዓመት ክመልኦ ሒደት ኣዋርሕ ዝተረፎ፡ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኲናት ሓድሕድ፡ህይወት ብዙሓት ወሲዱ፡ ሚልዮናት ካብ ቤት ንብረቶም ኣመዛቢሉ፡ ጠንቂ ማእለያ ዘይብሉ ሕሰም፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውላው፡ ዓመጽን ካልእን ኰይኑ  እዩ። እዚ እናዀነ ግን፡ እቶም ቅድሚ ገለ መዓልታት፡ ኲናት ደው ክብል ኣለዎ ዝበሉ ኣባላት 35 ሲቪካዊ ማሕበራት መልእኽቶም ንጋዜጠኛታት ከሕልፉ ኣይከኣሉን። እዞም ኣብ ዙርያ ሰብኣዊ መሰላትን ሰላምን ዝነጥፉ ትካላት፡ እቲ ክስተት ከም ዘሕዘኖም ገሊጾም። እቶም ማሕበራት “ህጹጽ ጻውዒት ሰላም” ኢሎም ኣብ ዝሰመይዎ መልእኽቲ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ዘለዉ ኲናትን ጐንጽታትን ደው ክብሉ ይሓቱ። እዚ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ዝጸውዕዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ግን ወተሃደራውን ሲቪልን ዝተኸድኑ ኣባላት ጸጥታ ደው ከም ዘበልዎ ይዛረቡ። ቢቢሲ፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ካብ ኮሚሽን ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ መብርሂ ሓቲቱ’ዩ፤ እንተዀነ እቲ ኮሚሽን ዝፈልጦ ነገር ከም ዘይብሉ ገሊጹ። ካብ ኮሚሽን ፖሊስ ፌደራል ምላሽ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ግን ኣይሰመረን። ኣብ መንጐ መንግስትን ህወሓትን ሰላም ክወርድ ጻዕሪ ክገብር ዝጸንሐ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሉሴጉን ኦባሳንጆ ኣይሰመረሉን። ሓይልታት ትግራይ፡ እቲ ሕብረት ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስለዘሻሩ፡ መንጐኛ ክኸውን ኣይክእልን፣ ይቀየረልና ዝብል መርገጺ ኣለዎም። በዚ መሰረት፡ ንመንግስቲ ፌደራልን ሓይልታት ትግራይን መን ይሸምግሎም ዝብል ሕቶ ምላሽ ከይረኸበ፡ ዳግማይ ኲናት ተወሊዑ ኣሎ። እዚ ዘተሓሳሰቦም 35 ሲቪካዊ ማሕበራት፡ “ህጹጽ ጻውዒት ሰላም” ኣቕሪቦም። ማእከል መሰላትን ዲሞክራሲያዊ ዕብየትን፡ ሓደ ካብኣቶም'ዩ። ዳይሬክተር እዚ ትካል በፍቃዱ ሃይሉ፡ መብዛሕትኦም እቶም ትካላት ኣብ ዙርያ ሰብኣዊ መሰላት ዝሰርሑ ምዃኖም ገሊጹ። ንሱ ከም ዝብሎ፡ እቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ዝርኣዩ ዘለው ጐንጺታት ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዘውርድዎ ዘለው መጥቃዕቲ ብምቅዋም ዝቐረበ ጻውዒት ሰላም እዩ። “ዜጋታት፡ ንቕትለት፡ ስደት፡ ጾታዊ መጥቃዕቲ ተቓሊዖም፤ ናይ ምንቅስቓስ መሰሎም ተገዲቡ’ዩ ዘሎ። እዚ ብህጹጽ ብሰላማዊ መገዲ እንተዘይተፈቲሑ፡ ሃገራዊ ህልውናና ኣብ ሓደጋ ክወድቕ’ዩ ዝብል ስግኣት ኣሎና፡” ይብል። እቶም ትካላት፡ ነዚ መልእኽቲ ዝምልከት ብ1 ጳጉሜን 2014 ዓ.ም [ግእዝ] ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ሓደ ሆቴል መግለጺ ንምሃብ ተዳልዮም ከምዝነበሩን “ኣኽበርቲ ጸጥታ” ምዃኖም ብዝገለጹ ሰባት ከም ዝተኸልከሉን በፍቃዱ ይዛረብ። “ኣኽበርቲ ጸጥታ ኢና ዝበሉ ሰባት፡ ንሕና ኣብቲ መግለጺ እንህበሉ ሆቴል ቅድሚ ምብጻሕና፡ንሓለፍቲ እቲ ሆቴል እቲ መደብ ክካየድ የብሉን፡ ኢሎም ጠጠው ኣቢሎምዎ ጸኒሖምና። ብልክዕ መን’ዩ ከልኪሉና ግን ክሳብ ሕጂ ኣይፈለጥናን።” ይዅን’ምበር፡ ከምዚኦም ዝበሉ ስጕምታት፡ ጠንቂ ምጽባብ መድረኽን ምንቅስቓስን ሲቪካዊ ማሕበራት ክዀኑ ይኽእሉ’ዮም ዝብል ስግኣት ከም ዘለዎ ሓቢሩ። እቶም ትካላት፡ ብሓባር ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፡ እቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዘለዉጐንጽታት፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት፡ ሰብኣዊን ማሕበረ-ቍጠባውን  ቅልውላው ይፈጥሩ ኣለው ኢሎም። ብፍላይ፡ ኣብ ትግራይ እቶም ብሰንኪ ኲናት ዝተቛረጹ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ብህጹጽ ስርሖም ክጅምሩ ኣለዎም ብምባል፡ ኣብቲ ኲናት፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝፈጸሙ ሓይልታትመርመራ ተገይሩ ተሓታትነት ክረጋገጽ ኣለዎ፡ ይብሉ። ማሕበር ጋዜጠኛታት ኣምሓራ’ውን ሓደ ካብ’ቶም፡ “ሓቀኛ፡ ሰላማውን ንዅሎም’ቶም ኣብቲ ጐንጺታት ዝሳተፉ ሓይልታት ዝሓቘፈ ዕርቅን ልዝብን” ክጅመር ዝሓተቱ ሲቪካዊ ማሕበራት እዩ። ዳይሬክተር እቲ ማሕበር፡ ኣየለ ኣዲስ [ዶ/ር]፡ “እቲ ሕጂ ዘቕረብናዮ ጻውዒት፡ ንምሽምጋል ዘሎና እጃም ንምፍጻም’ዩ” ክብል ንቢቢሲ ተዛሪቡ። እቲ ኣብ ትግራይ ጀሚሩ ዝቕጽል ዘሎ ኣዕናዊ ኲናት ሓድሕድ ቅድሚ ምብርዑ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ብርክት ዝበሉ ጐንጽታት ተላዒሎም’ዮም። በዚ ምኽንያት ኣማኢት ሰላማውያን ሰባት ግዳያት ብሄር ተኰር መጥቃዕታትን ምፍንቓልን ኰይኖም፡ ንብረት’ውን ዓንዩ እዩ። እዞም ግጭታት ጠንቂ ሞት ዓሰርተታት ኣሽሓት ኰይኖም፡ ኣብ ቁጠባን ፖለቲካን እታ ሃገር ኣሉታዊ ጽልዋ ፈጢሮም’ዮም ዝብል ኣየለ፡ እቲ ኲናት ጠጠው ክብል ይሓትት። “ኵሎም ሓይልታት ዝጀመርዎ ኲናት ጠጠው ኣቢሎም ክዘራረቡ ኣለዎም። ዜጋታት ናይ ምንባር መሰሎም ክኽበር ኣለዎ። ካብዚ ኲናት ዓወት ክርከብ ኣይንጽበን፤ ንሰላም ኢዶም ዝዝርግሑ ሓይልታት’ዮም ዝዕወቱ።” መስራቲትን ዳይሬክተርን ሲቄ ማሕበር ልምዓት ደቂ ኣንስትዮ ዝተባህለ ሃገራዊ ዘይመንግስታዊ ትካል ዝኾነት ዘርትሁን ተፈራ ብወገና፡ ኣብዚ ሓድሽ ዓመት-2015 ኣብታ ሃገር ሰላም መጺኡ ክንርኢ ንትስፎ ኢላ። “መሰል ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ተሓልዩ፡ ብሰላም ወጺእና እንኣትወሉ፣ ዝተመዛበሉ፡ ጉድኣት ዝወረዶም ሰባት እግሪ ተኺሎም መሰሎም ተሓልዩ ናብ ሰላማዊ ህይወቶም ክምለሱ’ዩ ድልየትና፡” ትብል። “ጉዳይ እዛ ሃገር ኣብ ኢድ ተራጸምቲ ፖለቲካ ወዲቑ’ዩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ዝወረደ ክሳራ ድማ ምድንጓይና ዘረጋግጽ’ዩ፡” ዝብል ዳይሬክተር ማሕበር ጋዜጠኛታት ኣምሓራ ኣየለ ኣዲስ፡ደንጕዩ’ውን እንተዀነ ጻውዒት ሰላም ግን ክቐርብ ኣለዎ፡ ኢሉ። ማሕበረሰብ ዓለም፡ ኣብ መንጐ መንግስቲ ፌደራልን ህወሓትን ሰላማዊ ዝርርብ ንኽግበርዝጀመሮ ጻዕሪ ተቛሪጹ ዳግም ኲናት ምውልዑ ከም ዘሕዘኖ ክገልጽ ጸኒሑ ኣሎ። “ኵሉ ንሰላም ክዝምር ኣለዎ፡” ዝብል ኣየለ፡ ማሕበሩ ንዝሓለፉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዘላቒ ሰላም ንምምጻእ ዝሕግዙ ስራሓት ክሰርሕ ምጽንሑ ይዛረብ። በዚ መሰረት፡ ኣብ ክሊ ህንጸት ሃገርን ድልየት ህዝብን ዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ክልል ኣምሓራ ብምዝታይ፡ ሃገራዊ ዕርቂ ንምምጻእ ዝሕግዙ ሓሳባት ከም ዘቕረቡ ሓቢሩ። ኣብዚ እዋን ኲናት ዳግም ምውልዑ ነቲ ቅድም ኢሉ ዝተጀመረ ጻዕሪ ሰላም’ኳ እንተዓንቀፎ፡ እቶም ተዋጋእቲ ወገናት ክዘራረቡ እንተኽኢሎም፡ ፍልልያት ክፍትሑ ይኽእሉ’ዮም ዝብል ተስፋ ከም ዘለዎ ገሊጹ። “ምስቲ ዘሎ ህሉው ኵነታት፡ ህዝቢ ሰላም ከም ዝደሊ ግሉጽ’ዩ፤ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዘካየድናዮም መድረኻት ዘተ’ውን ነዚ’ዮም ዘርእዩ፤ ኲናት ጠጠው ኢሉ ናብ ሰላም ንእቶ ይብል። ክልቲኦም ናብ ድርድር እንተኣትዮም ነዚ ንምዕዋት ዕድል ኣሎ ኢለ’የ ዝኣምን።” ዳይሬክተር ማእከል መሰላትን ዲሞክራሲያዊ ዕብየትን በፍቃዱ ሃይሉ ብወገኑ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ ጳጉሜን’ውን ተመሳሳሊ ጻውዒት ሰላም ኣቕሪቦም ከም ዝነበሩ ተዛሪቡ። “ማዕከናት ዜና ግን እቶም ተጓነጽቲ ሓይልታት ንዝዛረብዎ ምግዋሕ’ዩ ዝሰልጠን። በዚ ምኽንያት ከኣ ጐሊሕና ክንርአ ኣይከኣልናን ንከውን እምበር ስቕ ኣይበልናን፡” ይብል። ብሕጂ ተስፋ ሰላም ይህሉ'ዶ? ንዝብል ሕቶ በፍቃዱ፡ "ድልየት እንተሃልዩ፣ እወ!" ኢሉ። "እዚ ውልቃዊ ርእይቶይ'ዩ። እዚ ኲናት ኣብ ዝለዓለ ጥርዚ ዝበጽሓሉ እዋን ነይሩ'ዩ፤ ካብ ከምኡ ዝበለ ዓዘቕቲ ወጺእና ሰላማዊ ልዝብ ከም ሓደ ኣማራጺ ምርኣይ እንተኽኢልና፡ ሕጂ ናብኡ ዘይንምለሰሉ ኵነታት የለን ክብል ኣይክእልን። ድልየት እንተሃልዩ፡ እቶም ኵሎም ወገናት ናብ ሰላማዊ ኣማራጺ ምምላሶም ኣይተርፍን፡" ይብል።