headline: ፍርሒ ኮሮና ቫይረስ ንነጋድያን ሓጅ መካን መዲናን የሻቕሎም
text: እቲ ኣብ ከተማ ዉሃን  ቻይና ዝፈለመ፡ ጸኒሑ ኮቪድ-19 ዝብል ስም ዝተዋህቦ ቀታሊ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንዓለም ብፍርሒ ኣሾቕሪሩዋ ኣሎ። እቲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ግብጺ ኣልጀርየን ቱኒዝያን ከምዝተራእየ ዝንገረሉ ሕማም ነታ ምስ ቻይና ሓያል ንግዳዊ ርክብ መስሪታ ዘላ ብጥዕናዊ ኣገልግሎት ብዙሕ ዘይሰጎመት አህጉር ኣፍሪቃ ኣብ ስግኣት ከቲቱዋ ይርከብ። ግን ኣፍሪቃ ጥራሕ ኣይኮነትን በዚ ሕማም ተሻቒላ ዘላ። ስዑዲ ዓረብ እውን እቲ ናብ ቅዱስ ቦታታት መካን መዲናን ዝግበር ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኣመንቲ ምስልምና ዝሳተፉዎ ንግደት ደው ከተብሎ ምውሳና ብወግዒ ገሊጻ ኣላ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነቶም ብእስላዊ ምኽሪ ዝኾነ ዓቕሚ ትዘሕዝቶን ጥዕናን ዘለዎ ኣማኒ ኣብ ዕድሚኡ ሓንሳብ ንመካ ክበጽሕ ይግባእ ዝብል ሓንቲ ካብ ሓሙሽተ አዕኑድ እቲ ሃይማኖት ክፍጽሙ ዝደልዩ ኣመንቲ፡ ናብቲ ቅዱስ ቦታታት ንኪገሹ  ዳርጋ ንነዊሕ ዓመታት እዮም ገንዘብ ዘዋህልሉ። ሕጂ ብሰንኪ ኮሮና ቫይረስ ንስዑዲ ዘእቱ ቪዛ የሎን ምስተባህሉ ዝሻቐሉ ውሑዳት ኣይኮኑን። እተን ሓሙሽተ አዕኑድ እምነት ምስልምና፡ ኣብ ሃይማኖት ምስልምና ከምእትኣምንን ብኽብርታቱ ከምእትግዛእን ምእዋጅ፤ መዓልታዊ ሓሙሽተ ሳዕ ጸሎት ምግባርን ምስጋድን፤ ኣብ ጾመ ሮሞዳን ናይ ግድን ምጻም፤ ካብ ዘሎካ ትሕዝቶ ንድኻታትን ነዳያንን ምጽዋት ምሃብ፤ ዓቕምን ትሕዝቶን ኣብ ዝረኸብካሉ እዋን ከኣ ኣብ ዕድመዓኻ ሓንሳብ ናብቲ ቅዱስ ቦታታት ናብ መካን መዲናን ምብጻሕ ዝብላ እየን። እዛ ሓሙሸይቲ ዓንዲ እምነት እያ እምበኣር ሕጂ በዚ ናይ ኮሮናቫይረስ ስክፍታ ንግዚኡ ትተዓናቐፍ ዘላ። ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብዝተፈላለየ ሞያ ዝሰርሐ ተንታኒ ፖለቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዓብዱራሕማን ኣቡሃሺም ሰይድ፡ እቲ ዝርገሐ ኮሮና ቫይረስ ንምግታእ ስዑዲ ዓረብ ንነጋድያን ዑምራን ሓጅን ንግዝይኡ ጠጠው ምባላ ኣዎንታዊ ስጉምቲ ምዃኑ ይገልጾ። "ኣብ ንግደት ሓጅ  ካብ መላእ ዓለም ዝገሹ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ዝኾኑ በጻሕቲ ንስዑዲ ስለዝኣተው፡ እቲ ናይ ኣምልኾት ቦታ እውን ጽብብ ዝበለ ብምዃኑ ሕማማት ጉንፋዕ ብቐሊሉ እዩ ዝመሓላለፍ" ዝበለ ዓብዱራሕማን እዚ ሕጂ ንዓለም ኣሻቒሉዋ ዘሎ ኮሮና ቫይረስ ግን ቀዛፊ ሕማም ብምዃኑ ነብሲ ወከፍ ሃገርን ሕብረተሰብን ዝግባእ ጥንቃቐ ክገብር ኣድላይ ምዃኑ የረድእ። ስዑዲ ዓረብ ካብ ነጋድያን ሓጅ ዓመታዊ 23 ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ከምእትረክብ ጸብጻባት ይገልጽ። እዚ ማለት ከኣ ድሕሪ ቁጠባ ነዳዲ ሃይማኖታዊ ቱሪዝም መገሻ ነጋድያን ቅዱስ ቦታታት መትኒ ቑጠባኣ እዩ። ግን ካብ ህይወት ዝዓቢ ነገር ስለዘየሎ፡ እታ ሃገር ከኣ እኹል ኣታዊ ነዳድን ውህሉልን ሃብትን ስለዘለዋ ብግዝያዊ ምትዕንቓፍ ኮሮና ቫይረስ ብዙሕ ትጉዳእ ኣይመስለንን ክብል ይውስኽ ኣቡ ሃሺም። እዚ ኣብ ኣስታት 40 ሃገራት ዓለም ከምዝኣተወ ዝንገረሉ ዘሎ ኮሮናቫይረስ ኣብቲ ፈለማ ምስተወዓወዐ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ኬንያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃን በቲ ሕማም ዝተጠርጠሩ ሰባት ተወሺቦም ምክትታል ክግበረሎም ጸኒሑ ነይሩ። ኣብዚ ቐረባ ዕለታት ከኣ ኣብ ግብጺ፡ ቱኒዝያን ናይጀርያን ከምዝኣተወ ተፈሊጡስ ንኣፍሪቃ ኣሻቒሉዋ ኣሎ። ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ዝመርሖ ዓለማዊ ውድብ ጥዕና ኮሮና ቫይረስ ኣብ ኣፍሪቃ እንተተዘርጊሑ ምስ ድሩትነት ሕክምናዊ ኣገልግሎት ሞያውያውንን መሳርሒ ሕክምናን ቀረብ መድሃኒትን ንምክልኻሉን ምቁጽጻሩን ክኸብድ ከምዝኽእል ብምግላጽ ማሕበረ ሰብ ዓለምን ሞያውያን ጥዕናን ነቲ ሕማም ንምግታእ ዝከኣሎም ክግበሩ ተማሕጺኑ። ኣስታት ሓደ ሚልዮን ዝኾኑ፡ ኣብ ወፍርን ንግድን ዝተዋፈሩ ቻይናውያን ኣብ ኣፍሪቃ ከምዝቐመጡ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት ይሕብሩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ካብን ናብን ኣፍሪቃን ቻይናን ቀጻሊ በረራ ምጽንሑ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ሕማም ምስተራእየን ምስተወዓወዐን ግን ብዘይካ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከኣ ሓያሎ ትካላት  መንገዲ ኣየር ናብ ቻይና ዝግበረኦ ዝነበራ በረራ ንግዚኡ ኣቋሪጸንኦ ኣለዋ። እቲ ክሳብ ሕጂ ኣስታት ሰለስተ ሽሕ ሰባት ዝቐተለ፡ ንስርዓተ ምስትንፋስ ዘጥቅዕ ሓደገኛ ሕማም፡ ከም ሰዓልን ኢንፍሉዌንዛን ብምስትንፋስን ምህንጣስን እዩ ዝመሓላለፍ። ይኹን እምበር እቲ በቲ ሕማም ዝተለኽፈ ሰብ ዝኾነ ይኹን ምልክታት ከየርኣየ ክሳብ 14 መዓልታትን ልዕሊኡን ክጸንሕ ስለዝኽእል'ዩ ዝያዳ ሓደገኛ ዘብሎ ይብሉ ሞያውያን ጥዕና::