headline: Ubukritsu - Isilamu: hoba hari isano hagati ya Isilamu hamwe na Yezu/Yesu na Maria
text: Mu bihugu birwiriyemwo Abakristu, muri kino gihe ikintu kivugwa ni Noweri/Noheli, mu ndimi mvamahanga naho ni Noel canke Christmas. Biragoye kwibaza ko hoba hari ibihugu uyu munsi mukuru utazwi na gato, bobo usanga ari umunsi usanzwe nk'iyindi. Igituma nyamukuru ni uko uyu munsi ari umunsi wo kwibuka ivuka rya Yezu, umunsi wubahwa cane rwose mu mashengero y'abakristu. Mu bihugu uyu munsi mukuru wa Noweri utazwi, canke udahimbazwa harimwo ibihugu bigendera kw'idini rya Isilamu, Nk'akarorero muri Turukiya, iri genekerezo rya 25 z'ukwa cumi na kabiri ni umunsi usanzwe ku kirangamisi cayo. Uyu munsi mukuru ntawuriho ku birangamisi ry'abayahudi, Abahindi canke vy''Abasilamu. Mu bihugu vy'Abasilamu, uyu munsi mukuru usa n'iminsi mikuru ya Eid, ariho Abasilamu baja hamwe, bagatumirara, bagateka, bakagenderanira, bagatanga ishikanwa, bakambara bakaberwa bakaja gusenga mu misigiti. Nimba ushaka gutahura itandukanirizo riri hagati y'aya madini, ntuze wigere wipfuriza Umusilamu Noweri nziza. Ariko rero, si ukuvuga ko Yezu/Yesu atazwi mw'idini rya Isilamu. Yezu/Yesu canke Jesus, uba uvuze Issa? Ibi rero biratangaza abantu benshi batabizi. Abasilamu ntibahimbaza ivuka rya Yezu, ariko barakurikiza inyigisho ziwe. Abasilamu barubaha cane uyu bita intumwa y'Imana kandi afise ikibanza kidasanzwe mu kwemera kwabo. Igitabo c'Ikorowani gifata Yezu nk'umwe mu ntumwa z'Imana zubahwa cane zaboneye izuba Intumwa Muhammad (S.A.W.- Sallā Allāhu ʿalayhi Wa-sallam). Yezu mu rurimi rw'icarabu ni ukuvuga Issa, kandi aravugwa incuro nyinshi cane mw'Ikorowani, mbere aravugwa cane gusumba na Muhammad muri iki gitabo ceranda. Si ivyo gusa, harimwo n'umugore umwe rudende izina ryiwe rivugwa mw'ico gitabu ceranda c'idini rya Isilamu. Maria canke Mariam, Ikorowani imusigura gute? Uyo mugore ni Bikira Maria, mu rurimi rw'icarabu akaba azwi kw'izina rya Mariam/Maryam. Mw'Ikorowani, hari igice cose kimuvuga, kigasigura ingene yavyaye umwana kandi yari asanzwe ari isugi. Gusa iyo iriko irasigura ivy'ivuka rya Yezu, Isilamu ntiyigera ivuga ivya Yozefu, canke ba ba majusi baza bavuye mu buseruko, canke ngo bavuge ingene yaryamitswe mu bwato bw'inka. Maria yibarutse ari wenyene mu bugaragwa, ari musi y'igiti c'umunazi cumye. Aho nyene haciye haba igitangaro, inazi zihiye neza zaciye zitangura gukoroka ziva kuri ico giti cumye maze ziba imfungurwa yiwe. Hanyuma kandi, mu maguru yiwe haciye havuka umugezi w'amazi meza cane maze aba inyobwa yiwe. Umukobwa atararongorwa iyo avyaye bitera ibibazo vyinshi cane ku bijanye n'indero yiwe. Ariko uyo mwana  - Yezu/Issa - amaze kuvuka, yaciye atangura kuvuga nk'intumwa y'imana. Iki gitangaro nico gikura iceyi nyina wiwe. Iyo Abasilamu bavuga Yezu, bategerezwa gushirako Alayhi Salaam- Imigisha y'Imana ibane na we, nk'uko babivuga ku Ntumwa Muhammad n'abandi bahanuzi. Hanyuma kandi, ni nde arindiriwe ku munsi w'iherezo ku munsi w'urubanza no kugarura amahoro kw'isi, kubw'idini rya Isilamu? Ni Yezu, aho azogarukira ubugira kabiri, kandi uku kuninahazwa kwiwe kuri no mu bindi bitabo vya Isilamu, si mw'Ikorowani gusa. Umuhinga w'Umusufi, Al-Ghazali, amusobanura "nk'Intumwa ityorora imitima y'abantu". Ibn Arabi aramwandikako aho avuga ko ari "ikimenyetso c'ubweranda". Mu gihugu vyose birimwo Abasilamu, hari abahungu bahabwa izina rya Issa (Yezu), abakobwa nabo bagahabwa amazina ya Maryam (Maria). Aha urashobora kwibaza nk'umuntu ava mu muryango w'abakristu yokwita umwana wiwe Muhammad ingene vyomugendera? Idini rya Isilamu rirazi neza Yezu, kubera igihe rivuka, mu kinjana c'indwi, idini ry'Ubukristu ryari rishinze imizi mu karere k'Uburasirazuba bwo Hagati. Muhammad nta hantu na hamwe avugwa muri Bibiriya. N'aho idini rya Isilamu riha icubahiro Yezu, si ukuvuga ko mu binjana vyakurikiye iri dini rya Gikristu naryo ryabasubirije mu ndumane. Ahubwo, mu gicapo kinini co mu kinjana ca 15 kiri mw'isengero nkuru ya San Petronio mu gisagara ca Bologne mu Butariyano, uyu muhanuzi mukuru wa Isilamu yerekanwa ari mu muriro udahera, ariko arababazwa n'amashetani. Harabaye ibishushanyo vyinhi vyerekana nabi cane Intumwa Muhammad. Umuhinyanyuzi w'umutariyano Giovani da Modena yarashingiye cane ku munyavyese azwi cane Dante Alighieri, yashize Muhammad ku muzingi w'icenda w'ikuzimu mu gitabo ciwe c'ivyese citwa Divine Comedy. Iki gitabo carakoreshejwe cane n'abanyatugenegene n'abahinyanyuzi benshi ba Bulaya gushika mu kinjana ca 18 mu gushushanya Intumwa Muhammad bamwerekana ariko arahanwa mu muriro udahera. Kimwe muri ivyo bishushanyo, ni ica William Blake, umunyatugenegene akomeye cane w'umwongereza mu masanamu n'inzandiko ziwe. Mw'isengero imwe yo mu Bubirigi, hari ibishushanyo vyo mu kinjana ca 17 vyerekana iyi ntumwa ya Isilamu aryamitswe hasi ariko ahonyangwa n'abamarayika. Ibintu vyagiye guhinduka mu nyuma ku bijanye n'ingene idini rya Gikristu rifata Intumwa muhammad. Ariko gusa gushika muri kino gihe, haracari icuka kibi. Mu mwaka wa 2002, imirwi y'intagondwa ya Isilamu yaragirijwe ko yashatse kubomora ico gishushanyo co mw'isengero ya Bologne. Kuva ico gihe, harabaye ibitero vyinshi vyahitanye abantu, ibitero vyakozwe kw'izina ry'idini rya Isilamu mu bihugu bitari bike vya Buraya n'ibirwiriyemwo Abasilamu. Ibi bitero vyatumye icuka kibi hagati y'ama madini abiri kibandanya ciyongera. Hari ababona ko kumenya isano riri hagati ya Yezu n'idini rya Isilamu, hamwe n'ikibanza afise muri iri dini, bishobora gufasha Abakristu n'Abasilamu kunywana. Babona ko kwibanda ku vyo basangiye hakwibanda ku bibatandukanya bishobora gufasha gukuraho iki cuka kibi kihari.