headline: Imiti 2 yageragejwe ishorora gukiza ingwara ya Ebola
text: Abahinga bavuga ko Ebola igiye kuba mu misi ya vuba  ingwara ikingwa ikongera ikavugwa inyuma y'igeragezwa ry'imiti 2 yerekanye impinduka nziza ku bagwayi. Ubwoko bw'imiti 4 bwageragejwe ku bagwayi ba Ebola mu Republika ya Democrasi ya Kongo, ahantu ikiza ca Ebola gikomeye. Ubu buhinga bwerekana ko abagwayi barenga 90% bashobora gukira bafashe iyo miti hakiri kare. Abayobozi b'abaganga bavuga ko iyo miti izokoreshwa mu kuvura abagwayi bose ba Ebola muri  Republika ya Democrasi ya Kongo. Ku musi wa kabiri  ikigo co muri Leta Zunze Ubumwe bwa Amerika kigwanya ingwara zandukira  n'ukuziriranirwa, US National Institute of Allergy and Infectious Diseases, kiri mu vyafashije mw'igeragezwa ry'uyo muti, camenyesheje ko igeragezwa ry'iyi miti ryatanze ''inyishu nziza cane'' mu kugwanya ikiza ca Ebola. Imiti bita REGN-EB3 na  mAb114, ikora abasirikare bica  umugera wa Ebola, bigatuma  uturemangingo  dutoyi turanga umuntu ataco tuba. Muganga Anthony Fauci, umukuru w'ikigo ca Leta Zunze Ubumwe bwa Amerika kigwanya ingwara zandukira  n'ukuziriranirwa yavuze ko iyi  miti ari iya mbere mu bushakashatsi bukomeye bwerekanywe mu kugabanya abagwayi  bicwa na Ebola. Imiti REGN-EB3 na  mAb114 yageragejwe hakoreshejwe  abasirikare batera umugera wa Ebola ku bayigwaye. Umugera wahitanye abantu barenga 1800 muri Rpublika ya Democrasi ya Kongo kuva mu mwaka uheze. Iyindi miti ibiri ZMapp na  Remdesivir yarakuwe mu yokoreshwa  kubera basanze ifasha bisanzwe cane. Ubwo bushashatsi bwo ku rwego mpuzamakungu bwari buhagarikiwe n'ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu, bwatanguye mu kwezi kwa 11  mu mwaka uheze. Kuva ico gihe, imiti 4 yariko irageragezwa ku bagwayi  hafi 700  biraheza bitanga ivyegeranyo vya mbere ku bagwayi bamenyekanye  499. Kuri abo bantu bose bafashe iyo miti, ico kigo cakoze ubushakashatsi kivuga ko 29% bafashe imiti  REGN-EB3 na 34% bafashe  mAb114 baphuye. Iki kigo c'abashakashatsi kivuga  ariko ko 49% b'abafashe umuti  ZMapp hamwe na 53% b'abafashe umuti  Remdesivir baphuye . Ico kigo kimenyesha kandi  ko abantu,  bari  banduye ku rugero rusanzwe  ico kiza,  barokotse  bashika   94%  mugihe  bafashe umuti REGN-EB3 hakiri kare hamwe  na  89% ku bafashe umuti witwa  mAb114. Muganga Sabue Mulangu yavuze ko ubushashatsi bw'ingwara ziva ku micafu bwasanze  abategetsi b'amagara y'abantu bashobora guhumuriza abantu ko abarenga 90% bashobora kurokoka  ikiza ca Ebola bacivuje hakiri kare. Hakurikijwe ivyiza ubu bushakashatsi bwashitseko, umuyobozi k'ikigo c'abagiraneza Wellcome Trust global health charity Jeremy Farrar,  yavuzeko ata nkeka ko iyi miti izokiza  abantu. Bwana  Farrar yavuze ko bwerekana ko abashakashatsi bariko baregera intambwe y'uko ikiza ca Ebola gikingwa. Yongeye avuga ati: ''Ntituzokuraho rwose  Ebola ariko dushobora guhagarika ibiza vya Ebola bikwiragira ku rwego rw'igihugu canke  mu turere''. Iciyumviro c'uko Ebola idakira, ikongera igakwiragira  bivuye ku kutizera abakozi bajejwe amagara y'abantu muri Republika ya Democrasi ya Kongo vyaragabanije inguvu zo  guhagarika ikwiragira ry'iyi ngwara. Muganga Fauci yavuze ati hari icizere c'uko iyi miti, yakozwe n'ububiko bw'imiti bukora imiti buri muri  Amerika  bufasha mu kuvura iyi ngwara, igiye kwongera icizere ku  bagwayi bigatuma baja kwa muganga hakiri kare. Yongeye agira ati: ''Ariko inzira nziza yo guherengeteza iki kiza ni urucanco rwiza''. Urucanco ni ubwoko bw'umuti bwongerera inguvu abasoda bo mu mubiri ku ngwara kanaka,   mu nzira yo kuyikinga. Ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu kw'isi  kivuga ko incanco zikinga ikiza ca Ebola zemewe ko zishobora gukoreshwa, ku mpuhwe z'abagwayi imbere y'uko zemegwa biciye mu mategeko zerekanye ko zivura neza. Iki kiza catanguye mu buseruko bwa Republika ya Democrasi ya Kongo mu kwezi kwa 8  kw'umwaka uheze kandi kiza kw'isonga mu bihugu 10  vyashikiwe n'ico kiza kuva mu 1976, igihe ico kiza catorwa. Mu kwezi kwa 7 ikigo mpuzamakungu kijejwe amagara y'abantu kw'isi camenyesheje ko Ebola ari ikiza giteye amakenga ku rwego mpuzamakungu. Ariko ni bake ugereranije n'abaguye muri Afrika y'uburengero hagati yo mu 2014 na 2016, igihe abantu 28.816 bandura ico kiza cane cane mu bihugu vya Gwine, Siera Leone na Liberia. Abantu 11.310 basize ubuzima muri ico kiza ca Ebola kitari bwigere kiboneka.