በኋለኛው ህዳሴ የተለያዩ ጸሃፊዎች የመካከለኛው ዘመን እና የጥንታዊ እውቀት እውቀትን ይበልጥ መሠረታዊ በሆነ መንገድ መጠራጠር ጀመሩ። በፖለቲካዊ እና ታሪካዊ አጻጻፍ ውስጥ ኒኮሎ ማኪያቬሊ እና ጓደኛው ፍራንቼስኮ ጊቺያዲኒ አዲስ እውነተኛ የአጻጻፍ ስልት ጀመሩ። በተለይም ማኪያቬሊ ሁሉንም ነገር ከአእምሮ ፅንሰ-ሀሳቦች ጋር በማነፃፀር የሚገመግሙ በፖለቲካ ላይ ፀሃፊዎችን ንቆ ነበር እና በምትኩ ሰዎች “ውጤታማውን እውነት” እንዲያጠኑ ጠየቁ። በዘመናቸው የነበሩት ሊዮናርዶ ዳ ቪንቺ (1452-1519) እንዲህ ብለዋል፡- “አንድ ነገር እውነት እንደሆነ ከራስህ ልምድ ካገኘህ እና አንዳንድ ባለስልጣኖች ከፃፉት ጋር የሚጋጭ ከሆነ ባለስልጣኑን ትተህ ምክንያታችሁን በራስዎ ግኝቶች ላይ መሰረት አድርጉ። ."
ከራስህ ግኝቶች ይልቅ ሀሳብህን በስልጣን ላይ መመስረት አለብህ ያለው ማነው?