ከመጀመሪያ እስከ17ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ድረስ ባለው “አህጉራዊ ምክንያታዊነት” ጆን ሎክ (1632-1704) በAn Essay Concerning Human Understanding (1689) ላይ ያቀረበው በጣም ተደማጭነት ያለው አመለካከት የሰው ልጆች ሊኖራቸው የሚችለው እውቀት የኋላ ኋላ ብቻ ነው፣ ማለትም፣ ማለትም፣ በተሞክሮ ላይ የተመሰረተ. ሎክ የሰው ልጅ አእምሮ ታቡላ ራሳ፣ "ባዶ ታብሌት" ነው የሚለውን ሀሳብ በመያዝ በሎክ ቃል "ነጭ ወረቀት" የሚል ሀሳብ በመያዝ ይነገርለታል፣ በዚህ ላይ የአንድ ሰው የህይወት ገቢ በሚጻፍበት ጊዜ ልምዶቹ ከስሜት ህዋሳት የተገኙ ናቸው። የሀሳቦቻችን ሁለት ምንጮች አሉ፡ ስሜት እና ነፀብራቅ። በሁለቱም ሁኔታዎች በቀላል እና ውስብስብ ሀሳቦች መካከል ልዩነት ይደረጋል. የመጀመሪያዎቹ ሊተነተኑ የማይችሉ ናቸው, እና ወደ አንደኛ ደረጃ እና ሁለተኛ ደረጃ ባህሪያት የተከፋፈሉ ናቸው. በጥያቄ ውስጥ ላለው ነገር ምን እንደሆነ ዋና ባህሪያት አስፈላጊ ናቸው. ልዩ ቀዳሚ ጥራቶች ከሌሉ አንድ ነገር ምን እንደሆነ አይሆንም። ለምሳሌ, ፖም በአቶሚክ መዋቅር አቀማመጥ ምክንያት ፖም ነው. ፖም በተለያየ መንገድ ከተዋቀረ ፖም መሆኑ ያቆማል። ሁለተኛ ጥራቶች ከዋና ባህሪያቱ የምንገነዘበው የስሜት ህዋሳት መረጃ ናቸው። ለምሳሌ፣ ፖም በተለያዩ ቀለሞች፣ መጠኖች እና ሸካራማነቶች ሊታወቅ ይችላል ነገር ግን አሁንም እንደ ፖም ተለይቷል። ስለዚህ, ዋና ባህሪያቱ ነገሩ በመሠረቱ ምን እንደሆነ ይደነግጋል, ሁለተኛ ደረጃ ባህሪያቱ ግን ባህሪያቱን ይገልፃሉ. ውስብስብ ሐሳቦች ቀላል የሆኑትን ያዋህዳሉ, እና ወደ ንጥረ ነገሮች, ሁነታዎች እና ግንኙነቶች ይከፋፈላሉ. እንደ ሎክ ገለጻ፣ ስለነገሮች ያለን እውቀት እርስ በርስ የሚስማሙ ወይም የሚቃረኑ ሃሳቦችን ያለን ግንዛቤ ነው፣ ይህም ከዴካርት እርግጠኝነት ፍለጋ በጣም የተለየ ነው።
'የሰው ግንዛቤን የተመለከተ ድርሰት' መቼ ታትሟል?
(1689) ላይ
በ1689 ዓ.ም
1689