እነዚህ ቀውሶች ቢኖሩም፣ 14ኛው ክፍለ ዘመን በኪነጥበብ እና በሳይንስ ትልቅ እድገት የታየበት ጊዜ ነበር። በከፍተኛ የመካከለኛው ዘመን ሥር የሰደዱት የጥንት ግሪክ እና ሮማውያን ጽሑፎች ላይ እንደገና ፍላጎት ካሳዩ የጣሊያን ህዳሴ ተጀመረ። የላቲን ጽሑፎችን መምጠጥ የተጀመረው ከ12ኛው ክፍለ ዘመን ህዳሴ በፊት በመስቀል ጦርነት ወቅት ከአረቦች ጋር በመገናኘት ነበር፣ ነገር ግን ጠቃሚ የግሪክ ጽሑፎች መገኘት የተፋጠነው በኦቶማን ቱርኮች የቁስጥንጥንያ ይዞታ በመያዙ ነው፣ ብዙ የባይዛንታይን ሊቃውንት ጥገኝነት ሲፈልጉ ምዕራብ ፣ በተለይም ጣሊያን።
ከ11ኛው ክፍለ ዘመን በፊት አውሮፓውያን ከአረቦች ጋር እንዲገናኙ ያደረጋቸው የትኞቹ ግጭቶች ናቸው?