Jan Schoenaker
Johannes Antonius Cornelis (Jan) Schoenaker (Roosendaal, 3 april 1923 – Almere, 27 oktober 2017) was een Nederlands beeldend kunstenaar die vooral bekend werd als glazenier. Hij realiseerde kerkramen en monumentale kunst in binnen- en buitenland.

Leven en werk 
Schoenaker groeide vanaf 1925 op in Oldenzaal, waar zijn vader werkte als ambtenaar bij de douane. Na het behalen van zijn HBS-B-diploma studeerde hij vrij en monumentaal schilderen in Arnhem aan de Academie Kunstoefening. Hij kreeg daar les van onder anderen J.H.E. Schilling en Henk van de Burgt. 

Na de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij De Nieuwe Groep, een vernieuwende kunstenaarsgroep waarvan onder andere Ben Akkerman, Jan Broeze,  Folkert Haanstra sr., Folkert Haanstra jr., Johan Haanstra en Riemko Holtrop de oprichters waren. 

Hij nam deel aan een aantal tentoonstellingen van deze groep maar vertrok in 1947 met een Franse studiebeurs naar Parijs voor een vervolgopleiding aan de École supérieure des beaux-arts. Hier bestudeerde hij de techniek van het frescoschilderen. Ook volgde hij lessen in modeltekenen aan de Académie de la Grande Chaumière. 

Schoenaker werkte aanvankelijk vooral als glazenier en maakte ook frescos en mozaïeken. Nadat in de jaren 60 het aantal opdrachten voor kerkramen sterk afnam, legde hij zich toe op het maken van portretten en werkte van 1968 tot 1984 hij als tekenleraar aan het Carmelcollege in Oldenzaal. 

In zijn werk beeldde hij veelal Bijbelse en mythologische voorstellingen uit. Zijn stijl wordt omschreven als 'gematigd expressionistisch'. Glazeniers waar hij verwantschap mee voelde en  die hij bewonderde zijn Charles Eyck, Joep Nicolas en Henri Jonas van de Limburgse School. 

Behalve in en rondom Oldenzaal in Twente realiseerde hij opdrachten in Duitsland, Frankrijk, Spanje en Canada. In de jaren 80 werkte hij gedurende drie jaar aan vierentwintig ramen in gebrandschilderd glas voor de Sint-Elisabeth van Hongarijekerk in Hamilton (Ontario). 

Het oeuvre van Schoenaker bestaat naast de glas-in-loodramen, de fresco's en betonreliëfs uit houtsnijwerk, (pen)tekeningen, linosnedes, etsen, aquarellen, zeefdrukken, olieverfschilderijen en wandkleden. In 2007 verscheen een monografie die de veelzijdigheid van zijn werk belichtte en in 2011 verscheen een bundel met de kerstkaarten die hij de voorafgaande vijfendertig jaar ieder jaar ontworpen had.

Werken in opdracht 
Een incompleet overzicht van zijn opdrachten:
 Amersfoort, Onze Lieve Vrouw van Amersfoort, ramen (1953, 1955)
 Assen, Maria-Tenhemelopnemingkerk, zeven ramen met als thema Het leven van Maria (1964 en 1989-1994)
 Bentelo, Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk: zesentwintig ramen en een kruisweg
 Bonn-Muffendorf, Sint-Martinuskerk, raam: Abraham offert zijn zoon Izaak (1963)
 Delden, Nieuwe Blasiuskerk, wandschilderingen in de Lourdeskapel (1958)
 Denekamp, Sint-Nicolaaskerk: ramen
 Haarlem, Sint-Bavokathedraal (Heilig Kruiskapel): vijf ramen (1954)
 Hamilton (Ontario): Sint Elisabeth of Hungary Church (vierentwintig ramen)
 Hengelo, Ludgeruskerk, meerdere ramen (in de jaren 80 verplaatst naar de Thaborkerk) (1957)
 Hengelo, Ludgeruskerk, kruiswegschilderingen (later verplaatst naar de Pancratiuskerk in Haaksbergen)
 Keulen-Ehrenfeld, Sint Josefskerk: vijf koorramen
 Mainz, Karmeliterkirche: gehele beglazing 
Oldenzaal: Maria Tenhemelopneming (Mariakerk): 14 kruiswegstaties aangebracht op muren en verschillende gebrandschilderde ramen
 Oldenzaal, Paulusschool, Les Sables d'Olonne (1965) (huidige locatie: Carmelschool Potskampstraat)
 Oldenzaal, Twents Carmellyceum kapel, ramen: zeven taferelen uit het leven van Maria en een kruisweg (1945)
 Oldenzaal, Twents Carmellyceum trappenhal: fresco (1948)
 Oldenzaal, Twents Carmellyceum hoofdingang: raam: Herinnering aan Titus Brandsma 75-jarig jubileum (1999)
 Oldenzaal, Sint-Plechelmusbasiliek, grote ramen: Sint Maarten, Sint Silvester en Sint Plechelmus
 Oldenzaal, Prins Bernhardstraat: oorlogsmonument (ontwerp en uitvoering van drie reliëfs)
 Oldenzaal, voormalige LTS, hoek Potskampstraat-Vos de Waelstraat, wandreliëf in gekleurd beton (1965)
 Saasveld, Sint-Plechelmuskerk: 43 ramen voor kerk, pastorie en aula (gedurende dertig jaar)
 Tilligte, Sint-Simon en Judaskerk (twaalf ramen)

Tentoonstellingen 
 1945, 1946 Deelname aan tentoonstellingen met De Nieuwe Groep in Overijssel en daarbuiten
 2007 Oldenzaal, Gemeentehuis en Fotogalerie Kistemaker: overzichtstentoonstelling n.a.v. presentatie monografie
 2012 Oldenzaal, Museum de Pelgrim,  Kestkaat'n An 'ekaart

Eerbetoon 
 2007 Officier in de Orde van Oranje-Nassau
 2007 Gouden erepenning met oorkonde van de gemeente Oldenzaal
 2016 Johanna van Burenprijs, Hellendoorn

Afbeeldingen

Literatuur 
Compilaties
 Hoogveld, Carine (hoofdred.) (1989) Glas in lood in Nederland 1817-1968. 's-Gravenhage: Sdu uitgeverij. ISBN 90-1206146-6.
 Frans E.M. Verhaar, Jan Schoenaker en André L. Hottenhuis: Geloven in Glas, het Kerkeiland van Saasveld, Saasveld 1993
 Everhard Jans: De glazenier Jan Schoenaker, in: Jaarboek Twente 1982, p. 10-17;
 Gerrit Kraa et al.; Mirreweenter: proza en poëzie in de streektaal, 1998 ISBN 9071517055
 Lies Koster et al.; Ramen die getuigen, De gebrandschilderde ramen van de Plechelmusbasiliek in Oldenzaal, Oldenzaal 2006
Monografisch
 Jan Schoenaker: Keskaat'n en kantaat'n, 1990 Oldenzaal,  Museum Het Palthehuis
 Jan Schoenaker: Keskaat'n en implantaat'n, 2011 Oldenzaal, ISBN 9789081826303
 Klaas Goïnga: Jan Schoenaker, niet enkel glazenier, 2007 Hengelo, ISBN 9789085690511
Naslagwerken
 Pieter A. Scheen: Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars, 1750-1950, 1969-1970, dl. 2, p. 312-313

Nederlands glazenier
Nederlands kunstschilder
Johannes Antonius Cornelis ( Jan ) Schoenaker ( Roosendaal,april– Almere,oktoberwas een Nederlands beeldend kunstenaar die vooral bekend werd als glazenier . Hij realiseerde kerkramen en monumentale kunst in binnen- en buitenland . Leven en werk Schoenaker groeide vanafop in Oldenzaal , waar zijn vader werkte als ambtenaar bij de douane . Na het behalen van zijn HBS-B-diploma studeerde hij vrij en monumentaal schilderen in Arnhem aan de Academie Kunstoefening . Hij kreeg daar les van onder anderen J.H.E. Schilling en Henk van de Burgt . Na de Tweede Wereldoorlog sloot hij zich aan bij De Nieuwe Groep , een vernieuwende kunstenaarsgroep waarvan onder andere Ben Akkerman , Jan Broeze , Folkert Haanstra sr. , Folkert Haanstra jr. , Johan Haanstra en Riemko Holtrop de oprichters waren . Hij nam deel aan een aantal tentoonstellingen van deze groep maar vertrok inmet een Franse studiebeurs naar Parijs voor een vervolgopleiding aan de École supérieure des beaux-arts . Hier bestudeerde hij de techniek van het frescoschilderen . Ook volgde hij lessen in modeltekenen aan de Académie de la Grande Chaumière . Schoenaker werkte aanvankelijk vooral als glazenier en maakte ook frescos en mozaïeken . Nadat in de jarenhet aantal opdrachten voor kerkramen sterk afnam , legde hij zich toe op het maken van portretten en werkte vantothij als tekenleraar aan het Carmelcollege in Oldenzaal . In zijn werk beeldde hij veelal Bijbelse en mythologische voorstellingen uit . Zijn stijl wordt omschreven als ' gematigd expressionistisch ' . Glazeniers waar hij verwantschap mee voelde en die hij bewonderde zijn Charles Eyck , Joep Nicolas en Henri Jonas van de Limburgse School . Behalve in en rondom Oldenzaal in Twente realiseerde hij opdrachten in Duitsland , Frankrijk , Spanje en Canada . In de jarenwerkte hij gedurende drie jaar aan vierentwintig ramen in gebrandschilderd glas voor de Sint-Elisabeth van Hongarijekerk in Hamilton ( Ontario ) . Het oeuvre van Schoenaker bestaat naast de glas-in-loodramen , de fresco's en betonreliëfs uit houtsnijwerk , (pen)tekeningen , linosnedes , etsen , aquarellen , zeefdrukken , olieverfschilderijen en wandkleden . Inverscheen een monografie die de veelzijdigheid van zijn werk belichtte en inverscheen een bundel met de kerstkaarten die hij de voorafgaande vijfendertig jaar ieder jaar ontworpen had . Werken in opdracht Een incompleet overzicht van zijn opdrachten : Amersfoort , Onze Lieve Vrouw van Amersfoort , ramen Assen , Maria-Tenhemelopnemingkerk , zeven ramen met als thema Het leven van Mariaen Bentelo , Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk : zesentwintig ramen en een kruisweg Bonn-Muffendorf , Sint-Martinuskerk , raam : Abraham offert zijn zoon Izaak Delden , Nieuwe Blasiuskerk , wandschilderingen in de Lourdeskapel Denekamp , Sint-Nicolaaskerk : ramen Haarlem , Sint-Bavokathedraal ( Heilig Kruiskapel ) : vijf ramen Hamilton ( Ontario ) : Sint Elisabeth of Hungary Church ( vierentwintig ramen ) Hengelo , Ludgeruskerk , meerdere ramen ( in de jarenverplaatst naar de Thaborkerk ) Hengelo , Ludgeruskerk , kruiswegschilderingen ( later verplaatst naar de Pancratiuskerk in Haaksbergen ) Keulen-Ehrenfeld , Sint Josefskerk : vijf koorramen Mainz , Karmeliterkirche : gehele beglazing Oldenzaal : Maria Tenhemelopneming (Mariakerk):kruiswegstaties aangebracht op muren en verschillende gebrandschilderde ramen Oldenzaal , Paulusschool , Les Sables d'Olonne( huidige locatie : Carmelschool Potskampstraat ) Oldenzaal , Twents Carmellyceum kapel , ramen : zeven taferelen uit het leven van Maria en een kruisweg Oldenzaal , Twents Carmellyceum trappenhal : fresco Oldenzaal , Twents Carmellyceum hoofdingang : raam : Herinnering aan Titus Brandsmajarig jubileum Oldenzaal , Sint-Plechelmusbasiliek , grote ramen : Sint Maarten , Sint Silvester en Sint Plechelmus Oldenzaal , Prins Bernhardstraat : oorlogsmonument ( ontwerp en uitvoering van drie reliëfs ) Oldenzaal , voormalige LTS , hoek Potskampstraat-Vos de Waelstraat , wandreliëf in gekleurd beton Saasveld , Sint-Plechelmuskerk: ramen voor kerk , pastorie en aula ( gedurende dertig jaar ) Tilligte , Sint-Simon en Judaskerk ( twaalf ramen ) Tentoonstellingen Deelname aan tentoonstellingen met De Nieuwe Groep in Overijssel en daarbuiten Oldenzaal , Gemeentehuis en Fotogalerie Kistemaker : overzichtstentoonstelling n.a.v. presentatie monografie Oldenzaal , Museum de Pelgrim , Kestkaat'n An 'ekaart Eerbetoon Officier in de Orde van Oranje-Nassau Gouden erepenning met oorkonde van de gemeente Oldenzaal Johanna van Burenprijs , Hellendoorn Afbeeldingen Literatuur Compilaties Hoogveld , Carine ( hoofdred .) Glas in lood in Nederland ' s-Gravenhage : Sdu uitgeverij . ISBN6 . Frans E.M. Verhaar , Jan Schoenaker en André L. Hottenhuis : Geloven in Glas , het Kerkeiland van Saasveld , Saasveld Everhard Jans : De glazenier Jan Schoenaker , in : Jaarboek Twente p. Gerrit Kraa et al. ; Mirreweenter : proza en poëzie in de streektaal,ISBN Lies Koster et al. ; Ramen die getuigen , De gebrandschilderde ramen van de Plechelmusbasiliek in Oldenzaal , Oldenzaal Monografisch Jan Schoenaker : Keskaat'n en kantaat'n, Oldenzaal , Museum Het Palthehuis Jan Schoenaker : Keskaat'n en implantaat'n, Oldenzaal , ISBN Klaas Goïnga : Jan Schoenaker , niet enkel glazenier, Hengelo , ISBN Naslagwerken Pieter A. Scheen : Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars , dl. p. Nederlands glazenier Nederlands kunstschilder