Cináed mac Írgalaig
Rí Bhreá agus Ard-Rí na hÉireann ba ea Cainneach mac Iorghalaigh (Sean-Ghaeilge Cináed mac Írgalaig) (bás 728), ar a glaodh Cainneach Caoch (Cináed Cáech) air.

Tosca
Iorghalach mac Conaing (bás 702), iar-rí Bhreá, ba ea athair Cináed, agus Muireann (bás 748) a mháthair.  Ba bhall é d'Uí Chonaing as Cnóbha, de chuid Síol Aodha Sláine, géag d'Uí Néill an Deiscirt. 

De réir an tsean-nóis, rugadh Cináed agus é leathchaoch, tar éis dó Naomh Adomnán maidir a chuir ar shliochtaigh a athar, or gur mharaigh sé Niall mac Cearnaigh Sotal (bás 701), ball de mhuintir a chéile comhraic, Uí Chear lomnaigh de Bhreá Theas.  Bhí Muireann trom ar Chináed ag an am, agus d'impigh sí ar an naomh géilleadh.  Insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann go ndúirt an naomh:
’Búdh rí go demhin,’ ar sé, ‘an ghen fail id bhroinn, & as briste a leathshuil anossa tré easguine a athar.’
’Beidh sé rí, go deimhin,’ ar sé, ’an leanbh id' bhroinn, ach leathshúil aige briste de bharr eascaine a athar.’

Réimeas
Bhí Cináed i gcoróin i mBreá Thuaidh ón mbliain 718, b'fhéidir tar éis bhás Amhalaidh mac Congalaigh, agus i Breá iomlán ó 724 go 728.  Bhain sé ríogacht Breá agus an ard-ríogacht amach, agus Fógartach mac Néill d'Uí Chearnaigh ag Cath Cheann Deilgean (Cill Dealga b'fhéidir).

Faightear imeachtaí dá réimeas i nAnnála Tiarnaigh, inar  asserted a cheannas ar fud na tíre, imeachtaí nach tuairiscítear i mAnnála Uladh.  Sa bhliain 725, ghabh sé na hUlaid, agus sa bhliain 726, chloígh sé na Laigin ag Cath Mhaíne.

Insítear i nAnnála Uladh gur aistríodh corp Naomh Adhamhnán go hÉirinn, agus gur cuireadh Cáin Adomnáin i bhfeidhm an athuair, sa bhliain 727.

Bás
Sa bhliain 728, cloíodh agus maraíodh é le linn Chath Dhroim Corcainn (nó Druim Ciaráin, ní aithnítear an áit) ag Flaithbheartach mac Loingsigh de Chineál Chonaill, a chruthaigh féin mar Ard-Rí.

Molann an staraí T.M. Charles-Edwards gur tharla concas Chiannachta Bhreá le linn réimeas Cináeda; idir an Bóinn agus an Dealbhna ag Uí Chonaing, agus idir an Delvin agus an Life ag Uí Chearnaigh.  Seachas Congalach Cnóbha sa 10ú haois, Ard-Rí deireanach na hÉireann den Síol Aodha Sláine ba ea é.  Maraíodh a mhac, Domhnall (bás 749) ag Cath Ard Ciannachta.

Féach freisin
 Ríthe Bhreá

Foinsí
 Corpus of Electronic Texts
 Annála Uladh, Part 1 (431–1201), G100001A
 Annála Tiarnaigh, G100002
 Annála Easpacha na hÉireann, G100017
 Byrne, Francis John (2001), Irish Kings and High-Kings, Baile Átha Cliath: Four Courts Press, 
 Charles-Edwards, T.M., Early Christian Ireland.'' Cambridge University Press, Cambridge, 2000.

Tagairtí

Ard-Ríthe na hÉireann
Ríthe Bhreá
Rí Bhreá agus Ard-Rí na hÉireann ba ea Cainneach mac Iorghalaigh ( Sean-Ghaeilge Cináed mac Írgalaig ) ( bás ar a glaodh Cainneach Caoch ( Cináed Cáech ) air . Tosca Iorghalach mac Conaing ( bás iar-rí Bhreá , ba ea athair Cináed , agus Muireann ( bása mháthair . Ba bhall é d' Uí Chonaing as Cnóbha , de chuid Síol Aodha Sláine , géag d' Uí Néill an Deiscirt . De réir an tsean-nóis , rugadh Cináed agus é leathchaoch , tar éis dó Naomh Adomnán maidir a chuir ar shliochtaigh a athar , or gur mharaigh sé Niall mac Cearnaigh Sotal ( bás ball de mhuintir a chéile comhraic , Uí Chear lomnaigh de Bhreá Theas . Bhí Muireann trom ar Chináed ag an am , agus d' impigh sí ar an naomh géilleadh . Insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann go ndúirt an naomh : ’Búdh rí go demhin , ’ ar sé , ‘an ghen fail id bhroinn , & as briste a leathshuil anossa tré easguine a athar.’ ’Beidh sé rí , go deimhin , ’ ar sé , ’an leanbh id ' bhroinn , ach leathshúil aige briste de bharr eascaine a athar.’ Réimeas Bhí Cináed i gcoróin i mBreá Thuaidh ón mbliain b' fhéidir tar éis bhás Amhalaidh mac Congalaigh , agus i Breá iomlán ógo Bhain sé ríogacht Breá agus an ard-ríogacht amach , agus Fógartach mac Néill d' Uí Chearnaigh ag Cath Cheann Deilgean ( Cill Dealga b' fhéidir ) . Faightear imeachtaí dá réimeas i nAnnála Tiarnaigh , inar asserted a cheannas ar fud na tíre , imeachtaí nach tuairiscítear i mAnnála Uladh . Sa bhliain ghabh sé na hUlaid , agus sa bhliain chloígh sé na Laigin ag Cath Mhaíne . Insítear i nAnnála Uladh gur aistríodh corp Naomh Adhamhnán go hÉirinn , agus gur cuireadh Cáin Adomnáin i bhfeidhm an athuair , sa bhliain Bás Sa bhliain cloíodh agus maraíodh é le linn Chath Dhroim Corcainn ( nó Druim Ciaráin , ní aithnítear an áit ) ag Flaithbheartach mac Loingsigh de Chineál Chonaill , a chruthaigh féin mar Ard-Rí . Molann an staraí T.M. Charles-Edwards gur tharla concas Chiannachta Bhreá le linn réimeas Cináeda ; idir an Bóinn agus an Dealbhna ag Uí Chonaing , agus idir an Delvin agus an Life ag Uí Chearnaigh . Seachas Congalach Cnóbha sa haois , Ard-Rí deireanach na hÉireann den Síol Aodha Sláine ba ea é . Maraíodh a mhac , Domhnall ( básag Cath Ard Ciannachta . Féach freisin Ríthe Bhreá Foinsí Corpus of Electronic Texts Annála Uladh , Part( 431–1201 ) , G100001A Annála Tiarnaigh , G100002 Annála Easpacha na hÉireann , G100017 Byrne , Francis John Irish Kings and High-Kings , Baile Átha Cliath : Four Courts Press , Charles-Edwards , T.M. , Early Christian Ireland .'' Cambridge University Press , Cambridge , Tagairtí Ard-Ríthe na hÉireann Ríthe Bhreá