Gaillimh
Cathair in iarthar na hÉireann is ea Gaillimh (; ) agus tuairim is 79,934 duine ina gcónaí inti. Is í Gaillimh príomhbhaile Chontae na Gaillimhe. De réir cuntais Ruaidhrí Uí Fhlaithbheartaigh, tagann ainm an bhaile ó Abhainn na Gaillimhe.

Iompar 
Tá calafort sa gcathair féin, ag béal chuain na Gaillimhe. Is féidir le báid an-mhóra dul ann de bharr go bhfuil an t-uisce domhain. Tá aerfort beag lámh leis an gcathair freisin, sa gCarn Mór, agus tá ceangal traenach go Baile Átha Cliath. Tá an-chaint le tamall ar an líne traenach as Sligeach go hInis i gContae an Chláir a athnuachan, rud a chuirfeadh feabhas mór ar an gcóras traenach. I mBaile Átha an Rí a bhí, agus a cheaptar go mbeidh an ceangal seo idir an dá líne.

Teangacha 
Daonáireamh (2011): Bhí 31,866 daoine in ann Gaeilge a labhairt, agus labhair 9,158 Gaeilge gach lá

Ceantair 
 Bóthar na Trá, An Bóthar Mór
 Ceantar na nOileán, Cnoc Meadha
 Dabhach Uisce
 An Fhaiche Mhór
 An Póirse Spáinneach
 An Rinn Mhór
 Sráid na Siopaí

Oideachas 
Tá dul chun cinn déanta ag Gaelscoileanna na Gaillimhe le 10 mbliana anuas. Cé nach bhfuil an cháil chéanna ar Choláiste Éinne agus a bhíodh, tá dornán bunscoileanna lán-Ghaelacha anois sa gcathair féin, agus tá Coláiste na Coiribe ina mheánscoil lán-Ghaelach.
Tá Ollscoil na hÉireann, Gaillimh (a dtugtaí Coláiste na hOllscoile, Gaillimh uirthi cheana) suite sa gcathair le 150 bliain, chomh maith leis an bpríomhchraobh d'Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo.

Creideamh 
Tá ardeaglais Chaitliceach sa gcathair a tógadh nuair a scoilteadh an chathair ó Dheoise Thuama, agus tá formhór lucht na cathrach ceangailte leis an eaglais sin. Tá líon beag Protastúnaigh sa gcathair, agus freastalaíonn cuid acu ar eaglais stairiúil San Niocláis.

Gnó 
Tá fás mór tagtha ar an gcathair le 20 bliain anuas, ó thosaigh tionscail ar nós an tionscal bogearraí ag cur fúthu ann. Bhíodh monarcha mór ag Digital Equipment as SAM ann, ach nuair a d'fhág siad an baile agus roimhe sin, bhí tionscail áitiúla tosaithe cheana féin.

Caitheamh Aimsire 
Sruthann Abhainn na Gaillimhe (an Choirib ón mBéarla River Corrib) tríd an gcathair, agus tá iascaireacht bhreá ar Loch Coirib, aistear gairid ón gcathair. Bíonn an-chuid bádóireachta ar loch agus ar abhainn, agus bíonn báid seoil sa gcuan sa Samhradh, ach beagán sa nGeimhreadh mar gheall ar chruas na farraige. Tá turasóirí ag teacht go Bóthar na Trá, bruachbhaile ar iarthar na cathrach, le os cionn céad bliain, agus tagann siad i gcónaí le snámh, rince, agus turais lae chuig áiteanna mar Chonamara agus an Bhoireann in aice láimhe. Tá tithe "leaba agus bricfeasta" go fairsing, agus le cúig bliana déag anuas, tá an-chuid brúnna do thaistealaithe óga freisin.

Stair 
Is eisceacht i measc cathracha na hÉireann í Gaillimh, mar ba iad na Gaeil iad féin ar dtús a thóg an chathair. Cuireadh caisleán ar bun sa 12ú chéad ar bhéal abhann ghearr na Gaillimhe. Níos déanaí, tháinig Normannaigh, agus ina ndiaidh siúd bhí an chathair faoi smacht Shasanach. B'iad na 'Treibheanna' a luaitear ag trácht ar Ghaillimh ná clanna, go minic de bhunadh Normannach, a chuir fúthu sa gcathair féin. Ní raibh cairdeas idir iad agus na Gaeil a bhí lonnaithe ar an gCladach, bruachbhaile iascaigh a bhí taobh amuigh de bhallaí na cathrach, agus sna ceantair máguaird. Béarla a bhí sa gcathair, agus Gaeilge i ngach áit eile mórthimpeall. Fiú i ndiaidh an Drochshaoil, áfach, de réir an daonáirimh sa bhliain 1851, bhí Gaeilge ag formhór mhuintir na cathrach.

Dugaí na Gaillimhe
Sa bhliain 1830 bunaíodh Bord Chuan na Gaillimhe agus trí bliana ina dhiaidh sin tosaíodh ar thógáil na ndugaí nua, le cabhair iasacht rialtais, agus cuireadh críoch leis na dugaí sa bhliain 1842.

Anuas ar limistéar an chalafoirt a fhorbairt, ba é a bhí sa mhórphlean i gcónaí riamh ná go gceanglófaí na córais uisce intíre ar fad a bhain le Loch Coirib agus le Loch Measca le chéile. Sa tslí sin d'fhéadfaí táirgí ó na ceantair seo a thabhairt chun calafoirt an bhaile i mbáid. Sa bhliain 1820 bhí Nimmo tar éis a mholadh go ngearrfaí canáil ar thaobh thoir an bhaile a nascfadh Barr an Chalaidh leis na dugaí a moladh, ach diúltaíodh don scéim seo agus ina áit sin cuireadh an chanáil ar thaobh thiar an bhaile. Tosaíodh ar an obair don tionscadal seo sa bhliain 1848 agus osclaíodh go hoifigiúil é ceithre bliana níos déanaí.

Tagairtí 

Bailte i gContae na Gaillimhe
Bailte contae i bPoblacht na hÉireann
Contae na Gaillimhe
Cathair in iarthar na hÉireann is ea Gaillimh ( ; ) agus tuairim is934 duine ina gcónaí inti . Is í Gaillimh príomhbhaile Chontae na Gaillimhe . De réir cuntais Ruaidhrí Uí Fhlaithbheartaigh , tagann ainm an bhaile ó Abhainn na Gaillimhe . Iompar Tá calafort sa gcathair féin , ag béal chuain na Gaillimhe . Is féidir le báid an-mhóra dul ann de bharr go bhfuil an t-uisce domhain . Tá aerfort beag lámh leis an gcathair freisin , sa gCarn Mór , agus tá ceangal traenach go Baile Átha Cliath . Tá an-chaint le tamall ar an líne traenach as Sligeach go hInis i gContae an Chláir a athnuachan , rud a chuirfeadh feabhas mór ar an gcóras traenach . I mBaile Átha an Rí a bhí , agus a cheaptar go mbeidh an ceangal seo idir an dá líne . Teangacha Daonáireamh Bhí866 daoine in ann Gaeilge a labhairt , agus labhair158 Gaeilge gach lá Ceantair Bóthar na Trá , An Bóthar Mór Ceantar na nOileán , Cnoc Meadha Dabhach Uisce An Fhaiche Mhór An Póirse Spáinneach An Rinn Mhór Sráid na Siopaí Oideachas Tá dul chun cinn déanta ag Gaelscoileanna na Gaillimhe lembliana anuas . Cé nach bhfuil an cháil chéanna ar Choláiste Éinne agus a bhíodh , tá dornán bunscoileanna lán-Ghaelacha anois sa gcathair féin , agus tá Coláiste na Coiribe ina mheánscoil lán-Ghaelach . Tá Ollscoil na hÉireann , Gaillimh ( a dtugtaí Coláiste na hOllscoile , Gaillimh uirthi cheana ) suite sa gcathair lebliain , chomh maith leis an bpríomhchraobh d' Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo . Creideamh Tá ardeaglais Chaitliceach sa gcathair a tógadh nuair a scoilteadh an chathair ó Dheoise Thuama , agus tá formhór lucht na cathrach ceangailte leis an eaglais sin . Tá líon beag Protastúnaigh sa gcathair , agus freastalaíonn cuid acu ar eaglais stairiúil San Niocláis . Gnó Tá fás mór tagtha ar an gcathair lebliain anuas , ó thosaigh tionscail ar nós an tionscal bogearraí ag cur fúthu ann . Bhíodh monarcha mór ag Digital Equipment as SAM ann , ach nuair a d' fhág siad an baile agus roimhe sin , bhí tionscail áitiúla tosaithe cheana féin . Caitheamh Aimsire Sruthann Abhainn na Gaillimhe ( an Choirib ón mBéarla River Corrib ) tríd an gcathair , agus tá iascaireacht bhreá ar Loch Coirib , aistear gairid ón gcathair . Bíonn an-chuid bádóireachta ar loch agus ar abhainn , agus bíonn báid seoil sa gcuan sa Samhradh , ach beagán sa nGeimhreadh mar gheall ar chruas na farraige . Tá turasóirí ag teacht go Bóthar na Trá , bruachbhaile ar iarthar na cathrach , le os cionn céad bliain , agus tagann siad i gcónaí le snámh , rince , agus turais lae chuig áiteanna mar Chonamara agus an Bhoireann in aice láimhe . Tá tithe "leaba agus bricfeasta " go fairsing , agus le cúig bliana déag anuas , tá an-chuid brúnna do thaistealaithe óga freisin . Stair Is eisceacht i measc cathracha na hÉireann í Gaillimh , mar ba iad na Gaeil iad féin ar dtús a thóg an chathair . Cuireadh caisleán ar bun sa chéad ar bhéal abhann ghearr na Gaillimhe . Níos déanaí , tháinig Normannaigh , agus ina ndiaidh siúd bhí an chathair faoi smacht Shasanach . B' iad na ' Treibheanna ' a luaitear ag trácht ar Ghaillimh ná clanna , go minic de bhunadh Normannach , a chuir fúthu sa gcathair féin . Ní raibh cairdeas idir iad agus na Gaeil a bhí lonnaithe ar an gCladach , bruachbhaile iascaigh a bhí taobh amuigh de bhallaí na cathrach , agus sna ceantair máguaird . Béarla a bhí sa gcathair , agus Gaeilge i ngach áit eile mórthimpeall . Fiú i ndiaidh an Drochshaoil , áfach , de réir an daonáirimh sa bhliain bhí Gaeilge ag formhór mhuintir na cathrach . Dugaí na Gaillimhe Sa bhliainbunaíodh Bord Chuan na Gaillimhe agus trí bliana ina dhiaidh sin tosaíodh ar thógáil na ndugaí nua , le cabhair iasacht rialtais , agus cuireadh críoch leis na dugaí sa bhliain Anuas ar limistéar an chalafoirt a fhorbairt , ba é a bhí sa mhórphlean i gcónaí riamh ná go gceanglófaí na córais uisce intíre ar fad a bhain le Loch Coirib agus le Loch Measca le chéile . Sa tslí sin d' fhéadfaí táirgí ó na ceantair seo a thabhairt chun calafoirt an bhaile i mbáid . Sa bhliainbhí Nimmo tar éis a mholadh go ngearrfaí canáil ar thaobh thoir an bhaile a nascfadh Barr an Chalaidh leis na dugaí a moladh , ach diúltaíodh don scéim seo agus ina áit sin cuireadh an chanáil ar thaobh thiar an bhaile . Tosaíodh ar an obair don tionscadal seo sa bhliainagus osclaíodh go hoifigiúil é ceithre bliana níos déanaí . Tagairtí Bailte i gContae na Gaillimhe Bailte contae i bPoblacht na hÉireann Contae na Gaillimhe