2022
Is bliain choitianta í an bhliain 2022 (MMXXII).

Eachtraí sa bhliain 2022 

2022 ː Géarchéim fuinnimh Aontas Eorpach - An Rúis

2021 - Feabhra ː Géarchéim Rúis-Úcránach, 2021-2022

Eanáir 
14 Eanáir - Brúchtadh Hunga Tonga–Hunga Haʻapai

Feabhra 
24 Feabhra ː Ionsaí ar Oileán na Nathar
24 Feabhra ː Ionradh na Rúise ar an Úcráin
22 Feabhra ː bhí cosc curtha ag an nGearmáin le próiseas deimhniúcháin phíblíne Nord Stream 2.
4 - 20 Feabhra ː Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh

Márta 
1-4 Márta ː  6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide

Aibreán
14 Aibreán ː Bhuail dhá dhiúracán 'Neptune' de chuid na hÚcráine an long Moskva
8 Aibreán ː Ionsaí ar stáisiún traenach i Kramatorsk
10 -12 Aibreán ː Dúnmharú Aidan Moffitt agus Michael Snee
1 Aibreán : Sléacht Bucha san Ucráin.  Fuarthas 458 corp, sibhialtaigh go léir, i ndiaidh na heachtra

Bealtaine 
27 Bealtaine ː Ionsaí diúracán ar ionad siopadóireachta in Kremenchuk]]
24 Bealtaine ː Lámhach Robb Elementary
14 Bealtaine ː Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
5 Bealtaine ː Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann ; d'éirigh le Sinn Féin 27 suíochán a bhuachan, 2 cheann sa bhreis ar an DUP

Meitheamh 
27 Meitheamh ː Eachtra imirceach San Antonio
14 Meitheamh - Deireadh Fómhair ː  Tuilte sa Phacastáin ; aon trian den tír báite
14 Meitheamh ː Plean tearmainn na Ríochta Aontaithe in Ruanda, ... ar fionraí

Iuil
31 Iúil  : Feallmharaíodh Ayman_al-Zawahiri, máinlia agus ceannaire na heagraíochta sceimhlitheoireachta al-Qaeda
Mí-Iúil ː Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain
8 Iúil  : Feallmharaíodh Shinzo Abe, iarphríomh-aire na Seapáine  agus é i mbun feachtasaíochta
7 Iúil  : dúirt Boris Johnson go raibh sé ag éirigh as mar Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe
Iúil ː Agóidí i Srí Lanca
Iúil ː Tonnta teasa san Eoraip

Lúnasa
17 Lúnasa ː An tAcht Laghdaithe Boilsciú (acht aeráide na S-A)
5 Lúnasaː Géarchéim Iosrael-Palaistín

Meán Fómhair 
28 Meán Fómhair ː Double Asteroid Redirection Test
23 Meán Fómhair  : Thosaigh géarchéim fhioscach na Ríochta Aontaithe, 2022
19 Meán Fómhair  : Reáchtáladh Sochraid Bhanríon Eilís II
10 Meán Fómhair ː Olluaigh Izium

Deireadh Fómhair 
31 Deireadh Fómhair  : bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta sa  Bhrasaíl
27 Deireadh Fómhair  : Cheannaigh Elon Musk an comhlacht Twitter
25 Deireadh Fómhair  : Bhuaigh Shehan Karunatilaka an Duais Booker, le The Seven Moons of Maali Almeida, aoir osnádúrtha faoin mbeatha tar éis an bháis
24 Deireadh Fómhair  : d'éirigh Liz Truss, Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, as
14 Deireadh Fómhair  : tugadh an bóthar do Kwasi Kwarteng,  Sheansailéir ar an Státchiste na R-A
6 Deireadh Fómhair ː Ollsléacht Nong Bua Lamphu, An Téalainn
7 Deireadh Fómhair ː Pléasc ar an Chraoslach
7 Deireadh Fómhair  : Bronnadh an Duais Nobel ar Svante Pääbo, duine de bhunaitheoirí na paléigéineolaíochta

Samhain
6-18 Samhain - COP27 san Éigipt
8 Samhain - Toghcháin  "lár téarma". na Stát Aontaithe ; d'éirigh na Daonlathaithe níos fearr ná mar a bhíothas ag súil leo
11 Samhain - Ghlac an Úcráin seilbh ar Kherson
20 Samhain-18 Nollaig - Corn FIFA an Domhain
21 Samhain - Crith talún in iarthar Iáva san Indinéis

Nollaig  
7 Nollaig - Comhcheilg coup d'état sa Ghearmáin
9 Nollaig - Scannal caimiléireachta i bParlaimint na hEorpa
15 Nollaig - Scannal Elonjet agus Twitter
19 Nollaig - comhaontú, Comhdháil na Náisiún Aontaithe um Bhithéagsúlacht, COP 15
21-26 Nollaig  - Stoirm gheimhridh, Meiriceá Thuaidh

Básanna
6 Eanáir — Sidney Poitier - aisteoir Meiriceánach (r. 1927)
9 Eanáir — Bob Saget - aisteoir Meiriceánach (r. 1956)
 19 Eanáir — Gaspard Ulliel, aisteoir Francach (r. 1984)
20 Eanáir — Meat Loaf, amhránaí Meiriceánach (r. 1947)
14 Feabhra  —  Jim Fahy,  iar-Eagarthóir RTÉ san Iarthar   
 17 Feabhra — Ginette Ravel, amhránaí Ceanadach
18 Feabhra — Tomás Mac Síomóin, scríbhneoir agus eolaí (r. 1938)
19 Feabhra — Christopher Stalford, polaiteoir aontachtach (r. 1983)
 1 Márta — Jordie Albiston, file Astrálach (r. 1961)
4 Márta — Shane Warne, cruicéadaí Astrálach (r. 1969)
6 Márta — Frank O'Farrell, Imreoir agus traenálaí sacair (r. 1927)
13 Márta — William Hurt, aisteoir Meiriceánach (r. 1950)
 15 Márta — Eugene Parker, réalteolaí Meiriceánach (r. 1927)
23 Márta — Madeleine Albright, taidhleoir Meiriceánach (r. 1937)
25 Márta — Taylor Hawkins, ceoltóir Meiriceánach (r. 1972)
2 Aibreán — Estelle Harris, aisteoir Meiriceánach (r. 1928)
 5 Aibreán — Sidney Altman, bithcheimicí Ceanadach (r. 1939)
 12 Aibreán — Aidan Moffitt agus Michael Snee
 12 Aibreán — Gilbert Gottfried, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (r. 1955)
19 Aibreán — Kane Tanaka, an duine is sine ar domhan ag an am (r. 1903)
 23 Aibreán — Orrin Hatch, polaiteoir Meiriceánach (r. 1934)
 6 Bealtaine — Seán Garvey, amhránaí sean-nóis
 8 Bealtaine — Dennis Waterman, aisteoir Sasanach (r. 1948)
 10 Bealtaine — Leonid Kravchuk, polaiteoir Úcránach (r. 1934)
22 Bealtaine — Dervla Murphy, scríbhneoir Éireannach (r. 1931)
26 Bealtaine — Ray Liotta, aisteoir Meiriceánach (r. 1954)
 29 Bealtaine — Lester Piggott, jacaí Sasanach
30 Bealtaine — Craig Farrell, imreoir sacair (r. 1982)
 3 Iúil — Robert Floyd Curl, ceimiceoir Meiriceánach (r. 1934)
 6 Iúil — James Caan, aisteoir Meiriceánach (r. 1940)
 8 Iúil — José Eduardo dos Santos, Uachtarán Angóla ó 1979 go 2017 (r. 1942)
 8 Iúil — Larry Storch, fuirseoir Meiriceánach (r. 1923)
 8 Iúil — Shinzō Abe, Príomh-Aire na Seapáine (r. 1954)
 12 Iúil — Joan Lingard, scríbhneoir Briotanach (r. 1932)
 14 Iúil — Bobby Aylward, polaiteoir Éireannach (r. 1955)
 14 Iúil — Ivana Trump, iarbhean chéile na Donald Trump (r. 1949)
 25 Iúil — David Trimble, polaiteoir as Beannchar, Contae an Dúin (r. 1944)
 26 Iúil — James Lovelock, eolaí Sasanach
 28 Iúil — Bernard Cribbins, aisteoir Sasanach (r. 1928)
 28 Iúil — Pauline Bewick, ealaíontóir i gCo Chiarraí
 31 Iúil — Ayman al-Zawahiri, sceimhlitheoir Ioslamach
 1 Lúnasa — Clíodna Cussen, dealbhóir agus scríbhneoir Éireannach
 2 Lúnasa — Seán Seosamh Ó Conchubhair, staraí Éireannach
 8 Lúnasa — Olivia Newton-John, amhránaí agus ban-aisteoir Astrálach (r. 1948)
 30 Lúnasa — Míchail Gorbaitseov, Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh (r. 1931)
 8 Meán Fómhair — Eilís II na Ríochta Aontaithe (r. 1926)
 13 Meán Fómhair — Jean-Luc Godard, Stiúrthóir scannán (r. 1930)
 23 Meán Fómhair — Louise Fletcher, aisteoir Meiriceánach (r. 1934)
 29 Meán Fómhair — Coolio, rapálaí Meiriceánach (r. 1963)
 4 Deireadh Fómhair — Loretta Lynn, amhránaí agus cumadóir Meiriceánach
 11 Deireadh Fómhair — Angela Lansbury, aisteoir Sasanach (r. 1925)
 16 Deireadh Fómhair — Noel Ó Dúgáin, sárghrúpa Clannad  (Pádraig  sa bhliain 2016)
 28 Deireadh Fómhair — Jerry Lee Lewis, ceoltóir (r. 1935)
 7 Samhain — Patrick Ireland, ealaíontóir Éireannach
 7 Samhain — Leslie Phillips, aisteoir Briotanach
 8 Samhain — Vicky Phelan, íospartach Scannal CervicalCheck.  
 11 Samhain — Gallagher, fuirseoir Meiriceánach
 14 Samhain — Vicky Phelan, feachtasóir ailse ceirbheacs (r. 1974)
 30 Samhain — Jiang Zemin, ceannaire de chuid Pháirtí Cumannach na Síne
 4 Nollaig — Bob McGrath, amhránaí agus aisteoir Meiriceánach
 5 Nollaig — Kirstie Alley, aisteoir Meiriceánach (r. 1951)
 6 Nollaig — Ichiro Mizuki, guthaisteoir Seapánach
 11 Nollaig — Angelo Badalamenti, cumadóir Meiriceánach
 16 Nollaig — Siniša Mihajlović, imreoir sacair Seirbiach
 19 Nollaig — Aonghas MacNeacail, file Albanach
 20 Nollaig — Maya Widmaier-Picasso, iníon Pablo Picasso
 21 Nollaig — Feargal Ó Béarra, ar dhuine de mhórscríbhneoirí Gaeilge a linne
 21 Nollaig — Pápa Beinidict XVI (r. 1927)
 29 Nollaig — Pelé, imreoir peile Brasaíleach (r. 1940)

Féach freisin 

 :Catagóir:Básanna in 2022

Duaiseanna Nobel 
 Síocháin – Ales Bialiatski, Memorial agus The Center for Civil Liberties
 Fisic – Alain Aspect, John Clauser agus Anton Zeilinger
 Ceimic – Carolyn Bertozzi, Morten P. Meldal agus Karl Barry Sharpless
 Eacnamaíocht – Ben S. Bernanke, Douglas Diamond, agus Philip H. Dybvig
 Leigheas – Svante Pääbo
 Litríocht – Annie Ernaux

Tagairtí 

 
Blianta
Is bliain choitianta í an bhliain( MMXXII ) . Eachtraí sa bhliain 2022 ː Géarchéim fuinnimh Aontas Eorpach - An Rúis 2021 - Feabhra ː Géarchéim Rúis-Úcránach , Eanáir 14 Eanáir - Brúchtadh Hunga Tonga–Hunga Haʻapai Feabhra 24 Feabhra ː Ionsaí ar Oileán na Nathar 24 Feabhra ː Ionradh na Rúise ar an Úcráin 22 Feabhra ː bhí cosc curtha ag an nGearmáin le próiseas deimhniúcháin phíblíne Nord Stream 4 -Feabhra ː Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh Márta 1-4 Márta ː Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide Aibreán 14 Aibreán ː Bhuail dhá dhiúracán ' Neptune ' de chuid na hÚcráine an long Moskva 8 Aibreán ː Ionsaí ar stáisiún traenach i Kramatorsk 10Aibreán ː Dúnmharú Aidan Moffitt agus Michael Snee 1 Aibreán \ : Sléacht Bucha san Ucráin . Fuarthascorp , sibhialtaigh go léir , i ndiaidh na heachtra Bealtaine 27 Bealtaine ː Ionsaí diúracán ar ionad siopadóireachta in Kremenchuk] ] 24 Bealtaine ː Lámhach Robb Elementary 14 Bealtaine ː Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 5 Bealtaine ː Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann ; d' éirigh le Sinn Féinsuíochán a bhuachan,cheann sa bhreis ar an DUP Meitheamh 27 Meitheamh ː Eachtra imirceach San Antonio 14 Meitheamh - Deireadh Fómhair ː Tuilte sa Phacastáin ; aon trian den tír báite 14 Meitheamh ː Plean tearmainn na Ríochta Aontaithe in Ruanda , \ .. . ar fionraí Iuil 31 Iúil \ : Feallmharaíodh Ayman_al-Zawahiri , máinlia agus ceannaire na heagraíochta sceimhlitheoireachta al-Qaeda Mí-Iúil ː Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain 8 Iúil \ : Feallmharaíodh Shinzo Abe , iarphríomh-aire na Seapáine agus é i mbun feachtasaíochta 7 Iúil \ : dúirt Boris Johnson go raibh sé ag éirigh as mar Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe Iúil ː Agóidí i Srí Lanca Iúil ː Tonnta teasa san Eoraip Lúnasa 17 Lúnasa ː An tAcht Laghdaithe Boilsciú ( acht aeráide na S-A) 5 Lúnasaː Géarchéim Iosrael-Palaistín Meán Fómhair 28 Meán Fómhair ː Double Asteroid Redirection Test 23 Meán Fómhair \ : Thosaigh géarchéim fhioscach na Ríochta Aontaithe , 19 Meán Fómhair \ : Reáchtáladh Sochraid Bhanríon Eilís II 10 Meán Fómhair ː Olluaigh Izium Deireadh Fómhair 31 Deireadh Fómhair \ : bhuaigh Lula an toghchán uachtaránachta sa Bhrasaíl 27 Deireadh Fómhair \ : Cheannaigh Elon Musk an comhlacht Twitter 25 Deireadh Fómhair \ : Bhuaigh Shehan Karunatilaka an Duais Booker , le The Seven Moons of Maali Almeida , aoir osnádúrtha faoin mbeatha tar éis an bháis 24 Deireadh Fómhair \ : d' éirigh Liz Truss , Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe , as 14 Deireadh Fómhair \ : tugadh an bóthar do Kwasi Kwarteng , Sheansailéir ar an Státchiste na R-A 6 Deireadh Fómhair ː Ollsléacht Nong Bua Lamphu , An Téalainn 7 Deireadh Fómhair ː Pléasc ar an Chraoslach 7 Deireadh Fómhair \ : Bronnadh an Duais Nobel ar Svante Pääbo , duine de bhunaitheoirí na paléigéineolaíochta Samhain 6-18 Samhain - COP27 san Éigipt 8 Samhain - Toghcháin "lár téarma ". na Stát Aontaithe ; d' éirigh na Daonlathaithe níos fearr ná mar a bhíothas ag súil leo 11 Samhain - Ghlac an Úcráin seilbh ar Kherson 20 Samhain-18 Nollaig - Corn FIFA an Domhain 21 Samhain - Crith talún in iarthar Iáva san Indinéis Nollaig 7 Nollaig - Comhcheilg coup d' état sa Ghearmáin 9 Nollaig - Scannal caimiléireachta i bParlaimint na hEorpa 15 Nollaig - Scannal Elonjet agus Twitter 19 Nollaig - comhaontú , Comhdháil na Náisiún Aontaithe um Bhithéagsúlacht , COP 21-26 Nollaig - Stoirm gheimhridh , Meiriceá Thuaidh Básanna 6 Eanáir — Sidney Poitier - aisteoir Meiriceánach ( r. 9 Eanáir — Bob Saget - aisteoir Meiriceánach ( r. Eanáir — Gaspard Ulliel , aisteoir Francach ( r. 20 Eanáir — Meat Loaf , amhránaí Meiriceánach ( r. 14 Feabhra — Jim Fahy , iar-Eagarthóir RTÉ san Iarthar Feabhra — Ginette Ravel , amhránaí Ceanadach 18 Feabhra — Tomás Mac Síomóin , scríbhneoir agus eolaí ( r. 19 Feabhra — Christopher Stalford , polaiteoir aontachtach ( r. Márta — Jordie Albiston , file Astrálach ( r. 4 Márta — Shane Warne , cruicéadaí Astrálach ( r. 6 Márta — Frank O' Farrell , Imreoir agus traenálaí sacair ( r. 13 Márta — William Hurt , aisteoir Meiriceánach ( r. Márta — Eugene Parker , réalteolaí Meiriceánach ( r. 23 Márta — Madeleine Albright , taidhleoir Meiriceánach ( r. 25 Márta — Taylor Hawkins , ceoltóir Meiriceánach ( r. 2 Aibreán — Estelle Harris , aisteoir Meiriceánach ( r . Aibreán — Sidney Altman , bithcheimicí Ceanadach ( r . Aibreán — Aidan Moffitt agus Michael Snee Aibreán — Gilbert Gottfried , aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach ( r. 19 Aibreán — Kane Tanaka , an duine is sine ar domhan ag an am ( r . Aibreán — Orrin Hatch , polaiteoir Meiriceánach ( r . Bealtaine — Seán Garvey , amhránaí sean-nóis Bealtaine — Dennis Waterman , aisteoir Sasanach ( r . Bealtaine — Leonid Kravchuk , polaiteoir Úcránach ( r. 22 Bealtaine — Dervla Murphy , scríbhneoir Éireannach ( r. 26 Bealtaine — Ray Liotta , aisteoir Meiriceánach ( r . Bealtaine — Lester Piggott , jacaí Sasanach 30 Bealtaine — Craig Farrell , imreoir sacair ( r. Iúil — Robert Floyd Curl , ceimiceoir Meiriceánach ( r. Iúil — James Caan , aisteoir Meiriceánach ( r. Iúil — José Eduardo dos Santos , Uachtarán Angóla ógo ( r . Iúil — Larry Storch , fuirseoir Meiriceánach ( r. Iúil — Shinzō Abe , Príomh-Aire na Seapáine ( r. Iúil — Joan Lingard , scríbhneoir Briotanach ( r. Iúil — Bobby Aylward , polaiteoir Éireannach ( r . Iúil — Ivana Trump , iarbhean chéile na Donald Trump ( r. Iúil — David Trimble , polaiteoir as Beannchar , Contae an Dúin ( r. Iúil — James Lovelock , eolaí Sasanach Iúil — Bernard Cribbins , aisteoir Sasanach ( r. Iúil — Pauline Bewick , ealaíontóir i gCo Chiarraí Iúil — Ayman al-Zawahiri , sceimhlitheoir Ioslamach Lúnasa — Clíodna Cussen , dealbhóir agus scríbhneoir Éireannach Lúnasa — Seán Seosamh Ó Conchubhair , staraí Éireannach Lúnasa — Olivia Newton-John , amhránaí agus ban-aisteoir Astrálach ( r. Lúnasa — Míchail Gorbaitseov , Iar-cheannaire an Aontais Shóivéadaigh ( r. Meán Fómhair — Eilís II na Ríochta Aontaithe ( r. Meán Fómhair — Jean-Luc Godard , Stiúrthóir scannán ( r. Meán Fómhair — Louise Fletcher , aisteoir Meiriceánach ( r. Meán Fómhair — Coolio , rapálaí Meiriceánach ( r. Deireadh Fómhair — Loretta Lynn , amhránaí agus cumadóir Meiriceánach Deireadh Fómhair — Angela Lansbury , aisteoir Sasanach ( r. Deireadh Fómhair — Noel Ó Dúgáin , sárghrúpa Clannad ( Pádraig sa bhliain Deireadh Fómhair — Jerry Lee Lewis , ceoltóir ( r. Samhain — Patrick Ireland , ealaíontóir Éireannach Samhain — Leslie Phillips , aisteoir Briotanach Samhain — Vicky Phelan , íospartach Scannal CervicalCheck . Samhain — Gallagher , fuirseoir Meiriceánach Samhain — Vicky Phelan , feachtasóir ailse ceirbheacs ( r. Samhain — Jiang Zemin , ceannaire de chuid Pháirtí Cumannach na Síne Nollaig — Bob McGrath , amhránaí agus aisteoir Meiriceánach Nollaig — Kirstie Alley , aisteoir Meiriceánach ( r . Nollaig — Ichiro Mizuki , guthaisteoir Seapánach Nollaig — Angelo Badalamenti , cumadóir Meiriceánach Nollaig — Siniša Mihajlović , imreoir sacair Seirbiach Nollaig — Aonghas MacNeacail , file Albanach Nollaig — Maya Widmaier-Picasso , iníon Pablo Picasso Nollaig — Feargal Ó Béarra , ar dhuine de mhórscríbhneoirí Gaeilge a linne Nollaig — Pápa Beinidict XVI ( r . Nollaig — Pelé , imreoir peile Brasaíleach ( r. Féach freisin \ :Catagóir : Básanna in Duaiseanna Nobel Síocháin – Ales Bialiatski , Memorial agus The Center for Civil Liberties Fisic – Alain Aspect , John Clauser agus Anton Zeilinger Ceimic – Carolyn Bertozzi , Morten P. Meldal agus Karl Barry Sharpless Eacnamaíocht – Ben S . Bernanke , Douglas Diamond , agus Philip H . Dybvig Leigheas – Svante Pääbo Litríocht – Annie Ernaux Tagairtí Blianta