Liam Ó Maoilíosa
Polaiteoir agus náisiúnaí Éireannach ab ea Liam Ó Maoilíosa (25 Bealtaine 1895 – 8 Nollaig 1922), nó Liam William Joseph Mellows as Béarla.

Saol 
Saolaíodh Liam Ó Maoilíosa i Manchain, Sasana, mac le tuismitheoirí Éireannacha sa bhliain 1895. Tógadh é i gContae Loch Garman in Éirinn, agus bá náisiúnaí é ón aois óg. Chuaigh sé isteach i bhFianna Éireann (gluaiseacht phoblachtach do bhuachaillí), agus tar éis tamaill bhí sé gníomhach le hÓglaigh na hÉireann freisin. Cuireadh faoi ghlas é cúpla uair, agus d'éalagh sé amach ó Phríosún Reading chun teacht ar ais go hÉirinn chun páirt a ghlacadh in Éirí Amach na Cásca. Bhí sé ina cheannaire ar Roinn Iartharach an IRA, agus rinne sé ionsaí mírathúil ar stáisiún de chuid Chonstáblacht Ríoga na hÉireann in Órán Mór, Contae na Gaillimhe.

Tar éis teipeadh an Éirí Amach, theith Ó Maoilíosa go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá. Thosaigh sé ag obair anseo le John Devoy, agus rinne siad na hullmhúcháin don turas a rinne Éamon de Valera sa tír idir na blianta 1919 agus 1920. D'fhill sé ar ais ar Éireann arís nuair a bhris an Cogadh Angla-Éireannach amach. Rinne an tIRA Stiúrthóir Soláthairtí de i rith an chogaidh, agus bhí sé freagrach as ceannach airm.

Toghadh Ó Maoilíosa isteach sa Chéad Dáil sa bhliain 1918, agus é ina iarrthóir le Sinn Féin ón ndáilcheantar Gaillimh Thoir agus an Mhí Thuaidh. Bhí sé go láidir in éadan an gChonartha a bhí síníthe sa bhliain 1921, agus bhí sé i measc na ceannairí a bhí lonnaithe sna Ceithre Cúirteanna nuair a bhris amach Cogadh Cathartha na hÉireann i mí Meitheamh 1922. Níor mhair an suíomh ach dhá lá, áfach, agus bhí orthu géilleadh a dhéanamh. Deirtear go raibh seans ag Ó Maoilíosa agus Earnán Ó Máille éalú a dhéanamh, ach dhiúltaigh siad é.

Cuireadh Ó Maoilíosa agus na frith-chonraitheoirí eile faoi ghlas i bPríosún Mhuinseo. Ar an 8 Nollaig, lámhachadh Ó Maoilíosa, Ruairí Ó Conchúir, Seosamh Mac Calbhaigh agus Risteard Bairéid, mar bheart díoltais ar scaoileadh an Theachta Dála Seán Mac Héil ar an 7 Nollaig.

Cuimhneachán 
Tá dealbh in ómós do Liam Ó Maoilíosa le fáil san Fhaiche Móir i gcathair na Gaillimhe, agus tá na bearraic Dún Úi Maoilíosa ainmnithe ina dhiaidh chomh maith. Tá dealbh eile in Óran Mór. Tá a chuid athfriotail coitianta sna fógraí bháis baill an IRA Sealadach a bhfuair bás ar seirbhís fuinniúil, a mbíonn san nuachtán, An Phoblacht.

Tagairtí 

 

Daoine a rugadh i 1895
Básanna i 1922
Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)
Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)
Baill den 1ú Dáil
Baill den 2ú Dáil
Baill Shinn Féin
Daoine as Manchain
Daoine curtha chun báis
Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe
Fir
Polaiteoir agus náisiúnaí Éireannach ab ea Liam Ó MaoilíosaBealtaine–Nollaig nó Liam William Joseph Mellows as Béarla . Saol Saolaíodh Liam Ó Maoilíosa i Manchain , Sasana , mac le tuismitheoirí Éireannacha sa bhliain Tógadh é i gContae Loch Garman in Éirinn , agus bá náisiúnaí é ón aois óg . Chuaigh sé isteach i bhFianna Éireann ( gluaiseacht phoblachtach do bhuachaillí ) , agus tar éis tamaill bhí sé gníomhach le hÓglaigh na hÉireann freisin . Cuireadh faoi ghlas é cúpla uair , agus d' éalagh sé amach ó Phríosún Reading chun teacht ar ais go hÉirinn chun páirt a ghlacadh in Éirí Amach na Cásca . Bhí sé ina cheannaire ar Roinn Iartharach an IRA , agus rinne sé ionsaí mírathúil ar stáisiún de chuid Chonstáblacht Ríoga na hÉireann in Órán Mór , Contae na Gaillimhe . Tar éis teipeadh an Éirí Amach , theith Ó Maoilíosa go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá . Thosaigh sé ag obair anseo le John Devoy , agus rinne siad na hullmhúcháin don turas a rinne Éamon de Valera sa tír idir na bliantaagus D' fhill sé ar ais ar Éireann arís nuair a bhris an Cogadh Angla-Éireannach amach . Rinne an tIRA Stiúrthóir Soláthairtí de i rith an chogaidh , agus bhí sé freagrach as ceannach airm . Toghadh Ó Maoilíosa isteach sa Chéad Dáil sa bhliain agus é ina iarrthóir le Sinn Féin ón ndáilcheantar Gaillimh Thoir agus an Mhí Thuaidh . Bhí sé go láidir in éadan an gChonartha a bhí síníthe sa bhliain agus bhí sé i measc na ceannairí a bhí lonnaithe sna Ceithre Cúirteanna nuair a bhris amach Cogadh Cathartha na hÉireann i mí Meitheamh Níor mhair an suíomh ach dhá lá , áfach , agus bhí orthu géilleadh a dhéanamh . Deirtear go raibh seans ag Ó Maoilíosa agus Earnán Ó Máille éalú a dhéanamh , ach dhiúltaigh siad é . Cuireadh Ó Maoilíosa agus na frith-chonraitheoirí eile faoi ghlas i bPríosún Mhuinseo . Ar anNollaig , lámhachadh Ó Maoilíosa , Ruairí Ó Conchúir , Seosamh Mac Calbhaigh agus Risteard Bairéid , mar bheart díoltais ar scaoileadh an Theachta Dála Seán Mac Héil ar anNollaig . Cuimhneachán Tá dealbh in ómós do Liam Ó Maoilíosa le fáil san Fhaiche Móir i gcathair na Gaillimhe , agus tá na bearraic Dún Úi Maoilíosa ainmnithe ina dhiaidh chomh maith . Tá dealbh eile in Óran Mór . Tá a chuid athfriotail coitianta sna fógraí bháis baill an IRA Sealadach a bhfuair bás ar seirbhís fuinniúil , a mbíonn san nuachtán , An Phoblacht . Tagairtí Daoine a rugadh i Básanna i Baill d' Óglaigh na hÉireann Baill d' Óglaigh na hÉireann1969) Baill den Dáil Baill den Dáil Baill Shinn Féin Daoine as Manchain Daoine curtha chun báis Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe Fir