Roe v. Wade
I ndiaidh an bhreithiúnais Roe v Wade (1973) sna Stáit Aontaithe, bhí an ginmhilleadh le fáil i ngach Stát gan srian suas le 12 sheachtain an toirchis. Roimh 1973, bhí an ginmhilleadh le fáil i Stáit áirithe (New York, California, Washington, srl) ach bhí srianta móra (nó cosc iomlán) i Stáit eile (Texas, Florida, Illinois,  srl). 

Sa bhliain 2023, chuir an Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe  an bhreith ar ceal agus bhí  an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh arís ar ais.

Breithiúnas 
Sa chás Roe v Wade 410 U.S. 113 (1973), rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhféadfadh dlí Stáit cosc a chur ar ghinmhilleadh, tar éis don suth a bheith inmharthana, nó 12 sheachtain. Roimhe 12 sheachtain, ba cheart tús áite a thabhairt do chearta príobháideachta na mná, a dúirt an Chúirt. Tugadh an breithiúnas ar 22 Eanáir 1973.

2022ː ar neamhní 
Ar 24 Meitheamh 2022, chuir an Cúirt Uachtarach deireadh leis an gceart - ar bhonn náisiúnta  - ar ghinmhilleadh a fháil.  Chuir an chúirt rialú an cháis idir Roe v Wade i 1973 'ar neamhní' ó thaobh an dlí Feidearálach. Anois tá an ceart féinchinntiúcháin i bhfeidhm, an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh (mar atá san Aontas Eorpach).

Thug rialú na Cúirte Uachtaraí bua mór do Phoblachtaigh agus do chaomhaigh eile i Meiriceá a bhfuil cosc ar ghinmhilleadh á éileamh acu le fada.

Gnéithe de dhlí 
Ábhar, cás agus breithiúnas an-chonspóideach ba ea Roe v Wade. B'iomaí dlíodóir a mhaígh, Poblachtach nó Daonlathach, nach raibh an breithiúnas sásúil (mar shampla an dlí-eolaí, John Hart Ely ina aiste cháiliúil The Wages of Crying Wolf: A Comment on Roe v. Wade sa bhliain 1973).Níos déanaí, mhínigh Breitheamh Ruth Bader Ginsburg ina haiste Some Thoughts on Autonomy and Equality in Relation to Roe v. Wade, a foilsíodh i  1985, gur tháinig dlíthe cosúil leis an ochtú leasú a bhí againne in Éirinn idir 1982 -2018 salach ar chumas na mban ‘to stand in relation to man, society, and the state as an independent, self-sustaining, equal citizen’.

Dar le Ginsburg, níor mhínigh an Chúirt Uachtarach ceist an ghinmhillte i gceart. Mhaígh an Chúirt i 1973 gur chóir go mbeadh cead ag bean deireadh a chur le toircheas dá dtabharfaí an chomhairle sin di nuair a bhí sí ag caint lena dochtúir go príobháideach. Más ea, d’eascair an ceart sin as an bpríobháideachas féin. Argóint fhíorlag ab ea í sin dar le Ginsburg agus chuir sí béim ar choincheap eile, sé sin an comhionannas.

Dar léi, dá gcuirfeadh an stát féin pionós ar bhean a bhí ag déanamh iarracht ginmhilleadh a fháil di féin, ní bheadh an stát ag tabhairt cothrom na Féinne di toisc nár cuireadh bac nó pionós ar bith ar an bhfear a chruthaigh an féatas céanna.

Féach freisin 

 Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe
 Ginmhilleadh

Tagairtí 

Cásanna dlí
Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe
Ginmhilleadh
1973
I ndiaidh an bhreithiúnais Roe v Wadesna Stáit Aontaithe , bhí an ginmhilleadh le fáil i ngach Stát gan srian suas lesheachtain an toirchis . Roimh bhí an ginmhilleadh le fáil i Stáit áirithe ( New York , California , Washington , srl ) ach bhí srianta móra ( nó cosc iomlán ) i Stáit eile ( Texas , Florida , Illinois , srl ) . Sa bhliain chuir an Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe an bhreith ar ceal agus bhí an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh arís ar ais . Breithiúnas Sa chás Roe v WadeU.S.( 1973 ) , rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhféadfadh dlí Stáit cosc a chur ar ghinmhilleadh , tar éis don suth a bheith inmharthana , nósheachtain . Roimhesheachtain , ba cheart tús áite a thabhairt do chearta príobháideachta na mná , a dúirt an Chúirt . Tugadh an breithiúnas arEanáir 2022ː ar neamhní ArMeitheamh chuir an Cúirt Uachtarach deireadh leis an gceart - ar bhonn náisiúnta - ar ghinmhilleadh a fháil . Chuir an chúirt rialú an cháis idir Roe v Wade i' ar neamhní ' ó thaobh an dlí Feidearálach . Anois tá an ceart féinchinntiúcháin i bhfeidhm , an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh ( mar atá san Aontas Eorpach ) . Thug rialú na Cúirte Uachtaraí bua mór do Phoblachtaigh agus do chaomhaigh eile i Meiriceá a bhfuil cosc ar ghinmhilleadh á éileamh acu le fada . Gnéithe de dhlí Ábhar , cás agus breithiúnas an-chonspóideach ba ea Roe v Wade . B' iomaí dlíodóir a mhaígh , Poblachtach nó Daonlathach , nach raibh an breithiúnas sásúil ( mar shampla an dlí-eolaí , John Hart Ely ina aiste cháiliúil The Wages of Crying Wolf : A Comment on Roe v. Wade sa bhliainNíos déanaí , mhínigh Breitheamh Ruth Bader Ginsburg ina haiste Some Thoughts on Autonomy and Equality in Relation to Roe v. Wade , a foilsíodh i 1985 , gur tháinig dlíthe cosúil leis an ochtú leasú a bhí againne in Éirinn idir-2018 salach ar chumas na mban ‘to stand in relation to man , society , and the state as an independent , self-sustaining , equal citizen’ . Dar le Ginsburg , níor mhínigh an Chúirt Uachtarach ceist an ghinmhillte i gceart . Mhaígh an Chúirt igur chóir go mbeadh cead ag bean deireadh a chur le toircheas dá dtabharfaí an chomhairle sin di nuair a bhí sí ag caint lena dochtúir go príobháideach . Más ea , d’eascair an ceart sin as an bpríobháideachas féin . Argóint fhíorlag ab ea í sin dar le Ginsburg agus chuir sí béim ar choincheap eile , sé sin an comhionannas . Dar léi , dá gcuirfeadh an stát féin pionós ar bhean a bhí ag déanamh iarracht ginmhilleadh a fháil di féin , ní bheadh an stát ag tabhairt cothrom na Féinne di toisc nár cuireadh bac nó pionós ar bith ar an bhfear a chruthaigh an féatas céanna . Féach freisin Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe Ginmhilleadh Tagairtí Cásanna dlí Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe Ginmhilleadh 1973