Saor-Dhoire
Ba cheantar féinrialaitheach é Saor-Dhoire (Béarla: Free Derry) i nDoire Cholmcille, idir 1969 agus 1972. Chruthaigh daoine ó Thaobh an Phortaigh, an Creagán agus an Seantalamh baracáidí ar na sráideanna timpeall an cheantair.  Níor thug siad cead don R.U.C nó Arm na Breataine dul isteach sa cheantar. 

Tugadh an t-ainm 'Saor-Dhoire' (nó Free Derry) ar an áit, nuair a scríobh duine "You Are Now Entering Free Derry" ar bhalla bhinn i dTaobh an Phortaigh.  Phéinteáil an mana don chéad uair i mí Eanáir 1969 (cúinne, Bóthar Lecky agus Sráid Fahan).

Cúlra 
I ndeireadh na seascaidí, thosaigh feachtas ar son cearta vótála agus tithíochta sa chathair. Rinne Rialtas na Sé gContaetha iarracht an ghluaiseacht cearta sibhialta a chur faoi chois le lámh láidir. Ach d'eascair feachtas fuilteach as an iarracht sin.

Dúnadh ceantair iomlána sa chathair agus bhí círéibeacha fuilteacha ann ón mbliain 1968 i leith.

Imeachtaí

1969 
Ón 12 Lúnasa go dtí an 14 Lúnasa 1969, bhí ina chogadh dearg idir péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla - "Cath Thaobh an Bhogaigh", mar a thugtar air.I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchas, cuireadh saighdiúirí Briotanacha i nDoire chun riail agus reacht a chaomhnú ag 5pm ar 14 Lúnasa.

I mí Lúnasa, mar chuid den 'Ráiteas Downing Street', gheall rialtas na Breataine athleasuithe.

Is minic a deir na hAontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí. Is é a mbarúil-san gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl, ionas go ndeachaigh na dreamanna paraimíleata sa bhearna a hosclaíodh. Tá na náisiúnaithe den tuairim, áfach, nach raibh i gceist le feachtas na gceart sibhialta ná rudaí a tharraing rialtas seicteach an Tuaiscirt anuas air féin.

1971 
Ar 8 Iúil 1971, mharaigh Arm na Breataine beirt fhear óg, Séamas Cusack agus Desmond Beattie, i nDoire. Ba chor cinniúnach é le linn na dTrioblóidí; chaill an pobal muinín san arm timpeall an ama seo.

Tharraing an SDLP as Stormont ar 14 Iúil. Tugadh an t-imtheorannú isteach cúpla seachtain níos déanaí, ar an 9 Lúnasa 1971 (fiosrúchán neamhoifigiúil).

1972 
Rinne Arm na Breataine ionradh ar Thaobh an Bhogaigh, an príomhcheantar Caitliceach, ar an 31 Iúil 1972, mar chuid den Operation Motorman  agus tháinig deireadh le Saor-Dhoire.

Féach freisin 

 Cath Thaobh an Bhogaigh
 Oibríocht Demetrius
 Domhnach na Fola (1972)
 Obráid Motorman (1972)
 Na Trioblóidí

Tagairtí 

Na Trioblóidí
Stair Thuaisceart Éireann
Stair Dhoire
Ba cheantar féinrialaitheach é Saor-Dhoire ( Béarla : Free Derry ) i nDoire Cholmcille , idiragus Chruthaigh daoine ó Thaobh an Phortaigh , an Creagán agus an Seantalamh baracáidí ar na sráideanna timpeall an cheantair . Níor thug siad cead don R.U.C nó Arm na Breataine dul isteach sa cheantar . Tugadh an t-ainm ' Saor-Dhoire ' ( nó Free Derry ) ar an áit , nuair a scríobh duine "You Are Now Entering Free Derry " ar bhalla bhinn i dTaobh an Phortaigh . Phéinteáil an mana don chéad uair i mí Eanáir( cúinne , Bóthar Lecky agus Sráid Fahan ) . Cúlra I ndeireadh na seascaidí , thosaigh feachtas ar son cearta vótála agus tithíochta sa chathair . Rinne Rialtas na Sé gContaetha iarracht an ghluaiseacht cearta sibhialta a chur faoi chois le lámh láidir . Ach d' eascair feachtas fuilteach as an iarracht sin . Dúnadh ceantair iomlána sa chathair agus bhí círéibeacha fuilteacha ann ón mbliaini leith . Imeachtaí 1969 ÓnLúnasa go dtí anLúnasa bhí ina chogadh dearg idir péas Dhoire agus na náisiúnaithe áitiúla - "Cath Thaobh an Bhogaigh " , mar a thugtar air. I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchas , cuireadh saighdiúirí Briotanacha i nDoire chun riail agus reacht a chaomhnú agm arLúnasa . I mí Lúnasa , mar chuid den ' Ráiteas Downing Street ' , gheall rialtas na Breataine athleasuithe . Is minic a deir na hAontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí . Is é a mbarúil-san gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl , ionas go ndeachaigh na dreamanna paraimíleata sa bhearna a hosclaíodh . Tá na náisiúnaithe den tuairim , áfach , nach raibh i gceist le feachtas na gceart sibhialta ná rudaí a tharraing rialtas seicteach an Tuaiscirt anuas air féin . 1971 ArIúil mharaigh Arm na Breataine beirt fhear óg , Séamas Cusack agus Desmond Beattie , i nDoire . Ba chor cinniúnach é le linn na dTrioblóidí ; chaill an pobal muinín san arm timpeall an ama seo . Tharraing an SDLP as Stormont arIúil . Tugadh an t-imtheorannú isteach cúpla seachtain níos déanaí , ar anLúnasa( fiosrúchán neamhoifigiúil ) . 1972 Rinne Arm na Breataine ionradh ar Thaobh an Bhogaigh , an príomhcheantar Caitliceach , ar anIúil mar chuid den Operation Motorman agus tháinig deireadh le Saor-Dhoire . Féach freisin Cath Thaobh an Bhogaigh Oibríocht Demetrius Domhnach na Fola Obráid Motorman Na Trioblóidí Tagairtí Na Trioblóidí Stair Thuaisceart Éireann Stair Dhoire