Martin O'Hagan
Iriseoir ab ea Martin 'Marty' O'Hagan (23 Meitheamh 1960 – 28 Meán Fómhair 2001). Maraíodh an chéad iriseoir ó thuaidh ar 28 Meán Fómhair 2001  nuair a scaoil dílseoirí Marty O’Hagan sa Lorgain i gContae Ard Mhacha agus é ag siúl chun an bhaile lena bhean chéile i ndiaidh oíche sa teach tábhairne.

Bhí O'Hagan ar an chéad iriseoir i dTuaisceart Éireann arb é a ghairm iriseora ba shiocair báis dó. Ag an am, bhí sé ag fiosrú na bainte idir an LVF agus na seirbhísí slándála. Ba é an chéad duine a maraíodh toisc gur iriseoir a bhí ann.  Trí na Trioblóidí ar fad, níor maraíodh iriseoir ar bith, ainneoin gur tháinig an Tuaisceart trí thréimhse iontach corraithe.

Cúlra 

Cúpla uair an chloig roimh lámhach Marty O’Hagan, tharraing Státrúnaí an Tuaiscirt, An Dr. John Reid, siar ó chinneadh a bhí déanta aige deimhniú go hoifigiúil go raibh sos cogaidh an UDA, agus a arm, an UFF, críochnaithe. Chuir Príomh-Chonstábla an RUC, Sir Ronnie Flanagan, in iúl don Státrúnaí “gur chinn an UDA ar stop a chur leis an fhoréigean.”  Thug an Dr Reid “seans amháin eile” - an seans deireanach - don UDA.

Seacht n-uaire an chloig níos moille, scaoileadh an t-iriseoir. Thit sos cogaidh na ndílseoirí as a chéile, ag léiriú níos soiléire contrárthachtaí inmheánacha Chomhaontú Aoine an Chéasta.

Gairm 
Rinne O'Hagan scéalta d'achan saghas don Sunday World. Ach bhí sé ag scríobh go háirithe faoi choirpigh éagsúla i rith na dTrioblóidí. 

Fuair sé bagairtí mar gheall ar an obair a bhí á dhéanamh aige sna blianta seo. D'fhuadaigh an tIRA O'Hagan A i ndeisceart Ard Mhacha sa bhliain 1989, – ach scaoileadh saor é.

Sa bhliain 1984, ghortaigh an UVF (go dona) iriseoir eile on Sunday World, Jim Campbell. Bhagair an dream ceanna seo an bás ar Mharty O'Hagan. D'éirigh cúrsaú níos measa nuair a bhí Billy Wright, an síceapatach, i mbarr a reime i bPort an Dúnáin, lámh leis an Lurgain. B'éigean do O'Hagan dul go Corcaigh ar feadh tamaill.

Ní bhíodh ar a aird ach an LVF, agus an bhaint a bhí ag an LVF, go hairithe, le fórsaí rúnda sna péis agus san arm. Le linn an ama seo, bhí na tuairiscí ag O'Hagan ceannródaíoch, pearsanta agus thar a bheith léargasach.

Feallmharú 
Bhí paramíleataigh - an LVF (Loyalist Volunteer Force) - freagrach as an dúnmharú. Sa bhliain 2008, bhí cúigear tugtha os comhair cúirte agus dúnmharú an iriseora curtha ina leith.

Féach freisin 

 Comhaontú Aoine an Chéasta
 Veronica Guerin (i gcomparáid le naomhú Veronica Guerin, rinne pobal na tíre dearmad ar O'Hagan go luath.)
Lyra McKee
Sunday World

Naisc sheachtracha 

 Físeán  Panoramaː  'Collusion'  (BBC) le Daragh McIntyre agus Bronach Walsh (Relatives for Justice)

Tagairtí 

Daoine a rugadh i 1960
Básanna in 2001
Daoine feallmharaithe
Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí
Iriseoirí Éireannacha
Alumni Ollscoil Uladh
Iriseoir ab ea Martin ' Marty ' O' HaganMeitheamh–Meán Fómhair Maraíodh an chéad iriseoir ó thuaidh arMeán Fómhair nuair a scaoil dílseoirí Marty O’Hagan sa Lorgain i gContae Ard Mhacha agus é ag siúl chun an bhaile lena bhean chéile i ndiaidh oíche sa teach tábhairne . Bhí O' Hagan ar an chéad iriseoir i dTuaisceart Éireann arb é a ghairm iriseora ba shiocair báis dó . Ag an am , bhí sé ag fiosrú na bainte idir an LVF agus na seirbhísí slándála . Ba é an chéad duine a maraíodh toisc gur iriseoir a bhí ann . Trí na Trioblóidí ar fad , níor maraíodh iriseoir ar bith , ainneoin gur tháinig an Tuaisceart trí thréimhse iontach corraithe . Cúlra Cúpla uair an chloig roimh lámhach Marty O’Hagan , tharraing Státrúnaí an Tuaiscirt , An Dr. John Reid , siar ó chinneadh a bhí déanta aige deimhniú go hoifigiúil go raibh sos cogaidh an UDA , agus a arm , an UFF , críochnaithe . Chuir Príomh-Chonstábla an RUC , Sir Ronnie Flanagan , in iúl don Státrúnaí “gur chinn an UDA ar stop a chur leis an fhoréigean.” Thug an Dr Reid “seans amháin eile” - an seans deireanach - don UDA. Seacht n-uaire an chloig níos moille , scaoileadh an t-iriseoir . Thit sos cogaidh na ndílseoirí as a chéile , ag léiriú níos soiléire contrárthachtaí inmheánacha Chomhaontú Aoine an Chéasta . Gairm Rinne O' Hagan scéalta d' achan saghas don Sunday World . Ach bhí sé ag scríobh go háirithe faoi choirpigh éagsúla i rith na dTrioblóidí . Fuair sé bagairtí mar gheall ar an obair a bhí á dhéanamh aige sna blianta seo . D' fhuadaigh an tIRA O' Hagan A i ndeisceart Ard Mhacha sa bhliain – ach scaoileadh saor é . Sa bhliain ghortaigh an UVF ( go dona) iriseoir eile on Sunday World , Jim Campbell . Bhagair an dream ceanna seo an bás ar Mharty O' Hagan . D' éirigh cúrsaú níos measa nuair a bhí Billy Wright , an síceapatach , i mbarr a reime i bPort an Dúnáin , lámh leis an Lurgain . B' éigean do O' Hagan dul go Corcaigh ar feadh tamaill . Ní bhíodh ar a aird ach an LVF , agus an bhaint a bhí ag an LVF , go hairithe , le fórsaí rúnda sna péis agus san arm . Le linn an ama seo , bhí na tuairiscí ag O' Hagan ceannródaíoch , pearsanta agus thar a bheith léargasach . Feallmharú Bhí paramíleataigh - an LVF ( Loyalist Volunteer Force ) - freagrach as an dúnmharú . Sa bhliain bhí cúigear tugtha os comhair cúirte agus dúnmharú an iriseora curtha ina leith . Féach freisin Comhaontú Aoine an Chéasta Veronica Guerin ( i gcomparáid le naomhú Veronica Guerin , rinne pobal na tíre dearmad ar O' Hagan go luath.) Lyra McKee Sunday World Naisc sheachtracha Físeán Panoramaː ' Collusion ' ( BBC ) le Daragh McIntyre agus Bronach Walsh ( Relatives for Justice ) Tagairtí Daoine a rugadh i Básanna in Daoine feallmharaithe Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí Iriseoirí Éireannacha Alumni Ollscoil Uladh