Tungstan
Is é an tungstan nó an volfram dúil uimhir a 74 i dtábla peiriadach na ndúl. Is í an tsiombail cheimiceach ná W, agus í bunaithe ar ainm Gearmáinise na dúile seo, Wolfram, a úsáidtear ina lán teangacha. Maidir leis an ainm Gaeilge tungstan, tháinig sé tríd an mBéarla ón tSualainnis, tung sten, a chiallaíonn "cloch throm". Tungsten nó "tromchloch" an t-ainm a bhí ag na Sualannaigh ar an tsílít. Mianra í an tsílít a bhfuil tungstan ann - is éard atá ann ná tungstáit an chailciam, CaWO4 - agus is foinse thábhachtach tungstain í. 

Tá an tungstan ar an miotal is airde leáphointe dá bhfuil ann. Is é an leáphointe atá aige ná 3422 °C - is é sin, nuair a bheidh an tungstan leáite, beidh an t-iarann ina ghás. Miotal crua righin é an tungstan a sheasann imthosca antoisceacha agus a úsáidtear go forleathan sna cóimhiotail. Úsáidtear tungstan glan i sreanga solais na mbreolampaí agus in áiteanna eile ina bhfuil teocht ard i gceist: in innill na roicéad spáis agus na n-eitleán, cuir i gcás. 

Tá tungstan an dúlra comhdhéanta as cúig iseatóp, agus ceann acu, an ceann is éagoitianta (180W, 0.12 % den tungstan nádúrtha), radaighníomhach, ach is iseatóp fadsaolach é a sáraíonn a leathré aois na hollchruinne. 

Is í an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an tungstan ná +6, agus is í an trí-ocsaíd tungstain WO3 an chomhdhúil is tábhachtaí. Is féidir léi imoibriú leis na tuaslagáin bhunata agus iad a neodrú ionas go gcruthaítear iain tungstáite WO42-. Na salainn a chruthaíonn an t-ian seo in éineacht leis na hiain mhiotail, d'fhéadfá a rá gur salainn iad de chuid an aigéid tungstaigh H2WO4, ach ní féidir an t-aigéad féin a aonrú mar shubstaint ar leith. Is féidir, áfach, comhchriostail an uisce agus na trí-ocsaíde tungstain (hiodráití na trí-ocsaíde tungstain) a chruthú, agus uaireanta, tugtar aigéad tungstach ar na hiodráití seo. 

Ní bhíonn an tungstan ag teastáil ó orgánach an duine, ach tá baictéir ann nach féidir leo déanamh in uireasa an tungstain. Tá leideanna áirithe ann gur féidir leis an tungstan leoicéime a spreagadh ag na daoine, ach tá an dá bh'fhéidir ann i láthair na huaire.

Tagairtí 

Dúile ceimiceacha
Is é an tungstan nó an volfram dúil uimhir ai dtábla peiriadach na ndúl . Is í an tsiombail cheimiceach ná W , agus í bunaithe ar ainm Gearmáinise na dúile seo , Wolfram , a úsáidtear ina lán teangacha . Maidir leis an ainm Gaeilge tungstan , tháinig sé tríd an mBéarla ón tSualainnis , tung sten , a chiallaíonn "cloch throm ". Tungsten nó "tromchloch " an t-ainm a bhí ag na Sualannaigh ar an tsílít . Mianra í an tsílít a bhfuil tungstan ann - is éard atá ann ná tungstáit an chailciam , CaWO4 - agus is foinse thábhachtach tungstain í . Tá an tungstan ar an miotal is airde leáphointe dá bhfuil ann . Is é an leáphointe atá aige ná°C - is é sin , nuair a bheidh an tungstan leáite , beidh an t-iarann ina ghás . Miotal crua righin é an tungstan a sheasann imthosca antoisceacha agus a úsáidtear go forleathan sna cóimhiotail . Úsáidtear tungstan glan i sreanga solais na mbreolampaí agus in áiteanna eile ina bhfuil teocht ard i gceist : in innill na roicéad spáis agus na n-eitleán , cuir i gcás . Tá tungstan an dúlra comhdhéanta as cúig iseatóp , agus ceann acu , an ceann is éagoitianta,12 % den tungstan nádúrtha ) , radaighníomhach , ach is iseatóp fadsaolach é a sáraíonn a leathré aois na hollchruinne . Is í an uimhir ocsaídiúcháin is tábhachtaí atá ag an tungstan ná +6 , agus is í an trí-ocsaíd tungstain WO3 an chomhdhúil is tábhachtaí . Is féidir léi imoibriú leis na tuaslagáin bhunata agus iad a neodrú ionas go gcruthaítear iain tungstáite WO42- . Na salainn a chruthaíonn an t-ian seo in éineacht leis na hiain mhiotail , d' fhéadfá a rá gur salainn iad de chuid an aigéid tungstaigh H2WO4 , ach ní féidir an t-aigéad féin a aonrú mar shubstaint ar leith . Is féidir , áfach , comhchriostail an uisce agus na trí-ocsaíde tungstain ( hiodráití na trí-ocsaíde tungstain ) a chruthú , agus uaireanta , tugtar aigéad tungstach ar na hiodráití seo . Ní bhíonn an tungstan ag teastáil ó orgánach an duine , ach tá baictéir ann nach féidir leo déanamh in uireasa an tungstain . Tá leideanna áirithe ann gur féidir leis an tungstan leoicéime a spreagadh ag na daoine , ach tá an dá bh' fhéidir ann i láthair na huaire . Tagairtí Dúile ceimiceacha