Huỳnh Duy Thạch
Huỳnh Duy Thạch (1943-1974), nguyên là sĩ quan Cơ khí của Hải quân Việt Nam Cộng hòa thuộc Quân lực Việt Nam Cộng hòa, cấp bậc Hải quân Trung úy. Chức vụ cuối cùng của ông là Cơ khí trưởng trên Hộ tống hạm Nhựt Tảo HQ-10 (USS Serene AM-300). Ông đã tử trận trong trận hải chiến Hoàng Sa vào ngày 19 tháng 1 năm 1974, được truy thăng Hải quân Đại úy

Tiểu sử
Ông sinh ngày 2 tháng 11 năm 1943 tại ấp Nhơn Trị, xã Nhơn Thạnh Trung, thị xã Tân An, tỉnh Long An trong một gia đình khá giả. Thuở thiếu thời, do tránh sự truy lùng của mật thám Pháp, cụ thân sinh của ông là ông Huỳnh Duy Cần đã đưa cả gia đình chuyển về Đà Lạt. Ông trưởng thành trong suốt quãng đời niên thiếu tại đây. Năm 1963, ông tốt nghiệp Trung học đệ nhị cấp (Trung học Phổ thông cấp III) ở Trường Collège d'Adran Đà Lạt với văn bằng Tú tài toàn phần (Part II)

Giữa năm 1964, ông thi đậu vào ngành Hàng hải tại Sài Gòn và được nhập học khóa 13 Hàng hải - Thương thuyền. Năm 1966, ông tốt nghiệp ra trường với chức vụ sĩ quan cơ khí, phục vụ trên các thương thuyền của Sở Hàng hải – Thương thuyền VNCH.

Binh nghiệp
Năm 1967, trong đợt Tổng động viên của Bộ quốc phòng VNCH, ông được đồng hóa sang quân đội. Ngày 14 tháng 02 năm 1967, ông theo thụ huấn khóa 24 sĩ quan trừ bị tại Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức. Ngày 05 tháng 11 cùng năm, mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Chuẩn úy, ra trường ông được chuyển về quân chủng Hải quân Việt Nam Cộng hòa, phục vụ trong Hải quân Công xưởng, là sĩ quan Cơ khí trên tàu HQ-471. Ngày 5 tháng 1 năm 1969, ông được thăng cấp Hải quân Thiếu úy tại nhiệm. Tháng 7 cùng năm, thuyên chuyển sang phục vụ trên tàu HQ-473, ông được làm sĩ quan Cơ khí trưởng. Ngày 20 tháng 2, ông được thăng cấp Hải quân Trung úy tại nhiệm. Ngày 16 tháng 4 năm 1973, thuyên chuyển sang làm Cơ khí trưởng trên Hộ tống hạm Nhựt Tảo HQ-10.

-Các thời điểm công tác và chức vụ đảm nhận trên một số chiến hạm như sau:

HQ-471 (16/01/1968–16/07/1969)
Cơ khí trưởng HQ-473, (16/07/1969–16/03/1971) 
Phục vụ công trình chế tạo chiến đỉnh Cá Sấu - thuộc Hải quân Công xưởng (16/03/1971–16/04/1973)
Cơ khí trưởng hộ tống hạm Nhật Tảo HQ-10 từ ngày 16 tháng 04 năm 1973.

Trận đánh Hoàng Sa
Trước chuyến công tác cuối cùng khi chiến hạm rời Đà Nẵng ra Quần đảo Hoàng Sa, Ông đã nhận được lệnh thuyên chuyển của Thiếu tá Ngụy Văn Thà, Hạm trưởng HQ-10 để về phục vụ tiếp tục cho Hàng Hải Thương Thuyền, nhưng ông đã chọn ở lại.

Sau một số va chạm, lúc 10 giờ 22 phút sáng ngày 19 tháng 1 năm 1974, trận giao chiến giữa lực lượng Hải quân Việt Nam Cộng hòa và Hải quân Trung Quốc đã nổ ra. Mỗi bên đều có 4 tàu, tuy nhiên tàu của Quân lực VNCH to hơn và trang bị hỏa lực mạnh hơn nhiều.

Trong trận chiến, HQ-10 là chiến hạm đã khai hỏa đầu tiên vào chiếc tàu quét mìn 389 của Trung Quốc làm nó bốc cháy khói mịt mù phải lùi lại phía sau, cùng lúc khẩu pháo 127 ly trên HQ-16 bắn trực xạ vào chiếc tàu quét mìn 396 và chiếc này bị trúng đạn ngay đài chỉ huy.

Vì tàu HQ-10 chỉ còn lại duy nhất một máy khiển dụng, do đó chiếc 389 đã áp sát để tấn công tới tấp. Chiếc HQ-10 trúng đạn ở Đài chỉ huy và phòng lái, hạm trưởng Ngụy Văn Thà và hầu hết các sĩ quan có mặt trên Đài chỉ huy và phòng lái đều tử trận ngoại trừ Hạm phó Nguyễn Thành Trí bị thương nặng. Hầm máy và hầm đạn cũng bị nổ tung và phát hỏa do trúng đạn của Trung Quốc, Trung úy Huỳnh Duy Thạch cùng các nhân viên thuộc cấp cũng đã bị tử thương.

Theo lời kể của Hải quân Trung tá Lê Văn Thự, chỉ huy tàu HQ-16 thì: Phân đoàn II (gồm HQ-16 và HQ-10) là cánh tham chiến chủ yếu, còn Phân đoàn I (gồm HQ-4 và HQ-5) chỉ ở bên ngoài "nhìn và đợi". Và vì quá lo sợ Trung Quốc nên tin chắc thế nào Phân đoàn 2 cũng bị đánh chìm, Đại tá Hà Văn Ngạc đã ra lệnh HQ-5 bắn 5 - 7 phát trước khi rút lui, mấy phát đạn này lại bắn trúng vào đồng đội là chiếc HQ-16, khiến tàu HQ-16 bị hỏng nặng Cũng theo Lê Văn Thự thì:
Chừng khoảng phút thứ 20 hay 30, tôi thấy một tàu Trung Quốc bốc khói, một tàu khác có lẽ bị trúng đạn làm hư hệ thống tay lái nên tàu cứ xoay quanh như gà trống chạy lòng vòng trước khi đạp mái.
Tiếp đến HQ-10 báo cáo Hạm trưởng bị thương. Tôi ra lệnh Hạm phó lên thay quyền chỉ huy, đồng thời đặt ống nhòm nhìn sang HQ-10 tôi thấy một ngọn lửa nhỏ cháy ở đài chỉ huy có thể dập tắt được bằng bình CO2 mà sao không ai làm. Quan sát phía sau lái HQ-10 tôi thấy 4, năm cái đầu nhấp nhô trên mặt biển. Tôi không biết chuyện gì xảy ra trên HQ-10 vì không nghe báo cáo gì thêm. Tôi đoán chừng vì Hạm trưởng bị thương nặng nên HQ-10 như rắn mất đầu. Một số thủy thủ nhát gan sợ tàu cháy hay trúng đạn nổ nên đã bỏ tàu nhảy xuống biển. Nhưng HQ-10 vẫn nổi bình thường, thăng bằng, không nghiêng một chút nào cả.
...Nếu thủy thủ đoàn HQ-16 và HQ-10 có kinh nghiệm tác xạ, HQ-16 không bị trúng đạn của đồng đội (HQ-5) và Hạm trưởng HQ-10 không bị thương thì chắc chắn ba tàu Trung Quốc phải bị đánh chìm. Tôi còn nghi vấn về Hạm trưởng HQ-10 bị thương là do đạn của Trung Quốc hay cũng bị trúng đạn của đồng đội là HQ-4, HQ-5

Đến 14h52 phút thì HQ-10 chìm hoàn toàn xuống biển (tại địa điểm cách phía nam Đá Hải Sâm khoảng 2,5 km), mang theo hầu hết các những quân nhân tử thương trên tàu.

Sau khi tử trận, ông được Chính phủ Việt Nam Cộng hòa tặng thưởng và truy tặng 6 huy chương, trong đó có Đệ ngũ hạng Quân vụ Bội tinh, Đệ ngũ đẳng Bảo quốc Huân chương kèm Anh dũng Bội tinh với nhành dương liễu và truy thăng cấp bậc Hải quân Đại úy.

Huy chương
-Quân vụ Bội tinh đệ ngũ hạng-Bảo quốc Huân chương đệ ngũ đẳng (truy tặng)-Anh dũng Bội tinh với nhành dương liễu (truy tặng)

Chú thích

Tham khảo và Liên kết
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy, 2011. ''Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.
 – [Lịch sử Quân sử Việt Nam - Lê Châu An Thuận]
 [hải chiến Hoàng Sa]
 Tưởng niệm Hoàng Sa
  Lưu bút Thềm Sơn Hà:HỘ TỐNG HẠM NHẬT TẢO (HQ 1O) ĐI VÀO LỊCH SỬ.]
  [Hàng hải lưu bút (Hàng Hải thương thuyền)]
  Trận Hải Chiến Hoàng Sa - Dưới mắt một người còn sống sót – Nhật ký Tất Ngưu]
 Lần đào thoát ở Hoàng Sa – Nguyễn Đông Mai]

Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Hải chiến Hoàng Sa 1974
Bảo quốc Huân chương
Anh dũng Bội tinh
Người Long An
Sinh năm 1943
Mất năm 1974
Huỳnh Duy Thạch nguyên là sĩ quan Cơ khí của Hải quân Việt Nam Cộng hòa thuộc Quân lực Việt Nam Cộng hòa , cấp bậc Hải quân Trung úy . Chức vụ cuối cùng của ông là Cơ khí trưởng trên Hộ tống hạm Nhựt Tảo HQ-10 (USS Serene AM-300) . Ông đã tử trận trong trận hải chiến Hoàng Sa vào ngàythángnăm được truy thăng Hải quân Đại úy Tiểu sử Ông sinh ngàythángnămtại ấp Nhơn Trị , xã Nhơn Thạnh Trung , thị xã Tân An , tỉnh Long An trong một gia đình khá giả . Thuở thiếu thời , do tránh sự truy lùng của mật thám Pháp , cụ thân sinh của ông là ông Huỳnh Duy Cần đã đưa cả gia đình chuyển về Đà Lạt . Ông trưởng thành trong suốt quãng đời niên thiếu tại đây . Năm ông tốt nghiệp Trung học đệ nhị cấp (Trung học Phổ thông cấp III) ở Trường Collège d 'Adran Đà Lạt với văn bằng Tú tài toàn phần (Part II) Giữa năm ông thi đậu vào ngành Hàng hải tại Sài Gòn và được nhập học khóa Hàng hải - Thương thuyền . Năm ông tốt nghiệp ra trường với chức vụ sĩ quan cơ khí , phục vụ trên các thương thuyền của Sở Hàng hải – Thương thuyền VNCH. Binh nghiệp Năm trong đợt Tổng động viên của Bộ quốc phòng VNCH , ông được đồng hóa sang quân đội . Ngàythángnăm ông theo thụ huấn khóasĩ quan trừ bị tại Trường sĩ quan trừ bị Thủ Đức . Ngàythángcùng năm , mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Chuẩn úy , ra trường ông được chuyển về quân chủng Hải quân Việt Nam Cộng hòa , phục vụ trong Hải quân Công xưởng , là sĩ quan Cơ khí trên tàu HQ-471 . Ngàythángnăm ông được thăng cấp Hải quân Thiếu úy tại nhiệm . Thángcùng năm , thuyên chuyển sang phục vụ trên tàu HQ-473 , ông được làm sĩ quan Cơ khí trưởng . Ngàytháng ông được thăng cấp Hải quân Trung úy tại nhiệm . Ngàythángnăm thuyên chuyển sang làm Cơ khí trưởng trên Hộ tống hạm Nhựt Tảo HQ-10 . -Các thời điểm công tác và chức vụ đảm nhận trên một số chiến hạm như sau : HQ-47101/1968–16/07/1969) Cơ khí trưởng HQ-473,07/1969–16/03/1971) Phục vụ công trình chế tạo chiến đỉnh Cá Sấu - thuộc Hải quân Công xưởng03/1971–16/04/1973) Cơ khí trưởng hộ tống hạm Nhật Tảo HQ-10 từ ngàythángnăm Trận đánh Hoàng Sa Trước chuyến công tác cuối cùng khi chiến hạm rời Đà Nẵng ra Quần đảo Hoàng Sa , Ông đã nhận được lệnh thuyên chuyển của Thiếu tá Ngụy Văn Thà , Hạm trưởng HQ-10 để về phục vụ tiếp tục cho Hàng Hải Thương Thuyền , nhưng ông đã chọn ở lại . Sau một số va chạm , lúcgiờphút sáng ngàythángnăm trận giao chiến giữa lực lượng Hải quân Việt Nam Cộng hòa và Hải quân Trung Quốc đã nổ ra . Mỗi bên đều cótàu , tuy nhiên tàu của Quân lực VNCH to hơn và trang bị hỏa lực mạnh hơn nhiều . Trong trận chiến , HQ-10 là chiến hạm đã khai hỏa đầu tiên vào chiếc tàu quét mìncủa Trung Quốc làm nó bốc cháy khói mịt mù phải lùi lại phía sau , cùng lúc khẩu pháoly trên HQ-16 bắn trực xạ vào chiếc tàu quét mìnvà chiếc này bị trúng đạn ngay đài chỉ huy . Vì tàu HQ-10 chỉ còn lại duy nhất một máy khiển dụng , do đó chiếcđã áp sát để tấn công tới tấp . Chiếc HQ-10 trúng đạn ở Đài chỉ huy và phòng lái , hạm trưởng Ngụy Văn Thà và hầu hết các sĩ quan có mặt trên Đài chỉ huy và phòng lái đều tử trận ngoại trừ Hạm phó Nguyễn Thành Trí bị thương nặng . Hầm máy và hầm đạn cũng bị nổ tung và phát hỏa do trúng đạn của Trung Quốc , Trung úy Huỳnh Duy Thạch cùng các nhân viên thuộc cấp cũng đã bị tử thương . Theo lời kể của Hải quân Trung tá Lê Văn Thự , chỉ huy tàu HQ-16 thì : Phân đoàn II (gồm HQ-16 và HQ-10) là cánh tham chiến chủ yếu , còn Phân đoàn I (gồm HQ-4 và HQ-5) chỉ ở bên ngoài " nhìn và đợi " . Và vì quá lo sợ Trung Quốc nên tin chắc thế nào Phân đoàncũng bị đánh chìm , Đại tá Hà Văn Ngạc đã ra lệnh HQ-5 bắn-phát trước khi rút lui , mấy phát đạn này lại bắn trúng vào đồng đội là chiếc HQ-16 , khiến tàu HQ-16 bị hỏng nặng Cũng theo Lê Văn Thự thì : Chừng khoảng phút thứhay tôi thấy một tàu Trung Quốc bốc khói , một tàu khác có lẽ bị trúng đạn làm hư hệ thống tay lái nên tàu cứ xoay quanh như gà trống chạy lòng vòng trước khi đạp mái . Tiếp đến HQ-10 báo cáo Hạm trưởng bị thương . Tôi ra lệnh Hạm phó lên thay quyền chỉ huy , đồng thời đặt ống nhòm nhìn sang HQ-10 tôi thấy một ngọn lửa nhỏ cháy ở đài chỉ huy có thể dập tắt được bằng bình CO2 mà sao không ai làm . Quan sát phía sau lái HQ-10 tôi thấy năm cái đầu nhấp nhô trên mặt biển . Tôi không biết chuyện gì xảy ra trên HQ-10 vì không nghe báo cáo gì thêm . Tôi đoán chừng vì Hạm trưởng bị thương nặng nên HQ-10 như rắn mất đầu . Một số thủy thủ nhát gan sợ tàu cháy hay trúng đạn nổ nên đã bỏ tàu nhảy xuống biển . Nhưng HQ-10 vẫn nổi bình thường , thăng bằng , không nghiêng một chút nào cả . .. .Nếu thủy thủ đoàn HQ-16 và HQ-10 có kinh nghiệm tác xạ , HQ-16 không bị trúng đạn của đồng đội (HQ-5) và Hạm trưởng HQ-10 không bị thương thì chắc chắn ba tàu Trung Quốc phải bị đánh chìm . Tôi còn nghi vấn về Hạm trưởng HQ-10 bị thương là do đạn của Trung Quốc hay cũng bị trúng đạn của đồng đội là HQ-4 , HQ-5 Đến52 phút thì HQ-10 chìm hoàn toàn xuống biển (tại địa điểm cách phía nam Đá Hải Sâm khoảng5 km) , mang theo hầu hết các những quân nhân tử thương trên tàu . Sau khi tử trận , ông được Chính phủ Việt Nam Cộng hòa tặng thưởng và truy tặnghuy chương , trong đó có Đệ ngũ hạng Quân vụ Bội tinh , Đệ ngũ đẳng Bảo quốc Huân chương kèm Anh dũng Bội tinh với nhành dương liễu và truy thăng cấp bậc Hải quân Đại úy . Huy chương -Quân vụ Bội tinh đệ ngũ hạng-Bảo quốc Huân chương đệ ngũ đẳng (truy tặng)-Anh dũng Bội tinh với nhành dương liễu (truy tặng) Chú thích Tham khảo và Liên kết Trần Ngọc Thống , Hồ Đắc Huân , Lê Đình Thụy , '' Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa . – [Lịch sử Quân sử Việt Nam - Lê Châu An Thuận] [hải chiến Hoàng Sa] Tưởng niệm Hoàng Sa Lưu bút Thềm Sơn Hà : HỘ TỐNG HẠM NHẬT TẢO (HQ) ĐI VÀO LỊCH SỬ.] [Hàng hải lưu bút (Hàng Hải thương thuyền)] Trận Hải Chiến Hoàng Sa - Dưới mắt một người còn sống sót – Nhật ký Tất Ngưu] Lần đào thoát ở Hoàng Sa – Nguyễn Đông Mai] Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa Hải chiến Hoàng Sa Bảo quốc Huân chương Anh dũng Bội tinh Người Long An Sinh năm Mất năm