Phục Thọ
Hiến Đế Phục Hoàng hậu (chữ Hán: 献帝伏皇后; ? - 214), tên Thọ (壽) là Hoàng hậu thứ nhất của Hán Hiến Đế Lưu Hiệp – vị Hoàng đế cuối cùng của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc. Vì muốn mưu toan giết quyền thần Tào Tháo, Hoàng hậu Phục Thọ bị Tào Tháo chiếu mắng và giết hại.

Cuộc đời

Thân thế 
Hiếu Hiến Phục hoàng hậu, húy Thọ (壽), người huyện Đông Vũ, quận Lang Tà của Từ Châu (nay là Chư Thành, tỉnh Sơn Đông), hậu duệ 8 đời của Đại Tư đồ thời Tây Hán là Phục Trạm (伏湛), phụ thân là Phò mã Đồn kỵ hiệu úy, thừa tước Bất Kỳ hầu Phục Hoàn (伏完). Phục Hoàn lấy Dương An Trưởng công chúa Lưu Hoa – con gái Hán Hoàn Đế – nên làm đến chức Thị trung. Nhưng Phục Thọ không phải là Dương An công chúa sinh ra, mẹ bà tên là Doanh (盈), không rõ họ gì.

Năm Sơ Bình nguyên niên (190), quyền thần Đổng Trác đang khống chế Hán Hiến Đế bị chư hầu chống lại, mang Hán Hiến Đế từ Lạc Dương về Trường An. Năm đó Hiến Đế mới 10 tuổi. Phục Thọ nhập cung trở thành phi tần của Hiến Đế, làm Quý nhân.

Lập làm Hoàng hậu 
Năm Hưng Bình thứ 2 (195), Hán Hiến Đế mới 15 tuổi, lập Phục Thọ làm Hoàng hậu. Cha bà Phục Hoàn, do là quốc trượng được phong làm Chấp kim ngô (执金吾).

Vào lúc này, Hán Hiến Đế đang bị Lý Thôi và Quách Dĩ khống chế. Lý Thôi và Quách Dĩ cùng muốn một mình làm chủ triều đình nên trở mặt đánh nhau. Kinh thành Trường An đổ nát vì binh hỏa, nên Hán Hiến Đế và Phục hậu bị Lý Thôi mang từ trong cung vào doanh trại giam lỏng, Quách Dĩ cũng bắt giữ một số đại thần. Tướng Trương Tế từ Hoằng Nông kéo về kinh thành giảng hòa hai người và khuyên Lý, Quách hãy để Hiến Đế rời Quan Trung về quận Hoằng Nông. Hán Hiến Đế cũng sai người đi xin Lý Thôi cho mình rời khỏi doanh trại về Hoằng Nông. Sau hơn 10 lần sứ giả đi lại, Lý Thôi mới đồng ý.

Tháng 7 năm đó, Phục hoàng hậu theo Hán Hiến Đế cùng công khanh từ doanh Bắc Ổ của Lý Thôi (ngoài thành Trường An) lên đường, định đi từ Hoàng Hà đến Sơn Tây, lục cung phi tần đều đi bộ ra theo, Phục hậu mang trên tay là các sổ sách cùng áo lụa. Khi ấy, Đổng Thừa kêu Phù Tiết lệnh Tôn Huy cầm đao giết hết người hầu, máu vấy lên bẩn cả áo Phục hậu.

Mưu trừ Tào Tháo 
Năm sau (196), Thứ sử Duyện châu là Tào Tháo đón Hiến Đế về Hứa Xương. Từ đó Hiến Đế bị Tào Tháo khống chế. Đổi niên hiệu thành Kiến An, gọi là Kiến An nguyên niên. Cha bà Phục Hoàn được bái Phụ quốc Tướng quân (輔國將軍), nghi chế ngang với Tam công. Không lâu sau nhậm Trung tán đại phu (中散大夫), lại chuyển thành Truân kỵ Giáo úy (屯骑校尉).

Từ khi đến Hứa Xương, Hiến Đế bị người của Tào Tháo giam lỏng nên bất mãn. Có Thị lang tên Triệu Ngạn (赵彦) bày giúp cách cho Hiến Đế, liền bị Tào Tháo giết chết. Còn lại những người bất hòa với Tào Tháo, đa số đều bị sát hại. Một hôm, Tào Tháo lại vào điện triệu kiến, Hán Hiến Đế giận dữ nói: "Nếu ngài tương trợ ta, ta hi vọng ngài có thể đối đãi ta tử tế. Còn không, chi bằng cứ vứt bỏ ta đi thì hơn!". Tào Tháo nghe thế hoảng hốt, mồ hôi ướt đẫm, từ đó không triều kiến Hiến Đế nữa. Khi ấy Đổng Thừa mưu phản bị giết, con gái Thừa là Đổng Quý nhân đang mang thai, Hiến Đế cầu xin Tào Tháo đừng giết, thế nhưng Tào Tháo vẫn lôi Đổng Quý nhân ra xử tử. Phục hậu trông hết mọi sự kinh hãi, viết thư báo cho cha là Phục Hoàn, kể hết sự tình của Tào Tháo, cùng mưu trừ diệt đi.

Nhưng Phục Hoàn không dám ra tay, sang năm Kiến An thứ 14 (209), Phục Hoàn mất, con trai là Phục Điển (伏典) thừa tự.

Sự bại bị giết 
Năm Kiến An thứ 19 (214), có người tố cáo việc Phục hậu mưu giết Tào Tháo. Thế là Tào Tháo sai Hoa Hâm và Si Lự mang quân vào cung bắt Phục hậu, giận dữ ra chỉ dụ:

Khi ấy, Hán Hiến Đế mang Phục hậu giấu vào bức tường hai lớp. Khước Lự và Hoa Hâm lục soát nửa ngày cuối cùng tìm ra, Hoa Hâm sai quân phá bức tường, nắm tóc Phục hậu kéo ra. Bà níu tay Hiến Đế cầu cứu, Hiến Đế đau lòng nói: "Bản thân ta còn chưa biết sẽ chết ngày nào mà!", quay đầu lại nói với Khước Lự rằng: "Khước Công! Thiên hạ chẳng lẽ có chuyện như vậy sao?”. Sau đó Phục hậu bị giam vào bạo thất, u uất rồi băng thệ. Gia quyến Phục hậu và Phục Hoàn, anh bà là Phục Điển gồm hơn 100 người đều bị giết hại. Hai hoàng tử do bà sinh ra cũng bị giết. Mẹ bà là Doanh (có khả năng là chị của Phàn Phổ) bị lưu đày đến Trác quận mấy ngày sau đó.

Giết Phục hậu xong, Tào Tháo ép Hiến Đế lập con gái mình là Tào Tiết làm Kế hoàng hậu. Mộ bà hiện ở Hứa Xương, khoảng 15 km về phía Nam, mộ cao 10m, trước mộ có 2 mộ nhỏ, ước chừng là chôn 2 vị hoàng tử của bà.

Trong văn hóa đại chúng

Xem thêm
 Hán Hiến Đế
 Hiến Mục Tào hoàng hậu

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin

Chú thích

Năm sinh thiếu
Mất năm 214
Hoàng hậu nhà Hán
Sinh thế kỷ 2
Hiến Đế Phục Hoàng hậu (chữ Hán : 献帝伏皇后 ; ? - tên Thọ (壽) là Hoàng hậu thứ nhất của Hán Hiến Đế Lưu Hiệp – vị Hoàng đế cuối cùng của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc . Vì muốn mưu toan giết quyền thần Tào Tháo , Hoàng hậu Phục Thọ bị Tào Tháo chiếu mắng và giết hại . Cuộc đời Thân thế Hiếu Hiến Phục hoàng hậu , húy Thọ (壽) , người huyện Đông Vũ , quận Lang Tà của Từ Châu (nay là Chư Thành , tỉnh Sơn Đông) , hậu duệđời của Đại Tư đồ thời Tây Hán là Phục Trạm (伏湛) , phụ thân là Phò mã Đồn kỵ hiệu úy , thừa tước Bất Kỳ hầu Phục Hoàn (伏完) . Phục Hoàn lấy Dương An Trưởng công chúa Lưu Hoa – con gái Hán Hoàn Đế – nên làm đến chức Thị trung . Nhưng Phục Thọ không phải là Dương An công chúa sinh ra , mẹ bà tên là Doanh (盈) , không rõ họ gì . Năm Sơ Bình nguyên niên quyền thần Đổng Trác đang khống chế Hán Hiến Đế bị chư hầu chống lại , mang Hán Hiến Đế từ Lạc Dương về Trường An . Năm đó Hiến Đế mớituổi . Phục Thọ nhập cung trở thành phi tần của Hiến Đế , làm Quý nhân . Lập làm Hoàng hậu Năm Hưng Bình thứ(195) , Hán Hiến Đế mớituổi , lập Phục Thọ làm Hoàng hậu . Cha bà Phục Hoàn , do là quốc trượng được phong làm Chấp kim ngô (执金吾) . Vào lúc này , Hán Hiến Đế đang bị Lý Thôi và Quách Dĩ khống chế . Lý Thôi và Quách Dĩ cùng muốn một mình làm chủ triều đình nên trở mặt đánh nhau . Kinh thành Trường An đổ nát vì binh hỏa , nên Hán Hiến Đế và Phục hậu bị Lý Thôi mang từ trong cung vào doanh trại giam lỏng , Quách Dĩ cũng bắt giữ một số đại thần . Tướng Trương Tế từ Hoằng Nông kéo về kinh thành giảng hòa hai người và khuyên Lý , Quách hãy để Hiến Đế rời Quan Trung về quận Hoằng Nông . Hán Hiến Đế cũng sai người đi xin Lý Thôi cho mình rời khỏi doanh trại về Hoằng Nông . Sau hơnlần sứ giả đi lại , Lý Thôi mới đồng ý . Thángnăm đó , Phục hoàng hậu theo Hán Hiến Đế cùng công khanh từ doanh Bắc Ổ của Lý Thôi (ngoài thành Trường An) lên đường , định đi từ Hoàng Hà đến Sơn Tây , lục cung phi tần đều đi bộ ra theo , Phục hậu mang trên tay là các sổ sách cùng áo lụa . Khi ấy , Đổng Thừa kêu Phù Tiết lệnh Tôn Huy cầm đao giết hết người hầu , máu vấy lên bẩn cả áo Phục hậu . Mưu trừ Tào Tháo Năm sau Thứ sử Duyện châu là Tào Tháo đón Hiến Đế về Hứa Xương . Từ đó Hiến Đế bị Tào Tháo khống chế . Đổi niên hiệu thành Kiến An , gọi là Kiến An nguyên niên . Cha bà Phục Hoàn được bái Phụ quốc Tướng quân (輔國將軍) , nghi chế ngang với Tam công . Không lâu sau nhậm Trung tán đại phu (中散大夫) , lại chuyển thành Truân kỵ Giáo úy (屯骑校尉) . Từ khi đến Hứa Xương , Hiến Đế bị người của Tào Tháo giam lỏng nên bất mãn . Có Thị lang tên Triệu Ngạn (赵彦) bày giúp cách cho Hiến Đế , liền bị Tào Tháo giết chết . Còn lại những người bất hòa với Tào Tháo , đa số đều bị sát hại . Một hôm , Tào Tháo lại vào điện triệu kiến , Hán Hiến Đế giận dữ nói : " Nếu ngài tương trợ ta , ta hi vọng ngài có thể đối đãi ta tử tế . Còn không , chi bằng cứ vứt bỏ ta đi thì hơn ! " . Tào Tháo nghe thế hoảng hốt , mồ hôi ướt đẫm , từ đó không triều kiến Hiến Đế nữa . Khi ấy Đổng Thừa mưu phản bị giết , con gái Thừa là Đổng Quý nhân đang mang thai , Hiến Đế cầu xin Tào Tháo đừng giết , thế nhưng Tào Tháo vẫn lôi Đổng Quý nhân ra xử tử . Phục hậu trông hết mọi sự kinh hãi , viết thư báo cho cha là Phục Hoàn , kể hết sự tình của Tào Tháo , cùng mưu trừ diệt đi . Nhưng Phục Hoàn không dám ra tay , sang năm Kiến An thứ(209) , Phục Hoàn mất , con trai là Phục Điển (伏典) thừa tự . Sự bại bị giết Năm Kiến An thứ(214) , có người tố cáo việc Phục hậu mưu giết Tào Tháo . Thế là Tào Tháo sai Hoa Hâm và Si Lự mang quân vào cung bắt Phục hậu , giận dữ ra chỉ dụ : Khi ấy , Hán Hiến Đế mang Phục hậu giấu vào bức tường hai lớp . Khước Lự và Hoa Hâm lục soát nửa ngày cuối cùng tìm ra , Hoa Hâm sai quân phá bức tường , nắm tóc Phục hậu kéo ra . Bà níu tay Hiến Đế cầu cứu , Hiến Đế đau lòng nói : " Bản thân ta còn chưa biết sẽ chết ngày nào mà ! " , quay đầu lại nói với Khước Lự rằng : " Khước Công ! Thiên hạ chẳng lẽ có chuyện như vậy sao ?” . Sau đó Phục hậu bị giam vào bạo thất , u uất rồi băng thệ . Gia quyến Phục hậu và Phục Hoàn , anh bà là Phục Điển gồm hơnngười đều bị giết hại . Hai hoàng tử do bà sinh ra cũng bị giết . Mẹ bà là Doanh (có khả năng là chị của Phàn Phổ) bị lưu đày đến Trác quận mấy ngày sau đó . Giết Phục hậu xong , Tào Tháo ép Hiến Đế lập con gái mình là Tào Tiết làm Kế hoàng hậu . Mộ bà hiện ở Hứa Xương , khoảngkm về phía Nam , mộ cao , trước mộ cómộ nhỏ , ước chừng là chônvị hoàng tử của bà . Trong văn hóa đại chúng Xem thêm Hán Hiến Đế Hiến Mục Tào hoàng hậu Tham khảo Lê Đông Phương , Vương Tử Kim Kể chuyện Tần Hán , Nhà xuất bản Đà Nẵng Lê Đông Phương Kể chuyện Tam Quốc , Nhà xuất bản Đà Nẵng Trịnh Phúc Điền , Khả Vĩnh Quyết , Dương Hiệu Xuân Tướng soái cổ đại Trung Hoa , tập Nhà xuất bản Lao động . Cát Kiếm Hùng chủ biên Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc , tập Nhà xuất bản Văn hoá thông tin Chú thích Năm sinh thiếu Mất năm Hoàng hậu nhà Hán Sinh thế kỷ 2