Chùa Phước Hưng
Phước Hưng Tự (còn gọi là chùa Hương) là một cổ tự, hiện tọa lạc tại số 461 đường Hùng Vương, phường 1, thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Nguồn gốc
Chùa do Hòa thượng Thích Minh Phước xây dựng năm Minh Mạng thứ 19 (Mậu Tuất, 1838). Đến năm Thiệu Trị thứ 6 (Bính Ngọ, 1846), vì một biến cố nào đó khiến chùa Minh Hương của người Hoa ở Sa Đéc sáp nhập vào chùa Phước Hưng, nên được gọi tắt là chùa Hương.

Kiến trúc, thờ phụng 

Chùa Phước Hưng có lối kiến trúc khá đặc biệt hơn các cổ tự ở miền Nam Việt Nam, đó là kiểu giống ngôi đình làng hơn là ngôi chùa (ảnh bên). Chùa có 8 mái và 2 cấp, được lợp ngói âm dương, gồm:
 Chánh điện là một tòa nhà hình chữ nhật (dài 19,50 m x rộng 14 m). Mái lợp ngói âm dương, hai tầng, tạo gợn sóng, các góc cạnh cong vút lên cao. Trên nóc là phù điêu hình long, lân, quy, phụng...được tô đắp bằng miễn chén kiểu, màu sắc sặc sỡ. Các bức hoành phi, liễn đối khắc trên gỗ hoặc trên cột đều sơn son thếp vàng. Mặt tiền chánh điện có đôi câu đối bằng chữ Hán:
福种菩提地
興培般若門
Phiên âm Hán -Việt:
Phước chủng Bồ đề địa
Hưng bồi Bát nhã môn.
Tạm dịch:
Phước gieo đất Bồ đềHưng bồi cửa Bát nhã.

Trong chánh điện thờ các tượng:
- Bộ tượng Tây phương Tam Thánh, gồm: A Di Đà, Quán Thế Âm và Đại Thế Chí. Đặc biệt, tượng A Di Đà được tạc năm 1838 (tức năm xây dựng chùa), bằng đất sét thếp vàng không nung, nhưng vẫn còn nguyên vẹn cho tới nay.
- Các tượng gỗ: Phật Mẫu Chuẩn Đề, Văn Thù, Phổ Hiền, Địa Tạng, Tiêu Diện Đại sĩ, Thiện Hữu (tiền thân Phật Thích Ca), Ác Hữu (tiền thân Đề Bà Đạt Đa), Ngọc Hoàng Thượng đế, Nam tào, Bắc đẩu.
- Tượng Hộ pháp bằng đồng .

Các hạng mục khác: Bên trong Đông lang là phòng khách để tiếp khách thập phương. Sau Đông lang là Tổ điện gồm 5 gian, đặt bàn thờ chư vị Tổ sư và các vị trụ trì. Những linh vị và di ảnh đều nằm trong chiếc khánh bằng gỗ sơn son thếp vàng, chạm trổ hoa văn sắc sảo. Phía sau bàn thờ Tổ là phòng của Ban quản tự và tăng xá dành cho tăng sinh nội trú tu học. Bên trái Tổ điện là Tây lang để tiếp khách tăng. Ở đây có tủ trưng bày bộ Đại Tạng kinh, kinh Nhật tụng và các loại kinh sách khác. Sau Tây lang là khu Bảo tháp chứa di cốt của chư vị Trụ trì tiền nhiệm.

Từ khi xây dựng cho đến nay, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu, đáng kể là năm Giáp Dần (1854), Hòa thượng Thích Minh Phước (trụ trì đời thứ nhất) đã cho tái tạo Tổ điện, Đông lang và Tây lang; năm Nhâm Ngọ (1882), Hòa thượng Thích Quảng Đức (trụ trì đời thứ hai) cho đại trùng tu Chánh điện, và tồn tại cho đến nay.

Dù đã phục chế lại các phần hư hao xuống cấp nhiều lần, nhưng chùa vẫn bảo tồn được nét cổ . Hiện chùa là nơi đặt trường cơ bản Phật học của tỉnh.

Hiện vật quý
Trong chùa có một số hiện vật có giá trị như:
- Chiếc mõ gỗ hình song ngư có từ năm Mậu Tý (1888), đặc tính là khi thời tiết nắng nhiều thì tiếng kêu chát, trời mát lại kêu ấm hơn.
- Chiếc mõ gỗ lớn, nặng khoảng 15 kg, đường kính bề ngang 1,4 m, bề dọc 70 cm do cố Hòa thượng Thích Vĩnh Tràng (trụ trì đời thứ 4) ra tận miền Bắc chiêm bái các Thánh tích rồi thỉnh về. Khi đi cũng như lúc về, Sư đều đi bộ (lúc về đội mõ trên đầu), mỗi bước chân niệm một tiếng "A Di Đà Phật".
- Các bản gỗ khắc chữ để in những kinh, luật (gồm kinh Kim Cang, phẩm Phổ Môn trong Diệu pháp liên hoa kinh, kinh Địa Tạng, kinh A Di Đà, Tỳ Ni Nhật Dụng Yếu Lược, Sa Di Luật Giải...) trong thời Hòa thượng Vạn Hiển làm trụ trì (đời thứ 3). Do làm bằng loại gỗ tốt nên các bản gỗ còn nguyên vẹn .

Các đời Trụ trì
Tính đến nay, chùa Phước Hưng đã trải qua 6 đời Trụ trì:
- 1838 – 1882: Đại lão Hòa thượng Thích Minh Phước, hiệu Tư Trung, viên tịch ngày 19 tháng 7 năm Giáp Thân (1884).
- 1882 – 1890: Hòa thượng Thích Quảng Đức, pháp húy Như Diệu, viên tịch ngày 13 tháng 5 năm Canh Dần (1890).
- 1890 – 1936: Hòa thượng Thích Vạn Hiển, pháp húy Kiểu Ấn, hiệu Tâm Pháp, Viên tịch năm Bính Tý (1936).
- 1937 – 1962: Hòa thượng Thích Vĩnh Tràng, pháp húy Hồng Tỵ, viên tịch ngày 19 tháng 2 năm Quý Mão (1963).
- 1962 – 1987: Hòa thượng Thích Vĩnh Đạt, pháp húy Hồng Hạnh, viên tịch ngày rằm tháng 9 năm Đinh Mão (1987).
- Hiện nay chùa do Hòa thượng Thích Thiện Huệ, Thành viên Hội đồng Chứng minh TW Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Tháp làm viện chủ. Trụ trì là Đại đức Thích Chơn Trí, Trưởng Ban Trị sự GHPGVN Thành phố Sa Đéc..

Chú thích

Chùa tại Đồng Tháp
Phước Hưng Tự (còn gọi là chùa Hương) là một cổ tự , hiện tọa lạc tại sốđường Hùng Vương , phường thành phố Sa Đéc , tỉnh Đồng Tháp , Việt Nam . Nguồn gốc Chùa do Hòa thượng Thích Minh Phước xây dựng năm Minh Mạng thứ(Mậu Tuất , Đến năm Thiệu Trị thứ(Bính Ngọ , vì một biến cố nào đó khiến chùa Minh Hương của người Hoa ở Sa Đéc sáp nhập vào chùa Phước Hưng , nên được gọi tắt là chùa Hương . Kiến trúc , thờ phụng Chùa Phước Hưng có lối kiến trúc khá đặc biệt hơn các cổ tự ở miền Nam Việt Nam , đó là kiểu giống ngôi đình làng hơn là ngôi chùa (ảnh bên) . Chùa cómái vàcấp , được lợp ngói âm dương , gồm : Chánh điện là một tòa nhà hình chữ nhật (dài50 m x rộngm) . Mái lợp ngói âm dương , hai tầng , tạo gợn sóng , các góc cạnh cong vút lên cao . Trên nóc là phù điêu hình long , lân , quy , phụng ... được tô đắp bằng miễn chén kiểu , màu sắc sặc sỡ . Các bức hoành phi , liễn đối khắc trên gỗ hoặc trên cột đều sơn son thếp vàng . Mặt tiền chánh điện có đôi câu đối bằng chữ Hán : 福种菩提地 興培般若門 Phiên âm Hán -Việt : Phước chủng Bồ đề địa Hưng bồi Bát nhã môn . Tạm dịch : Phước gieo đất Bồ đềHưng bồi cửa Bát nhã . Trong chánh điện thờ các tượng : - Bộ tượng Tây phương Tam Thánh , gồm : A Di Đà , Quán Thế Âm và Đại Thế Chí . Đặc biệt , tượng A Di Đà được tạc năm(tức năm xây dựng chùa) , bằng đất sét thếp vàng không nung , nhưng vẫn còn nguyên vẹn cho tới nay . - Các tượng gỗ : Phật Mẫu Chuẩn Đề , Văn Thù , Phổ Hiền , Địa Tạng , Tiêu Diện Đại sĩ , Thiện Hữu (tiền thân Phật Thích Ca) , Ác Hữu (tiền thân Đề Bà Đạt Đa) , Ngọc Hoàng Thượng đế , Nam tào , Bắc đẩu . - Tượng Hộ pháp bằng đồng \. Các hạng mục khác : Bên trong Đông lang là phòng khách để tiếp khách thập phương . Sau Đông lang là Tổ điện gồmgian , đặt bàn thờ chư vị Tổ sư và các vị trụ trì . Những linh vị và di ảnh đều nằm trong chiếc khánh bằng gỗ sơn son thếp vàng , chạm trổ hoa văn sắc sảo . Phía sau bàn thờ Tổ là phòng của Ban quản tự và tăng xá dành cho tăng sinh nội trú tu học . Bên trái Tổ điện là Tây lang để tiếp khách tăng . Ở đây có tủ trưng bày bộ Đại Tạng kinh , kinh Nhật tụng và các loại kinh sách khác . Sau Tây lang là khu Bảo tháp chứa di cốt của chư vị Trụ trì tiền nhiệm . Từ khi xây dựng cho đến nay , chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu , đáng kể là năm Giáp Dần Hòa thượng Thích Minh Phước (trụ trì đời thứ nhất) đã cho tái tạo Tổ điện , Đông lang và Tây lang ; năm Nhâm Ngọ Hòa thượng Thích Quảng Đức (trụ trì đời thứ hai) cho đại trùng tu Chánh điện , và tồn tại cho đến nay . Dù đã phục chế lại các phần hư hao xuống cấp nhiều lần , nhưng chùa vẫn bảo tồn được nét cổ\. Hiện chùa là nơi đặt trường cơ bản Phật học của tỉnh . Hiện vật quý Trong chùa có một số hiện vật có giá trị như : - Chiếc mõ gỗ hình song ngư có từ năm Mậu Tý đặc tính là khi thời tiết nắng nhiều thì tiếng kêu chát , trời mát lại kêu ấm hơn . - Chiếc mõ gỗ lớn , nặng khoảngkg , đường kính bề ngang4 m , bề dọccm do cố Hòa thượng Thích Vĩnh Tràng (trụ trì đời thứra tận miền Bắc chiêm bái các Thánh tích rồi thỉnh về . Khi đi cũng như lúc về , Sư đều đi bộ (lúc về đội mõ trên đầu) , mỗi bước chân niệm một tiếng " A Di Đà Phật " . - Các bản gỗ khắc chữ để in những kinh , luật (gồm kinh Kim Cang , phẩm Phổ Môn trong Diệu pháp liên hoa kinh , kinh Địa Tạng , kinh A Di Đà , Tỳ Ni Nhật Dụng Yếu Lược , Sa Di Luật Giải ...) trong thời Hòa thượng Vạn Hiển làm trụ trì (đời thứ Do làm bằng loại gỗ tốt nên các bản gỗ còn nguyên vẹn \. Các đời Trụ trì Tính đến nay , chùa Phước Hưng đã trải quađời Trụ trì : -– Đại lão Hòa thượng Thích Minh Phước , hiệu Tư Trung , viên tịch ngàythángnăm Giáp Thân -– Hòa thượng Thích Quảng Đức , pháp húy Như Diệu , viên tịch ngàythángnăm Canh Dần -– Hòa thượng Thích Vạn Hiển , pháp húy Kiểu Ấn , hiệu Tâm Pháp , Viên tịch năm Bính Tý -– Hòa thượng Thích Vĩnh Tràng , pháp húy Hồng Tỵ , viên tịch ngàythángnăm Quý Mão -– Hòa thượng Thích Vĩnh Đạt , pháp húy Hồng Hạnh , viên tịch ngày rằm thángnăm Đinh Mão - Hiện nay chùa do Hòa thượng Thích Thiện Huệ , Thành viên Hội đồng Chứng minh TW Giáo hội Phật giáo Việt Nam , Chứng minh Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Đồng Tháp làm viện chủ . Trụ trì là Đại đức Thích Chơn Trí , Trưởng Ban Trị sự GHPGVN Thành phố Sa Đéc .. Chú thích Chùa tại Đồng Tháp