Đặng Mãnh Nữ
Đặng Mãnh Nữ (chữ Hán: 鄧猛女; ? - 165), còn gọi Đặng Mãnh (鄧猛), là Hoàng hậu thứ hai của Hán Hoàn Đế Lưu Chí trong lịch sử Trung Quốc.

Xuất thân 
Hoàng hậu Đặng Mãnh Nữ người Tân Dã, Nam Dương, xuất thân từ đại gia tộc Nam Dương Đặng thị, hậu duệ của Thái phó Cao Mật hầu Đặng Vũ - khai quốc công thần dời Hán Quang Vũ Đế.

Thời Hán An Đế, Hòa Hi Đặng hoàng hậu cùng Đặng Chất xuất thân từ gia tộc này làm ngoại thích, quyền khuynh thiên hạ, song sau đó cả hai lần lượt qua đời, gia tộc họ Đặng bị Hán An Đế nghị tội, bị biếm đi khắp vùng biên cương. Về sau họ Đặng được Hán Thuận Đế tiếc thương ban đặc xá, dòng họ Đặng dần dần quay về Lạc Dương.

Thân phụ là Đặng Hương (鄧香), một quan chức bậc trung trong triều đình, anh em họ với Hoà Hi Đặng hoàng hậu. Mẹ của bà là Tuyên (宣; không rõ họ, chỉ biết tên), sinh ra bà cùng một người anh tên Đặng Diễn (鄧縯). Đặng Hương qua đời sớm, Thị Tuyên tái hôn với Lương Kỷ (梁紀), cậu của bà Tôn Thọ (孫壽) - vợ của Đại tướng quân Thừa Thị hầu Lương Ký đang thao túng triều chính. Vì có cha dượng họ Lương, bà cũng đổi họ thành Lương, gọi là [Lương Mãnh Nữ; 梁猛女].

Đắc sủng lập Hậu 
Trông thấy Mãnh Nữ xinh đẹp, Tôn Thọ đã nhận làm con nuôi và tiến cử cho Hán Hoàn Đế trong những năm Vĩnh Hưng. Ban đầu Mãnh Nữ vào Dịch đình, chỉ là một cung nhân vị hàm Thải nữ (采女), sau dần được Hoàn Đế sủng ái nên được ban ân hơn trước, dần tiến Quý nhân. Sau đó, Hán Hoàn Đế phong cho anh trai Đặng Diễn làm Nam Đốn hầu (南顿侯), ban vị Đặc tiến. Sau khi Diễn chết, con là Đặng Khang (鄧康) tập tước.

Năm Diên Hi thứ 2 (159), Hoàng hậu thứ nhất của Hán Hoàn Đế là Lương Nữ Oánh qua đời. Cùng năm đó tháng 8, Hán Hoàn Đế tru sát gia tộc họ Lương, Đại tướng quân Lương Ký bị giết. Đặng Mãnh Nữ được lập làm Hoàng hậu. Hán Hoàn Đế chán ghét cái họ Lương, nên đổi gọi thành họ Bạc, lại phong mẹ của bà làm Trường An quân (長安君).

Năm Diên Hi thứ 6 (163), quan viên thượng tấu Hoàn Đế rằng Hoàng hậu vốn là con gái của Đặng Hương, không nên cải họ. Hán Hoàn Đế lập tức sửa lại Hoàng hậu Mãnh Nữ làm họ Đặng như cũ, lại truy phong Đặng Hương làm Xa Kỵ tướng quân, ban tước An Dương hầu (安暘侯), mẹ Thị Tuyên được tiến thêm một bước phong, cải phong Côn Dương quân (昆暘君); cháu trai Đặng Khang thực ấp huyện lớn, cải thành Tỷ Dương hầu (沘暘侯), ban thưởng rất nhiều tiền tài. Không lâu sau, Thị Tuyên chết, ban cho ngự liễn dùng làm lễ an táng, y theo lễ tang dành cho mẫu thân của Hoàng hậu Đại Hán, em trai Khang là Đặng Thống (鄧統) kế thừa tước Côn Dương hầu (昆暘侯), làm đến Thị trung. Đường huynh của Đặng Thống là Đặng Hội (鄧會) kế thừa tước vị An Dương hầu cũ, đảm nhiệm chức Dũng sĩ Trung lang tướng (虎贲中郎将), lại phong em của Đặng Thống là Đặng Bỉnh (鄧秉) làm Dục Dương hầu (淯暘侯). Đặng thị tông tộc đều đảm nhiệm Giáo, Lang các chức quan cao cấp, dòng họ Đặng lại hưng vượng.

Bị phế và qua đời 
Thời gian đầu Hán Hoàn Đế khá sủng ái Đặng hoàng hậu xinh đẹp. Tuy nhiên, Hoàn Đế không dành trọn tình cảm cho bà mà sủng ái nhiều phi tần khác như Điền Quý nhân (田贵人) và Quách Quý nhân (郭贵人). Đặng hậu trở nên kiêu ngạo và ghen tuông, luôn tìm cách hại các phi tần. Bà mâu thuẫn sâu sắc với Quách quý nhân, hai người thường xuyên gièm pha, vu cáo lẫn nhau trước mặt Hán Hoàn Đế.

Năm Diên Hi thứ 8 (165), Hán Hoàn Đế ngày càng không hợp với Đặng hậu nên quyết định phế truất và giam bà vào lãnh cung. Đặng Mãnh Nữ qua đời không lâu sau đó, bị đem táng ở phía Bắc núi Mang Sơn. Họ hàng của Đặng hậu vốn được thăng chức khi bà trở thành Hoàng hậu nay lại bị đã được tước bỏ khỏi các vị trí của họ, và hai người chú bác Hà Nam doãn Đặng Vạn Thế (鄧萬世) và Dũng sĩ Trung lang tướng Đặng Hội đều hạ ngục mà chết. Đám người Đặng Thống cũng bị quan nhập bạo thất, bãi miễn quan tước, trục xuất hồi nguyên quán.

Xem thêm  
 Đặng Chất
 Đặng Tuy
 Hoàng hậu

Tham khảo 

 Hậu Hán thư, quyển 10 hạ.
 Tư trị thông giám, quyển 54, 55.

Hoàng hậu nhà Hán
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Sinh thế kỷ 2
Mất năm 165
Đặng Mãnh Nữ (chữ Hán : 鄧猛女 ; ? - còn gọi Đặng Mãnh (鄧猛) , là Hoàng hậu thứ hai của Hán Hoàn Đế Lưu Chí trong lịch sử Trung Quốc . Xuất thân Hoàng hậu Đặng Mãnh Nữ người Tân Dã , Nam Dương , xuất thân từ đại gia tộc Nam Dương Đặng thị , hậu duệ của Thái phó Cao Mật hầu Đặng Vũ - khai quốc công thần dời Hán Quang Vũ Đế . Thời Hán An Đế , Hòa Hi Đặng hoàng hậu cùng Đặng Chất xuất thân từ gia tộc này làm ngoại thích , quyền khuynh thiên hạ , song sau đó cả hai lần lượt qua đời , gia tộc họ Đặng bị Hán An Đế nghị tội , bị biếm đi khắp vùng biên cương . Về sau họ Đặng được Hán Thuận Đế tiếc thương ban đặc xá , dòng họ Đặng dần dần quay về Lạc Dương . Thân phụ là Đặng Hương (鄧香) , một quan chức bậc trung trong triều đình , anh em họ với Hoà Hi Đặng hoàng hậu . Mẹ của bà là Tuyên (宣 ; không rõ họ , chỉ biết tên) , sinh ra bà cùng một người anh tên Đặng Diễn (鄧縯) . Đặng Hương qua đời sớm , Thị Tuyên tái hôn với Lương Kỷ (梁紀) , cậu của bà Tôn Thọ (孫壽) - vợ của Đại tướng quân Thừa Thị hầu Lương Ký đang thao túng triều chính . Vì có cha dượng họ Lương , bà cũng đổi họ thành Lương , gọi là [Lương Mãnh Nữ ; 梁猛女] . Đắc sủng lập Hậu Trông thấy Mãnh Nữ xinh đẹp , Tôn Thọ đã nhận làm con nuôi và tiến cử cho Hán Hoàn Đế trong những năm Vĩnh Hưng . Ban đầu Mãnh Nữ vào Dịch đình , chỉ là một cung nhân vị hàm Thải nữ (采女) , sau dần được Hoàn Đế sủng ái nên được ban ân hơn trước , dần tiến Quý nhân . Sau đó , Hán Hoàn Đế phong cho anh trai Đặng Diễn làm Nam Đốn hầu (南顿侯) , ban vị Đặc tiến . Sau khi Diễn chết , con là Đặng Khang (鄧康) tập tước . Năm Diên Hi thứ(159) , Hoàng hậu thứ nhất của Hán Hoàn Đế là Lương Nữ Oánh qua đời . Cùng năm đó tháng Hán Hoàn Đế tru sát gia tộc họ Lương , Đại tướng quân Lương Ký bị giết . Đặng Mãnh Nữ được lập làm Hoàng hậu . Hán Hoàn Đế chán ghét cái họ Lương , nên đổi gọi thành họ Bạc , lại phong mẹ của bà làm Trường An quân (長安君) . Năm Diên Hi thứ(163) , quan viên thượng tấu Hoàn Đế rằng Hoàng hậu vốn là con gái của Đặng Hương , không nên cải họ . Hán Hoàn Đế lập tức sửa lại Hoàng hậu Mãnh Nữ làm họ Đặng như cũ , lại truy phong Đặng Hương làm Xa Kỵ tướng quân , ban tước An Dương hầu (安暘侯) , mẹ Thị Tuyên được tiến thêm một bước phong , cải phong Côn Dương quân (昆暘君) ; cháu trai Đặng Khang thực ấp huyện lớn , cải thành Tỷ Dương hầu (沘暘侯) , ban thưởng rất nhiều tiền tài . Không lâu sau , Thị Tuyên chết , ban cho ngự liễn dùng làm lễ an táng , y theo lễ tang dành cho mẫu thân của Hoàng hậu Đại Hán , em trai Khang là Đặng Thống (鄧統) kế thừa tước Côn Dương hầu (昆暘侯) , làm đến Thị trung . Đường huynh của Đặng Thống là Đặng Hội (鄧會) kế thừa tước vị An Dương hầu cũ , đảm nhiệm chức Dũng sĩ Trung lang tướng (虎贲中郎将) , lại phong em của Đặng Thống là Đặng Bỉnh (鄧秉) làm Dục Dương hầu (淯暘侯) . Đặng thị tông tộc đều đảm nhiệm Giáo , Lang các chức quan cao cấp , dòng họ Đặng lại hưng vượng . Bị phế và qua đời Thời gian đầu Hán Hoàn Đế khá sủng ái Đặng hoàng hậu xinh đẹp . Tuy nhiên , Hoàn Đế không dành trọn tình cảm cho bà mà sủng ái nhiều phi tần khác như Điền Quý nhân (田贵人) và Quách Quý nhân (郭贵人) . Đặng hậu trở nên kiêu ngạo và ghen tuông , luôn tìm cách hại các phi tần . Bà mâu thuẫn sâu sắc với Quách quý nhân , hai người thường xuyên gièm pha , vu cáo lẫn nhau trước mặt Hán Hoàn Đế . Năm Diên Hi thứ(165) , Hán Hoàn Đế ngày càng không hợp với Đặng hậu nên quyết định phế truất và giam bà vào lãnh cung . Đặng Mãnh Nữ qua đời không lâu sau đó , bị đem táng ở phía Bắc núi Mang Sơn . Họ hàng của Đặng hậu vốn được thăng chức khi bà trở thành Hoàng hậu nay lại bị đã được tước bỏ khỏi các vị trí của họ , và hai người chú bác Hà Nam doãn Đặng Vạn Thế (鄧萬世) và Dũng sĩ Trung lang tướng Đặng Hội đều hạ ngục mà chết . Đám người Đặng Thống cũng bị quan nhập bạo thất , bãi miễn quan tước , trục xuất hồi nguyên quán . Xem thêm Đặng Chất Đặng Tuy Hoàng hậu Tham khảo Hậu Hán thư , quyểnhạ . Tư trị thông giám , quyển Hoàng hậu nhà Hán Người Hà Nam (Trung Quốc) Sinh thế kỷ 2 Mất năm