Tôn Thất Liệt
Tôn Thất Liệt hay Tôn Thất Lệ (?-1885) là một võ tướng nhà Nguyễn cuối thế kỷ 19, được triều đình Nhà Nguyễn phong chức Tham biện Sơn phòng Quảng Trị. Ông giữ một vai trò quan trọng trong Trận Kinh thành Huế 1885.

Thân thế
Theo các ghi chép gia phả của tôn thất nhà Nguyễn, thì ông thuộc dòng dõi Quốc Uy công Nguyễn Phúc Thuần (con thứ tư của chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần), được vua Minh Mạng ban cho họ Tôn Thất. Ông là em ruột của Phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết, con Đề đốc Tôn Thất Đính.

Không có nhiều thông tin về con đường quan lộ của ông. Trước năm 1885, ông được triều đình bổ dụng làm Tham biện Sơn phòng Quảng Trị, nơi mà từ cuối năm 1883, triều đình đã cho "dời nha Sơn phòng Quảng Trị tới làng Bảng Sơn, lỵ sở phủ Cam Lộ cũng xin dời về trong Sơn phòng" , đồng thời giao cho Phụ chính Nguyễn Văn Tường trực tiếp đứng ra đôn đốc binh sĩ, tù nhân và dân phu trong quá trình xây dựng thành Tân Sở, bởi Cơ mật viện cho là "Sơn phòng Quảng Trị có thể làm hậu lộ cho kinh đô (Huế)" .

Trận Kinh Thành Huế năm 1885 

Giữ năm 1885, ông được triệu về kinh đô trong bối cảnh căng thẳng giữa quân Pháp và triều đình Đại Nam lên cao. Trước những đòi hỏi ngang ngược của tướng Pháp de Courcy, Tôn Thất Thuyết đã lên một kế hoạch tập kích quân Pháp tại kinh thành Huế. Sách Đại Nam thực lục chép:

Khoảng 1 giờ sáng ngày 5 tháng 7 năm 1885 (tức 23 tháng 5 năm Ất Dậu), quân Nam nhất tề tấn công đồn binh Pháp và nổi lửa đốt khắp nơi.

Tuy nhiên, sau phút bất ngờ ban đầu, quân Pháp đã kịp thời tổ chức phản công. Quân Nam nhanh chóng vỡ trận. Sau khi thất trận, ông cùng Tôn Thất Thuyết hộ giá vua Hàm Nghi chạy ra Quảng Trị. Trên đường ông đã hi sinh ở Mai Lĩnh.

Xem thêm 
 Tôn Thất Thuyết
 Hàm Nghi
 Trận Kinh thành Huế 1885

Chú thích

Tham khảo
 Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục Chính biên, Đệ Ngũ kỷ, tập 36, bản dịch Viện Sử học, Nhà xuất bản. KHXH., Hà Nội, 1976.
 Nguyễn Xuân Thọ (Nguyễn Ngọc Cư dịch), Cuộc bạo hành tại Huế ngày ngày 5 tháng 7 năm 1885 - Vụ cướp phá Hoàng cung - Cuộc đề kháng của vua Hàm Nghi và triều Đồng Khánh, Tập san sử địa 1966-1975 số 14 và 15

Mất năm 1885
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Năm sinh không rõ
Tôn thất nhà Nguyễn
Tôn Thất Liệt hay Tôn Thất Lệ ( ? -1885) là một võ tướng nhà Nguyễn cuối thế kỷ được triều đình Nhà Nguyễn phong chức Tham biện Sơn phòng Quảng Trị . Ông giữ một vai trò quan trọng trong Trận Kinh thành Huế Thân thế Theo các ghi chép gia phả của tôn thất nhà Nguyễn , thì ông thuộc dòng dõi Quốc Uy công Nguyễn Phúc Thuần (con thứ tư của chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần) , được vua Minh Mạng ban cho họ Tôn Thất . Ông là em ruột của Phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết , con Đề đốc Tôn Thất Đính . Không có nhiều thông tin về con đường quan lộ của ông . Trước năm ông được triều đình bổ dụng làm Tham biện Sơn phòng Quảng Trị , nơi mà từ cuối năm triều đình đã cho " dời nha Sơn phòng Quảng Trị tới làng Bảng Sơn , lỵ sở phủ Cam Lộ cũng xin dời về trong Sơn phòng " , đồng thời giao cho Phụ chính Nguyễn Văn Tường trực tiếp đứng ra đôn đốc binh sĩ , tù nhân và dân phu trong quá trình xây dựng thành Tân Sở , bởi Cơ mật viện cho là " Sơn phòng Quảng Trị có thể làm hậu lộ cho kinh đô (Huế) " \. Trận Kinh Thành Huế năm Giữ năm ông được triệu về kinh đô trong bối cảnh căng thẳng giữa quân Pháp và triều đình Đại Nam lên cao . Trước những đòi hỏi ngang ngược của tướng Pháp de Courcy , Tôn Thất Thuyết đã lên một kế hoạch tập kích quân Pháp tại kinh thành Huế . Sách Đại Nam thực lục chép : Khoảnggiờ sáng ngàythángnăm(tứcthángnăm Ất Dậu) , quân Nam nhất tề tấn công đồn binh Pháp và nổi lửa đốt khắp nơi . Tuy nhiên , sau phút bất ngờ ban đầu , quân Pháp đã kịp thời tổ chức phản công . Quân Nam nhanh chóng vỡ trận . Sau khi thất trận , ông cùng Tôn Thất Thuyết hộ giá vua Hàm Nghi chạy ra Quảng Trị . Trên đường ông đã hi sinh ở Mai Lĩnh . Xem thêm Tôn Thất Thuyết Hàm Nghi Trận Kinh thành Huế Chú thích Tham khảo Quốc sử quán triều Nguyễn , Đại Nam thực lục Chính biên , Đệ Ngũ kỷ , tập bản dịch Viện Sử học , Nhà xuất bản . KHX H . , Hà Nội , Nguyễn Xuân Thọ (Nguyễn Ngọc Cư dịch) , Cuộc bạo hành tại Huế ngày ngàythángnăm - Vụ cướp phá Hoàng cung - Cuộc đề kháng của vua Hàm Nghi và triều Đồng Khánh , Tập san sử địasốvà Mất năm Quan lại nhà Nguyễn Võ tướng nhà Nguyễn Năm sinh không rõ Tôn thất nhà Nguyễn