okẹnnyẹ hụ nọ za, sị, “ọnwan wụ ihiẹn a tụ ẹnya! ụnụ amarịn ebe ọ gha bịa, bụ ọ shịapụ m ẹnya.


ndị hụ imẹ wẹ te chọ nị wẹ nwụnrụn a, kanị o nwọnni onyẹ mẹtụ a ẹka.


hụn jẹnkọlẹni d'e nwẹhẹn ụlọ lẹ umunẹ-ikẹnnyẹ lẹ umunẹ-ikpoho lẹ nnẹ lẹ ụmụ lẹ alị—nwọnhẹn wẹ ụzọ ọgụn-isẹn, nwẹhẹnzikwọ ukpokpo; nwẹhẹnzikwọ ndụn itẹbitẹ imẹ ụwa hụn lalanị.


kanị jesu nọ sị a, “akụsịlẹ n'a; makẹni o nwọnni onyẹ gi ẹfan m rụngụhụ ọrụn-atụmẹnya hụn sikọ d'e kujakẹnrin oku m.


jizọsị nọ za, sị, “a gwagụọ m ụnụ, kanị ụnụ ekwerini. ọrụn-atụmẹnya ndị m gi ẹfan nẹdi m a rụn wụ ọshẹri m;


jesu ku ihiẹn ndịnị ogẹn o gi rị ẹhụ ebe w'e buche oyiye imẹ ụlọ-nsọ a kuzi, bụ o nwọnni onyẹ nwụnrụnn'a makẹni ogẹn ẹ e ke ru.


okpoho hụ nọ sị a, “di-ọkpa, ọmịnị mi emi bụ y'e gi mkpu y'e gi dọ mirin. elebe kẹ y'a nọ nwan nwẹhẹn mirin hụ e ye ndụn?


ọ nọ nị wẹ; 'ya eje-mmọn ndị hụ nọ gha imẹ okẹnnyẹ hụ pụha, banyesọnmẹ imẹ ezin ndị hụ, ezin ndị hụ ile nọ gi ọsọ kpọtu, zụnban imẹ mirin galili ebahụn, ragbu enwẹn wẹ. ezin hụ ile rị ihiẹn nọkẹ nnụ isẹn.


wẹ ẹbụọ a wụrụ ẹhụ ohu. 'ya wụ, ẹlẹzi wẹ ẹbụọ, kanị ẹhụ ohu.


ndị ju nọ dẹnwịnnwịnma n'a makẹni ọ sị, “mmẹ wụ brẹdi hụ hụn gha elu-igwee bịa.”


ogẹn jesu gi hụn a, iwe nọ we ẹ, ọ nọ sị wẹ, “nị nị ụmụẹka bịa d'e kunrun m; akụsịlẹ ni wẹ, makẹni alị-eze osolobuẹ wụ nke ndị nọ ẹnịna.


ndị o mẹ ẹnya nọ gwa wẹ ihiẹn mẹ okẹnnyẹ hụ eje-mmọn te rị imẹ ẹ lẹ ezin ndị hụ.


wẹ nọ za a, sị, “imẹ njọ kẹ wẹ nọchanrịn mụ ị; ị rị nwan a chọ nị kuzi ẹnyi?!” wẹ nọ chụpụ a imẹ ụlọ-ofufe.


ogẹn o gi ru ụlọ, ọ nọ hụn nwata hụ k'o dinẹ elu bẹdi, eje-mmọn hụ a pụgụọ.


ogẹn jesu gi gha imẹ ụgbọ pụha, ọ hụn igunrun ahụn hi-ogbe, omikẹn wẹ e jun ẹ obi, makẹni wẹ nọ kẹ atụnrụn nwọnlẹni onyẹ-ndu, ọ nọ kuzimẹ wẹ ihiẹn bu ọda.


jesu nọ sị a, “mmẹ hụn rị a gwa ị oku rọ.”


kanị ụnụ ekwerini bịa d'e kunrun m kẹni ụnụ nwọn ndụn.


ogẹn anwụn gi wa, ọ ma a, ọ nọ shinwụn, makẹni mkpọgụn arị a;


jizọsị nọ sị wẹ, “ihiẹn-oriri m wụ imẹ uche onyẹ zini m lẹ ịrụnchanrịn ọrụn a.


ndị itu-farisi nọ pụ; 'ya wẹ nị ndị itu hẹrọdụ nọ zumẹ umẹ kẹ w'a dọn gbu jesu.


“gọn ni ntịn! o nwẹ onyẹ-ugbo jẹn d'a gha mkpụrụ imẹ ugbo.


o kugụụ ihiẹnni, ọ nọ nọdịkwọ imẹ galili.


ụnụ mẹ ẹ, ụnụ jẹnkọ d'a marịn ezioku, ezioku jẹnkọ d'e mẹ ụnụ nwọnrin enwẹn ụnụ.”


ndị ju nọ sị a, “o wegụọ nwan ẹnyi ẹnya ọhụnma-ọhụnma nị eje-mmọn rị imẹ i! ebraham lẹ ndị-amụma a nwụnghọ, kanị ị sị, ‘onyẹ ọwụlẹ hụn dọnmẹ oku m ahụnkọ ọnwụn.’


wẹ nọ shi obodo kapanọm; o ru ụhụọhịn izu-ikẹn, ọ nọ banye ụlọ-ofufe rị ebẹhụ d'a kuzi.


ọhụn e higụọ, ụnụ a nịkọzị a mẹni nẹdi ẹ mọbụ nnẹ ẹ ihiẹn ọwụlẹ.


ndị nọchimẹn'ẹ lẹ ndị marịn n'ọ te rịọ ụrịọ hụ a sị, “ọnwan ẹlẹ onyẹ hụ a nọdị alị a rịọ ụrịọ?”


ya wụ, omẹni ekwensụ e bugụọ lụmanị enwẹn ẹ, omẹni o kebegụọ—ọ sakọ ẹka turu, nke ẹ a gụgụọ!


jizọsị e wesi ẹnya elu, ọ nọ hụn igunrun ịhịan kẹ wẹ lala d'e kunrun ẹ. ọ nọ sị filipu, “elebe kẹ ẹnyi a nọ ṅọn brẹdi kẹni ndịnị ri?”


ndị-ndu ndị ju nọ sị a, “ụlọ-nsọnị wẹ gi ahụa isin-kwasị-ọgụnnaị tụn k'i jẹnkọ d'e gi akpụ-ụhụọhịn ẹtọ wesi elu?”


imẹ kana rị galili kẹ jesu nọ rụn ọrụn-atụmẹnya ibuzọnị hụn o gi ghọsị ọghọ a, ụmụ-azụụn a nọ kweri n'ẹ.


ọ nọ sị, “di-ọkpa, o nwọnni.” jizọsị nọ sị a, “mmẹ nwẹn ẹ amakọkwọ ị ikpe. jẹnmẹ. kanị, gha kikẹnni jẹnmẹ, emẹzilẹ njọ.”


ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, onyẹ ọwụlẹ kwerini nwọn ndụn itẹbitẹ.


jizọsị nọ gi iwe lehunmẹ wẹ, makẹni ọ fụka a nị obi wẹ e zekẹ. 'ya ọ nọ sị okẹnnyẹ hụ, “tịnpụ ẹka ị.” ọ nọ tịnpụ a, ẹka a nọ rị mma.


onyẹ hụn e gi ikẹn ẹ e ku rị a chọ nị wẹ ja a mma; kanị onyẹ rị e mẹ nị wẹ ye onyẹ zihẹn'ẹ ọghọ wụ onyẹ ezioku, ntụ a rị imẹ ẹ.”


ya ọ nọ sị wẹ, “e gikwọ nị ihiẹn ụnụ nụ e dọn! mkpu i gi mayeni ịhịan kẹ wẹ jẹnkọ d'e gi mayeni i, kanị wẹ sikọ d'a machedẹni y'ẹ.


jizọsị nọ sịzị, “kịnị kẹ ẹnyi e gi ma atụ alị-eze chuku? elee ilu kẹ ẹnyi sikọ d'e gi kọwa a?


jọnụ hụn e mẹ mirin-chuku nọ pụha, mama ọkwa imẹ atụ, a sị wẹ gha imẹ njọ wẹ rogharị, kẹni wẹ mẹ wẹ mirin-chuku wẹ gi a ghọsị n'e rogharịgụọ wẹ, kẹni osolobuẹ gbagharị wẹ njọ.


kanị emẹlẹ ni ẹrịra; onyẹ ọwụlẹ hụn chọ n'o mẹ okẹn ịhịan imẹ ụnụ sikọ d'a wụrịrị odibo ụnụ;


ogẹn jesu gi rị imẹ jerusalẹm ogẹn mmẹmmẹ-nghafe, ndị bu ọda nọ kweri n'ẹ makẹni wẹ hụn ọrụn-atụmẹnya ndị ọ rị a rụn.


ya wẹ nọ bịa d'e kunrun jesu; wẹ nọ hụn onyẹ hụ igunrun eje-mmọn te rị imẹ ẹ: ọ nọdịhụ alị, o yi hụ ẹkwa, o gi hụ ezigbo uche ẹ—egun nọ tụ wẹ.


jesu a nọdị alị, kpọ ụmụ-azụụn a mmẹbụọ hụ, sị wẹ, “onyẹ ọwụlẹ chọ n'ọ wụrụ onyẹ ibuzọ, ya wụrụ onyẹ ịkpazụụn, ya wụrụ odibo ọnụ ile.”


ọ nọ parị ụmụẹka hụ, bu ẹka kwasị wẹ, gọzi wẹ.


ọnwan kẹ wẹ gi hangbu wẹ eṅẹn: nị ukpẹ a bịagụọ imẹ ụwa, kalẹ ishi ka ịhịan a sụọ karị ukpẹ, makẹni eje ihiẹn kẹ w'e mẹ.


ụnụ amarịn onyẹ ụnụ rị e fe; kanị, ẹnyi a marịnghọ onyẹ ẹnyi rị e fe, makẹni ẹka ndị ju kẹ nzụọpụha gha a bịa.


ọ nọ za wẹ, sị, “onyẹ hụn zụọ nị m sị m, ‘heri ute i, jẹnmẹ ijẹn.’ ”


w'e ke bu jọnụ che imẹ ụlọ-ngan ogẹn hụ.


ya jizọsị nọ sọnmẹ ẹ. igunrun hi-ogbe nọzị sọnmẹ wẹ, wẹ ile hụ a fụfa jizọsị.


makẹni onyẹ ọwụlẹ hụn ghalẹni a lụ ẹnyi ọgụn rị azụụn nke ẹnyi.


ogẹn 'ya sụọ gi nọdị, ndị fihunmẹn'ẹ lẹ ụmụ-azụụn a mmẹbụọ hụ nọ jụma a nkọwa ilu hụ.


ndị hụ imẹ ndị itu-farisi nọ sị, “okẹnnyẹni ẹlẹ nke osolobuẹ makẹni ọ rịnị e dọnmẹ iwu izu-ikẹn.” ndị ọzọ sị, “nanị kẹ onyẹ-njọ dọn saẹka a rụn ọrụn-atụmẹnya ndịnị?” wẹ nọ kebe.


jesu nọ sị a, “ị sị, ‘omẹni ị saẹka?’ o nwọnni ihiẹn wẹ ghalẹni e ri-ẹka e mẹ ni onyẹ nwẹ okukwe.”


ọ hụnjungụọ ẹnya ẹka ndị idibiẹ, d'e ru ni ihiẹn a gụụ a ẹka, kanị, hụn nkẹ o gi dịnhịn, ọ hụdẹ a jọwaye njọ.


o ru ụhụọhịn izu-ikẹn, ọ nọ kuzimẹ imẹ ụlọ-ofufe. ọ tụ ndị bu ọda rị a nụn'a ẹnya, wẹ hụ a sị, “elebe kẹ okẹnnyẹni nọ nwọnhẹn ihiẹn ndịnị ile? elee amamihiẹn wụ hụnnị wẹ ye ẹ? elebe k'ọ nọ nwọnhẹn ikẹn o gi a rụn okẹn ọrụn-atụmẹnya ndịnị ọ rị a rụn?


“onyẹ ọwụlẹ hụn mẹ onyẹ ohu imẹ ụmụẹka ndịnị kwerini ni m mẹ njọ, ọ ka mma nị wẹ yimẹ onyẹ ahụn ọlọ hi-ogbe olu, tụ a ye imẹ ohimin.


onyẹ hụn a ghọnị rị nwan a ghọ, a narịn ụgwọ-ọrụn a; ọ hụ e kpọnkikomẹ mkpụrụ a tọnị ndụn itẹbitẹ, kẹni onyẹ hụn kụnn'a lẹ onyẹ hụn ghọn'a hụn ụzọ nwọngbamẹ ịghọghọ.


ọ nọ za wẹ, sị, “ezioku rọ nị ẹlaịja sikọ d'e bu'zọ bịa kẹni ọ kwademẹchanrịn ihiẹn ile. kị ọnụ rozi nwan nị 'ya haịn ẹkụkwọ-nsọ gi sị nị nwa nke ịhịan jẹnkọ d'a ta okẹn afụnfụn, nị wẹ sikọ d'e legberi ẹ?


ịya lẹ wẹ sụọ nọ banye ụgbọ-mirin si ebe ịhịan bilẹni.


ndị-nkuzi iwu gha jerusalẹm bịa nọ sị, “onyẹ-isi eje-mmọn ile wụ bẹzibọ rị imẹ ẹ; ikẹn bẹzibọ onyẹ-isi eje-mmọn ile k'o gi a chụpụ eje-mmọn.”


mmẹ wụ ezigbo onyẹ-ndu atụnrụn. a marịnghọ m atụnrụn m; atụnrụn m a marịnghọzị m—


onyẹ ọwụlẹ gi oku ẹ dọn a ghọsịọlẹ nị osolobuẹ wụ onyẹ-ezioku.


ndị itu-farisi nọkunmẹ n'ẹ a nụ ihiẹnni o ku, wẹ nọ jụ a, sị, “ẹnyi wụzịkwọ ndị ẹnya-ishi?”


k'o dọn banye imẹ ụlọ osolobuẹ ogẹn abiata gi wụ onyẹ-isi nchụ-ẹjan, ri brẹdi-nsọ hụ w'e bupụhanị osolobuẹ, hụn o mẹ ni iwu sị nị onyẹ ọzọ erikọ a mmanị ndị nchụ-ẹjan; kanị defidi ri ẹ eri, yezikwọ ndị 'ya lẹ wẹ wị.”


ọnwan wụ ẹri jọnụ shịa ogẹn ndị-ndu ndị ju gi gha jerusalẹm zihẹ ndị nchụ-ẹjan lẹ ndị livaị d'a jụ a, sị, “onyẹ k'ị wụ?”


eki e fọn, jesu chọ n'o jẹn galili; ọ hụn filipu, ọ nọ sị a, “sọnmẹ m.”


wẹ nọ sị a, “elee ọrụn-atụmẹnya k'i jẹnkọ nwan d'a rụnghọsị ẹnyi kẹni ẹnyi hụn a, ẹnyi e kweyeni ihiẹn i ku? kịnị kẹ i jẹnkọ d'e mẹ?


natanẹlụ nọ sị a, “nị ihiẹn ọwụlẹ rị mma s'ẹka gha nazarẹtị pụha?” filipu nọ sị a, “bịa d'e lee.”


ogẹn wẹ gi ru iwe onyẹ-isi ụlọ-ofufe hụ wụ jaịrọsị, jesu a hụn okẹn isusu lẹ ndị rị a kwan ẹkwan, e goshi elu.


jẹnmẹ—ọ hụ a ranhịn e tẹnhin uhinhin lẹ efinnaị, ihiẹn ọ kụn nọ pu, sue, bụ okẹnnyẹ hụ a marịn k'o dọn mẹ.


ezioku kẹ m rị a gwa ọnụ, onyẹ ọwụlẹ ye ụnụ mkpu mirin ohu ra makẹlẹ ụnụ rị a za ẹfan kraịstị, jẹnkọ d'a narịn ụgwọ ọrụn a.”


ọ nọ fe ẹwuru o yiye elu ẹ tuhu, felihi ọtọ d'e kunrun jesu.


ogẹn hụ, mmẹmmẹ ndị ju gi a nọdịsọnmẹ imẹ ọdụ e rugụọ.


ọ nọ kpọ wẹ ozigbo; wẹ nọ na nẹdi wẹ lẹ ndị wẹ we ọrụn tọ imẹ ụgbọ, sọnmẹ ẹ.


wẹ nọ jụ a, sị, “elebe k'ọ rị?” ọ nọ sị, “amarịn m.”


ẹnyi a marịnghọ nị osolobuẹ ara gọn onyẹ-njọ ntịn, kanị o gọn onyẹ hụn e fe n'ẹ lẹ onyẹ hụn e mẹ uche ẹ ntịn.


ya ọ nọ sị wẹ, “kị ọnụ chọ nị m mẹ ni ụnụ?”


makẹni brẹdi osolobuẹ wụ onyẹ hụ gha elu-igwee bịa, hụn e ye ụwa ndụn.”


jizọsị nọ za wẹ sị, “tikpọ nị ụlọ-nsọnị, e gi m akpụ-ụhụọhịn ẹtọ wesi e elu.”


jizọsị nọ sị a, “lihi ọtọ! heri ute i, jẹnmẹ ijẹn!”


ebe jizọsị ghakọ mkpẹnrẹn “ohimin” galili, ọ nọ hụn saịmọnụ lẹ andụrụ nwẹnẹ ẹ ebe wẹ rị a tụ ọga e ye imẹ mirin ahụn, makẹni azụn kẹ w'a kụn.


jizọsị a gha ebẹhụ pụ, ọ nọ si obodo ẹ wụ nazarẹtị, ụmụ-azụụn a nọ sọnmẹ ẹ.


jesu nọ sịzị wẹ, “ezioku kẹ m rị a gwa ọnụ, o nwọn ndị wuzo ebeni hụn jẹnkọlẹni d'a nwụn d'e ru mgbe wẹ hụn alị-eze osolobuẹ k'o gi ikẹn hi-ogbe bịa.”


ogẹn jesu gi rị e ri ihiẹn-oriri iwe livaị, ndị bu ọda imẹ ndị a na ụgwọ-isi lẹ ndị ọzọ wẹ gi njọ marịn hụ e sọn jesu lẹ ụmụ-azụụn a e ri ihiẹn-oriri, makẹni ndị rị e sọn n'ẹ bu ọda.


eje-mmọn hụ nọ se okẹnnyẹ hụ, gi okẹn olu yi oro, gha imẹ ẹ pụ.


lẹzikwọ nị wẹ hụn ụzọ nwẹ ikẹn w'e gi a chụpụ eje-mmọn.


makẹni, kẹ nwa nke ịhịan abịanị nị wẹ gba n'a odibo, kalẹ, ọ bịa n'ọ gba odibo, n'o ye ndụn a, gi gbapụha ndị bu ọda.”


kẹ chuku-nẹdi dọn nwọn ndụn imẹ enwẹn ẹ, ẹrịra k'o yeziwọ nwa ikẹn n'o nwọn ndụn imẹ enwẹn ẹ.


ihiẹnni nọ fụ eze, kanị, makẹ iyi o kun lẹ ndị ọbịa a, ọ chọnị n'ọ sị nwata-okpoho hụ mba.


ndị-ndu ndị ju e te kwerini nị ẹnya te kpu ẹ ishi d'e ru n'a kpọ wẹ ndị mụn'a.


m nwọn atụnrụn ndị ọzọ rịlẹni imẹ igunrunni. m jẹnkọ d'e wẹhẹzi wẹ. wẹ jẹnkọ d'e gọn ntịn olu m, kẹni ọ wụrụ igunrun ohu lẹ onyẹ-ndu ohu.


onyẹ-isi ọrụn hụ nọ sị a, “di-ọkpa bịa ndọ-o, nwa m gini d'a nwụn.”


m gi ẹfan nẹdi m bịa, ụnụ a nabanhannị m, kanị onyẹ ọzọ gi ẹfan nke ẹ bịa, ụnụ sikọ d'a nabanhan a.


onyẹ hụ zihẹ ni m nọyeni m anọyeni; ọ natọnị m, makẹni ogẹn ile kẹ m gi e mẹ ihiẹn a sụọn'a.”


kanị, ndị bu ọda wụ ibuzọ jẹnkọ d'a kparị azụụn, ndị ịkpazụụn e buru ụzọ.”


“m rị a gwa ọnụ ezioku, wẹ sikọ d'a gbagharị njọ ile ịhịan mẹ lẹ eje-oku ọwụlẹ wẹ ku;


jizọsị nọ sị wẹ, “ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, ẹlẹ mozizi ye ụnụ brẹdi gha elu-igwee bịa; nẹdi m wụ hụn rị nwan e ye ụnụ ezigbo brẹdi gha elu-igwee bịa.


ẹrịrazịkwọ, okpoho kpechan di ẹ, lụma okẹnnyẹ ọzọ ghẹrẹ aghẹrẹ—ọ zọgụọ ọkụ ye ọfịa.”


ọ gwanị wẹ oku mmaka, ilu sụọ k'o gi gwachanrịn wẹ oku; kanị, 'ya lẹ ụmụ-azụụn a sụọ nọdị, ọ kọwachanrịn nị wẹ ihiẹn ile.


wẹ nọ wẹhẹ n'ẹ okẹnnyẹ ohu, onyẹ ntịn-okin hụn ghalẹni e ku oku ọhụnma, wẹ nọ rịọ jesu n'o bu ẹka kwasị a.


kanị, ogẹn lala hụn wẹ jẹnkọ d'e gi wepụ okẹnnyẹ hụ rị a gba ẹkụkwọ imẹ wẹ, ogẹn hụ, e bumẹ wẹ ọnụ.”


omẹlẹ arị m a rụn ihiẹn nẹdi m a rụn, egilẹ ni ihiẹn m ku dọn.


ya okẹnnyẹni nọ pụ, ghagbama obodo iri hụ nọgbamanị w'a kpọ dikapolisi, a gwa wẹ ihiẹn jesu mẹn'ẹ. ọ nọ tụ wẹ ile nụ n'a ẹnya.


jesu anịnị ndị ọzọ sọn ẹ karị pita lẹ jemisi lẹ jọnụ nwẹnẹ jemisi.


kanị omẹni m hụ a rụn wẹ, ọsụọn'a nị ụnụ egini ihiẹn m ku dọn, gi ni ọrụn-atụmẹnya ndị m rụn dọn, kẹni o we ụnụ ẹnya nị chuku-nẹdi rị imẹ m, mmẹ nwẹn rị imẹ chuku-nẹdi.”


hụn o gihụ mẹtụ ẹkwa jesu ẹka, ihiẹn rị a gban'a nọ kụsị ozigbo—kẹ ẹhụ dọn mẹ ẹ, ọ nọ marịn n'ọ dịnhịngụọ.


ọ nọ gi ihiẹn onyẹ-amụma wụ azaya ku za wẹ, sị, “mmẹ wụ ‘olu hụ rị e yi oro imẹ atụ, a sị, “kwa nị ụzọ di-nwọnni-ẹnyi n'o zinrin!” ’ ”


lẹ andụrụ lẹ filipu lẹ batolomi lẹ matiu lẹ tamọsị lẹ jemisi nwa alịfịọsị lẹ tadịọsị lẹ saịmọnụ hụn te rị ndị gi ẹka-ikẹn e mẹ ni wẹ chụpụ ndị rom rị a kị alị wẹ,


kanị ẹlẹ mmẹ jẹnkọ d'e ku onyẹ k'a nọdị ẹka-ihiẹn m mọbụ ẹka-ekpẹn m; nke ndị wẹ kwademẹ n'ẹ rọ.”


hụn jesu gihụ gha imẹ mirin pụha, ọ nọ hụn kẹ elu-igwere kpupụ, hụn kẹ mmọn-nsọ gi ụdị nduru hidanla, bịa d'a nọkwasị a.


ogẹn eki gi gimẹ, 'ya ụmụ-azụụn a nọ bịa d'e kunrun ẹ, sị, “o nwọnni onyẹ bi ebeni ẹnyi rị bụ ọhịhị a gbamagụọ;


jọnụ nkẹ rịzị obodo enọm hụn nọkunmẹ salim e mẹ mirin-chuku makẹni mirin rị ebahụn ọda-ọda. ịhịan hụ e jẹn d'e kunrun ẹ, ọ hụ e mẹ wẹ mirin-chuku.


omẹgụụ, jesu nọ si elu oke, kpọ ndị hụn ọ chọ, wẹ nọ bịa d'e kunrun ẹ.


ọ tu wẹ ile ẹnya ọda-ọda, wẹ nọ sị, “o mẹ ihiẹn ile ọhụnma! o mẹdẹ onyẹ ntịn-okin nụma ihiẹn, mẹdẹ onyẹ odin kumẹ oku!”


ya wụ nwan nị ihiẹn osolobuẹ wegbama, onyẹ ọwụlẹ ekebelẹ ẹ.”


ọ tụ wẹ ẹnya ọda-ọda, wẹ nọ jụma ibe wẹ, sị, “onyẹ sikọ d'a sazị nwan ẹka nwẹ nzụọpụha?”


ndị nẹdi ụnụ kanị ri mana hụ wẹ ri imẹ atụ, kanị, a nwụnhụnghọ wẹ.


ọzọzị, chuku-nẹdi ara kin onyẹ ọwụlẹ ikpe, kama, o bugụọ okinkin-ikpe ile che nwa a ẹka,


ogẹn wẹ gi kpọkingụụ jọnụ ye imẹ ụlọ-ngan, jesu nọ bịa galili d'e zimẹ oziọma osolobuẹ.


ụmụ-azụụn a nọ jụ a, sị, “onyẹ-nkuzi, onyẹ mẹ njọ hụn wẹ gi mụ okẹnnyẹni ẹnya-ishi, ịya lẹ enwẹn ra ndị mụn'a?”


“chuku-nẹdi lẹ enwẹn ẹ hụn zihẹni m a shịagụọnị m ẹri. ụnụ anụtuni olu ẹ; ụnụ ahụntuni k'ọ nọ;


ya kẹ jesu nọ jụ a, sị, “kị wụ ẹfan ị?” ọ nọ shịarị, sị, “ẹfan m wụ igunrun, makẹlẹ ẹnyi bu ọda.”


wẹ nọ fetu mirin galili, pụha obodo ndị gẹrasa .


ọ nọ sị wẹ, “ekpere sụọ kẹ wẹ gi a sa ẹka a chụpụ ụdịnị.”


banye imẹ ụgbọ-mirin, buli, jẹnkọ kapanọm.


ya jesu nọ sị a, “makẹ ufiri ihiẹnni i ku, lama, eje-mmọn hụ a ghaọlẹ imẹ nwa ị pụ.”


jizọsị nọ sị a, “y'a hụngụọ a—onyẹ hụn rị e du i e ku oku rọ.”


jizọsị nọ sị, “m jẹnkọ d'e sọn ụnụ nọdị ẹkẹrẹ, omẹgụụ, a laburu m onyẹ hụn zihẹ ni m;


ogẹn wẹ gi hụn a, wẹ nọ sị a, “ịhịan ile rị a chọ ị.”


ndị itu ndị farisi hụn rị imẹ ndị hụ wẹ zi


onyẹ ri ẹhụ m, ra ẹdeke m, ọ wụrụ onyẹ nwẹ ndụn itẹbitẹ; m sikọ d'e weli ẹ ụhụọhịn-ikpazụụn.


ụhụọhịn ịkpazụụn mmẹmmẹ hụ, hụn wụ ụhụọhịn kachanrịn mkpa, jesu nọ wuzo ọtọ, yi oro, sị, “omẹni o nwọn onyẹ ẹgụn mirin rị a gụn, 'ya bịa d'e kunrun m n'ọ ra!


ogẹn jizọsị gi ghafekọ, ọ nọ hụn onyẹ ẹnya kpu-ishi kete w'a mụl'a.


jizọsị nọ sị wẹ, “w'a gbaye onyẹ-amụma agbaye ebe ọwụlẹ wezụka imẹ obodo ẹ lẹ ebe ndị nke ẹ rị lẹ imẹ ezi-lẹ-ụlọ a.”


ya jizọsị nọ sị wẹ, “ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, mmanị ụnụ ri ẹhụ nwa nke ịhịan, ra ẹdeke ẹ,—ụnụ enwọnkọ ndụn imẹ ụnụ.


ndị itu-farisi a nụ kẹ igunrun hụ rị e ku ihiẹn ndịnị wẹ banyeni jizọsị, 'ya ndị-isi nchụ-ẹjan lẹ ndị itu-farisi nọ zi ndị ụnakpa ụlọ-nsọ d'a nwụnhan a.


ogẹn ụmụ-azụụn jọnụ gi nụ ihiẹnni, wẹ nọ bịa d'e buru ẹhụ a li.


ikpẹkpẹ ebahụn k'o bi; o nwọnni onyẹ e ri-ẹka e gbọndọnn'ẹ, ọsụọn'a nị wẹ gi ẹgan kpọma a.


makẹni ẹlẹ m gha elu-igwee bịa d'e mẹ uche m, kanị m bịa d'e mẹ uche onyẹ hụn zihẹ ni m.


hụn jizọsị gihụ gha imẹ ụgbọ hidan, 'ya okẹnnyẹ ohu eje-mmọn rị imẹ ẹ nọ gha ikpẹkpẹ pụha d'e kunrun ẹ.


k'o gi ihiẹnni e ku: ‘ụnụ sikọ d'a chọ m, kanị, ụnụ ahụnkọ m; ebe m rị, ụnụ asakọ ẹka bịa a.’?”


ụnụ jẹnkọ d'a chọ m, kanị, ụnụ ahụnkọ m; ebe m rị, ụnụ e ri-ẹka bịa.”


ya jesu nọ sị a, “manị ụnụ hụn ahịma lẹ ihiẹn atụmẹnya, ụnụ ekwerikọ.”


ọ gwapụ wẹ ihiẹn ndịnị, o gini ilu ku ẹ. pita nọ weri ẹ si ụsụọ jụgbọma a.


kanị, ndị ile hụn nabanhan n'a, ndị ile hụn kwerini n'ẹ, o ye wẹ ikẹn ni wẹ wụrụ ụmụ osolobuẹ:


ndị ile nẹdi m ye m sikọ d'a bịa d'e kunrun m; a chụpụkọ m onyẹ ọwụlẹ hụn bịa d'e kunrun ni m.”


akpụ-ụhụọhịn ole a ghagụụ, jesu nọ kinhẹn kapanọm, ọ nọ kpọgbarị n'ọ rị ụlọ.


wẹ nọ sịzị onyẹ ẹnya-ishi hụ, “k'i nwọn y'e ku banyen'ẹ, ebe o mẹ ni 'ya shịapụ ị ẹnya?” ọ nọ sị, “ọ wụ onyẹ-amụma.”


wẹ nọ lehunmẹ ẹnya ozigbo, kanị a hụnzịnị wẹ onyẹ ọwụlẹ karị jesu sụọ.


ya kẹ ndị-ndu ndị ju nọ kebezi makẹ ihiẹn ndịnị ọ rị e ku.


ya wẹ nọ sị a, “k'o mẹ i? nanị k'o dọn shịapụ ị ẹnya?”


ọ nọ sị wẹ, “ọnụ kẹ wẹ ye oghere ịmarịn ihiẹn-mini rịsọnmẹ alị-eze osolobuẹ, kanị nke ndị rị ogbe, ilu kẹ wẹ gi a gwa wẹ ihiẹn ile;


jesu nọ sị a, “onyẹ ọwụlẹ hụn ra mirinni, ẹgụn mirin jẹnkọ d'a gụnzị a.


“omikẹn igunrunni rị e mẹ m, makẹni mmẹ lẹ wẹ a nọpụọlẹ akpụ-ụhụọhịn ẹtọ, bụ enwọnzi wẹ ihiẹn wẹ jẹnkọ d'e ri.


o ru ogẹn ẹnyasị, ogẹn anwụn gi rọgụụ, wẹ nọ wẹhẹn'ẹ ndị emu ile lẹ ndị eje-mmọn rị imẹ wẹ.


ya jọnụ nọ hụn jesu k'ọ ghafekọ, ọ nọ sị, “lẹhụ nwa-ebulu osolobuẹ!”


ọ nọ sị a, “jẹnmẹ d'e fin ihun imẹ mirin silụam.”  ọ nọ jẹn d'e fin ihun ẹ, ọ nọ leghama ụzọ, lụaha.


wẹ nọ kemẹ jesu nke nị wẹ hụn k'o jẹnkọ d'a zụọ a ụhụọhịn izu-ikẹn kẹni wẹ gi ẹ ma a ikpe.


m sị wẹ bu ẹgụn lama, wẹ sikọ d'a sụọhịtọ ụzọ makẹlẹ ndị hụ imẹ wẹ gha ebe tegbu enwẹn ẹ bịa.”


ogẹn hụ, jesu nọ gha nazarẹtị rị azụụn galili bịa, 'ya kẹ jọnụ nọ mẹ ẹ mirin-chuku imẹ iyi jọdanị.


ya jizọsị nọ buzi ẹka che ẹ ẹnya; ọ kparapụ ẹnya, ọ nọ leghamazị ụzọ, leghama ihiẹn ile ọhụnma.


kalẹ ụnụ ekwerini makẹlẹ ụnụ ẹlẹ atụnrụn m.


okẹnnyẹ hụ e lee ẹnya elu, ọ nọ sị, “m hụ e legha ịhịan, kanị wẹ nọ kẹ osisi rị e jẹn ijẹn.”


wẹ nọ sị jizọsị, “onyẹ-nkuzi, wẹ nwụn okpohoni ebe ọ rị a zọ ụkụ e ye ọfịa.


ogẹn o gi kugụụ ihiẹnni, ọ nọ jụ ẹsọn tọ alị, gi ẹsọn hụ mẹmẹ ụrụa, gi ẹ te onyẹ ẹnya-ishi hụ ẹnya.


o nwọnni ihiẹn zuerini hụn jẹnkọlẹni d'a wa, mọbụ ihiẹn ọwụlẹ wẹ kpumẹ hụn jẹnkọlẹni d'a wa.


ọ nọ sịzị, “ihiẹn gha imẹ ịhịan pụha wụ ihiẹn e mẹrụn'a.


“o nwọnzikwọnị onyẹ e gi ihiẹn akan a gbaye manya ọhụn. o gi ẹ gbaye ẹ, manya hụ a gbawapụ a, kẹ manya kẹ ihiẹn wẹ gi gbaye ẹ a la iwi. 'ya wụ, gi nwan ihiẹn ọhụn gbaye manya ọhụn.”


e ru wẹ bẹsaịda, wẹ nọ wẹhẹni jesu okẹnnyẹ ẹnya-ishi, rịọ a n'o mẹtụ a ẹka.


ogẹn jesu gi rị a kuzi imẹ ụlọ-ofufe ndị ju rị imẹ obodo kapanọm k'o gi ku ihiẹn ndịnị.


ọhọrị rị ebẹhụ a ra nwụn, ọkụn rịn'a ara tinyụn.”


ya jesu nọ sị wẹ, “'ya wụ, ụnụ agụntuni ihiẹn defidi mẹ ogẹn o gi nwẹ mkpa, ogẹn ẹgụn gi rị a gụn ịya lẹ ndị wẹ ile wị?


nikodimọsị hụn jẹn d'e kunrun jesu mbụ, hụn wụ onyẹ ohu imẹ wẹ nọ sị wẹ,


ya ọ nọ pụha obodo ohu w'a kpọ sika, hụn rị imẹ samerịa, ẹhụ alị hụ jekọpụ ye nwa a wụ josẹfụ.


o nwọnni onyẹ hụntu osolobuẹ, kanị akpụ nwa ohu ọ mụ sụọ, hụn wụ osolobuẹ, hụn nọkunmẹ n'ẹ, e mẹgụọ ẹnyi marịn a.


ogẹn wẹ lẹ jizọsị gi gha elu-ugu hụ hidanla, ọ nọ sị wẹ, “agwakwọlẹ ni onyẹ ọwụlẹ ihiẹn ụnụ hụn d'e ru mgbe nwa nke ịhịan ghagụụ ọnwụn lihi.”


imẹ ẹ kẹ ndụn rị; ndụn hụ wụ ukpẹ ịhịan ile.


jesu lẹ ụmụ-azụụn a nọ pụ, jẹnmẹ mkpẹnrẹn iyi galili; igunrun bugbu enwẹn ẹ ọda nọ gha galili sọnmẹ ẹ.


kị haịn ụnụ gilẹni a ghọta ihiẹn m rị e ku? ụnụ arị a ghọta makẹni ụnụ asanị ẹka nabanhan oku m.


ọ nọ jụ wẹ, sị, “ogbe brẹdi ole kẹ ọnụ nwọn?” wẹ nọ za, sị, “ẹsa.”


ya jesu nọ jẹnmẹzi mkpẹnrẹn mirin galili. igunrun ịhịan nọ fihunmẹ ẹ, ọ nọ kuzi wẹ.


ụnụ a mụ ihiẹn ndị rị imẹ ẹkụkwọ-nsọ a mụkẹnmẹ, makẹni ụnụ ro ni uwẹ kẹ ụnụ e gi nwọn ndụn-itẹbitẹ; bụ ẹhụhụọ-nsọ rị a shịanị m ẹri,


ogẹn wẹ gi hụn jesu azụụn “ohimin” hụ hụn-ẹbọ, wẹ nọ sị a, “onyẹ-nkuzi, elee ogẹn k'i gi pụha ebeni?”


kanị, jizọsị nọ jụgbọ eje-mmọn hụ, sị a, “kpumẹ ọnụ; gha imẹ ẹ pụha!”


makẹni onyẹ osolobuẹ zihẹ k'ọ wụ, oku osolobuẹ k'ọ rị e ku, makẹni osolobuẹ e yehọdụ n'a mmọn-nsọ.


ndị ụnakpa ụlọ-nsọ hụ nọ za, sị, “o nwọnni onyẹ kutu oku kẹ okẹnnyẹni!”


ogẹn hụ, igunrun ọzọ hi-ogbe nọ gbakikomẹ; o mẹgụụ, makẹni ihiẹn wẹ sikọ d'e ri arịa, jizọsị nọ kpọ ụmụ-azụụn a, sị wẹ,


ọ nọ sị wẹ, “elee hụn kẹ iwu kwadọn nị wẹ e mẹ ụhụọhịn izu-ikẹn? imẹ ịhịan ihiẹn rị mma ra imẹ ịhịan eje-ihiẹn? ịzụọ ịhịan ra igbun'ẹ?” kanị a gba w'a nkịntịn.


“asa m ẹka gi ikẹn m mẹ ihiẹn ọwụlẹ. m'a han eṅẹn kẹ osolobuẹ dọn gwa m—'ya wụ nị ezigbo eṅẹn kẹ m'a han, makẹni arị m e mẹ uche m, kalẹ uche onyẹ hụn zihẹ ni m.


wẹ nọ za, sị, “ị wụzịdẹ onyẹ galili ra? mụ ẹkụkwọ-nsọ n'ị marịn nị onyẹ-amụma ara gha galili bịa.”


ogẹn wẹ gi nụ oku ndịnị, ndị hụ imẹ igunrun hụ nọ sị, “ezioku, ọnwan wụ onyẹ-amụma hụ pụ-ichẹn.”


makẹni ọ nụgụọ banyeni jizọsị, ọ nọ gha azụụn nọkunmẹ jizọsị imẹ igunrun hụ, mẹtụ ẹkwa a ẹka;


ẹlẹ hụn onyẹ ọwụlẹ e gi gwa a kẹ ịhịan nọ, makẹni 'ya lẹ enwẹn ẹ a marịngụọ ihiẹn rị imẹ ịhịan.


“mmẹ wụ ezigbo onyẹ-ndu atụnrụn. ezigbo onyẹ-ndu atụnrụn gi ufiri atụnrụn e ye ndụn a.


ndị nẹdi ẹnyi kanị ri mana imẹ atụ; ya kẹ wẹ de imẹ ẹkụkwọ-nsọ, sị, ‘o ye wẹ brẹdi gha elu-igwee bịa ri.’ ”


ogẹn jizọsị gi hụn natanẹlụ k'ọ lala ebe ọ rị, ọ nọ sị, “ọnwan wụchanrịn onyẹ izrẹlụ hụn nwọnlẹni ẹro!”


wẹ nọlẹni gwa onyẹ ọwụlẹ, kanị wẹ sụọ nọdị, wẹ hụ e ku ẹ, a jụ ihiẹn “ịgha ọnwụn lihi” wụ.


jizọsị nọ za wẹ, sị, “a rụnghọsịgụọ m ụnụ ọrụn-ọma bu ọda gha ẹka nẹdi m bịa: elee hụn imẹ wẹ kẹ ụnụ jẹnkọ d'e gini ufiri ẹ ma m ọmụma?”


okẹnnyẹ hụ emu rị a kụ nọ za, sị, “di-ọkpa, enwọn m onyẹ e bu m e che imẹ mirinni ogẹn ọwụlẹ wẹ gi mẹhunmẹ ẹ; m chọ nị m banye imẹ ẹ, onyẹ ọzọ e bu m ụzọ banye.”


wẹ nọ wẹhẹ ni jesu nwata hụ. hụn eje-mmọn hụ gihụ hụn jesu, ọ nọ dọma nwata hụ, nwata hụ nọ dan alị, kperemẹ, ụfọfọ a gbọma a ọnụ.


o ku ihiẹnni makẹni jesu a sịgụọl'a, “ịyụ wụ eje-mmọn, gha imẹ okẹnnyẹ ahụn pụha!”


o nwọn ndị-nkuzi iwu nọdịsọnmẹ alị ebahụn, wẹ hụ e ro ihiẹnni imẹ obi wẹ, a sị,


jizọsị gi ọnwan e ku oku mmọn-nsọ hụn ndị kwerini n'ẹ jẹnkọ d'e nwẹhẹn. w'e ke ye wẹ mmọn-nsọ ogẹn hụ makẹni jesu e ke banye ọghọ a.


kanị aghọtanị wẹ ihiẹn ọ rị e ku, bụ egun anịnị wẹ jụ a ụtaa.


ọ wahunmẹ ikpẹkpẹ lẹ elu ugu rịsọnmẹ ebẹhụ, e yi oro, e gi ọmụma a dọkịka enwẹn ẹ ẹhụ, kẹ ukinkin kẹ efinnaị.


natanẹlụ nọ sị, “onyẹ-nkuzi, eziẹ ịyụ wụ nwa osolobuẹ; ịyụ wụ eze ndị izrẹlụ!”


ogẹn o gi banye imẹ ụlọ, ọ nọ sị wẹ, “kị wụ isusuni? kị ọnụ rị a kwannị? nwata ahụn a nwụnhụnnị, ọ rịhụ ụran!”


ufere e fesi ebe ọwụlẹ ọ chọ—ụnụ a nụ ụzụn a, kanị ụnụ ara marịn ebe ọ gha a bịa mọbụ ebe o fekọ—ẹrịra k'ọ rị ebe onyẹ ọwụlẹ mmọn osolobuẹ mụ rị.


ọ sị wẹ, “gọn ni ntịn, ẹnyi jẹnkọ jerusalẹm; wẹ sikọ d'e we nwa nke ịhịan che ẹka ndị-isi nchụ-ẹjan lẹ ndị-nkuzi iwu. wẹ sikọ d'a ma a ikpe-ọnwụn, w'ẹ ye ndị wụlẹni ndị ju.


jizọsị nọ sị a, “okpoho, hatu m ye nụ, ogẹn m e ke ru.”


elee hụn ka nfe: ịsị onyẹ-ọrọnị, ‘a gbagharịgụọ wẹ i njọ ị’—ra ịsị a, ‘lihi ọtọ, heri ute i n'ị jẹnmẹ ijẹn?’


anịlẹ ni ọnwan tụ ụnụ ẹnya, makẹni ogẹn lala hụn ndị ile rị imẹ ili jẹnkọ d'e gi nụ olu ẹ


makẹni y'a lụpụgụọ di isẹn, bụ okẹnnyẹ hụn ịyụ lẹ 'ya rị nwan ẹlẹ di i; ezioku k'i ku!”


ọ nọ sị wẹ, “bịa nị d'e lee ẹ.” wẹ nọ jẹn d'a hụn ebe o bi; ihiẹn rịkẹ ọkụlọkụ ẹnọ efinnaị rị a kụ ogẹn hụ; wẹ nọ du ẹ nọdịchanrịn ụhụọhịn hụ.


imẹ iwu ụnụ, wẹ de ẹ nị ẹri mmadụ ẹbụọ kẹ wẹ gi e dọn.


o yegụọ nwa a ikẹn n'o kin ịhịan ile ikpe—makẹni ịya wụ nwa nke ịhịan.


ogẹn jizọsị gi gi ụgbọ-mirin fetugụzị mirin ahụn, kinhẹnzi azụụn hụn-ẹbọ, igunrun hi-ogbe nọ fihunmẹ ẹ mkpẹnrẹn mirin ebahụn.


e te marịn m'a, kanị m rị e gi mirin e mẹ mirin-chuku kẹni ndị izrẹlụ marịn a.’ ”


ndị bu ọda nọ bịa d'e kunrun ẹ, wẹ hụ a sị, “jọnụ a rụnnị ọrụn-atụmẹnya kaka akpụ-ohu, kanị, ihiẹn ile jọnụ ku banyeni okẹnnyẹni wụ ezioku.”


ndị ọzọ sị, “ọnwan wụ kraịstị, onyẹ hụ osolobuẹ tumẹ!” kanị ndị hụ imẹ wẹ sị, “kraịstị k'a ghadẹ nwan galili bịa ra?!


jesu nọ weri ogbe brẹdi ndị hụ, o yegụụ osolobuẹ ekele, ọ nọ keni ndị nọdị alị 'ya; ọ nọ mẹmẹzi azụn ẹrịra, wẹ nọ ri kẹ wẹ chọ.


ogẹn uwẹ iri họdụnị gi nwan nụ a, wẹ nọ bumẹni jemisi lẹ jọnụ olulu.


jọnụ nọ za wẹ, sị, “m gi mirin mmaka e mẹ mirin-chuku, kanị o nwọn onyẹ rị imẹ ụnụ hụn ụnụ marịnlẹni.


ọ nọ jụ wẹ kẹ ẹlẹ ogẹn k'o gi rịma mma. wẹ nọ sị a, “ọkụlọkụ ohu efinnaị ụnyanhụn kẹ ẹhụ-ọkụn hụ gi hapụ a.”


ụmụ-azụụn a nyanhannị weri brẹdi; ogbe ohu sụọ kẹ wẹ gi imẹ ụgbọ-mirin ebẹhụ.


“makẹni osolobuẹ nwẹ ihiẹn-ọsụsụọ jẹnni ndị rị ụwa ọda-ọda, 'ya haịn o gi ye akpụ nwa ohu o nwẹ, kẹn'ọ wụrụ nị onyẹ ọwụlẹ hụn kwerini n'ẹ alakọ iwi, kama o nwọn ndụn itẹbitẹ.


ogẹn wẹ gi hụn a k'o jẹnkọ ijẹn elu mirin, wẹ ro ni onyẹ-mmọn rọ, 'ya wẹ nọ yi oro —


ogẹn jizọsị gi banyegụụ imẹ ụlọ, ụmụ-azụụn a nọ jụ a ebe ya lẹ wẹ sụọ rị a, sị, “kị haịn ẹnyi gilẹni saẹka chụpụ a?”


ọ nọ hụn a n'ọ rị a fụ wẹ ọrụn ịnyanshi ihun makẹlẹ ufere rị e bukin wẹ azụụn. ihiẹn rịkẹ ọkụlọkụ ẹtọ ụtụntụn, ọ nọ jẹnhẹn ijẹn elu mirin d'e kunrun wẹ. o te k'a ghafe wẹ.


ya ọ nọ sị okẹnnyẹ hụ ẹka nwụnhụn, “pụha ihun ebeni.”


kanị jizọsị nọ sị wẹ, “ufiri nị obi ụnụ e zekẹ k'o gi deni ụnụ iwuni,


o nwọn ogẹn ụmụ-azụụn jọnụ lẹ ndị itu-farisi gi rị e bu ọnụ. wẹ nọ bịa d'a jụ jesu, sị, “kị haịn ụmụ-azụụn jọnụ lẹ ụmụ-azụụn ndị itu-farisi gi e bu ọnụ, bụ ụmụ-azụụn ị a ra bu?”


ọ sanị ẹka rụn ọrụn-atụmẹnya ebẹhụ, karị ndị bulẹni ọda emu rị a kụ o bu ẹka kwasị zụọ.


okpoho hụ nọ sị a, “di-ọkpa, a hụnọlẹ m'a nị ị wụ onyẹ-amụma.


jesu nọ za, sị, “ọsụọn'a nị m shịa nị enwẹn m ẹri, ẹri m furu wẹ gi dọn, makẹlẹ a marịnghọ m ebe m gha bịa lẹ ebe m jẹnkọ. ụnụ amarịn ebe m gha bịa mọbụ ebe m jẹnkọ.


ẹnyi a marịnghọ nị osolobuẹ gwa mozizi oku, kanị nke okẹnnyẹni, ẹnyi amarịndẹ ebe ọ gha bịa!”


eki e fọn, ọ nọ hụn jizọsị k'ọ lala ebe ọ rị, jọnụ nọ sị, “lee n'ẹ! ọnwan wụ nwa-ebulu osolobuẹ hụn e wepụ njọ ụwa!


hẹrọdụ ku ẹnịna makẹni hẹrọdụ lẹ enwẹn ẹ zi wẹ d'a nwụnrụn jọnụ, kẹn ẹ ẹgbụn, kpọkin ẹ ye ụlọ-ngan, makẹ ufiri hẹrọdịasị nwunyẹ nwẹnẹ hẹrọdụ wụ filipu, hụn hẹrọdụ jẹn d'a lụma;


kanị, nị m ghọsị ọnụ nị nwa nke ịhịan nwọn ikẹn o gi a gbagharị njọ elu-ụwa.” ọ nọ sị onyẹ-ọrọ hụ,


jizọsị nọ za wẹ, sị, “edẹnwịnnwịnzịlẹ ni.


jesu nọ sị, “m bịa ụwanị d'a han eṅẹn, kẹni ndị ẹnya-ishi leghama ụzọ, ndị hụn e legha ụzọ a wụrụ ndị ẹnya-ishi.”


ọ nọ kpọ ụmụ-azụụn a mmẹbụọ hụ, zipụ wẹ mmadụ ẹbụọ-ẹbụọ, ye wẹ ikẹn w'e gi a chụpụ eje-mmọn.


m nwọn onyẹ ọzọ hụn a shịa nị m ẹri. a marịnghọ m nị ẹri ọ shịa nị m wụ ezioku.


jesu lẹ ụmụ-azụụn a rị ụzọ hụn wẹ gi jẹnkọ jerusalẹm. jizọsị rị wẹ ihun, ọ hụ a tụ ụmụ-azụụn a ẹnya; egun hụ a tụ ndị hụn sọnkọnị wẹ. jizọsị nọ werizi uwẹ mmẹbụọ si ụsụọ, gwama wẹ ihiẹn jẹnkọ d'e mẹn'ẹ;


esọnkọ wẹ onyẹ wẹ marịnlẹni, kama, w'a gban'a ọsọ, makẹni amarịn wẹ olu ẹ.”


ndị hụ nọ nọdịsọnmẹ ọkụdụ-ọkụdụ: ndị hụ imẹ wẹ madụ ọgụn-isẹn, ọgụn-isẹn, ndị hụ imẹ wẹ iri-kwasị-ọgụnnaị, iri-kwasị-ọgụnnaị.


kanị ụlọ-nsọ jesu rị e ku oku ẹ wụ ẹhụ a.


omikẹn ẹ nọ mẹ jizọsị, ọ nọ tịnpụ ẹka mẹtụ a, sị a, “a chọghọ m! dịnhịn, n'ị rị ọchan!”


o nwọnni ihiẹn a banye imẹ ịhịan hụn e mẹrụn'a. kama, ihiẹn gha imẹ ịhịan pụha wụ ihiẹn e mẹrụn'a.”


saịmọnụ wụ pita nọ za a, sị, “di-nwọnni-ẹnyi, onyẹ kẹ ẹnyi jẹnburukọ? ịyụ nwọn oku ndị e ye ndụn itẹbitẹ.


y'a marịnghọ ihiẹn iwu ku: ‘egbulẹ ọchụ; aghẹrẹlẹ, ezunlẹ ohin; ebuokinlẹ ịhịan ọnụ; atụnarịnlẹ ịhịan ihiẹn ẹ, gbaye nẹdi i lẹ nnẹ i.’ ”


jizọsị nọ sị a, “jẹn d'a kpọ di i, y'e kinhẹn azụụn.”


ozigbo, okpoho ohu eje-mmọn rị imẹ nwa-a-okpoho nọ nụ banyen'ẹ, 'ya okpoho hụ nọ bịa d'e gbun'ẹ osekpu.


ozigbo, nẹdi nwata hụ nọ dankpọpụ ẹkwan, sị, “e kwerighọ m, ye ni m ẹka ebe m nọlẹni nwẹ okukwe!”


jizọsị nọ za wẹ, sị, “nị ndị bịa agbamẹhụhụọ bu ọnụ ebe okẹnnyẹ rị a gba ẹkụkwọ rị imẹ igunrun wẹ? mba nụ! ebe wẹ lẹ okẹnnyẹ hụ rị a gba ẹhụhụọ rị, ebukọ wẹ ọnụ.


ogẹn jesu gi rị a kuzi imẹ ụlọ-nsọ, ọ nọ weshi olu elu, sị, “eziẹ, ụnụ a marịngụọ m, marịnzịkwọ ebe m gha bịa! kanị, egini m ihiẹn ẹka m bịa; onyẹ hụn zihẹ ni m furu wẹ gi dọn ẹnya—'ya kẹ ụnụ marịnlẹni!


ozigbo, jesu nọ marịn nị ikẹn a ghaọlẹ imẹ ẹ pụ, o gbehutọ imẹ igunrun hụ, sị, “onyẹ mẹtụ ẹkwa m ẹka?”


ogẹn igunrun hụ ile gi hụn jizọsị, ọ tụ wẹ ẹnya ọda-ọda, wẹ nọ gbaburu ẹ d'e kele ẹ.


pita nọ sị a, “lee ẹ, ẹnyi a latọgụọ ihiẹn ile sọnmẹ i.”


jesu nọ za, sị, “ezioku kẹ m rị a gwa ị, mmanị wẹ mụdọnzi ịhịan, ọ saẹka hụn alị-eze osolobuẹ.”


ndị hụ imẹ wẹ sị, “ẹlaịja rọ.” ndị ọzọ sị, “onyẹ-amụma rọ—rịkẹ ndị-amụma mbụ.”


ụnụ e zigụọ wẹ jẹnni jọnụ, ọ shịagụọ ẹri wụ ezioku.


wẹ nọ za a, sị, “ẹnyi wụ ụmụ ebraham, ẹnyi awụtuni igbọn onyẹ ọwụlẹ. k'i rị a sịnị, ‘ụnụ jẹnkọ d'e weri enwẹn ụnụ’?”


omẹni ẹnya ị a haịn ị e mẹ njọ, gụpụ a, ọ ka mma n'i gi ẹnya ohu banye alị-eze osolobuẹ karị nị y'e nwọnghọ ẹnya ẹbụọ, a tụ wẹ i ye ọkụn-mmọn.


ogẹn jizọsị gi hụn a, marịn n'o tegụọ emu hụ kụma a, ọ nọ sị a, “y'a chọghọ n'ị dịnhịn?”


ya wụ, omẹni nwa osolobuẹ mẹ ụnụ weri enwẹn ụnụ, ụnụ jẹnkọ d'e nwọnrin enwẹn ụnụ nke-esi.


jizọsị nọ sị wẹ, “omẹni osolobuẹ wụ nẹdi ụnụ, nkẹ ihiẹn m a sụọ ụnụ, makẹni m gha ebe osolobuẹ rị bịa; ịya mẹ m nwan rị ebeni. ẹlẹ mmẹ gi ihiẹn ẹka m bịa, ịya zihẹ m.


ụmụ-azụụn jọnụ ẹbụọ ahụn a nụ k'o ku ihiẹnni, wẹ nọ sọnmẹ jesu.


ya wẹ nọ rịọma jesu n'ọ gha ẹgbẹrẹ wẹ pụ.


igunrun hi-ogbe hụ e sọn ẹ, makẹni wẹ hụn ọrụn-atụmẹnya ndị ọ rị a rụnnị ndị emu rị a kụ.


m rị a shịanị enwẹn m ẹri; nẹdi m hụn zihẹ ni m rị a shịazịkwọ nị m ẹri.”


ogẹn jesu gi bankọ imẹ ụgbọ, okẹnnyẹ hụ eje-mmọn te rị imẹ ẹ nọ rịọ a n'o sọnmẹ ẹ.


ifiri ihiẹnni o ku, ndị-ndu ndị ju nọ chọkẹnmẹdẹ nị wẹ gbu ẹ. makẹlẹ, ẹlẹ n'ọ dan iwu izu-ikẹn sụọ, kanị, ọ kpọzịkwọ osolobuẹ nẹdi ẹ—gi ọhụn ku nị 'ya lẹ osolobuẹ han.


ya ndị-ndu ndị-ju nọ fihunmẹ ẹ, sị a, “elee ogẹn kẹ y'e kọnmẹru ẹnyi obi elu? omẹni 'yụ wụ kraịstị, onyẹ hụ osolobuẹ tumẹ, gwapụ ẹnyi?”


aghọtanị wẹ ọrụn-atụmẹnya ahụn o gi brẹdi hụ rụn, makẹni obi wẹ ze eze.


okuni nọ tụ ụmụ-azụụn jizọsị ẹnya. kanị jizọsị nọ sịzị wẹ, “ụmụ m, nị alị-eze osolobuẹ fụka ọrụn ọbanye!


ndị itu-farisi nọ jụ wẹ, sị, “e dufiegụọzịdẹ wẹ nwan ụnụ nwẹn ra?


onyẹ imẹ ụnụ sikọ d'a saẹka ghọsị nị m mẹ njọ? o mẹ nwan nị ezioku ke m rị a gwa ụnụ, kị haịn nwan ụnụ gilẹni kweri ihiẹn m rị e ku?


ndị ile rị ụmụ-alị ndị rịsọnmẹ judia lẹ ndị jerusalẹm ile hụ e jẹn d'e kunrun jọnụ, wẹ hụ e kupụha njọ wẹ, ọ hụ e mẹ wẹ mirin-chuku imẹ iyi jọdanị.


kanị ọ nọ sị wẹ, “mmẹ rọ, atụlẹ ni egun!”


makẹni, mozizi sị, ‘gbaye nẹdi i lẹ nnẹ i’, sịzị, ‘onyẹ ọwụlẹ kpari nẹdi ẹ mọbụ nnẹ ẹ, wẹ k'e gburịrị a.’


yiri ni akpụkpọ-ụkụ; ka ewerilẹ ni ẹwo ọzọ che ni hụn ọnụ yi.


nikodimọsị nọ sị a, “nanị kẹ w'a dọn mụdọnzi ịhịan ebe ọ kagụụ ẹgẹdi? nị ịhịan sazị ẹka banye ẹfọ nnẹ ẹ, a mụzị w'a nke mgbe ẹbụọ?”


ya kẹ ndị itu-farisi nọ bịa d'e kunrun jesu, gi ajụjụ shin'ẹ ọnyan, sị a, “iwu ẹnyi e kwerighọ nị okẹnnyẹ kpechan nwunyẹ ẹ?”


ezioku kẹ m rị a gwa ọnụ, onyẹ ọwụlẹ nabanhanlẹni alị-eze chuku nọkẹ nwa-ndu, abanyekọ a.”


jesu nọ jụ ụmụ-azụụn a, sị, “kịnị kẹ ọnụ lẹ wẹ rị a dọ?”


ndị bu ọda ghazịkwọ judia lẹ jerusalẹm lẹ idumịa lẹ azụụn nọkunmẹ taya lẹ sidọnụ bịa. ndịnị bịa makẹni wẹ nụ ihiẹn ile jesu rị e mẹ.


ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, onyẹ ọwụlẹ mẹ ihiẹn m ku ahụnkọ ọnwụn, kaka.”


makẹni egun tụma wẹ kẹ wẹ ile hụn a. jesu nọ kuye ni wẹ oku ozigbo, sị, “mmẹ rọ, atụlẹ ni egun!”


ogẹn jizọsị gi nụ nị a chụpụgụọ w'a, ọ hụn a, ọ nọ sị a, “y'e kwerighọ nị nwa nke ịhịan?”


onyẹ ọwụlẹ chọ n'ọ wụrụ onyẹ ibuzọ imẹ ụnụ jẹnkọ d'a wụrịrị igbọn ọnụ ile —


ndị-ndu ezin ndị hụ nọ gbajẹnmẹ d'a gwa ndị obodo wẹ lẹ ụmụ-alị ndị rị ẹgbẹrẹ hụ ihiẹn mẹni. wẹ ile nọ pụha d'e lee ihiẹn mẹni.


ya wẹ nọ sị a, “elebe kẹ nẹdi i rị?” jesu nọ za, sị, “ụnụ amarịn m, ụnụ amarịnzịkwọ nẹdi m. omẹlẹ ụnụ marịn m amarịn, nkẹ ụnụ a marịnzịkwọ nẹdi m.”


ogẹn wẹ gizi rị imẹ ụlọ, 'ya ụmụ-azụụn a nọ jụzị a oku mkpechannị.


wẹ nọ za a, sị, “o nwẹ ndị sị nị ị wụ ‘jọnụ hụn e mẹ mirin-chuku’ ndị ọzọ sị, ‘ẹlaịja’ ndị ọzọ sị, ‘onyẹ ohu imẹ ndị-amụma mbụ.’ ”


igunrunni amarịn iwu mozizi, ndị wẹ bụ ọnụ kẹ wẹ wụ.”


jesu nọ sị wẹ, “ogbe brẹdi ole kẹ ọnụ gi? jẹn ni d'e lele ẹ.” ogẹn wẹ gi lelegụụ a, wẹ nọ sị a, “ogbe isẹn lẹ azụn ẹbụọ.”


jizọsị nọ kin-azụụn, fetu iyi jọdanị, si ebẹhụ jọnụ nọ mẹ mirin-chuku ogẹn mbụ, ọ nọ nọdị ebẹhụ.


o ru ụzọ-ụtụntụn, o kinhẹnzi ụlọ-nsọ. ndị hụ ile nọ bịa d'e kunrun ẹ, ọ nọ nọdị alị, kuzimẹ wẹ.


jizọsị ghakọ ẹtụ-ụlọ solomọnụ hụn rị ụlọ-nsọ,


ya ọ nọ sị wẹ, “'ya wụ, ụnụ lẹ enwẹn ọnụ aghọtazịkwọnị? ụnụ aghọtanị nị ẹlẹ ihiẹn banye imẹ ịhịan e mẹrụ a?


ogẹn hụ daị, o nwọn okẹnnyẹ ohu eje-mmọn rị imẹ ẹ, hụn rị imẹ ụlọ-ofufe wẹ. okẹnnyẹ hụ nọ yi oro, sị,


ogẹn m gi bebe ni mmadụ ọgụn-iri-kwasị-nnụ-mmẹbụọ ogbe brẹdi isẹn, ụkpalị ole kẹ ifunfun ẹ wẹ rihọdụ jun?” wẹ nọ sị a, “mmẹbụọ.”


ọhọrị rị ebẹhụ a ra nwụn, ọkụn rịn'a ara tinyụn.


mm'e ye wẹ ndụn itẹbitẹ; alakọ wẹ ntikpọ. o nwọnni onyẹ sikọ d'a napụ nị m wẹ.


o jẹnshi ihun ẹkẹrẹ, ọ nọ hụn jemisi lẹ jọnụ, ụmụ zẹbẹdi ebe wẹ rị imẹ ụgbọ-mirin wẹ e dọnzi ọga wẹ.


o ru ogẹn ẹnyasị, ụgbọ e ru etintinnaị mirin ahụn bụ jesu sụọ rị akpakalị.


ya ọ nọ kwọndọn nwata hụ ẹka, sị a, “talita, kum!” 'ya wụ, “nwata okpoho, m sị ị lihi!”


wẹ nọ sị a, “di-ọkpa, yemẹ ẹnyi brẹdini ogẹn ile.”


ịya kẹ onyẹ nche a kpọpụ nị ụzọ; atụnrụn ndị hụ e gọn ntịn olu ẹ. ọ kpọ atụnrụn a ẹfan, o dupụha wẹ.


oziọma jizọs' kraịstị nọkẹ kẹ jọnụ dọn de ẹ.


wẹ nọ za a, sị, “ebraham wụ nẹdi ẹnyi.” jesu nọ sị wẹ, “omẹni eziẹ rọ nị ụnụ wụ ụmụ ebraham, nkẹ ụnụ hụ e mẹ ihiẹn ebraham mẹ.


ya ndị-nkuzi iwu lẹ ndị itu-farisi nọ wẹhẹ okpoho ohu wẹ nwụn ebe ọ rị a zọ-ụkụ-eye-ọfịa. wẹ nọ bu ẹ tumẹ ihun ịhịan ile.


yụ ka jekọpụ nẹdi ẹnyi kanị hụn ye ẹnyi ọmịnị, hụn 'ya lẹ ụmụ a lẹ ihiẹn-uriri ẹ ra mirin rịn'a?”


wẹ nọ jụ ndị mụn'a, sị, “ọnwan wụ nwa ụnụ hụn ụnụ sị nị ụnụ mụ a ẹnya-mpịn? nanị k'o dọn nwan leghama ụzọ?”


oku banyeni jizọsị nọ kebe igunrun ahụn.


onyẹ ohu imẹ igunrun hụ nọ za a, sị, “onyẹ-nkuzi, m wẹhẹ n'i nwa-m-okẹnnyẹ; eje-mmọn hụn ghalẹni a nị a e ku oku rị imẹ ẹ;


wẹ nọ weri onyẹ hụ ẹnya te kpu-ishi jẹnni ndị itu-farisi.


nọkẹ kẹ wẹ dọn de ẹ imẹ ẹhụhụọ azaya onyẹ-amụma, “osolobuẹ sị, ‘lee ẹ, m rị e zi onyẹ-ozi m n'o buru n'i ụzọ, n'ọ kwan'ị ụzọ.’


jesu nọ sịzị wẹ, “alị-eze osolobuẹ nọ kẹ ebe okẹnnyẹ ohu nọ ghịgha mkpụrụ ye alị ugbo,


kẹni onyẹ ọwụlẹ hụn kwerini n'ẹ hụn ụzọ nwọn ndụn itẹbitẹ.”


onyẹ ohu imẹ ụmụ-azụụn ẹbụọnị nụ ihiẹn jọnụ ku sọnmẹ jesu wụ andụrụ nwẹnẹ saịmọnụ pita.


jizọsị nọ dọ wẹ ẹka ntịn, sị wẹ, “elekwọ nị ẹnya! kpachanpụkwọ nị ẹnya makẹ yisti ndị itu-farisi lẹ nke hẹrọdụ.”


ogẹn wẹ gi fetugụụ “ohimin” hụ, e ru wẹ obodo gẹnẹsarẹtị, wẹ nọ limẹ ụgbọ-mirin wẹ ebẹhụ.


nwata okpoho hụ nọ jẹn d'a jụ nnẹ ẹ, sị, “kịnị kẹ m sikọ d'a rịọ?” nnẹ ẹ nọ za a, sị, “isi jọnụ hụn e mẹ mirin-chuku.”


ya ọ nọ lee ẹnya elu-igwee, gi okwọnlụa sị, “ẹfata.” ẹfata wụ “shịapụ”.


ọ nọ bu ụzọ chọjẹn nwẹnẹ ẹ wụ saịmọnụ, sị a, “ẹnyi a hụnọlẹ onyẹ hụ osolobuẹ tumẹ wụ kraịstị.”


ya wẹ nọ mụma jesu ẹmụ. kanị, ogẹn o gi chụpụgụụ wẹ ile ezi, ọ nọ weri nẹdi lẹ nnẹ nwata ahụn lẹ ụmụ-azụụn a ẹtọ ahụn ya lẹ wẹ wị, wẹ ile nọ wịrị banye mmughẹ ebe nwata hụ dinẹ.


jizọsị nọ tẹnhin, jụgbọ ẹbi hụ, sị “ohimin” hụ, “kụsị! mẹ jụụ!” ẹbi ahụn nọ kụsị, ụzọ ile nọ mẹ rajụụ.


ogẹn jesu gi pụkọ, okẹnnyẹ ohu nọ gbaha d'e gbun'ẹ osekpu, sị a, “onyẹ-nkuzi ọma, kị m'e mẹ hụn m'e gi nwẹhẹn ndụn-itẹbitẹ?”


wẹ nọ jụ a, sị, “onyẹ wụ onyẹ hụ sị ị, ‘heri ute i jẹnmẹ ijẹn?’ ”


jesu nọ za, sị, “ẹlẹni okẹnnyẹni mọbụ ndị mụn'a mẹ njọ, kanị wẹ mụ a ẹnya-ishi kẹni ikẹn osolobuẹ hụn ụzọ pụha ifọn imẹ ndụn a.


ogẹn jizọsị gi hụn okukwe wẹ, ọ nọ sị onyẹ hụ ọrọ kinmin, “nwa m, a gbagharịgụọ wẹ i njọ ị.”


ndị ọzọ hụ a sị, “oku ndịnị ẹlẹ oku onyẹ eje-mmọn rị imẹ ẹ. nị eje-mmọn saẹka shịapụ ẹnya onyẹ ẹnya-ishi?”


ihiẹn m sụọ nẹdi m makẹni m rị e we ndụn m e ye kẹni m werizi ẹ.


kanị ẹnyi a marịnghọ ebe okẹnnyẹni gha bịa; ogẹn kraịstị jẹnkọ d'e gi bịa, o nwọnni onyẹ jẹnkọ d'a marịn ebe ọ gha bịa.”


ozigbo, okẹnnyẹ ahụn nọ dịnhịn; ọ nọ buru ute ẹ, jẹnmẹ ijẹn. ụhụọhịn ahụn wụ ụhụọhịn izu-ikẹn.


jizọsị nọ jẹn d'e kunrun ẹ, kwọndọn ẹ ẹka, weli ẹ enu, ẹhịụ ọkụn hụ nọ hapụ a; ọ nọ lemẹ wẹ ọbịa.


ya lẹ ụmụ-azụụn a nọ banye ụgbọ-mirin ozigbo si ẹgbẹrẹ damanuta.


eze wụ hẹrọdụ nọ nụ ihiẹn ndịnị jesu rị e mẹ—makẹni ẹfan jesu a kpọgbarịọlẹ. o nwẹ ndị rị a sị, “jọnụ hụn e mẹ mirin-chuku rọ, ọ ghagụọ ọnwụn lihi, 'ya haịn o gi nwẹ ikẹn o gi a rụn ọrụn-atụmẹnya ndịnị.”


wẹ jẹnkọ d'a kpa a ye ẹmụ, jụ a ẹsọn, fịan a mkpịnsịn, gbu ẹ; kanị hụn m'ẹ akp'ọhịn ẹtọ o k'e lihi.”


kị ụnụ jẹnkọ d'e mẹzi nwan omẹni ụnụ a hụn nwa nke ịhịan k'o lakọ elu-igwee ebe ọ rị mbụ?


ya olu nọ gha elu-igwee sị, “ịyụ wụ ezi nwa m; ihiẹn i a sụọka m.”


jizọsị nọ sịzị ndị ahụn o te rị a kuzi, “mmẹ wụ ukpẹ ụwa. onyẹ ọwụlẹ hụn rị e sọnni m aghakọ imẹ ishi, kama, o sikọ d'e nwọn ukpẹ hụ hụn e ye ndụn.”


ẹlẹ ụnụ a sị, ‘ọ họdụ ifọn ẹnọ nị ogẹn wẹ gi a ghọ ihiẹn-ugbo ru?’ kanị m rị a gwa ụnụ, lehunmẹ ni ẹnya ebe ụnụ rị nị ụnụ hụn nị ihiẹn-ugbo a kagụọlẹ hụn w'a ghọ.


ọ gbakẹnmẹ eje-mmọn ndị hụ mkpịnsịn-ẹka, sị wẹ ekukwọlẹ onyẹ ọ wụ.


ẹnyi e kwerighọ, marịnzịkwọ, nị ịyụ wụ onyẹ-nsọ osolobuẹ.”


kanị jizọsị ebuni enwẹn ẹ ye wẹ, makẹni ọ marịngụọ kẹ ịhịan ile nọ.


onyẹ hụ gha ọnụmụzọ banye, 'ya wụ onyẹ-ndu atụnrụn ndị hụ.


jizọsị nọ za wẹ, sị, “ụnụ gha ibe alị bịa, kalẹ m gha elu bịa. ụnụ wụ nke ụwanị, kanị ẹlẹ m nke ụwanị.


ya jesu nọ lihi ọtọ, sị a, “okpoho, elebe kẹ wẹ rị? o nwọnni onyẹ ma ị ikpe?”


kanị, okẹnnyẹni a ghagụụ ebahụn pụ, ọ nọ kusọnmẹdẹ ihiẹnni ebe ile. o kukẹnmẹ ihiẹnni, nke wụ nị jesu asazịnị ẹka pụha imẹ obodo ebe ịhịan a nọ hụn a, kama, ọ ghasọnmẹ azụụn ịhịan bilẹni, kanị wẹ hụzịkwọ a gha ebe ile a bịa ebahụn d'e kunrun ẹ.


kanị, ụnụ sị nị onyẹ sịhụ nẹdi ẹ mọbụ nnẹ ẹ, ‘e wegụọ m ihiẹn nkẹ m'e ye i ye osolobuẹ oyiye,’


okẹnnyẹ hụ nọ sị jesu, “onyẹ-nkuzi, m hụ e dọnmẹ iwu ndịnị ile kete m'a marịnlẹ ihiẹn”


ẹlẹ ịhịan mụ wẹ; egini wẹ uche ịhịan mụ wẹ, o nwọnni okẹnnyẹ ọwụlẹ han wẹ mụ wẹ, kama, osolobuẹ mụ wẹ.


ya wẹ nọ chọ nị wẹ nwụnrụn a; kanị o nwọnni onyẹ mẹtụ a ẹka, makẹni ogẹn ẹ e ke ru.


“m sị ị, lihi ọtọ, heri ute i, lama iwe i!”


okpoho hụ nọ sị a, “enwọn m di.” jesu nọ sị a, “ezioku kẹ i ku ebe ị nọ sị, ‘enwọn m di’,


ya okpoho hụ nọ la ite mirin ẹ tọ, kin-azụụn si imẹ obodo; ọ nọ sị ndị rịn'a,


ya jizọsị nọ kpọzụnhan wẹ ebe ọ rị, gi ilu gwa wẹ oku, sị, “nanị kẹ ekwensụ a dọn chụpụ ekwensụ?”


ọ nọ sị, “okẹnnyẹ hụ w'a kpọ jizọsị/jesu mẹmẹ ụrụa gi ẹ te m ẹnya, ọ nọ sị m, ‘jẹn silụam d'e fin ihun.’ 'ya m nọ jẹnmẹ d'e fin ihun, m nọ leghama ụzọ!”


jizọsị nọ sị a, “y'e kweriọlẹ makẹni m gwa ị hụ nị m hụn ị okpuru osisi figi?! ị jẹnkọ d'a hụn ihiẹn ndị ka ọnwan!”


o nwọn ndị rị e wẹhẹ ni jesu ụmụẹka n'o mẹtụ wẹ ẹka, kanị ụmụ-azụụn a nọ jụgbọ ndị hụ wẹhẹni wẹ.


ọ nọ zi onyẹ-agha imẹ ndị rị e dun'ẹ e che ẹ nche jẹn d'e behẹ isi jọnụ. onyẹ-agha hụ nọ jẹn imẹ ụlọ-ngan, bepụ jọnụ isi.


yụ ka nẹdi ẹnyi wụ ebraham hụn nwụnnị lẹ ndị-amụma ndị nwụnzịkwọ ọnwụn? onyẹ k'i ro nị 'ya kẹ ị wụ?”


o wepụhagụụ wẹ ile wụ ndị nke ẹ, o buruni wẹ ụzọ; atụnrụn ndị hụ e sọn ẹ makẹni wẹ marịn olu ẹ.


ya ọ nọ sị wẹ, “ụnụ e ke ghọtakwọ nwan?”


ndị bu ọda imẹ ụmụ-azụụn a a nụ ihiẹnni, wẹ nọ sị, “okuni e zekẹkwọ! onyẹ sikọ d'a saẹka nabanhan a?”


jizọsị nọ gha ebẹhụ buli, shi ẹgbẹrẹ taya. ọ nọ banye imẹ ụlọ ohu; o te chọnị nị onyẹ ọwụlẹ marịn n'ọ rị ebahụn, kanị ọ sanị ẹka zueri.


kanị a marịnghọ m ndị ụnụ wụ, nị ihiẹn osolobuẹ a ra sụọ ụnụ.


olu onyẹ ohu rị a han imẹ atụ, a sị, ‘kwa nị nị di-nwọnni-ẹnyi ụzọ; mẹmẹ ni ụzọ a n'o zinrin!’ ”


onyẹ ohu w'a kpọ jaịrọsị, hụn wụ onyẹ ohu imẹ ndị-isi ụlọ-ofufe nọ bịa; ogẹn o gi hụn jesu, 'ya ọ nọ dannị jesu alị;


ndị samerịa bu ọda wụ ndị obodo hụ nọ kwerini jesu makẹni okpoho hụ sị, “ọ gwa m ihiẹn ile m mẹ!”


jesu nọ sị, “ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, o nwọnni onyẹ hụn o mẹni o gigụọ ufiri mmẹ lẹ oziọma natọ ụlọ, mọbụ umunẹ-ẹ-ikẹnnyẹ mọbụ umunẹ-ẹ-ikpoho, mọbụ nnẹ ẹ mọbụ nẹdi ẹ mọbụ ụmụ a mọbụ alị o nwọn,


ogẹn wẹ gi tụtụkomẹgụụ brẹdi lẹ azụn wẹ rihọdụ, o jun ụkpalị mmẹbụọ.


kanị, jesu nọ sụn okẹn udẹn, sị, “kị haịn ndị agbọnị gi a chọ ahịma? ezioku kẹ m rị a gwa ọnụ, o nwọnni ahịma ọwụlẹ wẹ jẹnkọ d'a ghọsị agbọnị!”


omẹgụụ, jesu nọ ghagbarị imẹ galili, latọgụụ judia; o jẹnhunmẹni imẹ judia, makẹni ndị-ndu ndị ju rị a chọ nị wẹ gbu ẹ.


ụhụọhịn izu-ikẹn ohu, jesu ghakọ imẹ ugbo ọka witi, ebe wẹ ghakọ imẹ ugbo hụ, 'ya ụmụ-azụụn a nọ ghọrịma ọka-witi.


ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, ogẹn lala—o rụgụọdẹ nwan—hụn ndị nwụnnị sikọ d'e gi nụ olu nwa osolobuẹ; ndị nụn'a jẹnkọ d'a rị ndụn.


wẹ hụ a sị, “ẹlẹ jesu nwa josẹfụ wụ ọnwan—hụn ẹnyi marịn ndị mụn'a? nanị k'o dọn nwan a sị, ‘m gha elu-igwee bịa?’ ”


jesu nọ zụọ ndị bu ọda emu ichẹn-ichẹn rị a kụ, chụpụsọnmẹ eje-mmọn bu ọda, ọ nịnị eje-mmọn ndị hụ ku oku makẹni a marịngụọ wẹ onyẹ ọ wụ.


okpoho hụ nọ sị a, “di-ọkpa, ye m nwan mirin hụ amamgbe ẹgụn-mirin gha a gụnzị m mọbụ a bịamazị m ebeni d'a dọ mirin.”


jizọsị nọ sị wẹ, “sọnmẹ ni m, m sikọ d'e mẹ ọnụ wụrụ ndị a kụha ịhịan rịkẹ azụn.”


onyẹ ọwụlẹ hụn kwerini ni m, ya ra; o sikọ d'a rị n'a kẹ ẹhụhụọ-nsọ dọn ku: ‘mirin hụn e ye ndụn jẹnkọ d'a gha imẹ ẹ e hupụha kẹ iyi.’ ”


ọnụ e bu iwu osolobuẹ che ụsụọ, kwọnkẹnmẹ omẹnalị ịhịan.”


jizọsị nọ sị ndị ju hụn kwerini n'ẹ, “omẹni ụnụ e sọn nkuzi m, 'ya wụ ụnụ wụ ụmụ-azụụn m nke-esi.


y'a tụlẹ i ẹnya nị m sị nị wẹ sikọ d'a mụdọnzirịrị ụnụ.”


nọ jụ a, sị, “kị haịn nwan i gi e mẹ mirin-chuku mbụnị y'ẹlẹ mezaya mọbụ ẹlaịja mọbụ onyẹ-amụma hụ pụ-ichẹn?”


ndị bu ọda imẹ wẹ hụ a sị, “eje-mmọn rị imẹ ẹ; ẹra rị a pụ a! kẹ ẹnyi rị e gọnn'ẹ ntịn?”


kanị ọ nọ sị wẹ, “m nwọn ihiẹn-oriri m'e ri hụn ụnụ marịnlẹni.”


o mẹgụọ nwan kẹ wẹ dọn e ku, ‘onyẹ ọzọ a kụn, onyẹ ọzọ a ghọ.’ ”


nnẹ ẹ nọ sị ndị rị e jẹn ozi, “ihiẹn ọwụlẹ ọ sị ụnụ mẹ, ụnụ e mẹ.”


ọwụlẹ okẹnnyẹni ẹlẹ nke osolobuẹ, o ke sa ẹka mẹ ihiẹn ọwụlẹ.”


eziẹ, ẹrịra chuku-nẹdi dọn e weli ndị nwụnnị we ndụn ye wẹ kẹ nwa a dọnzịkwọ e we ndụn e ye ndị nwa a chọ n'o ye.


jesu nọ kuzimẹ ụmụ-azụụn a, nị, nwa nke ịhịan jẹnkọ d'a ta okẹn afụnfụn rị ichẹn-ichẹn, ndị-isi lẹ ndị-isi nchụ-ẹjan lẹ ndị-nkuzi iwu sikọ d'a jụ a tọ. wẹ jẹnkọ d'e gbu ẹ; kanị, hụn m'ẹ akpụ-ụhụọhịn ẹtọ, o jẹnkọ d'a gha ọnwụn lihi.


ogẹn ndị samerịa gi nwan bịa d'e kunrun jesu, wẹ nọ rịọ a n'o sọn wẹ nọdị. 'ya ọ nọ sọn wẹ nọdị akp'ọhịn ẹbụọ.


nanị kẹ ụnụ gi rị a sị nị, mmẹ, hụn chuku-nẹdi dọn nsọ zihẹ imẹ ụwa, rị e ku arụ, makẹni m sị, ‘m wụ nwa osolobuẹ’?


makẹni, onyẹ hụn nwẹni kẹ wẹ sikọ d'e yecheni; kalẹ onyẹ hụn nwọnlẹni a napụdẹ w'a kẹ hụn o nwẹ.”


o nwọn okẹnnyẹ ohu osolobuẹ zihẹ; ẹfan a wụ jọnụ.


ozigbo wẹ gha imẹ ụgbọ-mirin pụha, ndị rị ebẹhụ nọ marịn nị jesu rọ.


ọ nọ gi ilu kuzi wẹ ihiẹn bu ọda. imẹ nkuzi ẹ, ọ sị wẹ,


onyẹ ohu imẹ ụmụ-azụụn jesu w'a kpọ andụrụ, hụn wụ nwẹnẹ saịmọn' pita, nọ sị a,


omẹgụụ, jesu nọ kin-azụụn si jerusalẹm makẹni o nwọn mmẹmmẹ ndị ju rịnị.


jizọsị nọzị gwa wẹ, sị, “m jẹnkọ d'a pụ; ụnụ sikọ d'a chọ m—kanị ụnụ jẹnkọ d'a nwụntọ imẹ njọ ụnụ. ụnụ asakọ ẹka bịa ebe m jẹnkọ.”


“o nwọn nwata-okẹnnyẹ bu ogbe brẹdi isẹn wẹ gi ọka bali mẹmẹ lẹ azụn ẹbụọ ebeni; kalẹ, ebe wẹ sikọ d'a pụ igunrunni?”


makẹni ihiẹn nwa a a sụọ chuku-nẹdi, ọ ghọsị nwa a ihiẹn 'ya lẹ enwẹn ẹ rị a rụn. o jẹnkọ d'e ye ẹ ikẹn gi rụn ọrụn kadẹ ndịnị wẹ rụn kẹni ọ tụ ụnụ ẹnya.


oziọma jesu kristi lẹkẹ kẹ makị dọn de ẹ.


ọhọrị rị ebahụn a ra nwụn, ọkụn rịn'a ara tinyụn.


ọ sị wẹ, ụnụ jẹnkọnị, ewerilẹ ni ihiẹn ọwụlẹ karị ọkpọ: ewerilẹ ni ihiẹn-oriri mọbụ egho, ebulẹ ni ẹkpa.


makẹni uche nẹdi m wụ nị onyẹ ọwụlẹ hụn hụn nwa, kweri n'ẹ, jẹnkọ d'e nwọn ndụn itẹbitẹ; m sikọ d'e weli ẹ ụhụọhịn-ikpazụụn.


ọmị jekọpụ rị ebẹhụ; ndụn gụụ jesu makẹ ijẹn o jẹn; otudẹni, ọ nọ nọdị alị ẹhụ ọmị hụ.


o ru ụzọ-ụtụntụn, ebe eki kelẹni fọnchanpụ, ọ nọ zọpụ ẹgwa, jẹnmẹ ebe ịhịan rịlẹni, ọ nọ nọ ebẹhụ mẹmẹ ekpere.


ọnụ nwẹ ẹnya bụ ụnụ a ra gi ẹ legha ụzọ? ụnụ nwẹ ntịn bụ ọnụ a ra gi wẹ nụ ihiẹn? ụnụ a nyanhannị?


ogẹn o gi rị e ku ihiẹn ndịnị wẹ, ndị bu ọda nọ kweri.


onyẹ ọwụlẹ hụn wụ nke osolobuẹ e gi oku osolobuẹ e dọn. ihiẹn haịn ụnụ gilẹni e gi oku osolobuẹ e dọn wụ nị ụnụ ẹlẹ nke osolobuẹ.”


ogẹn wẹ gi tọ a jụ a, o nọ lihi ọtọ, sị wẹ, “onyẹ ọwụlẹ imẹ ụnụ mẹtulẹni njọ, 'ya bu ụzọ ma a ọmụma.”


ndị bu ọda hụn wẹ kẹ wẹ jẹnkọ, wẹ nọ marịn nị uwẹ rọ, ya wẹ nọ gha obodo rị ichẹn-ichẹn weri ụkụ gbama ọsọ, buni wẹ ụzọ ru ebahụn.


ọ nọ sị wẹ, “a gwagụọ m ụnụ, kanị ụnụ egini ẹ dọn; kị haịn ụnụ gi a chọ nị ụnụ nụzị a? ụnụ chọzikwọ nị ụnụ wụrụ ụmụ-azụụn a?”


oku ẹ arị imẹ ndụn ụnụ, makẹni ụnụ ekwerini ni onyẹ hụn o zihẹ.


m'e ku ihiẹn m hụn ebe nẹdi m rị, kalẹ ụnụ e mẹ ihiẹn ụnụ nụ ọnụ nẹdi ụnụ.”


ebe ọwụlẹ jesu jẹn—kẹ obodo mẹ ntịn kẹ hụn shịa-ẹfọ kẹ alị-ọfịa, wẹ hụ e bu ndị emu rị a kụ a tọ imẹ afịa, a rịọ jesu nị wẹ mẹtụhụ ntịn ẹwuru ẹ ẹka; ndị ile hụn mẹtụ a ẹka nọ dịnhịn.


makẹni mgbe ole-lẹ-ole kẹ wẹ te gipụ ẹgan kpọma a ụkụ lẹ ẹka: o tibepụ ẹgan ndị ahụn, ọ kpagipụ igwe ndị ahụn rị a ụkụ. o nwẹzini onyẹ a saẹka e kwọndọnn'ẹ.


ọ nọ sị wẹ, “ọnụ marịn kẹ ụnụ dọn a kpachanpụ ẹnya a latọ iwu osolobuẹ, kẹni ọnụ hụn ụzọ e dọnmẹ ọdịnalị ụnụ!


ẹnyi sikọ d'a gha a rụn ọrụn onyẹ hụn zihẹ ni m ebe eki kelẹni gi, makẹni, ọhị gba, o nwọnni onyẹ jẹnkọ d'a saẹka rụn ọrụn.


ogẹn mmẹmmẹ hụ gi rugụụ ahanmahan, jizọsị nọ si ụlọ-nsọ d'a kuzimẹ.


kanị ụnụ chọ nwan nị ụnụ gbu m, onyẹ hụn gwa ụnụ ezioku hụn m nụ ọnụ osolobuẹ. ebraham e mẹni ihiẹn nọ ẹrịra!


jizọsị lẹ ụmụ-azụụn a nọ pụ ebahụn, ghasi galili. jesu achọnị nị onyẹ ọwụlẹ marịn ebe wẹ rị,


sị a, “ndị ọzọ ile e bu ụzọ e wepụha manya ka a sụọ, ịhịan ile rajungụụ ẹfọ wẹ kebe wepụha hụn sụọlẹni; kalẹ y'e bu hụnnị sụọnị tọ d'e ru ogẹnni.”


jọnụ yi ẹwuru wẹ gi ẹṅẹnrẹn anụ w'a kpọ kamẹlụ mẹmẹ; akpụkpọ-anụ k'o gi kẹnmẹ ukun ẹ. ihiẹn-oriri ẹ wụ igurube lẹ mirin-ẹnwụn rị ọfịa.


ọ sịzị wẹ, “ụlọ ọwụlẹ ọnụ banye, nọdị nị ebahụn d'e ru mgbe ụnụ gha obodo hụ pụ.


ya wẹ nọ kpọnkwamẹ wẹ, che imẹ ụkpalị. ifunfun brẹdi họdụnị imẹ ogbe-brẹdi bali isẹn hụ ogẹn ndị hụ gi rigụụ jun ụkpalị mmẹbụọ.


jọnụ ku banyen'ẹ, yi oro sị, “ọnwan wụ onyẹ hụn m rị e ku ogẹn m gi sị, ‘onyẹ hụn lalanị m mẹmẹgụụ ka m, makẹlẹ ọ rị a rị nị wẹ d'a mụ m.’ ”


hụn jesu gihụ gha imẹ ụlọ-ofufe ahụn pụ, ịya lẹ jemisi lẹ jọnụ nọ banye iwe saịmọnụ lẹ andụrụ.


ya jizọsị nọ sị a, “k'ị chọ nị m mẹ ni i?” 'ya onyẹ ẹnya-ishi hụ nọ sị a, “onyẹ-nkuzi, m chọ nị m leghama ụzọ.”


kanị, ogẹn hẹrọdụ gi nụ a, ọ nọ sị, “jọnụ hụn m bepụ isi a ghaọlẹ ọnwụn lihi.”


ya wẹ nọ chọzị nị wẹ nwụnrụn a, kanị ọ nọ gbụnahịn wẹ.


lẹzi judasị nwa iskarọtụ hụn re jesu ogẹn ịkpazụụn.


nẹdi m hụn we wẹ che m ẹka ka ihiẹn ile; o nwọnni onyẹ jẹnkọ d'e ri-ẹka wepụ wẹ ẹka nẹdi m.”


e ru wẹ kapanọm, ogẹn wẹ gi banyegụụ imẹ ụlọ, jizọsị nọ jụ ụmụ-azụụn a, sị, “kị ụnụ rịdẹ a dọ ogẹn ẹnyi gi rị ụzọ?”


imẹ ịhịan kẹ eje-ihiẹn ndịnị ile a gha a pụha, e mẹrụ a.”


kanị jizọsị hụkwọ e lehunmẹ ẹnya n'ọ hụn onyẹ ọ wụ.


jesu nọ sị wẹ, “ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, onyẹ ọwụlẹ hụn e mẹ njọ wụ igbọn njọ.


eje-mmọn ndị hụ nọ rịọ a, sị, “chụ ẹnyi yesọnmẹ imẹ ezin ndịnị; nị ẹnyi ban imẹ wẹ.”


ogẹn o gi rị a gha a, mkpụrụ ndị hụ imẹ wẹ a danye ọkp'ụzọ, nnụnụ nọ bịa d'e ripụ wẹ;


ọ nọ lihi ọtọ, heri ute ẹ ozigbo, gha ebahụn pụ—id'ẹnya wẹ ile; nke wụ nị ọ tụ wẹ ile ẹnya, wẹ nọ jama chuku mma, sị, “ẹnyi ahụntuni ihiẹn nọ ẹnịna mbụ!”


atụnrụn m a marịnghọ olu m; a marịnghọ m wẹ; w'e sọn m esọn.


jizọsị nọ sị a, “lama, nwa ị jẹnkọ d'a rị ndụn.” okẹnnyẹ hụ nọ kweri oku jizọsị gwa a, ọ nọ lama.


kanị, obodo ọwụlẹ nabanhanlẹni ụnụ, mọbụ jụ nị egọnkọ wẹ ọnụ ntịn, ụnụ pụkọnị, kpukpupụ nị ẹjan rị ọnụ ụkụ tọnị wẹ. ịya jẹnkọ d'a wụrụ ihiẹn w'e gi shịagbu wẹ ẹri.”


ebe ọ ghafekọ, ọ nọ hụn livaị nwa alịfịọsị k'ọ nọdị alị ọdụ ndị ụgwọ-isi, ọ nọ sị a, “sọnmẹ m.” livaị nọ lihi ọtọ, sọnmẹ ẹ.


makẹni okpoho hụ a marịngụọ ihiẹn mẹ n'ẹ, ya ọ nọ gi egun lẹ ẹhịụ-ọmụma-nni bịa d'a dannị jesu alị, gwapụchanrịn a ezioku.


ogẹn o gi lecheni jesu, 'ya ọ nọ gbaburu ẹ, gbun'ẹ osekpu.


jesu nọ za wẹ, sị, “nkuzi m ẹlẹ nke m kanị nke onyẹ zihẹ ni m rọ.


m rị e gi mirin mmaka e mẹ ọnụ mirin-chuku, kanị, 'ya nwẹn jẹnkọ d'e gi mmọn-nsọ mẹ ụnụ mirin-chuku.”


ndị ọzọ ile bu m ụzọ bịa wụ ndị ohin lẹ ndị e chekin ịhịan a napụ a ihiẹn ẹ; kanị atụnrụn ndị hụ egọnni wẹ ntịn.


a chụpụsọnmẹ wẹ eje-mmọn bu ọda, a tankpu ndị emu rị a kụ udẹn olivu, a zụọ wẹ.


ọ nọ kpa iberi , gi ẹ chụpụ wẹ ile lẹ okẹn-efin wẹ lẹ nduru wẹ imẹ ụlọ-nsọ, bụọyịya egho ndị a gbahutọ egho, hukpumẹsọnmẹ teburu wẹ.


nkuzi ẹ nọ tụ wẹ ẹnya, makẹlẹ ọ kuzi nọkẹ onyẹ oku rị ẹka ẹlẹ nọkẹ ndị-nkuzi iwu.


ogẹn ndị-ozi hụ pụ-ichẹn gi lụa, wẹ nọ fihunmẹ jizọsị; wẹ nọ gwa a ihiẹn ile wẹ rụn lẹ ihiẹn ile wẹ kuzi.


onyẹ ohu imẹ ndịnị dinẹ ebahụn rị a kụ emu kete ahụa ẹbụọ-arịa-ọgụnnaị.


ọnwan mẹ imẹ bẹtanị, nfetu jọdanị, ebe jọnụ nọ e mẹ mirin-chuku.


elee erere kẹ ịhịan jẹnkọ d'e nwọnhẹn omẹni o nwọnrin ụwa ile kalẹ o tuhu umẹ-ndụn a?


ogẹn o gi na igunrun hụ tọ banye imẹ ụlọ, 'ya ụmụ-azụụn a nọ sị a kọwa nị wẹ ilu hụ.


osolobuẹ wụ mmọn, ẹlẹ ịhịan; ndị hụn k'e fe ẹ ofufe sikọ d'e ferịrị a imẹ-mmọn, gi ezioku fee ẹ.”


“ezioku kẹ m rị a gwa ụnụ, onyẹ hụn nụ oku m, kweye ni onyẹ zihẹni m, onyẹ ahụn e nwẹgụọ ndụn itẹbitẹ. amakọ wẹ onyẹ hụ ikpe; kama, onyẹ hụ a ghagụọ ọnwụn banye ndụn.


onyẹ ọwụlẹ hụn e mẹ uche osolobuẹ wụ nwẹnẹ-m-okẹnnyẹ lẹ nwẹnẹ-m-okpoho lẹ nnẹ m.”


ogẹn o gi ghagụụ ọnwụn lihi, ụmụ-azụụn a nọ nyanhan n'o kuọghọ ihiẹnni, wẹ nọ gi ihiẹn ẹhụhụọ-nsọ ku lẹ ihiẹn jesu ku dọn.


igunrun hụ nọ za, sị, “eje-mmọn rị imẹ i! onyẹ rị a chọ n'o gbu i?”


wẹ nọ sị a, “mozizi sị nị okẹnnyẹ jẹnkọ d'a saẹka de ẹhụhụọ-mkpechan, kpechan nwunyẹ ẹ.”


ọ nọ za, sị, “onyẹ k'ọ wụ di-ọkpa? gwa m, kẹni m hụn ụzọ kweri n'ẹ!”


ịya wụ onyẹ hụ lalanị m mẹmẹgụụ. erudẹni m onyẹ sikọ d'a tọpụ akpụkpọ-ụkụ a.”


ọ hụ a sị, “ogẹn e zugụọ, alị-eze osolobuẹ a rịgụọ nsue! rogharị nị, ụnụ e kweri oziọma!”


ọ nọ ghagbarị azụụn galili ile, e zisọnmẹ oziọma imẹ ụlọ-ofufe wẹ rị ichẹn-ichẹn, a chụpụsọnmẹ eje-mmọn.


ụnụ lẹ enwẹn ụnụ wụ ọshẹri m nị e kughọ m'a nị ‘ẹlẹ m kristi, kanị wẹ zi m buru n'ẹ ụzọ.’