Kaiwo Anatu Na Paulusi We Jemati Na
Galatia
Kaiwo dedung we Galatia
Kaiwo anatu ne Paulusi soi weo jemati na nu Galatia fosa. Ea mani inontarai Yahudi disa kaha tuti raminde nanai esomi we sengno tarai kaha fosa. Wape rahidao Paulusi dontai ao wiuwu Yesus Kristusi wesa fo, manea eroasoai, ampafe ansaino ewejemati na nu Galatia foi.
Paulusi dontai werusara nana mani, inontarai siai etontai to Galatiafoi tuti etaunau fi siai we jematifosa. Eteyo eroaso Seng Yesusi terai mani demoyara kaha, mae todoni kontai etohong kariri Allai ne Hukumi dohonai we Musai foi, tuti ewesunati kariri Yahudi ene Hukumi nani. Eteyo na etohong kariri nana fo Allai feririsa ki.
Wape Paulusi tarao etaunau tonana fo mani, kesoua dang wawerahi, weo kaiwo aunau nanai sarawai paria. Na ne surati nini medu we jematifosa deyo, na taroaso Seng Yesus Kristusi tera fo, Allai feriri tata weru tane sasarine, wiro na tatohong kariri Hukumi Musai foi na mai fo kaha. Ne tarai toyari medu wesa deyo, "Raminde nanai yau mani nehu tarai tonanai. Iweinontarai Yahudi, ampafe iroasoai weo na yohong kariri Hukumi Musai foi Allai feriri yau weru nehu sasarine. Wape enehutituai sarawai paria! Na ninaifa mani iwaitawanai weo na iroaso Seng Yesusi tuti irariati tera fo Allai feriri yau. Anta yohong kariri Hukumi Musai foi kia fieai we yau kaha." Ampafe denggoasa weo ewesunati fanai mae eroaso Yesusi terai tuti erariati.
Kontai deyo taroaso Yesusi fo mani wedaya tamasi na Allai urengreafo ampafe na tonanane Allai sahu tata we Abrahami ne riria di tata. Tuti na tonanane tasobuo fi mai fo ria Allai, amani fi maio dererai we Abrahami we dohonai weia fo.
Kaiwo na suratinei deto kutuai tonina:
1:1-10 Kaiwo fafong.
1:11–2:21 Paulusi medu kariri wang tuti fi yuo sobuai na Seng Kristusi fo.
Wangno Paulusi sobuai we Yesusi ne rasuli fo nanai, wiro sobuai na inontarainesa kaha, tuti Kaiwo Mahikai kiorama fo wiro kaiwo na nunei fine kaha, mae finani kiai sobuai na Seng Yesusi terai.
3:1–4:31 Paulusi deunau inontarai eroasoa fosa na Galatia.
Tata kiai, Yahudi ete Yahudi kaha te, tamararebanai na Allai arongreafo, wiro na tatohong kariri Allai ne Hukumi dohonai we Musai fo na mai fo kaha, mae na taroaso Yesusi, mano feriri tata foi, terai.
5:1–6:10 Paulusi deretawansa.
Deyo, tawewoming we Allai ne Hukumi dohonai we Musai fo ahang fanai, weo Yesusi sawing tata weru tarurai we tamararebanai na tatohong kariri Hukumi nani. Wape tatohong karira funomai kahai kontai. Mae tatohong kariri Nuaninu Mirarebana foi wiwiang tata fo.
6:11-18 Kaiwo kife.
1
1-3 Doroi mea kiai na jemati na nu Galatia wai mea. Yau Paulusi, tuti tane doroi Kristenio enayai na ninai ria yau nesa, amenemitawanai kadono tane Dai Allai tuti Seng Yesus Kristusi, urohong une bengfo arora we mea tuti uwedaya mea menumiruainso ne maifo.
Wiro inontaraine saino ewedaya iwerasuline kaha, ete ansaino eruai yau iwerasuline kaha, mae Yesus Kristusi tuti Dai Allai, mano duwi Yesusi na marareha rorong foi, uruino uruai yau iwerasuli we Kristusi ne. 4 Na Kristusi dohong kariri tane Dai Allai ne dawiafo, dohong ne taraifoi mireha we tane sasarinei, ambori takaharai weru rabuang bo fui kerira nini. 5 Sambewaraio dadai feai we Dai Allai we fitawafa! Antu.
Kaiwo Mahikai ne beyari kawuru
6 Doroi meaine, metohong yau ipapuhing paria! Weo Allai sahu mea yuai mea we ne inontarai, weo Kristusi dohong ne bengfo arora we mea ampa. Wape nina mani mesahera metarabera mea mekurumitare Allai, tuti metohong kariri kaiwo wetarai kahaio mesahuai we kaiwo mahikai siai fo. 7 Wape kaiwo nanai wiro kaiwo mahikai fo aine kaha. Manta inontarai ewuwua fosa ebariwawera Kaiwo Mahikai kariri Kristusi fo we mea, ambori ewedaya mea meserawawerahai paria tuti metau we ene kaiwo sarawai nanai. 8 Wape yeisaharai we mea, mandoni dino wiuwu kaiwo mahikai siai feai weru Kaiwo Mahikai amewuwuai nana, masino wenani na amea manei, ete na wewai na rorafaisi manei te, mano niari tonana foi, wenani sobu aiboi maraba pari fo wefitawafa. 9 Raminde ametaisaharai kawuru ampa, tuti yeisaharai nariai aha nina, weo, mandoni dino wiuwu kaiwo siai feai weru Kaiwo Mahikaio mesobuai ria amea kawurua wa mani, todoni kontaio sobu aiboi maraba pari fo wefitawafa.
10 Ampafe tofino! Na fianai imadurai tonana fo, deinawiai we isera we inontarai efiai yau e? Bereri! Fi yawi wea mani, we ambori Allai di fiai yau ne. Ete tarahio meteyo manta irurai we yohong kariri fi inontaraine etawi wea fo tera ne? Wape masino inari kariri fi inontarai eparaise wea fo mani, wiro Kristusi ne woming di yau kaha.
Paulusi deisaha kariri todoni werasulifo, amani Kristusi andi yuaisi ne, wiro na inontarai nunesa kaha
11 Doroi meaine, todoni kontaio yeikaririaifa we mea ambori mewaitawanai, weo Kaiwo Mahikai iwuwuai kariri Yesusi we feriri inontaraine tata fo, wiro da na inontarai nunesa ma kaha. 12 Kontai Kaiwo Mahikai nanai isobuai ria inontarai manei kaha, tuti wiro inontarai manei dino deunauwai we yaune kaha. Tonana kaha, mae Yesus Kristusi mantauni andino deinawi parai we yau ne.
13 Metarami kariri nehu iminohi toa fo ampa, na raminde iroaso Kristusi kaharai fo. Raminde nanai iweagama Yahudi, amani iroasoai we Allai feriri yau na fi beng inariri na yohong kariri ne Hukum Musai soi fo. Metaramioai kontai we irurai we yohong kariri agama Yahudi foi na mai paria fo, wedaya inari kanggani Allai ne jematio eroaso Kristusi fosa tuti irurai paria we inarisara eworu. 14 Watioai na ohong kariri agama Yahudi foi fo mani, isewa Yahudi bitoyao amemai fosa. Tuti ifaraise paria we yohong kariri koang Yahudio weriria na amene werengfosa ma foi.
15 Wape na Allai ne beng dohonai arora we yau fo, diri yau kawurua na wiro itaubau nuhu kaharai fo, tuti kariri ne dawiafo sahu yau we irufi wei. 16 Tuti deinawi ne Kaisungfoi we yau ambori, Kaiwo Mahikai kariri todoni Kaisungfoi feriri kaiwasane nani, iwuwuai we inontarai Yahudi kaha fosa. Rabuang bonani wiro ira wa yutang inontarai manei kariri finana kaha. 17 Kontai wiro ira wa yutang mano ewerasuli kawurua fosa, na Yerusalemi, we etaunau kariri Yesusi ne rang waworu ne we yau kaha. Wape na siari nanai ira to nu Arapi foi, tuti ambori yarabera yau to Damsiki aha.
18 Defuina botoru aha mani, yautai to Yerusalemi we iru na fino Petrusi warangfo. Inayai na nanai riati rahida suraya ring. 19 Na nanai wiro isobu rasuli siai manei kaha, mae Yakobusio Seng Yesusi ne tahatuifoi mesiri. 20 Fianai isoi ninai, kaiwo tarai fine, Allai deitawanai we itofa kaha. 21 Mayeai yontai to nu Siria foi tuti nu Kilikia foi. 22 Paria sobu nanai jemati Kristeni na nu Yudea foi wiro ewati yau kaharai. 23 Etaramioai teraifa we inontarai eteisaharai wesa eteyo, "Inontarai raminde niari kanggani inontarai taroaso Kristusi ne tata fi, ninaia mani wiuwuo Kaiwo Mahikai kariri Kristusi fo, kaiwo raminde yurai we niaria woru nanaia fo." 24 Ampafe etaparanding Allai we yau.


2
1 Nanai wedaya na rabuang bonani ikutuai we wiro yontai we mea mau kaha, weo nana mani wedaya menemirorongwai fituaya ahang fefe. 2 Weo masino yohong menemirorongwai fituayai, nana mani mandoni dino sona enehurorongnei mitubaru aha ne? Manea siai esona enehurorongnei kaha, mae mea terai, mano inari menemirorongwai fituayai nani mea. 3 Ampafe raminde nanai isoi kaiwo anatu nanai we mea mau ambori rahidao yontai mau ituambawa mea mani, wiro metohong enehurorongnei fituaya kaha, mae metohong enehurorongnei mirising tuti mitubaru, weo finanai mai we menari tonana. Weo iroasoai we masino imirising mani, mea kontai mefaraise. 4 Isoi kaiwo nanai we meafo, isoi na enehurorong fituayai tuti miraba pariao isai, wiro we inari mea mesai kaha, wape we ambori mewaitawanai we enehuwawu mea fuba paria.
Todoni kontaio oiai mano dohong sarawa foi
5 Kariri inontaraio anta dohong sasari foi nani, tarai, i niari yau isai, wape ne fuba sewa aha mani, niari mea menemirorongwai sawai mesai paria, we ne sasari anta niariri tonana fo. Ete tarahio imadu tonana mani, imadu tapapa karerai, ambori tarao nehu kaiwone tapapa karera fanai mani, imadu yeyo wedaya maneiru teai na mea terai menemirorong sawai. 6 Na mea mefau metohong aiboi wei ampa, tuti aiboi sodairi nani, demoyara to. 7 Mae ninaifa mani, fio menari wei mani, meteiai ne sarawafo tuti menari enerorongfoi mitubaru aha, ambori wiro enerorong fituayai karera fanai. 8-9 Weo raminde nanai isoi kaiwo anatu kariri metohong aiboi wei nanaifa we mea mau we ititua kariri mea we metohong kariri kaiwo yohonai we mea wa kiai ete bereri e. Ampafe ninaia mani, yutang mea paria we ambori meteinawiaifa wei aha we tarai menemiwawuti. 10 Weo masino meteiai inontaraio dohong sarawai we mea waia mani, yau kontai yeiai wenani. Tuti, tarai anta dohong sarawa mani, yeiairi ampa. Fianai aino yeiairai tonana mani, yeiairai na Kristusi urengreafo, tuti nanai we mene bengwa. 11 Inari tonanaifa fo, ambori Saminseni sobu rang we weanggari tata pariao wedaya tata tatawa fanai, we wiro taserawawera ne enetituaitafo kaha.
Paulusi weansarai we Titusi na Troasi
12 Rahida bo yontaia sobu bendari Troasi we iwuwu Kaiwo Mahikai kariri Kristusi naya fo, iwatioai we Sempaisi fiai rang we yau we irufi na wanai. 13 Wape enehurorongnei mesi pari kaha, weo isobu tane doroi Titusi na wana kaha. Enehutawanai dontai weru mea to Troasi kontai, kia kaiwo kariri todoni mesobu nehu kaiwo anatu anta nani. Ampafe yontai, yohong mahikaifeai we inontarai na wana fosa tuti yontai to Makedonia aha ma.
Na Kristusi Allai niari Paulusi weniunsai mampori we kaiwasanei
14 Wape yohong mahikai we Allai, weo na ameweboyari ria Kristusi fo, tefu amea we ne fi tuti kia amea pampang we amerariati na ne rang rorong etaparandini we inong wemambiriu foi. Allai kia amea tonanai we ambori na amea, kaiwo kariri Kristusi fo dafai wariai to doni kontai toyari finiunsai mampori we ne niunsaifoi sefarai to katai doni konta fo. 15 We amea mani, amene tarai toyari finiunsai mamporio Kristusi niunumi we Allai foi. Toyari finiunsai mampori fo ameha kaiwo kariri Kristusi we mano ambori feririsa fosa, kontai we mano ambori esobu ne karira fosa. 16 We mano ambori eworu fosa amene tarai toyari finiunsai piro toyari fi mirehara weo ametaiririai wesa kariri ambori eworu fo, mae we mano ambori esobu mai fosa amenunsai mampori wesa, weo kaiwo amewuwuai wedayasa etarang. Tuti mandoni dino mesi we niari finana na mantauni ne mambiriufo ne? 17 Wiro amene tarai kariri inontarai siai bitoyao etairiri Allai ne Kaiwofo toyari fianggeng etawayanai we esera we ra naya fo kaha. Mae amea mani, amewuwuai na Kristusi wonongfo, tuti na amenemirorong mesi na Allai arongreafo, weo Allai demi ne inontaraine amea we amenari tonanai.


16
Kaiwo kariri todoni jematifosa etohong fi we efata jemati na Yerusalemi fo
1 Fio yeo imadurai aha nina mani, kariri doio meteo metohonai we mefata tane doroio inontarai Kristeni fosa naya fo. Kariri finanai yeyo menari kariri fianai aino yeyoai we jemati kiai na Galatia fosa enari kariria fo. 2 Amani rahida bo reantenang foi na ari minggu neungne, mansiari-mansiari wau na fianai aino wobuaia fo, ru bera weaia watai na nemu munuwai. Dohonao metamang paria ira mau wori mefanduhi finanaifa fanai. 3 Kio ira mau wori yenatu inontarai maneiru teaio meroasosa wasa tuti inari kaiwo anatu bei kaririai we eha doi mefanduhiai nanai to Yerusalemia ki. 4 Masino wati kaririai maia mani yauno yontai tuti etontai kontai ria yau ki.
Paulusi deisaha kariri todoni deyo dontai to bendari Korintusi fo
5 Yeo yontai mau iwati mea ki, wape enehurorong we yontai riria nu Makedonia foi to Korintusi mau. 6 Yontai mau isobu mea mani, tarahai inayai tourai ria mea na nanai akawuru wo, tarahio paria danunanangfo ne diru neung fo kai. Mayeai mefata yau yontai pari to katai siai yontai wea fo aha. 7 Weo imaya we yontai mau ituambawa mea tourai tonanai mae yontai weru mea ahang kaha. Enehutawanai paria we Sempaisi eneoa mani inayai waroi ria mea na nanai akawuru wo. 8 Enehutituai tonanai, wape na ninaifa mani inayai na bendari Efesusi ninai paria rahida ohonsua rahida Pentakosta foi. 9 Weo na ninai isobu rang bitoya tafifai we yau we inari fi fuba fo, finanai wedaya isodai dadira bitoya kontai ki na inontarai efau, wape enehutituai towea kaha, weo fi iru ne mani wetarai bitoya.
Timotiusi tutu Apolosi
10 Masino Timotiusi dontai mau niayai rahang mea mani, metamang wei na mai ambori wiro niuruainso weansarai fanai. Weo i mani ne tarai kariri yau yufi we Sempaisi kontai. 11 Dohonao mane wahu tawani fanai. Mae mefatari ambori dontai na mai kariri ne rang rorong dontai wea fo, paria daraberahi aha ma sobu yau na mai. Weo yemang wei tuti doroi siai wei fosa kontai.
12 Mae kariri tane doroi Apolosi mani, yenggoari paria we dontai ria doroi mano siai fosa we etontai mau etuambawa mea. Wape niuruainso wiro mai we dontai mau kaharai, ampafe kio sobu rahida mai wei mani ambori dontai mau ki.
Kaiwo arerai wefuiai
13 Metanansiau! Metoaria mutu na mene meroasoawa. Todoni kontaio mewemambiriu we metapa fifiani kontai, dohonao mewewiwing fanai. 14 Fifianai aino menari fo, menari na menemiwawu.
15 Yeyo menari fieai kontai, amani kariri Stefanusi. Mewaitawanai ampa weo i tuti ne munu rorong fo mani, ansaino reantenang pari eweKristeni na nu Akhaya wai ne. Ea etohong ene taraifoi paria we erufi we efata Allai ne inontarai emararebana nesa. Ampafe, doroi meaine, yenggoa mea kontai, 16 todoni kontaio metaramididau inontarai tonana nesa, tuti mandoni kontaio yufi paria riasa tonana fo, na fi eru we Sempaisi fo.
17 Ifaraise paria we Stefanusi, Fortunatusi tuti Akhaikusi we itora ma ne. Itoru mani, itone tarai toyari itoriwang mea we itofata yau na ninai. 18 Weo itonari yau ifaraise tuti enehurorongnei wemambiriu aha, kariri mea kontai we itowedaya mea menemirorongwai wemambiriu aha wa. Inontarai tonana nesa mani atosa kontai.
Etanatu mahikai we jemati Korintusi
19 Jemati na nu Asia nesa etanatu mahikai we mea. Akwilai tuti Persekilai, kontai jemati efanduhisa na une munufoi, etanatu mahikaifeai na efaraise paria we mea kontai. 20 Tane doroi enayai na nina nesa kiai etanatu mahikai kontai we mea. Metanatu mahikai wawera mea na menemirorong mesi toyari inontarai Kristeni.
21 Yenatu mahikaifeai kontai we mea, mantaung yau isoi na warahu nehu ne terai amani; Mahikai na yau, Paulusi.
22 Mandoni dino enewawu Sempaisi kaha mani, wenani sodai ne karirafo weruai! Maranatha! Sengwa wau, ro ahera ma!
23 Kadono Seng Yesusi dohong ne bengfo arora we mea. 24 Enehuwawu mea kiai na Kristus Yesusi. Antu.


3
Kaiwo arerai we jemati na Sardisi
1 Mayeai Yesusi medu we yau aha, deyo, "Woi we wewai na jemati Sardisi foi tonina:
Mano yu Allai Nuaninu itu fo tuti yu awaha itu fo na warangfo, ne kaiwo medura finina. Iwaitawang fianai aino menari wa ampa. Kaiwasa eteyo inontarai metarang di mea, amani meroaso yaua mutu. Wape yeitawanai wiro tonanai kaha, mae memararehara, amani mene meroasoafo tupa dawohi arorawa, toyari metawera weru meroaso yau fo tuti menemitawanai we metohong kariri Hukumi Musa soi foi ambori feriri mea. 2 Metoabari mea! Merurai tuti mene meroasoaio adareti mareha nanai ambori mireha fanai, mae darang aha. Weo iwati fio menari wa wiro mai na Dai Allai arongreafo kaha. 3 Ampefe mearomio kariri fianai aino raminde nanai mesobuai tuti metaramioai nanai, amani kaiwo kariri todoni ifariri mea na meroaso yau fo, wiro na metohong kariri Hukumi Musai soi fo nani kaha. Metohong kariri finanai tuti meroaso yau terai we ifariri mea, tuti metarabera mea weru mene sasario menemitawang Hukumi Musai soi foi we feriri mea fo. Wape metena pampang tuti metoabari mea kaha mani, ira tantuma mau rai, nehu tarai toyari inontarai da we kiamananapi, tuti wiro mewaitawang kariri rahida bodoni dino ira tantuma nai tonanai mau ne kaha.
4 Tonanai ki, wape inontarai na Sardisi wai manea etanansiau weduarai, ampafe ene tarai toyari ewaitawang wedua ene ansung etatara fo ambori werarika kaha, amani ewaitawang wedua ene taraifoi weru sasarifoi. Inontarai nanisa mani emai, ambori eweriria yau tuti rahida fui wanai esansung ansung bua fo ki. 5 Mandoni dino doara mutu dirapa Saminseni pariao wereafo mani, ambori isansuni na ansung bua fo toyarisa, tuti wiro ifating wonongfo weru Buku soi kariri inontaraio esobu Waidani fosa nai foi kaha. Tuti na Dai Allai tuti ne wewaifosa earomireafo iroa wei we i mani nehu inontarai dine.
6 Mandoni dino wetarang mani tarao kaiwo Allai Nuaninufi medurai we jematifi kiai nina."
Kaiwo arerai we jemati na Filadelfia
7 Yesusi medu aha deyo, "Woi we wewai na jemati Filadelfia foi tonina:
Mano mirarebana foi tuti wetarai foi, andino yu Dauti ne aisu mananu foi ne, amani ne mambiriu fuba toyari Mananu Dauti na fafongfa. Fiai rahutu bei mani, wiro manei ne mambiriufeai we kifei ahang kaha, tuti kifei mani manei wiro fiai ahang kaha. Amani, rahutufoi tifai weo tara nai to rang waworu feai we yiwangno Hukumi Musai soi foi. Yahudio etohong kariri Hukum nanisa kontaio wiro ewemambiriu we ehobu rang waworu nani ahang kaha. I mani, ne kaiwo medura finina. 8 Iwaitawang fianai aino menari wa ampa. Iwaitawanai weo mefau kaha. Wape metohong kariri nehu Kaiwone tuti mefafora yau kaha. Ampafe mewati! Ifai rahutu bei tifai we mea ampa, tuti rahutu nani manei wiro wemambiriu we kifei ahang kaha. Rahutu nani mani ifariri mea na meroaso yau terai fo, wiro na metohong kariri Hukumi Musai soi foi kaha. 9 Inontarai siai mano enemitawang te erurai we etohong kariri Hukumi Musai soi foi we feririsa fosa mani, eteyo ea mani inontarai Yahudi tarai saine tuti eteiaya yau Yesusi. Wape inontarai nanisa epampamu terai, weo wiro eweYahudi na enemirorongfo kaha mae, Saminseni neo inontarai disa. Ea mani, ambori inarisa era mau etisangkapa eawemibukafo na mearomireawa ki, tuti ambori emadu eteyo, 'Tarai! Mano meroaso te Yesusi wa mea, Sempaisi enewawu mea paria!' 10 Metohong kariri nehu Kaiwone na mai paria, amani metawang mea ampa na dadira rorong wa, ampafe yau kontai ambori yemang wedua mea na rahida nunei sentenang sodai dadira pari fe nai foi ki. Rahida nani mani kaiwasa na nunei kiai sobu fiweanggarisafo we etawai ki. Wape mea mani, yemang wedua mea.
11 Waroi ahang kahai mae ira mau rai, ampafe fianai aino mesobuaia fo, amani mene meroaso yau wa, merutawanaia mutu, ambori fiembaitaio Allai meinenamai we meara wa, wiro manei kia weru mea fanai. 12 Mandoni dino doara mutu dirapa Saminseni pariao wereafo mani, wenani ambori minohia pepayai we fitawafa na Waidani. Ne tarai toyario dirio doaria pepayai tuti munu bei, tonanai kontai, yau ambori ikutuaifa we minohia mutu na Allai ne Munufoi na Waidani ki. Tuti ambori isoi Allai wonongfo nai, tuti Allai ne bendari wonongfo nai kontai, amani Yerusalemi weworu foi, bendario ambori bia nano Allai na rorafaisi meu foi. Tuti isoi wonohu weworu ne na ne taraifoi kontai ki.
13 Mandoni dino wetarang mani tarao kaiwo Allai Nuaninufi medurai we jematifi kiai nina."
Kaiwo arerai we jemati na Laodikia
14 Yesusi medu aha deyo, "Woi weo wewai na jemati Laodikia foi tonina:
Mano wonongno Antu foi, i mani mano deiriri kaiwofo na mai tuti na wetarai dine. Tuti fi fubao Allai niariri na nunei kiai ne mani weneung nai. I mani ne kaiwo arerai we jematiwai finina. 15 Iwaitawang kariri fianai aino menari wa ampa. Amani mene meroasoawa wiro maninggapoi ete danunanang kaha, toyari meraria yau pari kaha, tuti metawing mene meroaso yau wa pari kahai kontai. Ne tonanane karira paria! Denteng mani, merurai paria we meraria yau na mai, ete bireri mani metawing yau beyari finanaia. 16 Wape wiro menari tonana kaha, mae mene meroasoawa kifakifayai, amani menemiwawera na mene meroasoawa, ete meroaso yau kuteai terai, ampafe ikasou mea pariao ambori ikandi mea to boriai weru borohunei ki. 17 Memadu meteyo, 'Inontarai amene fi di amea, amesobu ra bitoyara, wiro amene pari wefiea kaha.' Memadu tonanai wape mewaitawana kahai weo na mene meroasoawa mani, mene obu fiea kahaifa ne ne? Mekaharia mebeng kahai, meuremiwa fafa, tuti menayai arora. 18 Ampafe yeunau mea mau we todoni mani meworio fi mai fo ria yau, amani emasio mai sewa fo we mene ra, ambori na Sempaisi arongreafo mani mene ra bitoya, tuti mewori ansung bua fo we mesansung nai ambori menayai arora tuti memamaya ahang kaha. Kontai rawangno ufi tauremine naya fo ambori metufi meuremiwa naya mani mewati aha.
19 Mandoni dino enehuwawuti fo mani, niari sarawa mani isuari tuti yohong aiboifo wei we yeunauwi nai. Ampafe isua mea, yohong aiboifo we mea tonina ne mani, merurai paria tuti metarabera mea weru mene sasariwai ambori mene meroaso yau wa wiro kifakifayai ahang fanai. 20 Mewati! Ira mau yoa na mene rahutu borong wa mae yutanai. Mandoni dino taraoai tuti fiai rahutufoi we yau mani, ambori ira wei afui tuti iminohi yampi riati tuti dampi ria yau kontai.
21 Mandoni dino doaria mutu dirapa Saminseni pariao wereafo mani, ambori iroa wei we minohi ria yau na nehu kadera mananu nei. Kariri yau we yoara mutu yirapa Saminseni fo, ampafe iminohi ria Dai Allai na ne kadera mananu fe nina.
22 Mandoni dino wetarang mani, tarao kaiwo Yesusi Nuaninufi medurai we jematifi kiai nina."


2
Allai kiutu kaiwo na masi we inontarai mandoni kontai, kiutu kaiwo we inontarai Yahudio enemitituai we etohong kariri ne Hukumifo na masi kontai
1 Ampafe tonana mani, imadu we mano enai rahang mea ne tuti enemitituai we ea mani emasi ampa weo etohong kariri Allai ne Hukumifoi, imadu we mea mau yeyo inontaraine waune nemu pari mambiriu we wahu mantaung wau we enemurorongwai mesi ne. Ampafe inontarai todoni di wau e, doni kutu kaiwo we inontarai siai we ansaino etohong sarawai ninai? Weo masino kutu kaiwo we inontarai siai tonanai, nana mani nari aiboifo tau we mantaung wau aha, weo kutu kaiwo karirisa tonanai wape mantaung wau kontai nari sarawai tonanai karirisa. 2 Tawaitawanai we Allai kiutu kaiwo we inontarai etohong sarawai tonana fosa mani, fianai aino Allai kiutuai nanai kaiwo wetarai fine. 3 Wape inontaraine waune, kutu kaiwo kariri inontarai siai we enari sarawa fo, mae mantaung wau kontai nari tonanai, boitarahio ambori kaharai weru aiboi Allai dohona fo rai e? 4 Ete boyo enemurireu Allai ne enerorong denteng we tata fo tuti ne sawang enerorongfoi mae demang we tata fo ne? Boitawana kahai e we niari tonanai we wau fo, tuti deinawi enerorong denteng foi we wau, we ambori wiwiaing wau barabera wau weru nemu sasariwai.
5 Wape numukamiei mitubaru, tuti wiro barabera wau kaha. Na tonanane mantaung wau nari aiboifoa maraba we wau, na rahida Allai deinawi ne kasoufo tuti ne aiboi mesi fo we nunei fo. 6 Weo Allai ambori biai mansiari-mansiari kariri fi niari fo ki. 7 Amani, we mano etawansa na enari ne bengfo, amani na esera we esobu sambewaraio dadai fo, wang dadai na rorafaisi fo, tuti etarang we fitawafa fo mani, dohongno numainufo wesa ki. 8 Wape mano ewati we mantaunsa tera fo tuti eteiaya kaiwo wetarai fo, tuti etohong kariri ne karirafo, inontarai nanisa Allai kesousa tuti dohong aiboi wesa ki. 9 Mandoni dino niari ne karirafo mani, ambori sodai dadira pari fo, reantenang mani inontarai Yahudi fosa, sua aha mani inontarai Yahudi kaha fosa. 10 Wape mano enari ne beng fosa mani, ambori esobu sambewaraio dadai fo, wang dadai na rorafaisi fo, kontai enumiruainso ne maifo. Finanai reantenang mani we Yahudifosa, sua aha mani we Yahudi kaha fosa. 11 Weo fianai Allai niari we inontaraine tata fo masi kai, wiro deto manei siai weru manei kaha.
12 Inontarai Yahudi kaha fosa ewaitawang Hukumi Yahudi foi kaha, tuti etohong sasari mani, esodai aiboifo eworu ki. Tuti inontarai Yahudi fosao ewaitawang Hukumifoi kawurua fosa, etohong sasari mani esobu aiboifo kariri Hukumifoi. 13 Weo wiro inontarai ewaitawang Hukumi fosa ansaino emasi na Allai urengreafo kaha, mae mano etohong kariria fosa ansaino Allai detosa we ebeng riati aha ki. 14 Inontarai Yahudi kaha fosa wiro etaroang Hukumi Yahudi foi kaha. Tonanai ki wape weaifa mani, fianai aino enari fo masi kariri fio dotu na Hukumifoi nani. Ampafe enemirorongno niari kariri Hukumio etaroani kaha foi nani mani, finanai deinawiai weo ewaitawang ne karirafo weru ne bengfo kawuru ampa, kariri fianai aino dotu na Hukumifoi nani. 15 Fianai aino enari nanai deinawiai we kaiwo dotu na Hukumi Yahudi foi we ohong kariria fo nani, soi na enemirorongfoi kontai. Enemirorong ketui foi deinawiai kontai kariri finanai, tuti enemitituaitafo dinggaisa we fi sarawaio enari fo mae yoa we fi wetarai enari fo. 16 Fi tonana ne ambori kawariai na rahida Allai dereria foi. Na rahida bonani, kariri Kaiwo Mahikai iwuwuaifa ne mani, Allai, na Yesus Kristusi, ambori kiutu kaiwo kariri fio dadiwa na taenemirorongfuisi tuti taenemitituaitanei kiai ki.
Yahudifosa eru Hukumifoi, wape nanai feririsa kaha
17 Wape ninaifa mani, enemutituai tofidoni we mantaung wau ne? Tarahai boyo Yahudi di wau. Nana mani rutawang Hukumi Allai dohonai we Musai foi mitu tuti boi aromu we weboyari ria Allai fo. 18 Boyo boitawang kariri Allai ne dawiafo tuti biri ne doni aino beng sewa fo, weo wobu aunau na Hukumifoi ampa. 19 Roasoai we wau mani inontarai wiwiaing we-euremifafa fosa di wau, tuti wepadamarang we sambewa inontarai enayai na mamantiti rorong fo di wau. 20 Enemutituai inontarai bounau mano eserawaweraha fosa di wau, tuti inontaraio bounau mano ewaitawang kariri Allai turura kaha fosa di wau. Weo roasoai we na mene Hukumi Yahudi foi, boitawang fi bitoya tuti wobu aunau wetarai fo. 21 Ampafe mano bounau inontarai siai tonanane wau mani, we fianie bounau bera mantaung wau kahai nina? Mano bounau inontarai we ehamananapi fanai wa wau, mantaung wau komananapi kaha e? 22 Bounau inontarai erirau fosa we enayai ria wiwing ete mang siai fanai, wape mantaung wau kontaio moninawa ria wiwing siai e? Enemurireuo aririwangfo tuti womi wesa kaha, wape ka fi na mamunggasai weru munu aririwang fo kaha e? 23 Boi aromu we Hukumio Musai soi foi, wape wiro bohong mamaya Allai na fianai aino Hukumifoi dei weduara fo kaha e? 24 Kaiwofeai dotu tonina:
"Meaino mewedaya inontarai Yahudi kaha fosa eteibera Allai wonongfe ne."* Yesayai 52:5
25 Sunatinei mani, wefiainawiai we Yahudifosa we Allai ne inontarai disa. Masino bohong kariri Hukumi Allai dohonai we Musai wai na mai mani, nemu sunati kariri Hukumifoi nani kia mai we wau rai. Wape bohong sara Hukumifoi mani, nemu sunati nani wefieai we wau ahang kaha, ne tarai toyari wesunati kaha. 26 Ampafe masino inontarai Yahudi kaha manei, amani inontarai wiro wesunati kaha, dohong kariri kaiwo dotu na Allai ne Hukumifoi mani, inontarai tonana nei Allai sahui we ne tarai kariri weinontaraio wesunati kariri ne Hukumifoi dine. 27 Tuti inontarai ewesunati na ene taraifoi kahai mae etohong kariri Hukumifoi nanisa, ambori etinggai mano meweYahudi ne mea we metohong sarawai, amani mano meteyo mene Hukumi Allai dohonai we Musai foi tuti sunatifoi, wape metohong sara Hukumifoi ne mea.
28 Weo mano Allai sahui we Yahudi tarai foi mani, wiro inontaraio saubaunungfoi weinontarai Yahudi tera kaha, tuti mano wesunati tarai foi mani, wiro mano wesunati na ne taraifoi kariri koang Yahudi foi tera kaha. 29 Bereri! Mae Yahudi tarai foi mani, inontaraio na enerorongfoi tarai weYahudi, tuti sunati tarai foi mani, na enerorongfoi tarai. Sunati tonana nei, Allai Nuaninufoi dino niariri ne, wiro na kaiwo ariri arora oi na buku kaha. Inontarai tonana nei mani inontarai siai fosa wiro efiai kaha, mae Allai andino fiai ne.
*2:24 Yesayai 52:5


2
Aunau we nari kariri ne bengfo ambori inontarai siai eteibera Allai kaha
1 Tonanai ki, wape Titusi wau mani, todoni kontaio bounau te kaiwo aunau wetarai fo we jematiwasa. 2 Amani bounau mano eweinonggutung wasa ambori etawansa wiro etohong funoma kaha, ebiriu we eteiaya fi mai kaha fo, emai ambori inontarai siai etatosa, eroasoai na mai aunau wetarai na Allai fo, enemiwawu kaiwasa na mai, tuti etawansa na fianai aino esodaira fo.
3-4 Tonanai kontai we wiwinggutungwasa, bounausa ambori eminohi esomi we Sempaisi. Dohonao etairiri kaiwasa fanai, tuti euremi fiebai we ye fanai. Mae esawai we etaunau mano ewewiwinggutung kaha fosa we enari fi beng fo. Etaunausa we enemiwawu ene mangfosa tuti ene arikangfosa, 5 kontai ebiriu we eteiaya fi mai kaha fo, etohong sarawa kaha mae emai, erufi na ene munufo na mai, efata inontarai siai, tuti etato ene mangfosa. Ambori na enari tonana ne, inontarai eroasoa kaha fosa wiro eteibera Allai ne Kaiwofo kaha.
6 Tonanai kontai we bariboaiwasa, boretawansa ambori ebiriu we eteiaya fi mai kaha fo. 7 Na fifiani kontai wau wekasinai wesa na fi beng nari fo. Bounausa mani, bounau na tarai tuti na enemurorong mesi. 8 Bounau te kaiwo wetarai fo, ambori inontarai eroasoa kahaio eteiaya wau fosa, esobu rang we eteibera tata kaha, ampafe ne tonanane wedaya emamaya, weo wiro esobu fi sarawa feai we eteibera tata naya kaha fefe.
9 Tonanai kontai we womingwasa, bounausa we etato mano ewewoming wesa wasa na fifiani kontai, tuti erurai we etohong kariri ene kaiwofo na enemirorong mirising. Wiro etapasa fanai, 10 ete ewarami sayeru fanai. Mae etainawiai we ea mani ewarami mai. Etohong tonanane mani, inontarainesa kiai etato tane kaiwo aunau kariri Allai, tane Mamparirifoi, tuti eteyo kaiwo nanai mani kaiwo beng fine.
11 Bounau mano eroasoa wasa we etohong tonanai, weo Allai deinawi todoni dohong beng kawuru we inontaraine tata kiai ampa, amani feriri tata ambori takaharai weru sasarifoi. 12 Allai enewawu tata tuti deunau tata we ambori tawaramipa ne karirafo tuti tatohong kariri fi nunei kaha. Tuti deunau tata we taminohi na nu fininai tabiriu we tateiaya fi mai kaha fo, taenemirorong mesi tuti tasomi we Allai terai. 13 Tuti taenemitawanaia mutu tatamang we rahida fiabai mirarebana foi, rahidao tane Mampariri Yesus Kristusi, amani Allai Mano Fiabai foi, daraberahi to nunei na sambewara dadai rorong fo aha ma fo. 14 I dohong ne taraifoi mireha we feriri tata kiai weru sasari kerira tanariri nei kiai, yuairurang tata ambori tamararebanai, tuti yuai tata we ne arikang terai. Ampafe tabiriu we tatohong fi beng fo terai.
15 Bounau mano eroasoa wasa kariri fianai aino anta imadurai nanai kai. Bounausa, boretawansa, tuti wuasa, kariri wangno ru wa. Dohonao manea esahutawang wau fe, weo Allai andino yuai wau we bounausa ne.


4
1 Kristus Yesusi ambori daraberahi aha ma we weMananu tuti weo kiutu kaiwo weo inontarai fuba minohi darang nei tuti inontarai fuba mirehara foi ne, ambori deto tatesa kiai, amani mano ambori esobu mai fosa siai tuti mano ambori esobu ne karira fosa siai. Nanai wedaya yau yeretawang wau paria na Allai tuti Kristus Yesusi uaromireafo we nari toninai. 2 Amani, boiriri Sengnei ne Kaiwowa pampang, wape manea eparaise we etarami wau ete ehobu etarami we wau mani, dohonao fouhi wau fe, mae boiririai pampang. Manea etohong sarawa mani wuasa tuti boikaririai wesa kariri fi etohong sarawai nanai. Bounausa we etohong kariri ne maifo aha. Tawang wau we bounau inontaraiwasa na mai. 3 Weo rahidafi kefang ampa we inontarainesa ambori emaya we etarami Sengnei ne Kaiwo tarai fo ahang kaha, mae etohong kariri te fianai aino enemirorong dohong wea fo, ampafe efanduhi mantaunau bitoya we etaunau fi efaraise we etaramioa fo wesa. 4 Ehobu etaramifo we Kaiwo wetarai fo mae efobibi etaramifo terai we aiririai fiami. 5 Tonanai ki, wape wau mani boitawangno nemu tarai bo nemu waia mitu, na fi todoni kontai. Tawang wau na dadira rorong fo, boiriri ne Kaiwo Mahikai fo we inontarai eroasoa kaha fosa, tuti nari kariri fianai aino inontarai ewewoming we Allai fosa enari fo na mai.
6 Weo yau mani ninaya ma nehu rahida imereha naya fe kefang ampa. Paria rahida bonini nehu tarainei yohoni we Sengnei we inari te fi dawi wea fo na mai ampa. Tuti we beiru teai aha mani ambori ira weru nunei ki. 7 Iruraifa paria we yohong kariri Sengnei ne Kaiwo Mahikai fo na mai ampa, tuti fi Sengnei yuai yau we inari nanai, irurai we inari na mai, toyari wemito we fi wewonong, yau kontai imito paria werea naya fe ampa. Fi fuba nani kiai inari we Kristusi na mai paria, wiro iwati towana iwati tonina kaha. 8 Ampafe ninaia mani, Sengnei, mano Mangkutu Kaiwo na mai foi, ambori dohong fiembaitafo we yau ki, amani deinawiaifa we imararebanai na urengreafo. Fiembaitai nani isobui na rahida bo mansuwi-suwi foi. Kontai wiro imeiri yauno ambori isobu fiembaitai tonana nei kaha, mae finanai dohoni we kaiwasanei kiai, amani mano enemiwawuti tuti etamang wei paria we daraberahi ahera aha ma fo.
Kaiwoariri Paulusi medurai we Timotiusi terai we dohong kaririai
9 Ruraifa we bontai ahera we yau ma. 10 Weo Demasi fianggeng nunei wewora enerorongfoi, ampafe su to fui weru yau tuti dontai to Tesalonika ampa. Krekesi dontai yufi we jematifosa na nu Galatiara, tuti Titusi kontai dontai to Dalmatiara. 11 Mae sea Lukasi meiri andino niayai na ninai ria yaune. Ampafe boti Markusi we murontai ma, we i denteng we fiata yau na fi iru ne kontai. 12 Yemi Tikhikusi we dontai kawuru to Efesusi ampa. 13 Bontai ma mani ka nehu ansung maninggapoio wiatai na fino Karpusi ne munufoi na bendari Troasi. Ka nehu bukufo kontai, reantenang mani notesifo.
14 Aleksanderi mano niari fi na tembaga foi, i niari fi karira we yau paria, wape Sengnei ambori biaiti ki, ambori dohong aiboi wei ki. 15 Wau kontai bonansiau wei, weo i dapa kaiwoariri tatairiria ne fefe.
16 Na rahida bo reantenang imaduai fi etinggai yau wea fo na mano ehutu kaiwo na bendari Roma nei earomireafo mani, wiro manei doatuwa yau kaha, mae ea kiai ewawu weru yau. Kadono Allai deiai ene sarawai nanai. 17 Tonanai ki wape Sengnei weriria yau tuti dohong mambiriu we yau, ampafe iwemambiriu we imadu kariri ne Kaiwo Mahikai foa kai na mai, ambori inontarai Yahudi kaha fosa etaramioaifa. Tuti ikaharai weru mararehafoi. 18 Ampafe yeitawanai weo Sempaisi dewawu yau ambori ikaharai weru mano eteyo emung yau fo ki. Tuti i ambori kia yau na mai to ne Mananu rorong fo na Waidani. Sambewaraio Dadai feai wei we fitaiwafa. Antu!
Paulusi denatu mahikai tuti kife ne kaiwofo
19 Yenatu mahikaifea we Persekilai tuti Akwilai uru, kontai we Onesiforusi ne wiwingfoi tuti ne arikangsa. 20 Erastusi mani niayai na bendari Korintusi fo, tuti Trofimusi kontai meninang na bendari Miletusi ampafe yontai weruri ma ninai. 21 Ruraifa we bontai ahera ma na danunanangfoi ne diru neungfo kaha fo. Ebulusi, Pudensi, Linusi, tuti Klaudiai, kontai doroi enayai na nina nesa, etanatu mahikai we wau.
22 Kadono Sengnei weriria wau tuti dohong ne bengfo arora we mea kiai.


15
Yesusi mani toyari wai robong tarai tuti mano erariati fosa ene tarai toyari ne arirawangfo
1 Yesusi medu aha deyo, "Yau mani wai angguri robong tarai di yau, tuti Dai dino ne romi angguri foi ne. 2 Angguri arawang sobaurai na yau foi, bodoni dino webong kaha mani ferangkutui tuti arawang bo webong foi derari ambori webong bitoya aha. 3 Nehu aunau yeunauwai we mea ne wedaya mea memararebanaia mehai ampa.
4 Todoni kontaio menayai na yau pampang, tuti yau kontai inayai na mea ki. Weo angguri arawangfoi siaia mani wiro webong kaha, mae sobaurai na robongfoi fino webong fe. Tonanai kontai we mea, masino menayai na yau kaha mani mewebong kaha.
5 Yau mani wai angguri robong di yau tuti mea mani arawang di mea. Mandoni kontaio niayai na yau tuti yau kontai inayai na i mani, webong bitoya. Weo menayai boriei weru yau mani, wiro menari fiea kaha. 6 Mandoni kontai wiro niayai na yau kaha mani, wenani kabioi to boriei ne tarai toyari arawangfoi ambori memasa, mayeai fanduhi tuti kabioi to adiafoi we kesoi. 7 Masino menayai na yau tuti nehu aunaufo nayai na mea, nana mani fifiani kontai aino metutang wea fo, mesobuai. 8 Masino mewebong bitoya mani wedaya inontarai etaparanding Dai paria tuti na tonanane kontai metainawiai we nehu inontarai meraria yau di mea.
9 Toyari Dai we enewawu yau fo, yauo enehuwawu mea kontai tonanai. Menayaia mutu na nehu enehuwawufo nana to. 10 Masino metohong kariri nehu kaiwo pondoaia fo mani, ambori menayai na nehu enehuwawufo, toyari yau we yohong kariri Dai ne kaiwo pondoaia fo tuti inayai na enewawufo nanai.
11 Fininai kai yeikariria we mea tonanai, ambori nehu imirisingfo nayai na menemirorongwai, tuti memararisingwa mai.
12 Nehu kaiwo pondoai we mea finina: Menemiwawu wawera mea, kariri yau we enehuwawu mea fo. 13 Mano enewawufo fuba sewa ne mani, inontarai mano dohong ne taraifoi mireha we ne maniwowirifosa foi. Wiro enewawufeai fuba sewa ne tonana fo kaha. 14 Masino metohong kariri nehu kaiwo pondoai we mea fo na mai mani, nehu maniwowiri di mea. 15 Wiro isahu mea we woming ahang kaha, weo womingfoi wiro deitawang fio ne inontarai yufi wei foi fi niari fo kaha. Wape isahu mea we nehu maniwowiri, weo fi kiaio tarahuoi ria Dai foi, yeisahari kiai we mea ampa. 16 Wiro meaino metiri yau ne kaha, mae yauno yiri mea ne, tuti iruai mea we ambori mera tuti mewebong bitoya paria, tuti mene bong nanai wiro wioru kaha, mae niayai waroi. Na tonanane fianai aino metutang weai we Dai na wonohune mani, ambori dohonai we mea ki. 17 Nehu kaiwo pondoai we metohong kariria fo aininai: Menemiwawu wawera mea."
Yesusi meduraifa we nunei ambori enerireu mano erariati nesa ki
18 Yesusi medu aha deyo, "Masino nunei enerireu mea mani, mearomioai we ne tonanane enerireu yau fafong ampa, akawuru wori mea ki. 19 Masino nunei ne inontarai di mea mani, enewawu mea rai. Wape yiri mea weru nunei ampa, ampafe wiro nunei ne mea ahang kaha. Nanai wedaya nunei enerireu mea ninai. 20 Mearomio fianai aino anta imadurai kawuru we meara fo amani, 'Womingnei wiro fiabai sewa mano yufi wei foi kaha.' Masino enari kanggani yaua mani, ambori enari kanggani mea, mano merufi we yau ne mea kontai ki. Masino etohong kariri nehu kaiwofo mani, ambori etohong kariri mene aunaufo kontai ki. 21 Wape wonohunei wedaya enari kanggani mea tonanai, amani weo meraria yau fefe, weo nunei wiro deroanso Mano demi yau foi kaha fefe. 22 Masino ira ma tuti imadu wesa kaha, nana mani wiro ewaitawanai we ewesasari kaha, wape ira ma imadu wesa ampa ampafe ninaia mani wiro ehidori weru ene sasari nani ahang kaha. 23 Mandoni kontaio enerireu yau mani, wenani kontai enerireu Dai.
24 Inari fitantuma bitoya na euremireafo ampa, fitantumao manei siai wiro niari na wea kaha rai. Masino inari tonanai rahangsa kaha mani, ewesasari kaha. Wape ninaia mani ewatio fitantumao inari fo tonanai ki, wape enemirireu yau tuti Dai kontai. 25 Wape ne tonanane kawariai ambori mai kariri kaiwo dotu na ene Kaiwo Mararebana foi deyo,
'Inari sarafiea kahai, wape enemirireu yau funomai.'* Masmuri 35:19
26 Mangfata ambori yemi da ma foi, amani Nuaninu Mirarebanai Wetaraio kewariai na Dai ma foi mani, I ambori meduairai kariri yau ki. 27 Tuti mea kontaio memaduairai kariri yau, weo meweriria yau na reantenangfo paria sobu nina fefe."
*15:25 Masmuri 35:19


17
Yesusi wenadi we mantauni
1 Yesusi medu tonanaia kaifo, fioai ureng deti to rorafaisi tuti medu deyo, "Daie, rahidafe mai ampa. Ruai nemu Kaisungnei dedai sambewarai, ambori nemu Kaisungnei kontai wedaya wonomuwa dedai sambewarai kontai. 2 Toyari bohong mananufo wei we yuo inontarainesa kiai fo ampa, tonanai kontai we I ambori dohong numainufo we mano Dai bohonsa weia fosa kontai. 3 Minohi arang we numainufo ainina: Inontaraine etaroanso Dai wau, we mesiri wauno Allai tarai di Waune. Tuti etaroanso Yesus Kristusi mano Dai bemi ma nei. Nana mani minohi arang we numainufo ainanai. 4 Inari Dai wonomuwai dedai tuti sambewarai na nunei ampa, amani na yohong kariri fianai aino Dai bemi yau weai we inari fo na maia fo. 5 Tuti ninaifa mani, Daie, ruai yau yedai imararebanai na mantaung wau aromureawa, na sambewarai dedaio raminde nehu kawurua fo na nunei wiro tamui kaharai fo."
Yesusi wenadi we ne inontarai erariati fosa
6 "Yeinawi Dai wau kawuru we inontarai nunei ninisa ampa, amani inontaraio bohonsa we yaua fosa. Inontarai nanisa mani, nemu inontarai saine tuti bohonsa we yau ampa tuti etohong kariri nemu Kaiwowa ampa. 7 Ninaifara mani, ewaitawanai we fi kiaio bohonai we yau ne, finanai na Wau ma. 8 Weo nemu Kaiwo bohonai we yau fo, imadurai kai wesa ampa tuti etamang weai na mai ampa. Ewaitawanai tarai we yau mani ira na Dai wau ma tuti eroasoai we wauno bemi yau ne.
9 Iwenadi wesa. Wiro iwenadi we nunei kaha mae wesa terai, amani mano bohonsa we yau ma nesa, weo ea mani nemu inontarai saine. 10 Tuti mandoni kontai saino nehusa ne nemusa kontai, tuti mandoni kontai saino nemu sa wa nehu sa kontai. Tuti na tonanafo etaparanding wonohune dedai tuti sambewarai. 11 Ninaifa mani ira we wau mau ne, wiro inayai na nunei ahang kaha, wape ea mani enayai na nunei ne. Daio murarebanawa Wau! Bowawusa na wonomu wemambiriu wa, amani wonomu wemambiriuo bohonai we yau kawurua wa, ambori eweboyari kariri turu we tuweboyari ne. 12 Na siario inayaifa riasa na nunei ninai, yewawusa na wonomuwa amani mambiriuo bohonai we yau ma fo, yewawusa kawuru ampa tuti manei wiro niai kaha. Mano niai foi mani, mano kutuai kawuru kariri we ambori niai, tuti finanai ambori mai kariri kaiwo dotu na Kaiwo Mararebana foa fo.
13 Ninaifa mani, ira we Dai wau aha mau tuti fininai kai imadurai na inayai na nunei nina, ambori emirising na mararising tarai yohonai wesa fo. 14 Dai nemu Kaiwone yohonai kawuru wesa ampa tuti nunei enerireusa, weo ea mani wiro na nunei kaha, toyari yau we wiro na nunei kaha ne. 15 Yutang wau ninai wiro we ambori kasa weru nunei kaha, mae we ambori borarasa weru mano kerira pari foi. 16 Ea mani wiro na nunei kaha, toyari yau we wiro na nunei kaha fo. 17 Narisa emararebanai na ne wetaraifo; Ne wetaraifo mani, nemu Kaiwo Mararebana fo. 18 Ne tarai toyari bemi yau to nunei ma fo, yau kontai yemisa to nuneia. 19 We ene maifo wedaya yohong nehu tarainei we wau terai, amani yohong kariri nemu awiawa, ambori na tonanane ea kontai ruaisa we nemu inontarai emararebanai."
Yesusi wenadi we inontarai eroasoi nesa kiai ne
20 "Wiro iwenadi tuti ea tera kaha. Mae iwenadi kontai we inontarai ambori eroaso yau fosa, amani inontarai ninisa ansaino ewuwu kaiwo kariri yau wesa fo. 21 Iwenadi ambori ea kiai eweboyari, kariri Dai wau weboyari ria yau tuti yau kontai iweboyari ria wau ninai. Tuti ambori eweboyari ria turu, ambori na tonanane nunei deitawanai we Dai wauno bemi yau to nunei ma ne. 22 Ne sambewarai dedaio Dai bohonai we yaua nanai, yohonai kawuru wesa ampa ambori ea kontai eweboyari kariri turu we tuweboyari nina. 23 Yau iweboyari riasa tuti Dai wau weboyari ria yau, ambori eweboyari tarai. Na tonanane nunei ambori deitawanai we Dai wauno bemi yau ne tuti enemuwawusa kariri enemuwawu yau ninai.
24 Daie, yohong weai paria we ambori mano bohonsa we yaua ninisa, eminohi ria yau na katai bodoni dino inayai nai fo, ambori ewatio nehu sambewaraio dedai fo, amani dadai mirarebanaio bohonai we yaua nanai, weo nari nunei kaharai mae, enemuwawu yau kawurua. 25 Daio mosi wa waune! Nunei wiro deroanso wau kaha, wape yau mani yeroanso wau tuti inontarai ninisa ewaitawanai we Dai wau bemi yau ma ne. 26 Tuti yeiriri wonomuwai wesa ambori etaroanso wau ampa tuti yeiririai pampang wesa tonanai, ambori Dai nemu enemuwawu yau wa nayaia mutu na enemirorongfoi tuti yauo iweboyari riasa pampang."


3
Kaiwo kariri inontarai Kristeni nesa eminohi toa fo
1 Boretawang jematiwasa ambori esomi tuti etaramididau mano ewenunggamiei we parenta wasa tuti mano eru wang mananu wasa. Kontai bounausa we emainenang we enari fi beng fo. 2 Boikaririai wesa we etohong inontarai siai ewonomi karira fanai, tuti ebiriu we esawasa fanai, mae enari suasa na mai. Tuti eboi earomi fanai, mae etato inontarai siai.
3 Weo tata kontai raminde tararia Kristusi kaha fa mani, tawebonggoi paria, tanari funomai, tuti taroaso fi wetarai kaha fo. Fi mai kaha fo aino tafaraiserai tuti taenemirorong dohong weai we tanari tera fo, kontai taenemitituai te ne karirafo, taenemirorongfoi pirahai we kaiwasa, taenemirireu inontarai siai tuti inontarai siai enemirireu tata. 4 Tanari tonanai wape, Allai tane Mamparirifoi deinawi ne enewawufo tuti ne mahikaifo we tata, amani feriri tatara. 5 Feriri tata tonanane, wiro titua na tane bengfo kaha, mae na mantauni ne aro tata fo. Tuti feriri tata na Nuaninu Mirarebana foi ne mambiriufo, tuti yuairurang tata, wedaya tatawing ne karirafo, tuti yiwang taenemirorongne aha weworu. 6 Yesus Kristusi tane Mamparirifoi fi niari fo wedaya Allai dohong Nuaninu Mirarebana nei funomai we tata. 7 Dohong beng we tata ambori fi kiai dohonai we ne arikangfosa dohonai we tata kontai, tuti tabeng riati aha. Niari tonana ambori tasobu rang weo taenemitawanaifa we tasobu numainufo. 8 Kaiwoariri imadurai nanai tarai. Ampafe yutang wau paria we bounauwai mambiriu we inontarai eroaso Allaia fosa ambori erurai mambiriu we enari fi beng fo. Weo nanai aino bengne tuti kia mai we inontaraife tatane.
9 Wape kotai weru kaiwoariri kia mai kaha fo, amani kaiwoariri inontarai esawasa wea fo, ete riria wiro werea na wea kaha fo, ete kaiwo funomai kariri Yahudifosa ene koang tuti Kaiwo Musai soi fo. Mano esawa we kaiwo tonana ne mani ewebonggoi paria. Fi fuba nani kiai wiro fiata sobu inontarainesa kahai tuti kia mai wesa kahai. 10 Mano wedaya kaiwasa na jemati fosa ao eweboyari ahang kaha foi mani, wuari. Wape wuari reantenangfo taraoa kahai, weberufo aha tarao wau kaha mani, boiayari tuti wiro mefanduhi mea riati ahang fanai. 11 Inontarai niari tonana nei mani, boitawanai we da sarawai ampa, tuti sefang na sasari. Sasari niariri tonana nei deinawiai ampa we dohong sarawai na Allai urengreafo.
Fiainawiaio wefuiai pari
12 Na rahida bo yenatu Artemasi ete Tikhikusi we dontai mauo sobu wau foi mani, ruraifa we wukahera bontai we yau to bendari Nikopolisi ma. Weo imadurai futuayai we danunanangfoi ne diru neungfo mani, inayai na nana rai. 13 Rahida bo Zenasi mano deitawang hukumi na mai foi tuti Apolosi urontai nai wai mani, ruraifa we fata suru na fi uka ria suru na une rang rorong fo, ambori usobu dadirafea fanai. 14 Bounau tane inontarai eroasoa wasa ambori erurai we eru fi mai fo we efata inontarai siaio ene pari fi fosa ambori inontarai ene pari fi nanisa wiro esobu dadira na ene munu rorong fo kaha. Na tonanane esobu aunau we ehabi ene rahidafo funoma kaha.
15 Doroi amenai ruhiai na nina nesa, etanatu mahikaifeai we wau. Tuti boikaririai we tane maniwowiri taroasoai ruhia wasa, mano enemiwawu amea wasa, weo ametanatu mahikai wesa kontai.
Kadono Sengnei dohong ne bengfo arora we mea kiai.


5
Yesusi kiorang na wiwoi nuwowongfo (5:1-7:27)
Seng Allai mioangno inontarai enemirorong mesi fosa paria
(Lukasi 6:20-23)
1Rabuang bo Yesusi deti kaiwasa bitoya foi nanai, dautai to wiwoi nuwowongfo ayai minohi nayai, mayeai ne inontarai erariati fosa era wei ma, 2ainanaya fioai borong medu deunausa deyo,
3"Mano enumiruainso ene fieai ahang kaha tuti enemitawang te Allai fosa mani, esobu ne maifo ampa weo eaino eminohi we Seng Allai ne inontaraifosa na ne Mananu rorong fo ne.
4Mano esaia etaidu fosa mani, esobu ne maifo weo Seng Allai ambori dufi euremikurufo ki.
5Mano enemirorong tewawa fosa mani esobu ne maifo, weo Allai ambori dohong nunei wesa ki, kariri ne kaiwo arera fo.
6Mano etohong weai paria we enemirorong mesi na Allai urengrea fosa mani, esobu ne maifo, we Allai ambori dohong kariri fi etohong weai nanai wesa ki, amani dohonsa enemirorong mesi kaririai.
7Mano earomio inontarai siai fo mani, esobu ne maifo, weo eaino ambori Allai arosa kontai ki.
8Mano enemirorong mirarebanai fosa, esobu ne maifo, weo ambori ewati Allai ki.
9Mano eha manang we kaiwasao emamuna wawerasa fosa fo mani, esobu ne maifo, weo Allai ambori yoa wesa we ne arikang ki.
10Mano kaiwasa enari kangganisa weo enemirorong mesi kariri Allai ne Kaiwone fosa, ea kontai esobu ne maifo, weo Allai mioansa weo eaino eminohi we Seng Allai ne inontaraifosa na ne weMananu rorong fo ne.
11Mano inontarai eteibera mea, etei kanggani mea funomai, tuti mesodai dadirafea weo meraria yau ne mea mani, mesobu ne maifo. 12Mefaraise tuti memararising, weo mesobu fiembaita fuba paria na Waidani. Mefaraise tonanai weo wiro memeiri mea mesodai dadirafo tonana kaha, weo mene tarai kariri nabi fafongfa fosa, weo mano enari kanggani mea ninisa ene werengfosa fafongfa enari kanggani nabifosa kontai tonanai kawuru ampa, ampafe finanai deinawiai we menari ne maifo, mai kariri nabi fafong fosa enari ne maifo."
Ai tuti sambewarai
13"Mea mani mene tarai toyari aio indawang fi nai we nunei. Masino aifoi meuwai ahang kaha mani, ohoni todoni wori meuwai aha ki? Nana mani wefieai ahang kahaia finanai, mae kabioi terai tuti inontarai etatahari. 14Mea kontai mene tarai toyario padamarangno we sambewa nunei. Bendario wiatai na wiwoi nuwowongfoi mani todoni kontaio wati pari rai. 15Tuti manei wiro kiai padamarang beia, mayeai yuai babeu beia tebung weduari nai kaha. Mae yuai padamarangfoi ayai sawai parai, ambori sambewa inontarai enayai na munu rorong fosa kiai. 16Tonanai kontai we mea, na metohong toa wau ne tarai toyario padamarang denggararu we sambewa kaiwasa, ambori inontarai siai ewati mene metohong toaio beng nana mani, etaparanding mene Dai na rorafaisi."
Yesusi dohong kaiwoariri kariri Hukumi Musai soi fo
17"Dohonao meteyo ira ma weo yeiaya Hukumio Musai soi fo tuti Kaiwo nabifosa emadura fo fe. Bereri! Mae ira ma nina mani weo yeinawiaia kasau we waitawanai kariri fianai aino kaiwo nanai dotu wea foa. 18Tarai, imadurai we mea mau, we nunei tuti rorafaisi wiro wioru kaharai mae hurupi kutu ketui todoni bei kontai ki, na Kaiwo Musai soi fo, wiro niai kaha, pariao fi dotu wea fo mai kaririai. 19Ampafe mandoni dino deiaya hukumi fo bei na Kaiwo Musai soi fo, masino hukumi nani ketui todoni ki, tuti deunau inontarai siai we ea kontai eteiaya hukumifoi kontai tonana mani, ambori atori we inontarai tewawa pari dine na Allai ne weMananu rorong fo. Mae mandoni dino yoa weai, dohong kaririai tuti deunau inontarai siai we etohong kaririai konta mani, ambori atori we inontarai fuba na ne weMananu rorong fo ki. 20Ampafe yeisaharai we mea, weo wiro menemirorong mesi sewa mantaunau Kaiwo Musai soi fosa tuti Farisifosa kaha mani, todoni kontaio mesuai to Allai ne weMananu rorong fo kaha rai.#5:20 Enerorong mesi foi tonana mani, manei sobu te na yoaso Kristusi."
Yesusi deunau kariri kasisoufo
21"Metaramioai ampa kariri fianai aino Allai medurai we tane werengfosara fo, amani deyo,
'Memung inontarai funoma fanai,#Keluaran 20:13
mandoni dino miung inontarai mani ambori sodai aiboifo ria Allai ki.'
22Wape ninaia mani imadu mau yeyo, mandoni dino kesisou ne inontarai doroi manei mani, ambori sodai aiboifo ria Allai ki. Tuti mandoni dino deibera ne doroi manei mani, ambori kari to Majelisi Agama fosa we ehutu kaiwo kariri ki. Tuti mandoni dino kesou deibera inontarai siai manei deyo, 'Weinggowui' mani, wenani waramipari to Sorohao Adia Rorong foi.
23Ampafe masino manei na mea boyo bohong nemu korbani we Allai, wape aromuoai we nemu doroifoi enerorong pirahai we wau, 24nana mani tawingno nemu korbani nani wiatai na mesbao ohong korbani nai foi, mae ro wa weboyari ria nemu doroifoi akawuru wo, ambori barabera wau ma we bohong nemu korbanifoi we Allai ki.
25Masino nemu aiteta manei deyo dapa wau to mangkutu kaiwo fosa mani, wiro musobu mangkutu kaiwo nanisa kaharai mae na rang rabuang kontaio rurai we weboyari riati aha. Bereri mani, tarahai warapa wau to mangkutu kaiwo fosa rai. Tuti tarahai esoa wau to afai mamuna fosa tuti ea mani esoa wau to aitamu rorong fo. 26Tuti aromuaifa: na aitamu rorong fo watai paria bai nemu fiwaifoi paria kiai fino ro to borieife."#5:26 Ne maksuti mani toninai: Wiro Sempaisi dohong aiboi we wau kaharai mae, barabera wau weru sasariwa ahera.
Kaiwo kariri ohong we wiwing siai fo
27"Metaramio kaiwo ninai kontai ampa, amani dotu tono:
'Menayai ria wiwing siai fanai.'#Keluaran 20:14
28Wape ninaia mani imadu we mea mau yeyo, mandoni dino deti wiwing siai manei tuti enerorongfoi dohong we niai riati, nana mani dohong sarawai, amani niai riati kawuru na enerorongfoi ampa. 29Masino uremu domoya wai wedaya nari sasari mani, ketafatini kobioi weru wau. Weo nemu taraiwai ne doni aino wedaya nari sasari nani kobioi mani beng sewa weru borarati wape ambori nemu taraiwai sentenang saukaha Soroha rorong foi ne. 30Tuti masino waramu rufi nai wai wedaya nari sasari mani, ferang kutui tuti kobioia. Weo nanai aino beng sewa borara nemu taraiwai ne doni aino wedaya sasari wai, wape ambori nemu taraiwai sentenang saukaha Soroha rorong foi fo."
Aunau kariri mang dira wiwingfoi
31"Aunaufo weai kontai dotu toninai:
'Mandoni dino dira ne wiwingfoi mani
todoni kontaio niari surati bei kariri dirarifo
tuti dohoni we wiwingfoi.'#Ulangan 24:1
32Wape ninaifa mani imadu mau yeyo, mandoni dino dira ne wiwingfoi, wape wiro wiwingfoi dohong sarawai ria mang siai kaha, mayeai wiwingfoi ambori rirau siai aha mani, ne mang dirari foi wedayari dohong sara Sengnei ne Kaiwone masi kariri sasario manei niai ria wiwing siai fo. Tuti mandoni dino dau wiwing nani aha mani dohong sara Sengnei ne Kaiwo tonana fo kontai."
Kaiwo kariri fafora funoma fo
33"Metaramioai kontai ampa, kariri kaiwo raminde Allai medurai we tane werengfosara fo, deyo,
'Wiro mefafora funoma fanai.
Mefafora na Sempaisi arongreafo we menari fiea mani,
finanai todoni kontai metohong kaririai.'#Imamati 19:12; Bilangan 30:2; Ulangan 23:21
34Wape ninaia mani imadu we mea mau yeyo, wiro mefafora fanai. Wiro mefafora na rorafaisi fanai, weo rorafaisi mani katai Allai minohi naya fine. 35Tuti dohonao mefafora kontai na nunei fanai, weo nunei mani katai awengfo doa naya fine. Ete mefafora na Yerusalemi fe, weo Yerusalemi mani, Mananu Fuba foi ne bendari dine. 36Tuti dohonao mefafora na menumiwa fe, weo mano menari tonana ne mea, mene mambiriufea kahai we menari menumirandaungwa kutu boyari kontaio biua ete niumetang. 37Ampafe fi meteyoai nani antu mani, memadu terai meteyo, 'Yo,' mae antu kaha mani, memadu meteyo, 'Bireri.' Mae mefafora fanai weo nana mani, Saminseni dino wedaya metohong sasari na tonana ne."
Manei memuna we mea mani wiro memamuna wei ahang fanai
38"Metaramio kaiwo dotu tonina ne ampa:
'Ureng yiwang ureng,
tuti dereng yiwang dereng.'#Keluaran 21:24; Imamati 24:20; Ulangan 19:21
39Wape ninaia mani imadu we mea mau yeyo, masino inontarai kerira manei memuna we mane wau mani, dohonao bapai ahang fe. Tuti manei bioipa taramurei domoya wai mani, bohong taramurei dowei wai kontaia bioipari. 40Tuti manei dapa wau to mangkutu kaiwo fosa we kia nemu ansung boriai wai mani, bohong nemu ansung siai wai wei kontai. 41Masino manei dawi wau we wodua fieai ro riati kiro bei mani, ro paria ahao kiro boru. 42Manei dedo wau we nemu fiea mani, bohong kaririaia. Tuti dohonao boiaya mano deyo kia fieai ria wau akawuru wori yiwang ahang foi fanai."
Menemiwawu mene aitetafosa
(Lukasi 6:27, 32)
43"Metarami kaiwo ninai kontai ampa, amani:
'Menemiwawu mene doroifosa mae menemirireu mene aitetafosa.'#Imamati 19:18
44Wape ninaia mani imadu mau yeyo, menemiwawu mene aitetafosa, mewenadi tuti mano enari kanggani mea fosa. 45[Weo na menari tonana ne mani, metohong kariri fio mai we Allai ne arikangne mea metohong kariria fo.] Weo Dai nani dino enewawu mandoni kontai, doni dohong wofoi sambewa inontarai eharira fosa tuti mano ebeng fosa; tuti dohong metangfoi ming we inontarai enemirorong mesi fosa tuti mano enemirorong mesi kaha fosa kontai. 46Weo masino menemiwawu te mano enemiwawu mea fosa kontai tera mani, fiembaitai fianai aino mesobua ne? Weo mano efanduhi pajaki we Kaisari fosa ahusa we inontarai eharira saine, wape ea kontaio enemiwawu kontai tonana. Ampafe todoni kontaio menemiwawufo fuba sewasa. 47Tuti masino metohong mahikai we mene doroifosa tera mani, fibeng fianai aino menariao sewa kaiwasa bitoya foi ene enarifo ne? Weo kaiwasa na nu siaio etaroanso Allai kaha fosa kontaio enari tonana. Ampafe mea mani, todoni kontaio metohong beng we mene aitetafosa. 48Tonana mani, todoni kontai memasi, mai kariri mene Dai na rorafaisi mesi paria fo."


13
Paulusi ne kaiwo arerai wefuia fo
1 Yontai aha mau we ituambawa mea ninaifa mani, yontai webetoru we mea finanai. Mearomioaifa, na Kaiwofo dotu deyo,
"Sasarifea mani, sasari nanai inontarai mandu ete mantoruo itowati tera fo itoroa tubarai reto, ambori kaiwo nani ayaranane fe."
2 Raminde yontai weberu mau fo, isua mea we mano enari sasari fosa ampa. Ninaifara mani, na inayai waroi weru mea ninai kontaio, isua mea nariai aha. Rahida bo yontai mau wai mani, mano raminde etohong sasari fosa konta mano siai fosa wiro ekaharai weru aiboi yohonai wesa fo kaha.
3 Metutang we mesobu fiainawiaio deinawiai we Kristusi tarai medu na yau. Mewati mea! Ira mau mani, ambori mewatioai kasaua we Kristusi wiro finahang niari fi na mea kaha, mae wemambiriu paria na mea.
4 Tarai we rahida bo epahui na aitabafoi ne mani, finahang. Wape na Allai ne mambiriufo darang aha. Amea kontai amefanahang toyari raminde nanai Kristusi finahangfo, wape Allai ne mambiriufo wedayao ameweboyari ria Kristusi ambori amewemambiriu we amerufi na mea.
5 Metitua bera mantaung mea we na meminohi toa wa, we meroaso Kristusi tarai ete bireri e? Todoni kontaio mewaitawanai we Kristus Yesusi niayai na mea, mae meroasoai tarai kaha mani, bereri.
6 Tuti enehutawanai we mewati amea mani, kasau we mea ampa weo inontarai ameroasoai tuti Kristusi ne rasuli tarai di amea.
7 Ninaia mani amewenadi we Allai ambori wiro metohong sarawa kaha. Amenari tonanafo, wiro ambori deinawiai we amea mani rasuli tarai di amea fo kaha, mae ambori menari ne wetaraio Allai dawi wea fo, masino manea etitua amea we rasuli tarai di amea kahai ki.
8 Weo wiro amenari fieai we dapa ne wetaraifo kaha, mae fi amenari fo mani we fi wetarai fo terai.
9 Masino amefanahang mae mewemambiriu mani, amefaraise, tuti amewenadi we Allai kontai ambori niari meara memasi.
10 Nanai wedaya isoi kaiwo anatu ninai na rabuang bo inayai waroi weru mea foi nina. Ambori na tonanane, yontai mau mani, iru nehu mambiriuo Sempaisi dohonai we yau ne we inari mea na tapapa fanai. Weo mambiriu nanai Sempaisi dohonai we ibaung mea nayai, wiro we itota meara meworu naya kaha.
Paulusi dohong mahikai
11 Doroi meaine, wefuiaine mani, todoni kontaio memirising to, merurai we ambori memasi na Allai urengreafo, metaramio nehu aunaune, menemirorong boyari, tuti meminohi na mai. Tuti Allai mano enemiwawufo tuti ne maifo weneung nai foi weriria mea.
12 Metohong mahikai wawera mea na mai weinontarai Kristeni.
13 Allai ne inontarai emararebana nesa kiai na ninai etohong mahikai kontai we mea.
14 Kadono Seng Yesus Kristusi dohong ne bengfo arora we mea, Allai enewawu mea, tuti Nuaninu Mirarebana foi weriria mea kiai.


13
Andowa kiawariai na rawanangfoi
1 Ainanaya iwati andowa memuna manei, kiawariai na rawanangfoi meai. Andowa nani nungkamiei itu tuti nungkaradoi sura. Na nungkaradoi sura fo sata sapewi mananu sura nai. Mae na nungkamiei itu fo soi wang deibera Allai nai fo.
2 Andowa nani ne tarai toyari macan tutul. Awerengfo toyari beruang awereng, mae borongfo toyari singa borong. Andowa nini, tawai naga foi dohong mantauni ne mambiriufo tuti ne mananufo wei we wemananu fuba.
3 Iwati na nungkamiei itu fo bei kifari fiabai paria. Fari nani todoni kontai wedayari mireha rai, wape wiro mireha kahai tuti farifoi denteng ampa. Finanai wedaya inontarai nunesa kiai epapuhung weai paria tuti era riati.
4 Kaiwasafoi esomi we tawai naga foi weo mambiriu dohonai we andowafi fo, tuti esomi we andowafoi kontai. Efiai eteyo, "Mandoni kontaio ne mambiriufo mai andowa nini kaha. Tuti mandoni wemambiriu we dapai rai?"
5 Andowafoi sobu mambiriu weo bioi arongfo deparanding berahi tuti deibabera Allai. Sobu mambiriu kontai we wemananu na nunei embai piarua boru.
6 Fioai borong we deibera Allai tuti deikaherao wonongfo, katai dedai minohi nai foi, tuti inontarai fuba enayai na rorafaisi fosa.
7 Sobu mambiriu we memuna we Allai ne inontarai emararebana fosa tuti kiraikobusa. Sobu mambiriu kontai we yu kaiwasa nunei kiai, amani inontarai na riria bodoni kontai, na kaiwo bodoni kontai, tuti na nu bodoni kontai.
8 Andowa nani kaiwasa fuba nunei kiai esomi wei tantenang, amani kaiwasao wiro ewonomifo watai na Domba Antung foi, mano emuni mirehara foi, ne Bukufoi kaha. Buku nani, na fafong pario Allai niari nunei kaharai mae, soi kawuru na Buku nani kariri inontarai esobu Waidani fosa foi.
9 Mandoni dino wetarang mani tarao kaiwo nina.
10 Mandoni kontaio, mano eroasoai tuti mano eroasoa kaha fo, mandoni dino Allai kiutuai we eru aitamusoi mani, todoni kontai wenani ambori eru aitamusoi kaririai ki.
Tuti mandoni dino Allai kiutuai kawurua we mireha na fimamunafo mani, todoni kontai wenani ambori inontarai emuni kaririai ki. Ampefe inontarai emararebana fosa, todoni kontai etawansa na dadira esodairai ria andowafoi fo, tuti eroasoaia mutu, wiro esu to fui fanai.
Andowa siai kiawariai na reitahafoi
11 Mayeai iwati andowa siai manei kiawariai na reitahafoi aha. Andowa nani nungkaradoi boru, une tarai toyari domba antung nungkaradoi, wape rawafuifoi toyari tawai naga rawafuifoi.
12 Na andowa mano reantenang foi ne mambiriufo tuti na wonongfo, wedaya kaiwasa fuba nunei kiai esomi we andowa reantenang foi, mano ne kahaifoi dentengna foi.
13 Niari fitantuma fiabai tuti fiainawiai bitoya. Ampafe na kaiwasa bitoya foi earomireafo, niari adia bei biari na rorafaisi to nunei meu.
14 Niari fitantuma tonanai na andowa reantenang foi wonongfo tuti na ne mambiriufoi, ampefe na fitantuma nanai, weanggari kaiwasa fuba niayai na nufi nini kiai, tuti demisa enari aririwang manei ambori esomi we andowa reantenang foi nai, amani mano kifari na sondu bei, wape denteng ampa.
15 Tuti sobu mambiriu kontai we niari aririwangfoia darang, medu tuti yurai, ampafe miungno kaiwasa fuba eteiayari fosa.
16 Andowa mano wefuia foi denggoa kaiwasafoi kiai we esobu fiainawiai na ewarami domoya foi ete na erewomifo, amani kaiwasa nunei kiai, katui tuti fuba, mano ene fi tuti mano bireri fosa, womingfosa tuti woming kaha fosa kontai, tuti mandoni kontai, we esobu fiainawiai na ewarami domoya foi ete na erewomifo.
17 Ampefe mandoni dino wiro sobu fiainawiai nana na ne taraifoi kaha, wiro dawayangfi ete wewori fi ahang kaha. Tuti fiainawiai nani mani, wonongno andowa reantenang foi, ete angka kariri wonongfo.
18 Ampafe we waitawang kariri fi ninaifa mani, todoni kontaio obu aunaufo. Mandoni dino sewai mani, ambori deto kariri angkao deinawi kariri andowafoi nani, amani deto ruhi angkao ene nomorifo ambori sobu angka we wonongfo. Weo angka bonani mani kaiwo netaweai weo angka kariri inontarai. Ne angka mani 666.


3
Kaiwo kariri todoni minohi ruhiai wemambewangfo
1 Tonanai kontai we wiwingne mea, todoni kontaio mesomi we mene mangwasa, ambori masino mene mangwa manea eroaso Sempaisi ne Kaiwo kariri Yesusi fo kaha mani, wiro memadu fieai wesa kaha, wape na mene menari toa wa wedayasa eroasoai.
2 Weo mene mang eroaso kaha wa ewati mene menari toaio mai tuti mararebana wa fefe.
3 Dohonao mene mahikaifo nayai na boriai arora terai, na fi memaranding mea naya wa, toyari menari menumiwara mahikai, ete memaranding mene taraiwai na fi marandingno ne harga dedai tuti ansungno ne harga dedai foi fanai.
4 Mae, ne menari mani mene mahikaifo kawariai na menemirorongfuisi mandiei na fiamaranding wiro siamorang na wea kaha ete nai na wea kaha fo, amani memanang tuti meminohi na mai. Mene mahikai tonina ne aino Sempaisi detora ne.
5 Weo na toninane, fafongfa wiwingno emararebanai tuti enemitawang Allai fosa emaranding ene taraifoi na fi tonana fo ambori enarisa emahikai. Tuti esomi we ene mangfosa.
6 Sarai kontaio ne tarai tonana, i somi we ne mangno Abrahami tuti sahui we ne mano fuba dine. Mea kontaio Sarai ne kamitung di mea, masino menari ne wetaraifo tuti wiro mematai mano enarikanggani mea fo kaha.
7 Tonanai kontai we mangwa mea, todoni kontaio menemitituaitafo mai we mene wiwingwasa, tuti menari suasa na mai tuti metatosa, weo ene mambiriufo wiro mai kariri mangnesa kaha, wape ea kontai ambori esobu fio Allai dohonai arora we mea fo, amani dohong mea metarang riati we fitawafa. Menari tonanai ambori fiea wedua mene nadiwai fanai.
Inontarai Kristeni ne esodai dadirafo we enari ne bengfo
8 Wefuiane mani, mea kiai todoni kontaio mene kaiwo boyari, menemitituaitafo mai we mea, menemiwawu wawera mea toyari mambetahatui, mearomio inontarai siai, tuti menemirorong tewawa.
9 Inontarai enari ne karirafeai we mea ete eteikanggani mea teaifa mani, wiro menari berahai wesa tonanai ahang fanai, mae todoni kontaio memoansa. Weo ne tonanane aino Allai sahu mea wea ne, ambori mesobu moanafo riati.
10 Weo kaiwofo dotu deyo,
"Mandoni dino deo minohi darang na waroi
tuti deti ne bengfo na minohi toa fo mani,
wenani todoni kontaio deitawang wedua taperengfoi weru kaiwo ariri karira fo,
tuti bororawafo weru kaiwo tatofa fo.
11 Kurutare ne karirafo tuti niari ne bengfo;
todoni kontaio sera we ne maifo tuti yurai we sobuai.
12 Weo Sempaisi urengfo nayai pampang na mano enemirorong mesi fosa,
tuti tarangfo tifai demang we ene nadifo,
wape dapa mano enari ne karira fosa."
13 Masino merurai we menari ne bengfo mani, mandoni kontaio wiro niari ne karirafo we mea kaha.
14 Wape masino mesodai dadirafo we menari masifo mani, mesobu mai paria! Ampafe mandoni kontaio memataiti fanai, tuti mearomikuaya fanai.
15 Wape mesomi we Kristusi tuti meroasoi we mene Seng dine na menemirorongwai. Tuti memainenang pampang na rahida neungne we meteisaharai we mandoni kontai, andino dutang mea we fianai aino menemitawanaia mutu wea fo na mene meroasoafo.
16 Wape menari finanai na mene kaiwo fanahang, tuti metato inontarai siai, tuti menemirorong katui wai mirarebanai. Ambori manei deikanggani mea funomai, we meminohi na mai weinontarai meraria Kristusi wa mani, wenani ambori mimaya sua kaiwo medurai funomai tonanai we mea fo.
17 Weo masino mesodai dadirafo we menari ne bengfo tonanai, kariri Allai ne dawiafo, nana mani fi beng sewa paria fine. Tuti finanai beng sewa weru mesodai dadirafo we menari ne karira fefo.
18 Weo Kristusi mireha webeyari kawuru we tane sasarinei, I mani Mano mesi foi, mireha we inontarai emasi kaha fosa. Niari tonanafo ambori wiwiaing tata kia tata we Allai. Inontarai emuni mirehafo na ne tarai weinontarai batang fo, wape suwi aha na Nuaninu Mirarebana foi ne mambiriufoi.
19 Na Nuaninufoi ne mambiriufoi kontai da wiuwu kaiwo we nuaninu enai na aitamuo marareha rorong fo,
20 amani nuaninu na inontaraio wiro etohong kariri Allai kahai na rabuang bo Noaki niari ne wafi nani fosa, amani mano eworu na mereha sufoi nunei nanisa. Rabuang bonani Allai dohong aiboifo kaharai, mae sawani demang we etaraberasa, paria Noaki niari ne wafoia kiai. Mano enayai na wa rorong fo efau kaha, eweindeatoru ansaino ekaharai weru mereha sufoi nunei nani ne.
21 Tuti merehao sufoi nunei nani, ne tarai we fiyiwansoai kariri baptisi na mereha na fui ninai we feriri mea fo. Baptisi tonana nei, wiro menariri we ambori yuairurang rarikanei weru mene tarainei kaha, mae ne tarai we kaiwo areraio metohonai we Allai na menemirorong ketuio denteng wai. Baptisi nani feriri mea na Yesus Kristusi suwi na marareha rorong foi
22 tuti dautai to rorafaisi ampa. Ninaia mani wemananu na Allai warang domoya foi, tuti wewaifosa, mananu na doni konta fosa, tuti mambiriu na doni konta fosa etisangkapa eawemibukafo kai esomi wei.


10
Paulusi medu na tapapa kariri todoni ne mambiriufeai we werasuli we Kristusi fo
1 Ninaifa mani yau Paulusi, yeyo yutang mea we fieaifa. Inontarai manea etei we yau eteyo, iwemambiriu paria tuti nehu kaiwofo tapapa na inayai waroi weru mea fo, wape ikefang meara mani iwewiwing tuti nehu kaiwofo fanahang arorawa. Wape na Kristusi mano enerorong denteng tuti ne kaiwo manang foi wonongfo,
2 yutang mea paria we dohonao meteiaya yau we iwerasuli ne tonana wedaya nehu kaiwofo tapapa we mea na rahida yontai we mea mau fo fe. Weo todoni kontaio imadu na tapapa we mano eteyo amea mani ameminohifo kariri fi nunei fosa rai.
3 Tarai we amea ameminohi na nunei ne, wape wiro amerurai na mamuna rorong nini kariri fi nunei kaha.
4 Weo amene fimamuna ameha na fi amerurai tutirai ninai, wiro fimamuna nunei fine kaha, mae Allai ne mambiriufo aino wefimamuna we ameane. Na fimamuna nanai ameharai kobu aitetafosa ene katai enariria mitubaru we etadiwa tuti emamuna nai foi.
5 Fianai aino inontarai enemirorong dedai fosa emadurai funomai we etapa Allai ne kaiwo wetarai fo, finanai ameharai kobuai, amenaria wefieai ahang kaha. Tuti ene katai etaparandini we mitubaru wesa, ebaunia dedai we ambori ewedaya inontaraifosa etaroanso Allai kaha foi, ametotawi ao misuhi. Inontarai enemitituaitafo kiai ameru aitamuosa tuti amenarisa etohong kariri Kristusi ne dawiafo terai.
6 Tuti masino metohong kaririai na maia mani, amemainenang we ametohong aiboifo we mano etohong kariri amene kaiwofo kaha fosa ki.
7 Todoni kontaio mewaitawang kariri fianai aino mewatioai na meuremifea nanai! Masino manei yoasoai we i mani Kristusi ne inontarai dine, nana mani todoni kontai enetituaitai we amea kontaio Kristusi ne inontarai di amea kariri i.
8 Weo masino iboiwawa arohune karerai kontai mae, wiro imamaya weai kaha. Weo fio iboiwawa arohune weai ne mani, todoni Sempaisi dohong ne mambiriufo we amea we amebaung mene meroasoawa, tuti wiro we amenari mea meworu kaha.
9 Dohonao menemitituai we na itoi nehu kaiwo anatu yenatuai we mea wa nini irurai we inari mea mematai fe.
10 Weo inontarai manei medu deyo, "Paulusi ne kaiwo anatu ne maraba tuti tapapa, wape dontai ma niayai rahang tata mani, inontaraifoi mantauni finahang tuti ne kaiwofo wefiea kaha!"
11 Wape todoni kontai mano medu tonana foi, deitawanai we masino ametoari na meuremireawa mani, fianai aino amesoi tapapa na amene kaiwo anatu fe ninai ne, ametohong kaririai kontai na tapapa na rahida amenai ria mea wa ki.
12 Tarai we wiro amebiriu we ameha amene tarainei ete ametitua amea we amemasi kariri inontaraio etaparanding berasa fosa kaha. Weo etitua berasa we efiai mantaunsa tuti ewati karirisa tonanai mani, ewebonggoi paria.
13 Wape amea mani wiro tonana kaha. Ameboi amearomi mani ametitua kariri fi ametaparanding amea wea fo, ambori ametaparanding amea terai we katai Allai dohonai we amerufi naya fo, amani na ameha ne Kaiwo Mahikai fo. Tuti katai nani mani, mea kontai.
14 Tuti amene mambiriu we ametaunau mea toninai, weo ameha Kaiwofo we mea mau nanai, wiro waroi karerai ete na boriai weru amene katai amerufi nai fo kaha, weo tarai amesobu mea tuti amewuwu Kaiwo Mahikai kariri Kristusi nanai we mea ampa.
15 Kontai wiro ameboi amearomi we fi inontarai siai enari na katai wiro amerufi naya fo kaha. Mae amenemitawanai we na mene meroaso Kristusi fo mutu aha mani, amene fi ameru na mea bitoya sewa kontai aha ki.
16 Pariao na tonanane amesobu rang kontai we amewuwu Kaiwo Mahikai fo na nu siaio waroi na wanai weru mea. Weo amemaya we ameboi amearomine we amerufi na inontarai siai ene katai erufi nai fea kaha, mae na katai mantaung amea amerufi naya tera fo.
17 Wape toyari na Kaiwo Mararebana fo weai dotu deyo,
"Mandoni dino bioi arong we fiea mani,
wenani bioi arong we Sempaisi terai."
18 Weo wiro na tafiai bera mantaung tata tera fo deinawiai we Sempaisi yoa we tata ne kaha, mae na Sempaisi mantauni fiai tata fo.


2
1 Ampafe, weo metaubau menumiwa mewaworu aha mani, mehabi ne karirawa kai weru mea, wiro menemirireu inontarai fanai, metatofa biriu fanai, tuti metaperemi sobaura fanai. Wiro menemirorong pirahai we inontaraio esobu ne maifo fanai, tuti metairiri inontarai fanai.
2 Todoni kontai mene tarai toyari arikang marareha awefang barika foi, tuti metohong we ui mai tuti mirarebana na Allai fo. Ambori na tonanane mefabai tuti memutubaru na mene meroasoawa, amani na fariri mesobua fo.
3 Weo menumiruainso Sempaisi denteng we mea fo ampa.
Yesus Kristusi ne tarai wekamiei reantenangno darang, tuti ne inontarai eroasoa fosa ewekamiei samusa nai fo
4 Ampafe mera we Sempaisi ma. I mani ahui we Kamieio Darang, kamieio inontaraine eteiayari we eteyo wefiea kaha fefe, wape kamiei nani Allai diriri wekamiei dedai wewonong.
5 Mea kontai mene tarai toyari kamieio darangno Allai samusa we biaung munu omi wei foi nai. Na tonanane mene tarai weimami mirarebanaio meminohi merufi terai we Allai, tuti na Yesusi Kristusi metohong korbani we Allai, amani korbani kia Allai enerorongfoi fo.
6 Weo na Kaiwo Mararebana fo dotu deyo,
"Mewati ma, yirio kamiei weharga dedai bei,
kamiei nani yohoni wiatai na Sioni wekamiei reantenang,
tuti mandoni dino yoasoi mani,
wiro mimaya na wea kaha."
7 Ampafe we mano meroasoa wa mea kamiei nani weharga paria. Wape we mano eroasoa kaha fosa mani,
"Kamieio mano enari munu fosa eteiayaria foi,
ninaia mani andino wekamiei reantenang,"
8 tuti,
"Kamiei nani dino wedaya inontarai esodairi ne,
tuti dohonsa etawai."
Esodairi tonanai weo eroaso Kaiwo Mahikai fo kaha fefe. Tuti ne tonanane Allai samusa we ambori ene tarai tonanai kawuru ampa.
9 Wape mea mani inontaraio Allai diri mea kawurua di mea, imamio mefata Mananufaisi di mea, kaiwasao memararebana di mea, Allai mantauni ne inontarai di mea. Allai diri mea tuti sahu mea weru mamantiti rorong fo we mesuai to sambewaraio fiabai foi rorongfo. Allai sahu mea tonanafo we ambori mewuwu kaiwo kariri fi fubao niariri we mea foi.
10 "Fafongfa Allai ne inontarai di mea kaha,
wape ninaia mani ne inontarai di mea ampa.
Fafongfa aro mea kaha,
wape ninaia mani, aro mea ampa."
11 Doroio enehuwawu mea wa meaine! Mea mani inontarai aisei tuti inontarai meminohi sauai na nunei di mea. Ampafe yutang mea paria we mehatai weru sasario menemirorong dohong we menari wa, amani fi karirao memuna we menumianinuwai wa.
12 Todoni kontaio mene metohong toa wa mai na menayai rahang inontarai etaroanso Allai ete Yesusi kaha fosa wa, ambori masino eteibera mea weinontarai menari ne karirafo di mea mani, na mene metohong toai beng ete mai nanai, etato mea tuti ambori etaparanding Allai na rahida daraberahi nai aha ma foi.
Mesomi we mananufosa tuti mambaisengfosa
13 Na Sempaisi wonongne yutang mea we mesomi we mano ewenunggamiei eru mea na nunei sa. Amani we Kaisari mano yu wang mananu dadai foi,
14 ete we gubernuri mano Kaisari deinawisa we etohong aiboifo we mano enari ne karira fosa tuti we efiai mano enari ne beng fosa.
15 Weo Allai ne dawiafo mani deyo, ambori na ne beng menari fo nanai mehobu inontarai ewebonggoi fosa eboromio emadu funoma foi.
16 Todoni kontaio meminohi weinontaraio mehasau weru sasarifoi, wape dohona mene mehasau tonana fo metohonai we metabung wedua ne karira menari fo fanai. Mae meminohifo menari kariri todoni inontarai mewewoming we Allai di mea fo.
17 Mandoni kontaio metatori, menemiwawu mene doroi inontarai Kristeni fosa, mematai we Allai, tuti metato mananu nunei sa.
Kristusi ne dadira sodaira fo wefiainawiai we ohong kariria ne
18 Doroio inontarai etafu mea eru mea we mewewoming wesa wa mea, mesomi we mano eru mea wasa na metatosa. Wiro we mano enemirorong denteng tuti ene kaiwo manang fosa tera kaha, mae we mano ene kaiwo tapapa fosa kontai.
19 Weo inontaraio dohong sarafiea kaha, wape sobu dadira mani, masino sawani na dadira rorongno sodairi nani foi, weo deroangno Allai ne awiafo na mai, Allai ambori mioani ki.
20 Wape mesobu aiboifo we menari sarafieai tuti metawang mea na aiboi mesodairi nani kontai mae, mesobu fiea kaha. Wape masino mesodai dadira we menari ne bengfo, tuti metawang mea na dadira mesodairai nana mani, Allai deto finanai we fi mai fine.
21 Allai sahu meara we ambori mesodai ne tonanafo kontai. Weo Kristusi mantauni sodai dadirafo we mea ampa tuti na tonanane dohong fiainawiaifa we mea, ambori metohong kariri fianai aino niaria nanai.
22 "Wiro niari sasarifeai na wea kaha,
tuti obu kaiwo sofa feai na borongfo kahai kontai."
23 Inontarai eteiberahi fo, wiro deiberasa kaha. Sodai dadirafo, wiro kiarufansa kaha. Mae sawing ne taraifoi we Allai, Mano kiutu kaiwo na mai foi.
24 Kristusi mantauni sodai dadirafo na aitabafoi we tane sasarinei na ne taraifoi, ambori tamarareha weru sasarifoi ne mambiriufo, tuti tatarang aha na tamasi na Allai arongreafo. Na Kristusi ne kahai fuba sodairi na aitabafoi, niari tane tarainei denteng weru fifiani kontai ampa.
25 Weo fafong nanai mene tarai toyari dombao era sarawai, wape ninaia mani metarabera mea we Mantahungfoi, amani mano deitawang menumianinuwai, ampa.


7
1 Doroi enehuwawu meawa meaine, na ne Kaiwo Arerai Waworu ne Allai dererai tonanai we tata ampa. Ampafe todoni kontai taruairurang tatara tamararebanai weru fio kia rarika we tane tarainei tuti we tanumianinunei fo, amani tahatai weru fi werarika tonana fo kiai. Todoni kontaio tamararebanai na taminohi na nufi ninai weo tasomi we Allai na mai fefe.
Paulusi piraise paria, weo Titusi dontai na Korintusi ma deisaharai we Korintusifosa etohong we eweboyari riati aha
2 Metohong katai we amea na menemirorongwai. Weo wiro ametohong sarafieai we manei na wea kaha rai, amewedaya manei dohong karirafea kaha rai, tuti wiro ametofa manei na weai we ameha ne rafo weruri kaha.
3 Imadu tonanafo wiro enehurorong we yinggai mea we menari sarawa kaha. Weo, kariri fianai aino imadurai kawurua fo, we amenemiwawu mea paria tuti mea mani mene katai na amenemirorongnei ampa, ampafe tatarang ete tamarareha mae tawemaniwowiri pampang.
4 Iroaso mea paria tuti enehurorongnei dedai we mea paria. Amesodai dadira bitoya ki, wape metohong enehurorongnei mitubaru tuti mirising paria.
5 Rabuang bo amesi ameawemi na nu Makedonia nei kontaio, wiro amesobu rahida kuteai we ameminohi uka kaha. Dadirafo nayai woru amea, inontarai na boriei weru jematinei emamuna we amea, na amenemirorongfuisi kia matai we amea kontai.
6 Wape Allai Mano niari inontarai enemirorong fituaya fosara enemirorongfoi mitubaru ahang foi, niari amenemirorongnei mitubaru aha kontai weo Titusi dontai ma fefe.
7 Amenemirorongnei mitubaru tonanafo, wiro na dontai ma fo tera kaha, mae na deikaririai we amea we todoni metohoni enerorong mitubaru fo. Deikaririai kontai we metohong weai paria we mesobu yau aha fo, we metatua mea paria we fianai aino raminde menari fo, tuti nina mani memainenang we memadu tuti yau na menemiwawu yau fo. Fininai kai dohong yau imirising paria aha.
8 Tarahai kaiwo anatu tapapao raminde yenatuai we mea mau nanai dohong menemirorongwai fituayai, wape wiro yetua wea kaha. Tarai we rabuang bonani yetua kuteai we mea weo iwatioai we menemirorongwai fituayai kuteai, mae wiro ene waroi kaha.
9 Wape ninaia mani ifaraise ampa, wiro we menemirorong fituaya wa kaha, mae we na menemirorong fituayai nanai wedaya metarabera mea weru mene metohong toa wara wa. Weo menemirorong fituayai nanai Allai dawi weai tonanai. Ampafe wiro amewedaya mea mesobu dadirafea kaha.
10 Weo taenemirorong fituayai kariri Allai ne dawiafo tonanane wedaya tatarabera tata weru tane sasarinei tuti kia faririfo we tata. Tuti mandoni kontai wiro detua we fi tonana fo kaha. Wape taenemirorong fituayaio kariri nunei ne dawiafo kia mararehafo we tata, amani taminohi na mamantiti rorong fo.
11 Into mewati kariri todoni menemirorongfoi fituayai kariri Allai ne dawiafo ne! Finanai wedaya mea merurai na mamboni paria we meruairurang mene taraiwai tuti menari ne wetaraifo, menemirireu sasario inontarai nani niari fo, mematai Sempaisi, menemirorong dawi we mesobu yau, mefaraise paria we fi merurai wea wa, tuti memainenang we metohong aiboifo we mano dohong sarawa foi. Na fininai kai meteinawiai ampa we menari fisarawafea kaha.
12 Ampafe isoi surati nani we mea mau fo, wiro mano anta dohong sarawai nani dino wedaya isoi ne kaha, ete we mano sodai dadirafo na fi sarawai tonana foi kaha. Mae isoi surati nani fo we ambori mewaitawanaia kasau we memainenang we mefata amea na Allai arongreafo.
13 Nanai wedaya amenemirorongnei mitubaru aha.
Tuti wiro amenemirorongnei mitubaru tera kaha, mae amemirising kontai sewa aha we amewatio Titusi we mirisingfo, weo mea kiai metohoni enerorongfoi mitubaru aha fefe.
14 Tarai we raminde Titusi dontai we mea kaharai mae yeparanding mea paria wei, tuti wiro metohong mamaya yau kaha. Toyari fikiaio raminde amewuwuai we mea fo mani kaiwo wetarai fine, tonanai kontai metainawiai we Titusi we fi bengno amemadurai wei na amefiai mea fo, wetarai tonanai kontai.
15 Ninaia mani enewawu mea pari aha, weo aroai kariri todoni raminde mea kiai wiwiaing mea mani metaramididauwi fo tuti kariri todoni metamang wei na mai tuti metatori na mematai fo.
16 Ifaraise paria weo iroaso mea na fifiani konta fefe.


6
Domba Antung foi fiosabuo segeli wonang fafong fo tuti fio kawariai naya fo
1 Mayeai iwati Domba Antung foi fiosabuo segeli itu fo bo reantenang foi. Ainanaya iwati fidarang mana fosa, tuti manei nasa sahu na rawafui fiabai toyari kadidu fenanai deyo, "Ro ma!"
2 Ampafe iwatia mani, iwati kuda biua manei kiawariai ma, tuti inontarai manei dautai nai. Inontaraifoi mani yuo afai aburuei na warangfo, tuti manei dohong sapewi mananu bei wei. Inontarai nani da weinontarai wemambiriua we miung woru ne aitetafosa kiai.
3 Mayeai iwatio Domba Antung foi fiosabu segeli bo boru foi aha tuti tarahuo fidarang mana fosa, manei siai medu aha deyo, "Ro ma!"
4 Ainanaya iwati kuda manei aha kiawariai aha ma. Kuda nani mani berika toyari abo. Mano dautai nai mani manei dohong sondu fiabai bei wei tuti dohong mambiriu wei we fiating ne maifo weru nunei, ampafe wedaya inontarai nunesa eminohi na mai ahang kaha mae emamuna tuti emung wawerasa.
5 Mayeai Domba Antung foi fiosabu segeli bo botoru foi aha. Tuti tarahuo fidarang mana fosa, manei siai aha medu deyo, "Ro ma!" Ampafe iwati aha mani, iwati kuda niumetang manei. Mano dautai nai foi yu fititua maraba nai bei na warangfo.
6 Tarahuo rawafui bei medu rahanai na fidarang mana fosa, amani medu kariri aiboi kahari foi, deyo, "Pa denteng literi bei mani ne harga dedai paria, mai kariri manei yufi mani ne fiebaitai rahida bei fo, tuti pa denteng turura kaha foi kontaio literi botoru mani ne hargafo tonanai kontai. Wape ai saituni bongfoi tuti angguri bongfoi mani meiri fanai."
7 Mayeai Domba Antung foi fiosabu segeli bo boa foi aha. Tuti tarahuo fidarang mana fosa mano sea foi medu deyo, "Ro ma!"
8 Ainanaya iwati kuda manei aha wape ne tarai fidadiru toyari mirehara. Mano dautai nai foi wonong fino Marareha, tuti manei siai, wonong fino Aitamu Marareha Rorong fo, da riati na kurufuifo. Usobu mambiriu we urato kutu kaiwasa na nunei kiai we rabuang boa, tuti rabuang bei nasa mani (¼), umunsa weruai. Kaiwasa nanisa umunsa na mamuna, na kahari tuti fimaninang fimung, tuti na andowa memuna foi.
9 Mayeai aha mani Domba Antung foi fiosabu nario segeli bo ring foi aha. Ainanaya iwati inontarai emarareha fosa enumianinufo, enayai na mesba arowawahifo, amani mesba ne tarai kariri mesbao fafongfa enunung korbani we Allai nai foi. Ea mani mano kaiwasa emunsa weo ewuwu Seng Allai ne Kaiwo kariri Yesusi fo, tuti emadu eteyo Yesusi ene Seng dine, pariao wedaya emunsa tonana.
10 Esahu na erawamifui fiabai eteyo, "Sengno weMananu, murarebanai tuti tarai ne waune, kidoni wori kutu kaiwo kariri inontarai nunei fosa tuti inontaraio raminde emung amea fosa, tuti bohong aiboifo wesa ki?"
11 Ainanaya manei dohong ansung bua fo mai sa tuti medu wesa deyo, "Metawang mea metamang kuteai, pariao mene doroi tuti mene maniworiri fosa era ruhiai ma memai akawuru wo. Mene doroi tuti mene maniwowiri nanisa Allai dirisa we ambori kaiwasa emunsara emarareha toyari raminde meara fo."
12 Mayeai iwati Domba Antung foi fiosabu nari segeli bo wonang foi aha. Fiosabui tonana fo, mundiei fiabai bei fiorirouwai na mambiriu, tuti wofaisi niumetang toyari ke fenanai, embaifoi kontai berikahofi toyari rika.
13 Awahafaisi kontai tiafating tuti tiraru to nunei aweu toyari deduka si kahutu aibong kendi fenanai.
14 Tuti rorafaisi kontai niai toyari riraung mintantunung wape wanangfoi siparia niai. Tuti uai tuti nufo kontaio tawera weru katai doa naya fo.
15 Ainanaya mananu fuba nunei kiai, inontarai baba fosa, mano ewenunggamiei we afai mamuna fosa, mano ene fi fosa, mano ewemambiriu fosa, kontai womingfosa tuti inontarai siai wei fosa kiai, ewawua etadiwa na katai we winsaburungfo tuti manapahangfo na uai rei.
16 Mae esahu we uaifo tuti manapahangfo eteyo, "Tiru meu biritawang amea, bodiwa amea weru mano minohi na kadera mananu foi urengfo tuti weru Domba Antung foi ne kasoufo.
17 Weo rahida fuba Allai tuti Domba Antung foi urainawi une kasou fiabai fo we kaiwasa nunei foi andinini, tuti mandoni kontaio wemambiriu we sodai ne tonanafo kaha."


20
Kristusi tuti ne inontarai feririsa fosa eru wang mananu defuina 1.000
1 Mayeai iwati wewai manei biari na rorafaisi meu. Yu aisu Kamirei Berorong foi ne rahutufoi tuti wai besi fiabai bei na warangfo.
2 Ainanaya tefu tawai naga fiabai foi—tawai kerira tawa foi—amani Saminseni, mano wemananu we inggirafosa foi, wiorahia.
3 Tuti soi to Kamirei Berorong foi aweu, mayeai kife rahutufoia tuti niari kobui na aisufoi tuti saha weduari na segeli. Ambori wiro pempamu kaiwasa na nunei ahang kaha, paria defuina piaura wering (1.000) fo kai. Wiataia defuina piaura wering foa kaia fo, wewaifoi sawini tourai aha.
4 Ainanaya iwati kadera mananu fo, tuti mano eminohi naya fosa esobu mambiriu we ehutu kaiwo. Iwati inontarai manea kontai enumianinufo, amani inontaraio raminde emadu kariri Yesusi tuti ewuwu Allai ne Kaiwofo wedaya kaiwasa eferangkahutu eramikanangfoa fosa. Ea mani, inontarai wiro esomi we andowa kerira foi tuti ne aririwangfoi kaha, tuti wiro esobu andowafoi ne fiainawiafo na erewomifo ete na ewaramifo kaha. Esuwi na marareha rorong foi etarang aha tuti eru wang mananu fo ria Kristusi paria defuina piaura wering (1.000).
5 Inontaraio esuwi na marareha rorong fo we eminohi etarang defuina piaura wering nanisa deinawi mansuwi-suwi reantenang fo finana. Wape inontarai emararehao wiro esuwi konta kaha fosa, ewatai paria defuina piaura wering foa kai akawuru wori esuwi ki.
6 Inontarai mano esuwi na mansuwi-suwi reantenang fe nanisa emararebanai tuti Allai mioansa paria. Weo wiro esodai Marareha Weberu foi kaha. Weo Marareha Weberu foi wiro wemambiriu we kiasa kaha. Ampefe eweimami we Allai tuti Kristusi, tuti eru mananu ria Kristusi paria defuina piaura wering (1.000).
Allai miungno Saminseni tuti ne raifosa
7 Defuina piaura wering (1.000) foa kaifo, wewaifoi fiorehu wai besi fo weru Saminseni tuti sawini weru aitamu wiatai nai foi.
8 Ainanaya Saminseni kiawariai weru katai wiatai nai foi ariei, tuti da we pempamu kaiwasa na nunei sentenang amani kaiwasa na nu fubao uwonomi Gogi tuti Magogi, tuti fianduhisa we emamuna. Kaiwasa fuba fianduhi nani ato afonsoi kaha, ne tarai toyari ninuaing na nafareng.
9 Inontarai nanisa esinsung mai katai na nunei sentenang pariao era wa esoru katai Allai ne inontaraifosa eminohi nai foi, amani bendario enewawuti foi, we emamuna wei. Manamo Allai su adia bei na rorafaisi meu kasosara ehaia.
10 Mae Saminseni, amani mano pempamusa foi, wewai manei soi to Rawanang Adia foi, amani adiao belerang denggararu foi. Katai nani dino raminde wewaifoi so andowa kerira foi tuti ne nabi tarai kaha foia unayai nai ne. Na katai nani esodai dadira fiabai paria fo nai, diru rahida we fitawafa.
Aiboi wefuiai pario Allai dohonai we inontarai eharira fosa
11 Mayeai iwati kadera mananu fiabai biua bei, tuti Seng Allai minohi nai. Na arongreafo, rorafaisi tuti nunei unai na tantuma tuti wiro watioi na weai ahang kaha.
12-13 Tuti iwati inontarai emarareha fosa, katui ete fuba, etoari na arongreafo. Inontarai emarareha na rawanang fosa, mano enayai na Mararehafoi tuti na Aitamu Marareha Rorong foi, inontarai nanisa kiai, era wa etoari na Allai arongreafo we kiutu kaiwo karirisa. Mayeai iwati manei fiai buku soi kariri inontarai ene enari toa fo naya fo. Tuti fiai buku siai bei kontai amani, Bukuo soi kariri mano esobu Waidani fosa nai foi. Ainanaya Allai dohong aiboifo we inontarai emarareha fosa kariri fianai aino soi na bukufoi kariri ene etohong toa fo nanai.
14 Mayeai wewafoi so Mararehafoi tuti Aitamu Marareha Rorong foi to Rawanang Adia foi aweu. Rawanang Adia nini mani Marareha Weberu foi dine.
15 Mandoni dino wonongfo watai na Buku soi kariri mano esobu Waidani fosa foi kaha mani, wenani kontai Allai soi to Rawanang Adia foi.


5
1 Weo tawaitawanai we tane yawanei, amani tane taraio na nufi nini, mitota mani, Allai mantauni ambori meinenang munu bei na Waidani we tata ki, amani munuo wiatai wenumainu, munuo wiro inontaraine enariri kaha.
2 Taminohi na yawa tasobui na nufi nini, taenemirorongnei disang tata tasai tuti tapapirahai weo taenemirorong dohong we tasansung tane tarai na munu waworuo tasobui na Waidani foi.
3 Weo tasansung tata na tane munu waworu na Waidani foi mani, wiro tane tarainei niai arora ahang kaha.
4 Tarai we taminohi na yawa na nunei nini, taenemirorongnei disang tata tasai tuti tapapirahai we ne maraba tasoduata ne. Tanumiruainso tonanafo, wiro taenemirorong we tahatai weru tane tarai nunei nini ambori tanai arora kaha, mae tatohong weai we tasansung tane tarai weworu na munu Waidani nani. Ambori tane tarai weworuo Waidani nani yiwangno tane taraio mireha nei aha.
5 Allai mantauni dino meinenang tata we finana ne, tuti dohong Nuaninu Mirarebana foi we fiainawiai we tata kariri fi kiaio meinenami we tata nani, deinawiai we todoni kontaio dohona rai.
6 Finanai wedaya amenemirorong wemambiriu pampang. Amewaitawanai we ameminohi na amene tarai na nufi nini, amenayai waroi weru munuo ambori ameminohi nai ria Sempaisi fo.
7 Weo ameminohi ninai amenemitawang te ameroaso amene Mananu Yesusi ne, wiro amenemitawang fianai aino amewatioa fo kaha.
8 Nanai wedaya amenemirorong wemambiriu tuti amefaraise paria we ameteyo ametawing amene tarai nini, ambori ameminohi na amene kataifoi wani ria Sempaisi.
9 Ampafe amerurai paria we ambori Seng Yesusi eneo amea, na amenayai na nunei nini ete ametawera werui.
10 Weo tata kiai todoni kontaio ambori tatoari na Kristusi arongreafo, na rahida kiutu kaiwo kariri tata fo, ambori mansiari-mansiari sobu fiembaitafo kariri fianai aino niaria na nufi nini, niari ne bengfo ete niari ne karirafo ne.
Allai niari inontaraine tata tabeng riati aha na Kristus Yesusi
11 Amewaitawanai todoni kontaio tamatai Sempaisi, amani tasomi wei na tarai tuti maifo. Ampafe nanai wedayao, amerurai paria we ambori amewiwiang mandoni kontai wei. Allai deitawang amenemirorongnei tarai tonanai tuti enehutawanai we mea kontai mewaitawang amea tonanai kontai, na menemirorong ketui wai.
12 Na toninafo, wiro amefiai bera amea we mea ahang kaha. Wape ameteyo ametohong rang beng fo we mea we meboi mearomi tuti amea. Ambori na tonanane mewaitawang todoni memadu we inontaraio eboi earomi we fi watioa fo, amani fio kariri Hukumi Musai soi fo, wiro kariri fio niayai na taenemirorongnei, amani taroasoafo, kaha.
13 Masino eteyo amewefiauwou ampa, nana mani amewefiauwou na euremifo we amerurai paria we ameraria Allai, wape masino amemadu na amenemitituaitaio mai fo mani, finanai we mene bengwa.
14 Weo Kristusi enewawufo aino wedaya amenari tonanafo, weo amewaitawanai we manei mireha we inontarainesa kiai ampa, tuti finanai deinawiai we inontaraine tata tamarareha kai ampa, amani tanai na mamantiti rorong fe fo.
15 Tuti Kristusi mireha we kaiwasanei kiai, ambori mano eminohi etarang fosa wiro etarang we etohong kariri mantaunsa ene etawiafo aha kaha, mae we etohong kariri Kristusi ne dawiafo terai, amani Kristusio mireha tuti suwi wesa aha fo.
16 Ampafe ninai to fongna mani, wiro ametitua we manei kariri todoni inontarai nunei sa etituasa kariri ene fi toa fo ahang kaha. Tarai raminde ametitua Kristusi toyari inontarai batang tonanai, wape ninaia mani, ametitua tonana ahang kaha.
17 Ampafe, mandoni dino weboyari ria Kristusi mani, wenani Kristusi niariri weworu ampa. Ne mamofo nai ampa, mae ne waworufo da kawuru ma ne.
18 Finanai kai Allai dino niari ne. Na Kristusi, Allai niari tatara taweboyari riati aha, tuti demi tata we tanari finanai, amani we tafata inontarai siai ambori esobu beng nanai kontai.
19 Amewuwuai we na Kristusi, Allai niari inontaraine taweboyari riati ampa tuti wiro deto we sasari tanariri foi ahang kaha. Tuti kaiwo kariri taweboyari riati aha nanai Allai yoaso amea we amewuwuai tonana kontai.
20 Ampafe amea mani, Kristusi ne inontarai demi amea we ameriwani amemadu ne kaiwofo di amea, ne tarai toyari Allai medu na amea dutanai paria we mea we mera weia. Na Kristusi wonongfo, ametanggowa mea we meweboyari ria Allai aha.
21 Weo Kristusi dohong sasarifea kaha, wape Allai niariri sodua tane sasarinei kiai, ambori na Kristusi nani taenemirorong mesi na Allai arongreafo ki.


4
Inontarai eroasoa nesa mani, todoni kontaio eminohi toa fo siai weru mano eroasoa kaha fosa
1 Kristusi sodai dadirafo na ne taraifoi ampa, ampafe mea kontai memainenang mene taraiwaia mitu na menemitituai kariri Kristusi enetituaitafo, amani mesodai dadirafo kariri. Weo inontarai mano sodai dadirafo na ne taraifoi tonana mani, fiotourai weru sasarifoi ampa.
2 Ampafe mene rahida metarang na nunei sea ninai wiro metohonai we menari kariri fi karira inontarainesa etawi wea fo fanai, mae we menari kariri fianai aino Allai dawi wea fo.
3 Weo rahida bitoya ampa na raminde nanai menari kariri fianai aino inontarai etaroanso Allai ete Yesusi kaha fosa enari fo ampa. Amani menari maninawa kerira foi, metohong kariri mene mepaingfo, memayeru pampang, menari muniara karira fo, metunung ye, tuti mesomi we aririwangno mandoni kontai wiro somi wei fanai fo.
4 Weo ninaia mani inontarai etaroanso Allai kaha nanisa, epapuhung we ewati menari karirisa ahang kaha fo, amani mehontai mehubaru mea na sasarifoi ahang kaha, tuti nanai wedaya eteibera mea paria.
5 Wape ea ambori etoari na Allai arongreafo ki, Mano meinenang kawurua we kiutu kaiwo kariri inontaraine tata foi, amani mano etarang fosa tuti emarareha fosa.
6 Nanai wedaya Kaiwo Mahikai fo wuwuai we inontaraio ninai emararehara fosa kontaia, ambori Allai kiutu kaiwo wesa kariri inontarai nunei fosa, amani ene taraifoi mirehara, wape ambori enumianinufo etarang aha na Allai.
Fi Maio Allai dohona fo, menari kaririai na wetarai
7 Fi fuba nini kiai, katu mani wioru fine. Ampafe todoni kontaio menemitituai mai tuti mewaitawang wedua mene taraiwai, ambori mewemambiriu we mewenadi we Sempaisi.
8 Fi reantenang pari foi mani, todoni kontaio menemiwawu wawera mea na tarai. Weo na menemiwawu tonana fo, mea kontai memainenang we meteiai inontarai siai ene sarawaio enari we mea fo.
9 Metamang wawera mea na mene munuwa, na wiro mehutu mea na menemirorongwa kaha.
10 Fi Mai Allai dohonai we mea fo, mansiri-mansiri wau nari kaririai na mai we fata inontarai siai, amani mefata wawera mea kariri inontaraio metohong kariri Allai ne bengno dohonai arora we meara fo.
11 Mandoni dino medu kaiwo mani, todoni kontaio enetituai we kaiwo medura fo toyari Allai mantauni medu na borongfoi. Mano fiata foi, todoni kontaio fiata na mambiriuo Allai dohona fo. Ambori na fifiani kontaio Yesus Kristusi wedaya inontarai efiai Allai. Meiri andino wemananu tuti tataparandini we fitawafa ne. Antu!
Kaiwo aunau we mano esodai dadira weo eweinontarai Kristeni fo
12 Doroi enehuwawu mea wa meaine! Mesodai dadira karira paria, wape dohona mesioi mea wea fanai, ne tarai toyari mesodai fi siai paria foi.
13 Mae, todoni kontaio mefaraise weo mesodai dadirafo ria Kristusi fefe. Ambori na rahida tawati Kristusi da na ne sambewaraio dadai fo ma mani, mefaraise fuba paria ki.
14 Inontaraifosa eteibera mea weo meru Kristusi wonongfo mani, memararising paria, weo Nuaninu Dedai Sambewara foi, amani Allai Nuaninufoi, niayai na mea.
15 Dohonao mane wodai dadirafo we mung inontarai fe, ete we komananapi fe, ete nari fi karira siai fe, ete weo woro kaiwo fanai.
16 Wape masino wodai dadirafo we weKristenifo, nana mani dohona mumaya we finana fanai. Mae boparanding Allai we ka Kristusi wonongfo tonana fo.
17 Rahidafe mai ampa we Allai kiutu kaiwo kariri nunei to. Tuti Allai ne inontaraine saino kiutu kaiwo kariri fi sarawaio enari fo fafong ne. Masino tataino tane fafong Allai kiutu kaiwo kariri tata, nana mani mano wiro eroaso Kaiwo Mahikai kariri Kristusi fosa ambori etodoni ki?
18 Na kaiwofo dotu deyo,
"Masino dadira paria we inontarai enemirorong mesi fosa esobu faririfo,
tonana mani inontaraio ene pari seng fosa tuti inontarai sasari fosa
ambori esobu fiani ki?"
19 Ampafe, masino mesodai dadirafo we Allai dawiai tonana, nana mani metawing mene taraifoi we Mano samu mea tuti dohong kariri ne kaiwofo na mai foi, tuti menari ne bengfo pampang.