Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аекономика
Аенергетикеи
аинвестициеи:
Кристина
Озган
Москва
аиԥыларақәа
мҩаԥылгеит
10:12 29.04.2021
Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган мшаԥы 27 рзы Москваҟа усутә визитла дцеит.
Назаров
Аинвестпрограмма
анагӡашьазы:
зҵаара
дук
цәырымҵит
Шьалашьаа
аекономика
иазку
аусутә
гәыԥ
азы:
уажәшьҭа
иаҳҳәо
нагӡахоит
ҳәа
сгәыӷуеит
10:57 26.04.2021
4
Ахсаалага "Мир" амаҵзура Apple Pay иадырҳәалоит
Амаҵзура Apple Pay 2016 шықәса раахыс урыстәылаа рхы иадырхәоит, аха абарҭ аамҭақәа зегьы ахсаалага "Мир" адҳәаламызт.
11:13 15.04.2021
14
Аԥсны ахада Иусбарҭаҿы аинвестициақәа радԥхьалара азҵаара иалацәажәеит
Аԥсны ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба ихантәаҩрала имҩаԥысит ареспублика аекономикатә политика аԥыжәаратә хырхарҭақәа рҳәаақәҵаразы аусутә гәыԥ аилатәара.
12:22 13.04.2021
14
Аԥсны атәылауаа хәажәкырамзазы 65 миллион мааҭ атәанчахәы рмоуит
Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаби афинансқәа рминистр Владимир Делбеи Аиҳабыра русура, абиуџьет анагӡашьа, иара аныхраҿы аԥыжәара зҭатәу, COVID-19 ауааԥсыра рацәыхьчаразы ауснагӡатәқәа уҳәа ирылацәажәеит.
15:54 07.04.2021
2
Аҵыхәтәантәи хәымз рыҩныҵҟа адоллар 78 мааҭ иахысит
Адоллар 2020 шықәса абҵара хәбатәи амаксимум иахысны 78,8 мааҭ еиҳахеит.
10:08 07.04.2021
6
Чебоксарынтәи Аԥсныҟа аалыҵ аекспорт 70 миллион доллар рыхә итәоит
Беслан Ешба зхадараҿы дыҟоу Аҟәа ақалақь ахадара аделегациа Чувашиатәи ареспубликахь инеиит мшаԥы 4 рзы.
18:42 05.04.2021
15
Аԥсны ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистрра ашықәс актәи аԥшьбаратә усураз аихшьаала ҟанаҵеит
2021 шықәса актәи аԥшьбараз Аԥсны абиуџьет ахь аплан инацны 68 миллиони 100 нызқь мааҭ нашьҭын.
12:50 05.04.2021
2
Урыстәыла аԥарашәаратә система SWIFT альтернатива цәырҵыр ҟалоит
SWIFT – жәларбжьаратәи банкбжьаратә системоуп аԥарашәареи аинформациа анашьҭреи рзы. Иара иаднакылоит 200 тәыла рҟны 11 нызқь еиҿкаара ду.
14:51 02.04.2021
9
Аԥсны аҳазалхратә еилакы: ашықәс актәи аԥшьбара аплан иацны инагӡоуп
2021 шықәса актәи аԥшьбараз ареспублика абиуџьет ахь аҳазалхратә усбарҭақәа иаларгалеит 498 миллион мааҭ.
14:21 31.03.2021
21
Аԥсны Апарламент 2021 шықәсазтәи абиуџьет апроект аднакылеит
"Ареспубликатә биуџьет азы" азакәан апроект адепутатцәа аҩбатәи аԥхьарала ирыдрымкылацкәа иҟан, абиуџьет азы аилак ахь аус аиҭадуларазы иргьежьын.
10:09 19.03.2021
11
Аекономика аизҳареи Аԥсны амадареи: Ҟрым Урыстәыла иалахәны аҿиара иалацәажәеит
Хәажәкыра 17 2014 шықәса рзы Ареспублика Ҟрым ахьыԥшымра рылаҳәан. Иара убри амш азы Владимир Путин иҭижьит Адҵа "Ареспублика Ҟрым азхаҵаразы", хәажәкыра 18 рзы Ҟрым Урыстәыла алаҵаразы аиқәшаҳаҭра анапы аҵаҩын.
16:49 05.03.2021
30
Аԥсны Абанк аҵиаақәа ирызку агәаларшәагатә монетақәа ҭнажьит
Агәалашәаратә монетақәа ҩба-ҩба аԥсар иҟоу, хәы змам аметалл иалху 1000 цыра ҭыжьуп.
11:07 22.02.2021
10
Абиткоин аҽазныкгьы аҭоурыхтә рекорд иахысны 58 нызқь доллар иаԥсахеит
Адунеиаҿ еиҳа ирылаҵәоу акриптовалиута 71,1 процент аџьармыкьа аҵанакуеит. Апортал CoinMarketCap адыррақәа абиткоин 1,68% иацланы ишьақәнаргылеит 58,113 доллар. Адинамика аагоуп уахыки-ҽнаки ирыҵаркны.
17:22 16.02.2021
10
Абиткоин ахәԥса 50 нызқь иацны ихалеит
Абиткоин ахә халеит ԥхынҷкәын аҽеиҩшамҭазы. Ԥхынҷкәын 16 рзы акриптовалиута 20 042 доллар иахысит. Ажьырныҳәа 8 рзы абиткоин 41 950 доллар иҟалеит. Анаҩс иааиԥмырҟьакәа аҽаԥсахуа иалагеит.
11:51 16.02.2021
4
Абиткоин ахәԥса 50 нызқь рҟынӡа ихалеит
Биткоин ахә халеит ԥхынҷкәын аҽеиҩшамҭазы. Ԥхынҷкәын 16 рзы акриптовалиута 20 042 доллар иахысит. Ажьырныҳәа 8 рзы биткоин 41 950 доллар иҟалеит. Анаҩс иааиԥмырҟьакәа аҽаԥсахуа иалагеит.
15:15 11.02.2021
30
Озгани Росавиациа анапхгареи Аҟәатәи аҳаирбаӷәаза аартразы еилацәажәеит
Аԥсны ақәгәыӷуеит аҳаиртә баӷәаза иаҵанакуа акомплекс аобиектқәа апроект рзыҟаҵара сынтәа иалагоит ҳәа.
13:15 10.02.2021
15
Аԥсны аинвестпроектқәа рынагӡашьа иалацәажәеит Урыстәыла аекономҿиара аминистрраҿы
Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистрраҿы имҩаԥысит Аԥсны аинвестпроектқәа шынарыгӡо атәы азы иалацәажәара.
16:21 15.01.2021
13
2020 шықәсазы шәахтә ҳасабла Аԥсны абиуџьет иалагалан 2,5 миллиард мааҭ
Иҳаҩсыз ашықәс азы Аԥсны абиуџьет ахь ашәахтәқәа ралалара аплан иарбан ҩ-миллиардки 789 миллион мааҭ аԥара, инагӡан– 89,8% рыла.
11:40 13.01.2021
12
Урыстәылатәи абанктә хсаалагақәа Аԥсны ҵыԥх аасҭа сынтәа аоперациақәа еиҳаны имҩаԥыргеит
Аԥснытәи аԥарашәаратә система "АԤРА" урыстәылатәи аԥарашәаратә система "МИР" абанктә хсаалагақәа рымаҵ аура иалагеит 2019 шықәсазы.
09:29 31.12.2020
15
2021 шықәсазтәи Аԥсны абиуџьет аҩбатәи аԥхьарала ирыдрымкылеит
2021 шықәсазтәи атәыла афинанстә документ хада абиуџьет азы Апарламенттә еилакы ахь аус адуларазы инашьҭуп.
17:30 26.12.2020
17
"Мир" Аԥсны ахархәара сынтәатәи арбагақәа хынтә еиҳауп 2019 шықәса иаҿурԥшуазар
2019 шықәса рашәарамзазы аԥсуа ԥарашәагатә система "АԤРА" урыстәылатәи аԥарашәаратә система "МИР" абанктә хсаалагақәа рымаҵ аура иалагеит.
Иҵегь аҭагалара
19:21 06.05.2021
30
Ажьиԥҳа еиҭалҳәеит Гагра ашколқәа рҿы СOVID-19 аганахьала рҭагылазаашьа зеиԥшроу
Гагра араион аҿы ашколқәа рҿы СOVID-19 аганахьала аҭагылазаашьа зеиԥшроу арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭалҳәеит араион аҵара аҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳа.
18:07 05.05.2021
29
Жәлар рдоуҳа: адгьыл ақәаарыхра иазку азгәаҭарақәа ирызкны
Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рыҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа арадио Sputnik арубрика "Жәлар рдоуҳа" аҿы еиҭалҳәеит аҽаҩра бзиа ҟаларцаз аԥсуаа ирымаз азгәаҭарақәа ртәы.
09:29 06.05.2021
26
Афотоцәыргақәҵа "Абхазия в фокусе-2021" гран-при занашьоу ихьӡ ҳәоуп
Афонд "Амшреи" Аԥсны акультура аминистрреи еиҿыркааз афотоцәыргақәҵа иалахәын афотоҭыхра абзиабаҩцәа.
09:43 05.05.2021
25
Ахра Аҩӡба идгылаҩцәа Аԥсны ААРи АШәМеи рҵакырақәа аанрыжьит
Лаҵара 4 асааҭ 23.00 рзы еизаз Ахра Аҩӡба иуацәеи иҭынхацәеи, уаанӡа Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахыбра аҿаԥхьа игылаз, ииасит Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аганахь.
20:00 06.05.2021
18
Аԥсны аоперштаб: даҽа 41 коронавирус хҭыс ҿыц ҟалеит
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14743-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13660-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 222-ҩык.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Лакоба, Нестор Аполлон-иԥа
|Ари адаҟьа уажәтәи аамҭаз активла аредакциа азиуеит алахәылаҩ — Surprizi (обсуждение).

Сцәыҳәоит, аԥслахрақәа алашәымгаларц, макьаназ ари алаҳәара аныҵаанӡа.
Мамзар аҭыӡшәа алҵыр алшоит аредакциа азураан.
|Нестор Аполлон-иԥа Лакоба|
|жәабранмза, 1922 ш. — ԥхынҷкәынмза 28, 1936 ш.|
|Аԥхьа иҟаз||Аусбарҭа амаҵура|
|Аҭынха||Авксенти Нарикие-иԥа Рапава|
|мшаԥымза 17, 1930 ш. — ԥхынҷкәынмза 28, 1936 ш.|
|Аԥхьа иҟаз||Аусбарҭа амаҵура|
|Аҭынха||Алексеи Сергеи-иԥа Агрба|

|Ашықәсиира||лаҵарамза 1, 1893 ш., Лыхны ақыҭа,|
|Иԥсҭазаара алҵра||ԥхынҷкәынмза 28, 1936 ш., Қарҭ, ГССР|
|Иԥсыжырҭа||Лыхны ақыҭа, Аԥсны|
|Иԥшәма||Сариа Лакоба|
|Ахшара||Рауф|
|Лакоба, Нестор Аполлон-иԥа|
Абиографиа[ариашамҭа | править код]
Ахәыҷреи ақәыԥшреи[ариашамҭа | править код]
Диит 1893 ш-зы лаҵарамза 1 Лыхны ақыҭа аԥсуа нхаҩы иҭаацәараҿы.
Лыхны ақыҭа аҭоурыду змоу ақыҭақәа иреиоуп, ишьҭоуп иара Кавказ ашьхақәа ирыгәҭылак Гәдоуҭа ақалақь иацәыхарамкәа. Ақыҭа агәҭа ишьҭоуп аҭоурых ҭыԥ Лыхнашҭа ҳәа изышьҭоу. Ари ашҭаҿы имҩаԥыргон жәлар рныҳәа дуқәеи аспорт хәамаррақәеи. Адәы аҿықәахьшәа игылоуп аҭоурых ду змоу ахани, ижәытәӡоу ауахәамеи.
Лыхнашҭа шаҳаҭра ауеит Аԥсны имҩаԥысуаз ареволиуциатә хҭысқәа. 1921 шықәсази 1924 шықәсази имҩаԥысит ҭауади-аамсҭеи рыри анхаҩцәеи реидыслара. Ақәгылара мҩаԥысгоз ириблит Аԥсны аҳ иҩны. Уи ашьҭыхь ас еиԥш иҟаз ақәгылара, аҳ ир шьоурак аҳасабала ақыҭақәа жәнакы ықәыблаа иргеит.
Иҿыцу иӷәӷәоу ажәлар рықәгылара ари ашҭаҿ имҩаԥысит рашәарамза 1866 ш-зы. Уи ақәгылара зыхҟьаз Аԥсны Аҳцәа анхацәа ирзаԥырҵаз ареформа акәын. Лыхны иалагаз ақәгылара аамҭа кьаҿла Аԥсны зегь атәнатәит. Аха мчыла аиҟарамра иҟаз иахҟьаны анахаҩы жәлар рзы ишьаарҵәырахеит.
Лыхнашҭа иагәалашәоит анхаҩыжәлар реизара ду Аԥсны Асовет мчра аиааира анага. Ари ақыҭаҿ акәын ажәлар рымч аԥхьа иахьӡрыжәхоз.
Имаҷҩым ажәлар ахақ әиҭра рзаагаразы зшьа каҭәаз аихаҩцәа.
Ҭауади–аамстеи рнапала, Нестор Лакоба иаб иира хымз шагыз дҭахоит. Уи еиҳарак дзыхҟьа Лыхны жәлар реизараҿ дықәыгылан ҭауади-аамсҭеи дырҿагылан дцәажәеит. Иара уи акәхеит Аполлон Лакоба игәаӷ кны, ҽнак дҽыжәлан дшаауаз ицәҵагылан иихсеиуеит.
Иаб данҭаха ашьтахь, ус аҭагылазаашьа шыцәгьазгьы иҵегь иуадаҩуахеит Ҷнаагә ҳәа хьыӡшарас измаз Нестор Лакоба иҭаацәараҿы. Нестор иан хаҩк асабицәа знапаҿы инхаз аԥсҭазаара лҽаҵалырхомызт.
Нестор Лакоба иан гәаҟрыла дҭалҵоит Афон Ҿыцтәи ауахәаматә школ, қьырала ахә шәаны. Уи ашколаҿ Нестор аҵара иҵон ҩышықәса, анаҩсан далган Лыхнытәи ҩышықәсатәи абжьаратә школ.
Ахәыҷы изҳауан агәырҵҟәыл бзиа иманы. Бзиа дырбон иаҩзцәа хәыҷқәа, рыԥсы ихҭнырҵон. Есааира ахәмарра, агәырӷьара, ашәаҳәара, ашьхаруаа рыкәашара ахьыҟаз дрылукаауан урала рацәак еҩцамыз аҷкәын хәыҷы.
1905 ш-зы ашкол даналга ашьҭахь, иагьа гәаҟра ихигазаргьы, иуацәеи ақыҭа рҵаҩы рыцхырааралеи дҭалоит Қарҭтәи ауахәаматә училише, уи уа ицхрааит Кавказ иқәынхо ақыҭанхаҩцәа адырра роурц жәларбжьаратә агәылҳалалра.
Ишеилкааз ала, ауахәама иара иамаз аҵараиурҭақәеи ҭауиди-аамсҭеи ракәын изыдҳәалаз. Аха аҵара иалгар зҭахыз анхаҩыжәылар ауахәаматә ҵараиурҭа ирҭахы-ирҭахым иалгар акәын. Ауахәаматә ҵараиурҭаҿ аҵара зҵоз Н. Лакоба зынӡа ихахьы иааигомызҭ иара дазкхарц.
Ауахәама апапцәа изларбоз ала Аԥснытәи рааӡаҩ зыӡаскгьы ауахәаматә шәыҟәқәа дрызҿлымҳаӡа. Уи иԥсшьараамҭаз дриԥхьон игәрагагам алитература, иара убас иҩызцәагь адиԥхьалон уи аҩыза алитература даргьы аԥхьаларц. Лакоба ус акәзаргьы ибзиан иааирыԥшуан идыррақәа дыӡҭаз аганахь ала. Аҵара даналга ашьҭахь аучилишьа ахылаԥшьҩы дихәцәажәеит абас: "Воспитанник Лакоба имеет склонность к чтению недозволенных в училище книг, ведет дружбу со старшекласниками."
1910 ш-зы усҟантәи аамҭаз жәыбжь шықәса зхыҵуаз Н. Лакоба дҭалоит Қарҭтәи ауахәаматә семинариа. Усҟантәи аамҭаз иара имаз ирҵаҩцәа агәра ганы иҟан, уи ауахәама агәра зго маҵуҩк шиакәахо. Аха илыҵшәадахеит.
Нестор асеминариаҿ аҵари иҵонаҵы, уи хәқәкыла аус рыдиулон ареволиуциатә дунеихәаԥшра.
Асеминариаҿ аҵара зҵоз раԥшьгалара еҿыркааит алитературатә кружок. Гәынамӡарыла асеминариа аиҳабы дақәшаҳаҭхоит акружок аиҿкаара иаԥшьыргаз, аха уи игәы иаанагон ҭауади-аамсҭеи ирыдҳәалоу, урҭ ирҿагылоу алитература иаԥхьом ҳәа. Аха уи ус акәмызт. Лакоба егьырҭ акружок алахәцәеи алитература рхы иадырхәон даҽа хырхарҭак ахь. Акружок алахәцәа ирлас-ирласны еизалон, нас рызегь еицаԥхьалон.
Маӡала ирылаҿиоз ареволиуциатә абрашурақәеи апрокламациақәеи. Изныкымкәа Нестор иҩызцәа рыгәҭа иаартны ирылаиҳәон иреволиуциатә хәаԥшракәа.
Ари апиродаз зыԥсы ҭоу зегь, имшәоз, ԥхьа ицоз зегь ианырхәаҽуа аамҭан. Абри аҩыза ареволиуциатә семинарқәа усҟантәи аамҭаз, иара убас абри аҩыза ахыбра аҵаҟа есааира аҳцәа рҟынтәи хылаԥшра згымыз азы, иԥжәаз бзарбзанк иаҩызан.
Ирылагеит арепресиақәа. Шықәсык анаҩысан Нестор иҵара данҭала ашьаҭахь, уи аҵара зциҵоз агәыԥы иареи асеминариа иҭырцоит имҩаԥыргоз ареволиуциатә агитациа иахырҟьаны уаҳа даҽа семинарик ахь ирыдрымкыло.
Абасала адоуҳатә ҵара нхеит ишьҭахьҟа. Аамҭа шьҭа шьҭахҟа иузыргьежьуам. Арԥыс қәыԥш иҿаԥхьа иаатуеит аԥсҭазаара ҿыц, уи аԥсҭазаара ҿыц азықәԥара аҭахын хамеигӡарада ажәлар алашьцара излаз ралгараз, иара убри иԥсҭазара зегь азикуеит.
1911 ш-зы аԥхынра Нестор диасуеит Баҭымҟа. Уажәшьҭа идырын усҟантәи ашықәсқәарз баҭымтәи аусуцәа иалкааз еилаҵәан иҟаз ареволиуциатә атриадқәа Қырҭтәыла акласс аусуцәа шракәыз. Ленинтәи адҵа анапхгарала абольшевикцәа имҩаԥыргон анеФттә зауадқәа, иара убас еиуеиԥшым аусура аҭыԥқәарҿ, Баҭым ақалақьаҿ активла имҩаԥыргон аиҿкааратә усурақәа.
Нестор Лакоба ирласны еилашуаз аԥсҭазаара далашҩкуеит, баҭымтәи аусуцәеи ақыҭауааи гәахәарыла дыртәыртәуеит. Аамҭак ала уи агимназиатә курсқәа дырхысуеит, иара убас иазыҟаиҵоит ахәыҷқәа аиҵыбыратә класс аҭалараз. Аха Нестор иоуаз иулафахәы изхомызт азыҳәан ақалақь анапхгараҿ асанитар агентс аусура далагеит. Ари иусура иабзоураны инарҵаулан еилыкаауа далагеит аусусцәа рыԥсҭазаара. Уи ирлас-ирласны дырҭаауан аусуцәа ахьынхоз аҩныжәқәа, амла иаго, ахьҭа иакуа ахьыҩназ. Аусуцәа русуратә мшы азауадқәарҿ 9-10 сааҭ еиҳан иахәҭаз анорма аҵкьыс. Урҭ реиҳабацәа русуцәа ргәхьаа ркымызт. Нестор агәра ганы дыҟан аусуцәа рычҳара шхажжыло, уи ареволиуциа дуахь шикылнаго.
Аусуцәа аԥхьагылаҩцәа рыцхыраарала Нестор Лакоба 1911 ш-зы абольшевикцәеи иареи реимадара дацхраауеит.
Нестор иара иаҵкыс қәрала еиҳабацәа иҩызцәа, уи игәарҭеит илаз ахақәиҭра агәазыҳәара.
Нестор раԥхьаӡа акәны иоуеит адҵа аусуцәа ркварталқәа дрылаланы ареволиуциатә бзьыцқәа рыларҵәара ажәлар рыԥсҭазаара аиӷьратәраз.
1912 ш-зы Нестор Лакоба далалоит Акомунистә партиа. РСДРП аиашатә гәыԥ адҵала уи имҩаԥыгон апропагандатә усура анхаҩцәа рыбжьара Баҭым атәылаҿацә иахьаҵанакуаз. Аҳцәа рполициа рылаԥш ахырԥараз уи еиҿикаауан ақыҭақәарҿ жәлар рыхәмаррақәа. Ақыҭа ҿарацәа хәмаруанаҵ, Нестор маӡала имҩаԥигон абольшевикцәа ирыдгыла шахәҭоу.
Н. Лакоба ирлас-ирласны акварталқәа дырҭаауан. Уи иара дахьнеиуаз зегь гәыкала дрыдыркылон.
Атәыла зегь иатәнатәуа иалагеит иҿыцу ареволиуциатә ҿиара. Уи еиҳа-еиҳа аҽарҭбаауан Баҭым ажәлар рыбжьареи, уи аҵакыреи рҿы. Аусуцәеи анхаҩцәеи рықәԥара ԥышәак иаҩызан. Уи ақәбара активла зҽалызкааз дреиуан Н. Лакоба.
Абольшевикцәа аус руан иуадаҩыз аҭагылазаашьаҿ. Аҳцәа рполициа ршьапы иқәнарҟьеит ареволиуционерцәа реиҿкаара аԥшаараҿ. 1913 шықәса аламҭаз урҭ ирылшеит аилкаара аԥсуа-пропагандист дыӡусҭоу, урҭ аиҿкаарақәа хадара азызуа, уи агентцәа дзлагәарҭаз ала ирлас-ирласны анхаҩцәа рыҩнықәа рахь дырҭаауан, аха ииашоу амотив рымамызт ахара идҵан дызларкыша. Аха зегь дарароуп уи иԥхьаны иарҳәоит "хатә гәԥхарала" Баҭым ақалақьи уи анҭыҵи аанижьырц.
Изҿыз аус хымбгаларц азы Нестор дызлаз ареволиуциатә еиҿкаара азин ирҭоит Аҷариа аамҭала ааныжьра. Уи аамҭа ақьаҿла гижуеит иқыҭа гәакьахь.
Иахьабалакынтәи иааиуан ажәабжьқәа ареволиуциатә ҵысрақәа ирыдҳәалаз, аха Нестор усда дтәамызт. Уи иӡбоит Нхыҵ Кавказ Грозны ақалақь ахь дцарц. Грозны анефт усуцәеи Баҭымтәи аусуцәеи дареи акыр еизааигәан. Ара дахьыҟази, Аҷариатә усуцәеи реиԥш ареволиуциатә мчы ӷәӷәа рылан.
Нестор Лакоба иԥсҭазаараҿ иҿыцу мҩахеит ахақәиҭраз ареволиуциатә қәԥара.
Ажәлар рыӡрыжәра[ариашамҭа | править код]
Грозны ақалақь Н. Лакоба иреволиуциатә усурақәа ирыциҵоит. Абольшевиктә пропаганда имҩаԥыргоз алыҵшәа бзиа аман. Аамҭа кьыҿла Лакоба аҭыԥантәи абольшевиктә организаци алахәылацәа даарылукаартә дҟалеит.
Аамҭак иалакӡаны уи иҵара аус адиулон, ихы данақәиҭаз аамҭа арҵага шәҟәқәа дрытгәалан иҽазыҟаиҵон Грознатәи ареалтә училишьа аҭалараз, дагьҭалоит ақәҿиара бзиақәа иманы 1915 шықәсазы далгоит, уи дшалгаз алагь иоуеит аршаҳаҭга. Н. Лакоба аҵара изырҵоз арҵаҩы М. Ф. Гутовски уи зкны иҩуан:
«аур. Какое великое счастье абхазам, что во главе их стоите именно Вы — всегда так глубоко веривщий и горячо лобивший свой народ...»
Нестор Лакоба иҭахын иҵара иацииҵарц; 1916 ш-зы уи дцоит Харковҟа, дагьҭалоит Харковтәи ауниверситет аиуристтә факультет. Аха Лакоба иҵара далгаратә аҭагылазаашьа имоут. Ицон аибашьра. Атәылаҿ аҭагылазаашьа акыр ибааԥсхеит, аӷарра иаӡҳауа иалагеит. Ауниверситетаҿ аҵара зылшоз акры змаз астудентцәа ркәын. Аха Лакоба имамызтуи аҩыза алшареи ацхыраареи. Убри инахырҟьаны иҵара ааныпсны дхынгқуеит Аԥсныҟа.
Актқәи Аџьынџьтәылатә еибашьра алакамҭаз аҳратә напхгара ирыӡбоит ргәы иҭакны ирымаз аус анагӡара, урҭ ирҭахын аамҭа кьаҿк иалагӡан аихамҩа аҟаҵара. Ашьхарахьи агаҿа иаԥну адгьыл аҟьаҟьареи рҿы ицәырҵуа иалагеит аԥшьааратә партиа, урҭ инарышьҭархханы иааит аихамҩа аргылаҩцәа. Арҭ ауаа еиҳараҩык иааз Урыстәыла агәыберниа иаҵанакуа ақыҭақәа иатәын, уи аамҭаз урҭ даара амла иаго акәын ишыҟаз.
Аха дара еиҳарак изхыццакуаз изҿоз аргылара акәын — уи иаман ихадароу арратә дҵа, ихадароу астратегиатә ҵакы.
Амшын Еиқәа амагистралцәа имаҷымқәа амал азоурижуан. Аха уи зҿыба иҭалоз аргылара иалахәыз ачынуаа ракәын. Еизган ирымаз аусуцәа аулафахәы имаҿӡан акәын ишроуаз, уи ала рхы рзныҟәылго аҟынӡа.
Аԥсныҟа ихынҳәыз Н. Лакоба баша ус дымтәаӡакәа дҭалоит Гудоуҭатәи амҩыаргыларатә техникум. Уи ирласны драбадыруеит аусуцәа, иара убас уи еиликаауеит урҭ рџьеи, рыԥсҭазаареи аҭагылазаашьа. Уи ара амҩаргылаҩцәа рыгәҭа далагоит иреволиуциатә усура.
Уи иҩызцәа абольшевикцәеи иареи ааԥсара ҟамҵакәа аус рыдырулоит ихьыҟоу ақыҭа акәша-мыкәша.
Гәдоуҭатәи абольшевикцәа ирыман иалукааша ареволиуциатә традициақәа. Гәдоуҭатәи аусуцәа ргәаларшәарҿ макьана иҟан уажәаабыкьа ареволиуциатә қәԥара аепизодқәа, урҭ акәԥарақәа мҩаԥысуан зҽалызкааз ареволиуционер Серго Орџьоникиӡе инаԥхгаарала. Раԥхьатәи аурыс револиуциа 1905 ш-зы иҟаз аамҭаз Гәдоуҭа ақалақь иалукааша аҭыԥ аанакылеит Аԥсны ареволиуциатә хҭирскуарз Гәдоуҭа ақалақь аҿы имҩаԥган жәлар реизара, уи аизара хыркәшан ажәлар гәахәарылеи напеинҟьареи рыла ирыдыркылаз С. Орџьоникиӡеи иажәахә ала. Уи нырҵәан абарҭ ажәақәа рыла. «Долой Николая кровавого!». Ақалақь иацәыхарамкәа Орџьоникиӡе еиҿкаарала усҟантәи аамҭаз аус зуаз ақалақьтә хәышәытәрҭарҿ фелшырс, имҩахигеит абџьар ақәылаҩҿцәарз. Иара абраҵәҟьа иҟалеит ажәылара ақыҭауааи аҳ ирхәҭеи рыбжьара.
Арҭ агәалашәартә мшқәа, макьан ишшыз инхон ажәлар рхаҿы. Иагьа ажәлар аџьамыӷәа цәгьа иҭадыргылозаргьы, урҭ гәҭакыс ирыман Гәдоуҭатәи абольшевикцәа даҽазнык абольшевиктә хеидкыла аиҭарҿиара.
Жәабранымза 1917 ш-зы Аԥсны Урыстәыла ареволиуциа аиааира шагаз ала ажәабжь шаараҳаз еиԥш, Гәдоуҭатәи абольшевикцәа Н. Лакоба инаԥхгарала, Серго Орџьоникиӡеи ирылаиҵаз атрадициақәа дриқәныҟәаны ареволиуциатә активтә масса еиҿыкааит. Абольшевикцәа ажәлар идеилдыркаауан Ленин илозунг «Вся власть — советам!» ҳәа изҳәоз аҵакы, уи ахықәкы ажәлар рзы.
Хәажәкыратәи амшқәа рзы 1917 ш-зы Лыхны еизеит хыԥхьаӡара рацәала анхаҩжәлар. Ари аизара дуаҿ иаадырԥшит ажәлар ирымаз агәынамӡара аамҭала Аԥсны иахгылаз анахгаҩцәа рахь. Урҭ аменшевикцәеи ҭауади-аамсҭеи ракыра ишрҵагылозгьы, аизара алахәылацәа далырхуеит Гәдоуҭатәи ацуҭа ахылаԥшҩыс Нестор Лакоба. Ари алхра башамызҭ. Уи идгылаҩцәа ирбарҭан, зегь реиҳа иӷәӷәаз, ажәлар рыгәрагара иаԥсаз аӡәы шиакәыз.
Аменшевикцәа аесерцәа, ажәлар зыргуаҟуаз амучацәеи Гәдоуҭа аҵахара иаҿын. 1917 шықәса ԥхынгәазы амчра зегьы инасуеит Асовет еидгыла рышҟа.
Уи амшқәа рзы Н. Лакоба есааира ажәлар рыгәҭа дубар алшон. Изныкымкәа дықәгыланы дцәажәахьан ажәлар рыгәҭа, ииҩуан ихьыԥхьаӡара рацәала ареволиуциатә прокломациақәа.
Арҭ апрокломациақәа ихадоу ароль нарыԥӡоуит ажәлар ареволиуциатә гәалаҟазаара ашьҭыхра.
1917 ш-зы лаҵарамзазы Қарҭ имҩаԥган 1-тәи Кавказтәи Асовет ааԥхьара. Ари ааԥхьараҿ делегатс далхын Н. Лакоба. Н. Лакоба дықәгылан иџьбараз ажәахә ҟаиҵеит, уи уа дрықәыӡбон аменшевикцәа рхаҭарнакцәа. Уи иажәахә ибзиаз алыҵшәа аиуит. Қарҭ иҟаз аар револиуцианерцәа рмтингаҿ.
Н. Лакоба иахьабалак пропагандак аҳасабла ихы иаирхәон Ленинтәи аидеақәа. Ааԥынраз 1917 ш-зы ауахәама аусуцәа еизеит Аҟәа ирыӡбарц азҵаара аԥсуа уахәамақәа рхҳәаақәҵараз. Ари аизараҿ зынӡак изыԥшуамызт Лакоба, аха иара днеит ари асездарҿ, уи уа иқәгылараҿ дызааҭгылаз анхаҩы жәлар ргәы иҵхоз азҵаарақәа ракәын, уи асиездаҿ згәы намӡоз рыбжьқәа ишаҳауазгьы иқәгылараҿ ирылеиҳәеит: «Трудовой народ, — сказал он, должен теперь сам разрешить наболевшие вопросы, а здесь попы, вкупе с людьми в чинах, орденах и аксельбантах, говорят за него и говорят от имени народа».
Н. Лакоба иқәгылара жәлар реизара ақыҭа Петропавловск аҿы иҟаз гәахәарыла ажәлар ирыдыркалеит. Уи уа иҟаз аамҭалатәи анапхгара ирықәқҽит имҩаԥыргоз аусқәа ажәлар ирҿагылоз.
Ареволиуциа алагамҭа инаркны аӷацәа иаразнак еилыркааит Лакоба иалукааша аӡәы шиакәуз, убри инаркны иалагеит аикәым иӡҳәара Петропавловск иҟаз аизараҿ аамсҭацәа рхаҭарнакцәа, аҩныҵҟатәи аусқәа еилзыргоз рҿы ацәгьа рҳәоит Лакоба аҳцәа дырҿагылан агиҭациа ҟарҵоит ҳәа. Ацәгьаҳәаҩцәа иазыԥшын Лакоба ахара анидырҵо ҳәа. Аха усҟан Лакоба Гәдоуҭатәи архәҭа ргарнизон ахаҭарнакцәа идгылеит, ирҭахы-ирҭахым аменшевикцәа Лакоба доурышҭыр акәхоит.
Октиабыртәи ареволиуциа аиааира анага ашьҭахь, Аԥсынгьы ирласны иатәнатәит. Аԥсны абольшевикцәа еиҳагьы рыҽдырӷәӷәоит, ирыԥшаауа иалагеит рыцәгьа зҳәоз. Аменшевикцәа ракәзар урҭгьы ирылшоз ҟарҵон, абольшевикцәа рымч еиҵаҟьарҵаз.
1917 ш-зы Аахыҵ Кавказтәи акомисариат ирласны ирыӡбеит Аҟәа антидемократиатә асезд аиҿкаара «Аԥсны раԥхьатәи анхаҩырцәа рсезд» хыс иаҭаны. Аха аменшевикцәа анхаҩцәа ржьара рылымшеит. Ари асездаҿ Ефрем Ешбеи Нестор Лакобеи абольшевикцәа рыдҵала ирыӡбеит ирласны еиҿыркаарц Аԥсны ииашоу аусуцәеи анхаҩцәеи рыла Асовет еидгыла, амчрагь рырҭарц.
Нестор Лакобеи, Ефрем Ешбеи, Гьаргь Атарбекови, егьыр акомунистцәеи иҟарҵоит жәлар рмобилизациа абуржуаз-меншевикцәа жәлар сыргәаҟуаз ирҿагыларц. Лакоба дықгылеит аԥхьахә ажәахә иманы Гәдоуҭатәи адгилҭыԥаҿ, иара убас Гагратәи Гәмысҭатәи аҭыԥқәарҿы. Арҭ аизарақәа имҩаԥысуан даара иӷәӷәаны. Аменшевикцәа аизара зҽалазырхуз зҭахыз урҭ ықәцан анхаҩцәа рыла ирԥхашьаны.
Ари апириудаз Н. Лакоба ибзоуралеи, иара убас гәыԥҩык аԥсуа револиуцианерцәеи: И. Варданиа, М. Гобечиа, В. Агрба, игьырҭ Гәдоуҭа иаҵанакуаз ақыҭақәеи рыцхырааралеи еиҿкаан ареволиуциатә анхаҩытә дружина «Кьараз» захьӡыз.
«Кьараз» анапхгареи иара убас апартизантә гәыԥқәеи рыла, урҭ ахақәиҭреи рықәԥараз иабзоураны ишьақәгылеит Аԥсны Асовет мчра.
Гәдоуҭа иахьаҵанакуа зегьы ареволиуциатә мчрақәа ирацәаны иҿион, еиҳагьы иӷәӷәахон. Ареволиуционерцәеи ажәлари еиҳа-еиҳа еизааигәахон. Кавказтәи аҿацәтә комитет РСДРП аԥсуа абольшевикцәа имҩаԥыргоз аус шынарыгӡоз ала иажәахә аҿы дазааҭгылеит абас:
«аур. организация наша сильна и крепка. В данный момент, когда меньшевики и правые есеры преступно, полные ужаса и трепета перед буржуа змеи, изменили интересам пролетариата..., наша организация, сознавая вдвоине свою ответственность, будет всеми силами бороться за торжество идей большевизма...»
Ленин изнамиа ирҳаракны икны, Аԥсны абольшевикцәа рҽазыҟарҵон зегь реиҳа иӷәӷәаз ажәыларахь.
Ажәаатәи ашықәс хьанҭа[ариашамҭа | править код]
1918 шықәсазы иқәуԥшу Асовет республиказы даара акыр иуадаҩхеит. Уи макьаназ изықәгәыӷуаз еиҳарак жәларбжьаратәи аимпериатә буржуазиа акәын. Аконтрреволиуцианерцәа аиааира згаз ажәлар ирҿагылан аибашьра иалагеит. Асовет республика аҽаланархәыр акәхеит акыршықәса ицоз атәылауаҩратә еибашьра, уи рымч зегь азааданы аконтрреволиуционерцәа рымчра ықыргар акәын, иара убас урҭ ирыдгылоз аҳәаанырцәатәи ақәылаҩцәеи.
Атәыла анҭыҵгьы аҩныҵҟагьы аҭагылазаашьа цәгьа иҟаз Асовет республикаҿы, Қырҭтәылатәи аконтрреволиуцианерцәа ирҭахын ишалҵлакгьы рыҽдрӷәӷәарц. Аусуцәеи анхаҩцәеи аҭагылазаашьа абзиа аиҿкаараз изықәгәыӷуаз анҭыҵ ацхырааҩцәа рымаӡамызт. Иага ус иҟазааргьы, урҭ ргәы камыжькәа рҽазыҟарҵон акәгылара ҿыцахь.
Аԥсны абольшевикцәа русура асааира анапхгара рырҭон Урыстәылатәи Анапхгара Акомитет асоциал-адемократиатә апартиа аусуцәеи абольшевикцәеи, иара убас урҭ анапхгара арҭон Аԥсны аҿацәтәи акомитет РСДРП.
Абольшевиктә агитаторцәа еиԥымҟьарада имҩаԥыргон ареволиуциатә усурақәа Аԥсны ақыҭақәеи ақалақьқәеи рҿы. Еиҳа-еиҳа ажәлар рацәаҩны урҭ ргәыԥ иалалон. Аԥсуа қыҭақәа рҿы имҩаԥысун амассатә ҽеидкылара анхаҩцәа рыбжьара. Ақыҭауаа зегь реиҳа игәыақәаз, згәы кыдгылахьаз ракәын уахь иалалоз, урҭ рус ҭауади-аамсҭеи адгьылқәа ирадкылан иҟаз рымыхра акәын. Ақыҭақәа ԥыҭк уи аус рнапы адыркхьан.
Ари аус анхаҩжәлар рҿы ареволиуциатә ҵысрақәа анкылараз аменшевикцәа 1918 ш-рзы имҩаԥыргеит «анхаҩцәа рсезд» ҳәа хыс иаҭаны аизара.
Абольшевикцәа ракәзар ари аизара рхы иадырхәарц рыӡбоит рганахь ала. Урҭ ари аизарахь ирышьҭуеит абольшевикцәа рхаҭарнакцәа, хадара азиуан Н. Лакоба.
Уи ажәа ихахьы иганы, дықәгылеит абольшевикцәа рыпрынцып хьчо, уи иаанагон азакәан Асовет жәлар рахь ииасыр шакәыз, ари алаҳәара заҳаз аменшевикцәа реиҳарааҩык амца рыцранаҵеит. Анхаҩыжәылар рхаҭарнакцәа ажәлар еизаны иахыҟаз ахан аҿы, зегь инецҿакны идгылҵны ицеит.
Иага ус иҟазаргьы аменшевикцәа иаартны ирҿагыло ишалагазгьы, абольшевикцәа рхыԥхьаӡара иацымлозар иагхомызт. Анхаҩыжәлар рхаҭарнакцәа иаартны рҽаӡыҟарҵо иалагеит, аменшевикцәа рдиктатура аҿагылараз.
Убри инаҿырԥышны аиааиразы ажәылара аҽазыҟаҵара Қырҭтәыла инаркны Аахыҵ Кавказ зегьы абольшевикцәа имҩаԥыргеит Аԥсны аҽазыҟаҵаратә практика. 1918 ш-зы жәабранымзеи хәажәкырамзеи рзы. Уи аплан аус адулан Баҭым имҩаԥгаз аилацәажәараҿ. Ари аилацәажәараҿ иалахәын: Мамиа Орахелашвили, Ефрем Ешба, Нестор Лакоба, Гьаргь Аҭарбеков. Иара убас иалахәын Амшын Еиқәа афлот ареволиуцианерцәа.
Аилацәажәараҿ иӡбан ирласны Аԥсныҟа абџьар рзыргарц. Уи абџьар Баҭымынтәи Аԥсны аларҵәараз ихахьы игеит Н. Лакоба.
Азеиԥш наԥхгара рзы Гәдоуҭа иҟаз ақәгылара анапхгара азиуан аповстантә оргкомитет ахада Ефрем Ешба. Уи дагьалалоит ажәлар рдружина «Кьараз». Гәдоуҭатәи аҭыӡҭып ареволиуцианерцәа ргәыԥ иалалеит аҭыԥантәи агарнизон асолдатцәа.
Анхаҩыцәеи аусуцәеи рыдружина аҿиара иалагеит Гәымысҭатәи аҭыӡҭыԥаҿ. Зегь реиҳа иҳароку ареволиуциатә мчра аадырԥшит Бабышьра, Дранда, Ҵабал ақыҭақәа рытружиникцәа. Дранда аҳабла еиҿкаан арра-ареволиуциатә комитет, уахь рҽаладирхәеит Г. Аҭарбеков, С. Кухалеишвили, Е. Дамениа, И. Жваниа иара убас егьырҭ абольшевикцәа. Мархьаултәи апартизантә отриад напхгара азнуан С. Кардава, Ҵабалтәи - Х. Керселиан.
Самырзаҟантәи аҭыӡҭыԥ маӡала анаԥхгара азиуан зегь реиҳа имцаԥшьыз ареволиуцианер П. Даӷәыз.
Зегь реиҳа ареволиуцианерцәа активтә усура мҩыԥыргон Гагра ақалақь. Араҟоуп зегь раԥхьатәи ажәыларақәа ахьымҩаԥысуаз хәажәкырамза алагамҭаз. Рыцхыраараз иааит Шәачатәи Гәдоуҭатәи ареволиуциатә атриадқәа. Ари ажәылара иҟаз Гагра ақалақь аҿы аиааира агеит. Асовет мчра. Анагҵком ахантәаҩыс ара далхын абольшевик аусуҩ Д. Смирнов.
Ари аиааира инашьҭарххан Гәдоуҭатәи аҭыӡҭып исоветтәны иҟалеит. Хәажәкырамзазы Гәдоуҭа ақалақь еиҿкаан аусуцәеи ақыҭауааи рхеидкыла. Уи ахеылак иалалеит: В. Агрба, И. Варданиа, И. Чамагуа, П. Козловски и. уб. иҵ.
Н. Лакобеи Константин Инал-иԥеи рнаԥхгарала агварди каԥшь ротриад рҿынархеит Аҟәа ашҟа. Аменшевикцәа рхадара Аҟәа иҟаз иаргәаҭеит даара. Усҟанәи ахадараҿ иҟаз Чхиквишвили Аԥсны иҟаз аҭагылазаашьа иахҟьаны Қарҭҟа адырра ҟаиҵоит, ареволиуционерцәа рымч еиҳа-еиҳа аӷәӷәахара ишаҿу, дара аменшевикцәа рымчра даара ахьысҳахара ишаҿу.
Абольшевикцәа аменшевикцәа ирыжәылеит ҩ-хырхарҭак рыла. Аҩадатәи ахырхарҭа Гәдауҭатәи аповстанциатә отриад акәын, аҩбатәи-аладатәи Гәымысҭатәи аҭыцҭыԥ акәын.
Хәажәкырамза 26 ацәлашамҭаз (аҿыцтә стиль ала мшаԥымза 8 рзы) 1918 ш-зы Аҟәа ахы иақәиҭтәын аменшевикцәа рҟынтәи. Убри аҽны иара убас абраҵәҟьа еиҿкаан Аԥсны Арра — револиуциатә комитет. Аревком ахантәаҩыс далхын Ефрем Ешба, уи ихаҭыԥуаҩыс — Нестор Лакобеи, Гь. Аҭарбеков.
Асовет напхгара мшаԥымза 11 рзы Самурзаҟан ауездаҿ ишақрӷәӷәан. Кәыдринтәи ауиезд макьаназ аконтрреволиуцианерцәа рнапаҵаҟа инханы иҟан, аха арагьы урҭ рымч акәадахара иаҿын, ақыҭанхаҩцәа зегьы рҽеиҿкааны урҭ амч еиқәаҵәақәа ирҿагылеит.
Ареволиуцианерцәа иргаз аиааира ашәага-зага иҭагӡаны ацуҭа ахылаԥшцәа алырхуан, ақыҭа аревкомцәа Асовет ҳәынҭқарра арыӷәӷәаразы.
Арҭ амшқәа зегь реиҳа иухамышҭуа фырхаҵаратә мышқәан. Ицәгьаз аҭагылазаашьаҿ Аԥсны Арра — револиуциатә комитет хықәкыс ирымаз аконтрреволиуцианерцәа рықәгара адагьы, урҭ гәҭакыс ирымаз аҿыц ажәлар рхәынҭқарра ашьақәгылара акәын.
Урҭ амшқәа ирызкны Н. Лакоба игәлашәараҿ иҩуан «Первой нашей задачей было наладить аппарат власти изъять активных меншевиков, обложить контрибуцию местную буржуазию. Все мы проделали, руководствуясь декретами Совета Народных Коммисаров...».
Арҭ ацәаҳәа кьаҿқәа рыла игылоит Аԥсны абольшевикцәа, раԥхьатәи ажәылара дуахь Асовет хадарахь ашьақәргылырыз.
Арратә-револиуциатә комитет иразнак ииасуеит аԥсуа жәлар рыз ихадраз адгьыл азҵаара. Еиҿкаан адгьылқәаархратә комитет. Аекспломатортә хәҭа иазыԥшын ашәахтә ахашәалахәы ақәҵара. Аревком идикылоит ақәҵара иахьынӡаалшо аусусцәа ихымԥадатәиу фатәылеи жәтәеилеи реибыҭара. Анхааҩцәа ақәгыӷуан анҳарҭаҭыԥ шроуаз. Ашьақәгылара иаҿын анхацәа рзы амедицинатә цхыраара. Асовет адгылаҩцәа иара убас иаҿын акультуратә ргыларақәа рус.
Аменшевикцәа рполициа ианеиԥхьытта ашьҭахь, урҭ рус ииасуеит ареволиуциатә хылаԥшра ашҟа, иара убас иаԥҵан Аԥснытәи агвардиа ҟаԥшь, дара рхатә комиссариат хылаԥшрала. Ари акомисарат еидкылахь иалан К. Инал-иԥа, С. Қардаа, Х. Керсалин. Аревком лымкаала илаԥш ахын ареволиуциатә аибашьратә мчра, урҭ еибыҭашеи, уи идыкылеит ихадароу аус урҭ рыӷәӷәараҿы, ирҿагылоз амчра иаҿыԥшнры Кәыдрытәи аҩхааҿ инханы зҽеизкылан иҟаз.
Мрагыларатәи-ареволиуциатә комитет ихадароу усны ирыԥхьаӡон аинтернационалтә ааӡара аџьажәлар рыҩныҵҟа иҟаларҵ азы. Арҭ аиҿкааратә усурақәа ажәлар рылааӡараҿ иҟаз иабзоураны, Аԥсны иқәынхоз амилаҭқәа рҽеидкыланы Аԥсны Асовет мчра аиааира азааргеит. Аҵыхәтәаншәа Н. Лакоба иҩуан: «Нигде, как в Абхазии, так отчетливо выражается солидарность между различныими национальноствами. Здесь история не знает даже серезных национальных трении, несмотря на самые серьезные старания националистов, царских чиновников, грузинских меньшевиков и. т. д.»
Зегь реиҳа ихадароу аҭыԥ Асовет мчрааҿы апролетариатә амилаҭ еидгылараҿ инаакылеит Аревком иҭнажиз агазетә «Сухумская правда», раԥхьатәи аномер акьыԥхь абеит мшаԥымза 16 1918 ш-зы.
Раԥхьауатәи аиааира амш инаркны Аԥсны амилаҭ рацәа рҽеидкылан ақыҭа-нхамҩ аҿиара амҩа ианылоит.
Аԥсны ақыҭанхамҩа усуцәа иахьыуарымноз Нхыҵ Кавказтәи абольшевикцәа рыцхраауан. Н. Лакоба Арратә-револиуциатә комитет адҵала дышьҭын Нхыҵ Кавказка абџьари афатә-ажәтә ануразы. Уи аус аганахь ала Аԥсны абольшевикцәа рыцхьырараз акыр аус адиулеи усҟантәи аамҭа Нхыҵ-Кавказ иҟаз Серго Орџьоникиӡе.
Аха икәыҟныз Асовет республика иамамызт уи аҟара алшара Аԥсныжәлар иахәто ацхыраара рыҭараҿ, урҭ ааха ӷәӷәа роуит аҭыԥантәи аконтрреволиуцианерцәеи аҳәаа нарцатәи антервенцәа рҟынтә. Асовет бираҟа 1918 ш-зы. Аҟәа иахагылан 40 мшы. Самурзаҟантәи аҭыӡҭыԥ Асовет напхгара 6-мыз аҽынакылеит.
Иазгәаҭатәуп Арратә-револиуциатә комитет иҟоуп иҟанаҵаз агхақәа. Асовет напхгара ианышьақагыла Аҟәа аревком ажәы ақалақь Дума ахы иақәҭимтуеит, урҭ ицәыҵатәан Асовет ҳәынҭқарра еиҵарҟьаша аусқәа мҩаԥыргон. Аповстантә гәыԥқәа ирымаз аҭагылазаашьа бзиа рхы ҽеила ирзамырхәеит, урҭ Кәыдры ахықәа аҟынӡа ианнеи, уаҳәа рҽеиҵырымхуеи. Урҭ Қырҭтәыла амчреи дареи имахәҭаз еидхәаламызҭ. Н. Лакоба аҵыхәтәан иаӡгәеиҭон: «Борьба в Абхазии в 1918 году была очень жестокая, и победа 18-го года нам достались не без величайших жертв, ошибок, отступлений и т. д.».
Аконтрреволиуционерцәа Кәыдры аҭыӡҭыԥаҿ рымч арыӷәӷәара, ҽиҳа аҽеизакра рылшеит. Меншевикцәа рыр иннакылеит аҿыӷәӷәарҭа Кәыдры ахықә арымарахь зегьы. Урҭ архәҭарқәа еиҳа-еиҳа рхьыԥхьаӡара иазҳауан.
Лаҵарамза 10 рзы зегьы ншьаарҵәхеит. Иалагеит аибашьра, ицон иара 7-мшы. Ареволиуцианерцәа рыр иахьынуарымиоз рхы фырхаҵарыла иаардыԥшуан, аха имхьаҵыр алымшеит. Иалагеит хыԥхьаӡара рацәала ауаа рыхҵареи, анхаҩыцәа рырхәреит. Аха ус иага иҟазаргьы, анхаҩыцәа реибыҭраҿ аконтрреволиуционерцәа имҩаԥыргон аҿагыларақәа. Абольшевикцәа ргеиԥхьаркыт, ирылагеит маӡалатәи ареволиуциатә ҽазыҟаҵарақәа.
Аамҭалатәи аҵахара Асовет ҳәынҭқарра Аԥснытәи аповстанциатә отриад Н. Лакоба драԥхьагылан Ҟәыбина ауаҩс иухыҵны Белореченсктә аремон Маиҟәаԥ ақалақь агамахь ихьаҵуеит. Ара арҭ ргәыԥ иалахәын Кавказтәи Ар Ҟаԥшь ргәыԥ, ари агәыԥ рхы иамегӡаӡақәа имҩа ԥыргон ареволиуциатә жәларқәа.
Ҭагалан 1918 ш. Н. Лакоба игәыԥ иманы ддәықәлоит Аԥсныҟа ашьхақәа дырхыҵны. Ари ахыҵра даара ицәгьахоит. Иахьабылак иахьынтәиуааз иалшон азахәмга дрыниар. Иҟамызҭ аамҭак аидысларақәа аныҟамыз. Аха урҭ ирыдыз апартиатә дҵа фырхаҵарыла инагӡан.


Иҳаҩсыз уахи-ҽни рылa Шәaмaхьтәылa aкоронaвирус 32-ҩык рыдбалан, 141-ҩык ачымазара иалҵит. Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла Шәамахьтәыла аӡәы иԥсҭазаара далҵит.
Ари атәы аарыцҳаит аҭыԥантәи аих атәыла Агәабзиарахьчара аминистрра аҟынтә ироуз адырра ҵаҵӷәыс аҭаны.
Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла иҟаҵан 3 154 атестқәа.
Апандемиа иалагеижьҭеи Шәамахьтәыла aкоронaвирус рыдбалан 223 212-ҩык, 214 504-ҩык ачымазара иалҵхьеит, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 4 463-ҩык.


Ажәабжь ҿыцқәа
23 May 2022 6
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Москваҟа дцеит аиҿцәажәарақәа рзы.
20 May 2022 8
Аԥсны Адәныҟаполитикатә усбарҭа Зартәи арыцҳара 30 шықәса ахыҵра инадҳәаланы адышшыларатә шәҟәы нанашьҭит
Аԥсны Адәныҟаполитикатә усбарҭа Аахыҵ Уаԥстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистррахь адышшыларатә шәҟәы нанашьҭит Зартәи арыцҳара 30 шықәса ахыҵра инадҳәаланы.
18 May 2022 20
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Рафаель Фариа Тортос идиныҳәалеит Боливариантәи Ареспублика Венесуела Адәныҟатәи аусқәа рминистрс иҟалара.
17 May 2022 38
Аԥснытәи адипломатцәа Ахьӡ-аԥша апарк аҿы Амемориал амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит
17 May 2022 26
Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит.
17 May 2022 44
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба лаҵарамза 17 аҽны Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аколлектив 29 шықәса ахыҵра рыдиныҳәалеит
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра лаҵарамза 17 аҽны 29 шықәса ахыҵит.
16 May 2022 20
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҟны иаԥҵоу Ауаажәларратә хеилак аилатәара аатит ААР амедиацентр аҿы лаҵара 16 азы аминистр Инал Арӡынба инапхгарала.
13 May 2022 36
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект анаркит
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзуреи иаадырԥшит иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект «Аҿиара аусхк аҟны аинклиузивтә знеишьақәа рыла аҭыԥантәи ахаланапхгара аиӷьтәра» адыррақәеи уи аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥыргоз ауснагӡатәқәеи реиқәымшәара.
12 May 2022 1 Анотақәа
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра Лугансктәи Жәлар Рреспублика Амш азы адныҳәалара азынанашьҭит Лугансктәи Жәлар Рреспублика Адәныҟатәи аусқәа рминистрра.
11 May 2022 57 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Донецктәи Жәлар рреспублика Адәыҟатәи аусқәа рминистррахь инанашьҭит ареспублика амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.


"Сара сроль": Вальтер Ԥачлиа тҟәарчалтәи атеатр аҭоурых атәы
18:50 23.04.2022 (ирҿыцуп: 19:07 23.04.2022)
© Foto / из архива семьи Пачалиа Вальтер Пачалиа
© Foto / из архива семьи Пачалиа
Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә комедиатә театр аҳәынҭқарратә ҳәа астатус аиуижьҭеи 30 шықәса ҵит. Аԥхьанатә ари атеатр аҿы актиорс аусура иалагаз, Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист Вальтер Ԥачлиа иҭоурых Есма Ҭодуаԥҳа ланҵамҭаҿы.
Сынтәа Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә комедиатә театр аҳәынҭқарратә ҳәа астатус аиуижьҭеи 30 шықәса ахыҵра азгәанаҭоит. Аханатә, ахаԥшьгаратә адраматә кружок ҳәа аусура иалагаз атеатр ииашахаҭан жәлар иртеатрны иҟалеит, уи аусура ахы акижьҭеигьы 67 шықәса ҵуеит.
Аԥхьанатә ари атеатр аҿы актиорс аусура иалагаз, атеатр ашьақәгылара ахыҵхырҭаҿы игылаз дыруаӡәкуп Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист, 81 шықәса зхыҵуа, Очамчыра араион, Ԥақәашь ақыҭа еиуоу Вальтер Ԥачлиа.
"1955 шықәсазы, раԥхьа, Асҭамыр Цыба ахоргьы адраматә кружокгьы еиҿикааит. Сара ахоргьы салан, адраматә кружокгьы. Актәи амш инаркны убра сыҟоуп. Сара снеира шыҟалаз убас оуп, ашкол ахьгылаз (тҟәарчалтәи 5-тәи абжь.шк. - Е. Ҭ.) азааигәара адәқьан ыҟан. Саҳәшьа убрахь дцон, саргьы слыццеит. Саҳәшьа уахь дыҩналеит, сара аангыларҭаҿ саангылеит. Абра ахацәа цәажәон, саргьы ирҳәоз саҳауан: Асҭамыри Вианор Какобеи тәан, егьырҭ гылан, Ваниа Ҳаџьымба ишьамхы атетрад ықәҵаны дыҩуан. Асҭамыр иоуп иалацәажәоз: абра, ҳара аԥсацәа ирацәаҩны ҳанхоит, ақырҭцәа ҳхаԥеит зынӡа, зегь дара аҿуп иҳәеит, шәааи, абри ҳаалаганы аԥсуа драматә кружок еиҿаҳкаап, ахор еиҿаҳкаап иҳәеит. Нас, доусы аӡәаӡәала, уара заҟаҩ узаагода, уара иуԥшаауада ҳәа абас иалагеит. Сара аӡә даазгоит, сгәылацәа ирасҳәоит, Арда Харчлаа, сара хҩык аазгоит иҳәеит, убыс ишеибырҳәоз, абри Даҭикәа (Григолаиа. – Е. Ҭ.) убра иҟаз зегьы дреиҵбын. Абри иҿы исгәаӷьын, снеин, сара сҩыза даднакылару ари ишәҳәаз аҿы сҳәан, "Аӡәы са дсыԥшааит" иҳәеит Даҭикәа рыцҳа, убысҟан" - абас атеатр ахь ишьаҿа еихигеит усҟан 14 шықәса зхыҵуаз Вальтер Ԥачлиа.
© Foto / из архива семьи Пачалиа ҵаҟа армарахьтә арӷьарахь итәоуп: Арда Харчлаа, Заира Мқәабҧҳа, Шьалбеи Тыҩба, Шьоҭа Харчлаа, Ҷыҷыкәа Харчлаа, (анаҩстәи дигәалашәаӡом), Багаҭелиа. Аҩбатәи ариад, армарахьтә арӷьарахь : Харчлаа, Бабусиа Анҭиаҧҳа, анаҩстәи дигәалашәаӡом, Налиа Бигәааҧҳа, дигәалашәаӡом, Асҭамыр Цыба (адрамкружоки ахори рнапхгаҩы), Вальтер Ҧачлиа, Мушьни Адлеиба. Аханы игылақәоу: Вианор Какоба, анеҩстәиқәа ҩыџьа игәалашәаӡом, Шьоҭа Џьынџьал, дигәалашәаӡом, Сунер Џьынџьал, Гәлико Ҭачлиа.
ҵаҟа армарахьтә арӷьарахь итәоуп: Арда Харчлаа, Заира Мқәабҧҳа, Шьалбеи Тыҩба, Шьоҭа Харчлаа, Ҷыҷыкәа Харчлаа, (анаҩстәи дигәалашәаӡом), Багаҭелиа. Аҩбатәи ариад, армарахьтә арӷьарахь : Харчлаа, Бабусиа Анҭиаҧҳа, анаҩстәи дигәалашәаӡом, Налиа Бигәааҧҳа, дигәалашәаӡом, Асҭамыр Цыба (адрамкружоки ахори рнапхгаҩы), Вальтер Ҧачлиа, Мушьни Адлеиба. Аханы игылақәоу: Вианор Какоба, анеҩстәиқәа ҩыџьа игәалашәаӡом, Шьоҭа Џьынџьал, дигәалашәаӡом, Сунер Џьынџьал, Гәлико Ҭачлиа.
© Foto / из архива семьи Пачалиа
Убри нахысгьы Вальтери Даҭикәеи еиҩызцәа бзианы иҟалеит, еснагь еицын, амҩатә машәыр урҭ рыԥсҭазаара аанарҳәаанӡа. Атеатр раԥхьатәи ақәгылара инаркны ажәлар ирылаҵәеит, бзиа ирбеит, агострольқәа мҩаҧыргон Аԥсны араионқәа зегьы рҿы, иара убас уи анҭыҵгьы. Аха азыҟаҵарақәа рымҩаԥгаразы аџьабаа ду рбон, усҟан ақырҭцәа ҭыԥ рырҭомызт. Арепетициақәа ахьымҩаԥыргоз тҟәарчалтәи 5-тәи абжьаратә школ ахыбраҟны акәын, хәылбыҽхала. Аха уаҟагьы ҭыԥ рырымҭо ианалага, Тҟәарчал аргылаҩцәа рклуб ҳәа иҟан, убрахь ииасит, уаҟагьы уахынла асааҭ жәеиза-жәаҩа инаркны ашарԥазӡа хԥа-ԥшьбанӡа рҽазыҟарҵон. Нас ашьыжь егьырҭ русурақәа рахьгьы ицон. Раԥхьатәи рықәыргыламҭа Шәарах Ԥачалиа инапхгарала "Ажәытәра иагаз" захьӡыз Ӡаӡ Дарсалиа иҩымҭа акәхеит.
"Қарҭ ҳаҟан, аолимпиада ыҟан Жәлар ртеатрқәа злаз. Убасҟан ауп Жәлар ртеатр ҳәагьы ахьӡ анҳауз. Убраҟа актәи аҭыԥ ҳгеит. Ари 60-тәи ашықәсқәа рзы акәын. Шәарах Ԥачалиа ипиеса "Ачара ду" ықәҳаргылеит, сара Кәанаҭа ироль сыхәмаруан. Ҳамҩа ркуан ақырҭцәа, аха ҳара мчыла, ҳақәԥаны, абас иаҳгон" - еиҭаиҳәоит Вальтер Ԥачлиа.
Аха иара иусура ари атеатр аҟны иаанижьуеит 1973 шықәсазы. Усҟан иқәдыргылон "Аиҩызара ашәҭ" ҳәа хыс измаз Шәарах Ԥачалиа ипиеса. Атруппа агастрольқәа руак аҟынтәи ишаауаз (нанҳәамза 30, 1973ш.) амҩатә машәыр ӷәӷәа иақәшәеит. Убраҟа ираамҭанымкәа рыԥсҭазаара ҿахҵәеит ҩыџьа актиорцәа: Шура Ԥлиа-Ҳашбеи Даҭикәа Григолаиеи. Абжаҩык ҟәаҟәачаҟәан иаанхеит. Иара Вальтер ихаҭа иҩ-шьапык ԥҵәеит, акырџьара дҟәаҟәан. Убринахыс аусурагьы даҟәыҵит, данышьақәгыла ашьҭахьгьы иреиӷьеишьоз иҩыза ида атеатр аҿы ахәмарра ихы ахибаауа дҟалеит.
Иҩызцәа изныкымкәа иҟарҵахьаз аҳәарақәа рышьҭахь, 2010 шықәсазы, уажәшьҭа иҳәынҭқарратә театрны иҟалахьаз ахь дхынҳәуеит, имаҷымкәа ароль хадақәагьы наигӡеит. Иахьа аус иуеит Очамчыратәи Жәлар рыкәашаратә, рышәаҳәаратә ансамбль "Ерцахә" аҟны, ахкқәа наигӡоит.
2017 шықәсазы Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист ҳәа ахьӡ ихырҵеит.


- 09.05.2022
Ҳажәлар, шәхацкы! Иахьа иазгәаҳҭоит Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аҿы игаз Аиааира 77 шықәса ахыҵра.Ари аныҳәа даҽа ныҳәак еиҧшым. Зҭоурыхтә мҩа еибашьрала […]
- 30.04.2022
Мшаԥымза 27 рзы имҩаԥысит Аԥсныаҭҵаарадыррақәа ракадемиа апрезидиум аилатәара. Апрезидиум алахәылацәа ишьақәдырӷәӷәеитАԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟныимҩаԥысраны иҟоу аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәардоктор ҳәа аҩаӡара ахьчаразы Зныктәиадиссертациатә хеилак. Уи азҵаара анаҩс, апрезидиум иаднакылазаӡбамҭала, Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиаАекологиа аинститут адиректор, абиологиатәҭҵаарадыррақәа ркандидат, адоцент, Аԥсуауниверситет ҳаҭыр зқәу апрофессор Роман Саид-иԥа Дбар Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиаҲаҭыр зқәу адоктор ҳәа ахьӡ ихҵан. Аилатәараҿы иазааҭгылан аҵарауаҩ инапыишыҵижьхьо ҩ-монографиаки 196 ҭҵаарадырратәстатиеи. Имонографиақәа руак азы ишианаршьахьоу Гь.А. Ӡиӡариа ихьӡ зхуАҳәынҭқарратә премиа. Роман Дбариааиԥмырҟьаӡакәа ихы рылаирхәуеитаҭҵаарадырратә конференциақәа. Аԥсныаҩныҵҟагьы, Аԥсны анҭыҵгьы ибзиан ирдыруаҵарауаҩуп. Апрезидиум алахәылацәа алацәажәеит аԥсуаҭҵаарадырразы кырӡа зҵазкуа – быжь-томкны иҟоуаԥсуа нарҭтә епос аҭыжьра азҵаара. Алахәылацәаеицҿакны иақәшаҳаҭхеит, афилологиатәҭҵаарадыррақәа рдоктор З.Џь. Џьапуа иредакциалаеиқәыршәоу, нарҭаа рҳәамҭақәа томрацәалатәиаизга аҭыжьра Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиаапрезидиум аӡбамҭала ашьақәырӷәӷәара. Аилатәараҿы иазааҭгылан асеиԥш иҟоу апроектаԥсуа ҭҵаарадырра арӷәӷәараҿы илагала дуныишыҟало атәы.
- 07.04.2022
2022 шықәса, мшаԥымза 5 рзы Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиаҿы имҩаԥысит Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа апрезидуим аилатәара. Ҳазҭоу ашықәс ажьырныҳәамза 28 рзы ААР […]


Ажәабжь ҿыцқәа
18 May 2022 2
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Рафаель Фариа Тортос идиныҳәалеит Боливариантәи Ареспублика Венесуела Адәныҟатәи аусқәа рминистрс иҟалара.
17 May 2022 12
Аԥснытәи адипломатцәа Ахьӡ-аԥша апарк аҿы Амемориал амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит
17 May 2022 5
Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит.
17 May 2022 16
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба лаҵарамза 17 аҽны Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аколлектив 29 шықәса ахыҵра рыдиныҳәалеит
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра лаҵарамза 17 аҽны 29 шықәса ахыҵит.
13 May 2022 16
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект анаркит
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзуреи иаадырԥшит иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект «Аҿиара аусхк аҟны аинклиузивтә знеишьақәа рыла аҭыԥантәи ахаланапхгара аиӷьтәра» адыррақәеи уи аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥыргоз ауснагӡатәқәеи реиқәымшәара.
11 May 2022 49 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Донецктәи Жәлар рреспублика Адәыҟатәи аусқәа рминистррахь инанашьҭит ареспублика амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.
9 May 2022 26
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аветеран, 94-лшықәса зхыҵуа Мариа Филипп-иԥҳа Ломакина Аиааира Амш лыдиныҳәалеит.
9 May 2022 36
Аԥсни Урыстәылеи рыдәныҟаполитикатә усҳәарҭақәа рхадацәа Сергеи Лаврови Инал Арӡынбеи адныҳәаларатә шәҟәқәа еимырдеит Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы Аиааира 77-шықәса ахыҵра амш инадҳәаланы.
5 May 2022 37
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Џьансеҭ Казанԥҳа лыԥсҭазаара лалҵраз адышшылара рзыҟаиҵеит лыуацәеи лҭынхацәеи.
5 May 2022 56 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Қырҭтәыла жәларбжьаратәи аплошьчадкақәа зегьы рҿи аинформациатә ҵакыраҿи 2008 шықәса раахыс ахы ианархәоит «аоккупациа зызуу аҵакырақәа» рзы атезис. Уи инақәыршәаны Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи Урыстәыла иампыҵахалан иҟоуп ҳәа иршьоит.


05.10.2020
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа напхгара ззиуа Аҧсны Аҳәынҭқарра аофициалтә делегациа Дамаск инеит жьҭаарамза 4 рзы
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа напхгара ззиуа Аҧсны Аҳәынҭқарра аофициалтә делегациа Дамаск инеит жьҭаарамза 4 руха.
30.09.2020
Аҧсны Ахада Ихаҭыҧуаҩ Бадра Гәынба Аиааира амш аҽны Ахьӡ-Аҧша апарк аҟны ашәҭшьыҵәрақәа шьҭеиҵеит
Аҧсны Ахада Ихаҭыҧуаҩ Бадра Гәынба Аиааира амш аҽны Ахьӡ-Аҧша апарк аҟны ашәҭшьыҵәрақәа шьҭеиҵеит.
05.08.2020
Ахада Ихаҭыҧуаҩ Бадра Гәынба атәылауаҩра иазку акомиссиа аилатәара мҩаҧигеит
Имҩаҧысит Ахада Ихаҭыҧуаҩ Бадра Гәынба хантәаҩра ззиуаз Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада иҟны иҟоу атәылауаҩра иазку акомиссиа аилатәара.
09.01.2020
Ахада Ипресс-маҵзура иҟанаҵаз аҳәамҭа
09.12.2019
Беслан Барцыц Гал араион Администрациа Ахада инапынҵақәа назыгӡо аколлектив дыдирдырит
Ҧхынҷкәынмза 9 рзы Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Беслан Барцыц Гал араион Администрациа Ахада инапынҵақәа назыгӡо Омар Бганба аколлектив дыдирдырит.
27.11.2019
Ахада Ихаҭыҧуаҩ ӷәӷәала ирхәыз, Ареспубликатә хәышәтәырҭаҟны ишьҭоу ачымазаҩ дылҭааит
Аҧсны Ахада ихаҭыҧуаҩ Аслан Барцыци Агәабзиарахьчареи асоциалтә еиқәыршәареи рминистр Ҭамаз Ҵахнакиеи Аҟәа иҟалаз ахҭыс иахҟьаны ӷәҭәала ахәра зауз Доминика Ақырҭаа илҭааит.


Иахьа Апарламент Аиҳабы Лаша Ашәба инапхгарала Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент адепутатцәа русуратә еизараҟны иалацәажәеит «Амч змауз Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны иҟоу аобиект Урыстәылатәи Афедерациа ахатәтәразы аҭареи уи ахархәара аԥҟареи ирызку Аԥсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыреи Урыстәылатәи Афедерациа Аиҳабыреи ирыбжьоу Аиқәшаҳаҭразы» Азакәан апроект Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциа ақәшәазааразы азыҳәамҭа зцу Аконституциатә ӡбарҭахь ааԥхьаразы» Ақәҵара апроект.
Аизараҟны адепутатцәа изаамҭанытәим Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент изаамҭанытәим асессиа аилатәара амҩаԥгаразы азыӡба рыдыркылеит. Аилатәараҟны абри Ақәҵара рыдыркылеит.
Ақәҵара атекст:
«Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент аҟны Аԥсны Аҳәынҭқарра азакәанԥҵара инақәыршәаны ашьақәырӷәӷәаразы иалагалоуп Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны иҟоу аобиект Урыстәылатәи Афедерациа ахатәтәразы аҭареи уи ахархәара аԥҟареи ирызку Аԥсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыреи Урыстәылатәи Афедерациа Аиҳабыреи 2022 шықәса ажьырныҳәамза 19 рзы Москва ақ. аҟны ирыбжьарҵаз Аиқәшаҳаҭра.
Инагоу Аиҳабырабжьаратә еиқәшаҳаҭра ҭҵааны, Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциа ахәҭаҷ 721 ахәҭа 2 апункт б), «Аӡбаратә мчхаразы» Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциатә закәан ахәҭаҷ 46 ахәҭа 1 апункт 1) аиҵапункт б), «Аконституциатә иурисдикциазы» Аԥсны Аҳәынҭқарра Азакәанеидкыла ахәҭаҷқәа 87, ахәҭаҷ 88 апункт 1), «Аԥсны Аҳәынҭқарра жәларбжьаратәи аиқәшаҳаҭрақәа рзы» Аԥсны Аҳәынҭқарра Азакәан ахәҭаҷ 36 ахәҭа 1» рықәныҟәарала, Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент иақәнаҵоит:
1. Иҟаҵазааит Аконституциатә ӡбарҭахь ааԥхьара Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны иҟоу аобиект Урыстәылатәи Афедерациа ахатәтәразы аҭареи уи ахархәара аԥҟареи ирызку Аԥсны Аҳәынҭқарра Аиҳабыреи Урыстәылатәи Афедерациа Аиҳабыреи 2022 шықәса ажьырныҳәамза 19 рзы Москва ақ. аҟны ирыбжьарҵаз Аиқәшаҳаҭра Аԥсны Аҳәынҭқарра Аконституциа ақәшәазааразы азыҳәамҭа зцу.
2. Ари Ақәҵара амч аиуеит ианрыдыркыла аҽны инаркны».
ПОПУЛЯРНОЕ
- АҦСНЫ ЖӘЛАР РЕИЗАРА АҚӘҴАРА
- Имҩаҧысит Абиуџьет, акредиттә еиҿкаарқәа, ашәахтәқәеи афинансқәеи рзы аилак аилатәара
- Иазԥхьагәаҭаз Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәара мҩаԥымсӡеит
- Валери Кәарҷиа Екатерина Бебиа Лымшира лыдиныҳәалеит
- Аграртә политикеи, аҧсабаратә лшарақәеи, аекологиеи рзы аилак инарҭбаау аилатәара
НОВОСТИ
21.07.2022
Поделиться в соцсетях:


Ажәабжь ҿыцқәа
20.05.2022 269
Аԥсны Адәныҟаполитикатә усбарҭа Зартәи арыцҳара 30 шықәса ахыҵра инадҳәаланы адышшыларатә шәҟәы нанашьҭит
Аԥсны Адәныҟаполитикатә усбарҭа Аахыҵ Уаԥстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистррахь адышшыларатә шәҟәы нанашьҭит Зартәи арыцҳара 30 шықәса ахыҵра инадҳәаланы.
18.05.2022 102
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Рафаель Фариа Тортос идиныҳәалеит Боливариантәи Ареспублика Венесуела Адәныҟатәи аусқәа рминистрс иҟалара.
17.05.2022 150
Аԥснытәи адипломатцәа Ахьӡ-аԥша апарк аҿы Амемориал амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит
17.05.2022 187
Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит.
17.05.2022 124
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба лаҵарамза 17 аҽны Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аколлектив 29 шықәса ахыҵра рыдиныҳәалеит
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра лаҵарамза 17 аҽны 29 шықәса ахыҵит.
16.05.2022 90
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҟны иаԥҵоу Ауаажәларратә хеилак аилатәара аатит ААР амедиацентр аҿы лаҵара 16 азы аминистр Инал Арӡынба инапхгарала.
13.05.2022 98
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект анаркит
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзуреи иаадырԥшит иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект «Аҿиара аусхк аҟны аинклиузивтә знеишьақәа рыла аҭыԥантәи ахаланапхгара аиӷьтәра» адыррақәеи уи аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥыргоз ауснагӡатәқәеи реиқәымшәара.
12.05.2022 75 Анотақәа
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра Лугансктәи Жәлар Рреспублика Амш азы адныҳәалара азынанашьҭит Лугансктәи Жәлар Рреспублика Адәныҟатәи аусқәа рминистрра.
11.05.2022 129 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Донецктәи Жәлар рреспублика Адәыҟатәи аусқәа рминистррахь инанашьҭит ареспублика амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.
09.05.2022 87
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аветеран, 94-лшықәса зхыҵуа Мариа Филипп-иԥҳа Ломакина Аиааира Амш лыдиныҳәалеит.
09.05.2022 269
Аԥсни Урыстәылеи рыдәныҟаполитикатә усҳәарҭақәа рхадацәа Сергеи Лаврови Инал Арӡынбеи адныҳәаларатә шәҟәқәа еимырдеит Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы Аиааира 77-шықәса ахыҵра амш инадҳәаланы.
05.05.2022 290
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Џьансеҭ Казанԥҳа лыԥсҭазаара лалҵраз адышшылара рзыҟаиҵеит лыуацәеи лҭынхацәеи.
05.05.2022 191 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Қырҭтәыла жәларбжьаратәи аплошьчадкақәа зегьы рҿи аинформациатә ҵакыраҿи 2008 шықәса раахыс ахы ианархәоит «аоккупациа зызуу аҵакырақәа» рзы атезис. Уи инақәыршәаны Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи Урыстәыла иампыҵахалан иҟоуп ҳәа иршьоит.
29.04.2022 101
Урыстәыла ААР аофициалтә хаҭарнак Мариа Захаровеи Аԥсны ААР апресс-маҵзуреи аԥснытәи АИХқәа рхаҭарнакцәеи реиҿцәажәара авидеоконференциа мҩаԥысит Аԥсны ААР амедиацентр аҿы мшаԥы 29 азы.
28.04.2022 179
Аԥсны Аминистрцәа реилазаара Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Шьамтәыла Адәныҟатәи аусқәеи аҳәаанырцә инхо аицџьынџьуаа русқәеи рзы аминистрреи рыбжьара аполитикатә консультациақәа русхк аҟны аилибакаараз Амеморандум апрект шьақәнарӷәӷәеит.
27.04.2022 215 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Мшаԥы 27 азы Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба «Соловьев Live» аефир аҿы Владимир Соловьев аинтервиу ииҭеит.
27.04.2022 145 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра агәҭынчымра ду аанарԥшуеит Приднестровиа Молдавиатәи Ареспублика акәша-мыкәша имҩаԥысуа ахҭысқәа рзы.
20.04.2022 232
Мшаԥы 19 азы имҩаԥысит Ареспублика Никарагуа иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчнагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Инар Ладариеи Ареспублика Никарагуа Адәныҟатәи аусқәа рминистр Денис Монкада Колиндреси реиԥылара.
19.04.2022 190
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Венесуела Адәныҟатәи аусқәа рминистр Феликс Рамон Пласенсиа Гонсалес имшира идиныҳәалеит.
17.04.2022 224 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Шьамтәыла Адәыҟатәи аусқәеи аҳәаанырцә иҟоу рџьынџьуааи рминистррахь инанашьҭит рҳәынҭқарра Ахьыԥшымра амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.


АҞӘА, мшаԥымза 14— Sputnik. Урыстәылатәи Афедерациа Аминистрцәа Реилазаара ахәаԥшраны иҟоуп Аԥсни Урыстәылеи рҳәынҭқаррабжьаратә еиқәшаҳаҭра (лаҵарамза 28 2012ш.) аԥсахрақәа алагалара азҵаара, иара убасгьы "атәымтәылатә финанстә инструмент" аилкаара ашьақәырӷәӷәар. Абри атәы аҳәоит аиҳабыра рпресс-маҵзура.
Иазгәаҭоуп азакәан апроект адкылар шацхраауа урыстәылатәи азинеилкаараҟны "атәымтәылатә финанстә инструмент" аилкаара азнеишьа еиԥшымзаара иамоу аԥыхра, акоррупциа аҿагылара еиҳа хра аманы ишыҟанаҵо. Азакәан апроект рыдкылан ибзиоуп ҳәагьы ахҳәаан 2016 шықәса хәажәкыра 28 рзы.
Убри адагьы Урыстәылатәи Афедерациа Аминистрцәа Реилазаара ахәаԥшраны иҟоуп Аԥсни Урыстәылеи рҳәынҭқаррабжьаратә еиқәшаҳаҭра (лаҵарамза 28 2012ш.) аԥсахрақәа алагалара азҵаара. Апроект иазыԥхьагәанаҭоит ззын алгаратә ҳазатә баџь рымшәо атауарқәа реиқәыԥхьаӡахь иаҵаркхарц анефҭтә битум.
Иара убасгьы атәыла аиҳабыра ахәаԥшраны иҟоуп 2016 шықәса рзы аԥаразоужьрақәа реихшара азыԥхьагәазҭо ақәҵара апроект.


АҞӘА, ԥхынгәы 24— Sputnik. Ҩыџьа ҭахеит, ҩыџьа аахақәа роуит аидарамҩангагеи амашьыналаси афедералтә мҩа М4 "Дон" аганаҿ игылаз автобус Аҟәа-Брианск расраан ҳәа аанацҳауеит РИА Новости арегион амаҵзура ҷыдақәа рдырра шьаҭас иганы.
"Краснодартәи атәылаҿацә аиланхарҭатә пункт "Веселая Жизнь" ааигәара, ҩыџьа ҭахеит, ҩыџьа аахақәа роуит аидарамҩангагеи амашьыналаси афедералтә мҩа М4 "Дон" аганаҿ игылаз автобус Аҟәа-Брианск расраан, амашьыналас аԥсҟы зкызи иҭатәаз ахәыҷи рыԥсҭазаара иалҵит, автобус аԥсҟы зкызи амашьыналас апассаџьыри ахәышәтәырҭахь инагоуп" ҳәа аанацҳауеит амаҵзура.
Автобус Аҟәа-Брианск 40-ҩык ауаа ҭан. Уажәы дара азыԥшуп рымҩаԥгаразы инеираны иҟоу автобус. Амҩатә машәыр аҟалашьа ҭырҵаауеит.


АҞӘА, лаҵара 11 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла иаарԥшуп 11 656 коронавирустә хҭыс ҿыц арегионқәа 84 рҟны ҳәа адырра ҟанаҵоит Апандемиа аҿагыларазы Москватәи аоперативтә штаб.
Абри аамҭа иалагӡаны рыԥсҭазаара иалҵит 94-ҩык, инагӡаны ргәабзиара шьақәгылеит 5495-ҩык.
Иааидкыланы иахьазы Урыстәыла иаарԥшуп 221 344-ҩык акоронавирустә чымазара ҿкы зыхьыз ауааԥсыра. Ачымазара гәарлеижьҭеи 2009-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ргәы бзиахеит 39 801-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аҟны, лаҵара 10 рзтәи адыррақәа рыла, 1929-ҩык ачымазара рцәа иалоуп, урҭ рахьтә 106-ҩык хәыҷқәоуп.
Аԥсны иахьазы фҩык акоронавирус рыдбалоуп. Афҩыкгьы Москвантә иааз аԥсуа курсантцәа роуп.
Мшаԥымзазы акоронавирус рыхьит хҩык ауааԥсыра, ҩыџьа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа хадаҿы рыхәышәтәра ашьҭахь ргәы бзаханы рыҩныҟа илрыҩааит, аӡәы – 1925 шықәсазы ииз апациент – лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ажәабжь ҿыцқәа
17.05.2022 206
Аԥснытәи адипломатцәа Ахьӡ-аԥша апарк аҿы Амемориал амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит
17.05.2022 320
Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҧҵоижьҭеи 29 шықәса аҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит.
17.05.2022 179
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба лаҵарамза 17 аҽны Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аколлектив 29 шықәса ахыҵра рыдиныҳәалеит
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра лаҵарамза 17 аҽны 29 шықәса ахыҵит.
16.05.2022 145
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҟны иаԥҵоу Ауаажәларратә хеилак аилатәара аатит ААР амедиацентр аҿы лаҵара 16 азы аминистр Инал Арӡынба инапхгарала.
13.05.2022 155
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект анаркит
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзуреи иаадырԥшит иеиҳабыратәым Жәларбжьаратәи аиҿкаара «Амлакра аҿагылараз» апроект «Аҿиара аусхк аҟны аинклиузивтә знеишьақәа рыла аҭыԥантәи ахаланапхгара аиӷьтәра» адыррақәеи уи аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥыргоз ауснагӡатәқәеи реиқәымшәара.
12.05.2022 134 Анотақәа
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра Лугансктәи Жәлар Рреспублика Амш азы адныҳәалара азынанашьҭит Лугансктәи Жәлар Рреспублика Адәныҟатәи аусқәа рминистрра.
11.05.2022 169 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Донецктәи Жәлар рреспублика Адәыҟатәи аусқәа рминистррахь инанашьҭит ареспублика амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.
09.05.2022 161
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аветеран, 94-лшықәса зхыҵуа Мариа Филипп-иԥҳа Ломакина Аиааира Амш лыдиныҳәалеит.
09.05.2022 344
Аԥсни Урыстәылеи рыдәныҟаполитикатә усҳәарҭақәа рхадацәа Сергеи Лаврови Инал Арӡынбеи адныҳәаларатә шәҟәқәа еимырдеит Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы Аиааира 77-шықәса ахыҵра амш инадҳәаланы.
05.05.2022 401
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Џьансеҭ Казанԥҳа лыԥсҭазаара лалҵраз адышшылара рзыҟаиҵеит лыуацәеи лҭынхацәеи.
05.05.2022 271 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Қырҭтәыла жәларбжьаратәи аплошьчадкақәа зегьы рҿи аинформациатә ҵакыраҿи 2008 шықәса раахыс ахы ианархәоит «аоккупациа зызуу аҵакырақәа» рзы атезис. Уи инақәыршәаны Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи Урыстәыла иампыҵахалан иҟоуп ҳәа иршьоит.
29.04.2022 148
Урыстәыла ААР аофициалтә хаҭарнак Мариа Захаровеи Аԥсны ААР апресс-маҵзуреи аԥснытәи АИХқәа рхаҭарнакцәеи реиҿцәажәара авидеоконференциа мҩаԥысит Аԥсны ААР амедиацентр аҿы мшаԥы 29 азы.
28.04.2022 213
Аԥсны Аминистрцәа реилазаара Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрреи Шьамтәыла Адәныҟатәи аусқәеи аҳәаанырцә инхо аицџьынџьуаа русқәеи рзы аминистрреи рыбжьара аполитикатә консультациақәа русхк аҟны аилибакаараз Амеморандум апрект шьақәнарӷәӷәеит.
27.04.2022 295 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Мшаԥы 27 азы Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба «Соловьев Live» аефир аҿы Владимир Соловьев аинтервиу ииҭеит.
27.04.2022 210 Аҳәамҭақәеи ақәгыларақәеи
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра агәҭынчымра ду аанарԥшуеит Приднестровиа Молдавиатәи Ареспублика акәша-мыкәша имҩаԥысуа ахҭысқәа рзы.
20.04.2022 313
Мшаԥы 19 азы имҩаԥысит Ареспублика Никарагуа иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчнагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Инар Ладариеи Ареспублика Никарагуа Адәныҟатәи аусқәа рминистр Денис Монкада Колиндреси реиԥылара.
19.04.2022 244
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Венесуела Адәныҟатәи аусқәа рминистр Феликс Рамон Пласенсиа Гонсалес имшира идиныҳәалеит.
17.04.2022 295 Анотақәа
Аԥсны Адәыҟатәи аусқәа рминистрра Шьамтәыла Адәыҟатәи аусқәеи аҳәаанырцә иҟоу рџьынџьуааи рминистррахь инанашьҭит рҳәынҭқарра Ахьыԥшымра амшныҳәа аҳаҭыраз адныҳәаларатә шәҟәы.
11.04.2022 121
Аԥсны жәлар аӡәк иеиԥш ихьыԥшым Аԥсны аҳәынҭқарра аргылареи арӷәӷәареи рҭахны жәларбжьаратәи аренаҟны аинтересқәа цәырыргоит. Аҳәынҭқарра адәныҟаполитикатә хырхарҭа ажәлар еиднакыло иҟазароуп ҳәа азгәарҭоит аусбарҭаҿы.
08.04.2022 312
Мшаԥы 8 азы Аԥсны ААР Амедиацентр аҿы имҩаԥысит Инал Арӡынбеи ООН амаҵзурақәеи иеиҳабыратәым аиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәеи русутә еиԥылара. Аиԥылара иалахәын Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Иракли Ҭыжәба, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа рнырразы Аԥсны АА аминистр иабжьгаҩ Мартин Ҭаркьыл, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа рнырразы Адепартамент аиҳабы Артур Гагәылиа.


Ампыҵахалара
Ампыҵахалара (алаҭ. annexio, annexus) — ари мчылатәи аҳәынҭқарра, мамзаргьы уи ахәҭак даҽа ҳәынҭқаррак ганкахьала мацара адҵара ауп иаанаго.
Изакәызеи аннексиа-ампыҵахалара[аредакциазура | акод аредакциазура]
Ҳаамҭазтәи жәларбжьаратәи азин инақәыршәаны, аннексиа ари агрессиа ахкқәа ируакуп, иахьатәи аамҭазы иара жәларбжьаратәи — азинтә ҭакԥхықәра аҵанакуеит. Аннексиеи аоккупациеи реиԥшымзаара алкаара аҭахны иҟоуп, ампыҵахалара иаанагом аҵакырадгьыл аиуристтә еиҭакрақәа аланагалоит ҳәа. Убас, иаҳҳәозар Босниеи Герцеговинеи, 1878 шықәса раахыс Австро-Венгриа анапаҵаҟа аоккупациа аҟны ианыҟаз, аннексиа азуын ҳәа иԥхьаӡан, 1908 шықәса рзынӡа формалла Османтәи аимпериа иаҵакырадгьылны иԥхьаӡан. Ҭырқәтәылатәи ареспублика Аҩадатәи Кипр аԥҵара рылаҳәан 1983 шықәса рзы, уахь аҭырқәа архәҭақәа аналагалаз, анаҩс 1974 шықәса рзы Ҭырқәтәыла мацарала иазхаҵан, аха уи аилазаара иалаҵамызт.
Аннексиа, мамзаргьы ампыҵахалара абас еиԥш аилкаарақәа реиԥшымзаара азгәаҭатәуп:
- «аӡәгьы иитәым адгьылқәа» раахәара (terra nullius) иеффективтәу аоккупациа ала, аҵакырадгьыл анапахьы аагара хықәкыс иҟаҵаны;
- цессиа-ҭынч мҩала ҳәынҭқаррак аҵакырадгьыл даҽа ҳәынҭқаррак аҭара, аиқәышаҳаҭра анапы аҵаҩра иабзоураны;
- адиудикациақәа — ҳәынҭқаррак аҵакырадгьыл ахәҭак даҽа ҳәынҭқаррак аҭара, аӡбарҭеи арбитражтә органи рыӡбамҭа инақәыршәаны;
- аахәаратә аамҭа акрахыҵра — асуверенитет аахәара, мамзаргьы аиура еимактәыз аҵакырадгьыл аҟны акраамҭа ҳәа;
- аккрециа — ҿыц иаԥҵахаз адгьылтә ҭыԥқәа рыла аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл аизырҳара. Ишьақәгылахьоу жәларбжьаратәи азин аҟны ишарбоу ала аннексиа — мамзаргьы ампыҵахалара иахьатәи аамҭазы аҵакырадгьыл аахәара аҟны аиуристтә ҵакы амам, избанзар ус еиԥш аҭагылазаашьа жәларбжьаратәи аизыҟазаашьақәа рҟны амчра ахамырхәара апринцип еиланагоит.
Аннексиа жәларбжьаратәи азин аҟны[аредакциазура | акод аредакциазура]
Аклассикатә жәларбжьаратәи азин аҳәынҭқаррақәа азин рымнахуамызт арратә усқәа рымҩаԥгаразы. Даҽа ҳәынҭқаррак аҵакырадгьыл ампыҵахалара ганктәи аҳәамҭа ала, мамзаргьы аҭычратә еиқәышаҳаҭра амчра анаиулак анаҩс, аҭагылазаашьақәа зегьы азгәаҭаны аиуристтә шьаҭа змоу аҵакырадгьыл аахәара ауп ҳәа иԥхьаӡан.
Аибашьра аан, мамзаргьы зыӡбахә ҳәоу аҵакырадгьыл еибашьрала ганкахьалатәи ампыҵахалара — ари ҵыхәтәантәины, хырԥашьа змам ҭагылазаашьаны иԥхьаӡан. Убри алагьы, аибашьра еилгаанӡа, мамзаргьы аҭынчратә еиқәышаҳаҭра анапы аҵарҩаанӡа, мчылатәи ампыҵахалара афакт аҵакырадгьылтә суверенитет аҭаразы азинтә шьаҭа азхоит ҳәа иԥхьаӡамызт. Аҳәынҭқарра-амԥыҵахалаҩ зинс иамаз аоккупациа ҟазҵаз аҳәынҭқарра азинқәа ракәын.
Даҽа ҳәынҭқаррак аҵакырадгьыл аиқәышаҳаҭра анапы аҵаҩрада уи аибашьра шьаҭас иамамзар, азинмчы амамызт ҳәа иԥхьаӡан, аннексиа ҟазҵо аҳәынҭқарра ари аҵакырадгьыл аҟны иӷәӷәаны ашьаҭақәа аҳазаргьы. Убас, Босниеи Герцеговинеи раннексиа, 1908 шықәса рзы Австро-Венгриатәи аимпериа ала аиуристтә шьаҭа амамызт ҳәа иԥхьаӡан, ари аҵакырадгьыл 1978 шықәса рзы Берлинтәи аконгресс аӡбамҭа ала Австро-Венгриа анапаҵаҟа ишиагазгьы.
Актәи Адунеизегьтәи еибашьранӡа, акыр аҭынчратә еиқәышаҳаҭрақәа, насгьы уи анҵәамҭазы анапы зҵаҩыз, иазгәарҭон аиааира згаз аҳәынҭқаррақәа, мамзаргьы изиааиз аҳәынҭқаррақәа рыҭара, мамзаргьы ҿыц иаԥҵахаз аҳәынҭқаррақәа рыҭара. Ас еиԥш аиқәышаҳаҭрақәа мчылатәи анапаҵаҩратә елементқәа ишрызцәымцозгьы, дара аиуристтә шьаҭа рымоуп ҳәа иԥхьаӡан.
Аннексиа Амилаҭқәа Рлига аԥҟаԥҵәа амчра анаиу ашьҭахь[аредакциазура | акод аредакциазура]
Даара иҭышәынтәалаз ааԥхьарахеит, раԥхьатәи аннексиа алегитимразы Амилаҭқәа Рлига аԥҟаԥҵәа (1920 ш.), уи ажәабатәи ахәҭаҷ аҟны иаартны хәдықәҵара азнауан аҳәынҭқаррақәа рҵакырадгьылтә акзаарақәеи, аҳәынҭқаррақәа рполитикатә хьыԥшымреи, ажәаҩатәии ажәафтәии ахәҭаҷқәа рҟны акәзар, аибашьра алагара азин ԥкын. Анаҩс, ихадараз шьаҿаны иҟалеит Келлог-Бриан ипакт (1982 ш.) амчра аиура, уи аибашьра азы азин ҟанаҵомызт, аполитикатә хықәкқәа рызнеиразы мыругас иҟаҵаны.
Ас еиԥш азинтә еиҭакрақәа ирыбзоураны, агрессиатә ҟазшьа змаз аибашьрақәа азиншьаҭа змамыз ҳәа ирыԥхьаӡо иалагеит, ус еиԥш аибашьра иабзоураны аҵакырадгьылқәа анапахьы аагара жәларбжьаратәи азин аҟны илегитимтәым, насгьы амч змам ҳәа иахәаԥшуа иалагеит.
Аннексиа – Еиду Амилаҭқа Реиҿкаара Аԥҟаԥҵа амчра анаиу ашьҭахь[аредакциазура | акод аредакциазура]
1945 шықәса рзы, амчра зауз Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аԥҟаԥҵәа жәларбжьаратәи азин аҟны ишьақәнарӷәӷәеит аннексиа аанкыларазы зегьы ирзеиԥшыз азин амҭара. Аԥҟаԥҵәа аҩбатәи ахәҭа ахԥатәии аԥшьбатәии ахәҭаҷқәа аҳәынҭқаррақәа-алахәылацәа ирыднаҵоит жәларбжьаратәи аҳәоуеиқәымшәарақәа рыӡбаларц ҭынчымҩала, иара убасгьы дара жәларбжьаратәи аизыҟазаашьақәа рҟны аҵакырадгьылтә акзаара, мамзаргьы иарбанызаалак аҳәынҭқарра аполитикатә хьыԥшымра мчралатәи ақәмақарреи амчи рыла рыӡбара аҟнытә рыҽныркылаларц. Абасала, аибашьра мацара акәымкәа, амч ахархәара иарбан формазаалакгьы иахәаԥшуа иалагеит жәларбжьаратәи-изакәандаратәу усны, уи еиԥш аус азин аиура зыҟамло. Абарҭқәа инарықәыршәаны, иарбанызаалак аннексиа - ампыҵахалара закәан шьаҭак аманы изыҟалом.
Аҳәынҭқаррақәа аиуристтә шьаҭала ирыдуп аннексиа-ампыҵахалара амҩала инагӡоу, аҵакырадгьылтә еиҭакрақәа разхамҵара. Убри анаҩсангьы, аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл зегьы аннексиа азура алнаршом уи аҳәынҭқарра жәларбжьаратәи азин асубиектк аҳасаб ала аныӡаара, алшара шамамгьы ахатәы суверинетет аԥҵаразы, аҵакырадгьыл хылаԥшра аҭара шзалнамыршогьы.
Ҳаамҭазтәи азинтә ҭагылазаашьа[аредакциазура | акод аредакциазура]
Изакәаным аннексиа апринцип изныкымкәа ишьақәырӷәӷәан еиуеиԥшым Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хадеи Ашәарҭадаратә Хеилаки ррезолиуциақәа рҟны. 1967 шықәса рзы, Ашәарҭадаратә Хеилак 242-тәи арезолиуциа аҟны (1967 ш.) инаҵшьны иазгәаҭан «аибашьра амҩала аҵакырадгьыл анапахьы аагара ҟалом» ҳәа. Ас еиԥш ишьақәырӷәӷәан,1974 шықәса рзы, Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хада 3314-тәи арезолиуциа аҟны (XXIX), ахәбатәи ахәҭа ахԥатәи апунк аҟны агрессиазы аилкаара атәы ахьаҳәо, уа иазгәаҭан «иарбанызаалак аҵакырадгьыл анапахьы аагара, агрессиа ахархәара ала, азакәан шьаҭа аманы иԥхьаӡазарц залшом» ҳәа.
Арегионалтә ҳаракыра аҟны Хельсинктәи Ахыркәшаратә акт-1975 ш. рзтәи аҟны I—IV апринципқәа рҟны аҳәынҭқаррақәа рсуверентә еиҟарара азханаҵоит. Аҳәынҭқаррақәа ҭакԥхықәраны ирыдуп амч ахамырхәара, ақәымчра аҳәаақәа рыламкьысра, аҳәынҭқаррақәа рҵакырадгьылқәа ракзаара аганахь ала, ус аҭыԥ анаиу аамҭазы, аннексиа ахархәарала аҵакырадгьылқәа анапахьы аагара азакәантә шьаҭа амамзаара шьақәнарӷәӷәоит.
Ахԥатәи аҳәынҭқаррақәа иарбанызаалак рҵакырадгьылтә ԥсахрақәа, аннексиа абзоурала иҟалаз, разхамҵара атәы ҳәоуп Жәларбжьаратәи азин азы акомиссиа азакәанԥҵара аҟны.
Иерусалими Голантәи аҳаракырақәеи рымпыҵахалара[аредакциазура | акод аредакциазура]
1947 шықәса рзтәи Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Аплан аҟәша инақәыршәаны, Иерусалим жәларбжьаратәи қалақьны иҟалар акәын. Иара иадыргалоз ауриатәии арабтәии аҳәынҭқаррақәа ирыҵанакуа иҟамлар акәын. Араб-израильтәи аибашьра аан, 1948 шықәса рзы, Иерусалим мраҭашәаратәи ахәҭа Израиль иаанакылеит. Аибашьра еилгеит 1949 шықәса рзы, анапы зҵаҩыз аинышәаразы аиқәышаҳаҭра ала.
1967 шықәса рзы, фымштәи аибашьра аан игаз аиааира иабзоураны, Израиль Мрагыларатәи Иерусалим анапахьы иаанагеит, уи алагьы ақалақь аҵакырадгьыл хылаԥшра анаҭо иҟалеит, уи анаҩс иаку Иерусалим аҟны ахатәы суверенитет рыланаҳәеит.
Израиль иаднакылоз аусқәа жәларбжьаратәи аилазаара иаднамкылеит, изакәаным аннексиатә актуп ҳәа иаԥхьаӡеит, уи иалнаршом ақалақь астатус аԥсхара жәларбжьаратәи азин инақәыршәаны ҳәа иаԥхьаӡеит. Ус шакәыз дырҵабыргуеит Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа хадеи Ашәарҭадаратә Хеилаки ирыдыркылаз арезолиуциақәа (шәахәаԥш, Арезолиуциақәа 2253 [ES-V] и 2254 [ES-V] 1967 ш.), (убасгьы арезолиуциа 252 1968 ш.). Ас еиԥш апозициа анаҩстәи арезолиуциақәа рҟынгьы ишьақәырӷәӷәан.
Голантәи аҳаракырақәа раннексиа атәы ҳҳәозар, ус еиԥш Израиль имҩаԥнагеит, 1981 шықәса ԥхынҷкәынмза 14 рзы ирыдыркылаз Голантәи аҳаракырақәа рзы Азакәан амчра ахархәара ала, Ашәарҭадаратә Хеилак арезолиуциа аҟны ишьақәнарӷәӷәеит: «Израиль аӡбамҭа ахатәы закәанқәа рышьақәыргыларазы, аоккупациа зызуу сириатәи Голантәи аҳаракырақәа рҟны аиурисдикциеи анапхгараҭареи рышьақәыргылара иазырхоу жәларбжьаратәи аиуристтә мчра амам», – ҳәа (Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара Ашәарҭадаратә Хеилак арезолиуциа №497 1981 ш.). Аиԥш зеиԥшыз агәаанагара аҳәеит Ассамблеиа Хада арезолиуциа ES-9/1, 1982 шықәса рзы. Аха ус шакәызгьы, 2017 шықәса ԥхынҷкәынмза 6 рзы, Еиду Америкатәи Аштатқәа рхада Дональд Трамп официалла аҳәамҭа ҟаиҵеит Иерусалим Израиль иаҳҭнықалақьуп ҳәа.
Ҟрым аннексиа[аредакциазура | акод аредакциазура]
2014 шықәса рзтәи Украинатәи ареволиуциа, Евромаидан аҵысра алахәцәа рыла иабжьгаз, Украина аҳҭнықалақь Киев аҟны, акыр ианубаалаша ахҟьаԥҟьақәа ҟанаҵеит Ҟрым азы. Адгьылбжьаха амчрақәа, еиҳарак аетникатә аурысцәа рыла ишьақәгылоу ауааԥсыра роуп еснагь аурыс политика иадгылоз, уаанӡатәи рпрезидент В. Ианукович иполитика иадгылоз. Уи атәыла даналырца, иааргаз мраҭашәараҟа иԥшуаз аамҭалатәи аиҳабыра, «насильственная украинизация» иашьҭаз, Ҟрым аганахь ала асепаратисттә дҵақәа ықәнаргыло иалагеит.
2017 шықәса, хәажәкырамза 17 рзы, Украинатәи Автономтә Республика Ҟрым ахьыԥшымра рыланаҳәеит, насгьы Урыстәылатәи Афедерациа алаларазы аҳәара ҟанаҵеит. Ҟрым аҳәара Урыстәыла адгылара азыҟанаҵеит, адырҩаҽныҵәҟьа Урыстәылатәи Афедерациа Ахада Владимир Путини Ҟрым ахаҭарнакцәеи Ҟрым Урыстәыла адҵаразы аиқәышаҳаҭра рнапы аҵарҩит, уи иабзоураны Ҟрым официалла Урыстәылатәи Афедерациа иасубиектны ирылаҳәан.
2014 шықәса, хәажәкырамза 24 рзы Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хада арезолиуциа 68/262 аднакылеит, Украина аҵакырадгьылтә акзаара иадгылоз. Арезолиуциа аҟны аҳәамҭа ҟаҵоуп, Ҟрым хәажәкырамза 16, 2014 шықәса рзы имҩаԥгаз Ареферендум азакәан шьаҭа амам ҳәа, насгьы аҳәынҭқаррақәа зегьы, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа рахь ааԥхьара ҟаҵан Автономтә Республика Ҟрыми ақалақь Севастополи рыстатус аԥсахра азхарымҵаларц азы.
Босниеи Герцеговинеи рымпыҵахалара[аредакциазура | акод аредакциазура]
Босниеи Герцеговинеи 1878 шықәса раахыс Австро-Венгриа анапаҵаҟа аоккупациа аҟны ианыҟаз, аннексиа азун ҳәа иԥхьаӡан 1908 шықәса рзы, уаанӡа формалла Османтәи аимпериа иаҵакырадгьылны иԥхьаӡан. Ҭырқәтәылатәи ареспублика Ладатәи Кипр рылаҳәан 1983 шықәса рзы, уахь аҭырқәа архәҭақәа аналагалаз анаҩс 1974 шықәса рзы, иара Ҭырқәтәыла мацарала иазхаҵан, аха уи аилазаара иалаҵамызт.
Алитература[аредакциазура | акод аредакциазура]
Словарь русского языка: В 4-х т. / РАН, Ин-т лингвистич. исследований; Под ред. А. П. Евгеньевой. — 4-е изд., стер. — М.: Рус. яз.; Полиграфресурсы, 1999г.
Азхьарԥшқәа[аредакциазура | акод аредакциазура]
- http://ponjatija.ru/taxonomy/term/944
- http://www.endic.ru/ushakov/Anneksija-686.html
- https://interlaws.ru/anneksiya/
- https://cyberleninka.ru/article/n/anneksiya-i-setsessiya-v-kontekste-mezhdunarodnogo-prava-i-mirovoy-politiki-teoriya-i-istoricheskiy-opyt/viewer
- https://interlaws.ru/anneksiya/
- https://guide-israel.ru/country/1060-golanskie-vysoty/
- https://parstoday.com/ru/news/middle_east-i98324
- https://www.svoboda.org/a/30458311.html
- https://crimea.ria.ru/politics/20181009/1115354765.html
- http://www.warconflict.ru/rus/statistika/?action=shwprd&id=1868


Абҵарамза 19 рзы Гагра араион Бзыҧҭа аҳаблаҟны иаатит афункциарацәа назыгӡо афатә аалыҵтә-хәаахәҭратә комплекс ЗҲӘА «Зодиак», ибжьаратәуи абизнес дуи рзы азинҷыдатә кредиттәра апрограмма аҳәаақәа ирҭагӡаны. Аартра ацеремониа далахәын Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр ихаҭыҧуаҩ Заур Гәлиа. ААТЕ Арепортаж.
Жьҭаарамза 12 рзы Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум Апленартә еилатәарала иаатит. Апленартә еилатәараҟны Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихьӡала аилатәара иалахәыз бзиала шәаабеит ҳәа реиҳәеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр ихаҭыҧуаҩ Адгәыр Лышәба, иара убас иқәгылеит Аҧсны иҟоу Урыстәыла Аҷыдалкаатәи Амчнаӡазмоуи ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин, Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба, Аҩадатәи Кавказ аусқәа рзы УА аминистр ихаҭыҧуаҩ Игор Кошини афорум егьырҭ алахәцәеи.
Жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба ажәахә ҟаиҵеит Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум Апленартә еилатәараҟны.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба 2018 шықәса цәыббрамза 9 рзы Шьамтәылатәи Арабтә Республикаҟны ҭоурыхтә визитла иҟаз Аҧсны Аҳәынҭқарра аделегациа хынҳәны ианаауаз автомашьынатә машәыр аан иҭахаз Аҧыза-министр Геннади Гагәулиа изкны. ААТЕ асиужет.
Цәыббрамза 3 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистрраҟны Аҳәынҭқарратә инвестициатә программақәа русбарҭа аспециалист хада имаҵзура ҭыҧ азы ҩ-хәҭакны аицлабра мҩаҧысит.
Лаҵарамза 28 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба афымцамч аҭагылазаашьазы инарҭбааны аилацәажәара мҩаҧигеит. ААТЕ арепортаж.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба Министр экономики Адгур Ардзинба рассказал о прошедшем лаҵарамза 21 рзы имҩаҧысыз Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрреи Аекономика аминистрреи, Атранспорт аусбарҭеи Аҧсны-урыстәылатәи аҳәааҟны еицымҩаҧыргаз ареид далацәажәеит. ААТЕ арепортаж.
Лаҵарамза 11 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба Крым Ареспубликаҟны раҧхьатәи аидара анагаразы аидара мҩанызго аҕба аидара ақәҵара ахьымҩаҧысуа Аҟәатәи амшынтә баҕәаза даҭааит. ААТЕ арепортаж.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистрра аусура иаланаргоит атәылауаа рҟынтә Аекономика аминистрра иаҵанакуа аусбарҭақәеи аиҿкаарақәеи русуразы ашшрақәеи ажәалагалақәеи рыдкыларазы ишиашоу аимадара. Аҧсуа телехәаҧшразы аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Гьаргь Берзениа иҟнытә ахҳәаақәа.
Лаҵарамза 2 рзы Аҟәа имҩаҧысуеит Актәи амилаҭтә форум «Аҧсны- 2025 астратегиа» «Аҧсны аекономика шьҭыхшьас иамои?» атемала. Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба имҩаҧысраны иҟоу афорум гәыҕрақәас иадиҳәало далацәажәеит. ААТЕ арепортаж.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба Аҧсуа телехәаҧшраҟны апрограмма «Амчыбжь ахҭысқәа» азы иинтервиу.
Мшаҧымза 26 рзы имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистрраҟны иҟоу Аҳәынҭинвестусбарҭаҿы иҭацәу амаҵзура аиуразы аицлабра аҵыхәтәантәи ахәҭа.
Хәажәкырамза 6 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистрреи Аҳәынҭқарратә инвестициатә усбарҭеи рхаҭарнакцәа Аҟәеи Гагреи аинвестициатә обиектқәа ирҭааит.


Аҟәа. Мшаԥымза 6, 2023 шықәса. Аԥсныпресс. Иахьа Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа 60-шықәса ихыҵра аиубилеитә рыцхә азгәеиҭоит Аҳәынҭқарра Ахада аҳәынҭқарра аофициалла ахаҭарнакра наигӡоит жәларбжьаратәи аусқәа рҿы. Аслан Бжьаниа Аҳәынҭқарра Ахада имаҵураҭыԥ аҿы иҟазаара хы-шықәса ирылагӡаны еиуеиԥшым атәылақәа рхадацәеи, иара убас Урыстәылатәи Афедерациа асубиектқәа рнапхгаҩцәеи акырынтә дырԥылахьеит.
Аслан Гьаргь-иԥа Бжьаниа диит мшаԥымза 6, 1963 шықәса рзы Очамчыра араион Тамшь ақыҭан арҵаҩцәа рҭаацәараҿы.
1980 шықәсазы далгеит Тамшьтәи абжьаратәи ашкол. Иара убри ашықәсан дҭалеит Фрунзе ақалақь иҟоу аполитехникатә Институт «анџьныр-ргылаҩ» изанааҭ ала.
1982 шықәсазы дыиасит, 1985 шықәсазы дагьалгеит Москватәи автомашьына-мҩатә Институт.
1985 – 1986 шш. аихшарала аус иуан Смоленсктәи аобласт Угрансктәи абнааглыхранхамҩа шьаҭанкылатәи аргылара Аусбарҭа аҿы.
1987 – 1989 шш. аинструкторс, Очамчыра араион акомсомол араиком аҟәша аиҳабыс аус иуан.
1991 шықәсазы далгеит Асовет Еидгыла Аҳәынҭқарратә Шәарҭадара Акомитет Иреиҳаӡоу акурсқәа.
1991 -1992 шш. Аԥсны Аҳәынҭқарратә Шәарҭадара Акомитет аҿы аус иуан.
1992-1993 шш. Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатәи еибашьра аан Гәдоуҭа ақалақь аҿы Аԥсны аҳәынҭқарратә шәарҭадара аусбарҭақәа рҿы амаҵзура дахысуан.
Ԥхынҷкәынмза, 1999 шықәазы Аԥсны Аҳәынҭқарратә шәарҭадара Амаҵзура аҟынтәи ԥхьатәара дрышьҭуеит.
1999 шықәсазы Урыстәылатәи Афедерациа Анапхгара аҟны иҟоу жәлар рынхамҩа Академиа далгеит.
Ԥхынҷкәынмза, 1999 шықәса инаркны ԥхынҷкәынмза 2008 шықәса аҟынӡа Урыстәылатәи Афедерациа аҿы аусдкыларатә усура инапы алакын.
Ажьырныҳәамза, 2009 шықәса рзы Урыстәыла иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа аекономикатә зҵаарақәа рзы абжьгаҩыс дҟаҵан.
Жәабранмза, 2010 шықәсазы Аҳәынҭқарра Ахада Багаԥшь С.У. Иусԥҟа ала Аԥсны Аҳәынҭқарратә Шәарҭадара Амаҵзура Ахантәаҩыс дҟаҵан.
Лаҵарамза, 2014 шықәса рзы Аҳәынҭқарра Ахада Алеқсандр Анқәаб Иусԥҟа ала «аинрал-маиор» ҳәа ахьӡ ианашьахеит.
Рашәарамза, 2014 шықәсазы Урыстәылатәи Афедерациа Ахада Владимир Путин Иусԥҟа ала Шәача ақалақь аҿы аӡынтәи Аолимпиатә хәмаррақәа реиҿкаареи рымҩаԥгареи раан ашәарҭадара аиқәыршәара аҿы ацхыраара азы Аиҩызара аорден ианашьахеит.
Нанҳәамза, 2014 шықәсазы Аҳәынҭқарра Ахада изаамҭанытәиим иалхрақәа рҿы акандидатс дықәгылан. Усҟан иара иоуит 35% алхыҩцәа рыбжьы.
Мшаԥымза, 2015 шықәса раахыс асоциал-економикатәии аполитикатәии аҭҵаарақәа Рфонд «АԤРА» апрезидентс дыҟоуп.
Ԥхынгәымза, 2015 шықәса инаркны – Аԥсны аопозициатә мчрақәа Рыблок ацхантәаҩыс дыҟан.
Хәажәкырамза, 2017 шықәса рзы Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент VI ааԥхьара (2017-2022) адепутатс далхын.
Хәажәкырамза 22, 2020 шықәса рзы Аҳәынҭқарра Ахадас далхын. Усҟан рыбжьы ирҭеит 56,5 %. алхыҩцәа.
Мшаԥымза 23, 2020 шықәса рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада имаҵураҭыԥ дахагылеит.
Дцәацәароуп, ҩыџьа ахшаара драбуп.