Аԥсны аеконмика аминистр ихаҭыԥуаҩ Заур Гәлиа арадио Sputnik аефир аҟны аминистрра 25 шықәса ахыҵразы лкаақәак ҟаиҵеит.
IX Аԥсны-Урыстәылатәи аусутә форум аҟны Аԥсны аекономика аминистр Адгур Арӡынба далацәажәеит Аԥсни Урыстәылеи 10 шықәса рыҩныҵҟа русеицура.
Жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба ажәахә ҟаиҵеит Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум Апленартә еилатәараҟны.
Жьҭаарамза 6 рзы алаинер «Аҳ Владимир» ачарҭ аҟны Шәача имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарраҟнытиә аделегациеи Шәача ақалақь Администрациеи, АУ «ШӘАЧА АМШЫНБАҔӘАЗА», аил...
Аҧсны Аҳәынҭқарраҟнытә аделегациа жьҭаарамза 3 инаркны жьҭаарамза 6-нӡа Москва имҩаҧысуа Жәларбжьаратәи афорум «Урыстәылатәи афымцамч амчыбжь – 2018 шықәса»&nbs...
Жьҭаарамза 17 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр ихаҭыҧуаҩ Баҭал Ҭарбеи Урыстәылатәи Афедерациа Афымцамч аминистр ихаҭыҧуаҩ Павел Сорокини Москва абылтәы-фымцамчтә усхк аҟны ҩ-ганктәи аусеицура азҵаарақәа ирылацәажәеит.
2018 шықәса жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аекономика аминистрреи Урыстәыла Аекономика аҿиара аминистрреи раҧшьгарала Аҟәа иҟоу Урысконгресс Афонд иҟанаҵаз адгыларала имҩаҧысит ҩ-тәылак рыбжьара ахәаахәҭра-економикатәи акультуратәи еимадарақәа рырҿиара иазку Ажәбатәи аҧсны-урыстәылатәи аустә форум.
Жьҭаарамза 12 рзы Ажәбатәи аҧсны-урыстәылатәи аустә форум апленартә еилатәара аихшьалақәа рыла имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминситр Адгәыр Ардзынбеи Аҩадатәи Кавказ аусқәа рзы УА Аминистр ихаҭыҧуаҩ Игор Кошини рыпресс-брифинг.
Жьҭаарамза 12 рзы Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум аҳәаа иҭагӡаны ирылаҳәоуп анаплакҩцәа русураҟны Есышықәсатәи Амилаҭтә еицлабра.
Жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба ажәахә ҟаиҵеит Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум Апленартә еилатәараҟны.
Жьҭаарамза 6 рзы алаинер «Аҳ Владимир» ачарҭ аҟны Шәача имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарраҟнытиә аделегациеи Шәача ақалақь Администрациеи, АУ «ШӘАЧА АМШЫНБАҔӘАЗА», аилахәыра и компании «Амшынеиқәатәи акруизқәеи» рхаҭарнакцәа реиҧылара.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Ажәабжьқәа
Аԥсны
акоронавирус
даҽа
28-ҩык
ирыдырбалеит
иҳаҩсыз
уахыки-ҽнаки
рыла
19:07 01.03.2021
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Аҟәатәи
арратә
госпиталь
COVID-19
злаз
аҵыхәтәантәи
апациент
дылырҩааит
Алаҵа
"Спутник
V"
хара
имгакәа
Аԥсныҟа
иаагахар
ҟалоит
19:45 01.03.2021
11
Миқаа Гал аус зуа агәрагаратә кәалаԥқәа рзы: иарбанзаалак қьаадк иамыԥхьаӡакәа иаанымхацт
Гал араион ахадара апресс-маҵзура аиҳабы Ерик Миқаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ақалақь аҩныҵҟа иқәшыргылоу агәрагаратә кәалаԥқәа аус шыруа атәы.
16:40 01.03.2021
12
Амиссиа ҷыда: урыстәылатәи амедусзуҩцәа Аҟәа амедалқәа ранаршьеит
Жьҭаара 20 раахыс урыстәылатәи аҳақьымцәа астационартә хәышәтәра рзымҩаԥыргеит 500 пациент, ахәышәтәра-диагностикатә комплекстә уснагӡатә анагӡаразы.
15:53 01.03.2021
7
Ахсаалага "Мир" аҟынтәи аҳәаанырцәтә електронтә ԥараҭрақәа рхарҭәаара ааныркылоит
Агәыҩбара узҭаша аоперациақәа ирхырҟьаны аҳәаанырцәтә електронтә ԥараҭрақәа рҟынтә аоперациақәа рзин аанкылоуп.
14:23 01.03.2021
15
Амаининг-ферма зҵакыраҿы иҟаз акаҭран зауад адиректор иусура дамырхуеит
Аԥсны Аминистрцәа реилазаара аусԥҟала аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҵакырақәеи рхыбрақәеи рҿы акриптовалиута аиуразы ахархәагақәа рықәыргылара ҟалом.
Аԥсны амаинингтә фермақәа раҿыхра
13:36 01.03.2021
9
Аексперт: Аԥсны абиуџьет азы ихәарҭахоит ашықәс зегьы иалагӡаны апутиовкақәа рҭилар
Ареспублика аҳауатә ҭагылазаашьа анаалоит амедицинатә ԥсшьара. Уи иахьа актуалра амоуп аҳәаанырцә аҳәаақәа ахьарку иахырҟьаны.
12:50 01.03.2021
9
Бжьаниа Урыстәыла АА амобилтә госпиталь амедусзуҩцәа русураз иҭабуп ҳәа реиҳәеит
Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра иатәу амобилтә госпиталь 2020 шықәса жьҭаара 20 рзы аусура иалагеит, аусура хыркәшахеит хәажәкыра 1 азы.
12:14 01.03.2021
10
Шә-тоннак рҟынӡа амимоза Аԥснынтә Урыстәыла иаларгалеит жәабранмзазы
2021 шықәсазы аҳауаԥхарра иахҟьаны ашәҭсезон заахеит. Амимозашәҭ абжьааԥны жәабранмза аҽеиҩшамҭаз акәын аҭира ианалагоз. Сынтәа жәабранмзатәи ашәҭ аекспорт 2020 шықәса иаԥнагеит абри аамҭа иаҿырԥшны.
11:03 01.03.2021
10
Сергеи Багаԥшь иреиӷьу ибаҟа алкааразы онлаин-бжьыҭира иалагеит
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь ибаҟа апроектқәа рзы аицлабра аартын 2019 шықәса ԥхынгәы 1 азы. Азыҳәақәа рыдкылара хыркәшан 2020 шықәса ԥхынҷкәын 10 рзы.
10:15 01.03.2021
9
Sputnik амчыбжь: Аԥсны алоготип, амаининг аҿагылара, ахада иҿы Ауаажәларратә хеилак
Аҵыхәтәантәи аӡынра мчыбжь хҭысла ибеиан: антиковидтә уснагӡатәқәа ԥыҭк рԥсыҽын, ареспубликаҿ афымцамч ахархәара еиҭа ишьҭыҵит, Аҟәатәи ахатә школ аҿы абылра ҟалеит, иалкаан атуристтә логотип.
09:29 01.03.2021
17
Пицундантәи ареспубликатә мҩаду аҟынӡа амҩа аремонт хыркәшоуп
Пицундантәи ареспубликатә мҩаду ахь уназго амҩа аремонт иалаган Аԥсны асоциал-економикатә ҿиаразы Аинвестпрограмма аҳәаақәа ирҭагӡаны 2020 шықәса абҵарамзазы. Иазоужьын 80 миллион мааҭ.
19:23 28.02.2021
24
Ашьапылампыл азы Аԥсны аҿар еизгоу ркоманда Ростов акоманда иаҵахеит
Аԥсназы ростовтәи акомандеи иареи реицыхәмарра аԥшьбатәи аиҩызаратә хәмарра акәхеит аҵара-ҽазыҟаҵаратә ҽеизгарақәа рҳәаақәа иҭагӡаны.
14:20 28.02.2021
17
Аԥсны ауахәамақәа рҿы анцәаимҵаныҳәарақәа ирылагеит
Аԥсуа иашахаҵаратә уахәама аиҳабы аиереи Виссарион Аԥлиа жәабран 20 рзы аҳәамҭа ҟаиҵахьан Аԥсны ауахәамақәа рҟны анцәаимҵаныҳәарақәа шаанкылахо Аԥсуа иашахаҵаратә уахәама астатус аҭыԥ иқәҵахаанӡа.
09:40 28.02.2021
9
Урыстәыла аушьҭратә ԥышәарақәа рыҭира аԥҟарақәа рԥсыҽуп 2021 шықәсазы
Урыстәыла аԥыза-министр Михаил Мишустин аҵара аминистрреи Рособрнадзори хәажәкыра 29-нӡа рнапы ианиҵеит аиҭакрақәа азгәаҭаны азинтә акт еиқәдыршәарц.
22:17 27.02.2021
36
Акоронавирус зцәа иалаз даҽа ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 200-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 26-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит.
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
18:08 27.02.2021
12
Чуазԥҳа ахәыҷбаҳчақәа русура аиҭахацыркразы: ҳусура цәыббра акы иаҩызаны ҳалагеит
Аҟәатәи ахәыҷбаҳча "Ашьхыц" аметодист Асмаҭ Чуазԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы илҳәеит ахәыҷқәа акыраамҭа ахәыҷбаҳчақәа рахь рымнеира даара ирныԥшит ҳәа.
14:30 27.02.2021
348
Анра анасыԥ: ахшара дызмауа аԥҳәыс лыцхраара иадҳәалоу ақьабзқәа
Аԥсуаа ахшара дызмауаз аԥҳәыс илыцхрааразы имҩаԥыргон ақьабзқәа. Урҭ рахьтә акык-ҩбак шәыдаагалоит, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат адоцент Сима Дбарԥҳа лусумҭақәа шьаҭас иҟаҵаны.
12:16 27.02.2021
20
Аслан Бжьаниа Аԥсны ажурналистцәа рзанааҭтә ныҳәамш рыдиныҳәалеит
Жәабран 27, 1919 шықәсазы раԥхьаӡа акәны акьыԥхь абеит аԥсуа милаҭтә газеҭ "Аԥсны". Ари амш Аԥсны ажурналистцәа рзанааҭтә ныҳәамшны ишьақәырӷәӷәоуп.
11:27 27.02.2021
29
Амилаҭи абызшәеи реиқәырхаразы: агазеҭ "Аԥсны" 102 шықәса ахыҵит
1919 шықәса жәабран 27 рзы иҭыҵит аԥсуа милаҭтә газеҭ "Аԥсны" раԥхьатәи аномер. 2001 шықәсазы Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иқәҵарала ари амш Аԥсны ажурналистцәа рзанааҭтә ныҳәамшны ишьақәырӷәӷәоуп.
10:40 27.02.2021
25
Ҳагба ауаажәларратә хеилак азы: хӡыргараны иаанхар, анырра ҟанаҵаӡом
Аполитолог Беслан Ҳагба арадио Sputnik аефир аҿы Аԥсны атәыла ахада иҿы иаԥҵоу ауаажәларратә хеилак ахҳәаа аиҭеит, аус ауратәы аҭагылазаашьа аныҟало атәы ҳәа игәаанагара иҳәеит.
10:00 27.02.2021
14
Гәылрыԥшь ахада еиҭеиҳәеит иԥшааз акриптофермақәа ишықәыргаз
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа даҭааит Гәылрыԥшь араион, жәабран 26 рзы, хаҭала игәеиҭеит акриптофермақәа раарԥшреи раҿыхра аус шымҩаԥысуа.
Аԥсны амаинингтә фермақәа раҿыхра
Иҵегь аҭагалара
14:30 27.02.2021
348
Анра анасыԥ: ахшара дызмауа аԥҳәыс лыцхраара иадҳәалоу ақьабзқәа
Аԥсуаа ахшара дызмауаз аԥҳәыс илыцхрааразы имҩаԥыргон ақьабзқәа. Урҭ рахьтә акык-ҩбак шәыдаагалоит, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат адоцент Сима Дбарԥҳа лусумҭақәа шьаҭас иҟаҵаны.
17:24 28.02.2021
144
Аԥсуаа рҿы аԥҳәыс лхаҵатәы аҵаки уи аныҟәгашьеи
Аԥсуа ԥҳәыс лхаҵатәы иамоу асимволқәа ртәы дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
16:00 27.02.2021
60
Иџьоушьаша ахьыӡқәа: ахатәы хьыӡқәа рышҽырԥсахуази рҵаки
Аԥсуа жәлар рдырраҿы ахьыӡ иадырҳәалон амагиатә, асакралтә ҵакы, ахатәы хьыӡқәа рышҽырԥсахуаз атәы афольклорҭҵааҩ Есма Ҭодуаԥҳа ланҵамҭаҟны.
11:54 28.02.2021
47
Анцәахәқәеи амч лашьцеи: аԥҳәыс лхаҿра аарԥшышьа аԥсуа фольклор аҿы
Аԥсуаа ркультураҿы аԥҳәыс иаанылкыло аҭыԥи лара лхаҿра аԥсуа фольклор аҿы аарԥшышьеи ртәы дазааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аусзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
22:17 27.02.2021
36
Акоронавирус зцәа иалаз даҽа ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 200-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 26-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Ажәабжьқәа
"Аԥсны
агәалашәара
ашәҟәы"
иеизнагоит
ахатәы
Ԥсра
зқәым
архәҭа
18:40 06.05.2021
Апроект "Аԥсны агәалашәара ашәҟәы" хықәкыс иамоуп 1941-1945 шықәсқәа рызтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуи 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьреи рлахәылацәа рыӡбахә аҳәара.
Аиааира
Ду
амш:
Аԥсны
ақалақьқәа
рҿы
Лаҵарамза
9
ишаԥыло
Аҟәа
еиҿыркааит
Аибашьра
Ду
иазку
акиносахьақәа
дырбара
14:34 06.05.2021
4
Гагра зхала зыԥсы зшьо атуристцәа иалыркаауа ҭыԥуп
Ухала ԥсшьара ацара ахьугәаԥхо аҭыԥқәа рыгәҭа Гагра абыжьбатәи аҭыԥ ннакылоит. Арахь иаҵанакуеит: Иалта, Калининград, Санкт-Петербург, Москва, Краснодар, Красноиарск, Екатеринбург, Казань, Иарославль.
13:49 06.05.2021
5
Аладатәи арратә округ аруаа аветеран идырныҳәалеит Аиааира 76 шықәса ахыҵра
Арратә оркестр амузыкантцәа аветеран изы иадырҳәеит амузыкатә композициақәа, арратә ашәақәа, инапаҿы ирҭеит аҳамҭақәа.
13:03 06.05.2021
8
Аҳазалхратә ҭыԥ "Адлер" аусзуҩ аҵарҭыша шигоз даанкылоуп
Аҳазалхырҭа аусзуҩ Евразиатәи аекономикатә еидгыла аҳәаа ашәҟәы иҭагаламыз атауар ахыжьразы 30 000 мааҭ иоуит.
12:21 06.05.2021
6
Ҵахнакьиа: аепидҭагылазаашьа еицәахар, аҳәаа ахысра аԥҟарақәа рӷәӷәахар ауеит
Роспотребнадзор аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, Урыстәыла атәылауаа Аԥснынтәи ианыхынҳәлак ашьҭахь ПЦР-тестқәа арымҭалар ҟалоит.
11:37 06.05.2021
7
Апроект "Ԥсра зқәым архәҭа онлаин" аибашьцәа 800 нызқьҩык ранкетақәа рыла ихаҭәааит
2021 шықәса лаҵара 9 рзы "Ԥсра зқәым архәҭа" онлаин-формат ала имҩаԥгахоит. Аиҿкааҩцәа ирыгәҭакуп акциа атрадициатә формат ала рашәара 24 азы амҩаԥгара.
10:15 06.05.2021
6
Мгәыӡырхәатәи ашкол акарантин ашьҭахь иаадыртуеит
Мгәыӡырхәатәи азеиԥшҵараиурҭатә школ мшаԥы 19 рзы иаркын арҵаҩцәеи аҵаҩцәеи акоронавирус ахьрыдбалаз иахҟьаны.
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
09:29 06.05.2021
21
Афотоцәыргақәҵа "Абхазия в фокусе-2021" гран-при занашьоу ихьӡ ҳәоуп
Афонд "Амшреи" Аԥсны акультура аминистрреи еиҿыркааз афотоцәыргақәҵа иалахәын афотоҭыхра абзиабаҩцәа.
19:18 05.05.2021
10
Аԥсны аоперштаб: даҽа 36-ҩык акоронавирус рыдырбалеит
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14702-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13660-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 222-ҩык.
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
18:36 05.05.2021
5
Европа ачемпионат ConIFA-2021 амҩаԥгара иахыгоуп
Ауснагӡатә амҩаԥгара ахыгара мзызны иазыҟоу европатәи атәылақәа рҿы апандемиа аҟазаареи алаҵаҟаҵара апроцесси роуп.
17:41 05.05.2021
11
Афотоцәыргақәҵа "Аиааира ахаҿқәа. Ҳгәалашәареи ҳгәадуреи" аатит Аҟәа
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аантәи Аиааира амш иазку афотоцәыргақәҵа мҩаԥысуеит Амилаҭтә библиотекаҿы лаҵара 5-9 рзы.
17:00 05.05.2021
8
Аԥсны иҟоу урыстәылатәи аруаа аветеран Аиааира ду лыдырныҳәалеит
Арратә оркестр амузыкантцәа аветеран лзы иадырҳәеит амузыкатә композициақәа, арратә ашәақәа "Аиааира амш", "Катиуша" уҳәа егьырҭгьы.
16:30 05.05.2021
4
Апарад аҳауатә хәҭа аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥысит Москва
Урыстәыла аҳауа-космостә мчқәа Ашҭа Ҟаԥшь иахыкны апарадтә еишьҭагыла мҩаԥыргеит. Аишьҭагыла иалахәын 23 вертолиот, 53 ҳаирплан.
15:56 05.05.2021
5
Гагра аромантикатә ԥсшьарҭа ҭыԥқәа ртоп-10 иаҵанакит
Аԥсшьараз заанаҵтәи аҭыԥқәа рҿаҵаратә маҵзура TVIL.RU ишьақәнаргылеит лаҵарамзазтәи аромантикатә ԥсшьарҭаҭыԥқәа ртоп.
14:47 05.05.2021
5
Аԥсны атәылауаҩ анаркотикқәа рконтрабандаз иус ӡбоуп
Аӡбарҭа азыӡбала Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаҩ Евразиатәи Аҳазалхратә Еидгыла аҳәаа закәаншьаҭада анаркотикқәа рахыгаразы ахара ихараҵоуп.
14:21 05.05.2021
1
Роспотребнадзор аҿы еиҭарҳәеит алаҵа аҩбатәи адоза заҭаху
Акоронавирустә инфекциаҟынтә алаҵа актәии аҩбатәии адозақәа рыбжьара 21 мшы рҟынӡа иладырҟәит, апандемиа аамҭаан аиммунитет еиҳа ирццакны аиҿкааразы.
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
13:38 05.05.2021
16
Аҟәатәи аӡбарҭаҿ Борис Ачба быжьшықәса ҭакрала ихыгара иқәырҵеит
АУН "Аԥсныавтомҩа" уаанӡатәи адиректор хада Борис Ачба абиуџьет ԥарақәа – 19 471 162 мааҭ итәитәит ҳәа ахарадҵа иҭоуп.
13:04 05.05.2021
8
Абанк иақәлан идырҳәит ҳәа иаанкылоу рырбаандаҩра аҿҳәара иацҵоуп
"Амра-Банк" аҟәатәи аофисцҵа асабрадақәа рҿаҵаны, абџьар ахархәарала идырҳәит хәажәкыра 10 асааҭ 12:20 рзы.
12:42 05.05.2021
10
Лаҵара 6 рзы Аҟәа ахәҭак ӡыда иаанхоит
Аҟәа араионқәа руак аҿы лаҵара 6 рзы аӡымҩангагеи аканализациатә коллектори рремонт иалагоит.
12:19 05.05.2021
2
Урыстәыла Аминистрцәа реилазаара аамҭала ахаџьа атәыла алгара азин ааныркылеит
Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистрра иазыԥхьагәанаҭоит 2021 шықәсазы аиӷ-лых лаҵарҭа ҭыԥқәа рырҭбаара.
11:55 05.05.2021
2
Урыстәылатәи аспортсмен аӡиа Риҵа дыӡсаны еихиҵәеит
Тимур Фаломкин, 42-шықәса зхыҵуа урыстәылатәи аспортсмен, аӡәы аныхьшәашәо адистанциа дуқәа дыӡсаны дырхысуеит.
Иҵегь аҭагалара
16:47 04.05.2021
371
Аслан Бжьаниа Аԥсны Афырхаҵа Сергеи Дбар ибаҟа амҵан ашәҭқәа шьҭеиҵеит
Аԥсны Афырхаҵа, аинрал-леитенант, Ахьӡ-аԥша I аҩаӡара занашьоу Сергеи Дбар иԥсы ҭаны дыҟазҭгьы лаҵара 2 рзы 75 шықәса ихыҵуазаарын. Аԥсны имҩаԥысуеит ар рԥыза игәалашәара иазку усмҩаԥгатәқәа.
10:07 04.05.2021
224
"17-тәи", мамзаргьы "Аду": Аԥсны Афырхаҵа Сергеи Дбар игәалашәаразы
1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьраан Гәымсҭатәи ахырӷәӷәарҭа акомандаҟаҵаҩыс иҟаз, Аԥсны Афырхаҵа, аинрал-леитенант Сергеи Дбар диижьҭеи 75 шықәса ҵуеит. Аԥсны Аиааира азаагаразы уи илагала дазааҭгылоит иҩыза, Аԥсны Афырхаҵа Гарри Саманба.
13:13 04.05.2021
146
Аԥсуа ҵас ӡырызго, гәыла-дала иаԥсыуоу аҵарауаҩ: Арда Ашәба ииубилеи азы
Аҵарауаҩ-афольклорҭҵааҩ, аетнолог, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, адоцент, Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы Арда Ашәба диит лаҵара 4 1971 шықәсазы, иахьа иара иазгәеиҭоит ииубилеитә мшы - 50 шықәса ихыҵра.
14:32 04.05.2021
28
Урыстәылатәи аблогер иԥсҭазаара далҵит Аԥсны 40 мшы имҩаԥигоз амлашьра ашьҭахь
Ахаҵа имҩаԥигоз аԥышәара - акрымфара игәабзиара ааха шанаҭаз инырит 35 амш азы, аха имлашьра иациҵеит.
09:43 05.05.2021
23
Ахра Аҩӡба идгылаҩцәа Аԥсны ААРи АШәМеи рҵакырақәа аанрыжьит
Лаҵара 4 асааҭ 23.00 рзы еизаз Ахра Аҩӡба иуацәеи иҭынхацәеи, уаанӡа Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахыбра аҿаԥхьа игылаз, ииасит Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аганахь.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Апресс-релизқәа
АИХ
рдаҟьақәа
рҿы
аибашьратә
ҭоурыхқәа
рырҿыцра:
SputnikPro
авебинар
11:23 23.04.2020
Мшаԥы 24 асааҭ 13:00 рзы Жәларбжьаратәи арккаратә программа SputnikPro ахәбатәи онлаин-сессиа аусура иаланаргоит "Аиааира амш азы апроект ҷыда ма аинтерес аҵаҵаны аматериалқәа рсериа шыҟаҵатәу" атемала.
SputnikPro
иааиуа
авебинар
аҟны
авеб-анализ
амҩаԥгашьа
иалацәажәоит
Амцжәабжьқәа
шеилкаатәу:
SputnikPro
аҟынтәи
онлаин-сессиа
ҿыц
20:20 01.10.2020
35
Sputnik апресс-центр аҟны еиҭарҳәоит аԥсуаа рҿы аӡахәааӡара аҭоурых
Жьҭаара 2 асааҭ 14:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Фарид Кәабахьиеи Николаи Ачбеи рышәҟәы "Ажәытәан аԥсуаа рҟны аӡахәааӡареи аҩыҟаҵареи" иазку апресс-конференциа.
09:28 23.09.2020
11
Sputnik аҿы иалацәажәоит самбо азы Афон ҿыц имҩаԥысуа XVII Жәларбжьаратәи атурнир
Цәыббра 23 асааҭ 14:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Афон ҿыц имҩаԥысран иҟоу XVII-тәи Жәларбжьаратәи атурнир иазку апресс-конференциа.
16:08 10.09.2020
17
Sputnik аҟны иалацәажәараны иҟоуп Пицунда акурорттә сезон абжьараамҭатә еихшьаалақәа
Алхас Шамбеи Азамаҭ Багаҭелиеи еиҭарҳәараны иҟоуп Пицунда акурорттә сезон абжьараамҭатә еихшьаалақәа ртәы.
14:00 03.09.2020
12
SputnikPro авебинар: Telegram-револиуциа Белоруссиа - ахҭысқәеи афактқәеи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
12:05 06.08.2020
7
SputnikPro: "МИА "Россия сегодня" аредакциатә "кҿаҩра". Апрофессионалтә ҟазара амаӡақәа"
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
11:13 23.07.2020
13
SputnikPro авебинарқәа: АИХ рҟны абренд-контент – аҷыдарақәеи аԥеиԥшқәеи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
15:05 20.07.2020
16
Sputnik апроект ҿыц аусура хацнаркит
Амультимедиатә проект ҿыц – Асовет Еидгыла атәылақәеи Москвеи рҟны аус зуа Sputnik аредакциақәа 13 русеицура иалҵшәоуп.
Аолимпиада-80
18:50 16.07.2020
12
Sputnik апресс-центр аҿы "Аԥсны Агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа" рыпресс-конференциа ҟалоит
Ԥхынгәы 17, асааҭ 12:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Агәыҳалалратә еиҿкаара "Аԥсны Агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа" рыпресс-конференциа. Апресс-конференциаҟны аиҿкаара аилазаара ҿыц аӡбахә ӡыргахоит.
14:51 25.06.2020
9
SputnikPro авебинар: Аҽышԥеиҭанакуеи адунеи апандемиа ашьҭахь?
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
16:41 17.06.2020
10
SputnikPro авебинар: уажәабжь ацитата алырхырц азы иҟаҵатәуи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik имҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны онлаин-сессиақәа.
14:55 09.06.2020
40
Азҵаарақәа жәпакы: Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Sputnik аҿы ипресс-конференциа
Аурыс-аԥсуа еизыҟазаашьақәа, акоронавирус иаҿагылан ақәԥара, Аиааира 75 шықәса ахыҵреи Урыстәыла Амши разгәаҭара уҳәа Sputnik аҿы имҩаԥгаз апресс-конференциаҿ ирылацәажәеит Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианини Россотрудничество анапхгаҩы Вадим Чехеи.
17:24 05.06.2020
28
Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ аурыс-аԥсуа усеицура далацәажәоит
Рашәара 9 асааҭ 11:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥысуеит Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин ипресс-конференциа.
18:22 03.06.2020
12
SputnikPro авебинар: аинфопродиусерра – азанааҭ амаӡақәа
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik иацнаҵоит онлаин-сессиақәа рымҩаԥгара SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
10:07 25.01.2020
47
Sputnik аҿы Ажурналистцәа қәыԥшцәа рышкол аадыртуеит
Ажьырныҳәа 27 асааҭ 11:00 рзы Sputnik амультимедиатә пресс-центр аҿы апроект SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны ихацыркхоит Ажурналистцәа қәыԥшцәа рышкол.
18:32 20.12.2019
32
Sputnik апресс-центр аҿы Россотрудничество аусура аихшьаалақәа ҟарҵоит
Ԥхынҷкәын 23 асааҭ 10:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Аԥсны иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакра аусура аихшьаалақәа ирызкны апресс-конференциа.
15:28 17.12.2019
20
Sputnik апресс-центр аҿы акциа "Агәалашәара амҩа" иалацәажәоит
Ԥхынҷкәын 18 асааҭ 11:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҟны имҩаԥгахоит акциа "Агәалашәара амҩа" амҩаԥгара иазку апресс-конференциа.
14:34 12.11.2019
19
Жәларбжьаратәи ахортә фестиваль иалацәажәоит Sputnik аҟны
Абҵара 13 асааҭ 12:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Жәларбжьаратәи ахортә фестиваль "Шьардаамҭа" иазку апресс-конференциа.
17:28 04.11.2019
38
Sputnik аҟны аԥсуа боксиор Игор Адлеиба ипресс-конференциа ҟалоит
Абҵара 5 асааҭ 12:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥысраны иҟоуп WBO аверсиала аҿарацәа рыбжьара адунеи ачемпион Игор Адлеиба ипресс-конференциа.
16:03 04.11.2019
29
Sputnik апресс-центр аҿы Аԥсуа Баагәара ду амаӡақәа ирылацәажәоит
Абҵара 5 асааҭ 10:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥысраны иҟоуп апресс-конференциа апроект "Аԥсуа Баагәара ду амаӡақәа" аихшьаалақәа ирызкны.
18:23 23.10.2019
21
Sputnik аҿы еиҿкаахоит абалерина Иулиа Деденкина лыпресс-конференциа
Жьҭаара 24 асааҭ 11:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит москватәи аоперетта атеатр абалерина Иулиа Дедекина лыпресс-конференциа.
Иҵегь аҭагалара
17:34 02.08.2021
113
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Қәычбериа Гал амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара иазкны
Гал араион ахадара азиндырыҩ Инал Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара шымҩаԥысыз, насгьы уи иацыз ауадаҩрақәа ртәы.
16:55 03.08.2021
62
Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу
Ермантәылеи Азербаиџьани аҵыхәтәантәи реиҿагыларақәа, ақырҭуа парламент ампыҵахалара ахыхраз арезолиуциа апроект, арҭқәа зегьы хықәкы хадас ирымоу Урыстәыла Лада Кавказ ақәыӷәӷәароуп хәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аефир аҟны аполитолог Беслан Ҳагба.
20:30 03.08.2021
41
Аҳақьым Шьоууа COVID-19 аҟынтә аҽацәыхьчаразы: ҳаиқәзырхо алаҵа ауп
Гәылрыԥшь араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада гәырам Шьоуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы COVID-19 аларҵәшаразы аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы ахәышәтәырҭа ахьынӡеиқәшәо атәы далацәажәеит.
22:52 02.08.2021
37
Фҩык акоронавирус злаз ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22227-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 313-ҩык.
20:10 02.08.2021
37
Кәарҷиа еиҭеиҳәеит адесант аруаа рхеилак иалоу рныҳәамш шазгәарҭо атәы
Адесант аруааи иҷыдоу анапынҵа назыгӡо архәҭеи рхеилак ахантәаҩы, Леон иорден занашьоу, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Амиран Кәарҷиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит рныҳәамш шазгәарҭо, рхеилак шаҟаҩы еиднакыло атәы.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Апресс-центр
Саида
Жьиԥҳа
лышәҟәы
аӡыргара
мҩаԥгахоит
Sputnik
апресс-центр
аҿы
18:25 16.03.2020
Хәажәкыра 17, асааҭ 12:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит апресс-конференциа аԥсуа журналистка Саида Жьиԥҳа лышәҟәы "Амра ашәахәақәа" иазкны.
Аԥсҭазаара
аинтерес
ззаҵоу
рзы:
Sputnik
аҟны
Ажурналист
қәыԥш
ишкол
аатит
Sputnik
апресс-центр
аҿы
Россотрудничество
аусура
аихшьаалақәа
ҟарҵоит
15:00 04.06.2021
10
Аԥсны ашьапылампыл аԥеиԥш Sputnik апресс-центр аҿы иалацәажәеит
Ашьапылампыл абзиабаҩцәа рлига ахәмаррақәа ирылагоит рашәара 5 азы Аҟәа. Атурнир ахықәкы, заҟа команда алахәхо уҳәа ирылацәажәеит Sputnik апресс-центр аҿы Аԥсны ашьапылампыл азы Афедерациа ахада Ҭарашь Ҳагбеи, ЛФЛ адиректор Кьагәа Кәарцхьиа.
15:47 08.04.2021
10
Ашьапылампыл азы Аԥсны ачемпионат мшаԥы 20 рзы иалагоит
Ашьапылампыл азы Аԥсны XXVIII ачемпионат иалахәхоит ареспублика акомандақәа ааба.
17:24 18.02.2021
25
Sputnik аҟны иӡыргоуп Аԥсны арҵаҩцәа Рассоциациа асаит
Sputnik апресс-центр аҟны жәабран 18 рзы иӡырыргеит Аԥсны арҵаҩцәа Рассоциациа асаит.
20:20 01.10.2020
35
Sputnik апресс-центр аҟны еиҭарҳәоит аԥсуаа рҿы аӡахәааӡара аҭоурых
Жьҭаара 2 асааҭ 14:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Фарид Кәабахьиеи Николаи Ачбеи рышәҟәы "Ажәытәан аԥсуаа рҟны аӡахәааӡареи аҩыҟаҵареи" иазку апресс-конференциа.
09:28 23.09.2020
11
Sputnik аҿы иалацәажәоит самбо азы Афон ҿыц имҩаԥысуа XVII Жәларбжьаратәи атурнир
Цәыббра 23 асааҭ 14:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Афон ҿыц имҩаԥысран иҟоу XVII-тәи Жәларбжьаратәи атурнир иазку апресс-конференциа.
16:08 10.09.2020
17
Sputnik аҟны иалацәажәараны иҟоуп Пицунда акурорттә сезон абжьараамҭатә еихшьаалақәа
Алхас Шамбеи Азамаҭ Багаҭелиеи еиҭарҳәараны иҟоуп Пицунда акурорттә сезон абжьараамҭатә еихшьаалақәа ртәы.
14:00 03.09.2020
12
SputnikPro авебинар: Telegram-револиуциа Белоруссиа - ахҭысқәеи афактқәеи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
12:05 06.08.2020
7
SputnikPro: "МИА "Россия сегодня" аредакциатә "кҿаҩра". Апрофессионалтә ҟазара амаӡақәа"
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
11:13 23.07.2020
13
SputnikPro авебинарқәа: АИХ рҟны абренд-контент – аҷыдарақәеи аԥеиԥшқәеи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
15:05 20.07.2020
16
Sputnik апроект ҿыц аусура хацнаркит
Амультимедиатә проект ҿыц – Асовет Еидгыла атәылақәеи Москвеи рҟны аус зуа Sputnik аредакциақәа 13 русеицура иалҵшәоуп.
Аолимпиада-80
18:50 16.07.2020
12
Sputnik апресс-центр аҿы "Аԥсны Агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа" рыпресс-конференциа ҟалоит
Ԥхынгәы 17, асааҭ 12:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥгахоит Агәыҳалалратә еиҿкаара "Аԥсны Агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа" рыпресс-конференциа. Апресс-конференциаҟны аиҿкаара аилазаара ҿыц аӡбахә ӡыргахоит.
14:51 25.06.2020
9
SputnikPro авебинар: Аҽышԥеиҭанакуеи адунеи апандемиа ашьҭахь?
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
16:41 17.06.2020
10
SputnikPro авебинар: уажәабжь ацитата алырхырц азы иҟаҵатәуи
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik имҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны онлаин-сессиақәа.
14:55 09.06.2020
40
Азҵаарақәа жәпакы: Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Sputnik аҿы ипресс-конференциа
Аурыс-аԥсуа еизыҟазаашьақәа, акоронавирус иаҿагылан ақәԥара, Аиааира 75 шықәса ахыҵреи Урыстәыла Амши разгәаҭара уҳәа Sputnik аҿы имҩаԥгаз апресс-конференциаҿ ирылацәажәеит Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианини Россотрудничество анапхгаҩы Вадим Чехеи.
17:24 05.06.2020
28
Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ аурыс-аԥсуа усеицура далацәажәоит
Рашәара 9 асааҭ 11:00 рзы Sputnik Аԥсны амультимедиатә пресс-центр аҿы имҩаԥысуеит Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин ипресс-конференциа.
18:22 03.06.2020
12
SputnikPro авебинар: аинфопродиусерра – азанааҭ амаӡақәа
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik иацнаҵоит онлаин-сессиақәа рымҩаԥгара SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
13:00 27.05.2020
14
SputnikPro иааиуа авебинар аҟны авеб-анализ амҩаԥгашьа иалацәажәоит
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik иацнаҵоит онлаин-сессиақәа рымҩаԥгара SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны. Лаҵара 29 асааҭ 13:00 рзы имҩаԥысуеит авебинар абри атемала: "Веб-аналитика от А до Я, или инструменты веб-анализа сайта для новичков".
12:22 14.05.2020
11
SputnikPro авебинар: аӡбарҭа уаҵанамкуа аматериал аиллиустрациа шазутәу
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны лаҵара 15 асааҭ 13:00 рзы имҩаԥнагоит авебинар абри атемала: "Право на фото: как проиллюстрировать материалы и не нарваться на суды. 10 основных проблем".
11:23 23.04.2020
17
АИХ рдаҟьақәа рҿы аибашьратә ҭоурыхқәа рырҿыцра: SputnikPro авебинар
Мшаԥы 24 асааҭ 13:00 рзы Жәларбжьаратәи арккаратә программа SputnikPro ахәбатәи онлаин-сессиа аусура иаланаргоит "Аиааира амш азы апроект ҷыда ма аинтерес аҵаҵаны аматериалқәа рсериа шыҟаҵатәу" атемала.
18:00 13.02.2020
40
Бганба Sputnik Аԥсны "аклонқәа" рзы: мзызны иҟоу ҳахьеицырдыруоуп
Жәабран мза алагамҭазы амессенџьерқәеи асоциалтә ҳақәеи рҟны ицәырҵит еиуеиԥшым алаҳәарақәа амаҵзура Sputnik Аԥсни алоготипи ахархәара рыҭаны.
Иҵегь аҭагалара
17:34 02.08.2021
113
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Қәычбериа Гал амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара иазкны
Гал араион ахадара азиндырыҩ Инал Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара шымҩаԥысыз, насгьы уи иацыз ауадаҩрақәа ртәы.
16:55 03.08.2021
62
Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу
Ермантәылеи Азербаиџьани аҵыхәтәантәи реиҿагыларақәа, ақырҭуа парламент ампыҵахалара ахыхраз арезолиуциа апроект, арҭқәа зегьы хықәкы хадас ирымоу Урыстәыла Лада Кавказ ақәыӷәӷәароуп хәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аефир аҟны аполитолог Беслан Ҳагба.
20:30 03.08.2021
41
Аҳақьым Шьоууа COVID-19 аҟынтә аҽацәыхьчаразы: ҳаиқәзырхо алаҵа ауп
Гәылрыԥшь араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада гәырам Шьоуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы COVID-19 аларҵәшаразы аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы ахәышәтәырҭа ахьынӡеиқәшәо атәы далацәажәеит.
22:52 02.08.2021
37
Фҩык акоронавирус злаз ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22227-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 313-ҩык.
20:10 02.08.2021
37
Кәарҷиа еиҭеиҳәеит адесант аруаа рхеилак иалоу рныҳәамш шазгәарҭо атәы
Адесант аруааи иҷыдоу анапынҵа назыгӡо архәҭеи рхеилак ахантәаҩы, Леон иорден занашьоу, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Амиран Кәарҷиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит рныҳәамш шазгәарҭо, рхеилак шаҟаҩы еиднакыло атәы.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Toggle navigation
аркра
GE
AB
AM
AZ
OS
EN
RU
ab
ge
ab
am
az
os
en
ru
Live
Лaив
Асекциақәа
Aжәабжьқәа
Aвидео
Евровизиа
Архив
Егьырҭ
Ҳара иҳазкны
Сара сдаҟьа
Авторизaциa
Арегистрaциa
Toggle navigation
Live
FB LIVE
Aжәабжьқәа
Алхрақәа 2020
аполитика
ауаажәларра
адунеиаҿы
аекономика
арегионқәа
ахҭысқәа
акультура
аконфликтқәа
аибашьра атема
азин
Иҵегь аҭагалара
NEWS
Ахьтәы фонд
Қырҭтәыла акоронавирус 2796 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, даҽа 2796 ҩык апациентцәа ачымазара иалҵит
Америка ацҳаражәҳәара - «Ақырҭуа гәахәтәы» ала мшаҧы 19-тәи аиқәшаҳаҭра ганкала алҵра аиҿцәажәарақәа еилазго афакторқәа иреиуп
Саломе Зурабишвилии Шарль Мишели иформалым аиҧылара мҩаҧыргеит
Ауаажәларра
Аҵыхәтәантәи 24 сааҭ рыла Қырҭтәыла акоронавирус амшала иҧсит 17ҩык апациентцәа
11:25, 29.07.2021
Акоронавирус афакт ҿыцқәа рҟынтә 1359 Қарҭ аарҧшуп, Аҷара - 413, Имереҭи Қарҭли - 263
11:21, 29.07.2021
Қырҭтәыла акоронавирус 2796 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, даҽа 2796 ҩык апациентцәа ачымазара иалҵит
11:13, 29.07.2021
Адунеиаҿы́
Иҳаҩсыз уахи-ҽни рылa Шәaмaхьтәылa aкоронaвирус 280-ҩык рыдбалан, 99-ҩык ачымазара иалҵит
12:07, 28.07.2021
Париж агәҭаны аиувелиртә дәқьан иақәлеит - ирӷьычит 2 миллион евро ахәԥса змоу ахьымаҭа
09:15, 28.07.2021
Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла Урыстәыла акоронавирус 24 471-ҩык рыдбалан, 796-ҩык иԥсит
14:39, 22.07.2021
Ажәабжьқәа
Ажәабжьқәа
Ажәабжьқәа зегьы
Амш зеиҧшрахо
15°
ахә
Қaрҭ
Ас
32°
амҽ
33°
Авалиута акурс
$
USD
3.0892
0.007
€
EUR
3.6409
0.004
₽
RUB
0.041895
0.028
£
GBP
4.2588
0.007
TOP 5
Гьаргь Вашаӡе - "Ақырҭуа гәахәтәы" аконституциатә ԥсахрақәа аԥыхагахара алшара асҭом
Шарль Мишель - Қырҭтәыла аполитикатә актиорцәак рҟны аконсультациақәа мҩаԥысуеит
Европарламент адепутат Виола фон Крамон Қарҭ дыҟоуп
Ҧхынгәы 30 инаркны Қырҭтәыла амш еилгоит
Варлам Липартелиани аџьазтә медаль дазықәҧоит #1TVSPORT (авидео)


Аҧсны
аԤс
Sputnik Абхазия
рус
Sputnik Аҧсны
аԤс
Беслан Ҳагба
Ҳагба Беслан Алықьса-иԥа, аполитикатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, адоцент. Диит ажьырныҳәа 3 1961 шықәсазы, Аҷандара ақыҭан. 1978 шықәсазы далгеит Аҷандаратәи абжьаратә школ. 1979 - 1981- тәи ашықәсқәа раан – Аҷандара ақыҭа анхаҩы. 1981 шықәсазы дҭалеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет, аекономикатә факультет, далгеит 1986 шықәсазы. 1987 -1989 шықәсқәа раан аус иуан абжьгаҩыс Гәдоуҭа араион апартиатә комитет аҟны. 1989 шықәсазы дҭалеит Бақәатәи аполитологиатә институт, далгеит 1991 шықәсазы. 1992-1996 ашықәсқәа рзы аҵара иҵон ақалақь Москва, Урыстәыла апрезидент иитәу аҳәынҭқарратә маҵзура урыстәылатәи академиа аспирантура аҟны, далгеит 1996 шықәсазы. 1997-2014 шықәсқәа рзы аус иуан ақалақь Москва, Урыстәыла апрезидент иитәу аҳәынҭқарратә маҵзура урыстәылатәи академиа арҵаҩыс. 2016 шықәса инаркны иахьанӡа – Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет, аполитологиеи асоциологиеи ркафедра арҵаҩы.
3
аматериалқәа
Аамҭа алхра
Аполитолог Беслан Ҳагба: ҳаҩнуҵҟатәи ҳаиҿымкаара ашәарҭара ду ҳҭанаргылоит
4 Жьҭаара, 17:20
67
Дзаҭахыуи Аԥсны апрезидент: аҳәынҭқарратә напхгаразы агәаанагара
26 Цәыббра, 13:42
118
Аԥсны аполитикатә статус ахцәажәаразы гәаанагарақәак
2 Цәыббра, 12:10
321
Даҽа материал
Аҧсны
Аԥсны
Ажәабжьқәа
Урыстәыла
Арадио
Аналитикеи аиҿцәажәарақәеи
Facebook
Telegram
YouTube
Instagram
Zen
VK
Odnoklassniki
Twitter
Апроект иазкны
Ахархәара аԥҟарақәа
Аимадаразы
© 2021 Sputnik. Азинқәа зегь хьчоуп. 18+
Мчыбжьык иалагӡаны
Мызкы иалагӡаны
Шықәсык иалагӡаны
Аамҭа зегьы иалагӡаны
Ажәабжьқәа зегьы
0
Раԥхьа аҿыцқәа
Раԥхьа ажәытәқәа
loader
АЕФИР АҾЫ
Заголовок открываемого материала
Жәларбжьаратәи
International
English
Англыз бызшәа
Mundo
Español
Аиспан бызшәа
Европа
Deutschland
Deutsch
Анемец бызшәа
France
Français
Афранцыз бызшәа
Ελλάδα
Ελληνικά
Абырзен бызшәа
Italia
Italiano
Аиталиа бызшәа
Česká republika
Čeština
Ачех бызшәа
Polska
Polski
Аполиак бызшәа
Србиjа
Српски
Асерб бызшәа
Latvija
Latviešu
Алатыш бызшәа
Lietuva
Lietuvių
Алитва бызшәа
Moldova
Moldovenească
Амолдав бызшәа
Беларусь
Беларускi
Абелорус бызшәа
Алада Кавказ
Արմենիա
Հայերեն
Аерман бызшәа
Аҧсны
Аҧсышәала
Аԥсуа бызшәа
Хуссар Ирыстон
Иронау
Ауаԥс бызшәа
Azərbaycan
Аzərbaycanca
Азербаиџьан бызшәа
Ааигәа Мрагылара
Sputnik عربي
Arabic
Араб бызшәа
Türkiye
Türkçe
Аҭырқә бызшәа
Sputnik ایران
Persian
Фарси
Sputnik افغانستان
Dari
Дари
Агәҭантәи Азиа
Қазақстан
Қазақ тілі
Аҟазах бызшәа
Кыргызстан
Кыргызча
Аҟырӷыз бызшәа
Oʻzbekiston
Ўзбекча
Аузбек бызшәа
Тоҷикистон
Тоҷикӣ
Аҭаџьықь бызшәа
Мрагыларатәии Алада-Мрагыларатәи Азиа
Việt Nam
Tiếng Việt
Авиетнам бызшәа
日本
日本語
Аиапон бызшәа
中国
中文
Акитаи бызшәа
Алада Америка
Brasil
Português
Апортугал бызшәа
Ажәабжьқәа зегьы
Ихадоу
10:45
Хра злоу ахҭысқәа: Аҳәԥҳа аԥсуа бызшәа аҭагылазаашьеи, уи арҿиаразы амҩақәеи ирызкны
09:30
"Аԥхыӡ ҿаасҭа збеит, ахәыҷқәа шԥаҟоу": 37-тәи ашықәсқәа ирылаӡаз Осман Кәакәасқьыр иҭоурых
Иацы
Акоронавирус рыдырбалеит даҽа 66-ҩык Аԥсны атәылауаа, аӡәы иԥсҭазаара далҵит
Иацы
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра акоронавирус ахәшәтәразы аԥкаанҵа аиҭакрақәа аланагалеит
Иацы
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Черқьезиа Очамчыра араион иаиуз атрактор ҿыц иазкны
Иацы
Британиатәи анумизматикатә журнал аҿы икьыԥхьуп Аԥсны аԥаратә музеи иазку астатиа
Иацы
Чачхалиа Аԥсуаҭҵааратә институти архиви рбылразы: афашизмра иаҟараны сахәаԥшуеит
Иацы
Аԥсны ақыҭанхамҩа аҿиаразы ишьақәырӷәӷәоу апроектқәа рынагӡашьа аус шцо еилкаахеит
Иацы
Аԥсуа ичеиџьыка агәҭылса: абысҭа иазку афактқәа жәаба
Иацы
Аԥсны АҶА аҟны ирҳәеит сынтәатәи аҽыкәабаратә сезон азы шаҟаҩы еиқәдырхаз
Иацы
Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭаҿы ирҳәеит ауаа ианрыдрымкыло амшқәа
Иацы
Аԥшьлааԥҳа "Абхазия в фокусе" аҿы аиааира згаз лҭыхымҭазы: иаразнак схахьы дааит афырхаҵа
Иацы
Агәабзиарахьчара аминистрра азин ҟанаҵоит ковиди аимҳәеи рзы зныкала алаҵаҟаҵара
Иацы
Аибашьраан ирӷьычыз Дырмит Гәлиа иҩыгақәа реизга еиԥшу амузеи иазырхынҳәуп
22 Жьҭаара
Аԥсны акоронавирус злаз ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла
22 Жьҭаара
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Кәарацхьелиа ажь сынтәатәи аҽаҩра иазкны
22 Жьҭаара
Аԥснытәи агимнастцәа аиҳәшьцәа Аверинаа адунеи ачемпионат аламҭалаз адгылара рзыҟарҵеит
22 Жьҭаара
Гагра анхәа ԥсшьара дрышьҭыр ахьырҭаху аҭыԥқәа жәаба ируакуп
22 Жьҭаара
Анқәаб еиҭеиҳәеит Аҟәа аӡымҩангагақәа зегьы рыԥсахразы шаҟа аамҭа аҭаххо
22 Жьҭаара
Даанкылоуп 20 шықәса инреиҳаны ауҩы диӷьычит ҳәа изышьҭаз
Даҽа
материал
email@example.com
Feedback
Message subject
Your message
E-mail
First Name Last Name
Send
All fields are required
Feedback
Message subject
Your message
E-mail
First Name Last Name
Send
All fields are required
Message sent!
Thanks for your feedback!
Done
An error has occurred!
Try again!
Send again


Шоҭа Ҷкадуа иахьа иԥсы ҭазҭгьы ихыҵуан 90 шықәса. Ашәҟәыҩҩы диит Кәтол ақыҭан нанҳәамза 20 1932 шықәсазы. Аҵара иҵон Кәтолтәи, Тамшьтәи абжьаратә школқәа рҿы. Иара ихаҭа ишигәалашәоз ала, аҩра далагеит ашкол данҭаз. 1952-1956 шықәсқәа рзы аҵара иҵон Горки ихьӡу зху Апедагогикатә институт аҿы. Иусуратә нысымҩа атәы ҳҳәозар, аӡәырҩы аԥсуа шәҟәыҩҩцәа реиԥш, агазеҭ "Аԥсны" аредакциаҿы аус иуан, напхгара аиҭон Аҳәынҭқарратә филармониеи Аԥсуа театри рҿы алитературатә ҟәша.
Ҷкадуа ирҿиаратә ԥсҭазаараҿы цәаҳәа хаданы иагәылсуеит адраматургиа. Аԥсуа литератураҿы еиуеиԥшым акомедиатә ԥҵамҭақәа ҳԥылозаргьы, иаҳҳәар ҳалшоит акомедиограф нага ҳәа ззаҳҳәаша Ҷкадуа заҵәык шиакәу. Шоҭа Еугьан-иԥа дыҩуан хықәкыла атеатр азы, ус баша ипиесақәа акьыԥхь рарбара мацара хықәкыс имамкәа. СССР жәлар рартист Шәарах Ԥачалиа игәалашәарақәа рҿы иазгәеиҭоит адраматург иҩымҭа ықәзыргылоз арежиссиорцәа аус шрыциуаз, ианаҭахыз ипиеса алагалақәа шаиҭоз, арепетициақәа рахь дышныҟәоз. Дыҟам даҽа шәҟәыҩҩык адраматургиа зырҿиоз рахьтә, асценаҿы Ҷкадуа иеиԥш зырҿиамҭақәа ажәлар идырбаз. Иара атеатр ду амацаразы дыҩуамызт, ирҿиараҿы иубоит аестрадатә, ахаԥшьгаратә театрқәа рзы ҷыдала арҿиамҭақәа шаԥиҵоз.
1968 шықәсазы иҭыҵыз "Асатиратә пиесақәа" захьӡу ишәҟәы иану азгәаҭа "Арҭ апиесақәа ҩуп ақыҭатәи ақалақьтәи аклубқәа рзы" ҳәа аҳәоит. Уи иагәылоуп асоциалтә бзазаратә комедиақәа : "Акасы", "Аԥсра аиҭаԥсра", "Изхарада?", "Ҩба", "Қьаламаҭи уи икалаҭи", "Сыхәда абжьы гоит", "Абӷа", "Аԥсуа маҭәа зшәу Отелло".
Аминиатиурақәеи аконферансқәеи ракәзар - аестрадатә театр азы иалкааны иаԥиҵон. Иаанагозеи ари? Иаҳәо убри ауп, иара еиҩидыраауан асцена дуи асцена маҷи. Еиликаауан аклубқәа рырҿиартә лшарақәа, насгьы апрофессиналтә театр ишьҭнахуаз аидара ахаԥшьгаратә драматә гәыԥқәа ишрылымшоз. Аминиатиурақәа ртеатр атәы ҳҳәозар, араҟа диалог ҳасабла, ахшыҩҵак гәылырҭәааны, асатира иҩуан.
Ҷкадуа имоуп даҽа ҷыдарак, иара ишәҟәқәа раԥхьажәа бжеиҳан ихаҭа иҩуан. "Сҩымҭақәа ирыгу, ирыбзоу сара саҟара издыруада?" - ихәоит иара. Ианакәзаалакгьы иажәа далагоит - "аԥхьаҩ ухаҵкы" ҳәа. "Ишубо, уара уда - сара сыҟам, сара сыда – уара уҟоуп, аринахысгьы анцәа уҟаиҵалааит!" - иҩуеит иара.
Ииашоуп, иара дыҟам иахьа, аха исҳәарц сҭахуп ирҿиамҭақәа рыԥсы ҭоуп, арежиссиорцәа урҭ ирызхьаԥшуеит ҳәа. Ус анакәха, баша дхандеиуамызт адраматург иаҳасабала. "Абаҩхатәра еицамк змаз ашәҟыҩҩы иажәа сахьарк – апрозаҿы акәыз, адраматургиаҿы акәыз, икылкааны – абзиа аҿгьы иҳагу аҿгьы – ихысуан, изықәкыз ацәҟьара ахҭа иҭанаршәуан. Иахьа ҳуаажәларратә ԥсҭазаараҿы еиҳагьы даҭахуп Шоҭа Ҷкадуа иҩыза ашәҟәыҩҩы", - ҳәа иҩуеит акритик Руслан Қапба иара изикиз "Алитературатә хан хьыҵәцараҿ" захьӡу астатиаҿы.
"Ҳауа идагәада?"
Абри санҵамҭаҿы ҷыдала сазааҭгыларц сҭахуп адраматург Шоҭа Ҷкадуа ипиесақәа рҟынтәи еиҳа анарха зауз, атеатртә ԥҭазаара иузаҟәымҭхо иаларсу. Урҭ ирхысыԥхьаӡалоит апрофессионалтә театртә ԥсҭазаараҿ дызлацәырҵыз икомедиа "Ҳауа идагәада?", анаҩс "Алоу дгәаауеит", иара убас "Акьанџьа". Сагәылаԥшырц сҭахуп арҭ апиесақәа рысценатә лахьынҵақәа, инханы иҟоу анҵамаҭақәеи схаҭа сызхаану еиҿыбааны. Ҷкадуа икомедиақәа цәаҳәа хаданы иргәылсуеит аԥсуа қыҭа аԥсҭазаара. Зехьынџьара ижәбоит ақыҭеи ақалақьи реизыҟазаашьа, анхаҩы иԥсҭазаара, уи дзызгәышьуа, насгьы аҳра зуаз амчреи анхашәа-чашәа иаҿуи реибарххарақәа.
Апиеса "Ҳауа идагәада?" 1958-тәи ашықәсқәа рзы иҩын. Дук хара имгакәаны, 26 шықәса ирҭагылаз автор икомедиа иаиут асценатә ԥсҭазаара, уимоу атеатр гастроль ҳасабла Аԥсны анҭыҵ Москва иганы ахәаԥшцәа иднарбеит. Убри ашьҭахь 1964 шықәсазы Москва Асовет ар ртеатр ари акомедиа ықәнаргылеит "Жьулиеи Мажьулеи" ҳәа хьӡыс иаманы. 1965-1966 шықәсқәа рзы Ацентртә телехәаԥшрала уи акомедиа ҭыхны ателехәаԥшцәа изныкымкәа иддырбахьан. Адраматургиа ҭызҵаауаз Владимир Дарсалиа "Абхазская советская драматургия" захьӡу ишәҟәы аҿы иҩуеит: "Отрадным является тот факт, что именно этой комедией Ш. Чкадуа абхазская драматургия впервые в своей истории вышла на всесоюзную театральную арену", - ҳәа.
Атеатр аҭоурых зыҩуа ишырҳәо ала, ари акомедиа ықәдыргылахьан СССР иаҵанакуаз 43 театр рҿы. Атеатр иазку иочеркқәа рҿы Миха Лакрба ари ақәыргыламҭа дазааҭгыло абас иҳәоит: "В сатирической комедии Ш. Чкадуа театр увидел то, что составляло ее главную силу – современность, актуальность поднятых в ней вопросов. В ней показаны новые люди, осваивающие современную советскую действительность в послевоенном труде, люди, остро воспринимающие пульс новой жизни".
Аиашазы, ари акомедиа ҽаԥарак иаҩызахеит амилаҭтә драматургиа аҿиараҿы. Атеатрҭҵааҩ Алықьса Аргәын "Аԥсуа театр аҭоурых" захьӡу ишәҟәаҿы иҩуеит: "50-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы адраматургиаҿы дцәырҵуеит ашәҟәыҩҩы Шоҭа Ҷкадуа. Еиҳаракгьы акыр иқәҿиаран уи ипиеса "Ҳауа идагәада?". Аргәын иазгәеиҭоит Шәарах Ԥачалиеи, Азиз Агрбеи, адраматурги русеицурала иқәҿиараз акомедиа атеатр аҿы ишцәырҵыз. "Аспектакль рызкын ақыҭа аҿар, урҭ рыгхақәа", - иҩуеит Аргәын.
Алитератураҭҵааҩ Владимир Дарсалиа иакәзар, еиҳа иҵауланы дахәаԥшуеит адраматург ирҿиамҭа: "Автор старается докапаться до истинных причин, побуждавших молодежь уходить в город. Драматург недвусмысленно подчеркнул, что решающая роль в данном явлении принадлежала не субъективным, а объективным факторам, т. е. неблагополучному состоянию колхозного села в послевоенные годы".
Раԥхьатәи ақәыргыламҭаҿы акомедиа иалаз актиорцәа иреиуоуп Е. Шакербаи (Иаза), М. Зыхәба (Анду), М. Кобахьиа (Мажьулиа), Е. Ҭыжәба (Жьулиа), Д. Амқәаб (Бида). Атеатрҭҵааҩ иазгәеиҭоит ақәыргылаҩ Агрбеи актиорцәеи ирылшеит ҳәа аԥсҭазаара ахаҭа аарԥшра, насгьы аԥсуа қыҭа иаланхо ауаа рыбзазашьа ацәыргара.
"Акомедиаҿы адраматә конфликт" захьӡыз астатиа азылкхьан атеатрҭҵааҩ Светлана Қорсаиаԥҳа зыӡбахә ҳамоу акомедиа. Уи кьыԥхьын 1981 шықәса рзы ажурнал "Аԥсны аҟазара" 3-тәи аномер аҿы. "Ақыҭа ааныжьны аҿар рцара, нас урҭ еиҭа излыҵыз рқыҭахь рырхынҳәра апроблема – абри ауп тема хадас иамоу Шоҭа Ҷкадуа икомедиа "Ҳауа идагәада?", - лҳәоит атеатрҭҵааҩ. Лара дазааҭгылоит автор иааирԥшуа аамҭақәа рзы ақыҭа ааныжьра азҵаатәы ҵарны ишықәгылаз.
Абраҟа иазгәасҭарц сҭахуп, автор икомедиаҿы ибзианы ишазгәеиҭо усҟантәи азакәанқәа шыџьбараз. Ақыҭа ахадара рҟынтәи ушоужьу ала асправка аҭахын ақалақь ахь уыиасырц азын. "Хьаҳәаԥаҳәада ҳшоужьу азы "апредседатла" асправка имхтәуп", - лҳәоит анхаҩы Бида иԥҳа Мажьулиа, ақалақь дазгәышьуа. Апиесаҿы зыԥҳацәа ақалақь ахь изышьҭырц зҭаху Иаза абри асправка аиуразы акыр лҽылҟьоит, "апредседатла" длыргәыбзыӷырц.
Ҷкадуа иааирԥшуа аамҭа иаҿҳарԥшуазар, иахьа еиҳагьы иҵарны иқәгылоуп ақыҭақәа рҭацәра, аусурҭа аԥшааразы аҿар ақалақь ахь риасра. Усҟан ақыҭа ацәцара асправка аҭахызҭгьы, иахьа ԥынгыла ыҟам, аанкылашьагьы амам аҩнуҵҟатәи аемигарциа.
Атеатрҭҵааҩ Қорсаиа лыстатиаҿы дазааҭгылоит асоветтә система иадызцәылоз арҿиамҭақәа шмаҷмыз аԥсуа кьыԥхь аҿы, аха Ҷкадуа ишааирԥшуа уи иамаз амалырқәа. "Абас еиԥш "амлашьра" аамҭазы атеатр иахьаиуз сахьаркыратә ажәа бзиала иҩыз, аԥсҭазаараҟынтәи иаагаз сахьаркырала ицәажәаз, ҳаамҭазтәи аԥсуа қыҭа азҵаара ҵарқәа руак ықәзыргылоз акомедиа, ҳәарада, иналукааша цәырҵраны иҟалар ахәҭан. Ус иагьыҟалеит", - лҳәоит лара.
Ари атема автор ианиҩуазгьы, уи атеатрҭҵааҩ астатиа аназылкуазгьы, ақыҭа ааныжьра иазгәышьуаз рацәаҩын, аха иҟалап усҟан аӡәгьы ихахьы имааиуазаргьы шықәса 60 рнаҩс ари азҵаатәы еиҳагьы иактуалтәны, еиҳагьы зыӡбара уадаҩхо иҟалаз зҵаатәны иқәгылоит ҳәа. Акомедиа хыркәшоуп ақалақь ахь занааҭ змаӡамкәа ицаз, уа иамаабыз аҭыԥҳацәа аколнхарахь рыгьежьра ала, даҽакала иаҳҳәозар, ақыҭа аиқәырхара алшар ауеит ҳәа узыргәыӷуа мотивла.
Ҷкадуа иқәиргыло азҵаатәы иахьагьы атеатрқәа азыгьежьуеит. Аабыкьа, рашәарамза 29 рзы, С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысит арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера. Уи иаанаго, ари акомедиа актуалра ацәымӡыц иахьагьы. Иазгәасҭарц сҭахуп адраматург-акомедиограф ақыҭауаа рфилософиа бзиаӡаны ишидыруаз икомедиа ишаныԥшуа. Иара ицәыриго аперсонажцәа зегьы рхатә хаҿқәа рымоуп, иаадыруа ауаа ракәушәагьы ҳбоит. Бида - леишәала иԥсыҽу, зыԥҳәыс лҳәатәала ԥараԥсахра ҳәа ақыҭа иалоу; амода иацныҟәо, занааҭда аусурҭа бзиа иашьҭоу - Мажьулиеи Жьулиеи; Минаҭ – ауҳәансҳәақәа зегь здыруа, ана-ара имҩаԥысуа ахҭысқәа ирызҿлымҳау; Нанду – ҽырдагәа ҟаҵаны зегь заҳауа - уҳәа акомедиаҿы иуԥылоит даҽаӡә иламҩашьо ахаҿқәа. Иџьоушьаратәы иҟоуп ацензура акомедиограф ипиесақәа ԥырхага дук ахьырнамҭаз, избанзар иара иааирԥшуан анхаҩцәа реиԥш, аситема ахаҿгьы. Иаҳҳәап, аинформациатә хархәагақәа еснагь аиаша ахьырымҳәоз, ажәлар уи шырбарҭаз убоит Иаза арадио даназыӡырыҩуа:
Адиктор: – Ицәажәоит Ҟәламбатәи аколнхара "Ԥхьаҟа"! Иаза: – Мыц ҿыцқәак аацәыргеи! Адиктор: – Изыхҟьазеи ҳколнхара иамоу аиҵахарақәа? Иаза: – Изыхҟьазеи умбои, шәара аӷьычцәа ишәыхҟьеит.
Асовет аамҭазы амчра амаа зкыз рысаҟала аҳәарагьы мариамызт, аха адраматург уи қәҿиарала инаигӡон икомедиақәа рҿы.
© Sputnik / Томас Тхайцук
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
© Sputnik / Томас Тхайцук
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
© Sputnik / Томас Тхайцук
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
© Sputnik / Томас Тхайцук
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы имҩаԥысыз арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа иқәлыргылаз акомедиа "Ҳауа идагәада" апремиера.
"Алоу дгәаауеит"
1970-тәи ашықәсқәа рзы Аԥсуа театр арепертуар аҿы ицәырҵуеит Ҷкадуа икомедиа "Алоу дгәаауеит". Уи ықәиргылеит арежиссиор Дмитри Кәартаа. 40 шықәса инареиҳаны ақыҭа ахантәаҩыс иҟаз Алоу ироль наигӡон Шәарах Ԥачалиа. Артист еиуеиԥшым арольқәа қәашьс ишиоухьазгьы, "Сара сзанааҭ" захьӡу ишәҟәаҿы иалкааны далацәажәоит Алоу ироль бзиа иибақәо ишреиуоу. Шекспир и-"Отелло" аҿы Иаго ироль назыгӡахьаз Ԥачалиа игәаанагарала, актиор акомедиатә, адраматә жанрқәа ҳәа еилимхроуп, зегь ԥишәалароуп. Ари акомедиагьы ақыҭа ԥсҭазаара аанарԥшуеит, араҟагьы "Уара, аҿар зегьы аколнхара шәалҵны шәцоит, аха иззыншәыжьуада шәқыҭа, шәколнхара?" ҳәа азҵаатәқәа цәырҵуеит. "Алоу ироль уамак исҭахӡамкәа исыднагалт. Аха аус адызулацыԥхьаӡа, еиҳа-еиҳа ахы сгәанарԥхауа, бзиа аҽснарбеит", - иҩуеит актиор.
Апиесаҿы ақыҭа ԥсҭазаара арԥшуп ажурналист ибла иабаз асиужет ала, уи ироль наигӡон Алексеи Ермолов. Ахҭысқәа зегь ақыҭа ахада Алоу иусурҭатә ҭыԥ "аконтора" аҿы имҩаԥысуеит. Убраҟоуп аперсонажцәа зегь ахьеиқәшәо. Адраматург иалихуеит ус еиԥш иҟоу алитературатә стиль, даҽа блакы ала ақыҭа ԥсҭазаара аарԥшразы. Аспектакль аҿы иара убас ихәмаруан В. Аблоҭиа, М. Ԥачлиа, Р. Агрба, Ч. Џьениа уҳәа иҵ.
Шоҭа Ҷкадуа адраматург иаҳасабала иҟалап абри асовет система иамаз ақыҭақәа реиқәырхара аидеологиа дақәшаҳаҭзаргьы, амала уи анагӡашьа аирониа аҵаҵаны иааирԥшуеит. Абраҟагьы иара тема хаданы ишьҭихуа ақыҭанхамҩа ауп - аколхоз иақәу аплан нагӡоушәа иахырҟьаны ахцәажәара, аколнхара аиҿкаара иреиӷьу ԥсҭазааран аарԥшра уҳәа, зааӡатәи асовет аамҭазы иҟаз атенденциақәа.
Иазгәасҭарц сҭахуп "Алоу дгәаауеит" уажә ҿыц блала санахәаԥш, зынӡа ҳаамҭа иашьашәалоу асиужетқәа аланы ишызбаз. Араҟагьы иалацәажәоуп амчра знапаҿы иҟоу рыԥсҭазаашьа, егьырҭ "ақыҭа ааншәмыжьын" ҳәа адҵақәа рызҭо Алоу 18 шықәса зхыҵуа иԥҳа, абиблиотека аиҳабыс аус зуа Лина Урыстәыла аҵарахьы дишьҭырц гәҭакыс ишимоу. "Бымшәан. Ауаҩы дҳамоуп", - ҳәа лгәы ирӷәӷәоит Алоу иԥҳа, аԥсҭазаара лашахь лымҩа ирхарц шиҭаху лырдыруа. Ииашоуп, апиеса анҵәмаҭазы лара хаҵа дцоит, уи иара акыр даргәаауеит. "Аинститут иалганы иааз амагазин дыҵагылоуп. Абжьаратә ҵара змоу - абиблиотека деиҳабуп, абри иашоума?" - ҳәа дҵаауеит акультура ахан аиҳабы Алзабеҭ, "апредседатла" иԥҳа аҭыԥ ахьлымоу шиашам аарԥшуа.
Акадртә зҵаарақәа рнаҩс, автор иқәиргылоит ақәратә ценз атемагьы. Алоу уажәшьҭа зықәра иҭысхьоу иоуп, аха макьанагьы иҭыԥ ааныжьра иҭахым, уи уажәшьҭа аныҟәгара рацәак ишилымшогьы. "Алоу Дыгә-иԥа акгьы ихараӡам!" рҳәоит инапаҵаҟа аус зуагьы. Ақыҭаҿы адезертирцәа ртәгьы цәыргоуп "Аибашьраан ҽырчмазаҩ ҟаҵаны иԥҳәыс дышлыдтәалаз, аибашьра ааилгеит", - лҳәоит аколнхаҩ ԥҳәыс Иака абригадир изы.
Акомедиаҿы асценатә қәыргыламҭазы зеӷь ыҟам сиужетуп "Агәалақәа реизара" ҳәа Алоу имҩаԥигаз. Ргәалақәа рҳәеит анхаҩцәа ажь шхыршьааз, акультура шхьысҳау уҳәа рзы. "Дыгә-иԥа ихала иакәӡам, дад! Аправление зегь. Урҭ ажәхьан", - иҳәоит азҵаатәы хьаршшауа Алоу.
Абасала, Ҷкадуа иааирԥшуа ииасыз ашәышықәсазы аибашьра ашьҭахьтәи аԥсҭазаара – иахьатәи аамҭа ицәырнаго рацәакгьы иацәыхарам, аколхоз ззырҳәо шыҟамгьы. "Алоу дгәаауеит" Аԥсуа театр арепертуар 7 шықәса рҟынӡа иалан, уи аамҭа иалагӡаны 200-нтә аспектакль ахәаԥшцәа идырбан.
"Акьанџьа"
Иахьа уажәраанӡа ахәаԥшцәа зҭаауа спектакльуп Ҷкадуа икомедиа "Акьанџьа". Иахьа ари аспектакль "Ҳаԥсыуаауп, уара, ҳаԥсыуаауп!" ахьӡуп, Аԥсны Аҿар ртеатр арепертуар иалоуп. Акомедиа ҩын 1979 – 1980 шықәсқәа рзы. Аԥсуа театр аҿы уи ықәиргылеит Дмитри Кәартаа.
Исгәалашәаӡом уи заҟантәы сахәаԥшхьаз. Иҟалап, Ҷкадуа ипиесақәа рахьынтә зегь реиҳа иуморла ихырҷоу акәзар. Абраҟагьы акомедиеи адрамеи еилеиӡҩоит автор, аԥсуара аиқәырхареи аԥсҭазаара ҿыц иаанаго абзиабара мзызс измоу ахҭысқәеи реибарххара иазкуп апиеса.
Ан – Кафа илҭахуп ԥсуаҵас иҿиаларц лыҩнаҭа, аха лыҷқәын Ардонбеи иахь мыцхәы илымоу ахӡыӡаареи, ахыбаареи лԥырхагоуп уи инасыԥ нагӡахарцаз. Ақыҭа ԥсҭазаараҿы имҩаԥысуа хҭысуп апиеса иаанарԥшуа, аха араҟа аколхози анхаҩцәеи ртема акәӡам иззааҭгыло, араҟа аԥсуа ҭаца лызгәышьра, уи ала ахәышҭаара аиқәырхара азхәыцра ауп иубо. Иара убри адагьы, анхәеи аҭацеи реизыҟазаашьа агиперболатә ҟазшьа аҭаны иаарԥшуп. Аибашьра ҟалаанӡа иқәыргылаз акомедиаҿы ароль хадақәа нарыгӡоны сара избаз иреиуоуп: С. Агәмааԥҳа (Кафа), А. Ҭаниа (Ардонбеи), З. Амқәабԥҳа (Бача), М. Ԥачалиа (Гәыдихан), И. Коӷониаԥҳа (Тита), Т. Аҩӡыԥҳа (Алана) уҳәа, усҟантәи атруппа иалаз актиорцәа. Арежиссиор Кәартаа ари апиеса ақәыргыларазы иалхуа, хымԥада идыруан ас еиԥш иҟу асиужетқәа аԥсҭазаараҿы ишырацәаз.
Сара сгәанала, зегь реиҳа иқәҿиараз уи ароль хада зиҭаз Софа Агәмааԥҳа зеиканра уадаҩны иҟаз актрисан дахьыҟаз ауп . Иҵӡозеи уи аахыижьҭеи. Ари акомедиа иахьагьы ахәаԥшцәа аҭаауеит, рҽырыԥсахит уи иалахәыз актиорцәа, ицәырҵит аҿар, аха иахьагьы Кафа лроль назыгӡо Агәмааԥҳа лакәны даанхоит. Исцәыуадаҩуп уи лҭыԥан ас иԥсабаратәны, исахьаркны, ибзазаратәны ихәмаруа даҽаӡә дҟалоит ҳәа азхәыцра. Иахьагьы сахәаԥшуеит акомедиа, иҟоуп иқәҿиароу аԥсахрақәа, иаҳҳәап Бача лроль аҿы Марина Арсҭаа, Ардонбеи ироль аҿы Аслан Еныкь, Беслан Лагәлаа, аха зегь акоуп ажәытәтәи актиорцәа рынагӡашьа иахьагьы сазхьуеит.
Амиран Ҭаниа (Ардонбеи) имыцхәыз акгьы ҟаиҵомызт, ус баша асцена иқәларагьы алахҿыхра узаанагон. Иара ихаҭа изныкымкәа аҭаацәара дызлалахьаз ала, иҟан изҳәозгьы "Амиран ихатә ԥсҭазаара иеиԥшуп ироль" ҳәа. Заира Ермолова Бача лроль аныналыгӡоз анапеинҟьабжьқәа еихсыӷьуамызт. Уи лыхәмарра зымбац рзы аиҭаҳәара уадаҩуп, избанзар, уаҳа назҭахым комедиатә хаҿын иаԥылҵоз. Кафа "лҭыԥ дықәзыртәаз" Бача ихаззала илхаз лыбжьы иахьагьы слымҳа иҭаҩуеит, лара ԥсабарала илымаз анарҳара лроль цәгьала ианаалон. Аӡәымкәа аҭацацәа ыргьежьны изышьҭхьаз, аӡәгьы дызгәамԥхоз Кафа дылиааит ҳҳәар ауеит Бача. Асиужет аҿы ишаҳбо ала, лара лоуп дзыргьежьыз Ардонбеи раԥхьатәи иԥҳәыс лҟынтә имаз ахшара.
Кәартаа иқәиргылаз аспектакль бзазаратә комедиан, исызҳәом уи иазыԥшаан атеатртә форма ҿыцқәа ҳәа, аха араҟа арежиссиор актиорцәа "рбаталион" ахархәарала, ажәлар ирзааигәаз акомедиатә қәыргыламҭа аԥиҵеит.
Адраматург Ҷкадуа иоуп, хымԥада, шьаҟас ари иаҵагылоу, избанзар апиеса ахаҭа ыҟамзар, аспектакль алҵӡом. Аԥсуа сценаҿы иқәдыргылахьан Ҷкадуа еигьырҭ ипиесақәагьы: "Ҩыџьа апрофессорцәа", "Ауаҩ иаӷа", "Аԥсра аиҭаԥсра", "Амардуан", аха рацәак анарха рмоуит. Сара ари анаҵамҭаҿы сырзааҭгылеит атеатр аҭоурых аҿы еиҳа ақәҿиара зауз ҳәа иԥхьаӡоу акомедиақәа.
Адраматургиа азхәыцра
Шоҭа Еугьан-иԥа исахьаркыратә ҩымҭақәа инарываргыланы апублицистикагьы инапы алакын, иҩуан атеатри адраматургиеи ирызкыз астатиақәа: "Ҳадраматургиа ахықәкы хадақәа" ахьӡуп агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" март 11 1981 шықәсазы ианылаз истатиа. "Ҳара иҳазҳәарыма иахьа: аԥсуа ԥсҭазаара ишахәҭоу иаанарԥшуеит иахьатәи ҳмилаҭтә драматургиа?" - ҳәа азҵаара ықәиргылоит адраматург. Аҭакгьы абас иҟаиҵоит: "Ишакәхалакь! - автор иазгәаҭақәа рыла: - Ахыԥхьаӡара иазаарԥшуам аҵакы. Аԥсҭазаара хараџьара еиҳа ибеиоуп, аинтересгьы аҵоуп – ицәырҵуа аԥсуа пиесақәа раасҭа". Ҷкадуа игәаанагарала, адрама ажанр ус уналасны "саргьы сышәҟәыҩҩуп, сымч шԥақәымхари" ҳәа иауӡом. Ииашаҵәҟьаны, автор знымзар-зны дымҩахымҟьакәа адраматургиа даашьҭымҵкәа даҿын, занааҭ хадасгьы имазгьы уи акәын. Ашәҟәыҩҩы ипублицистикаҿы дазхәыцуан аҩымҭа бзиа ҳәа изышьҭоу закәу. "Иарбан имԥсуа аҩымҭа? Еснагь аинтерес зҵоу!" - иҳәоит иара анарха змоу аҩымҭа дазхәыцуа.
"Аԥсуа драматургиа ахықәкы хада – сахьаркыратә ажәала, ишахәҭоу аԥсуа ԥсҭазаара аарԥшра, аԥхьаҩцәеи ахәаԥшцәеи дырбара – абри ауп", - иҩуан акомедиограф ихаҭа. Ари имариам ахықәкы иара ихаҭа анагӡара илшеит сгәахәуеит иҩымҭақәа рҵаки рсценатә лахьынҵақәеи ҳрыԥшны иаҳәозар.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.


Иахьатәи ашьыжь иазаанагаз ажәабжь хьанҭа ҳаҭыр зқу, акыр иаҳзаҧсоу
ҳҳәынҭқарра Ахада изаамҭаным иҧсҭазаара иалҵра ҳара - Европатәи
атәылақәа рҿы хыҧхьаӡара рацәала инхо кавказтәи адиаспора, иара убас
Аҧсны алахьынҵа хьаас измоу зегьы ҳаршанхеит, ҳгуаҵанӡа иалсит. Ҳара
даҳцәыӡит Аҧхьагыла Ду, зтәылазы згәабзера, зыҧстазаара ирмеигӡоз
Апатриот, Аҧсны аҵеи лаша.
Зқьыла Европа иаланхо ҳдиаспора ахаҭарнакцәа рыхьӡала гәыкала
ҳрыдашшылоит ҳҳәынҭқарра Ахада иҭаацәа, иуацәа, изааигәоу, Аҧсны ажәлар,
иахьыҟазаалакгьы ҳџьынџьуаа зегьы. Ҳгәыҕуеит, ҳажәлар еснагь ирымаз
аҟуҕареи ачҳареи иахьагьы ирыхәап ҳәа.
Сергеи Васили-иҧа Багаҧшь еснагь ҳгәаҿы даанхоит ҳәаа змам апатриотизми,
ҳтәыла ахьыҧшымра азхаҵареи, уи ҭынчра мҩала аҿиареи дырсимволны.
Акомитет Pro Abkhazia,
Германиа иҟоу Аҧсны ахаҭарнакра

Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада Сергеи Багаҧшь иҧсҭазаара иалҵра инамаданы, хыҧхьаӡара рацәала
адышшыларатә телеграммақәа аауеит

Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада Сергеи Багаҧшь иҧсра инамаданы, аҳәаанырцә иҟоу ацҳаражәҳәарҭақәа
рыҟны иаартуп адышшыларатә шәыҟәқәа. Шьыжьнаҵы, атәылақәа рлидерцәеи,
ауаажәларреи, ус атәылауааи, хаҭала Сергеи Багаҧшь дыздыруази Аҧсны
аҳәынҭқарра Ахада иҭаацәеи иҭынхацәеи рхьаа рыцеиҩыршоит, урҭ рҟынтә
иаауеит хыҧхьаӡара рацәала адышшыларатә телеграммақәа.
Иара убас, Аҧсны
адәныҟатәи аусқәа рминистррахь иаауеит адышшыларатә телеграммақша:
Аҧсны иҟоу
Урыстәыла Афедерациа ацҳаражәҳәарҭа аҟынтә;
Приднестровиа-Молдовиатәи Ареспублика адәныҟатәи аусқәа рминистрра
аҟынтә;
Аахыҵ-Уаҧстәыла
адәныҟатәи аусқәа рминистрра аҟынтә;
Ареспублика
Вануату аҧыза-министр Мелгек Сато Килман Ливтунвану иҟынтә;
Иазхаҵам
Ажәларқәеи Амилаҭқәеи Реиҿкаара Амаӡаныҟәгаҩ хада Марино Бусдачин
иҟынтә;
Белоруссиа иҟоу
Венесуела ацҳаражәҳәаҩ Америко Диас Нунес иҟынтә;
Боливиа иҟоу
Венесуела ацҳаражәҳәарҭа аҟынтә;
Кавкази-Аҧсни
Рҩызаразы Аилак ахантәаҩы Ирфан Аргәын иҟынтә;
Болгариа иҟоу
Аҧсны ахаҭарнак Омер Маршьан иҟынтә;
Британиа ду иҟоу
Аҧсны аҳаҭыртә цҳаражәҳәаҩ Џьорџь Хиуитт иҟынтә;
Санкт-Петербургтәи аунивирситет аҟынтә.
Аҧсны иҟоу
Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Семион Григориев гәалсра дула дрыдышшылеит Аҧсны
аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ А .Анқәаб, анапхгара зегьы, Аҧсны аиашьаратә
жәлар.
Ателеграммаҟны
иазааҭгылоуп:
Ҳаҭыр зқәу,
Алеқсандр Золотинск-иҧа! Москвантә иааҩыз ажәабжь хьанҭа, изаамҭанӡамкәа
зыҧсҭазаара иалҵыз Сергеи Багаҧшь изы, ҳгәаҵанӡа хьааны инеиит. Убри
инамаданы, гәалсра дула сшәыдышшылоит хаҭала шәареи, анапхгара зегьи,
аиашьаратә аҧсуа жәлари. Сергеи Уасил-иҧа иҧсҭазаара зегьы азикит
Иҧсадгьыл ахақәиҭразы ақәҧреи Ахьыҧшымреи, ашәҭкакаҷреи. Уи аҭоурых аҟны
наунагӡа даанхоит еицырдыруа политикны, Аҧсны ахьыҧшымра азхаҵара
апроцесс ахыҵхырҭаҟны игылаз иакәны. С.Багаҧшь Урыстәыла даҩыза дыун,
илшоз зегьы ҟаиҵон ҳажәларқәа рыбжьара итрадициахаз ганрацәалатәи
аимадарақәа рыҿиаразы. Ари амш сара сзын ҩынтәынгьы ихьанҭоуп.
Иҧсҭазаара далҵит Аҧсны аҳәынҭкарра Ахадара анаҩсангьы, 2008 шықәса рзы
сара сыгәраргаратә грамота здызыкылаз сҩыза еиҳабы. Аҳәара ду ҟасҵоит
Сергеи Багаҧшь иҭаацәа шәсызрыдышшыларц.
Фазиль Искандер
игәаҵанӡа инеиит Багаҧшь иҧсҭазаара иалҵра, Аҧсны жәлар ирзеиҕьеишьеит
ахаҵареи, агәрҩа аиааиреи, аҟәҕареи. Гәыхьла исыдыскылоит Сергеи
Багаҧшь иҧсра. Уи анапхгарахь днеиит Аҧсназы иуадаҩыз аамҭақәа рзы,
иагьилиршеит жәлар рыҧсҭазаара аиҭаҿиаразы зегьы.
Аҧсуа-абаза
жәларқәа Жәларбжьаратәи Рконгресс Апрезидент Тарас Шамба еиҭеиҳәеит
Сергеи Багаҧшь дидыруеижьҭеи такә шҵуа, аҧхьаҟатәи Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада иполитикатә кариера анхацыркха инаркны. Уи ихаҭара ашьақәгылареи,
ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усуҩны иҟалареи зегьы мҩаҧысуан сҿаҧхьа.
Исҳәарц сылшоит, ишьақәгылара аетапқәа зегьы рыҟны ихы ааирҧшуан
иҭышәынтәалаз , ҧхьаҟа аҧеиҧш ду змаз уаҩны, - иазгәеиҭеит Шамба. Иара
иажәақәа рыла, С. Багаҧшь ироли уи дзыҧсази убарц алшон Аҧсны
Аџьынџьтәылатә еибашьра аамҭақәа рзы. Уи ихы ааирҧшит патриот дуны,
деиҿкааҩны. Аибашьра иаҿагылаз аҧсуа ар реиқәыршәараҿы илагала дуӡӡоуп.
Аибашьра анеилга ашьҭахь, Аҧсны аҳәынҭқарра раҧхьатәи Ахада В.Арӡынбеи
иареи ишьҭаханы иҟаз Аҧсны аекономика аиҭарҿиараҿы ирылдыршаз
рацәаӡоуп, иазгәеиҭеит Т. Шамба. Уи, иара убас инаҵшьны иазгәеиҭеит,
раҧхьатәи алхрақәа раан аполитикатә аренаҟны ишилшаз ауадаҩрақәа
риааира.
Багаҧшь убас
еиҧш аҩаӡара аҟынӡа анеира илиршеит, уи аҭагылазаашьа инаҭон
аппозиционерцәа рыҟны ачҳара ааирҧшыртә еиҧш, убри аан уи дырҿагылан
ҕәҕәала Аҧсны аиҭашьақәыргылара иаҧырхагаз. Иара ирҿиараҟны, зегь реиҳа
иҳаракыз аҩаӡарақәа иреиуахеит, иара ихаан Урыстәыла Афедерациа
аганахьала Аҧсны ахьыҧшымра жәларбжьаратәи азин иасубиектны, исуверентәу
ҳәынҭқарраны азхаҵара ахьаиуз, инаҵшьны иазгәеиҭеит Шамба. Ари
аҳаракыра Багаҧшь ижәлар ргәаҿи, Аҧсны аҭоурых аҟни наунагӡа даанхартә
еиҧш аҭагылазаашьа инаҭеит.
Ари ацәыӡ
иузхамырҭәаауа цәыӡуп. Уи акритика анизыруаз акәзааит, иара иганахь
аҽыҧныҳәа аныҟарҵоз акәзааит, еснагь уаҩышәала, аҧхарра аҵаҵаны зегьы
дырзыҟан. Уи убас еиҧш гәыбылрак, ҧхаррак аҵаҵаны зегь рацәажәара
рнаалара илшон, аппозиционерцәа рганахьалагьы цәымҕшақә изыҟамлартә
еиҧш. Иҟан аиҿагыларақәа, аимакқәа, ацәажәарақәа, аха убри аангьы уи
дшаҳаракыз даанхон, - иациҵеит Шамба.
Мраҭашәара Европа
инхо адиаспора рхаҭарнакцәа зегьы ргәы днархьит изаамҭанӡамкәа
зыҧсҭазаара иалҵыз ҳаҭыр дуӡӡа зқәыз, иҳазгәакьаз Сергеи Уасил-иҧа
Багаҧшь иҧсра. Ҳара даҳцәыӡит алидер, аҳәынҭқар, аполитикатә усзуҩ,
Аҧсны аҵеи лаша, Зыҧсадгьыл амаҵ аура зхы-зыҧсы зегьы азкыз Ауаҩ ду.
Мраҭашәара Европа
атәылақәа рҟны инхо адиаспора рхаҭарнакцәа зегьы рыхьӡала ҳрыдышшылоит
уи иҭаацәа, аҳәынҭқарра Ахада изааигәаз, Аҧсны жәлар зегьы, иарбан
тәылоу дахьынхазаалак еилых ҟамҵакәа адиаспора зегьы.
Ҳгәы иаанагоит
ҳажәлар рҟәҕареи рычҳареи ари аҧышәара ду аиааира рылнаршап ҳәа. Сергеи
Уасил-иҧа Багаҧшь ҳагәқәа рыҟны даанхоит ҳәаа змам апатриотизмра
дасимволны, xьыҧшымреи, ҳҭынч ҿиареи дрсимволны.
Аилак Pro
Abkhazia.
Германиа иҟоу
Аҧсны Ахаҭарнакра.
Аҟәа, Ареспублика
Аҧсны
Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада С.У.Багаҧшь иҧшәма ҧҳәыс М.Г.Шониа лахь.
Ҳаҭыр зқәу, Марина Григори-иҧҳа!
Изаамҭанымкәа
зыҧсҭазаара иалҵыз шәыҧшәма С.У.Багаҧшь иҧсра гәалсра дула иҳадаҳкылеит.
Иналукааша аполитик, Аҧсны апатриот иаша, ихы-иҧсы зегьы ахьыҧшымреи,
Иҧсадгьыл аршәҭыкакаҷреи ирызкын.
Игәалашәара лаша
ҳгәаҵаҟны иаанхоит. Ҳаҭыр зқәу Марина Григори-иҧҳа ҳара иахьагьы,
аринахысгьы ҳазыхииоуп шәара шәыцхыраареи шәыдгылареи.
Урыстәыла
Афедерациа Ашәарҭадара Ахеилак Амаӡаныҟәгаҩ ихаҭыҧуаҩ
И.З.Зубков.
30.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Рашәарамза 1 азы
аҿар рхаҭарнакцәа имҩаҧыргоит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа
Багаҧшь ихьӡала акциа

Аҧсны аҿар
гәалсрыла ирыдыркылеит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь
иҧсҭазаара иалҵра.
Уаҵәы, рашәарамза
1 азы аҿар рхаҭарнакцәа имҩаҧыргоит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада ихьӡала
акциа.
20.00 сааҭ рзы
арҧарцәеи аҭыҧҳацәеи асасааирҭа Интерс-Сухум аҿаҧхьа еизоит, уантәи
ацәашьқәа аркны Сергеи Багаҧшь дахьынхоз аҟынӡа инеиуеит.
Иара убас
иршалоит ацаха еиқәаҵәақәа.
Иналукааша
аполитикатә усзуҩ ду, Аҧсны ахьыҧшымра ашьақәгылара апроцесс хзыркәшаз,
ҳара аҿар хырҩаа ду ҳзыҟаиҵон. Уи ҳҧеиҧш агәра игон, иахәҭоу ааӡареи
аҵарадырреи ҳауразы зегьы ҟаиҵон. Уи иџьабаа рныруан ашколхәыҷқәа,
астудентцәа, азанаҭуаа ҿарацәа. Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь игәалашәара
наунагӡа ҳагәқәа рыҟны иаанхоит, -ҳәа азгәарҭон акциа аиҿкааҩцәа.
30.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

С.У.Багаҧшь
иҧсҭазаара иалҵра инамаданы, Москва ақалақь Ахада Аҧсны жәлар зегьы
дрыдышшылоит

Гәалсра дула
исыдыскылеит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь иҧсра.
Аҧсны жәлари иареи аҧышәара хьанҭақәа иргәлсны, Сергеи Уасил-иҧа итәыла
аҭоурых аҟны ароль дуӡӡа наигӡеит. Уи Аҧсны ахьыҧшымра ахыҵхырҭаҟны
агылара анаҩсгьы, Аҧсны аекономикатә еиҭаҿиареи, аҳәынҭқарра арҕәҕәареи,
Жәларбжьаратәи аренаҟны апрестиж ашьҭыхреи рыҟны иҟаиҵаз рацәаӡоуп.
Аурыс-аҧсуа
еизыҟазаашьақәа рыҿиараҟны уи илагала дуӡӡоуп. Урҭ реидгылатә ҟазшьеи,
наҟ-ааҟ агәреибагареи, аҳаҭыреиқәҵареи ралыршара уадаҩын Сергеи
Уасил-иҧа иполитикаптә ҟәҕареи, ихаранаҧшреи рыда.
Москва аиҳабыра,
Аҧсни уи Ахадеи рыҟны еснагь ирбарҭан ихадаз узықәгәҕшаз апартниорцәа.
Жьырныҳәамзазы, Москва ҳаиҧылараан Сергеи Уасил-иҧеи сареи иазгәаҳҭеит
аусеицуразы аплан ҿыцқәеи апроектқәеи ахәҳахәҭра-аекономикатәии,
агәманитартәи, акәльтуратәи усхкқәа рыҟны. Ҳара ҳуалҧшьа урҭ
раларҵәароуп. Ҳамчқәа еилаҵаны иҟаҵатәуп убас еиҧш, Сергеи Багаҧшь иуси
игәалашәареи ҩ-тәылак руааҧсыра ргәаҟны еснагь аҧсы ҭазарц.
Азин сышәҭ Сергеи
Уасил-иҧа иҭаацәеи,Аҧсны жәлар зегьи гәалсра дула рыдышшылара. Сергеи
Уасмил-иҧа дуаҩ дыуын, дпатриотын, уи қәнагала иҧсҭазааратә мҩа данысит.
Игәалашәара лашазааит.
30.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Сергеи Багаҧшь
иҧсра аурыс-аҧсуа еизыҟазаашьақәа рзы цәыӡ дууп Аҧсны иҟоу Урыстәыла
ацҳаражәҳәаҩ

Аҧсны иҟоу
Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ С.Григориев агәра игоит, аурыс-аҧсуа
еизыҟазаашьақәа рыҟны еиҭакра ҳәа акагьы шыҟамло ала. Абри атәы иҳәеит
В.Арӡынба ихьӡ зхыу аҳаиртә баҕәазаҟны ажурналистцәа аниҿцәажәоз.
Адипломат
инаҵшьны иазгәеиҭеит, арҭ аизыҟазаашьақәа ишрымоу иҵаулоу адац-ҧашә,
аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы урҭ рыҿиара ашьаҭа аҽарҭбааит. Сара
аҵыхәтәанынӡа агәра згоит, аҧсуа жәлари Аҧсни ари ацәыӡ ду ишақәнагоу
еиҧш ҭынч, ҟәҕарыла иаиааины, аҳәынҭқарра Ахада иҧсра инамаданы зда
ҧсыхәа ыҟам аполитикатә ҧсахрақәагьы рылдыршап ҳәа. Ҳара
ҳаизыҟазаашьақәа Урыстәылеи Аҧсни аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы ишыҿиоз
еиҧш иҿиалоит, - иҳәеит ацҳаражәҳәаҩ. Семион Григориев иажәақәа рыла,
Сергеи Багаҧшь иҧсра ижәлари идгьыли рзы цәыӡ дуӡӡоуп. Иара иажәақәа
рыла, уи Урыстәыла даҩыза дуун. Иҧсҭазаара зегьы урыстәыла ажәлар
ирыдҳәалан. Уи илшоз зегьы ҟаиҵеит, итрадициатәу аурыс-аҧсуа еиҩызара
арҕәҕәаразы. Ари цәыӡ дууп аурыс-аҧсуа еизыҟазаашьақәа рзы, зегьы раҧхьа
иргыланы Аҧсназы, - иҳәеит Григориев.
C.Григориев
инаҵшьны иҳәеит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада дшполитик дуыз. Иаҭахыуп
аамҭа рацәа, ари ауаҩ ихаҭара аҳаракыра адырразы. Уи анаҩсангьы, ари
ҭеиҭыҧшла иҧшӡаз, иҳаракыз, иқьиаз уаҩын. Сара хаҭала уи иҩызара насыҧс
исыман. Даараӡа исҭахын, Аҧсны жәларбжьаратәи азхаҵара аиура дахаанхар,
аха уи ҟамлеит, - иазгәеиҭеит уи.
30.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Ашәахьаҽны,
Москва ,Урыстәыла Афедерациа арбџьармчқәа ркәльтуратә центр аҟны
имҩаҧысуеит Сергеи Багаҧшь наунагӡа абзиараз ҳәа иаҳәара

Ашәахьаҽны, амш
актәи азыбжазы Москва, Урыстәыла Афедерациа Арбџьармчқәа Ркәльтуратә
центр аҟны имҩаҧысуеит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Багаҧшь наунагӡа
абзиараз ҳәа иаҳәара.
Аграждантә
панихидеи Сергеи Багаҧшь наунагӡа абзиараз ҳәа иаҳәареи мҩаҧысуеит,
Аҧсны аҳәынҭқарра раҧхьатәи Ахада В.Арӡынба наунагӡа абзиараз ҳәа
ахьиарҳәоз аҭыҧ аҟны, - ишьақәдырҕәҕәеит Москва иҟоу Аҧсны
ацҳаражәҳәарҭаҟны. Алахьеиқәҵаратә церемониа аҽалархәразы Урыстәыла
аҳҭны-қалакь ахь днеиит Аҧсны аҧыза-министр Сергеи Шамба.
Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада анышә дамардоит аҧшьаша, рашәарамза 2 рзы, Очамчыра араион
Џьгьарда ақыҭан.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Урыстәыла
аиҳабыра рхантәаҩы В.Путин Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада С.Багаҧшь иҧсҭазаара
иалҵра инамаданы адышшылара ҟаиҵоит

Ареспублика Аҧсны
аҧыза-министр С.Шамба ихьӡала иаашьҭу адышшыларатә телеграммаҟны
иаҳәоит:
Иҧсҭазаара
далҵит иналдукааша аполитик, аҳәынҭқарратә усзуҩ, Аҧсадгьыл апатриот
иаша. Сергеи Багаҧшь ихьӡ иадҳәалоуп исуверентәу Аҧсны жәларбжьаратәи
азин асубиект аҳасабала раҧхьатәи ашьаҿақәа рыҟаҵара, уи ироль аҧсуа
ҳәынҭқарра ашьақәгылараҟни Ареспублика асоциал-економикатә ҿиареи рыҟны
ахәшьара уадаҩуп.
Ҳара
ҳгәалашәараҟны С.У.Багаҧшь наунагӡа даанхоит итрадициатәу аурыс-аҧсуа
еиҩызара арҕәҕәареи, иааизакны ҩ-ганктәи аусеицура зегьи дырзықәҧаҩны.
Ҳара Аҧсны жәлар гәык-ҧсыкала ргәрҩа рыцеиҩаҳшоит.
Аҳәара ҟасҵоит
,Сергеи Уасил-иҧа иҭаацәа гәалсра дула шәсызрыдышшыларц.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Урыстәыла
аҳәынҭқарра Ахада Аҧсны анапхгареи ажәлари дрыдышшылоит

Дмитрии Медведев
Ареспублика Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Багаҧшь иҧсҭазаара иалҵра
инамаданы, Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Алеқсандр Анқәаб ихьӡала
адышшыларатә шәҟәы ааишьҭит.
Гәалсра дула
исыдыскылеит Ареспублика Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа
Багаҧшь иҧсҭазаара иалҵра.
Иналукааша
аполитик ҟәҕа, Аҧсны апатриот иаша , ахәшьара уадаҩуп Ареспублика
ахьыҧшымреи асоциал-економикатә ҿиареи рҟни, зых иақәиҭу жәларбжьаратәи
аизыҟазаашьақәа ирсубиектны ашьақәгылараҿи илагала.
С.У.Багаҧшь
Урыстәыла аҟны аиҩызареи аизыҟазаашьақәеи рышьақәыргылара дадгылаҩын,
ааҧсарак ҟамҵакәа аус иуан ҩ-тәылак рыбжьара еизааигәоу ҩ-ганктәи
аимадарақәа рырҕәҕәара арҵаулараҿы. Ас-еиҧш ацәыӡ хьанҭа асааҭқәа рзы
гәык-ҧсык ала шәсызрыдышшыл Аҧсны жәлари, Сергеи Уасил-иҧа иҭаацәеи
иҭынхацәеи. Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь игәалашәара лаша наунагӡа ҳгәаҟны
иаанхоит.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада иҧсыжра аиҿкааразы Аҳәынҭқарратә комиссиа аҧҵаразы адырраҭара

Иахьа ашәарҭадара
Ахеилак инарҭбаау аилатәара ашьҭахь, ахәынҭқарра Ахада инапынҵақәа
назыгӡо Алеқсандр Анқәаб Ареспублика Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада иҧсыжра
аиҿкааразы Аҳәынҭқарратә комиссиа аҧҵаразы Аусҧҟа инапы аҵаиҩит.
Аусҧҟа аҟны
иаҳәоит:
Ареспублика
Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада С.У.Багаҧшь иҧсҭазаара иалҵра инамаданы,
ишьақәсырҕәҕәоит:
1.Ареспублика
Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада С.У.Багаҧшь иҧсыжра аиҿкааразы иаҧҵазарц
Аҳәынҭқарратә комиссиа. Уи аилазаараҟны:
А.З.Анқәаб, Аҧсны
аҳәынҭқарра Ахада инапынҵақәа назыгӡо, Аҳәынҭқарратә комиссиа ахантәаҩы;
Н.Н.Ашәба, Аҧсны
Жәлар Реизара Ахада;
С.М.Шамба, Аҧсны
аҧыза-министр;
Г.Н.Еныкь, Аҧсны
аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы;
А.М.Лабахәуа,
Аҟәа ақалақь Ахада;
М.Б.Кьышьмариа,
Аҧсны атәылахьчара аминистр;
К.К. Озган, Аҧсны
абыргцәа Рхеилак Ахантәаҩы;
Н.Н. Акаба
Ареспублика Аҧсны Ауаажәларратә Палата амаӡаныҟәгаҩ;
А.Н. Гогәуа,
Аҧсны жәлар рышәҟәҩҩ;
В.И.Василиев,
Ареспублика Аҧсны Жәлар Реизара Ахеилак ахантәаҩы;
Д.Н.Ҭарба,
Ареспубликатә партиа Иакыу Аҧсны Ахантәаҩы;
Х.Д.Минасиан,
Аҧсны иҟоу Аерманцәа реилазаара Ахантәаҩы ихаҭыҧуаҩ, Аҧсны Ауаажәларратә
палата алахәыла;
2. Аҧсны
аҳәынҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь иҧсыжра аиҿкааразы
Аҳәынҭқарратә комиссиа алахьеиқәратә усмҩаҧгатәқәа рыланаҳәоит.
Кристиан Бжьаниа,
Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада инапаҵаҟа иаҧҵоу аинформациа Аусбарҭа анапхгаҩы.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада иҧсҭазаара иалҵра инамаданы,Ареспублика анапхгара адышшылара
ҟарҵоит

Аҧсны аҳәынҭқарра
Ахада инапынҵақәа назыгӡо, Жәлар Реизара Ареспублика Аҧсны
апарлдамент, Аҧсны Аминистрцәа реилазаара гәалсра дула адырра ҟарҵоит
иаалырҟьан иҧсҭазаара дшалҵыз иналукааша аҳәынҭқарратә усзуҩ,
ареспублика Аҧсны аҳәынтҭқарра Ахада Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь,
Иагьрыдышшылоит
иҭаацәеи, Аҧсны жәлар зегьи.
Алахьеиқәратә
усмҩаҧгатәқәа реиҿкааразы иаҧҵоуп Аҳәынҭқарратә комиссиа.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада

Амассатә
информациатә хархәагақәа рзы адырраҭара

Иахьа Урыстәыла
Афедералтә амедицина-биологиатә агентра иамтәу москватәи 83-тәи
аклиникатә хәышәтәырҭаҟны иҧсҭазаара далҵит Аҧсны аҳәынҭқарра Ахада
Сергеи Уасил-иҧа Багаҧшь. Лаҵарамза 21 рзы уи иарҕьаратәи арҧҳа аҟны
имҩаҧган ахирургиатә ҧҟара, аҳақьымцәа изларҳәаз ала, уи мҩаҧысит
ибзиан. Аха, аҵыхәтәантәи ҩымш раахыс С. Багаҧшь иҭагылазаашьа
еицәахеит.
Лаҵарамза 28 рзы
ачымазара аҽаланарҵәеит егьырҭ ицәеижь ахәҭақәа рахь.
Аҳақьымцәа акыр
усмҩаҧгатә шрыдыркылазгьы, аҳәынҭқарра Ахада ичымазара иалгара
рылымшеит.
Иахьа
ашьыжьымҭан, ихдырраҟны дмааиӡакәа, С.Багаҧшь иҧсҭазаара далҵит.
Кристиан Бжьаниа,
Аҳәынҭқарра Ахада
иофициалтә хаҭарнак.
29.05.2011
Аофициалтә Саит Аҧсны
Аҳәынҭқарра Ахада


Ажәабжь ҿыцқәа
30.11.2023 37 Женеватәи аиҿцәажәарақәа
Абҵара 30 азы Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ, Женеватәи аиҿцәажәарақәа рыҟны аԥснытәи аделегациа ахада Иракли Ҭыжәба диԥылеит Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Михаил Галузин.
29.11.2023 48 Анотақәа
Инал Арӡынба Ареспублика Никарагуа Адәныҟатәи аусқәа рминистр Денис Роналдо Монкада ииубилеи идиныҳәалеит
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Ареспублика Никарагуа Адәныҟатәи аусқәа рминистр Денис Роналдо Монкада ииубилеи идиныҳәалеит.
24.11.2023 35 Аминистр имҩаԥиго аиԥыларақәа
Аԥсны АдәАР ахада Инал Арӡынбеи Урыстәыла иҟоу Шьамтәылатәи Арабтә республика ацҳаражәҳәаҩ Башар Џьаафари еиԥылеит Москва, Шьамтәыла Ацҳаражәҳәарҭаҿы. Аганқәа аполитикеи, ахәҳаахәҭра-економикеи, агуманитартәи усхкқәа рҟны аҳәынҭқаррабжьаратә усеицура иалацәажәеит.
24.11.2023 35
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла 90 шықәса ахыҵра рыдиныҳәалеит
Адныҳәалараҿы иаҳәоит:
22.11.2023 38 Ацҳаражәҳәарҭақәа иазкыу
Заур Ӷәаџьаа асахьаҭыхыҩ Геннади Добров играфикатә усумҭақәа рцәыргақәҵа аартра иазкыз ауснагӡатә далахәын
Абҵара 21 азы Боливариантәи Ареспублика Венесуела иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Сергея Мелик-Багдасаров инаԥхьарала Боливариантәи Ареспублика Венесуела иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра ацҳаражәҳәаҩ Заур Ӷәаџьаа асахьаҭыхыҩ Геннади Добров Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аӡбахә зҳәо играфикатә усумҭақәа рцәыргақәҵа аартра иазкыз ауснагӡатә далахәын.
22.11.2023 31 Ацҳаражәҳәарҭақәа иазкыу
Муҳаммад Алии Александр Ефимови Шьамтәыла иҟоу Аԥсни Урыстәылеи рыцҳаражәҳәарҭақәа русеицура иалацәажәеит
Шьамтәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Муҳаммад Алии Шьамтәылатәи Арабтәи Ареспублика иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Александр Ефимови реиԥылара мҩаԥысит абҵарамза 22 рзы.
22.11.2023 39 Женеватәи аиҿцәажәарақәа
Абҵара 22 азы Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Иракли Ҭыжәба идикылеит Аахыҵ Кавказ ашәарҭадареи аҭышәынтәалареи рзы Женеватәи аиҿцәажәарақәа рыцхантәаҩцәа рделегациа.
17.11.2023 74 Аминистр имҩаԥиго аиԥыларақәа
Онлаин-конференциа иалахәын: Аахыҵ Кавказ адәныҟатәи аусқәа рминистр Ахсар Џьиоев, Ареспублика Никарагуа адәныҟатәи аусқәа рминистр Денис Монкада, Шьамтәылатәи Арабтә республикаҿы иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Мухаммад Али, Приднестровиатәи Молдавиатәи Ареспубликаҿ иҟоу Аԥсны ахаҭарнак Александр Ватаман, «Alpha News» Ермантәыла ахьӡала москватәи аредакциа аредактор Аик Халатиан.
16.11.2023 61 Ацҳаражәҳәарҭақәа иазкыу
Абҵара 15 азы Боливариантәи Ареспублика Венесуела иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчнагӡеи аҷыдалкаатә напынҵақәеи змоу ацҳаражәҳәаҩ Заур Ӷәаџьаа Палестина ацҳаражәҳәаҩ Фади Альзабен инаԥхьарала Палестина ахьыԥшымра рылаҳәара 35 шықәса ахыҵра аныҳәаәт церемониа амҩаԥгара далахәын.
15.11.2023 56 Аминистр имҩаԥиго аиԥыларақәа
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистрра Амедиацентр аҿы имҩаԥысит Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынбеи Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа культуратә центрқәа Рфедерациа ахантәаҩ ҿыц Левент Аҭрышбеи Ҭырқәтәыла иҟоу Аԥсны азинмч змоу ахаҭарнак Ибраҳим Аҩӡбеи онлаин реицәажәара.
13.11.2023 82 Анотақәа
Урыстәылатәи Афедерациаҟны Аԥсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа ашьаҭаркразы Аусԥҟа анапаҵаҩра 15 шықәса ахыҵит
Абҵара 13 азы Урыстәылатәи Афедерациаҟны Аԥсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа ашьаҭаркразы Аусԥҟа анапаҵаҩра 15 шықәса ахыҵит.
13.11.2023 37
Ареспублика Никарагуа иҟоу азинмчнагӡа змоу Аԥсны Аҳәынҭқарра ацҳаражәҳәаҩ Инар Ладариа 6-тәи аекспо-иармарка «Никарагуа анаплакыҩцәа» далахәуп.
09.11.2023 68
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аԥсны Аҳәынҭқарра Ауаажәларратә усзуҩы Леила Ҭаниа лымш иира лыдиныҳәалеит
Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аԥсны Аҳәынҭқарра Ауаажәларратә усзуҩы Леила Ҭаниа лымш иира лыдиныҳәалеит
09.11.2023 43 Анотақәа
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Урыстәыла адәныҟатәи аусқәа рминистрра ИАР атәылақәа аԥшьбатәи рдепартамент адиректор Денис Гончар адныҳәаларатә шәҟәы изишьҭит.
06.11.2023 68
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҿы иаԥҵоу Ауаажәларратә хеилак аилатәара мҩаԥысит Аҟәа, абҵара 6 азы. Аилатәара иалахәын Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа аҷыдалкаатәи азинмчи нагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Михаил Шургалин, Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы иҟоу Аахыҵ Уаԥстәылатәи Ареспублика аҷыдалкаатәи азинмчи нагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Олег Боциев.
06.11.2023 48
Аԥсуа телерадиоеилахәыра – 45 шықәса раԥхьа, абҵарамза 6, 1978 шықәсазы, ателербагаҟынтә аԥсышәала ҳбызшәа ахьықәнаҩыз, иахьагьы қәҿиаралаҵәҟьа ҳбызшәа ҳауаажәлар иднарҳауеит.
04.11.2023 50 Анотақәа
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынба Аԥсны иҟоу азинмчнагӡа змоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Михаил Шургалин идиныҳәалеит Урыстәыла Жәлар ракзаара Амш аныҳәа.
04.11.2023 60 Анотақәа
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адныҳәаларатә шәҟәы нанашьҭит Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистррахь
Урыстәыла Жәлар ракзаара Амш аныҳәа инадҳәаланы, Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адныҳәаларатә шәҟәы нанашьҭит Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистррахь.
03.11.2023 64
Инал Арӡынбеи «Аекономикатә ҿиара Жәларбжьаратәи Ассоциациа» ахылаԥшратә хеилак ахантәаҩы Олег Фирери онлаин-еиҿцәажәара мҩаԥыргеит.
03.11.2023 57 Ацҳаражәҳәарҭақәа иазкыу
Адәныҟатәи аусқәа рминистр Инал Арӡынби азинмчнагӡа змоу Аԥсны ахаҭарнак Ибраҳим Аҩӡбеи алацәажәеит Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа рнырра азҵаара.


Андреи Дмитри-иԥа Сахаров (аур. Андре́й Дми́триевич Са́харов; лаҵарамза 21, 1921 ш., Москва – ԥхынҷкәынмза 14, 1989 ш., Москва) – еицырдыруа афизик, аҵарауаҩ, академик, аводородтә бомба аԥҵаҩы. А. Сахаров уаажәларратә усзуҩын, зинхьчаҩын, СССР жәлар рдепутатс дыҟан. Сахаров – 1975 шықәсазы Адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа ианашьан.[1]
Дмитри Сахаров ихәыҷреи иқәыԥшреи[аредакциазура | акод аредакциазура]
Андреи Дмитри - иԥа Сахаров диит маи мза 21, 1921 шықәсазы Москва. Иара иаб, Дмитри Сахаров, афизика амаҭәар арҵаҩыс дыҟан, иара дравторуп акыр арҵага шәҟәқәеи анаукатә усумҭақәеи. Иан, Екатерина Сахарова, аҩныԥҳәысын, аха лышьҭра даара еицырдыруаз шьҭран.
Андреи Дмитри - иԥа Сахаров аҩнытә ҵара ауп иоуз, ашкол ахь данца акәзар, иаразнак абыжьбатәи акласс ахь дрыдыркылеит. 1938 шықәсазы иара Москватәи аҳәынҭқарратә университет (МГУ) афизика афакультет дҭалоит. Аибашьра ианалага, Арратә академиахь дцараны дыҟан, аха игәамбзиара иԥырхагахеит, убри аҟынтә иара ибзиаӡаны ҳәа 1942 шықәсазы ауниверситет далгоит.[2]
1942 шықәсазы Андреи Сахаров аус иуан Улиановсктәи арратә зауад аҟны, 1944 - тәи ашықәс анҵәамҭазы дҭалоит П.И. Лебедев ихьӡ зху СССР Анаукақәа Ракадемиа афизикатә институт латәарадатәи аспирантура аҟәша (ФИАН), 1945 шықәса алагамҭазы латәаралатәи аҟәшахьы диасуеит.
1948 шықәсазы Андреи Дмитри - иԥа Сахаров анаукатә гәыԥ далаҵан, Игор Тамм напхгаҩыс дызмаз. Ари агәыԥ анапы злакыз атермоиадертә бџьар апроблемақәа роуп. Сахаров иакәын абомба аԥҵаҩыс иҟаз (иара иоуп аводородтә бомба аԥҵаҩысгьы иԥхьаӡоу), 1953, 1955, 1961-тәи ашықәсқәа рзы иԥыржәаз. Иара убри аамҭазы аҵарауаҩ аус адиулоит атермоиадертә синтез апроблема.
1950-тәи ашықәсқәа ралагамҭаз Андреи Сахаров еиликауеит атермоиадертә бџьар иаҵоу ашәарҭара зегьы, 50-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭа инаркны активла ауаажәларратә усура далахәуп. Уи иахҟьеит 1986 шықәсазы аҵарадырра аҟынтәи инаскьагара, аҟәыҭхара.[3]
Аҭҵаарадырратә усура[аредакциазура | акод аредакциазура]
Иаазыркьаҿу Андреи Дмитри-иԥа Сахаров ибиографиа аҟны ишазгәаҭоу ала, 1944 шықәсазы аспирантура дҭалоит, 1947 шықәсазы Сахаров акандидаттә диссертациа ихьчоит, МЕИ аҟынгьы аусура далагоит, 1948 шықәсазы – маӡалатәи агәыԥ аҟны, ари агәыԥ напы алакын атермоиадертә бџьар аус адулара.
1953 шықәсазы адоктортә диссертациа ихьчоит, иаразнакгьы акорреспондет – алахәылас аҟалара аҭахымкәан, дакадемикхоит (иара изын абжьгара ҟаиҵеит академик И. В. Курчатов). Уи аамҭазы иара 32 шықәса ракәын ихыҵуаз.[4]
Сахаров – азинхьчаҩ[аредакциазура | акод аредакциазура]
50-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы, 60-тәи ашықәсқәа ралагамҭазы Сахаров иаарласны аиадертә бџьар азы имаз агәаанагара аҽаԥсахит. Уи дықәгыло далагеит уи аҭыжьра аанкыларазы. 1961 шықәсазы аҵарауаҩ Н. С. Хрушьов диеисуеит, аиадертә бџьар Адгьыл ҿыц (Новая земля) аҟны аԥышәара, «Аиадертә бџьар х-ҭагылазаашьак рҟны аԥышәара азин аҟамҵаразы аиқәышаҳаҭра» аус адулара ихы алаирхәит, Андреи Сахаров азинхьчаҩцәа рҵысра даԥхьагылеит, дагьықәгылоит И. В. Сталин ириашара даҿагылаҩны, уи азын Л. И. Брежнев иахь иаарту ашәҟәы инапы аҵаиҩит.
Уи аамҭазы иара КГБ ишьклаԥшуа иалагахьан, акьыԥхь аҿы акәзар, иара изкыз анҵамҭақәа рыла иҭәын, иҩны, идача акырынтә азинхьчаратә усбарҭақәа еимырдахьан, уи зегьы зыхҟьоз Еиду Америкатәи Аштатқәа рзы ашпионаж идырҳәаларц иахьашьҭаз ауп.[5]
60-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭеи, 70-тәи ашықәсқәа ралагамҭеи рзы Андреи Сархаров аҳәаанырцәтәи акьыԥхь аҟны дцәырҵуеит, иара активла «сталинтәи арежим» даҿагыланы дыҩуан, даара дақәыӡбон СССР Чехословакиа иахьақәлаз, аполитикатә репрессиақәа, акультура аусзуҩцәа ркыдцалареи ацензуреи дырҿагыланы дықәгылон. Абри аамҭазы иара иаартны адиссидентцәа рахь аинтерес ааирԥшуан, дрылахәын аӡбаратә процессқәа. Урҭ руак аҟны иара длабадыруеит Елена Боннер, аԥхьаҟа иԥҳәысхараны иҟаз.
1975 шықәсазы Сахаров ианашьан Адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа.[6]
Горкиҟа иахгара[аредакциазура | акод аредакциазура]
1980-тәи ашықәсазы Андреи Сахаров дахганы Горки ақалақь ахь дрышьҭуеит. Уа иара иусура иациҵон, ихьӡқәеи иҳамҭақәеи зегьы шихырхызгьы, ишимырхызгьы. Сахаров иҩымҭақәа аҳәаанырцә иркьыԥхьуан, урҭқәа иара иԥсадгьыл аҟны иақәыӡбон. Дахганы даныҟаз аамҭазы изныкымкәа акрыфара даҟәыҵуан, ачгара рылеиҳәахьан, иԥҳәыси иҭацеи рыдгылара ала. Аха убри аан Мраҭашәара Сахаров идгыланы акомпаниақәа мҩаԥнагон.[7]
Москваҟа игьежьра, аполитикатә усура алагара[аредакциазура | акод аредакциазура]
1986 шықәсазы Андреи Сахаров иԥҳәыси иареи Москваҟа игьежьуеит. Иара ириашара зыбзоурахаз М.С. Горбачиов иоуп, уи иахгара аҟынтәи иргьежьра Иу.Андроповгьы дшазхәыцуазгьы. Москва уи иус дазыгьежьит, азинхьчаратә усура хациркит, 1988 шықәсазы раԥхьаӡа акәны аҳәаанырцәҟа дцоит, дырҭаауеит Англиа, Франциа, Еиду Америкатәи Аштатқәа. Сахаров аҳәаанырцә иҟазаара аан М. Тетчер, Ф. Миттеран, Д. Буш, Р. Реиган реиԥш иҟаз аполитикатә ԥхьагылаҩцәа дырԥылеит.
1989 шықәсазы иара далхын жәлар реизара адепутатс, насгьы далахәын жәлар рдепутатцәа актәи реизара ду, аус адулара далагоит аконституциа ҿыц апроект. Аҵыхәтәантәи иқәгыларақәа раан Андреи Сахаров иаахтны иҳәон Афганистанынтәи асовет архәҭақәа ралгара ахәҭаны ишиԥхьаӡо, иагьшалгатәу.[8]
Асоветтә водородтә бомба аб[аредакциазура | акод аредакциазура]
Андреи Дмитри-иԥа Сахаров – даара дуаҩ дуун, иара ганкахьала даара дуникалтәын, аха убри аан имариамыз аҭагылазаашьа дақәшәоит: ҵабыргны иара асоветтә водородтә бомба аб ҳәа изырҳәоит, аха убри аан иара иаҟарагьы аиадертә бџьар иаҿагыланы иқәгылоз дмаҷуп.
Андреи Сахаров иԥсҭазаара зегьы аус иуан атермоиадертә синтез апроблемақәа рыӡбара иадҳәаланы, аха уи иара иԥырхагамхеит ауаажәларратәи аполитикатәи ус амҩаԥгаразы.
Андреи Сахаров имҩа афизик-иадершьикк иаҳасаб ала иалагеит 1945 шықәсазы, иара ФИАН аспирантура данҭала инаркны. Аҵарауаҩ қәыԥш еицырдыруа афизик-атеоретик Игор Тамм инапхгарала аусура далагоит. Сахаров раԥхьатәи иусура алҵшәақәа аанашьҭит ҩышықәса ааҵхьаны – иара зызкыз иуадаҩыз аиадертә процессқәеи ацәырҵрақәеи ракәын, атомтә гәыцәқәа рҟны имҩаԥысуаз.[9]
Анаҩстәи Сахаров илагалақәа ртәахьы ҳаиасаанӡа маҷк аҭоурых атәы.[аредакциазура | акод аредакциазура]
1945 шықәсазы, америкаа имҩаԥыргоит аиадертә бомба раԥхьатәи аԥышәара, Асовет Еидгыла акәзар, ас еиԥш аԥышәара мҩаԥнагеит 1949 шықәсазы. Аха ари аамҭазы иаԥырҵахьан атермоиадертә синтез атеориа, уи иабзоураны иаԥҵазарц алшон жәантә, шәынтә еиҳа иӷәӷәаз абџьар, аиадертә аасҭа.
Теориала атермоиадертә реакциа даара имарианы иаарԥшуп: ҩба, мамзаргьы цырақәак иласу аиадертә елементқәа (иаҳҳәозар, аводород, уи ихьанҭоу аизотопқәеи) иаку гәыцәны еидылоит, иагьаԥырҵоит ихьанҭоу амаҭәашьар (иаҳҳәозар гели) уи иоунашьҭуеит аенергиа ӷәӷәа. Атермоиадертә реакциа амаҵ ауеит, аиаҵәақәа ренергиа азы ихыҵхырҭоуп, иара убас амрагьы.[10]
Атермоиадертә синтез асхема[аредакциазура | акод аредакциазура]
Ари атеориа аҟны ишьақәыргылам рацәоуп, агәыцәқәа реилалара алыршахоит иҳаракӡоу ашоурақәеи ақәыӷәӷәара дуқәеи раан. Убри аҟынтә атермоиадертә синтез Адгьыл аҟны аԥҵара уадаҩын, иҷыдоу аҭагылазаашьақәа аҭахны иахьыҟаз азы. Абри аҳасабтә аӡбара акәын аҩажәатәи ашәышықәсазы афизикцәа-аиадершьикцәа, Сахаров дназлаз, зҵаара хаданы рҿаԥхьа иқәгылаз.
1948 шықәсазы даара аҵакы змаз ахҭыс ҟалоит Андреи Сахаров иԥсҭазаараҿы – иара (еиҳаракгьы хыхь зыӡбахә ҳәоу аусумҭа иабзоураны) – Тамм напхгара зиҭоз ҷыдалатәи агәыԥ даларҵоит, урҭ аводородтә бомба аус адырулон. Аханатә дара рнапы злакыз абомба аԥҵара акәмызт, игәарҭон атермоиадертә бџьар аԥҵара ахьынӡауа атеориа ала, урҭ аԥҵан аҵарауаҩ Иаков Зельдович инапхгарала.[11]
Иара убасгьы, Сахаров аус адиулеит атермоиадертә еиҵаҵа азы ихатәы шьақәгылашьа, уи хьӡыс иаиуит «слоика». Уи абомба аиҿартәышьа бзианы иаанарԥшуан – агьежь, атермоиадертә еиқәҵақәа рыла ишьақәгылоу (деитерии) насгьы, аиадертә (аԥсабаратә урани, еиҵаҵо урани) еиҵаҵақәеи рыла.
Ари атеориа аус адулара «раԥхьатәи аидеиа» ҳәа ахьӡ ахьаиуз, анаҩсгьы иара мҩаԥызгоз Андреи Сахаров иоуп. Аха раԥхьатәи аводородтә бомба ҩ-идеиак рсинтез акәын шьаҭас иамаз: актәи зтәыз Сахаров иакәын, аҩбати – адгалара ҟаиҵеит 1948 шықәсазы Витали Гинзбург. Аиҵаҵага иаанарԥшуан «аслоика», аха уа адеитери ахаҭыԥан ҷыдалатәи аизакра ахархәара аман – деитерид литии захьӡыз. Ари амаҭәашьар атомтә еиҵаҵа атҟәацра аан ихьанҭаз аводородтә изотоп ахылҵуан (тритии) уи зегь реиҳа аеффективра злаз, иманшәалаз термоиадертә былтәын. Асоветтә ҵарауаа ахыццакуан ари абомба аԥҵара, аха америкатәи аҵарауаа урҭ ираԥыргеит, аҵыхәтәантәиқәа раԥхьатәи абомба аҿырԥшы аԥышәара мҩаԥыргеит ноиабр 1, 1952 шықәсазы. Андреи Сахарови иара игәыԥи ракәзар (раԥхьа иргыланы Сталин), ргәы зларҟажоз акәны иҟан америкатәи аҵарауаа иаԥырҵаз хымцабџьарны иахьыҟамыз, уи ԥышәагак аҳасаб ала иаԥҵаз акакәын. Аиашазы, адунеи зегьы аҟны раԥхьатәи аводородтә бомба х-еихагылак змаз аҩны еиԥшын.[12]
Асоветтә бомба раԥхьатәи аԥышәарақәа мҩаԥысит август 12, 1953 шықәсазы, аха аамҭак анаҩс, Андреи Сахаров академикс далхын, Сталин ипремиагьы алауреатс дҟалоит, иагьиоуеит Асоциалисттә Џьа Афырхаҵа амедал.
Анаҩстәи асоветтә водородтә бомба ԥжәан ноиабр мза, 1955 шықәсазы, аха 1961 шықәсазы аԥышәара иахыжьын зегь реиҳа иӷәӷәаз 50 - мегатонна иҟаз абомба. Арҭ аҩ-проектк рҟынгьы Андреи Сахаров иакәын ихадаз ароль аанызкылоз, иара иакәын атермоиадертә синтез аԥҵаразы атеориагьы апрактикагьы аамҭак азы аус адызулоз.
Андреи Дмитри-иԥа Сахаров инапы злакыз атермоиадертә бџьар аԥҵара мацара акәмызт – уи изын даара аинтерес аҵан атермоиадертә реакциақәа зегьы. Абарҭқәа зегь раан иара дақәыӡбон аҵарауаа аводородтә бомбақәа раԥҵара рнапы ахьалакыз, насгьы даара дақәгәыӷуан атермоиадер аҭынчразы ахархәара аиуп ҳәа. Ари ахырхарҭалагьы Сахаров иҟаиҵаз маҷым.
Иҳәатәуп Андреи Сахаров ихаҭа аводородтә бомба аԥҵаҩыс ихы шимыԥхьаӡоз. Иара ишьақәирӷәӷәон, асоветтә термоиадертә бџьар коллективла иаԥҵаз акы акәын ҳәа. Абра иазгәаҭатәуп Гинзбург, Тамм, Зельдович русумҭақәа, иара убасгьы аӡәырҩы егьырҭ афизикцәеи ыҟамызтгьы, СССР иаԥҵахомызт ари аҟара иӷәӷәаз абџьар хкы. Аха зегь акоуп, атермоиадертә синтез аԥҵара аус аҟны Андреи Сахаров илагала даараӡа идууп, иара акыр иидеиақәа шьаҭас ирымоуп акыр ареакторқәа, ауаа рзын ҵыхәаԥҵәара змам аенергиа иахыҵхырҭаны иҟаларц зылшо раԥҵарагьы.
Андреи Сахаров иидеиақәа ируакуп – аплазма иӷәӷәоу мхылдызтә дәык аҭакра.[13]
Иԥсра[аредакциазура | акод аредакциазура]
Андреи Дмитри-иԥа Сахаров иԥсҭазаара далҵит, иаалырҟьаны игәы аанкылара иахҟьаны, декабр 14, 1989 шықәса рзы.[14]
Аинтерес зҵоу афактқәа[аредакциазура | акод аредакциазура]
- Андреи Сахаров ихьӡқәа рыхҵоуп адунеи 33 тәыла рҟны еиуеиԥшым аобиектқәа: Еиду Америкатәи Аштатқәа, Нидерланды, Франциа, Германиа, Латвиа, Литва, Швециа, Швеицариа уҳәа егьырҭ атәылақәагьы рҟны.
- Андреи Сахаров инысмҩа иаку хәшьарак аҭара уадаҩуп, аха иара ихаҭагьы ибзианы еиликаауан ауаажәларра иқәыӡбалар шакәу, ирҽхәара акәымкәа.[15]
Азгәаҭақәа[аредакциазура | акод аредакциазура]
- "Archive copy". Архивтәра аоригиналзы шықәсазы 2023-01-03 ахь. Ириашоу 2024-01-29 шықәсазы.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
- https://diaryrh.ru/istoricheskij-portret/saharov-andrej-dmitrievich
- https://ggn64.ru/biografii/biografiya-i-fakty-andrey-saharov.html
- http://yakov.works/libr_min/04_g/or/elik_05.htm
- https://ggn64.ru/biografii/biografiya-i-fakty-andrey-saharov.html#i-6
- http://www.seaofhistory.ru/shists-122-1.html
- https://putdor.ru/famous/gorkovskaya-ssylka-andreya-dmitrievicha-sakharova.html
- "Archive copy". Архивтәра аоригиналзы шықәсазы 2020-02-16 ахь. Ириашоу 2024-01-29 шықәсазы.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
- https://vikent.ru/enc/4170/
- https://diaryrh.ru/istoricheskij-portret/saharov-andrej-dmitrievich
- https://calcsbox.com/post/andrej-dmitrievic-saharov.html
- http://gubernia.media/number_469/03.php
- "Archive copy". Архивтәра аоригиналзы шықәсазы 2020-02-16 ахь. Ириашоу 2024-01-29 шықәсазы.
{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
- https://echo.msk.ru/blog/baltshuler/2553659-echo/
- https://www.abcfact.ru/4826.html


Аҧсны
аԤс
Sputnik Абхазия
рус
Sputnik Аҧсны
аԤс
27.06.2017
Гәдоуҭа араион аҟны Аинвестпрограмма амҩаԥысшьа ахылаԥшразы аштаб аԥҵоуп
27 Рашәара 2017, 17:22
11
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Аԥсуа гимн амузыка автор Валери Чкадуа 70 шықәса ихыҵит
27 Рашәара 2017, 16:20
26
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Шьукин ихьӡ зху аинститут астудентцәа: ҳрольқәа зегьы ҳзааигәан
27 Рашәара 2017, 15:36
12
Арадио
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Акәыбырқәеи асоветқәеи
Елеонора Коӷониаԥҳа
27 Рашәара 2017, 14:38
148
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
РУСДРАМ асценаҟны "Ақәыџьмақәеи ауасақәеи" ыкәдыргылеит
27 Рашәара 2017, 13:38
14
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Азыҟаҵаҩ Кәарцхьиа: ахәыҷтәы ашьапылампыл асразы иарку адәқәа ҳамаӡам
27 Рашәара 2017, 12:24
114
Арадио
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Амедалқәа зманы ашкол иалгаз аҳаҭыртә шәҟәқәа рырҭеит
27 Рашәара 2017, 11:20
22
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Инал Арӡынба Урыстәыла Ахада Иусбарҭа Адепартамент аиҳабыс дҟаҵоуп
27 Рашәара 2017, 10:20
18
Ажәабжьқәа
Аԥсны
Иҵегьы
3
Агәыҳалалра Ацҳаражәҳәаҩцәа ауаажәларратә дкыларҭа аадыртит
27 Рашәара 2017, 09:22
12
Ажәабжьқәа
Аԥсны
"Аԥсны Агәыҳалалра Ацҳаражәҳәаҩцәа"
Иҵегьы
3
Даҽа материал
Аҧсны
Аԥсны
Ажәабжьқәа
Урыстәыла
Арадио
Аналитикеи аиҿцәажәарақәеи
Facebook
Telegram
YouTube
Instagram
Zen
VK
Odnoklassniki
Twitter
Апроект иазкны
Ахархәара аԥҟарақәа
Аимадаразы
© 2021 Sputnik. Азинқәа зегь хьчоуп. 18+
Ажәабжьқәа зегьы
0
Раԥхьа аҿыцқәа
Раԥхьа ажәытәқәа
loader
АЕФИР АҾЫ
Заголовок открываемого материала
Жәларбжьаратәи
International
English
Англыз бызшәа
Mundo
Español
Аиспан бызшәа
Европа
Deutschland
Deutsch
Анемец бызшәа
France
Français
Афранцыз бызшәа
Ελλάδα
Ελληνικά
Абырзен бызшәа
Italia
Italiano
Аиталиа бызшәа
Česká republika
Čeština
Ачех бызшәа
Polska
Polski
Аполиак бызшәа
Србиjа
Српски
Асерб бызшәа
Latvija
Latviešu
Алатыш бызшәа
Lietuva
Lietuvių
Алитва бызшәа
Moldova
Moldovenească
Амолдав бызшәа
Беларусь
Беларускi
Абелорус бызшәа
Алада Кавказ
Արմենիա
Հայերեն
Аерман бызшәа
Аҧсны
Аҧсышәала
Аԥсуа бызшәа
Хуссар Ирыстон
Иронау
Ауаԥс бызшәа
Azərbaycan
Аzərbaycanca
Азербаиџьан бызшәа
Ааигәа Мрагылара
Sputnik عربي
Arabic
Араб бызшәа
Türkiye
Türkçe
Аҭырқә бызшәа
Sputnik ایران
Persian
Фарси
Sputnik افغانستان
Dari
Дари
Агәҭантәи Азиа
Қазақстан
Қазақ тілі
Аҟазах бызшәа
Кыргызстан
Кыргызча
Аҟырӷыз бызшәа
Oʻzbekiston
Ўзбекча
Аузбек бызшәа
Тоҷикистон
Тоҷикӣ
Аҭаџьықь бызшәа
Мрагыларатәии Алада-Мрагыларатәи Азиа
Việt Nam
Tiếng Việt
Авиетнам бызшәа
日本
日本語
Аиапон бызшәа
中国
中文
Акитаи бызшәа
Алада Америка
Brasil
Português
Апортугал бызшәа
Ажәабжьқәа зегьы
Ихадоу
23:14
Аԥсны ауааԥсыра даҽа 141-ы аҿкчымазара рыдбалоуп, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит
21:53
Аԥсны жәамш рыла COVID-19 аҟынтә 700-ҩык алаҵа ҟарҵеит
20:45
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Емырхәба Гал ауааԥсыра аформа №9 рыла реиқәыршәара иазкны
20:20
Шәача амшцәгьа ҟалоит ҳәа рылаҳәоуп
20:00
Урыстәылатәи арежиссиор Владимир Наумов иԥсҭазаара далҵит 94 шықәса дшырҭагылаз
19:30
Босфор аӷбақәа рныҟәара аанкылоуп аԥша аӷьыра иахҟьаны
19:00
Аԥснытәи аԥқьаҭмпыласҩы Казан имҩаԥысуаз аицлабраҟны аиааира игеит
18:30
Ҭаркьылԥҳа арҵаҩцәа рыбжьара алаҵаҟаҵаразы: аамҭа иаҳнарбеит, ада ԥсыхәа шҳамам
17:20
Аомбудсмен гәылрыԥшьтәи аԥсихиатриатә хәшәтәырҭа аҭахрақәа дразҵааит
16:31
Ашьапылампыл азы жәларбжьаратәи атурнир "Система Cup 2021" мҩаԥгахоит Аҟәа
15:52
Аԥсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы 30-ҩык рҟынӡа COVID-19 рыдбалоуп
15:10
Анқәаб еиҭеиҳәеит Аҟәа ауааԥсыра ӡыла реиқәыршәаразы иҟоу ауадаҩра аԥыхразы иҟарҵо атәы
14:15
Ҩ-нызқьҩык рҟынӡа ауааԥсыра ацхыраара рыҭоуп Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҿы
13:20
COVID-19 зхызгахьоугьы аштамм "омикрон" шьҭыркаар алшоит
12:48
Аҵарауаҩ зцәа зтәым COVID-19 аҟынтә рлаҵаҟаҵара атәы далацәажәеит
12:05
Адунеи атәылақәа еиҳа иӷару амлакрахь иназгар зылшо амзыз атәы ҳәоуп
11:30
Ақыҭа - нхарҭа ҭыԥуп: Блабба Кәтол инапы злаку, ақыҭа игәыбылра заду
10:41
Алада Африкатәи ареспублика аҳақьымцәа иазгәарҭеит COVID-19 аштамм ҿыц еиҳа изныруа
10:00
Sputnik амчыбжь: ахада иныҟәарақәа, афымца аҭагылазаашьа, ахысреи аанкылареи
09:20
Аексперт аинвестициаз ишәарҭоу авалиутақәа дрылацәажәеит
Даҽа
материал
firstname.lastname@example.org
Feedback
Message subject
Your message
E-mail
First Name Last Name
Send
All fields are required
Feedback
Message subject
Your message
E-mail
First Name Last Name
Send
All fields are required
Message sent!
Thanks for your feedback!
Done
An error has occurred!
Try again!
Send again


Адырга: Импыҵaхaлоу Аҧсны
Ҳавиер Коломина - НАТО Қырҭтәыла Аҧснытәи арегион аҿы имҩаҧгаз алхрақәа иазханаҵом
Сергеи Лавров импыҵахалоу Аҧсни Аахыҵ Уаҧстәылеи де-факто адәныҟатәи аусқәа рминистрцәа дырҧыланы, «ашәарҭадара аганахьала Европа иҟоу аҭагылазаашьа» иазкны драцәажәеит
Қырҭтәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистрра - Импыҵахалоу Аҧсны ацҳаражәҳәаҩи Сириа иҟоу Китаи ацҳаражәҳәаҩи Дамаск реиҧылара иадҳәаланы Қырҭтәыла иҟоу Китаи ацҳаражәҳәаҩ иҟны акоммуникациа иҟан
Аҳәынҭқарратә шәарҭадара амаҵзура – Импыҵахалоу Аҧсны де-факто анапхгара рыӡбарала, ауаа ацентртә напхгара изхылаҧшуа аҵакырадгьыл ашҟа аиасра азин рымам
Иракли Бебуа иуацәа Қырҭтәыла аиҳабыра ахыбра аҧхьа апротесттә акциа мҩаҧыргеит
Хабарда иӡыз хәык рыҧсыбаҩқәа импыҵахалоу Аҧснынтә иааргеит, апанихида мҩаҧысуеит Самеба аныхабаа аҿы
Аҳәынҭминистр лаппарат - Егрытәи ацҳаҿ иҟоу аиасырҭа аартуп, импыҵахалоу Аԥснытәи арегион иқәынхо ауааԥсыра аиасра рылшоит
Аҳәынҭқарратә шәарҭадра амаҵзура – Иахьа инаркны, импыҵахалоу Аҧснынтә Қырҭтәыла ацентртә напхгара изхылаҧшуа аҵакырадгьылахь аиасра рылшоит аиҭаҵра азин змоу ауааҧсыра зегьы
АИХ ишаарыцҳаз ала, импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 42 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Аих ишаарыцҳаз ала, импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 60 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 17 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 22 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 26 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 53 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 27 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, пациентк дыҧсит
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 24 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 22 афакт ҿыцқәа аарҧшуп
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 38 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, пациентк иԥсҭазаара далҵит
Импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 39 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
Аих ишаарыцҳаз, импыҵахалоу Аҧсны акоронавирус 52 афакт ҿыцқәа аарҧшуп