КIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » КIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх\nКIэлэеджакIохэр фагъасэх КIэлэеджакIохэр фагъасэх\nIофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ. Iофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ.\nIофтхьабзэу «О пшъхьэ къыщегъажь: къэугъой ыкIи зэхэдз!» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ.\nКIэлэеджакIохэм я Урысые движение хэтхэу Анна Ибрагимовамрэ Мария Мельниковамрэ ягукъэкIыкIэ мыкъэралыгъо гупчэу «НАБУ-Кавказ» зыфиIоу чIыопсым икъэухъумэн фэгъэзагъэм ар зэхищагъ. Мы Iофтхьабзэм ыпэкIэ кIэлэеджэкIо пстэуми зэдэгущыIэгъухэр адыряIагъэх, хэкIыр ятIонэрэу къыдэгъэкIыжьыгъэным мэхьанэу иIэр ахэм къагурагъэIуагъ. Ащ нэужым эколого-биологическэ лицееу N 35-м тхьамафэм къыкIоцI пунктым Iоф щишIагъ, ащ тхылъыпIэжъхэмрэ пластикым хэшIыкIыгъэхэмрэ зэращаштагъэхэм нэмыкIэу мафэ къэс Iофэу ашIагъэм икIэуххэр щызэфахьысыжьыгъэх. Нафэ къызэрэхъугъэмкIэ, тхылъыпIэжъ килограмм 2180-рэ кIэлэеджакIохэм къаугъоигъ ыкIи икIэрыкIэу къыдагъэкIыжьынэу аIэкIагъэхьагъ.\nМэзаем и 5-м еджапIэм щыкIогъэ линейкэм а Iофтхьабзэм анахь чанэу хэлэжьагъэхэм щытхъу тхылъхэмрэ шIухьафтынхэмрэ къащыфагъэшъошагъэх.\nЧIыопсым икъэухъумэн епхыгъэ кампаниеу «ЭКО-логично!» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу мы Iофтхьабзэр зэхащэгъагъ. Граждан обществэм ихэхъоныгъэкIэ грантэу Урысые Федерацием и Президент ыгъэнэфагъэр къызфагъэфедэзэ, Фондым иIэпыIэгъу хэлъэу Iофтхьабзэр рекIокIыгъ.


ЦIыфхэр зикIасэр цIыфмэ якIас — Адыгэ макъ\nЦIыфхэр зикIасэр цIыфмэ якIас\nРедактор 22.04.2020 НОВОСТИ\nШапсыгъэмэ я Адыгэ Хасэ зэхэзыщи ылъэ тезгъэуцуагъэу, джы ащ итхьэмэтэ гъэшIуагъэу, лъэпкъым къыгъэшIагъэм фэшъыпкъэу къэзыхьырэ ТIэшъу Мурдинэ ыныбжь илъэс 90-рэ хъугъэ. Тхьэм насып къыуитынышъ, уигъашIэ кIыхьэу, уищыIакIэ шъуашэу, пIорэр пшIэрэр цIыфымэ аштэу, узщыщым ущалъытэным нахь дэгъоу сыд цIыфымкIэ щыIэн. ТIэшъу Мурдинэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэр къэзгъэхьазырыгъэр журналистэу, тхакIоу Къуекъо Асфар.\nУнэгъо зэгурыIожь укъихъухьагъэу, адыгэ чылэ ущапIугъэмэ, уиадыгагъэ къыщыкIэщтэп, уянэ-уятэмэ укъалъэгъу фэдэу ренэу узекIон фае, уиадыгагъэрэ уицIыфыгъэрэ ахэмэ яуушэтымэ ори зыгорэ ухъун. Джары нахьыжъымэ къытаIощтыгъэр, ары Мурдини егъашIэм зэрэпсэурэр, зыщыщымэ афэмыдэмэ хэт фэдэн, лIакъомрэ лъэпкъымрэ илъэуж арэкIо.\nЯтэжъэу Шъэлихьэ зыпишIын щыIагъэп. ШIоикъо къуаджэм анахь лэжьакIоу, псэуакIоу дэсыгъэмэ ащыщ ТIэшъу Шъэлихьэ иунагъо. Ащ ис кIалэхэр шIэхэу щыIэкIэ-псэукIэм хэщагъэ хъущтыгъэх, аIэ зэмыкIурэ щыIагъэп. Ащ дакIоу уадыгэмэ, узэрэадыгэн фаер, тыдэ ущыIэми, хэт ухэхьагъэми адыгагъэмкIэ уахэхьан, адыгагъэмкIэ уакъыхэкIыжьын зэрэфаер ицIыкIугъом къэзыубытыгъэмэ ащыщ ТIэшъу Мурдинэ.\nЗаом илыгъэ къызынэсыгъэми ар ащыщ. Шъэожъые IэтIахъоу чылэм зыщыдэсыгъэ уахътэм, якъуаджэ топхэр дэтхэу, тидзэкIолIхэр нэмыцымэ зэряощтыгъэхэр, Шъачэ иIэгъоблэгъу уIэгъэ мин пчъагъэхэр къызэращэщтыгъэхэр, «тхьапэр чъыгым зэрэпытым фэдэу», джащ фэдизэу бэу тидзэкIолIхэр мэзым зэрэхэлъыгъэхэр инэрылъэгъугъ. Шъачэ нэмыцымэ амыкъутэу аштэмэ къашъхьэпэщтэу мэгугъэхэти, къухьэлъатэкIи лагъымэ къытрадзэщтыгъэп, топыкIи къеощтыгъэхэп. Ары щымыщынахьыхэу тидзэкIолIхэр мыщ къызкIащэщтыгъэхэр.\n— УIагъэмэ ящыкIагъэм фэдиз йод тэ къэкIыни, — ыгу къэкIыжьы Мурдинэ. — Дэшхо чъыгымэ къапыкIагъэхэр джыри зэрэцIынэу къэтыутыхэти, ащ йод хашIыкIыщтыгъэ. Ащ фэдиз утын зышхыгъэ чъыгыхэр нэужым бэрэ сымэджагъэх, бэ гъугъэри.\n«Игъо къэсымэ аргъоири мэтэджы» аIо, Мурдини ШIоикъо къыдэкIыгъ, щыIэныгъэ гъогум ежь-ежьырэу теуцуагъ.\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 50-рэ илъэсхэм Краснодар мэкъумэщ институтым щеджагъ, дэгъоу къыухыгъ, чIыпIабэмэ ащылэжьагъ, ищытхъу амыIуагъэмэ идэй зыми зэхихыгъэп. «Пырамыбжьэр мэшъхьалъэ, шъхьадж илъэпкъ еожьы», Мурдини лIыпкъ иуцуагъэу, хьазырэу чъэпхъыгъэу шапсыгъэ шъолъырым къыгъэзэжьыгъ, ежь хы Iушъо шапсыгъэмэ яIуагъэу, «Кубань къикIыжьи, къушъхьэм къыгъэзэжьыгъ». Анахь совхоз цIэрыIоу, игъэкIотыгъэу ПсышIуапэ районым итым иинженер шъхьаIэу агъэнэфагъ, илъэс тIокIым ехъурэ а IэнатIэр зэблимыхъоу Мурдинэ лэжьагъэ.\nИIоф дэгъоу, Шъачэ къалэ ПсышIуапэ итхьэматэмэ агурыIоу, гъот иIэу, гупсэфэу рэхьатэу щыIагъ Мурдинэ иунэкъощ Мэдинэ игукъанэхэмрэ игухэкIыхэмрэ ыдэжь къакIоу къыдигощыхэу регъэжьэфэ нэс. ТIэшъу Мэдинэ лъэпкъ музеим ТIуапсэ щылажьэщтыгъэ, археологыгъ, тарихъым дэгъоу хишIыкIыщтыгъэ, анахьэу адыгэм къырыкIуагъэм. Топонимикэм зэрэдэлажьэрэм елъытыгъэу лъэсэу къушъхьэхэр зэпикIухьэщтыгъэх, ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу лъэпкъым анахь ыгъэлъапIэхэрэр, тхьэлъэIупIэ чъыгыхэр, гъэхъунэхэр, къэгъэсэй Iуашъхьэхэмрэ испыунэхэмрэ къыхигъэщыжьыщтыгъэх, ыгъэнафэщтыгъэх. Анахьэу Мэдинэ зыпылъыгъэр тхьэлъэIупIэ чъыгыжъыхэр арых. Илъэс шъитф, шъибл, миным ехъу зыныбжьыхэр, бэшIагъэу тхьэлъэIупIэ чъыгыкIэ агъэнэфагъэхэр лъэпкъым игушъхьэ лэжьыгъэ зэрэщыщхэм пае къыухъумэным ыгукIи, ыпсэкIи фаблэщтыгъ.\n— Садэжь къакIомэ, нэфышъагъом нэс тызэдэгущыIэу, мыхэмэ агъапэзэ ыгу зэгуагъэутыным зэрэнагъэсыгъэр хэслъагъощтыгъэ, — ыгу къэкIыжьыщтыгъэ Мурдинэ. — Хъулъфыгъэшхоу зыгу зыкIуачIэр нэку-нэпс хъущтыгъэ, укIочIэджэныр, Асфар, боу тхьэмыкIагъу…\nКраснодар краим, Шъачэ япащэмэ а Мэдинэ шIоIофэу зыпылъыхэр къырадзэщтыгъэп, мы чIыгум тесыгъэ шапсыгъэхэр агу къэзгъэкIыжьырэ топонимикэр, илъэс мин пчъагъэм адыгэм ыухъумагъэ испыунэхэр ашIоIофыгъэхэп, къяхъулIэщтыми ыгъэгумэкIыщтыгъэхэп. ЯщыкIэгъагъэхэпышъ ары. Мэдинэ мыр тхьэлъэIупIэ чъыгыжъышъ реестрэм хэдгъэуцон фай ыIоу тхылъ аритымэ, сыдым мыр щыщ аIоу амыштэу Iаджи къыхэкIыгъ.\nА зэкIэ Мэдинэ зэриIохэрэр бзэкуагъэх, дэгугъэх, «уиIоф зышIомыIофым уиIоф фэмыIуат» зэраIоу, сыд ышIагъэу ыIуагъэкIи иIоф къырагъэкIыщтыгъэп. Ау шъыпкъэ, зэ зыфаер къыдэхъугъагъ, ар шапсыгъэхэмкIэ текIоныгъэ иныгъ. Ар хы ШIуцIэ Iушъом Iут къалэхэр, анахьэу Шъачэ, ТIуапсэ, Геленджик зыфэпIощтымэ аныбжь илъэси 125-рэ мэхъушъ, игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт аIуи Краснодар краим ипащэмэ зырахъухьэм, апэ ащ пэуцужьыгъэр Мэдин ары. Краим ипащэмэ зэрафэтхагъэм нэмыкIэу Москва шIэныгъэлэжьымэ яинститути макъэ ригъэIугъ, мы чIыпIэмэ егъашIэм адыгэр атесыгъ, сыд фэдэу хъумэ илъэси 125-рэ ыпэ мыщ зи темысыгъэу хъун, цIыф тIысыпIэ имыIагъэу пIон плъэкIына?\nАу ащ нахь Iофыжьыгъэр а къалэмэ аныбжь къызщыригъажьэрэ мафэр ары — 1838-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм (маим)и 12. Мы мафэр ары адмиралэу Лазаревыр хы ШIуцIэ Iушъор ыштэнэу къызекIугъэр, хым тет къухьэхэмкIэ шапсыгъэ- убыхымэ къахаоу ригъэжьагъ, етIанэ десантыр къикIи, бэ цIыфэу щаукIыгъэр. Сыд фэдэу хъумэ пыйхэр къызекIугъэ мафэр къалэмэ алъапсэ хъурэ? Мыри лъэшэу Мэдинэ зыгъэгумэкIэу, чэщ чъыер Iызыхыгъэу, ичэф пызыутыгъэмэ ащыщыгъ. А чIыпIэр ары мы Iофым ТIэшъу Мурдини хэщагъэ зыхъугъэр. Къау-ожьи, Москва иакадемикмэ къатхыжьыгъ заор къазщырашIылIагъэ мафэр къалэмэ алъапсэ хъун зэримылъэкIырэр, тыдэ кIоныех, хабзэм иIоф мэхъаджэ зэкIихьажьыгъэ.\nМэдини зэо-банэм ыухыгъ, кIалэу ыгу зэгуагъэутыгъэ, адэ сыд пшIэн, тхьапш ащ фэдэу къурмэн лъэпкъ Iофым фэхъу-гъэр. Аущтэу 1987-рэ илъэсыр къэсыгъ. А уахътэм КПСС-м и Краснодар крайком иапэрэ секретарэу, СССР-м инароднэ депутатэу, Иван Полозковыр япащэу а зэгорэм къырахьыжьэгъэгъэ Iофыр къаIэтыжьыгъ. 1988-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 12-м Шъачэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъурэр хагъэунэфыкIынэу рахъухьагъ.\nИ. Полозковым тетыгъошхо иIагъ, партием и ЦК щылэжьагъэу, агурыIоу щытыгъ, арыти Москва мэфэкIым пэIухьанэу ахъщэшIу къафитIупщынэу къыгъэгугъагъэх. Театральнэ гъэуцукIэ мэфэкIым иIэнэу щытыгъ, къухьэхэр хы ШIуцIэ нэпкъым къыIухьэхэмэ, топыкIэ къеохэу, десантэу къарыкIырэр къушъхьэчIэсымэ язаохэу ары сценариер зэрэгъэпсыгъагъэр. Мыщ тыпэуцужьын фаеу хъугъэ, а уахътэр ары ТIэшъу Мурдинэрэ сэрырэ апэ тыззэрихьылIагъэр.\nТыпэуцужьыгъ сэIо шъхьай, ущ фэдиз лъэкI зиIэмэ янэкъокъун зылъэкIыщт куп тыдэ къэкIыни, шъхьэрышъхьэ зырызэу тызэрэугъоигъ. Шапсыгъэ тфыщалъэхэу Суворовым идзэ пэуцужьыгъагъэмэ ягъыбзэ «бжыхьэ хъумэ пэчъыхьадзэр къэсышъ тегъэсты, гъатхэр къэсымэ стафэр зэIатшIэ гущэу тэпсэу, мыр псэукIэ хъунэп» аIуи нэбгырэ пшIыкIутф нахьыбэ мыхъухэу минитIу хъурэ урысыдзэм пэIууцуагъэх. Тэри ащ фэдэ хьазырыгъ чIыпIэу тызэрытыгъэр.\nА лъэхъаным гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иотдел сырипэщагъ, ащ къыфатхэрэмэ яписьмэхэр апэ къысIэкIахьэщтыгъэх, ащ дакIоу тэмэтелъ къулыкъушIэмэ яIофи къэзгъэлъагъощтыгъэ. Тыгъэмыпсы щыщэу Къэбж Щэбанэ мы шапсыгъэ Iофыр къемыжьэнкIэ бэ имыIэжьэу тигъэзет къэтхагъ. «АдыгабзэкIэ къыдэкIырэ гъэзет закъом адыгэмэ яIоф къымыIэтымэ хэт къыIэтын, арышъ «Черноморскэ здравницэм» (Шъачэ игъэзет) къыригъэхьэгъэ усэр къышъуфэсэгъэхьы, джэуап тэрэз ешъутыжьы сшIоигъу е шъо шъуигъэзет мыщ шъузэреплъырэр къижъугъэхьагъэмэ дэгъугъэ…», — джары, кIо, кIалэр зыфэягъэр. Джы а усэм итыгъэр хы ШIуцIэ Iушъом ошъопщэ шIуцIэхэр къышъхьарыхьагъэхэшъ, ахэмэ апэуцужьынэу къэзэкъымэ ядозорхэр зэпэIутых, черкесымэ ящэбзащэхэр къетэкъохых, ау къэзэкъымэ яшIуагъэкIэ псым хэтакъох нахь зыми къынэсырэп, зэрэхъурэмкIэ адыгэр пыеу Шъачэ иI, зыщыуухъумэн фае. Авторыр сыхэмыукъорэмэ Л. Леплейская.\nШапсыгъэ кIалэхэу къыхэлыдыкIыгъэмэ Мурдинэ апэ зэритэу ренэу тызэфытеожьэу, тшIэщтымкIэ тызэджэнджэшыжьэу едгъэжьагъ. Тиакъыл зынэсырэм елъытыгъэу узфэтхапхъэм тыфэтхагъ, уздэкIуапхъэм тыкIуагъ, краим, хэкум япащэмэ зафэдгъэзагъ, Михаил Горбачевыми шъхьафэу тыфэтхагъ. Ащ нэбгырэ пшIыкIубл къыкIэтхэгъагъ, Шъхьэлэхъо Абу, Къуекъо Налбый, ПытIыощэ Феликс, тэ тикупи ахэтыгъ, ашIагъэмэ ащ къыкIэтхэн Iаджи хэкум исыгъ, ау тиуахътэ зэжъугъэ, интеллигенцием нахь зытедгъэкIагъ. Ау а интеллигенцием щыщхэу улIа сылIа зыIорэмэ тяуалIэмэ гугъэ IэнэкIэу тыкъыIуагъэкIыжьэуи хъугъэ, адэ сыд пшIэн, ащ фэди мэхъу. Письмэр ЕмыкIэ Нурджан Москва ыщи, ыIашъхьэкIэ Партием и ЦК иобщий отдел чIилъхьагъ, ау зи джэуап къызэрэмыкIожьыщтым темынэгуе хъуна, а мэфэкIыхэр езгъэжьагъэмэ къэлэшхом ишIэ хэмылъэу зи рахъухьагъэп ныIа.\nЗытIо-зыщэ Мурдинэ мы Iофым пае Мыекъуапэ къэкIуагъ, тэри гъэбылъыгъэкIэ тахэхьагъ. ЕтIанэ мы зэкIэ къызпыкIыгъэ партием икрайком иапэрэ секретарэу Иван Полозковым дэжь адыгэ интеллигенцием ыцIэкIэ тыкIонэу итхъухьагъ. Крайкомым тытеуагъ, тызфаер зятэIом мафэ къытфагъэнафи, тыкIуагъ. ЛэупэкIэ Нурбый, Хьэпэе Арамбый, Мэрзэкъулэ Борис, сэры аIоу тибэнэкIо кIэлакIэу Беданэкъо Рэмэзан къалэм тищагъ. Иван Полозковым тыIуагъэкIагъэп, ау ятIонэрэ секретарэу идеологием ипащэ Борис Киберевым дэжь тычIащагъ. КIо, сыда кIыхьэ-лыхьэ Iофым зедгъэшIын, сыхьатитIурэ фэдизырэ тызэдэгущыIагъ, тызэнэкъокъугъ, ау ежь ыIуагъэм тэ тытырищэшъугъэп, тэ тIуагъэри ежь пкъырыхьагъэп.\nТэ тызэрэфэе дэдэу мыхъугъэми, мэфэкIэу рахъухьагъэр хьазырэу ашIузэIэдгъэхьагъ, къухьи нэпкъым къыращэлIагъэп, десанти къикIыгъэп. Шапсыгъэ кIалэмэ быракъымэ шъхьацхэгъадэ шIуцIэхэр арыкIохэу хыIушъо гъогушхом шъхьарыт остыгъэ лъагэмэ апалъагъэх, ахэр къашIэфэ, къакIоу пахыжьыфэ макIэ шIэна, цIыфымэ а акциер алъэгъугъ. Ащ ыуж бэрэ зышIагъэм лъыхъугъэх, ау хэт зыуигъэубытын, агъэунэфыгъэп.\nМэфэкIым зызщыфагъэхьазырыми, зашIыми, нэужыми шапсыгъэхэри, тэри тыуцугъэхэп, тытхагъ, къэлэ депутатымэ тафэтхагъ, тарихъ документ пчъагъэ афэдгъэхьыгъ. Шапсыгъэ усакIоу, юристэу Къоджэ Руслъанидэрэ сэрырэ «Правдэм» тытхагъ. Iофым ишъыпкъапIэ зэкIэ Шъачэ идепутатымэ ашIэщтыгъэпти, ахэми анэдгъэсыгъ. Ащ фэдизым нэбгырэ шъитф хъурэ депутатымэ адыгэу ахэтыгъэр нэбгыритIу. Ахэри къэуцущтыгъэп, акIуачIэ рахьылIэщтыгъэ.\n— Тызэрэфаеу зэкIэ мыхъуми, тыкъэуцущтэп, цIыфымэ шъыпкъэр ашIэн фае, анахьэу урысэу къытхэсмэ, «тэ шъо шъукъикIыгъ» къытаIоу, «мыщ егъашIэм тисыгъ» зытIокIэ IупшIэ къытфашIыщтыгъэ, ау тIорэр зэхэзышIэхэрэри къахэкIхэу ригъэжьэгъагъ, — къытфиIуатэщтыгъэ Мурдинэ.\n«Ос мыжъурэ пIэлъэ гъэнэфагъэу къэмысырэ щыIэп» аIо, мэфэкIыри текIыгъ, ау мы Iофым пае джыри тыкъэуцущтыгъэп, Мурдинэтхэми чэщи, мафи яIагъэп. Адэ ащ фэдизым сыд къыкIэкIуагъ пIомэ, ащи къепIолIэн щыI.\nАщыгъум сэ кандидатскэ диссертациер Тбилиси къыщысыушыхьати, адыгэ шIэныгъэлэжьымэ яинститут ученэ секретарэу 1988-рэ илъэсым, Шъачэ имэфэкI зыщыхагъэунэфыкIыгъэ илъэс дэдэм, сагъэкIуагъэу щытыгъ (ащ тхьэмэтэ гуадзэм истатус иIагъ). Ащ тефэу Иван Полозковыр Пшызэ шъолъыр ращыжьи, Урысыем икоммунистмэ пащэ афашIыгъ. Арыти ур зыхэт партием сыхэтыжьыщтэп сIуи зизгъэнагъ. Мэкъулэ Джэбраилэ тидиректор, ар къысэушъыи, нахьыжъэу институтым чIэсхэри Iофым ыгъэгумэкIыхэу къыздэгущыIагъэх, партием иобкоми къыслъигъэхъугъэх, «инасып перэмыупкIыжь, партием хэкIыжьымэ иIэнатIэ къыгъэтIылъыжьын фае хъущт» аIуагъ. ЗэIукIэшхуи тикоммунистымэ къыстырашIыхьагъ, «адэ крайкомым ышIэрэр тэрэзыба, зыфаер ерэшI, о сыд уиIоф ащ хэлъ» къэзыIон адыги тиеджэгъэ-епщагъэмэ къахэкIыгъ.\nАу а мафэм зэрэтетыубытагъэм фэдэу Хьэпэе Арамбыйрэ сэрырэ коммунистымэ япартие тыхэкIыжьыгъ. Непэ фэдэу заявлением истхэгъагъэри сыгу къэкIыжьы: «Тятэжъымэ яхьэдашъхьэ джэгу тырязыгъэшIыхьэгъэ Иван Полозковыр зипэщэ партием сыхэтыжьынэу зэспэсыжьырэпышъ, непэ щегъэжьагъэу партием сыхэмытыжьэу шъулъытэ…». Джар ихэкIыжьыкIэу партиеми сыхэкIыжьыгъ, сиIэнатIи згъэтIылъыжьыгъэ. УмыдэIуагъэу тхьэ-матэмэ къыпфагъэгъуна, ахэр хабзэр зызэхъокIыми къытенагъэх, илъэсипшIым ехъурэ а шапсыгъэ Iофым пае IэнатIэ сырамыгъэкIуалIэу къысагъэхьыгъ. УкIалэу, адыгэмэ яIуагъэу «уашъомрэ чIыгумрэ къопс яIагъэмэ зэпрызгъэзэныех» узщыгугъыжьэу, пкIуачIэ уамыгъэушэтыныр тхъэгъошхоп, ау зы мафи сшIагъэмкIэ сыкIэгъожьыгъэп…\nШъачэ и Парламент изэхэсыгъо шапсыгъэмэ ацIэкIэ ТIэшъу Мурдинэ къыщыгущыIагъ. ЗыщищыкIагъэм ар хигъажъэзэ, гущыIэ пэпчъ къэмапэу хиIузэ, анахьэу лъэпкъ Iофым рыгущыIэ хъумэ зэришIырэм фэдэу, шIоу къагуригъэIуагъ. Непэ хы ШIуцIэ Iушъом къыIунэжьыгъэ минипшI-пшIыкIутIур арэп, мыщ Iусыгъэ шапсыгъэмэ, убыхымэ, нэтыхъуаемэ ацIэкIэ къэгущыIагъ, зэхэзыхыгъэмэ агу нэсыгъ, IэгутеошхокIэ трибунэм къехыжьыгъ.\nЗы генерал горэ дзэм къызыхэкIыжьым псэупIэкIэ хы Iушъор къыхихи, илъэс зытIукIэ парламентым идепутат хъугъэ, угенералымэ ащ фэди пфызэшIокIыщтыба, шIукIаеу адыгэмэ къапэуцужьыщтыгъэ. «Черноморскэ здравницэми» урысымэ щынагъо ашъхьарыт, ар черкесмэ къапкъырэкIы ыIозэ къыщитхыгъагъ. Сессием ар джы къыщытэджи, «адыгэмэ тшIагъэмкIэ (мэфэкIыр зэрэхагъэунэфыкIыгъэр ары) къытфагъэгъунэу тялъэIу, мыщ фэдэу щыт Iоу тшIагъэмэ аущтэу тыпсэуныеп» къариIуагъ. Ар екъуба, тыгъуасэ къыопыищтыгъэм непэ зыдебгъэшIэжьымэ, кIэбгъэгъожьымэ.\nТэ, шапсыгъэмэ гъэшIэгъонышхо афэтымышIагъэми, сыд фэдэ IофыкIи тыгурэ тыпсэрэкIэ тярягъусагъ. МыщкIэ Iофышхо зыгъэцэкIагъэр ТIэшъу Мурдин ары. Непэ къызынэсыгъэми лъэпкъ Iофтхьабзэхэм ар чанэу ахэлажьэ, ыкIуачIэ къыхьырэр ешIэ. Шапсыгъэ Хасэм зэритхьэмэтэ гъэшIуагъэм елъытыгъэу лъэпкъ зэхахьэхэм, зэIукIэгъухэм бэрэ рагъэблагъэ, игущыIи уасэ фашIы.\nТэ, зэшъэогъуитIумкIэ, бэрэ тызэкIэлъырысэу мэхъу. Тхьэм ишыкур, джыри тызэлъэкIо, тызэлъэплъэ, тынаIэ зэтет. Ежь сэщ нахьи шIукIаеу зэрэнахьыжъызи, бэрэ сапэ къешъы, къыпкIэупчIэн, уикъэбар зыщигъэгъозэн, ищыкIагъэмэ дахэу ушъый къыпфишIын, джащ фэд мы сишъэогъу нахьыжъ. Мыекъуапэ къызщыдахьэрэм мыгуIэрэ дэдэмэ «о мыщ удэсэу сэ сыдыкIэ хьакIэщ сищыкIагъ» еIошъ, ихьакIэгъу уахътэ садэжь, сиунэ щегъакIо.\nХьакIэгъу мэфищыр Мурдинэ садэжь зыщиухыкIэ, ыгъэныбджэгъоу, ыгъэблагъэу къалэм дэсыр макIэпышъ, «зэIэпахызэ» ахьакIэ, дэгущыIэх, дыщысых, упчIэжьэгъу ашIы. ЕтIанэ Мурдинэ бэ зышIэу, бэ зылъэгъугъэу, ылъэгъурэмрэ зэхихырэмрэ ицIыкIугъом щегъэжьагъэу ыгу риубытэу щытышъ, лIы губзыгъэм зыгорэхэр къыпытхын аIошъ, тишIэныгъэлэжьымэ зэтырахы.\nМафэ горэм Мурдинэ тыригъэблэгъагъ, тIоу зэтетэу унэ дэгъу иIэти, унэ зырызымэ тарыгупсэфыхьагъ. Пчэдыжьым жьэу ежь къэтэджи, мэлыр зэIихыгъэ, щэджэгъуашхэм ехъулIэу къэсыупщэрыхьащтышъ, шъукъекIолIэжь ыIуи хым техыгъ. Мафэрэ хым тыIусымэ, пчыхьэрэ лъэпкъ Iофымэ тарыгущыIэзэ чэщ кIасэ нэс тыщысыщтыгъэ. АдыгеимкIэ депутатымэ азыныкъо адыгэу, адрэхэр нэмыкI лъэпкъыхэу ягъэштэгъэныр, быракъыр, декларациер зыфэпIощтымэ кIэщакIо Хасэр хъун фэягъэ, ахэр тиIофыгъэх, ащи тытегущыIэщтыгъэ. Шапсыгъэмэ, Iо хэмылъэу, зы анахьэу зыфэбанэщтыгъэхэр — ар Шапсыгъэ районыр ягъэштэжьыгъэныр ары. МакIа лъэпкъ Iофым фэщагъэхэр зэхахьэхэмэ зэрыгущыIэщтхэр, етIани шапсыгъэ санэ тегъэпсыхьагъэр Iанэм тетымэ бзэри нахь къетIупщыба, джаущтэу хьакIэгъу мэфищыр къэдгъакIуи тыкъэкIожьыгъ.\nТыкъызыкIожьыгъэр мэфэ зытIу хъугъэу зэхэсхыжьыгъэ — Мурдинэ икIэлэ нахьыжъ илъэс щэкIым тIэкIу ехъугъэ къодыеу сабыиплI къыкIэни, игъонэмысы хъугъэ. Тэ ыдэжь тызэкIом джыри мэфэ тIокIитIур къэсыгъагъэп. АI-анасын, сIуагъэ, мыхъун къытэхъулIагъ, ежь унагъом къызхигъэщыгъэп, зи къямыхъулIагъэм фэдэу хьакIэхэм къапэгъокIыгъэх. ЕтIанэ слъэгъугъэ Мурдинэ ягуащэ шъхьатехъо зэрэтехъогъагъэр, плъызэу къызэрэхэкIыщтыгъэр. Сыд фэдиз лIыгъэ пхэлъын фае уилъфыгъэ бгъэтIылъыжьыгъэу ар хьакIэмэ ямыгъэшIэныр…\nЗэрэзэхэсхэу тесыдзи, ыдэжь джыри сыкIуагъ, дахэу къыспэгъокIыгъэх, сагъэшIуагъ.\n— Мурдин, сшынахьыжъ дах, адэ мыщ фэдэ мэхъуа, сыда тэмыгъэшIагъа мыщ фэдиз хьэзаб ппэкIэкIыгъэмэ, — сыгу узэу есэIо, — уикъин пае апэ къэсын фаемэ тащыщыгъ, тэ тымышIэу мэфищырэ шъудгъэулэугъ…\n— Асфар, ар умыIо, хьакIэр хьакIэ, ащ иIоф ыпэ рагъэшъы. Тичылэ лIыжъ горэм икIалэ ыгъэтIылъыжьыгъагъ, игукъанэ къызхигъэщыщтыгъэп. Зэ ыдэжь сыIухьагъэу хъулъфыгъэ гъы макъэ къысэIугъ. Iэгур зэгъокIыгъ. Зыфэсхьын сымышIэу сыкъызэкIэкIожьи, тIэкIу тезгъашIи етIани сыIухьагъ. Джы щагум чъыг чIэгъым чIэсыгъ. ТIэкIурэ тыгущыIэу тыщысыгъ, икъин псынкIэ къыфэхъунэу сыфэлъэIуагъ. «О лIыгъэшхо пхэлъ, — сIуагъэ, — Тхьэм ащ фэдэ къытферэмыхь, мыщ ыуж цIыфэу укъэнэжьыныр къины дэд…». ТIэкIу щыси, етIанэ сынэ къыкIаплъи къысиIуагъ:\n«О гукъао уиIэмэ ар чылэ Iофэп, цIыфымэ къямыхъулIэрэ къытэхъулIагъэп. Угу жьы дэбгъэкIы пшIоигъомэ унэ зэгъокI щыI, мэз Iапчъи щыI…». Ащ къысиIогъагъэр бэрэ сыгу къэкIыжьы…\nТхьэм къызэритырэм къыретыпэ, Мурдини сэнэхьатыбэ хэлъ, матхэ, «Адыгэ макъэм» илъэс заулэрэ шапсыгъэмэ ацIэкIэ ясобкоррыгъ, хэгъэгум ижурналистымэ я Союз хэт, тхылъитIу шъхьафэу къыдигъэкIыгъ, джыри икъэлэмыпэ уцэкугъэп. ЕтIанэ шыкIэпщынэо Iаз, къызэригъаIохэри ежь ыIашъхьэкIэ ышIыгъэхэр ары. «Тэ щызэбгъэшIагъ?» сIуи сеупчIыгъэти, IущхыпцIыкIи джэуап къытыжьыгъ: «шъэожъые Iэтахъоу зэо ужым чылэм тыдэсэу, пшъашъэм адэжь тырекIокIэу, адэ чылэм укъыдэхъухьагъэмэ чылэм щашIэрэр пшIэн, сэри сшIыгъэу шыкIэпщынэ цIыкIу гори сIыгъэу цыргъ-щыргъ къезгъаIо хъумэ, къысщытхъухэзэ сшIошъ агъэхъуи сыкъэуцужьышъугъэп…».\nАщ дакIоу адыгэ цукужъым, кум яшIын, Iэмэ-псымэмэ ягъэхьазырын, адыгэ унэм, чэум ижъыкIэ зэрашIыщтыгъэм фэдэу ягъэпсын, ащ фэдэу бэ ыIэ джыри къыхьырэр. ЛэжьэкIошху, непэ къызынэсыгъэм ШIоикъо тхышъхьэм дэжъые гектаритIу щелэжьы. Ар улэжьыным пае мыжъоу къыхихыгъэр ингушымэ мыжъом хэшIыкIыгъэ башнехэр зэрашIырэм фэдэу хапIэм итых. Зэ натрыфырэ джэнчырэ ышIэ пэтэу Москва къикIыгъэ профессор горэ къылъэхъути, къыфащагъ. ХьакIэм ылъэгъугъэр ымыгъэшIэгъон ылъэкIыгъэп — мыжъоу хатэм хэлъым пае шъонацэр хэгъэкIи шъонапэр ерагъэу мыжъомэ апхырэкIы.\n— Арэп, Мурдин, — къеупчIыгъ, — сыда мы мыжъомэ уязаоу уахэт, хэт мыжъом лэжьыгъэ къытекIэу ылъэгъугъ?\n— Бжыхьапэм къакIо, — риIуагъ IущхыпцIыкIи.\nПрофессорыр къэкIуагъэти ылъэгъурэр ыгъэшIэгъон икъугъ — натрыфымэ уапыгъуалъхьэмэ уаIыгъынэу, натрыфышъхьэхэр Iэлджанэм фэдизыхэу, джэнчэу акIэпхъагъэр цIыутэхэу Iэхъомбэшхо къэуфапIэм фэдизых.\n— Ар умыгъэшIагъо, — ыIуагъ Мурдинэ, — тэ, шапсыгъэхэмкIэ, тичIыгу тэшIэ, ежьи тешIэ. Сыдэу хъумэ мыжъо хатэм лэжьыгъэ къыщыкIырэ пIомэ осIон — мыжъоу чIым телъым нэмыкIэу джыри чIышъхьашъом блэгъабзэу ахэр чIэлъых, ахэр мафэм тыгъэм къегъэплъых, чэщырэ мэпкIантIэх, ощх къемыщхыми шынэгъакIэ хатэр щыкIэрэп, ары мыр зыкIэбэгъуагъэр. ЕтIани зы хэлъ — шапсыгъэ унагъомэ натрыф агъэтIысхьаным ыпэ чылапхъэр зэкIэ жэ кIоцIым дагъэлъыти, етIанэ чIым рагъэкIущтыгъ…\nГектаритIу хъурэ хьасэм натрыф бэгъуагъэ къикIыгъ, ахэр тыдэ ыхьыгъэхэу шъушIошIырэ? ИконычIэ ритэкъуагъэп, машинэшхо ыубыти Адлер нигъэсыгъ, Абхъаз гъунапкъэм нэси, абхъаз кIалэхэу мандаринэ тIэкIу къизыщагъэхэмэ аритыгъ. Заор кIощтыгъэ, гъаблэм ыгъалIэрэ цIыфымэ хьалэл шхын афэхъун ыIуагъ. ЗэрялъэIугъэ къодыер хьалэлэу нэмыкIыхэми адэгощэныхэу ары. КIалэхэр нэку-нэпсы хъухи, мандарин дзыоу аIыгъыр къырати гушIохэзэ IукIыжьыгъэх. Ащ фэдэу абхъазымэ ишIуагъэу аригъэкIыгъэр бэ.\nАбхъаз лъэпкъымкIэ гъэхъагъэу иIэм фэшI республикэм итын анахь лъапIэр Владислав Ардзинбэ ежь ыIэшъхьитIукIэ Мурдинэ къыритыгъ. Ежьхэр дэгъоу зэрэшIэщтыгъэх, бэрэ зэхахьэщтыгъэх, анахьэу зэрэгъэблагъэщтыгъэхэр Владислав ышнахьыжъ Сергейрэ Мурдинэрэ. Сергей шапсыгъэ шъолъырым къихьагъэу ишъэогъу нахьыжъ дэжь къыдэмыхьэу кIожьырэп.\nТхьэ зэтагъэр джащ фэдэу цIыфымэ ахэзагъэ, шIу алъэгъу. ШIу зышIэу шIу IукIэжьырэр ащ фэдэу бэп, шIу зышIэу пый къызфэхъужьыхэри щыIэх, ау Мурдинэ фэдэр уимыкIэсэн плъэкIыщтэп, ежь цIыфхэр икIасэшъ.\nТIэшъу Мурдинэ фэдэлIым гъэзет нэкIубгъокIэ идахэ къипIотыкIын плъэкIыщтэп, къэстхыгъэм зы тIэкIукIэ шъущызгъэгъозагъэмэ сигуапэ.\nПредыдущая ИшIушIагъэ ащыгъупшэрэп\nСледущая Вакцинэм лъэхъух


Лучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное\nПоиск работы для молодежи в Адыгейске\nЛучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное.\nБесплатные объявления Работа для молодежи в Адыгейске от частных лиц как на avito или из рук в руки недорого на.\nНа BuyReklama.ru опубликована одна из крупнейших баз вакансий для молодежи в Адыгейске\nПоиск работы для молодежи в в Адыгейске заканчивается только успехом. Фактически все соискатели получают уникальную возможность:


Тхыгъэхэр | Адыгабзэ ыкIи Литературэ Хасэ\nГъэтхапэм и 14-р адыгэ тхыбзэмрэ адыгэ ӏeлфыбэ-мрэ я Мафэу хэтэгъэунэфыкӏы. Сыд мы Мафэр къызхэкӏыгъэр? 1853-рэ илъэсым гъэтхапэм (март) и 14-м апэрэ адыгэ ӏeлфыбэ-р къыдэкӏыгъ. Ар зэхэзгъэуцуагъэр, къыхязгъэутыгъэр ыкӏи ащкӏэ езгъэджэжьыгъэхэр Бэрсэй Умар. Бэрсэу Умар апэрэ шӏэныгъэлэжь гъэсагъэу адыгэмэ яӏагъэмэ ащыщ.\nnemerko Monday March 14th, 2022 Monday March 14th, 2022 Мэфэ Хэхыгъ Read more\nДунаем ныдэлъфыбзэу тетыр 6700-рэу къалъытэ. Ахэмэ ащыщхэр игъорыгъоу текӏодыкӏых дунаим, анахьэуи лъэпкъ макӏэмэ абзэхэр. Гущыӏэм пае, убыхыбзэр 1992-рэ илъэсым щегъэжьагъэу щымыӏэжьэу алъытэ, аужрэу а бзэм рыгущыӏэщтыгъэр Тыркуем щыпсэущтыгъэ убыхэу Тевфик Есенчи ары. Нэмыкӏыбзэхэри а чэзыум хэтых. Джащ фэдэу ныдэлъфыбзэхэу щыӏэхэр\nnemerko Monday February 21st, 2022 Monday February 21st, 2022 Къэбар Read more\nMemduh Ceylan Monday February 21st, 2022 Monday February 21st, 2022 Къэбар Read more\nnemerko Sunday July 4th, 2021 Tuesday October 5th, 2021 Тхылъ Read more\nДунаем ныдэлъфыбзэу тетыр 6700-рэу къалъытэ. Ау ахэр нахь макӏэ мэхъух. Ныдэлъфыбзэхэр мэкӏодых. Зэрэдунаеу ныдэлъфыбзэмэ якъэухъумэн непэ ыгъэгумэкӏыхэ хъугъэ. Ары ЮНЕСКО-м ӏ999-рэ илъэсым мы унашъохэр кӏиштагъэхэр: Чӏыгу хъураем игеографие зэфэдэу зэкӏэ къыубытэу бзэ фитныгъэхэр къэгъэгъунэгъэныр; Зэфэдэ шъхьакӏафэ бзэ пэпчъ рахыныр; Ныдэлъфыбзэ\nnemerko Saturday February 20th, 2021 Saturday February 20th, 2021 Мэфэ Хэхыгъ Read more


дэхъугъ - это... Что такое дэхъугъ?\n1. стал, -а, -о вместе с ним\nАщ игъусэзэ лIы дэхъугъ\n2. сварился, -лась, -лось вместе с ним\nЛым джэнчыр дэхъугъ\n3. пасся, -лась, -лось вместе с ним\nШкIэр чэмым дэхъугъ\nСмотреть что такое "дэхъугъ" в других словарях:\nдыхэгъозагъ — (дыхэгъуазэ) лъым., дэшI. ознакомился, освоился, начал разбираться, приучился вместе с ним Десагъ, фэнэIуасэ дэхъугъ Ар иныбджэгъу еджэным дыхэгъозагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэбзэхыгъ — (дэбзэхы) лъым., дэшI. исчез, ла, ло вместе с ним А сыхьатым тумы дэхъугъ, дэкIодыгъ Тхылъым ахъщэри дэбзэхыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэжъуагъ — I (дэжъо) лъым., дэшI. пахал, а, о вместе с ним Игъусэу жъонымкIэ дэIэпыIагъ Трактористэм дэжъуагъ II (дэжъо) лъым., дэшI. сварился, лась, лось вместе с Жъорэм дэхъугъ Джэнчыр лым дэжъуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэжъыгъ — (дэжъы) лъым., дэшI. состарился, лась, лось вместе с ним Жъы дэхъугъ Шъузыр дэжъыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэтхъугъ — I (дэтхъу) лъым. поседел, а, о вместе с ним Ышъхьац фыжьы дэхъугъ, дэжъыгъ Шъузыр лIым дэтхъугъ ЖакIэр шъхьацым дэтхъугъ II бл. уахъ. иприч. прорытый, ая, ое Дэутыгъэр Хьалгъуанэу дэтхъугъэм псыр дэчъы … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nдэIэсагъ — (дэIасэ) лъым., дэшI. затих, ла, ло, утих, ла, ло вместе с ним Самбыры дэхъугъ Игъусэ зэIасэм ежьри дэIэсагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъыдэхъугъ — (къыдэхъу) лъым., дэшI. 1. родился, лась, лось (вместе с ним) Къыдалъфыгъ Ар ащ къыдэхъугъ 2. поспел, а, о (вместе с ним) Игъо дэхъугъ Черешнэм чэрэзри къыдэхъугъ 3. осуществился, лась, лось ФызэшIокIыгъ Ащ Iофэу зыпылъыр къыдэхъугъ Ащ иморад… … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nСирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэ Шъхьэлэхъо Аскэр\nСирием щыщ тилъэпкъэгъухэм Адыгеим къэкощыжьхэу заублэгъагъэр 2012-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ къыщегъэжьагъэу ары. Анахьэу жъугъэу къызыкощыжьыгъэхэр 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм яятIонэрэ кIэлъэныкъу.\nСирием IашэкIэ щызэпэуцужьхэу зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу ащ щыщ адыгэ мин 1,1-м ехъумэ Адыгеим - ятарихъ чIыгужъ - къагъэзэжьыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 603-мэ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, нэбгырэ 421-мэ «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр, нэбгырэ 22-мэ Урысые Федерацием игражданствэ, нэбгырэ 63-мэ пIалъэ горэкIэ шъхьэегъэзыпIэ аратыгъ. 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу ащ фэдэ пчъагъэхэр къэзытыгъэр Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутам ары. Ащ нэмыкIэу, Адыгеим иапшъэрэ еджэпIитIумэ Сирием щыщ адыгэ кIэлэ 82-рэ ащеджэ. Тилъэпкъэгъухэм ыпкIэ хэмылъэу медицинэ уплъэкIунхэр арагъэкIух, пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэмкIэ Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным пае документэу арахьылIэн фаехэмкIэ ящыкIэгъэ справкэхэр ыпкIэ хэмылъэу къараты.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан ипресс-конференциеу бэмышIэу щыIагъэм журналистхэр къыщыкIэупчIагъэх тилъэпкъэгъухэр республикэм зэрэригъэблэгъэжьыгъэхэм, тарихъ чIыгужъым щыIакIэу илъым есэнхэмкIэ амалхэр зэрэзэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу.\n- Сирием къикIыжьырэ тилъэпкъэгъухэр щыIакIэм хэгъэгъозэгъэнхэкIэ IэпыIэгъу афэхъущт республикэ комиссие Адыгеим щызэхащагъэу Iоф ешIэ. ПIалъэ горэкIэ ахэр регистрацие шIыгъэнхэм, уахътэ горэкIэ республикэм щыпсэунхэу Iизын ятыгъэным, урысыбзэ, Урысыем, Адыгеим ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихъ, якультурэ, хэбзэгъэуцугъэхэм алъапсэхэр ягъэшIэгъэнхэм, ятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэм якIалэхэр еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ягъэштэгъэнхэм, IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIэу щыIэхэмкIэ къэбархэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм, IофшIэным икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ хабзэр адеIэу фежьагъ, - хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. - Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ящыIакIэ тIэкIу-тIэкIузэ зэтеуцо, ахэм ащыщхэм унэхэр зэрагъэгъотыгъэх, IофшIапIэхэм аIухьагъэх.\nАтэжъ чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм бэджэндэу аштэщт унэм икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу къафэхъух Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэр», чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Унэр, Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу языгъэгъотырэр. Анахьэу фэныкъо унагъохэм Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм» пIалъэ горэкIэ псэупIэ ащаратыгъ. Къуаджэхэм адэт унэхэр ыпкIэ хэмылъэу бэджэндэу аратых.\nАнахьэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр республикэм къэкощыжьыгъакIэхэр ары. ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм ахэр пIалъэ горэкIэ щыдатхэх Урысые Федерацием пIалъэ горэкIэ щыпсэунхэу Iизын къаратыным ыкIи шъхьэегъэзыпIэ щагъотыным пае.\nНепэ ехъулIэу хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ нэбгырэ 412-м ехъу (Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ 353-р) Гупчэм щыдатхагъ хабзэмкIэ статусэу Урысые Федерацием щыряIэщтым иIофыгъохэм язэшIохын пае нэмыкI юридическэ адрес зэрагъэгъотынэу амал зэрямыIэм къыхэкIэу. ПIалъэ горэкIэ ахэр республикэм щыпсэунхэу Iизын къаратыным тегъэпсыхьэгъэ документхэм язэхэгъэуцонкIэ Гупчэм иIофышIэхэр ахэм IэпыIэгъу къафэхъух.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр ащ фэгъэхьыгъэу къыIуатэзэ, мы лъэныкъомкIэ общественнэ организациехэм мэхьанэу яIэр хигъэунэфыкIыгъ.\n- Адыгэ Республикэм иобщественнэ Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм 2012 - 2013-рэ илъэсхэм Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ унагъохэм азыныкъо нахьыбэмэ мэзищым телъытагъэу зыщыпсэухэрэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, ащкIэ цIыфхэм агу пыкIыгъэ ахъщэр къызыфигъэфедагъ. Анахьэу фэныкъо унэгъо 21-мэ етIани мэзихкIэ зыщыпсэущтхэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, - къыIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет къызэритыгъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм азыныкъо нахьыбэр Мыекъуапэ щэпсэух, адрэхэр республикэм имуниципальнэ образование зэфэшъхьафхэм (нахьыбэу Тэхъутэмыкъое районым) ащэпсэух. Урысые хэбзэгъэуцугъэм тетэу Тэхъутэмыкъое районымрэ Мыекъопэ районымкIэ къуаджэу Мэфэхьаблэрэ унэ зыщашIыщт чIыгу Iахьхэр ахэм къащыфыхагъэкIых.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм унэе унэ щашIыным пае чIыгу Iахь 37-рэ къуаджэу Мэфэхьаблэ къащыфыхагъэкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районымкIэ Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм хэхьэрэ икъоджиплIымэ Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъуи 130-м ехъу ащэпсэу. Хабзэм ичIыпIэ къулыкъухэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, чIыпIэ предпринимательхэр, общественностыр къадеIэзэ чIыгу Iахьхэу къафыхагъэкIыгъэхэм ищыкIэгъэ инфраструктурэр ащагъэпсыгъ, общественностым, мылъку зиIэхэм ягупыкI IэпыIэгъукIэ, ежь тилъэпкъэгъухэм ямылъкукIэ унэ 14 агъэпсыгъ. Унихэу ашIыщтым алъапсэ агъэчъыгъах. Ащ нэмыкIэу унэгъуищмэ ежь-ежьырэу унэхэр къащэфыгъэх, зы унагъом ялъэкъоцIэгъухэм унэ къыфащэфыгъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр джащ фэдэу Инэм къоджэ псэупIэм, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ районхэм якъуаджэхэм ащэпсэух. Адыгэ Республикэм и Комитетэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм адэлажьэрэм унэ нэкIэу щыIэ пчъагъэр зэригъэшIагъ, Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ыпкIэ хэмылъэу ахэр аратыным бысымхэр фэхьазырых.\nТилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэн зэрэфаер къыдалъытэзэ, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэным тегъэпсыхьэгъэ курсхэр Мыекъуапэ къыщызэIуихыгъэх. Джыдэдэми ахэм Iоф ашIэ. Курсхэм мылъкоу апэIухьэрэр республикэ бюджетым къыхэкIы. Джащ фэдэу урысыбзэм изэгъэшIэнкIэ курсхэр Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэси щызэхащэгъагъэх. 2013-рэ илъэсым Министерствэм Адыгеимрэ Урысыемрэ ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихърэ якультурэрэ язэгъэшIэнкIэ курс заули зэхищэгъагъ.\n- Гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ республикэ программэу «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэу адытиIэр гъэпытэгъэныр» зыфиIоу 2012 - 2016-рэ илъэсхэм ателъытагъэм диштэу Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет адыгабзэр дунэе проектэу «Bооk2» зыфиIорэм хигъэхьагъ ыпэкIэ зыщыпсэущтыгъэхэ хэгъэгум щагъэфедэщтыгъэ бзэмкIэ яныдэлъфыбзэ Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэрагъэшIэным пае. Джащ фэдэу урысыбзэр зызэрагъэшIэ нэуж тилъэпкъэгъухэм ясэнэхьаткIэ Урысыем Iоф щашIэн алъэкIыным пае IэкIыб къэралыгъохэм къащаратыгъэ дипломхэр Урысыем къыщыдалъытэн зэралъэкIыщт шIыкIэр бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ зэрадзэкIыжьыгъ, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\n2002-рэ илъэсым бэдзэогъум и 25-м аштэгъэ Федеральнэ законэу N 115-р зытетэу «IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм Урысые Федерацием правовой положениеу щыряIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм фашIыгъэ зэхъокIыныгъэхэм 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ яIэ хъугъэ. Ахэм къащыдэлъытагъ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным, Iоф ашIэнэу Iизын е патент къаратыным пае IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм урысыбзэр, Урысыем изаконхэмрэ итарихърэ зэрашIэрэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэ тхылъхэр аIэкIэлъын зэрэфаер.\nАщ фэдэ тхылъхэм ахэхьэх сертификатхэу, гъэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу, аттестатхэу 1991-рэ илъэсым ыпэкIэ СССР-м хахьэщтыгъэ къэралыгъохэм къащаратыгъэхэр. Джащ фэдэу гъэсэныгъэу, IэпэIэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэу Урысыем къэралыгъо кIэух аттестациер гъэхъагъэ хэлъэу щызыкIугъэхэм къаратыгъэхэри аштэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм непэ сертификат къащаIахын алъэкIыщт. ШэпхъакIэхэм атетэу мыщ щылэ мазэм и 30-м апэрэу уплъэкIунхэр щызэхащагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгэ къэралыгъо университетым IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм яуплъэкIункIэ Гупчэу лъэпкъхэм язэкъошныгъэ и Урысые университет (къ. Москва) щызэхэщагъэм зэзэгъыныгъэ зэрэдишIыгъэр ыкIи а зэзэгъыныгъэм тетэу уплъэкIунхэр зэрэзэхащэрэр.\nУрысыбзэ зымышIэхэрэм е дэеу ар зышIэхэрэм апае Адыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм IэкIыб къэралхэм яцIыфхэм урысыбзэр зыщызэрагъэшIэн алъэкIыщт курсхэр къыщызэIуахыгъэх.\n- Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитетрэ Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутамэрэ зэдызэхащэгъэ Iэнэ хъураем кощын Iофхэм яхьылIэгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм ыкIи 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ зиIэ хъугъэхэм щатегущыIагъэх. Iэнэ хъураем республикэ общественнэ организациехэр, лъэпкъ-культурэ объединениехэу республикэм щызэхэщагъэхэм ыкIи тилъэпкъэгъухэмрэ къихьагъэхэмрэ Iоф адэзышIэхэрэм япащэхэр къырагъэблэгъэгъагъэх, - къыщаIуагъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм шIушIэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм игугъу къэшIыгъэн фае. ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ общественнэ Фондэу 1997-рэ илъэсым республикэм щызэхащагъэм 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм мылъкум икъэугъоинкIэ Iофышхо зэшIуихыгъ. 2012 - 2013-рэ илъэс еджэгъухэм сомэ 3000 хъурэ стипендиехэу Фондым къыхэкIыхэрэр Сирием щыщ студент 62-мэ мазэ къэс аратыщтыгъ. Джащ фэдэу унэгъо 77-мэ мылъкукIэ адеIагъэх. ЗэтыгъокIэ Фондым сомэ 3000 зырыз кIэлэеджакIохэм аритыгъ. Спонсорхэм яахъщэкIэ Сирием къикIыгъэ нэбгырэ 11-р Адыгэ къэралыгъо университетым иподготовительнэ курсхэм ащырагъэджагъэх, нэужым еджэнхэу федеральнэ квотэ ахэм къыдахын алъэкIыгъ.\nМылъкум икъэугъоинкIэ непэ Фондым СМС-IэпыIэгъур къызфегъэфедэ. ТапэкIэ Фондым IэкIыб къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэм яобщественнэ организациехэм мылъку зэраугъоирэмкIэ макъэ аригъэIугъагъ. Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм ахъщэу къагъэхьыгъэр доллари 100 зырызэу Сирием къикIыгъэхэу тиреспубликэ щеджэрэ студентхэм атырагощэгъагъ. Тыркуем щыщ сатыушIэ заулэмэ сомэ мин зырыз студент 41-мэ аратыгъ. Тыркуем ис адыгэ унэгъо заулэмэ сомэ мин 90-рэ фэдиз Сирием къикIыжьыгъэ унагъохэм къафарагъэхьыгъ.\nАдыгэ Республикэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэм ямылъкоу сомэ 1530355-рэ хъурэр 2013-рэ илъэсым анахьэу фэныкъогъэ унэгъо 26-мэ афызэхадзагъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм мылъку афэугъоигъэным къыхэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм идепутатхэр, Краснодар краимкIэ Успенскэ районым хэхьэрэ къоджищмэ адэсхэр, ХышIуцIэ Iушъом щыпсэурэ адыгэхэр, Адыгэ Республикэм иобщественнэ организациеу «Адыгэ Хасэр», Тэхъутэмыкъое районым, Адыгеим инэмыкI псэупIэхэм я Адыгэ Хасэхэр, республикэ общественнэ организациеу «ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэр хэзыгъэгъозэжьырэ Унэр», Адыгэ Республикэм мамырныгъэмкIэ и Лигэ, Адыгэ Республикэм щыпсэурэ къэндзалхэм яобщественнэ организациеу «Дуслык» зыфиIорэр.\nАдыгеим лэжьыгъэ ыкIи нэмыкI гъомылапхъэхэр къыщызыхьыжьыхэрэм Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм ренэу яшIушIэ IэпыIэгъу алъагъэIэсы. ГущыIэм пае, 2014-рэ илъэсым комиссием иунашъокIэ шIушIэ IэпыIэгъум ахэр хэлэжьагъэх. Лэжьыгъэрэ нэмыкI гъомылапхъэрэ къэзыхьыжьыхэрэм Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм хьаджыгъэ тонни 4-рэ тыгъэгъэзэ дэгъэ тонни 2,5-рэ IэкIагъэхьагъэх. Джащ фэдэу IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэмрэ ащ къыфэIорышIэрэ учреждениехэмрэ гъомылапхъэхэр ыкIи унэгъо кIоцIым анахьэу щящыкIэгъэ пкъыгъохэр Фондым IэкIигъэхьагъэх. Мылъкоу ахэм къаугъоигъэмкIэ унэгъуи 136-мэ, Сирием къикIыгъэхэу республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ачIэсхэм адеIагъэх.\n2015-рэ ИлъэсыкIэр къызихьащтым ехъулIэу анахьэу фэныкъорэ унэгъо 21-мэ шIушIэ IэпыIэгъу аратыгъ. Адыгеим хабзэ щыхъугъ тилъэпкъэгъухэу зичIыгужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм якIэлэцIыкIухэр ИлъэсыкIэм тегъэпсыхьэгъэ республикэ шIушIэ Iофтхьабзэхэм къарагъэблэгъэнхэр, зыныбжь илъэс 14-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIу пстэуми илъэсыкIэ шIухьафтынхэр аратынхэр, тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIухэу Урысыем къыщыхъугъэхэм шIухьафтынхэр афашIынхэр.\n2014-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIу 86-р республикэм иеджапIэхэм ачIэхьагъ. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ муниципальнэ хабзэм икъулыкъухэмрэ еджапIэхэм ахэт тхылъеджапIэмэ яфондхэмрэ спонсорхэм ямылъкурэ къызыфагъэфедэзэ, апшъэрэ классхэм арысхэм зэрырагъэджэщтхэ тхылъхэр аIэкIагъэхьагъэх. Илъэси 3 - 7 зыныбжь сабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм аштагъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм IофшIапIэ къафэгъотыгъэнымкIэ Гупчэм IофшIэнымкIэ рынкэм IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэу щыщыIэхэм яхьылIэгъэ къэбархэр ягъэшIэгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэIукIэгъуищ адыриIагъ. Джыдэдэм нэбгырэ 200-м ехъу псэолъэшIыпIэхэм, производствэхэм, фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ лъэныкъом, сатыум, общественнэ гъэшхэным, медицинэм ащэлажьэ, культурэм фэгъэзагъэу Iоф ашIэ. Унэгъо заулэмэ унэгъо хъызмэтыр зэрахьэ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм яIахьылхэм якъэгъотын Адыгэ Республикэм и Комитет Iоф дешIэ. Сирием къикIыжьыгъэхэм адыгэ лъэкъуацIэу ахьыхэрэр агъэнэфагъэх ыкIи ахэр къэбар жъугъэм иамалхэмрэ Интернет-сайтхэмрэ къарагъэхьагъэх. Республикэм ис унэгъо заулэ ялъэкъоцIэгъухэм адеIэхэу рагъэжьагъ (унэм ишIынкIэ гъомылапхъэкIэ адеIэх, ыпкIэ хэмылъэу зыщыпсэущтхэ унэр араты, унагъом къихъухьэрэ хъярхэм къарагъэблагъэх).\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет тилъэпкъэгъухэр щырагъэблагъэх. 2014-рэ илъэсым тилъэпкъэгъу нэбгыри 176-мэ Комитетым итхьаматэрэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ отделым ипащэрэ зафагъэзагъ. Ахэм япроцент 90-м ехъур Сирийскэ Араб Республикэм къикIыжьыгъэх. Тхылъ пстэуми ахэплъагъэх. Тхылъхэм япроцент 80-м ехъумкIэ лъэIоу яIагъэхэр афагъэцэкIагъэх, тхылъищ щагъэзыягъ, адрэхэм язэхэфын ыуж итых.\n- Сирием щыщхэу ренэу е уахътэ горэкIэ Мыекъуапэ, Адыгеим икъуаджэхэм ащыпсэунхэу къэкIуагъэхэм мигрант фэдэхэу зэрямыплъыхэрэр къэIогъэн фае. Комитетым изаказкIэ социальнэ ушэтынхэу зэхащэгъагъэхэм ар нафэ къашIыгъ. IофшIэнымкIэ рынкэм ахэм гумэкIыгъо гори къыралъхьэрэп, сыда пIомэ аIухьанхэу зыфэмыехэ IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэр ары ахэм аубытыхэрэр. Ахэм ащыщыбэмэ яIоф къызэIуахы, унэе IэпыIэгъу хъызмэтыр зэрахьэ, лъэпкъ IэрышIхэр ашIыхэ ашIоигъу, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nЗэсэгъэхэ щыIакIэр къэзыбгынэгъэ, мылъкуи, IофшIапIи зышIокIодыгъэ тилъэпкъэгъухэм ятарихъ чIыгужъ къагъэзэжьыгъэу зэрэщыпсэухэрэм агу къеIэты.


Джэуапхэр шъхьэихыгъэу Джэуапхэр шъхьэихыгъэу » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » Джэуапхэр шъхьэихыгъэу Джэуапхэр шъхьэихыгъэу\nДжэуапхэр шъхьэихыгъэу Джэуапхэр шъхьэихыгъэу\n19:31, 14 февраль 2019\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, республикэм щыпсэурэ цIыфхэу упчIэ зиIэхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат занкIэу зыфагъэзэн амал яIагъ. Тигъэзет къызэрэхиутыгъэу, республикэм щыпсэурэ цIыфхэу упчIэ зиIэхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат занкIэу зыфагъэзэн амал яIагъ.\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, республикэм щыпсэурэ цIыфхэу упчIэ зиIэхэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат занкIэу зыфагъэзэн амал яIагъ.\nМыщ фэдэ зэдэгущыIэгъу шIыкIэр цIыфхэм ашIогъэшIэ-гъон хъугъэ ыкIи упчIэ миным ехъу республикэм ипащэ къыфагъэхьыгъ. СыхьатитIум ехъурэ кIогъэ эфирым КъумпIыл Мурат упчIабэхэм, ащ хэхьэх муниципалитетхэм къащатырахыгъэ видеоупчIэхэр, джэуапхэр къаритыжьыгъэх, игъо зыфимыфагъэхэми зэрахэплъэщтхэр, ахэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъущтхэр пытагъэ хэлъэу къыIуагъ.\nМыщ фэдэ амал зэрэщыIэр цIыфхэм къызфагъэфедэзэ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым, медицинэм, анахьэу фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр игъом аIэкIэгъэхьэгъэнхэм, гъэсэныгъэм, предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, куп зырызхэм псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэным, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ упчIэхэр АР-м и ЛIышъхьэ фагъэзагъэх.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу хъуным, псауныгъэр къэухъумэгъэным, гъэсэныгъэм, зекIоным хэхъоныгъэхэр ашIынхэм афэшI непэ зэшIуахырэ Iофыгъохэм, анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм республикэм ипащэ къащыуцугъ.\n— Iоф зэрэтшIэн фэе шIыкIэр, анахьэу тызлъыплъэн фэе лъэныкъохэр дэгъоу къыдгурэIох. Къэралыгъом ипащэ ижъоныгъокIэ унэшъуакIэ а пшъэрылъхэр къыдыхэлъытагъэх. Ахэр гъэцэкIэгъэнхэм пае лъэпкъ проектхэр щыIэх. Джащ фэдэу шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыщтхэм я Стратегие блэкIыгъэ илъэсым ыкIэм тштагъэ. Гухэлъ шъхьаIэу тиIэхэр цIыфхэм ягъашIэ ыкIи яхахъохэр нахьыбэ хъунхэр, ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр арых. А пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэм тыпылъыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэнкIэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан цIыфхэм къаIэтыгъэ гумэкIыгъохэр зэхэфыгъэхэ зыхъукIэ, гухэлъэу яIэхэм ащыщыбэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ зэрэхъущтхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\nЦIыфхэм къатыгъэ упчIабэхэр псауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэх. Шъоущыгъу ыкIи адэбз уз зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр зэраIэкIагъахьэрэ шIыкIэм нэбгырабэ егъэгумэкIы. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, Iэзэгъу уцхэм ящэфын пэIуагъэхьэрэ ахъщэр мы илъэсым нахьыбэ ашIыгъ. Уз хьылъэхэу, ау бэхэм къямыузыхэрэм ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэм ящэфын пэIухьэрэ мылъкур джы федеральнэ гупчэм ипшъэрылъ зэрэхъугъэм къыхэкIыкIэ, республикэм сомэ миллион 84,3-рэ къыфэнэжьы. А ахъщэр шъоущыгъу уз зиIэхэм Iэзэгъу уцхэр аIэкIагъэхьаным пэIуагъэхьащт. Ащ ишIуагъэкIэ мы фэIо-фашIэм пэIухьэрэ мылъкур сомэ миллиони 108-м нэсыщт, 2018-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъущт.\nАдэбз уз зиIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, ахэм ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур зэрифэшъуашэу арагъэгъотыным анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Мы узыр зиIэхэм химиотерапие акIунымкIэ ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр нахьышIоу аIэкIагъахьэзэ ашIынэу агъэнафэ. Ащ пае шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ фондым къыхэхыгъэ мылъкур блэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, сомэ миллиони 110-кIэ нахьыбэ хъущт.\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым епхыгъэу ашIыгъэ Диагностическэ гупчэр мы илъэсым иапэрэ квартал къызэIуахыщт. Ащ игъэпсын сомэ миллион 550,5-рэ пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу гухэ-лъэу щыIэхэм ащыщ сомэ миллиони 114,5-рэ зытефэщт Джэджэ район сымэджэщым ишIын, сомэ миллиони 180-м ехъу зыосэ перинатальнэ гупчэм иотделениеу сабыйхэр къызщагъэхъухэрэм ипсэуалъэ ятфэнэрэ къат тешIыхьажьыгъэныр, республикэм ипсэупIитIумэ фельдшер-мамыку IэзапIэхэр ащыгъэпсыгъэнхэр. Лъэпкъ проектэу «Псауныгъэр къэухъумэгъэныр» зыфиIорэм 2019-рэ илъэсым сомэ миллион 335,5-рэ пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. БлэкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, мы лъэныкъом сомэ миллиарди 6,6-рэ пэIуагъэхьагъэмэ, 2019-м а пчъагъэр джыри нахьыбэ ашIыщт, сомэ миллиарди 7,6-м нагъэсыщт.\n— Медицинэм ылъэныкъокIэ тшIэрэм шIуагъэ къытыным фэшI зисэнэхьат хэшIыкI фызиIэ IофышIэхэр тищыкIагъэх. АщкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи гумэкIыгъоу щыIэхэр зэшIохыгъэнхэм тыпылъыщт. Медицинэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн шIуагъэ къы-тэу зэхэщэгъэным фэшI зэхэубытэгъэ екIолIакIэ къыфэдгъотын фае. МыщкIэ ведомствэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фэзгъэуцугъэх, ахэм анахь шъхьаIэр специалистхэм яIофшIэн зэрифэшъуашэу агъэцэкIэныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэм зисабый зыгъакIо зышIоигъохэм къатыгъэ упчIэхэми АР-м и ЛIышъхьэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждении 4-мэ яшIын республикэм щырагъэжьагъ, мы илъэсым ахэм япчъагъэ джыри щы къыхэхъощт, тапэкIи а IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIу ыкIи спорт площадкэхэр, физкультурнэ-псауныгъэр зыщагъэпытэрэ комплексхэр агъэпсыщтых. Спортым, физическэ культурэм пыщэгъэ кIэлэцIыкIухэм, ныбжьыкIэхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэным ахэр фэIорышIэщтых.\nЦIыф купхэми республикэм ипащэ зыкъыфагъэзагъ. ГущыIэм пае, Мыекъопэ районым ипоселкэу Табачнэм щыпсэухэрэм урамхэр къызэрагъэнэфыхэрэм щегъэжьагъэу кIэлэеджакIохэр зезыщэрэ автобус зэрямыIэм нэсэу ыгъэразэхэрэп.\nМы гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае министерствэхэм ыкIи муниципалитетым ипащэхэм АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. Джащ фэдэу Iофхэм язытет зэригъэшIэнэу ыкIи пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр зэригъэлъэгъунэу КъумпIыл Мурат мы псэупIэм кIонэу рихъухьагъ.\nРеспубликэм ирайонхэм ащыпсэухэу видео шIыкIэмкIэ АР-м и ЛIышъхьэ зыкъыфэзыгъэзагъэхэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэр къоджэ псэупIэхэм япащэхэм зэрагъэцакIэрэм лъыплъэщтых, яIофшIэн уасэ фашIыщт. Адыгеим ит псэупIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ, щыIэкIэшIу адэлъынымкIэ ахэм зэфэдэ амалхэр аIэкIэлъынхэм республикэм ипащэхэм анаIэ тет. Ау ежь цIыфхэми япсэупIэ нахьышIу, нахь дахэ зэрашIыщтым пылъынхэ фае. АщкIэ къуаджэу Блащэпсынэ щыпсэухэрэм щысэшIу къызэрагъэлъэгъуагъэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nКъуаджэм дэсхэр сыдигъуи зыщызэрэугъоищтыгъэхэ, цIыфкIуапIэу щыт культурэм иунэхэм ямэхьанэ зыкъегъэIэтыжьыгъэным иIофыгъуи зэнкIэ зэдэгущыIэгъум къыщаIэтыгъ. Мы лъэныкъом мэхьанэшхо зэриIэр къыдалъытэзэ, къуаджэхэм адэт мыщ фэдэ учреждениехэм ягъэцэкIэжьын ыуж ихьагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым культурэм иунитф агъэцэкIэжьыгъ, къуаджэу Фэдз кIэу щашIынэу щырагъэжьагъ. Мы илъэсым учреждении 8-мэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэщтых.\nСоциальнэ инфраструктурэм игъэпсын къыдыхэлъытагъэу гъогухэм, газ ыкIи псырыкIуапIэхэм яшIын лъагъэкIотэщт. «Непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэныр» зыфиIорэ проектым епхыгъэу ашIэщтыр нахьыб. 2019-рэ илъэсым щагу 36-рэ ыкIи общественнэ чIыпIэ 24-рэ зэтырагъэпсыхьанхэу агъэнафэ. Ащ сомэ миллион 251,2-рэ пэIуагъэхьащт. Джащ фэдэу Адыгэкъалэ загъэпсыгъэр илъэс 50 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ащ IэпыIэгъу фэхъунхэ унашъо ашIыгъ, муниципалитетым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ахъщэ тедзэ фатIупщыщт.\nЦIыфхэм упчIэу къатыгъэхэм ащыщыбэ урамхэм, общественнэ транспортыр къызщыуцурэ чIыпIэхэм, гъогухэм, нэмыкI псэуалъэхэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэх. Автомобиль гъогухэм ягъэцэкIэжьын, урамхэм язэтегъэпсыхьан пэIухьащт мылъкур республикэ бюджетым илъэс къэс къызэрэхахырэр АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ. БлэкIыгъэ илъэсым шъолъырым ит гъогу псэолъэ 31-рэ агъэкIэжьыгъ, ащ сомэ миллион 220-рэ фэдиз тефагъ. Мы илъэсми а IофшIэныр лъагъэкIуатэ, гумэкIыгъо зыдэщыIэ гъогу Iахьхэм ягъэцэкIэжьын сомэ миллион 450-рэ пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр защаратыгъэ чIыпIэхэм инфраструктурэ ащыгъэпсыгъэным иIофыгъуи едзыгъо-едзыгъоу зэшIохыгъэ хъущт. Зянэ-зятэ зимыIэжь нэбгыри 113-мэ мы илъэсым псэупIэхэр арагъэгъотыщтых.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм ипрограммэ зэрагъэцакIэрэм иIофыгъуи республикэм ипащэ инэплъэгъу ригъэкIырэп. ГущыIэм пае, къалэу Мыекъуапэ дэт мыщ фэдэ унэр шапхъэхэм адимыштэу зэрагъэцэкIэжьыгъэр цIыфхэм къаIуагъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ комиссие зэхащагъ, гумэкIыгъор зыфэдэр зэгъэшIэгъэным фэшI а чIыпIэм щыIагъэх. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, IофшIэнхэр зыгъэцэкIагъэм щыкIагъэхэр зэкIэ дигъэзыжьыщтых.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэ иурамэу Хьахъуратэм ыцIэ зыхьырэм тесхэми АР-м и ЛIышъхьэ зыкъыфагъэзагъ. КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, ощхэу къещхырэр зэрылъэдэщт псэуалъэу урымым ыбгъукIэ щытыщтым ишIын фытегъэ-псыхьэгъэ проектнэ-сметнэ документациер агъэхьазырыгъ. Адыгеир загъэпсыгъэр илъэси 100 зэрэхъурэм ихэгъэунэфыкIын къыдыхэлъытэгъэ IофшIэнхэм мы объектыр ахагъэуцуагъ. АщкIэ УФ-м псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ шъолъырым IэпыIэгъу къыфэхъунэу ыкIи федеральнэ гупчэм мылъку къыфитIупщынэу щэгугъых.\nДамбэхэм ягъэпытэн, зашъохэрэ псыр шапхъэхэм адиштэным япхыгъэ упчIэхэри мымакIэу къэуцугъэх. Псыхъохэр нэпкъхэм къадэмыкIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн пэIухьащт ахъщэр фэдитIукIэ нахьыбэ ашIыгъ. Зашъохэрэ псым изытет нахьышIу хъуным фэшI ар зыщаугъоирэ псэуалъэм ишIын блэкIыгъэ илъэсым рагъэжьагъ. Джащ фэдэу инженернэ коммуникациехэр агъэкIэжьыщтых, нэмыкI IофшIэнхэр агъэцэкIэщтых. Пыдзэфэ пытэхэм ягъэзекIон, хэкIым идэщынкIэ шапхъэу щыIэхэм агъэгумэкIырэри макIэп. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ бюджетыр нахьыбэ ашIыгъ, ащ къыхэкIыкIэ хэкIым идэщын пэIухьэгъэ ахъщэм изы Iахь къызэкIэгъэкIожьыгъэнымкIэ къэралыгъом фитыныгъэу къаритырэр фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм къызфагъэфедэн фае.\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, мыщ хэщагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэм япхыгъэ упчIэхэми АР-м и ЛIышъхьэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу сомэ миллиони 130-рэ фэдиз хъурэ ахъщэ IэпыIэгъу мы илъэсым аграриехэм аIэкIэхьащт. Джащ фэдэу лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн епхыгъэу мэкъумэщ хъызмэтым хэщагъэхэм сомэ миллион 42,8-рэ афатIупщыщт.\nМыекъуапэ игупчэ ермэлыкъхэр зэрэщызэхащэщт шIыкIэм ыгъэгумэкIыхэрэми республикэм ипащэ зыкъыфагъэзагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, урамэу Советскэм щыIэгъэ площадкэм ычIыпIэ ермэлыкъхэр зыщырагъэкIокIынхэ алъэкIыщт чIыпIищ къыхахыгъ. Мыщ дэжьым щэфакIохэм ыкIи щакIохэм яшIоигъоныгъэхэр къыдалъытагъэх.\nМэхьанэшхо зиIэ лъэныкъоу АР-м и ЛIышъхьэ ынаIэ зытыридзагъэр адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын ары. Джы мы гъомылапхъэм ыцIэ зыщагъэфедэн алъэкIыщт закъор тиреспублик ары. Ащ фэдэ унашъом ишIуагъэкIэ тишъолъыр Iоф щызышIэрэ щэ заводхэм къыдагъэкIырэ адыгэ къуаем ипчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ.\nДжащ фэдэу лъэпкъ культурэм, зекIоным хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, адыгабзэм изэгъэшIэн, нэмыкIхэм япхыгъэ упчIэхэм АР-м и ЛIышъхьэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх.\n— ЦIыфхэм занкIэу, шъхьэихыгъэу тадэгущыIэныр тиIофшIэнкIэ анахь шъхьаIэу щыт. Арышъ, зыкъысфэзыгъазэхэрэм садэгущыIэжьынымкIэ амал зэфэшъхьафхэр сэгъэфедэх — къэбар жъугъэм иамалхэр, социальнэ хъытыур, цIыф зэхахьэхэр, общественникхэм адысиIэ зэIукIэгъухэр. Ащ фэдэ шIыкIэр республикэм ихэбзэ къулыкъухэм, анахьэу муниципалитетхэм, ащагъэфедэным анаIэ тырясэгъадзэ. Непэрэ Iофтхьабзэми ар къыушыхьатыжьыгъ. Гумэ-кIыгъохэм ащыщхэр мы чIыпIэм щызэшIохыгъэхэ хъугъэ, адрэхэм алъэныкъокIэ пшъэрылъхэр афэсшIыгъэх, ахэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм сылъыплъэщт, — къыхигъэ-щыгъ кIэухым АР-м и ЛIышъхьэ.\nЗэнкIэ зэдэгущыIэгъум къыщаIэтыгъэ упчIэхэр зыдэлъ папкэр КъумпIыл Мурат ратыжьыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ ахэм зэкIэми ахэплъэщтых, зытефэрэ къулыкъухэм, ведомствэхэм аIэкIагъэхьащтых. Программэр рамыгъажьэзэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэм ащыщхэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъугъэми мэхьанэшхо иI.\nГумэкIыгъоу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ мыщ фэдэ зэдэгущыIэгъу занкIэм шIогъэшхо къызэритырэм щэч хэлъэп. ЦIыфхэм шъхьэихыгъэу адэгущыIэрэ, амалэу щыIэмкIэ ахэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм зынаIэ тет ыкIи IэпыIэгъу афэхъурэ пащэм обществэм цыхьэ фешIы. Ащ фэд АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nКъТРК-у «Адыгеим» ивидеотехыгъэхэмкIэ сурэтхэр къытIэкIигъэхьагъэх.\nЦIыфхэм афызэIухыгъэу ЦIыфхэм афызэIухыгъэу\nМинистракIэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэр МинистракIэм ипшъэрылъ шъхьаIэхэр\nГумэкIыгъоу къытфыкъокIыгъагъэм икIэуххэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм зэрафэразэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ ГумэкIыгъоу къытфыкъокIыгъагъэм икIэуххэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм зэрафэразэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ\nЦIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ЦIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр\nИлъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх


Home » Adyghe » 03 Luke » 13\nО уипсэкІодшІагъэхэм афыкІэгъожь\nе ор-орэу зыбгъэкІодыжьыгъэу мэхъу\nА мафэхэм цІыф куп Хьисэ ыдэжь къакІохи, Галилей цІыфхэу Іэшъхьэтет Пилат* ицІыфхэм аригъэукІыгъагъэхэм якъэбар къыфахьыгъ. А Галилей цІыфхэм алъырэ якъурмэныпхъэ ылъымрэ зэхэлъадэхэу, Пилат ицІыфхэм ахэр аригъэукІыгъагъэх.\n12:58 хьыкумышІэр – зы цІыф горэ хыеу е мысэу щытмэ, хабзэм иунашъо тетэу зэхэзыфырэр ары.\n13:1 Пилат – еплъ 3:1.\n2Хьисэ ыдэжь къэкІуагъэхэм ариІожьыгъ:\n–Мы Галилей цІыфхэр арэущтэу зэрэкІодыгъэхэм пае, Галилеим щыщхэу адрэ цІыф пстэумэ анахьи нахь псэкІодышІэхэу шъогугъа? 3Хьау, арэущтэу щытэп, сэ шъосэІо! Ау шъуипсэкІодшІагъэхэм шъуафыкІэмыгъожьмэ, шъори зэкІэ ащ фэдэ къабзэу шъукІодыщт. 4Хьаури Силоам зыцІэ чІыпІэм ит унэ плъэпІэ лъагэр нэбгырэ пшІыкІуеу къызытеуи, чІиукІыхьагъэхэр адрэ цІыфхэу Ерусалим дэс пстэуми анахьи нахь мысагъэхэкІэ шъогугъа? 5Хьау, арэущтэу щытэп, сэ шъосэІо! Ау шъуипсэкІодшІагъэхэм шъуафыкІэмыгъожьмэ, шъори зэкІэ ащ фэдэ къабзэу шъукІодыщт.\nЫнджыр чъыг гъугъэм ехьылІэгъэ гъэсэпэ тхыдэр\n6ЕтІанэ Хьисэ мы гъэсэпэ тхыдэр къафиІотагъ:\n–ЛІы горэм исэнэшъхьэ хатэ ынджыр чъыг хэтэу иІагъ. Зыгорэ къыпыкІагъэмэ еплъынэу зэкІом, зи къыпыкІагъэу ыгъотыгъэп. 7Джащыгъум сэнэшъхьашІэм риІуагъ: «Мары илъэсищ хъугъэу мы чъыгым зыгорэ къыпыкІэмэ сеплъынэу сыкъэкІо, ау зи пытэу згъотырэп. Арышъ иупкІыжь, сыд пае чІыгум ыкІуачІэ хьаулыеу хихыра?»\n8– СэнэшъхьашІэм къыриІожьыгъ: «Тхьаматэ, мы илъэсым щигъэтыгу. Чъыгыр ихъурэягъэкІэ къэстІыхьанышъ, ебз тІэкІуи чІэстэкъон. 9 КъэкІорэгъэм къыпыкІэнкІи мэхъу. Джащыгъуми къызыпымыкІэкІэ, иупкІын плъэкІын».\nХьисэ бзылъфыгъэ горэу зиузэнкІыжьын зымылъэкІэу,\nзытхыцІэ уфагъэу щытыр шэмбэт мафэм зэригъэхъужьыгъэр\n10 Шэмбэт мафэм синэгогу горэм Хьисэ цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр щаригъашІэщтыгъэх. 11 Бзылъфыгъэ горэ илъэс пшІыкІуй хъугъэу, зыгъэсымаджэрэ\nджынапцІэ хэсэу ащ дэжьым щыІагъ. ЗиузэнкІыжьын ымылъэкІэу, ытхыцІэ уфагъэу щытыгъ. 12Хьисэ ар зелъэгъум, еджи риІуагъ:\n– Нын, джы щегъэжьагъэу ухъужьыгъэу, шъхьафитэу ухъугъ.\n13ЕтІанэ ыІэхэр а бзылъфыгъэм зытырелъхьэм, ардэдэм ащ зиузэнкІыжьи хъужьыгъэ, Тхьэми щытхъу фишІыгъ.\n14 Ау Хьисэ шэмбэт мафэм сымаджэр зэригъэхъужьыгъэм пае, синэгогу пащэр губжи, цІыфмэ ариІуагъ:\n– ЦІыфыр лэжьэн фаеу мэфих щыІ. А мафэхэм зыжъугъэхъужьынэу шъукъакІо нахь, шэмбэт мафэм шъукъэмыкІу.\n15 –Шъо нэпитІу зиІэхэр!– риІожьыгъ Зиусхьаным а пащэм. –Шъуащыщэу зыгорэ щыІа, зицу е зищыд шэмбэт мафэми къыкІэзытІэтыкІэу, цощым къычІэзыщэу псы езымыгъашъорэ? 16Арэу зыхъукІэ, мы бзылъфыгъэу Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэм ащыщэу, илъэс пшІыкІуй хъугъэу шэйтаным ыпхыгъэр шэмбэт мафэм шъхьафит сшІэу згъэхъужьын фэягъэба?\n17Хьисэ ар къызеІом, къыпэгущыІэжьырэ цІыф пстэури укІытэжьыгъэх, къэнэгъэ цІыфхэри Хьисэ Іофышхо гъэшІэгъонхэу ышІагъэ пстэуми апае гушІощтыгъэх.\nГорчицэцэмрэ тэджэпсымрэ яхьылІэгъэ гъэсэпэ тхыдэхэр\n(Маттэ 13:31-33; Марк 4:30-32)\n18–Тхьэм и Тетыгъошхо* зыфэдэр сыда?– къыІуагъ Хьисэ. –Ар сыдым фэзгъэдэна? 19Ар зыфэдэр горчицацэр* ары. Ар лІы горэм къышти, ихатэ щишІагъ. Ар къэкІи, чъыгы хъугъэ, ошъогу бзыухэри икъутамэхэм атесхэу хъугъэ.\n20 – Тхьэм и Тетыгъошхо сыдым фэзгъэдэна?– джыри зэ къыІуагъ Хьисэ. 21–Ар зыфэдэр тэджэпсыр ары. Зы бзылъфыгъэ горэм ар къышти, ІэнлъищымкІэ хьаджыгъэ зэхипшыхьагъ, зэпстэури къэтэджыфэ.\n13:18 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ 6:20.\n13:19 горчицэ – арапыбзэкІи тыркубзэкІи «хъардэл» зыфаІорэр ары.\n(Маттэ 7:13-14, 21-23)\n22Хьисэ къалэхэмрэ къуаджэхэмрэ къыкІухьэхэзэ, цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэзэ, игъогу Ерусалим фигъэзагъ. 23Зыгорэ ежьым къеупчІыгъ:\n–Тхьаматэ, мыкІодхэу, Тхьэм къыгъэнэжьыщт цІыфхэр макІэха?\n24 –Къэлэпчъэ зэжъумкІэ шъузэрэдэхьащтым зэрэшъулъэкІэу ыуж шъуит,– ариІожьыгъ Хьисэ, –сыда пІомэ сэ шъосэІо, цІыфыбэхэр дэхьанхэу ыуж итыщтых, ау алъэкІыщтэп. 25Унэ бысымыр къэтэджынышъ, къэлапчъэр зыщыфишІыжьыщт сыхьатыр къэсышт. ЕтІанэ, «Тхьаматэ, къэлапчъэр къытфыІух», шъуІоу, кІыбым шъудэтэу, къэлапчъэм шъукъытеонкІи мэхъу.\n–Джащыгъум ащ къышъуиІожьыщт: «Шъо хэтми шъузщыщыр сшІэрэп».\n26 –ЕтІанэ шъуІоу шъуублэщт: «Тыуигъусэу тышхэщтыгъ ыкІи тешъощтыгъ, тикъалэ иурамхэми Тхьэм игущыІэхэр ащытэбгъашІэщтыгъэх».\n27 –Ау ащ къышъуиІощт: «Шъо хэтми шъузщыщыр сшІэрэп, санэІу шъуикІ, зэкІэ шъо бзэджашІэхэр!»\n28–Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби, адрэ пегъымбар пстэури Тхьэм и Тетыгъошхо ыІэчІэгъ чІэхьагъэхэу, ау шъо а Тетыгъошхом ыІэчІэгъ шъукъычІафыгъэу зышъулъэгъукІэ, куохьауныгъэрэ цэ зэрэгъэшхыныгъэрэ къэхъущтых. 29ЦІыфхэр тыгъэ къыкъокІыпІэмкІи, тыгъэ къохьапІэмкІи, темырымкІи, къыблэмкІи къикІынхэшъ, Тхьэм и Тетыгъошхо иешхэ-ешъошхо чІыпІэхэр щаубытыщтых. 30Джащыгъум ауж итхэм ащыщхэр апэу хъущтых, апэ итхэм ащыщхэри ауж къинэщтых.\n31А сыхьат дэдэм фарисей* куп къакІуи, Хьисэ къыриІуагъ:\n13:31 фарисейхэр – еплъ 5:17.\n–Мыщ дэжьым ІукІ. Армырмэ пщэу Ирод ицІыфхэм уаригъэукІыщт.\n32–ШъукІуи,– ариІожьыгъ Хьисэ, –а баджэм ешъуІу: «Сэ непи неущи джынапцІэхэр цІыфхэм ахэсфыщтых, сымаджэхэри згъэхъужьыщтых, ящэнэрэ мафэми сиІоф сыухыщт». 33Ау щытми, непи, неущи, неущмыщкІи сигъогу сырыкІон фаеу щыт, сыда пІомэ пегъымбарыр Ерусалим нэмыкІ чІыпІэ щылІэ хъущтэп.\n34–Ей Ерусалим, Ерусалим! УицІыфхэм пегъымбархэр аукІых, Тхьэм илІыкІохэми мыжъокІэ яохэзэ аукІых. Бзыум ищырхэр ытамэмэ ачІэгъ зэрэщычІиугъуаехэрэм фэдэу, сыд фэдизрэ уибынхэр сэ зэсыугъоилІэнхэу сыфэягъ, ау шъо шъуфэягъэп. 35Мо зэ шъуеплъ, Тхьэр шъуикъалэ нэшІукІэ къеплъыжьыщтэп. Сэ шъосэІо, «Зиусхьаным ыцІэкІэ къакІорэм щытхъушхор ий!» зыщышъуІощт мафэм нэсыфэ, сышъулъэгъужьыщтэп.


Тэурат хабзэм игъогуа, хьауми шІошъхъуныгъэм игъогуа?\n1 Шъо, зэхэшІыкІ зимыІэ Галатие цІыфхэр! Хэт шъо шъудэзыхьыхыгъэр? ЗэхэугуфыкІыгъэу къышъуфэтІотэжьыгъэба Исус Христос къащым зэрэтыраІулІагъэр?\n2 Мы зы закъор сэжъугъэшІэнэу сыфай. Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ шъугухэм арылъ зэрэхъугъэр Тэурат хабзэм итхэр жъугъэцэкІэнхэм игъогукІэ арыгъа, хьауми къэбарышІоу зэхэшъухыгъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъуным игъогукІэ арыгъа?\n3 Ащ фэдизэу зэхэшІыкІ шъуимыІа? Къызышъуублагъэм дэжь Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ шъущыгугъыщтыгъ, джы зишъыпкъагъэ щыкІагъэ зимыІэ цІыф икъугъэхэу шъузэрэхъуным шъо шъукІуачІэкІэ шъунэсынэу шъуфая?\n4 Хьаулыеу ащ фэдиз къиныбэ шъущэчыгъа? Хьау, хьаулыеп, арыба?\n5 Тхьэм ежь ы Псэ ЛъапІэ шъугухэм къарелъхьэ, Іофышхо гъэшІэгъонхэри шъуадэжь щешІэх. Аущтэу зыкІишІырэр Тэурат хабзэм итхэр шъогъэцакІэхэшъ ара, е къэбарышІоу зэхэшъухыгъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъугъэшъ ара?\n6 Джащ фэд, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу*, «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэти, Тхьэм ежь дэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ».\n7 Аущтэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэр Ибрахьимэ зэрибын шъыпкъэхэр зэжъугъашІэ.\n8 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт*, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми ежьыркІэ шІошъхъуныгъэ зэряІэм пае, ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу Тхьэм зэрилъытэщтхэр. Арэу зыхъукІэ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт*, Тхьэм моущтэу ыІозэ, Ибрахьимэ къэбарышІур къызэрэриІуагъэр: «Лъэпкъ пстэуми сынэшІу щыфэныгъэ алъыбгъэIэсынэу сшІыщт».\n9 Аущтэу Ибрахьимэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм Тхьэм ынэшІу къызэрэщифагъэм фэдэу, ежьыркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ пстэуми ынэшІу къащифэщт.\n10 Тэурат хабзэм итхэр агъэцакІэхэмэ, Тхьэм ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зэрилъытэщтхэм щыгугъырэ пстэуми Тхьэм ынае къащифагъ, сыда пІомэ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт*: «Тэурат хабзэм итхылъ ит пстэури сыдигъуи зымыгъэцакІэрэм Тхьэм ынае къыщефэ».\n11 Тэурат хабзэм итхэм ягъэцэкІэн игъогукІэ Тхьэм дэжькІэ зыми шъыпкъагъэ зэримыІэр нафэ, сыда пІомэ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу*, «ШІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм дэжькІэ шъыпкъагъэ зиІэр псэущт».\n12 Тэурат хабзэм итхэр бгъэцэкІэнхэм иІоф шІошъхъуныгъэ уиІэным иІоф епхыгъэп, ау Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу*, «Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэрэр ащкІэ псэущт».\n13 Ау тимысагъэ фэшъошэ къиныр Христос зэрэзытырилъхьагъэмкІэ Тэурат хабзэм тызэригъэмысэгъэ Іофыр ттырихыжьи, тшъхьэхэр къыщэфыжьыгъэх, сыда пІомэ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу*, «Хэтми чъыгым палъагъэм, Тхьэм ынае къыщефэ».\n14 Христос тшъхьэхэр къызкIищэфыжьыгъэхэр Тхьэм Ибрахьимэ къызэригъэгугъэгъэ нэшІу щыфэныгъэр ежь Христос Исус хымэ лъэпкъхэми алъигъэIэсынри шІошъхъуныгъэ зэрэтиІэм пае Тхьэм тызэригъэгугъэгъэ ы Псэ ЛъапІи тыгумэ къарилъхьанри ары.\nТэурат хабзэмрэ Тхьэм къызэригъэгугъагъэхэмрэ зэрэзэфэмыдэхэр\n15 Сшыхэр, мы дунаим иІофхэм шапхъэ атесэхы: цІыфмэ зэдаштэгъэ зэзэгъыныгъэр къызагъэшъыпкъэжьрэ ужым, зыми ар ыгъэкІодын ылъэкІыщтэп, зыми ащ хигъэхъони ылъэкІыщтэп.\n16 Ащ фэдэу Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытекІыщт бынымрэ ІахьышІухэмкІэ къыгъэгугъагъэх. «О къыптекІыщт быныр» ыIоу зы нэбгырэ закъо къырагъэкІэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт.* Ащ къикІырэр Христос ары. «О къыптекІыщт цІыфхэр» ыІомэ, бэ пчъагъэ къырагъэкІэу арытэп.\n17 Сэ зыфасІорэр мары: илъэс шъиплІырэ щэкІырэ Тхьэм ежьыррэ Ибрахьимэрэ азыфагу зэзэгъыныгъэ зыделъхьэ ужым, къэлъэгъогъэ Тэурат хабзэм а зэзэгъыныгъэр ыгъэкІодын ылъэкІыщтэп, Тхьэм ІахьышІоу Ибрахьимэрэ ащ къытекІыщт бынымрэ къызэригъэгугъагъэри ымыгъэхъун ылъэкІыщтэп.\n18 Ау Тхьэм цІыфхэм ІахьышІур къалъигъэIэсыныр Тэурат хабзэм итхэм ягъэцэкІэн епхыгъэмэ, ащыгъум Тхьэм ІахьышІур къызэригъэгугъагъэхэм епхыгъэжьэп. Ау шъыпкъэмкІэ, Тхьэм Ибрахьимэ къызэригъэгугъагъэр ары ынэшІу щыфэныгъэкІэ а ІахьышІур зыкIылъигъэIэсыгъэр.\n19 Ащыгъум Тэурат хабзэр зыкІыщыІэр сыда? Хабзэм текІыныр зыфэдэр цІыфмэ агуригъэІоным пае, Тхьэм Тэурат хабзэр къафыригъэхыгъ. Ибрахьимэ къытекІыщт бынэу* Тхьэм къызэригъэгугъагъэр къэкІофэ, Тэурат хабзэм тетыгъо иІэн фэягъ. Тхьэм Тэурат хабзэр мэлэІичхэм аІэкІилъхьи, ахэми лІыкІо горэм* ІэкІалъхьажьыгъ.\n20 Зы нэбгырэ нахь щымыІэмэ, лІыкІо ищыкІагъэп, ау Тхьэр зы.\n21 Тхьэм Ибрахьимэ ІахьышІухэу къызэригъэгугъагъэхэм Тэурат хабзэр апэуцуа? Хьау, ар хъухэщтэп. Ау цІыфхэм щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъун зылъэкІырэ хабзэ щыІагъэмэ, а хабзэмкІэ Тхьэм дэжькІэ цІыфхэм шъыпкъагъэ яІэ хъущтыгъ.\n22 Ау дунаим ицІыф пстэури псэкІодым ыІэ зэрилъхэр Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт.* Аущтэу зыкIэхъугъэр Исус ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр Тхьэм ІахьышІоу къызэригъэгугъагъэр а цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм агъотыжьыныр ары.\n23 ШІошъхъуныгъэм игъогу щымыІэу, Тэурат хабзэм тызэкІоцІипхагъэу тиухъумэу тиІыгъыгъ, шІошъхъуныгъэм игъогу къэлъэгъофэ.\n24 Аущтэу шІошъхъуныгъэ зэрэтиІэм фэшІ, Тхьэм ежь дэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу ылъытэным пае, Исус Христос дэжь тищэнэу Тэурат хабзэм пащэ къытфэхъугъ.\n25 Ау джы шІошъхъуныгъэм игъогу къызэлъэгъо ужым, Тэурат хабзэм тетыгъо къытфыриІэжьэп.\n26 Сыда пІомэ, Христос ИсускІэ шІошъхъуныгъэ зэрэшъуиІэм пае, шъо пстэуми Тхьэм шъурибын.\n27 Шъо пстэуми Христос зыгу илъынэу аумэхъыгъэхэм Христос ишэн шъуашэу зэшъущэкІыгъ.\n28 Джуртрэ алыджырэ, пщылІрэ шъхьафитрэ, хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ пІозэ зэхэбдзынхэр ищыкIэгъэжьэп, сыда пІомэ, Христос Исус шъугухэм зэрарылъым пае, шъо зэкІэ зы шъухъугъ.\n29 Христос шъузэрием пае, Ибрахьимэ къытекІыгъэ цІыфхэм шъуащыщ. Ащыгъум Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытекІыгъэ цІыфхэмрэ ІахьышІоу къызэригъэгугъа-гъэхэр шъори къышъулъыIэсыщт.\n13>14 İbrahim'e sağlanan kutsama Mesih İsa aracılığıyla uluslara sağlansın ve bizler vaat edilen Ruh'u imanla alalım diye, Mesih uğrumuza lanetlenerek bizi Yasa'nın lanetinden kurtardı. Çünkü, «Ağaç üzerine asılan herkes lanetlidir» diye yazılmıştır.


Пресс-зэIукIэ яIагъ Пресс-зэIукIэ яIагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Пресс-зэIукIэ яIагъ Пресс-зэIукIэ яIагъ\nУрысые Федерацием и Коммунистическэ партие икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм икомитет тыгъуасэ пресс-зэIукIэ щыкIуагъ. Урысые Федерацием и Коммунистическэ партие икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм икомитет тыгъуасэ пресс-зэIукIэ щыкIуагъ.\nУрысые Федерацием и Коммунистическэ партие икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм икомитет тыгъуасэ пресс-зэIукIэ щыкIуагъ.\nКПРФ-м игупчэ комитет итхьаматэу Геннадий Зюгановымрэ бизнесым пыщэгъэ Олег Дерипаскэрэ зэрэзэпэуцугъэхэм цIыф къызэрыкIохэр бэшIагъэу тегущыIэх. Хьыкумым Iофыр нэсыгъэшъ, нахь зафэр къэнэфэщтэу тэгугъэ.\nПартием и Адыгэ республикэ комитет иапэрэ секретарэу Евгений Саловым О. Дерипаскэ изекIуакIэхэр ыумысыгъэх. Приватизациер 1990-рэ илъэсхэм Урысыем зэрэщыкIуагъэм хэгъэгум зэрарыбэ къыфихьыгъэу ылъытагъ.\nМыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатхэу, общественнэ Iофыгъохэм ахэлажьэхэрэ Николай Юрьевым, Марина Ситниковам, нэмыкIхэу къэгущыIагъэхэм Е. Саловым дырагъэштагъ. Журналистхэм яупчIэхэм зэхэщакIохэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх.


Ныбджэгъуныгъэмрэ пшъэдэкIыжьымрэ яхьылIагъ пшъэдэкIыжьымрэ яхьылIагъ | Адыгэ Макъ\n(Дзыбэ Ким игукъэкIыжьхэр)\nДзыбэ Ким Мыхьамэт ыкъор Адыгеимрэ Краснодар краимрэ ащызэлъашIэрэ хъызмэт ыкIи политикэ IофышIэшху. ИкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60 – 90-рэ илъэсхэр ары анахьэу иIофшIэн ащ къызэлъиубытыгъэр. Дэгъоу зышIэрэ ыкIи Iоф дэзышIэгъэ цIыфхэм къызэраIорэмкIэ, ыгу ихыгъэу, къызэрыкIоу, зищыкIагъэм IэпыIэгъу фэхъуным ренэу фэхьазырэу щыт. Ау, ищыкIагъэу зыщыхъурэм, пхъэшагъэ къызхигъэфэн елъэкIы, ащ дакIоуи зафэу щыт. Сыд фэдэ Iофи еплъыкIэ гъэнэфагъэ фыриI, шъхьэихыгъэу ащ игугъу къышIыным теукIытыхьэрэп.\nШIэныгъэ куоу ыкIи опытышхоу иIэхэмрэ ахэр непи къызфэдгъэфедэнхэ зэрэтлъэкIыщтхэмрэ къыдэтлъытэхи, Дзыбэ Кимэ телъэIугъ а уахътэм фэгъэхьыгъэ гукъэкIыжьхэмкIэ тигъэзетеджэхэм къадэгощэнэу, иныбджэгъухэм, къыпэблэгъэ цIыфхэм афэгъэхьыгъэу къыIотэнэу, ищыIэныгъэ щыщ пычыгъохэм нэIуасэ афишIынхэу.\nЗаор къызежьэм сыцIыкIугъ, ау зэоуж лъэхъаныр дэгъоу къэсэшIэжьы, А уахътэм ыкIи къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм къызгурагъэIуагъ тхьамыкIэ щыIакIэу гъомылапхъи, щыгъыни зыщимыкъухэрэм цIыфыр зэригъэпыутырэр.\nШъыпкъэ, непэрэ щыIакIэр нэмыкI, ау, гухэкI нахь мышIэми, къин зылъэгъоу джыри щыIэр макIэп. Экономикэр, ащ ихэхъоныгъэ елъытыгъэу цIыф жъугъэхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр — джары сыд фэдэрэ хабзи ипшъэрылъ шъхьаIэр. Арэущтэу хъумэ, хабзэм шъхьэкIафэ фашIы, мыхъумэ, … Хабзэр — ар пстэуми апэу ащ фэлэжьэрэ кадрэхэр ары.\nА лъэхъаным хабзэм иструктурэхэм Iоф ащызышIэщтыгъэ къыспэблэгъэ цIыф цIэрыIохэм ягугъу къэсшIын. Сыд фэдэ ныбджэгъуха ахэр ыкIи Iофэу зыфэгъэзагъэхэмкIэ сыд фэдэ пшъэдэкIыжьа ахьыщтыгъэр?\n1968-рэ илъэсым партием и Красногвардейскэ райком иятIонэрэ секретарэу Iоф сшIэщтыгъэ. Мафэ горэм лIы ныбжьыкIэ горэ садэжь къычIэхьагъ ыкIи къуаджэу Джамбэчые зэрэщыщыр, зэрэ Шъэожъ Аслъаныр къыIуагъ. Агроном сэнэхьатыр Краснодар агроуниверситетым зэрэщызэригъэгъотыгъэр, краим ихъызмэтшIапIэхэм ащыщ горэм зигъэзэнэу направление къызэрэратыгъэр, ау ежь ирайон щылажьэмэ зэрэшIоигъор къызгуригъэIуагъ. Аслъан дзэм къулыкъур щихьызэ КПСС-м хэхьагъ. КъыздэгущыIэ зэхъум ицыхьэ зытелъыжьэу, рэхьатэу щытыгъ. ЗанкIэу фэзгъэуцурэ упчIэхэм джэуап къызэраритыжьырэм дакIоу тызлъыIэсырэ Iофыгъуабэми ишIошI къариIуалIэщтыгъэ. КъэгущыIэ зыхъукIэ, цIыфхэм затыриIэтыкIэу зэрэщымытыр къыхэщыщтыгъ. «Сыд пае джырэ нэс къэмыщагъ?» сIуи сызеупчIым, сыгу рихьыгъ кIэкIэу зигъэсэмэркъэузэ «ШIу зи слъэгъугъэгоп» къызэрэсиIуагъэр.\nТизэдэгущыIэгъу зытэухым ыуж КПСС-м ирайком иапэрэ секретарэу Мацапулин Владимир Алексей ыкъом зэIукIэгъу ащ дыриIагъ ыкIи Лениным ыцIэкIэ щыт колхозым итхьамэтэ IэпэIасэу Хъунэго Алэджыкъо Исхьакъ ыкъом дэжь къутырэу Штурбиным иотделение — хъызмэтшIапIэм иподразделениехэм ащыщ горэм пэщэныгъэ дызэрихьанэу агъакIо.\nШтурбиным ичIыгухэр сикъоджэ гупсэу Улапэ иколхозэу «Кавказым» ибригадэхэм ащыщ горэм ичIыгухэм къапэIулъыгъэх. А лъэхъаным сшэу Аскэрбый ащ бригадирэу Iоф щишIэщтыгъ. ЯIофшIэн елъытыгъэу Аслъанрэ арырэ ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъ хъугъагъэ. Сэри ар сигопагъ. Сырягъусэу ахэм ягубгъохэм бэрэ сарытыщтыгъ. Синэрылъэгъугъ тIури кIэухышIухэм зэрафэбанэщтыгъэхэр. Ахэр зэкIэрыплъыжьыщтыгъэх, зэнэкъокъущтыгъэх, зэрэгъэныбджэгъущтыгъэх.\nУахътэр кIощтыгъэ. Шъэожъ Аслъан (сурэтым ит) тIэкIу-тIэкIузэ иIофшIэгъухэм ашъхьадэкIэу фежьагъ. Район Iофтхьабзэхэм, зэIукIэхэм специалистхэм ацIэкIэ ар къащыгущыIэ зыхъукIэ, Iофыгъоу къэуцухэрэр нахьышIоу зэшIохыгъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэм ягугъу къышIыщтыгъэ, адыримыгъаштэу янэкъокъоу къыхэкIыщтыгъэ. Сыдэу хъуми, Аслъан екIолIакIэу иIэм елъытыгъэу Iофыгъоу къэуцугъэм изэшIохынкIэ амал гъэнэфагъэхэр дгъэунэфынхэ тлъэкIыщтыгъэ. Шъхьэихыгъэу къэсIон: ащ фэдэ цIыфхэр зэкIэми агу рехьых пIон плъэкIыщтэп, ау ахэр лъэшэу тищыкIагъэх. О пIорэ закъор пхырыкIын фаеу плъытэу, цIыфмэ яеплъыкIэ къимыдзэу, ахэм уакIэдэмыIукIымэ, ащыгъум сыд фэдэ пэщэ IэнатIэ зеохьэкIи, анахьэу етIани цIыфхэм Iоф адэошIэмэ, зи бгъэхъэшъущтэп, уиIоф къикIыщтэп.\nЯ 70-рэ илъэсхэм адэжь КПСС-м и Красногвардейскэ район комитет ибюро Хьатикъое пхъэшъхьэ-мышъхьэ совхозым идиректорэу Шъэожъ Аслъан ыухэсыгъ. Дзыбэ Аскэрбый Белореченскэ районым хэхьэрэ Бжъэдыгъу совхозым ипащэу ыгъэнэфагъ.\nШъэожъым зэхэщэн IофхэмкIэ иIэпэIэсэныгъэ а IэнатIэм дэгъоу къыщылъэгъуагъ. Анахьэу ар нэрылъэгъу къызыхъугъэр Краснодар псыIыгъыпIэм ыпкъ къикIэу псыр зыкIэогъэ колхозэу «Заветы Ильича» зыфиIорэм хэтхэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ Хьатикъуае къагъэкощыжьхэ зэхъур ары.\nАхэм ягъэкощын Iофыгъо къызэрыкIоу зэрэщымытыгъэм ишыхьат КПСС-м икрайкомрэ ихэку комитетрэ яапэрэ секретархэу Медунов Сергей Федор ыкъомрэ Бэрзэдж Нухь Аслъанчэрые ыкъомрэ планернэ зэIукIэхэу а Iофыгъом епхыгъэхэм заулэрэ зэрахэлэжьагъэхэр. Тэ, районым ипащэхэм, цIыфхэм апае ашIырэ псэуалъэхэр ары тиIофшIэгъу мафэ зыщедгъажьэщтыгъэр. ЗэкIэми анахьыбэ зытегъэкIагъэу хъущтыгъэр совхозым идиректорэу Шъэожъ Аслъан ары. ЧIыпIэхэм яIофыгъохэу къэуцухэрэм язэшIохын закъоп ар зыфэгъэзэгъагъэр. IэнэтIэшхохэр зыIыгъхэм зафигъэзэн ылъэкIыщтыгъэ, теубытагъэ хэлъэу зигъо Iофыгъохэр къащиIэтыщтыгъэ, ахэм екIолIакIэу афыриIэр агуригъэIон, къыдырагъэштэным иIофыгъокIи IэпэIэсэныгъэ къызхигъэфэн ылъэкIыщтыгъэ.\nЗэкIэхэмкIи гумэкIыгъо лъэхъанэу къытэкIугъагъэм Аслъанрэ сэрырэ нахь зэпэблагъэ тишIыгъагъ. Ныбджэгъуныгъэ пытэм лъапсэ фэхъугъэр пшъэдэкIыжьэу тхьырэмрэ къиныгъоу къыкъокIыгъэхэмрэ ары. Сэ зэрэсшIошIырэмкIэ, тыгухэмкIэ нахь зэпэблагъэ тыхъугъ, зым ыпашъхьэ пшъэдэкIыжьэу адрэм щихьырэр нахь зэхэтшIыкI хъугъэ. Цыхьэ зэфэмышIыныгъэр къызежьэрэм ныбджэгъуныгъэр ухыгъэ зэрэхъурэр зыщыдгъэгъупшэ зэрэмыхъущтыр икъоу къыдгурыIощтыгъэ. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, ныбджэгъуныгъэр икъоу зымыушэтыгъэм, ащ ыкIуачIэ зэхэзымышIагъэм щыIэныгъэм иIэшIугъи икъоу зэхишIагъэп. ГупшысэкIо инэу, философэу Аристотель игущыIэхэр (икъу дэдэу къэсымышIэжьхэми) синыбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу сыгу илъых: «Друг – это одна душа, живущая в двух телах».\nНепэ синыбджэгъоу псэухэрэми, дунаим ехыжьыгъэхэми инэу сафэраз. Ахэр сиупчIэжьэгъугъэх, IэпыIэгъу къысфэхъущтыгъэх. Ахэр ары мыхъугъагъэемэ, сищыIэныгъэ гъогуи нэмыкIэу къэскIуныгъэкIи мэхъу. А къасIорэр егъэлыегъащэу зыми къызшIуерэмыгъэшI. Зытет шъыпкъэр ары къыкIэзгъэтхъырэр.\nШъэожъ Аслъан директор зэхъум, псынкIэу IофшIэнымкIэ опытышIур ыIэ къыригъахьэу ригъэжьагъ. ЦIыфмэ аIорэм кIэдэIукIэу, ипшъэдэкIыжь зэрэиныр икъоу къыгурыIоу, гъэхъэгъакIэхэм къызэрафэкIощт амалыкIэхэм алъыхъоу щытыгъ. Арырэ сэрырэ бэрэ тызэIукIэщтыгъ, сэри ыдэжь сыкIощтыгъ, ежьыри садэжь къакIощтыгъ. Янэу Айщэтрэ ятэу Билъэустэнрэ ДжамбэчыекIэ анахь лъытэныгъэ зыфашIыхэрэм ащыщыгъэх. Аслъанрэ сэрырэ щыIэныгъэм, IофшIэным, хъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафхэм, Iофыгъоу къэуцухэрэм зэшIохыкIэу афэхъун ылъэкIыщтым, нэмыкIхэм япхыгъэ IофхэмкIэ тиеплъыкIэхэр бэрэ зэтефэщтыгъэх. Сэ районым иэкономикэ сыщыгъозагъ, Iофыгъо шъхьаIэу иIэхэми хэшIыкI афысиIагъ, ау мэкъу-мэщымкIэ специалистэу сыщытыгъэп. Колхозым е совхозым сырипащэу зыкIи къыхэкIыгъэп. А лъэныкъомкIэ Аслъан бэ шIуагъэу къыкIэрысхыщтыгъэр. Ежь къысиIощтыгъэ Iофыгъуабэу къэуцухэрэм анахь мэхьанэшхо зиIэр къахэзгъэщын зэрэслъэкIырэмкIэ къызэрэсэхъуапсэрэр. Опытэу сиIэми (КПСС-м ихэку комитет иинструкторэу, етIанэ предприятиитIумэ сырядиректорэу сыщытыгъ) ащкIэ мэхьэнэ гъэнэфагъэ иIэу щытыгъ, чыжьэу сыплъэнымкIи ишIуагъэ къысэкIыгъ.\nТызэрэзэныбджэгъур районми дэгъоу щашIэщтыгъ, ау ащ зыми мыхъун хилъагъощтыгъэп. Аслъан лъэIукIэ зыкIи зыкъыстыригъафэщтыгъэп, фэгъэкIотэныгъэ горэми кIэнэцIыщтыгъэп. Ащ фэдэ къыхафэмэ тизэныбджэгъуныгъэ зэрэзэпыужьыщтыр дэгъоу къыгурыIощтыгъ. ЩыIэныгъэм а лъэныкъомкIэ ушэтыпIэ къытпигъохэуи къыхэкIыгъ. Зы хъугъэ-шIагъэ горэ щысэу къэсхьын. Хьатикъое совхозым кIымафэм икъихьэгъум былымхэм апае агъэхьазырыгъэ мэкъумрэ уарзэмрэ зы чэщым къыкIоцI щыстыгъэх. Райкомым ибюро пхъашэу ащ тыщыдэгущыIагъ ыкIи фэдгъэпытагъ сыд ишIыкIэми былымхэм апае Iусыр къызэригъэгъотынэу, продукциеу къахьыжьын фаеми къыкIыримыгъэчынэу. Райкомым сэ пшъэрылъ къысфишIыгъагъ амал зэриIэкIэ совхозым сишIуагъэ езгъэкIынэу.\nСыда ащ къикIыщтыгъэр? КПСС-м ирайон комитет иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулиным бэ зэфихьысыжьыгъэр ыкIи мары ащ зэрегупшысагъэр: Аслъанрэ сэрырэ тызэрэзэныбджэгъум елъытыгъэу амал зэриIэкIэ нахь пытэу сыкъоуцон, пшъэдэкIыжь тIуми зыфэтхьырэ пшъэрылъым изэшIохынкIи къулайныгъэ, хэкIыпIэ тэрэз къэдгъотын фэягъ. Ащ фэдэ унашъоу ышIыгъэм укъыпкъырыкIын хъумэ къыбгурыIонэу щытыгъ Iофыр тэрэзэу зэшIотымыхымэ тызэрагъэпщынэщтыр ыкIи тиIэнатIэкIэ ащ нахьыбэрэ тылъыкIотэжьын зэрэтымылъэкIыщтыр.\nКъиныгъуабэ къыпыкIыгъэми, районым иамалхэмкIэ совхозым шIокIодыгъэ былымIусым ипроцент 50 фэдиз IэкIэдгъэхьажьыгъ. Адрэ къэнагъэмкIэ краир къыддеIагъ. Аслъан еджэ зэхъум ныбджэгъу къыфэхъугъагъэхэми, сэри Iоф сшIэ зэхъум ныбджэгъу сфэхъугъэхэми яшIуагъэ къытагъэкIыгъ. ПIатIэкъо Мурат Рэмэзан ыкъом — райисполкомым итхьаматэу щытыгъэм Краснодар дэс инэIуасэхэр къызфигъэфедэхи, Iусхэр игъэкъужьыгъэнхэмкIэ ишIогъэшхо къыгъэкIогъагъ.\nIофэу узпылъым лъэшэу узыIэпищэмэ, бэ пIэкIэзырэр, игъо узфимыфэрэр, Iэпэдэлэл пшIырэр. Ары Аслъани къехъулIагъэр, Унагъо ышIэнэу игъо хъугъагъэ. ИIэнатIэкIэ джыри нахь дэкIоеным ишIэныгъэкIи, иIофшIакIэкIи фытегъэпсыхьагъэу щытыгъэми, а лъэхъаным унагъо уиIэ-уимыIэр къыдалъытэщтыгъэ.\nЗэгорэм Аслъан къысиIуагъ ыгу рихьырэ пшъашъэ зэрэщыIэр. Къуаджэу Адэмые щыщ унэгъо зэгурыIо, унэгъо лэжьакIом ипшъэшъэ закъо сэри тIэкIу сшIэу щытыгъ. Апшъэрэ еджапIэр къэзыухыгъэ Нешэ Светланэ Iэдэб зыхэлъ пшъэшъэ гохьэу щытыгъ. Къоджэ еджапIэм ащ щыригъаджэщтыгъэх. Бэ темышIэу Аслъанрэ арырэ псэогъу зэфэхъугъэх. Ащ ыуж бащэ темышIэу М.Р. ПIатIэкъор Адыгеим исовхозхэм ятрест итхьаматэу ашIыгъэти, Мыекъуапэ щыпсэунэу кIожьыгъэ. Сэ райисполкомым итхьаматэу сыхадзыгъ, Аслъан партием ирайком иятIонэрэ секретарэу хъугъэ. Светэрэ арырэ район гупчэм кIожьыгъэх ыкIи нахь тызэпэгъунэгъоу тыпсэу хъугъэ.\nХъызмэт Iофым фэгъэзагъэхэу партийнэ IофшIэным фежьэхэрэм ащ лъыпытэу ар аIэ къихьэщтыгъэп. Шъэожъ Аслъан шIэныгъэ иIэу щытыгъ, жабзэ цIыфхэм къадигъотыщтыгъ, пшъэдэкIыжь зэрихьырэр зыкIи зыщигъэгъупшэщтыгъэп. А пстэуми яшIуагъэ къэкIуагъ IофыкIэр псынкIэу ыIэ къихьанымкIэ. АщкIэ ишIуагъэ къыригъэкIыгъ КПСС-м ирайон комитет иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулинми.\nТэ, район, къэлэ комитетхэм ясекретархэм, тиIофшIэгъухэу Краснодар краим исхэм, джащ фэдэу партием ихэку комитет Iоф щызышIэхэрэм якъэбархэм дэгъоу тащыгъозагъ. Ащыщыбэхэр спэблагъэ хъугъагъэх. ТызыщызэIукIэхэрэм IофшIэным бэрэ тытегущыIэщтыгъ, къулайныгъэу тиIэ хъугъэм ишъэфхэр къызэфэтIуатэщтыгъэх. ТирайонхэмкIэ бюром хэтхэм язэфыщытыкIэхэм, ахэм Iоф зэрашIэрэм, цIыфыгъэу ахэлъым ыкIи нэмыкIхэм татегущыIэщтыгъ. А пстэуми сэ къахэсхыгъэр КПСС-м и Красногвардейскэ райком иапэрэ секретарэу В.А. Мацапулиныр Краснодар краимкIэ анахь дэгъоу зэрэщытыгъэр ары. Коллективыр ащ дэгъоу зэгуригъэIон ылъэкIыщтыгъ, зэкIэми зэфэдэу афыщытыгъ, зэрэпащэр илыягъэу къызфигъэфедэщтыгъэп. КъаIорэм кIэдэIукIын, ащ елъытыгъэу Iофым ежь ышъхьэкIэ екIолIакIэу фыриIэр зыщищыкIагъэм зэблихъужьын ылъэкIыщтыгъ. Лъэпкъ хэкум Iоф щыпшIэным нэшэнэ гъэнэфагъэу иIэхэм дэгъоу ащыгъозагъ, цIыфхэм ыгу афихыгъэу Iоф адишIэщтыгъ.\nЩыкIагъэ горэ зимыIэ цIыф щыIэп, ау коллективым зэдегъэштэныгъэ хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэхэ зыхъукIэ, щыкIэгъэ зэе-тIуаехэр хэкIокIэжьых. Тызэгъусэу илъэсипшI фэдизрэ Iоф зэдэтшIэнэу хъугъэ. А илъэсхэм яшIуагъэ къысэкIыгъ. Аслъанрэ сэрырэ а лъэхъаным тыныбжьыкIагъ, хэукъоныгъэхэри мымакIэу хэтшIыхьэщтыгъэх. Ау ежь щэIэгъэшхо хэлъыгъ. Амалэу тиIэхэр нахь шIуагъэ хэлъэу зэрэдгъэфедэщтхэм ынаIэ тыригъэтыщтыгъ.\nЛэжьэкIупIэ гектарым игъэфедэнкIэ, ащ шIогъэшхо къегъэтыгъэнымкIэ тирайон хэкумкIэ анахь дэгъоу алъытэщтыгъ. Владимир Алексей ыкъом иIахьышхо ащ зэрэхэлъыгъэм уехъырэхъышэжьынэу щытэп. Районыр къиныгъуабэмэ апэшIуекIонымкIэ (жьыуаехэр, цIыфхэм ягъэкощын, пынджлэжьыпIэм ишIын) зишIуагъэ къэкIуагъэр цIыфхэм язэдегъэштэныгъ, язэкъотыныгъ.\nШъэожъ Аслъан а Iофыгъо пстэуми язэшIохын чанэу хэлэжьагъ. ХъызмэтшIапIэхэм япащэхэу, специалистхэу Iоф зыдишIэгъагъэхэм лъэшэу цыхьэ къызэрэфашIырэм гу лъыптэнэу щытыгъ.\nСиныбджэгъу цIыф чэфэу, сэмэркъэур икIасэу щытыгъ. ТиунагъохэмкIэ тызэхэмыхьэу зы мафи блэкIыщтыгъэп сIоми егъэлыегъащэ мыхъунэу къысшIошIы. Тишъхьэгъусэхэми, тикIэлэцIыкIухэми гуфэбэныгъэ зэфыряIэ хъугъагъэ. В. А. Мацапулиным иунагъуи бэрэ къытхахьэщтыгъэ.\nАщ фэдэу тыгу зэфихыгъэу тызэрэзэхэтым IофшIэнымкIэ иягъэ къакIощтыгъэп. Iофым епхыгъэу тызэнэкъокъоу, тиеплъыкIэхэр зэтемыфэхэу, аужыпкъэм, тыгу забгъэуи къыхэкIыщтыгъэ. Ау Владимир Алексей ыкъом тызэшIужьынымкIэ, хэти ихэукъоныгъэ зыдишIэжьынымкIэ ишIуагъэ къакIощтыгъ.\nЗэгъусэхэу охътабэ зэдэзыгъэкIорэ зэныбджэгъухэр пыи зэфэхъужьыхэу бэрэ къыхэкIы. Ау Аслъанрэ сэрырэ нахь зэпэблагъэ тыхъущтыгъ: районым ипшъэрылъхэр зэригъэцэкIэщтхэмкIэ хэкIыпIэхэм талъыхъуныр ары тIуми гухэлъ шъхьаIэу тиIагъэр.\nЕльциным партийнэ пащэхэу Iоф зыдишIэгъагъэхэм ямыхьакъхэр ариIуалIэхэзэ хабзэр къыдихыгъ. ФэгъэкIотэныгъэ инхэр яIагъэхэу, яIэнатIэ ашъхьэ ифедэхэмкIэ къызфагъэфедагъэу ыIозэ ыгъэмысэщтыгъэх. Хабзэм иапшъэрэ лъэгапIэхэм ащыхъущтыгъэхэм сащыгъуазэп, ау тэ «партием иполевой командирхэм» — район комитетхэм, къэлэ комитетхэм ясекретархэм, къэлэ исполкомхэм ятхьаматэхэм къызэрыкIоу тыпсэущтыгъ. ЧIыпIэ кадрэхэм ялажьэп Горбачевымрэ нэмыкI итхьамэтэшхохэмрэ якъэрэбгъагъэ къыхэкIэу цIыф жъугъэхэм бэ зэрэчIанагъэр.\nIоф зыщысшIэгъэ илъэсхэм краим ыкIи Адыгэ автоном хэкум япартийнэ IофышIабэмэ нэIуасэ сафэхъугъ. КъэсшIэжьырэп ахэм ащыщ горэм а лъэхъаным унэе машинэ иIагъэу е унэ ышIыгъэу. Тэ зэкIэми хэбзэ фэтэрхэм тарысыгъ, янэ-ятэхэм яунэ щыпсэухэрэри къытхэтыгъэх. Районым ис механизаторыбэмэ унэхэр ашIыщтыгъэх, машинэхэр къащэфыщтыгъэх. Ащ фэдэ баиныгъэм тыкIэхъопсынэу ахъщи тиIагъэп, тыгуи къытфидэщтыгъэп. Непэ ар бэмэ ашIогъэшIэгъонын ылъэкIыщт, ау а лъэхъаным ары зэрэщытыгъэр. Шъэожъ Аслъанрэ сэрырэ а пстэури зэпытчыгъ. Непи ар псэугъэмэ, къэрар зиIэ, шъыпкъэныгъэ зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыщтыгъэр сэшIэ.


Ацумыжъ Казбек: «Социальнэ гарантиехэм яхьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэу Конституцием фашIыщтхэр игъо шъыпкъэу сэлъытэ» — Адыгэ макъ\nАцумыжъ Казбек: «Социальнэ гарантиехэм яхьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэу Конституцием фашIыщтхэр игъо шъыпкъэу сэлъытэ»\nТарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Адыгэ къэралыгъо университетым идоцентэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым тарихъымкIэ иотдел ипащэу, Пшызэ шъолъырымрэ Адыгеимрэ шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, шIэныгъэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием ичлен-корреспондентэу Ацумыжъ Казбек Конституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм афэгъэхьыгъэ голосованием хэлэжьагъ, мы хъугъэ-шIагъэм тарихъ мэхьанэ зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ.\nКонституцием фашIыщт гъэтэрэзыжьын пстэуми зэрадыригъаштэрэр ащ къыIуагъ. Анахьэу игъо дэдэу ылъытагъэхэр социальнэ гарантиехэм: лэжьэпкIэ анахь цIыкIум къыщымыкIэу къаратыным, ным, кIэлэцIыкIухэм, унэгъо кIоцIым илъ шIуагъэхэм, патриотизмэм якъэухъумэн япхыгъэхэр ары.\n«Тэ ыпэкIэ тэплъэмэ, зэхъокIыныгъэшIухэм алъапсэ непэ дгъэтIылъын фае. Гъэтэрэзыжьынхэр Конституцием зэрэфашIыщтхэр тарихъ хъугъэ- шIэгъэшхо хъущт. Тащыщ пэпчъ гъэтэрэзыжьынхэм апае ымакъэ ытызэ, политикэ системэ пытэм игъэпсын хэлажьэ. Тихэгъэгу хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт, тицIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъезыгъэIэтыщт амал шъхьаIэхэм ар зэу ащыщ», — хигъэунэфыкIыгъ Ацумыжъ Казбек.\nПредыдущая Нэхэе Юр: «ЦIыфхэм тарихъ шIэжь яIэным ехьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэм мэхьанэшхо ясэты»\nСледущая ЛIымыщэкъо Рэмэзан: «Лъэпкъ зэгурыIоныгъэм игъэпытэн фэIорышIэщтых»


الشخص، الفَرْد، النَسَمَة\nзы — I глагол приставк Зыдищагъ, зыдиштагъ II шъхьэу зыгорэм щыщ шъыпкъэу зыер къэзгъэлъэгъорэ приставк ЗыIэ, зынэ, зышыпхъу Зыцэ узрэр Iазэм дэжь кIуагъэ III пчъ. один Зы лIы, зы унэ, зы нэбгырэ Зы нахь хъурэп УтIумэ уз, узмэ ущымыIах гущ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзытфых — (зытфыхыр) пчъ. пять шесть Нэбгырэ зытфых горэ гъэкIон фае … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзыхыбл — (зыхыблыр) пчъ. около шести семи Нэбгырэ зыхыбл къэкIуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nирый — пчъ. по восемь Яирый Классым исмэ тетрадь ирый къащэфыгъ Дзэр нэбгырэ ирыеу зэготэу урамым рэкIо … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Республика Адыгея - Прокурор хъунымкiэ зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэм комиссием дыригъэштагъ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Прокурор хъунымкiэ зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэм комиссием дыригъэштагъ\nПрокурор хъунымкiэ зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэм комиссием дыригъэштагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат УФ-м и Генеральнэ прокурорэу Юрий Чайкэ АР-м ипрокурор хъунымкIэ къыгъэлъэгъогъэ кандидатурэм хэплъэгъэным фэгъэзэгъэ комиссием изэхэсыгъо зэрищагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Урысыем и Генеральнэ прокурор игуадзэу Юрий Пономаревыр ыкIи мы IэнатIэм IугъэхьэгъэнымкIэ Краснодар краим ипрокурор иапэрэ гуадзэу — Шъачэ ипрокурорэу къагъэлъэгъогъэ Марк Большедворскэр.\nУрысыем и Генаральнэ прокурорэу Юрий Чайкэ пшъэрылъэу къыфишIыгъэм диштэу республикэм ипрокурор хъунымкIэ М. Большедворскэм икандидатурэ республикэм игъэцэкIэкIо ыкIи хэбзэгъэуцу къулыкъухэм къызэрахилъхьэрэр Юрий Пономаревым къыIуагъ, ащ къыдырагъэштэнэу закъыфигъэзагъ. Зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ, опытышхо зыIэкIэлъ къулыкъушIэу ар зэрэщытыр, следственнэ органхэм къащыригъажьи, Краснодар краим ипрокурор игуадзэу — Шъачэ ипрокурорэу Iоф зэришIагъэр къыIотагъ.\n— ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэм Iоф ащызышIэрэ пащэхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зэблахъух. Адыгеим ипрокурор IэнатIэ нэмыкI пащэ Iугъэхьэгъэным иуахътэ къэсыгъ. Республикэм ипащэхэм дэгъоу Iоф зэрашIэрэм, мыщ щыпсэухэрэр зэрэзэгурыIожьхэрэм афэгъэхьыгъэ къэбарыбэ зэхэсхыгъ. АР-м ипрокурорэу щытыгъэ Василий Пословскэр нэмыкI шъолъыр агъэкIуагъ. Ащ къыхэкIыкIэ непэ зикандидатурэ къэдгъэлъэгъорэ М.Большедворскэм къыдежъугъэштэнэу тышъущэгугъы, — къыIуагъ Юрий Пономаревым.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэрэм мы кандидатурэм дыригъэштагъ.\n— Тишъолъыр зыфэдэм Марк Александр ыкъор дэгъоу зэрэщыгъуазэм мэхьанэшхо иI, ащ Iофыр къыгъэпсынкIэщт. Краснодар краим ипрокуратурэ опытэу щызэригъэгъотыгъэр Адыгеим щигъэфедэн зэрилъэкIыщтым щэч хэлъэп. Республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм апшъэрылъ шъхьаIэу — законыр ыкIи правопорядкэр къэухъумэгъэнхэм — зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэм ыкIуачIэ зэрэрихьылIэщтым сицыхьэ телъ. Регионым тапэкIэ социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэщт лъэныкъо пстэумкIи Iоф зэдэтшIэным тэ тыфэхьазыр, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, АР-м ипрокурор хъунымкIэ зикандидатурэ къагъэлъагъорэм тегущыIэгъэным пае АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ республикэ комиссие зэхащагъ. Адыгеим игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ыкIи АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ялIыкIо нэбгырэ тфырытф ащ хэхьагъэх.\nКомиссием хэтхэм зэIухыгъэ шIыкIэм тетэу амакъэ атыгъ ыкIи республикэм ипрокурор хъунымкIэ къагъэлъэгъогъэ кандидатурэм дырагъэштагъ. Зэхэсыгъом зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэр зэрытхэгъэ тхьапэм КъумпIыл Мурат кIэтхэжьыгъ, ар УФ-м и Генеральнэ прокурор IэкIагъэхьащт. Марк Большедворскэр мы IэнатIэм IугъэхьэгъэнымкIэ аужырэ унашъор зышIыщтыр УФ-м и Президент ары.


Адыгэ Хэку Таймс: ТIуапсэ: «Еврохим» заводым псы-шIойхэр хы шIуцIэм хегъахьэ\nТIуапсэ: «Еврохим» заводым псы-шIойхэр хы шIуцIэм хегъахьэ\nТIуапсэ щылажьэрэ гъэзетэу "ШIуи-Макъэ" зыфиIорэм мы Iофым чIэупчIэу компаниеу «Еврохим» зыфигъэзагъ. Ащ джэуап къызэритыжьыгъэмкIэ компанием а чIыпIэр иеп ыкIи ар ипшъэрылъэп. Ар къохь игъэхъуапIэ админстрацием ипшъэрылъ къараIуагъ. Гъазетым мы Iофым пае ТIуапсэ къалэ ыкIи нэмыкIхм зафигъэзагъ.\nКъэIогъэн фае, ТIуапсэ къохь игъэхъуапIэ (Туапсинского балкерного терминала) 2010 илъэсым ашIыгъ. Ар ТIуапсэ къэлэ админстрациемрэ компаниеу «Еврохим»-рэ зэдрашIыгъ. Мыр ашIэу зэхъум Темыр Кавказым иэкологие хасэ ыкIи ТIуапсэ щыпсэурэ цIыфхэр къохь игъэхъуапIэр арамыгъэшIынэу пэуцожьыгъагъэх. Ахэм къызэраIогъагъэмкIэ мы къохь игъэхъуапIэм экологиер нахь дэй ышIыщт ыкIи ТIуапсэ хыр шIой ышIыщт.