МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Красногвардейскэ районым» тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ ит псэупIэхэу Хьатикъуаерэ Джамбэчыерэ адэт культурэм и Унэрэ гурыт еджапIэмрэ зэрагъэцэкIэжьыгъэхэр, зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр зэригъэлъэгъугъ, цIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Красногвардейскэ районым» тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ ит псэупIэхэу Хьатикъуаерэ Джамбэчыерэ адэт культурэм и Унэрэ гурыт еджапIэмрэ зэрагъэцэкIэжьыгъэхэр, зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр зэригъэлъэгъугъ, цIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, нэмыкIхэри. Культурэм и Унэу Хьатикъуае дэтыр гъэцэкIэжьынхэм ауж къызэрэзэIуахыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм АР-м и ЛIышъхьэ къыщыгущыIэзэ къоджэдэсхэм игуапэу къафэгушIуагъ, псэуалъэм изэтегъэпсыхьан Iоф дэзышIэгъэ пстэуми зэрафэразэр ариIуагъ. ЛIэшIэгъу ныкъом ехъукIэ узэкIэIэбэжьмэ ашIыгъэ учреждением бэшIагъэу гъэцэкIэжьынхэр зэрищыкIэгъагъэхэр, мы гумэкIыгъор шъолъырым ит нэмыкI культурэм иунэхэми зэрашъхьэщытыр ыкIи ар дэгъэзыжьыгъэным яшъыпкъэу зэрэпылъхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы аужырэ илъэсхэм мыщкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, ащ пае лъэныкъо зэфэшъхьафхэм къарыкIырэ мылъкур дгъэфедэным тынаIэ тет. БлэкIыгъэ илъэс закъом культурэм и Уни 5-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зы кIэу тэшIы. Гухэлъэу тиIэмкIэ 2019-рэ илъэсым учреждении 8 джыри зэтедгъэпсыхьажьыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ТэркIэ пшъэрылъ шъхьаIэр культурэм иунэхэм ыпэкIэ мэхьанэу яIагъэм, псэупIэхэм, анахьэу цIыфхэр макIэу зыдэсхэм, яобщественнэ-культурнэ гупчэу зэрэщытыгъэхэм къыфэгъэзэжьыгъэныр ары. ЦIыфхэр зыщызэIукIэхэрэ, зызщагъэпсэфырэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIорэ чIыпIэу, джащ фэдэу лъэпкъ творчествэм икъэухъумэн ыкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мыхэр сыдигъуи ягупчагъэх, непи арэущтэу щытын фае. Ащ фэдэ пшъэрылъ ыгъэцэкIэн фае гъэцэкIэжьынхэм ауж непэ къызэIутхыжьырэ культурэм и Унэ. Хьатикъуае дэт культурэм и Унэ епхыгъэу Iоф зышIэрэ кружокхэм джырэ уахътэм нэбгырэ 600-м ехъу къякIуалIэ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ шъищ фэдизыр кIэлэцIыкIух, шъитIур ныбжьыкIэх. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, учреждением игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ешIылIэгъэнхэм пэIухьэгъэ мылъкур «Единэ Россием» ипартийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъагъ. ХэдзакIохэм яшIоигъоныгъэхэр, пшъэрылъэу къагъэуцугъэхэр къыдилъытэзэ, партием ыIуагъэр зэригъэцэкIэжьырэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къыхэжъугъэщых, творческэ амалэу аIэкIэлъхэм зыкъызэIуахынымкIэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу шъуафэхъу, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ культурэм иIофышIэхэм закъыфигъазэзэ. — Тэ талъэныкъокIэ къыттефэрэр зэкIэ зэшIотхыщт, тишIуагъэ шъодгъэкIыщт. Псэуалъэм изэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зыгъэцэкIэгъэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «ТЭМ- СТРОИМ» щылажьэхэрэм, ащ ипащэу Уджыхъу Байслъан сафэраз. Къуаджэм щыпсэухэрэм джыри зэ сафэгушIо, культурэм и Унэ Iутхэм творческэ гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо. Зэхахьэм нэужым къыщыгущыIагъэх Красногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэу Осмэн Альберт, псэуалъэр зыгъэцэкIэжьыгъэ компанием игенеральнэ директорэу Уджыхъу Байслъан, культурэм и Унэу Хьатикъуае дэтым ипащэу БжьэшIо Сарэ. КъызэраIуагъэмкIэ, проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 10-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Ащ дакIоу, республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ, учреждением ищыкIэгъэ пкъыгъохэм ящэфын ыкIи псэуалъэм къыпэIулъ чIыпIэм изэтегъэпсыхьан сомэ миллиони 3 пэIуагъэхьагъ. АР-м и ЛIышъхьэ, район администрациемрэ культурэм и Унэрэ япащэхэр игъусэхэу лентэ плъыжьыр зэпаупкIи, аужырэ шапхъэхэм адиштэу агъэцэкIэжьыгъэ учреждениер къызэIуахыжьыгъ. Ар ыкIоцIкIэ зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр республикэм ипащэ ыуплъэкIугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ. КъэIогъэн фае, блэкIыгъэ илъэсым Хьатикъое къоджэ псэупIэм ибюджет ихахъохэр сомэ миллиони 9,1-м ехъоу агъэнэфэгъагъ, зэрагъэцэкIагъэр — сомэ миллиони 10,4-рэ мэхъу. ЧIыпIэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ мин 434-м ехъу урамхэм ягъэнэфын пэIуагъэхьагъ. Нэбгырэ 17 зыIут фельдшер-мамыку IэзапIэм Iоф ешIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIу, культурэм иунитIу дэтых. ПсэупIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм ахэлажьэ, ахэм къащыдэлъытэгъэ мылъкоу къаIэкIахьэрэмкIэ пшъэрылъ зэфэшъхьафхэр зэшIуахых, инфраструктурэр зэтырагъэпсыхьэ. Шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъу ЯтIонэрэ чIыпIэу КъумпIыл Мурат къызэкIолIагъэр гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ къуаджэу Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр ары. Гъэсэныгъэм иучреждение ичIэхьэгъу дэжь АР-м и ЛIышъхьэ къыпэгъокIыгъэх ащ ипащэу ЛIышэ Люсе,къуаджэм инахьыжъхэр, кIэлэцIыкIухэр, нэмыкIхэри. Республикэм ипащэ кIэлэеджакIохэм гущыIэгъу афэхъугъ, гъэхъагъэу ашIыхэрэм защигъэгъозагъ. — Джырэ уахътэ пшъэрылъ шъхьаIэу къуаджэм ыпашъхьэ щытыр демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. Республикэм ипащэ игукъэкIыкIэ Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр агъэкIэжьыгъ, икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ, джы непэ ищыкIэгъэ пстэури ащ IэкIэлъ. Гъэсэныгъэм иучреждение игъэцэкIэжьын цIыфыбэ къыхэлэжьагъ, ахэм зэкIэми къоджэдэсхэр афэразэх. ЕджапIэм икабинетхэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъэх, шэпхъэшIухэм адиштэу ахэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр игуапэу къыхигъэщыгъ. ЕджапIэм испортзал щыкIогъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан къоджэдэсхэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр КъумпIыл Мурат фагъэзэнхэ амал яIагъ. АР-м и ЛIышъхьэ иупчIэжьэгъоу Тхьэлъэнэ Вячеслав, Джамбэчые инахьыжъхэм я Совет хэтхэм ащыщхэр, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыд, нэмыкIхэри ащ къыщыгущыIагъэх. ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр, ящыкIагъэхэр зэхэзышIыкIырэ ыкIи IэпыIэгъу къафэхъурэ АР-м и ЛIышъхьэ «тхьауегъэпсэу» къыраIуагъ. Къуаджэм ищыIакIэ зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр анахь шъхьаIэу къыхагъэщыгъ. Къуаджэм дэт псэуалъэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэным республикэм ыкIи муниципалитетым япащэхэм анаIэ тет. Культурэм и Унэу мыщ дэтым иунашъхьэрэ гъэфэбэпIэ системэмрэ 2018-рэ илъэсым агъэцэкIэжьыгъэх, шъхьаныгъупчъэхэр ыкIи пчъэхэр зэблахъугъэх. Джамбэчые этнографическэ музеим игъэфэбапIэ 2017-рэ илъэсым зэтырагъэпсыхьагъ. Спонсорхэм яIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Насып» зыфиIорэм гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх. Гъэхъагъэхэм анахьи псэупIэм иIофыгъохэм язэшIохын анаIэ тырагъэтын зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу зэхахьэм къекIолIэгъэ цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъ, гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ ведомствэхэм, къулыкъухэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. — Тызэгъусэу, тиIо зэхэлъэу Iоф зэдатшIэмэ, щыкIэгъабэхэр дэдгъэзыжьынхэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу тшIын тлъэкIыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. Красногвардейскэ районым ипсэупIитIум ащыкIогъэ Iофтхьабзэхэм якIэухыгъ Адыгеир зэрыгушхорэ лъэпкъ ансамблэу «Ислъамыем», творческэ купхэм пчыхьэм къатыгъэ концертыр. ТХЬАРКЪОХЪО Адам.


Home » Adyghe » 03 Luke » 04\nposted by derDaniel on Mon, 06/14/2010 - 09:19\nШэйтаныр Хьисэ псэкІод ригъэшІэнэу ыуж зэритыгъэр\nТхьэм ы Псэ ЛъапІэ инэу ыгу илъэу, Хьисэ Иордан псыхъом къыІукІыжьыгъ. 2Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ ежьыр шъоф нэкІым ыщагъ. А чІыпІэм шэйтаныр ежьым псэкІод ригъэшІэнэу мэфэ тІокІитІурэ ыуж итыгъ. А мафэхэм Хьисэ зи ышхыгъэп, ахэри зытешІэхэ ужым къэмэлэкІагъ.\n3Джащыгъум шэйтаным Хьисэ къыриІуагъ: -О Тхьэм ури Къомэ, мы мыжъор хьалыгъу хъунэу унашъо фэшІ. 4–Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт,–* риІожьыгъ Хьисэ, –«Хьалыгъу закъор арэп цІыфыр зэрэпсэущтыр, сыдрэ гущыІэу Тхьэм ыдэжь къикІырэр ары нахь». 5ЕтІанэ шэйтаным Хьисэ чІыпІэ лъагэ горэм дищаий, зы нэплъэгъукІэ дунаим тет пачъыхьагъо пстэури къыригъэлъэгъугъэх. 6Ащ Хьисэ къыриІуагъ:\n–Мы пачъыхьагъохэм ятетыгъо пстэумрэ щытхъушхоу яІэмрэ о остыщтых, сыда пІомэ сІэ илъых ыкІи сэ сызфаем естынэу сыфит. 7 Лъэгонджэмышъхьэу укъэтІысэу, сэ сыбгъэлъапІэмэ, ахэр зэкІэри оуие хъущтых. 8–Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт,–* риІожьыгъ Хьисэ, –«Зиусхьанэу уи Тхьэ бгъэлъапІэзэ, ежьым изакъоу уфэлэжьэн фае».\n9Ащ ыужым шэйтаным Хьисэ Ерусалим ыщи, Тхьэм иунэшхо нахь лъэгапІэу иІэм тыригъэуцуи къыриІуагъ: –О Тхьэм ури Къомэ, мыщ дэжьым зыщедзых; 10, 11 сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт:*\n«Тхьэм имэлэІичхэм укъаухъумэнэу унашъо къафишІыщт,\nо плъакъокІи мыжъом уемыутэкІыным пае, аІэхэмкІэ уаІэтыщт».\n12 –Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт,–* риІожьыгъ Хьисэ, –«Зиусхьанэу уи Тхьэ умыушэты».\n13 ЕтІанэ шэйтаным Хьисэ псэкІод зэригъэшІэн Іэмал пстэури зеухым, игъо къыфифэмэ къыгъэзэжьынэу ІукІыжьыгъ.\n4:4 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 8:3.\n4:8 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:13.\n4:10-11 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Сэбур (Псалтыр) 91:11-12 (урыс библиемкІэ 90:11-12).\n4:12 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:16.\nХьисэ иІоф Галилей хэкум зэрэщиублагъэр\n14ЕтІанэ Тхьэм ы Псэ ЛъапІэ илъэкІыныгъэкІэ Хьисэ Галилей хэкум ыгъэзэжьыгъ. Хьисэ икъэбар а хэкум зэкІэ щыІугъ. 15ЦІыф пстэуми щытхъу къыфашІэу, Хьисэ ахэмэ ясинэгогухэм* Тхьэм игущыІэхэр щаригъашІэщтыгъэх.\nНазарет дэс цІыфхэм Хьисэ зэрамыштагъэр\n16Хьисэ зыщапІугъэ Назарет къалэм* къэкІуагъ. Зэрихабзэу шэмбэт мафэм* синэгогум чІэхьагъ. ЗычІахьэм, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм ащыщхэм афяджэнэу апашъхьэ къиуцуагъ. 17Пегъымбар Ешай итхылъ къыратыгъ. Тхылъыр къызэІуихи, мырэущтэу зэрытхэгъэ чІыпІэр къыгъотыгъ:*\n18 «Зиусхьаным ы Псэ ЛъапІэ сыгу илъ хъугъэ;\nсыда пІомэ Тхьэм дэгъэ лъапІэр къысщифагъ.\nКъызкІысщифагъэр тхьамыкІэхэм къэбарышІур язгъэІуныр ары.\nЗыгу кІодыгъэхэр згъэхъужьынхэуи, хьапсчІэсхэр шъхьафит зэрэхъужьыщтхэр\nнэшъухэр къэзгъэплъэжьынхэуи, къин зыщэчыхэрэр шъхьафит сшІыжьынхэуи Тхьэм сыкъигъэкІуагъ.\n19 Зиусхьаным ынэшІу цІыфхэм къазыщифэщт илъэсыр къызэрэсыгъэм икъэбар язгъэІунэуи\n20Хьисэ етІанэ тхылъыр зэгуилъхьэжьи, синэгогу ІофышІэм ритыжьи тІысыгъэ. Синэгогум чІэс\n4:15 синэгогу – джуртмэ ятхьэлъэІупІэ ары.\n4:16 Назарет къалэр – еплъ 1:26.\n4:16 шэмбэт мафэр – джуртхэм ямэфэ лъапІ ары. А мафэм хэти Іоф ышІэн фитэп.\n4:17-19 зэрытхэгъэ чІыпІэр къыгъотыгъ – еплъ Пегъымбар Ешай тхылъэу ытхыгъэм 61:1-2; 58:6.\nцIыф пстэуми анэхэр тырагъэкъагъэхэу ежьым еплъыщтыгъэх. 21 Хьисэ ахэмэ ариІоу ыублагъ:\n–Зэхэшъухы пэтзэ, мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэр непэ къэшъыпкъэжьыгъэх.\n22ЦІыфхэм агу инэу Хьисэ еІугъ, игущыІэ дахэхэри агъэшІэгъуагъэх. Ахэмэ къаГуагъ:\n–Юсыф ыкъу арыба мыр?\n23–Щэч хэмылъэу, мы гущыІэжъыр къысэшъуІощт: «Іазэ, зыгъэхъужь!»– ариІуагъ Хьисэ. –Капернаум къалэм Іофэу щыпшІагъэхэу зэхэтхыгъэхэр мы къалэу уянэ икъалэ щышІэх.\n24 Хьисэ етІани къыпигъэхъожьыгъ:\n–Шъыпкъэр шъосэІо, хэтрэ пегъымбар янэ икъалэ щадэрэп. 25Ау шъыпкъэр шъосэІо, пегъымбар Иляс* имафэхэм илъэсищырэ мэзихырэ уашъом щыІэ Тхьэм ощхыр къемыщхэу зыпеупкІым, хэкум тыдэкІи гъэблэшхуи зыщэхъум, Израил хэгъэгум шъузэбэ Іаджи исыгъэх. 26 Ау щытми, ахэмэ ащыщ горэм ыдэжь Тхьэм Иляс ыгъэкІуагъэп, Сидон къалэм иІэгъо-благъо щыщ Сарептэ къуаджэм дэс шъузабэ горэм ыдэжь ыгъэкІуагъэ нахь. 27Ащ фэдэуи, пегъымбар Елисей* имафэхэм шъоджэ уз Іаер зиІэ цІыфыбэхэр Израил исыгъэх, ау Елисей ахэмэ ащыщэу зи ыгъэхъужьыгъэп. Сирие хэкум щыщэу Неман зыцІэр ыгъэхъужьыгъэ нахь.\n28 Ар зызэхахым, синэгогум чІэс цІыф пстэури лъэшэу къэгубжыгъэх. 29Къызщылъэтхи, Хьисэ къалэм дафи, къалэр зытет бгышъхьэм радзыхынэу ащагъ. 30Ау Хьисэ ахэмэ азыфагу дэдэм кІоцІырыкІи ІукІыжьыгъ.\nХьисэ лІы горэм джынэпцІэ Іае зэрэхифыгъэр\n31 ЕтІанэ Хьисэ Галилей хэкум щыщ Капернаум къалэм* къехи, шэмбэт мафэм цІыфхэм Тхьэм игущыIэхэр аригъашIэхэу ыублагъ. 32 ЦIыфхэм Хьисэ Iофхэр\n4:25-26 пегъымбар Иляс – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт апэрэ тхылъым (3-я Царств) 17:1.\n4:27 пегъымбар Елисей – еплъ Пачъыхьэхэм якъэбархэр зэрыт ятІонэрэ тхылъым (4-я Царств) 5:1-4.\n4:31 Капернаум къалэр – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къохьэпІэ Іушъом Іут.\nЗраригъашIэщтыгъэ шIыкIэр лъэшэу агъэшIэгъуагъ, сыда пIомэ тетыгъошхо иIэу, ахэмэ адэгущыIэщтыгъэ ары.\n33 Синэгогум джынэпцIэ Iае зыхэс лIы горэ щыIагъ. Ар мэкъэшхокIэ къахэкууагъ:\n34 - Еоой, сыд уиIофэу къытхэлъыр, Нахарет щыщ Хьисэ? ТыбгъэкIодынэу укъэкIуагъа? О хэтми узыщыщыр сэшIэ: Тхьэм ыдэжь къикIыгъэ ЛъапIэр оры!\n35 -Щыгъэт, мы лIым хэкIыжь!- къыIуагъ Хьисэ джынапцIэм егыеу. ДжынапцIэм зэкIэмэ апашъхьэ лIыр къыриути, зи римышIэу хэкIыжьыгъ.\n36ЗэкIэми лъэшэу агъэшIагъоу зэраIожьыщтыгъ:\n- Мыр сыда? Тетыгъошхорэ лъэкIыныгъэшхорэ иIэу, джынэпцIэ Iаехэм унашъо афишIызэ, цIыфхэм ахефых.\n37 Джаущтэу Хьисэ икъэбар Iэгъо-блэгъо хэкум тыдэкIи щыIугъ.\nХьисэ цIыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэхэр\n38 Хьисэ синэгогум къычIэкIыжьи, Симон иунэ ихьагъ. Симон ишIугуащэ плъырстырэм инэу ригъэзыгъэу пIэм хэлъыгъ. Хьисэ ар ыгъэхъужьынэу елъэIугъэх.\n39 Хьисэ сымаджэм шъхьэщыуцуи, плъырстырэм егыий, хигъэкIыжьыгъ. Бзылъфыгъэр занкIэу къэтэджыжьи, ахэр къыхьакIэу ыублагъ.\n40 Тыгъэр къохьажьы зэхъум, уз зэфэшъхьаф зиIэ сымаджэхэр зэкIэри Хьисэ къыфащэхэу цIыф пстэуми аублагъ. Ахэмэ ащыщ пэпчъ ыIэ тырилъхьэзэ, ыгъэхъужьыщтыгъэх. 41 ДжынапцIэхэр цIыфыбэхэм къахэкIыжьыщтыгъэх ыкIи къэкуощтыгъэх:\n- Оры Мэссихьэу Тхьэм ы Къор!\nАр зэрэ Мэссихьыр ахэмэ ашIэщтыгъэти, Хьисэ ягыити, къэгущыIэнхэу фит ышIыщтыгъэхэп.\nХьисэ Галилей хэкур къыкІухьэзэ, Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм зэраригъэІущтыгъэхэр\n42Нэф къызэшъым, Хьисэ къалэм дэкІи, чІыпІэ Іудзыгъэ горэм кІуагъэ. Ау цІыф купышхохэр ежьым лъыхъухи къызагъотыжьым, адэжь къагъэнэнэу пылъыгъэх.\n43 –НэмыкІ къалэхэми Тхьэм и Тетыгъошхо* ехьылІэгъэ къэбарышІур цІыфмэ щязгъэІун фае. Джары Тхьэм сыкъызфигъэкІуагъэр,- ариІуагъ Хьисэ.\n44Арэущтэу Галилей хэкум ит синэгогухэм Тхьэм игущыІэхэр цІыфмэ щаригъэІущтыгъэх.


Апэ итым IукIэщт Апэ итым IукIэщт » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Спорт » Апэ итым IукIэщт Апэ итым IукIэщт\nАпэ итым IукIэщт Апэ итым IукIэщт\n09:33, 01 март 2019\nУрысыем волейболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэхэрэ командэхэу апшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм язичэзыу ешIэгъухэр гъэшIэгъонэу кIуагъэх. Урысыем волейболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэхэрэ командэхэу апшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм язичэзыу ешIэгъухэр гъэшIэгъонэу кIуагъэх.\nУрысыем волейболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэхэрэ командэхэу апшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм язичэзыу ешIэгъухэр гъэшIэгъонэу кIуагъэх.\nМыекъопэ «Динамо-МГТУ-р» Воронеж тIогъогогъо щыIукIагъ «Кристаллым». ЕшIэгъуитIуми 3:2-у Воронеж икомандэ текIоныгъэр къащыдихыгъ. Мыщ фэдэ хабзэ волейбол зэнэкъокъум хэлъ: 2:3-у ешIэгъур зышIуахьырэ командэм зы очко раты; 0:3-у е 1:3-у зышIуахьырэм зы очко нэмыIэми ратырэп. «Динамо-МГТУ-м» очкоуи 2-р къызэрихьыгъэм ишIуагъэкIэ финалым хэхьагъ.\n— Апэрэ чIыпIэм щыI къалэу Владимир икомандэу «Владимирыр», — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Павел Зборовскэм. — Адыгеим икомандэ ятIонэрэ чIыпIэр ыIыгъ.\nГъэтхэпэ мазэм и 5 — 6-м «Динамо-МГТУ-р» «Владимирым» Мыекъуапэ щыIукIэщт.\nШIыкIэшIур къыотэжьы ШIыкIэшIур къыотэжьы\nЗэкIэлъыкIоу текIоныгъиплI ЗэкIэлъыкIоу текIоныгъиплI\nЯтIонэрэ чIыпIэм щыI\nЯщэнэрэ чIыпIэм щыI Ящэнэрэ чIыпIэм щыI


Можно ли в шапку форума вставить картинку-ссылку?\nавтор Nikolay94 в Чт 28 Мар - 16:04\nНадо в шапке форума вставить картинку и сделать её ссылкой. Можно ли сделать это на форуме сделанном на 2х2?\nRe: Можно ли в шапку форума вставить картинку-ссылку?\nавтор Ilya в Чт 28 Мар - 21:31\nЕсли нет, приведите привер (укажите ссылку, где размещается желаемый эффект).


Волонтерхэм аIукIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые Iофтхьабзэу «#МЫ ВМЕСТЕ» зыфиIорэм хэлажьэхэрэм тыгъуасэ аIукIагъ.\nУрысые Iофтхьабзэу «#МЫ ВМЕСТЕ» зыфиIорэм республикэм щыщ нэбгырэ мин 1,2-м ехъу хэлэжьагъ. Медицинэ колледжым ыкIи институтым ястудентхэм ковиднэ госпитальхэм, IэпыIэгъу псынкIэм Iоф ащашIагъ. Партиеу «Единэ Россием» игъусэхэу волонтерхэм гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр агъэпсыгъэх, ахэр зыныбжь хэкIотагъэхэм алъагъэIэсыгъэх.\nРеспубликэм ипащэ дэгущыIэнхэу къеблэгъагъэх Урысые общественнэ движениеу «Волонтеры — медики» зыфиIорэм иреспубликэ организацие, гуфитхэм яресурснэ гупчэу «Адыгеим иволонтерхэр», Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союз ишъолъыр организацие», гупчэу «Адыгеим иныбжьыкIэхэр», Адыгэ къэралыгъо университетым истудентхэм ыкIи иаспирантхэм я Союз ялIыкIохэр.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Евгений Лебедевыр, республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Комитет итхьаматэу Наталья Широковар, Адыгэ къэралыгъо университетым ыкIи Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым яректорхэр, партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр гъэцэкIэкIо комитет ипащэ, нэмыкIхэри.\nПандемием илъэхъан республикэм щыпсэухэрэм IэпыIэгъу афэхъухэрэ волонтерхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ афэрэзагъ.\n— Пандемием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет джыри къины, ащ къыхэкIыкIэ шъо шъуиIэпыIэгъу лъэшэу тищыкIагъ. Коронавирусым иштаммыкIэу «омикроныр» къызэрежьагъэм къыкIэлъыкIоу узыр къызпыхьагъэхэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным ищынагъо щыI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат волонтерхэм закъыфигъазэзэ.\nЗэпахырэ узым зиушъомбгъун зэрилъэкIыщтым псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ зэрэфагъэхьазырырэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Медицинэ учреждениехэм пшъэрылъ шъхьаIэу апашъхьэ щытыр Iэзэгъу уцхэмкIэ ыкIи укъэзыухъумэрэ пкъыгъохэмкIэ IэпэчIэгъэнэ тедзэхэр яIэнхэм фэхьазырынхэр.\nДжащ фэдэу колл-гупчэм Iоф щызышIэхэрэм япчъагъэ хэгъэхъогъэн фаеу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къыгъэуцугъ. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер волонтер-медикхэм яегъэджэн епхыгъэ Iофыгъохэр ары.\n«Единэ Россием» ылъэныкъокIи волонтерхэм IэпыIэгъу агъотын зэралъэкIыщтыр Адыгеим ипащэ къыхигъэщыгъ. Партием ишъолъыр гъэцэкIэкIо комитет ипащэхэм къызэратыгъэмкIэ, колл-гупчэм Iутхэм тапэкIи шхыныгъо стырхэр аIэкIагъэхьащт.\nРеспубликэм игуфит организациехэм, колл-гупчэм яIофшIэн нахьышIу шIыгъэнымкIэ, язэпхыныгъэ джыри нахь гъэпытэгъэнымкIэ волонтерхэм предложениехэр къахьыгъэх.\n— Шъо опыт гъэнэфагъэ шъуIэкIэлъ, арышъ непэ шъуиIэпыIэгъу тищыкIагъ. Тызэгъусэмэ ары тицIыфхэм япсауныгъи, ящыIэныгъи къэтыухъумэнхэ зытлъэкIыщтыр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Урысые Iофтхьабзэу «#МЫ ВМЕСТЕ» зыфиIорэм республикэм щыщ нэбгырэ мини 1,2-м ехъу хэлэжьагъ. Медицинэ колледжым ыкIи институтым ястудентхэм ковиднэ госпитальхэм, IэпыIэгъу псынкIэм Iоф ащашIагъ. Партиеу «Единэ Россием» игъусэхэу волонтерхэм гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр агъэпсыгъэх, ахэр зыныбжь хэкIотагъэхэм алъагъэIэсыгъэх.\nПредыдущая Из событий в Казахстане «торчат уши» британской разведки MI6\nСледущая УшэтыпIэхэм афэхьазырынхэу


Строительство и ремонт в Адыгейске | Adverts.ru - бесплатные объявления\nОбъявления Россия / Республика Адыгея / Адыгейск / Строительство и ремонт\nСтроительные и ремонтные услуги, купля-продажа стройматериалов и строительного инструмента в Адыгейске.\nДругие категории сайта объявлений в Адыгейске:\nСтроительные и ремонтные услуги в Адыгейске. Купить стройматериалы в Адыгейске. Продать стройматериалы в Адыгейске. Купить строительный инструмент в Адыгейске. Продать строительный инструмент в Адыгейске. Товары для строительства и ремонта в Адыгейске.


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Къуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nГлавная [ новости ] Хабзэ Къуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nКъуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nАдыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nГъунцокъо Джэмаллетин Тыркуем щэпсэу. Америкэм илъэс тIокIырэ тфырэ исыгъ. КъулыкъушIагъ. "Уихабзи уибзыпхъи анахь щызехьэгъуаеу щыт къэралмэ ащыщ Америкэр. Ау щытыми, зэ нэмыIэми сызэрэадыгэр сщыгъупшагъэп, сшIапхъэри сшIагъэ, сIуапхъэри сIуагъэ", - еIо Джэмаллетин. Тыркуем зесыми, ыкIи къызегъэзэжьыми, ихабзэ-бзыпхъэ зыкIи дэхыгъэп.\n- Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ, - еIо лIым, - тинасып адыгэмэ ар зэряIэр, нэмыкIмэ тахэзымыгъэкIодэжьырэмэ ар анахь шъхьаI. Зэ сызэрихьылIэгъагъэр къыосIон. Къалэ горэм сыщыIэу автобусым ситIысхьанэу хъугъэ. ЦIыф бэкIае исыгъ, нахь хэкIотэгъэ заули автобусым ихьагъ, джаущтэу, щысыр щысэу, щытыр щытэу тежьагъ. КIэлэкIэ купи ис, ау зы нэбгырэ зыкъигъэсысыгъэп, нахьыжъ гъэтIысыныр ахэлъэп. ЕтIанэ зы лIы горэ къэтэджыгъ, ежьми ныбжь шIукIае иIагъ, ау бзылъфыгъэ тIурысэм ичIыпIэ ритыгъ. ЕтIанэ а кIалэмэ адиублагъ. "ЦIыфыгъэ шъухэлъэп, шъугъэсагъэп, илъэсишъэрэ шъэныкъорэм ехъугъэшъ цIыфы шъутфэшIырэп, хабзэ къышъухэтлъхьан тлъэкIырэп, шъупкъырыхьэрэп" - джащ фэдэу бэ ахигъэжъагъэр.\nТыркуем автобусыр гъэнэфэгъэ чIыпIэмэ къазыщыуцукIэ тIэкIурэ щэты, щай горэм уешъон, сытезэкIухьан пIомэ уахътэ огъоты. Ащ фэдэ горэм лIым сыкIэлъырыхьагъ, ыIуагъэхэр ыгу къэзгъэкIыжьыгъэх, къызыхихыгъэмкIэ сеупчIыгъ.\n- Нахьыжъым, е бзылъфыгъэм укъыфэтэджыныр, уасэ фэпшIыныр, плъытэныр цIыфыгъэм анахь лъапIэу хэлъымэ ащыщ, ар умышIэмэ сыдым ущыщ? Ори бгъашIэмэ зэгорэм жъы узэрэхъущтыр пшIэн фае...\nЛIыр гуфаплъэу къысэплъыгъ, етIанэ мытхъытхъэу тыркубзэкIэ джэуап къыситыжьыгъ:\nСыадыг, сыадыгэшъ арыба сызыкIэгубжырэр. Тыркухэр цIыфы тшIынэу тежьагъэшъ зытэгъэлIэжьы. СэрыкIэ е орыкIэ къежьагъэп ар, мы хэгъэгум тятэ пIашъэхэр къызихьажьыгъэхэм щегъэжьагъэу а Iофым тыпэт, ау, плъэгъурэба, къыддэхъурэр макIэ.\nАдыгагъэ, шъыпкъэмкIэ, зепхьагъэ, пшIагъэри пIуагъэри тэрэз. Хэтымэ уащыщ?\n- Адэ адыгабзэмкIэ сыд уикъэбар?\n- Зэхэохыба, сIулъэп. СагъэшIагъэп, сэри зэзгъэшIэжьынэу хъугъэп.\nСызгъэадыгэрэр адыгэ хабзэу тинахьыжъымэ яслъэгъулIагъэр, апысхыгъэр ары. Сызэрэадыгэм боу сырэкъэи сэ.\nАдыгэлIэу Джэмаллетин зэрихьылIэгъагъэм фэдэу Тыркуем непэ исыр макIэп. ТыкIо къэс иныдэлъфыбзэ ымышIэми, хабзэр зезыхьэу, зэрэадыгэм рыпагэу, зэрэадыгэм рыгушхоу тызIукIэрэр бэ. Мыр феномен гъэшIэгъон: абзэ аIумылъыжьми, адыгэнхэ алъэкIы. Тэ, адыгэ ябынкIэ, лъэпкъэу тыкъэнэжьынэу тыфаемэ Iофыгъуищ ттIупщы хъущтэп: бзэр, хабзэр, лъэпкъ зэхашIэр. Адыгэ Iанэр пытэу щыт – Iанэр лъэкъуищышъ. Зы лъакъор кIэпхымэ ушъорэкIын фае. Ау хэхэс адыгэмэ непэкIэ а адыгэ Iанэр лъэкъуитIукIэ щагъэтын алъэкIэу зэрагъэшIагъэу къыпщэхъу. Ау аущтэу бэрэ щытын ылъэкIыщтэп, уахътэм ижьызэпеомэ аутIэрэбгъущт.\nТэщ нахь лIы цэкуагъэхэп Мысыр илъэсишъэм ехъурэ тетыгъо щызыIыгъыгъэ мамлюкхэр, бзи аIулъыгъ, ялъэпкъи ащыгъупшэгъагъэп, хэкужъыми янэплъэгъухэр къынэсыщтыгъэх, япачъыхьэгъуи бэлэхьагъэ. Ау кIосэжьыгъэх, ячъыг псы ымыгъотызэ гъугъэ, лъапсэр зэкIодым шъхьапэри зэхэожьыгъ. ИзраилькIэ Абугъош къуаджэр зыгъэуцугъагъэ адыгэмэ, Ливием МысратIэ къалэм унэгъо мин щэкI фэдизэу тилъэпкъэгъухэу джыри къыдэнэжьыгъэмэ, Африкэм ихэгъэгу пчъагъэмэ арысымэ апэ бзэр аIузыжьыгъ, етIанэ адыгэ хабзэр, ауж къинагъэр ялъэпкъ зэхашI, ар джыри тIэкIу яIэжь. Мыхэмэ яIанэ зы лъакъокIэ щытыжь, ау хэты ышIэра аущтэу къызэрихьыжьыщтыр – лъэкъо закъокIэ, лъапэм утетэу, укъешIэн плъэкIыщт – охътэ гъэнэфагъэкIэ.\nАдыгэр егъашIэм ихабзэрэ ибзыпхъэрэ ащыгушIукIызэ къехьы. "Я, Аллахь, шыкур, адыгэу тыкъызэрэбгъэхъугъэмкIэ, - Тхьэм елъэIущтыгъэх Тыркуем ис адыгэ бзылъфыгъэхэр. - Я, Аллахь, сыд мы тятэмэ О шIоу къыпфашIагъэр тыадыгэныр къытэупэсынэу?! Я, Аллахь, тиадыгагъэ чIэтэмыгъан!" Адыгэ бзылъфыгъэмэ ялъэIу Тхьэр бэрэ шIолIыкIыгъ, ау ащи гъунэ иIэн фаети, а адыгэ Iанэу тызыгъашхи, тыщызгъаIи, адыгэу тыкъэзгъэнэжьырэр еукIорэикIырабгъо хъугъэ. Тхьэм ори зыфэсакъыжьи сэри сыкъыпфэсакъыжьыщт еIоба.\nСэ бэрэ адыгэхэр зыщыпсэурэ хэгъэгу зэфэшъхьафмэ сащыIагъ, сэкIо джыри, адыгэ чылэгъуабэмэ садэхьагъ, цIыф зэфэшъхьафыбэмэ саIукIагъ. Адыгэмэ язакъоп, нэмыкI лъэпкъымэ ящыIакIи зыщызгъэгъозагъ. Сыда адырэ кавказ лъэпкъмэ тэщ нахьи нахь зыкъаухъумэжьын алъэкIырэ? Чэчэнхэу, гущыIэм пае, Иордаными, Тыркуми, Шами арысхэмэ яцIыкIуи яини бзэр аIулъ, яхабзи зэрахьэ, зэрэчэчэнхэми рэгушхох. Таущтэу мы чIыпIэм угу къэмыкIыжьыщт шIэныгъэлэжь цIэрыIоу Лев Гумилевым кавказ лъэпкъмэ ариIолIагъэр. Лъэпкъ пэпчъ цIыфхэр къыхэкIых ялъэпкъ Iоф, е зы идее горэм пае агукIи апсэкIи зышъхьамысыжьыхэу. Ахэр пассионариехэр арых. Гумилевым зэрилъытэрэмкIэ анахь пассионарие бэу къызыхэкIын ылъэкIынэу непэ Кавказ исыр лъэпкъитIу – чэчэнхэмрэ къэрэщаехэмрэ. КъакIахъорэр зэрэбэм изакъоп ар къызыхэкIырэр, ащи мэхьанэшхо иIэми.\nЗэгорэм Кавказ заIокIэ апэ итыгъэр адыгэр ары. Джы тэ тыхэт, сыда ауж тыкъинэрэ? Къуекъо Налбый адыгэм тегущыIэ зыхъукIэ ыIоу къыхэкIыгъ: "Тхьэм анахь Iофэу тIу къытиусэигъагъэр: нарт эпосымрэ адыгэ хабзэмрэ зэхилъхьанхэу. Ахэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэхэти, джы мы дунэешхом укъызфытезгъэхъуагъэр, о ппшъэ къислъхьагъэр зэшIопхыгъэшъ, джы ушъхьафит, узэрэфаеу щыI къыриIуагъ. Илъэс мин фэдиз хъугъэшъ, адыгэр ехыжьэу ригъэжьагъ...". Тиунэкъощ ыIуагъэм узэгупшысэн хэлъыба, хэлъ.\nАу сэ сызэрэгугъэрэмкIэ, адыгэм ау къодыеу иуахътэ ыухын ылъэкIыщтэп, апэ гъогу къыддытехьэгъагъэ лъэпкъыбэ, япчъагъэкIи яамалхэмкIи тэщ нахь лъэшыхэу, дунаем ехыжьыгъэх, ау тэ джыри тыщыI, тыщыIэщт ыкIи. Ау хэтэу тыщыIэщт, тилъэпкъыкIэ тыадыгэу, ау адыгагъи хабзи тимыIэжьэу, Иорданием щыпсэущтыгъэ лIы губзыгъэу МыгъолI Садыкъ зэриIуагъэу, хьалыгъум нэмыкIыбзэкIэ теджэу тыкъэнэщта? НэмыкI лъэпкъмэ непэ тазэрэхэткIухьэрэм фэдэу кIэтщыщтымэ, тапэкIэ шIу зэрэщымыIэр нафэ – бэ шIэн макIэ шIэн, уахътэм ихыор тыздихьыжьыщт. Ар къытэмыхъулIэным пае хэкурыс адыгэхэри хэхэсхэри зы лъагъо тытетын фае – тилъэпкъ зэтезгъэтыщт гъогур ары. А гупшысэм мызэу-мытIоу тытегущыIэу хъугъэ IэкIыб щыIэ тинахьыжъ лIапIэмэ тазыIукIэкIэ.\nХэхэс адыгэхэу тызэрихьылIагъэмэ е зигугъу дахэкIэ зэхэтхыгъэмэ ащыщэу непэкIэ анахьэу ыцIэ къыхэгъэщыгъэу къепIо хъущт ТыркуемкIэ Баджэ Наузэт, ИорданымкIэ Шапсыгъэ Индрыс, МыгъолI Садыкъ, ШамкIэ ЛIыхъукIэ Рэджэб. МыхэмкIэ укъэуцунэу щытэп, Тхьэм ишыкур адыгэ губзыгъэу тиIэр мэкIэна, ау мыхэмэ ягупшысэ-гурышэмэ нахь тащыгъуазэшъ, ахэмэ ягугъу къэтшIын.\nБаджэ Наузэт Бурсэ къалэ иIэгъо-благъо ит адыгэ къуаджэу Шъынэхъохьаблэ къыщыхъугъ, егъашIэм лъэпкъ гупшысэр ыпэ ригъэшъызэ къыхьыгъ. Адыгэхэр яхэку зэрэрафыгъэм фэгъэхьыгъэ ШIэжь мафэхэр Тыркуем щыхагъэунэфыкIыхэ зыхъукIэ бэрэ тызэрихьылIэу хъугъэ. Иадыгабзэ бзэрабзэу, IупкIэу, гупшысэ куу хэлъэу игущыIэ, ыIу уригъэтIысхьащтым фэдэу цIыфышIугъ. Кадирчешмэ зыфиIорэ ягъунэгъу къуаджэм лъэпкъ хэгъашъоу щыIагъэм тырищи, ядэжь тищэгъагъ. Нэфшъагъом енэцIыфэ тэзэрэмыгъэгущыIыкIызэ къэтхьыгъ, акъыл зыхэпхынэу бэ къыIуагъэр. Ащ ыужи заулэрэ тызэрихьылIагъ. Аущтэу Балыкесир дэжь ГъучIыпчъэ зыфиIорэ адыгэ къуаджэм фестиваль джэгушхом тыщызэгофагъ. Адыгэмэ яхэбзэ-унашъо гущыIэкIэ тынэсыгъ. ЗэIукIэр зезыщэрэмэ, пчэгум итымэ ахаплъи, Наузэт ышъхьэ ыгъэсысыгъ.\n- Ащэгъупшэжьых пкъыгъуи гущыIи. Боу бзылъфыгъэ IэшIэгъэ гъэшIэгъонхэр тиунэмэ арылъыгъэх, кIодыжьыгъэх нахь. Дышъэ къамыщхэр, тыжьын къамыщхэр щыIэжьхэп!.. Мары мыри джэгукIэ макIо. Джэгурэ заорэ зыкIаIуагъэр ошIа, тIури ямэхьанэкIэ зэфэдэшъ ары. ЦIыф гъэсапIэщтыгъэ джэгур, ныбжьыкIэ псыхьапI. ХьэкIэ ныщыр къышъухадзэу хъугъа, боу бэрэ ар зэтетхыгъ. ХьатыекIо бэщыр олъэгъуа, адыгэ паIор щыгъэу? А бэщыми, зыIыгъыми бэ ялъытыгъэр. Е-ей, тиджэгухэр гъэшIэгъоныгъэх, шъхьарыхъон идагъэхэм гур ащэфэу, ацыпэхэр быбатэхэу. Нысащэ хъумэ а шъхьарыхъон идэгъэ дахэхэр, цыпэхэр къедзыхыгъэхэу ащыгъыщтыгъэх. Тэ ахэр джы къиохыжь. Нысэр адыгэмэ лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэ, дахэ раIощтыгъэ, агъашIощтыгъэ. "Нысэм уемыубзэу дэнэ Iубзэ къыуитыщтэп" аIоба...\n- Ащ фэдизэу зыкIытегуIыхьэхэрэр дэгъу къыуихьылIагъэмэ уегъэунэшъ, дэй къыуихьылIагъэмэ уегъэунэхъушъ арыба?\n- Ары. Нысэм фаIощтыгъэр ошIа?\n"Узинысэм ыпсэм фэдэу уилъэгъоу,\nУилэгъунэ ныбджэгъубэ кIэхъопсэу,\nУзинысэм хъопсэгъабэр фагъахъэу,\nАй икъугъэ закIэхэр щафахьэу,\nО сэ къысфэпхьыщтыхэр алтэсэу,\nАлтэсы къэптаныхэр жъгъырыоу,\nОридэдэ мафэу тинысэу\nУзинысэм ыпсэм фэдэу уилъэгъоу,\nПчэдыжьыпэ тыгъэр осэпсэу,\nРа дышъэ осэпсэу укъехэу,\nПщыпIэм къыращыгъэми нахь лъапIэу..."\nМыр нысэм инысащэ зыщиухырэ мафэм къыкIэлъыкIорэм фаIощтыгъэ. Ипшъэшъэгъоу фыщытхэр, ныохэр, шъуз тIурысэхэр зэгъусэхэу, пщынаори ахэтэу нысэр агъэгъуазэщтыгъэ. Щыпсырэ пIастэрэ рагъэшIыщтыгъэ, къыращэкIызэ гъунэгъухэм ахащэщтыгъэ, ныохэмэ, шъузхэмэ ышъхьашъо Iэ къыщафэу".\nДжащ фэдэу хабзэмрэ бзыпхъэмрэ хэшIыкIышхо афызиIэ цIыфыгъ Баджэ Наузэт. "Дунаем тет цIыфым итэджэпсыр адыгэм ихабз!" - ыIощтыгъэ. Хабзэм икъэухъумэнкIэ бзэм имэхьанэ рыгущыIэ зыхъукIэ, кIалэмэ яупчIыщтыгъэ: "Тыркури мэгущыIэ адыгабзэкIэ, адыгэри. ТIуми тыадыг аIо, сыдэущтэу зэтепфыщтых? Ахэр зэрэзэхэудзыщтхэр адыгэ хабзэр ары. Мы адыгэм ихабзэ джы къытехьэгъэ ныбжьыкIэхэмкIэ шъущыгъупшагъ. Адыгэм ыцIэ шъхьафыгъэба, шъхьафыгъэба ишхыни, ищыгъыни, ихабзи? Шъхьафыгъэх, ахэмэ нэмыкIымэ тахагъэкIуакIэщтыгъэп, ахэмэ ащыщэу зы цыпэ тхэмылъыжьы зыхъурэм сыдым тигъэадыгэжьыщт?"\nАдыгэм ихэбзэ дах дунаем адыгэр адыгэ щязыгъэIуагъэр. Джы загъорэ джэнчэу (кIалэхэу - А. Къу.) тиIэхэмэ щысхэу уазыхахьэкIэ, зыдэщысым щысэу зы бэщ горэкIэ къэмыIэтыщтмэ, къэмытэджынхэр ахэт. Ар сыдэущтэу адыгэу къэнэщт? Тэ тизэманым, тыныбжьыкIэ зэхъум, тхьэматэр (нахьыжъыр - А. Къу.) тыдэ щытлъэгъугъэми, лъэубэкъу тIокI, шъэныкъо, шъэ щытлъэгъугъэми, тыкъэтэджыти, дахэу тызэтеуцощтыгъэ. "Сыд шъушIэхэрэр, сикIэлэ дахэх, унагъохэмкIэ сыдэу шъущыт, шъупсауба, шъотхъэба?" - дахэу къыддэгущыIэщтыгъэх тхьэматэхэр, дахэу такъызэрэфэтэджыгъэм тыщагъэгушIукIыжьыщтыгъэ. Зы чIыпIэ горэм тызихьэкIэ, тэщ нахьыжъ исы хъумэ, зытыушъэфыти, тыкъыIукIотыщтыгъэ, "шъукъэтIыс" амыIоу тытIысыщтыгъэп. Мы хабзэхэр ары тызыгъэдахэрэр...\nШапсыгъэ Индрысырэ МыгъолI Садыкъырэ зэпкъэгъулэгъугъэх, тIури Иорданием щыпсэущтыгъэх, зэрэгъэгъуащэщтыгъэхэп. Садыкъ Джолан къыщыхъугъагъ. Шапсыгъэм кIыщ иIагъ, адыгэ хабзэм елъытыгъэу кIыщыр цIыф кIуапIэу щытыгъ, лIы губзыгъабэ щызэрихьылIэщтыгъэ. Апэ Шапсыгъэр тшIагъэ, хэкужъым къакIоу къыхэкIыгъ. Джыри тыкIэлагъ Иорданым къикIыгъэ купышхом ыцIэкIэ Индрыс кIэлэегъэджэ институтым къыщыгущыIэу зызэхэтэхым. Ыбзэ зэрэбаим, зэрэгубзыгъэм ащыгъум гу лъыттэгъагъ. Нэужым зы видеокассетэ Иорданым къырахыгъэу къытIукIагъ, хэгъэгум адыгэу исмэ яIэ адыгэ хьапщыпхэр, шъуашэхэр, Iашэхэр – мэкIэна ятэ пIашъэмэ зыдыращыжьыгъагъэр, зэкIэ музей фэдэу зэхаугъуаехи, тырахыгъ. Шапсыгъэмрэ МыгъолIымрэ а адыгэ Iэпэщысэмэ къараIолIагъэр шIэныгъэлэжь куп зэрэфызэгъэфэжь.\nНэужым Иорданым сызэкIом а лIитIур Шапсыгъэм икIыщ щызэсщэлIагъэх, адыгэ ябыныкIэ тихэбзэ-бзыпхъи, тидунэе тетыкIи, тигупшысакIи бэ къызытегущыIагъэхэр. Зырызэуи гущыIэгъу сфэхъугъэх, ахэмэ яакъыл, ягулъытэ бэмэ анэсыщтыгъэ, гъозэнэфыхэу тиIагъэх. Сыд къытегущыIэхэми, адыгэ хабзэм зэкIэ раушэтыщтыгъэ, бзыпхъэм рыгъуазэщтыгъэх.\nИндрыс икIыщ учIэсымэ, адыгэ кIыщым ихабзэхэр къыуимыIо хъуна, гъэшIэгъонымэ тащигъэгъуазэщтыгъэ. Апэрэу ары къытэзыIуагъэр сыджымкIэ тхьэ зэраIощтыгъэр. СыджымкIэ тхьэ зыIорэм игущыIэ уасэ фашIыщтыгъэ, цыхьэшIэгъоу алъытэщтыгъэ. "Сыджым IэгушъокIэ утеIэбагъэу гъукIэпщым зилъэгъукIэ сыд ыIыгъми къыоон фитыгъ, - ыIощтыгъэ Индрыс, - Iэ дагъэр, пкIантIэр сыджым егуао, егъэмахэ. СыджымкIэ тхьэ зыкIаIощтыгъэр сыджым къытемыкIыгъэу сыд щыI, джарышъ ары. КIыщыми хабзэ чIэлъыгъ, гъукIэми осэ шъхьаф иIагъ...".\nКIыщым къэбарыбэ щаIуатэба, Шапсыгъэм Iаджыми тахигъэдэIуагъ. ИкIасэщтыгъэ Хьатх я КъокIасэ, Хъырцыжъ Алэм, Мыхьамэт, нэмыкI лIы цIэрыIохэмэ къатегущыIэныр. Къазый я Хьанифэ дахэ ятэ заом Къоджэбэрдыкъом зэрэдэкIогъэ шIыкIэр, лIыжъыр уIагъэу Мыхьамэт къызэрищэжьыгъэр, хьакIэщым зэрэщигъэгупсэфыгъэр, етIанэ ядэжь зэрэкIожьыгъэр къыIуатэ зыхъукIэ, моу уахэтым фэдэу уигъэлъэгъущтыгъэх. Къазый я Хьанифэрэ ятэрэ Къоджэбэрдыкъом тегущыIэхэ зыхъукIэ адыгэ хабзэм елъытыгъэу тIури зышIокIын амылъэкIырэ гъунапкъэхэм зэранэсхэрэр, Мыхьамэт пшъашъэр дэшхэгъу зыкIимышIырэр, ежь уIэгъэшхоу щытыми зэраримыгъашIэрэр, "сищэтефапIэхэр мыучъыIужьыхэзэ зынэзгъэсыжьын фае" зыкIиIуагъэр – бэ хабзэ-бзыпхъэм фэгъэхьыгъэу Индрыс икъэбархэмэ уагъашIэщтыгъэр.\nМыгъолI Садыкъи зыгорэ къыпфиIуатэ зыхъукIэ, къэбарым комментарие къыфимышIэу хъущтыгъэп, "мыр адыгэмэ яхабз, мыр ябзыпхъ" ыIощтыгъэ. ПкIыхьалIыкъохэр къызыхэкIыгъэ къэбарэу илъэс тIокIищ фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ янэжъ къыфиIотэгъагъэу тигъэтхыжьыгъэм адыгэ хабзэм ишIыкIэ-гъэпсыкIэ зышIогъэшIэгъонхэмкIэ бэ хэплъагъорэр. Ижъырэ адыгэм зэ ыгъэтIылIыгъэ хабзэм анахь шъхьаIэу хэтыгъэмэ ащыщых лIыгъэр, шъхьэкIафэр, бзылъфыгъэм ушIолIыкIыныр. КIахэм икIыгъэ адыгэ кIалэр къэбэртэе къуаджэм хьакIэшIы кIуагъэу къоджэпщэу фэхыгъэм исэшхо ятэ ылъ ышIэжьыным щыгугъэу гуащэм къызэрэфигъэшъошагъэр, ар къоджэ сэнэшъуафэм хабзэм елъытыгъэу къызэрэщыратыгъэр, Iэнэ гъэнэфагъэм изещэн – бэ гъэшIэгъонэу тызыщигъэгъозагъэр.\nАщ фэд Джолан тесыгъэ адыгэмэ язэхэтыкIагъэр, хэбзэ дахэ зэрэзэрахыщтыгъэр, якъиныгъохэр, яхъярхэр зэрэзэпачыщтыгъэхэр, анахьэу яшIыхьаф гъэшIэгъонхэр Садыкъ къытфиIуатэщтыгъэх. УнэшI шIыхьафым екIугъэ къоджэ хъулъфыгъэхэр зэкIэ пшъэшъэ зидэмыкIом иIанэ къызэрэригъэблагъэщтыгъэхэм, шIыхьаф зиIэри, шIыхьафыр зыгъэзекIори пшъашъэм игущыIэ зэрэшIолIыкIыщтыгъэхэм, нэмыкIыбэхэми афэгъэхьыгъэу лIыжъ губзыгъэм бэ тигъэтхыжьыгъэр. Ары къэс дэхагъэр, шIур, Iэдэбыр, нэхъоир адыгэм апэ зэрэригъэшъыщтыгъэхэр къыIощтыгъэ.\nЛIыхъукIэ Рэджэб тыIукIэнэу мыхъугъэми, ащ къыIотагъэхэр кассетэ заулэ хъоу зимафэ мэфишъэ хъун СтIашIу Ихьсан Шам къырищыгъэхэу къытIэкIигъэхьагъэх. Зым зыр нахь гъэшIэгъонэу, нахь баеу къэбархэр зэкIэлъэкIох. Адыгэ хабзэм имэхьан, ар зэрагъэцакIэщтыгъэр, зэрэзэрахьэщтыгъэр Рэджэб IупкIэу къызэхефы. Урыс-Кавказ заом ыуж хэкужъым къинэгъэ адыгэ тIэкIум анахь губзыгъэу хэтхэр зы хьакIэщ щызэрэугъоихи, зэрэщыIэщтыхэм, сыд фэдэмэ яхабзэ къызэраухъумэщтым тегущыIагъэх. Агу къэкIыжьи, джыри зылI лъагъэкIуагъэх. АIофтагъэр къызэсыжьым игъогу бзылъфыгъэм зэпечыти, ар адыгэ хабзэмкIэ емыкIу, хъулъфыгъэм игъогу зэпыпчымэ имурад къыдэхъущтэп аIо, зыкъыригъэшIагъ, зыкъыригъэлъэгъугъ, елъэIугъ, ау хэмыхьахэ зэхъум, къамыщышъо ышIыгъ. Шъузыри гъызэ къэкIожьыгъ, лIыри хьакIэщым екIолIэжьыгъ.\nКъамыщышъо ашIыгъэм илI лъэпкъ е Хасэ Iофмэ агъапэу щытыгъэп, адыгэлIымкIэ емыкIоу щыт кушъэ гъэхъыеным пэсэу хъугъэр зызэхехым, Iашэр ышти, хьакIэщым кIуагъэ. "Моу къерэкI а сишъуз къеуагъэр!" - зеIом, лIыр къикIи, къеуи къыукIыгъ. Урысэу тетыгъор зыIыгъыр Iофыр зэхифынэу къызэкIом, лIым ышIагъэр зытыришIыхьагъэр, ар адыгэ хабзэм зэрэдиштэрэр, нэмыкI шIыкIэ адыгэмэ зэрямыIэр гурагъаIуи, лIыр хыеу хагъэкIыгъ. Мыщ фэдэу хабзэрэ-бзыпхъэрэ нафэу хэплъэгъонэу къэбар гъэшIэгъоныбэ ЛIыхъукIэ Рэджэб къыIотагъ.\nМы зыцIэ къесIогъэ адыгэлI Iушмэ афэдэу макIэп тызэрихьылIагъэр, ахэмэ зэкIэмэ сыдигъуи апэ рагъэшъырэр адыгэ хабзэр, лъэпкъ зэхашIэр, адыгэм узэрэрыгушхон фаер ары. Зы щысэ закъокIэ, зы гущыIэухыгъэ къодыекIэ хабзэм имэхьанэ къыбгурагъэIон алъэкIы. ИзраилькIэ Кфар-Камэ щыпсэущтыгъэ ЛIыпый Ахьмэд, гущыIэм пае, адыгэ паIом имэхьанэ кIэкIэу къыгъэнафэщтыгъэ: адыгэлIыр унэм къикIымэ, ишъуашэ имыкъуми, адыгэ паIор щыгъы хъумэ а имыкъурэр зэкIэ ащ ригъэкъужьыщтыгъэ. Ащ фэдиз мэхьанэ паIом иIагъ. Шъхьэрэ паIорэ зэфагъадэба.\nХэхэс адыгэхэр адыгэ хабзэм зэрэшIолIыкIыхэрэр сэ сшъхьэкIэ щысыушэтыгъ мы къуаджэм. Самолетыр Тель-авив къызыщетIысэхым, сителеграммэ сыкъезыгъэблэгъагъэмэ аIумыкIагъэу къычIэкIи, сэр-сэрэу гъогу сытехьанэу хъугъэ. Таксистым Кфар-Камэмрэ Кфар-Канэмрэ зэхигъэпIуакIэхи, адыгэ чылэм ычIыпIэ друз къуаджэм сыIуищагъ. Сыд фэдэми, гъогу тэрэз едгъэгъотыжьи, Кфар-Камэ сыкъынэсыгъ. Сибысым къэзгъотын фаети, апэрэ унагъом ыдэжь сыIухьагъ, сяупчIынэу. Тхьэм зэриIонэу къыспэгъокIыгъэ лIыр хэкужъым щыIагъэу дэгъоу тэзэрэшIэу къычIэкIыгъэти, игопэшхо хъугъэ, таксиири ытIупщыжьыгъ, сыригъэблагъэ шIоигъоу гуIагъэ, ау бысым хъожь сешIэна, сыдагъэп. Сыкъезгъэблэгъагъэр зесэIом зэ зэрымыры къэхъугъэ фэдэу къысщыхъугъ, ау "адэ дэгъуба" ыIуи, имашинэ сыригъэтIысхьи, занкIэу сибысым дэжь сищагъ. Чемоданыр сфыдихьыягъ, сэри унагъом исымэ саIуигъэкIагъ.\n- Нычыхьапэ хэкужъым къикIыгъэ унагъор есэгъэблагъэшъ садэжь, тигуапэ хъуни мы хьакIэри къысфежъугъэблэгъагъэмэ, дэгъоу тэзэрэшIэ, тэзэрэгъэгъощахэрэп, - къариIуи. Ехыжьыгъ.\n- Мыдрэхэми зи памыIухьэу пчыхьэшъхьапэм сэри, сиунагъуи лIым дэжь тащагъ, цIыфыбэ къэкIогъагъэти, бэ зэдашхэр IэшIуба, дэгъоу тыщысыгъ, хьэлэлаеу тызэхэкIыжьыгъ. Илъэс заулэ тешIэжьыгъэу зэхэсхыжьыгъэ ныIэп а унэгъуитIур илъэс тIокI Iэпэ-цыпэ хъугъэу зызэдэмыгущыIэхэрэр, зызэхэмыхьэхэрэр. Адыгагъэу къысахыгъэм ихьатыркIэ джы зэлъынэсы хъужьыгъэх, джаущтэу адыгэ хабзэм зэригъэшIужьыгъэх.\nХэхэс адыгэмэ ящыIакIэ адыгэ хабзэм мэхьанэу щыриIэм, ар зэрахэлъыгъэм, зэрахэлъым, къазэрэхэнэжьын фаем непэ тызэрэтегущыIэрэм мэхьанэшхо иI. Ар Iофышхо, зэрэлъэпкъэу узэгупшысэн, ишIыкIэ-хэкIыпIэ узэусэн Iофэу щыт. ИжъыкIэ адыгэмэ унэ агъэуцу зыхъукIэ, унэ пчэгум рагъэуцощтыгъэ хьамгурысыр – унашъхьэр зыIыгъыщт пкъэур. Ар анахь къиным пэIутыгъ. Непэ, ткIэлъэныкъо IэкIыбым зыщыщыIэ уахътэм, ткъош кIасэмэ тиадыгэ хабзэ ренэу яхьамгурысынэу тафэлъэIон. Сыд фэдэ жьыбгъэ бгъэнышъхьэм щымыхъушIагъэми, сыд фэдэ уае къытемыщхагъэми Iалэдж иордэунэжъ фэдэу адыгэм ихьакIэщ егъашIэм лъэпытэу щегъэт, сыда пIомэ, адыгэм ихьакIэщыпчъэ зыригъэтыжькIэ тэри тихэбзэ-бзыпхъэ ащ дэкIодыжьын.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ лъэпкъ Iофлэжьхэм ятхьэматэхэм ащыщэу Рухьи Шъхьалтухъ дунаем ехыжьыгъ\nАдыгэ лъэпкъ Iофлэжьхэм ятхьэматэхэм ащыщэу Рухьи Шъхьалтухъ дунаем ехыжьыгъ\nМэзаем и 20-м, Иорданием щыщ Адыгэ лъэпкъ Iофлэжьэу, Хэкум щыщ Адыгэмэ яныбджэгъу хасэ итхьэмэтагъэу Рухьи Шъхьалтухъ дунаем ехыжьыгъ.\nИгъашIэм Рухьи зэфэшъхьаф IэнатIэ инхэр зэрихьагъэх: Иорданием идзэ генералэу хэтыгъ, Иорданием ипарламент депутатэу хэтыгъ, Иорданием щыIэ Адыгэ нахьыжъ хасэм ихэсашъхьэ хэтыгъ ыкIи хэкум щыщ Адыгэмэ яныбджэгъу хасэ итхьэмэтагъ.\nАдыгэ Iофым ехьылIагъэу Iофэу ышIагъэхэм зэфэныгъэрэ лIыгъэрэ ахэлъэу лэжьагъэ. Ахэм анахьэу къыхигъэщыщтгъэхэр Адыгэ лъэпкъ гъэкIодыр Урысые Федерацием ыкIи нэмыкI хэгъэгухэм зэращтэн фаер ары ыкIи Адыгэ лъэпкъым фитыныгъэу иIэхэр къызэрэратыжьын фаер ары.\nАдыгэ сайтым щылажьэхэрэр Рухьи иблагъэхэм, игъусэхэм ыкIи адыгэ пстэуми афэтхьэусыхэх. ЗыдэкIуагъэм тхьэм гупсэфэу щешI.


Республика Адыгея - Врио Главы Адыгеи поздравил ветеранов ВОВ с наступающим праздником 9 мая\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Врио Главы Адыгеи поздравил ветеранов ВОВ с наступающим праздником 9 мая\nИлъэс 72-кIэ узэкIэIэбэжьмэ Хэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр\nкъыщыдэзыхыгъэ ветеранхэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат дэжь тыгъуасэ рагъэблэгъагъэх. ЗэкIэмкIи ахэр нэбгырэ 40 хъущтыгъэх.\nХабзэ зэрэхъугъэу, мэфэкI Iофтхьабзэр рамыгъажьэзэ, къэзэрэугъоигъэхэм КъумпIыл Мурат ахэтэу нэпэеплъ сурэт атырахыгъ. Нэужым ветеранхэр зыщагъэшIощтхэ шхапIэм зэкIэри зэгъусэхэу екIолIагъэх.\nТекIоныгъэм ия 72-рэ илъэсэу къэблагъэрэмкIэ ветеранхэм къафэгушIонхэу мыщ къекIолIагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, илъэс пчъагъэхэм республикэм пэщэныгъэ дызезыхьэгъэхэ Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим и Апшъэрэ Хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, АР-м иветеранхэм я Совет ипащэу Къоджэ Аслъан, Урысыем и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард, нэмыкIхэри.\n— ТекIоныгъэм и Мафэу къэблагъэрэмкIэ сыгу къыздеIэу сышъуфэ-\nгушIо, тиветеран лъапIэхэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Непэ тикъэралыгъо, тиреспубликэ мамыр щыIакIэ арылъыным шъупсэ шъуемыблэжьэу шъуфэбэнагъ, тихэгъэгу къэшъуухъумагъ. Зэо ужым тикъэралыгъо шъоры, тиветеран лъапIэхэр ары, зэтезыгъэуцожьыгъэр. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр хэти щыгъупшэщтэп, непи къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэр зэрифэшъуашэу дгъэсэнхэмкIэ шъутиIэпыIэгъу. Тиветеран лъапIэхэр, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ джыри зэ сигуапэу сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, шъуибыннагъохэм шъуадатхъэу шъущыIэнэу шъуфэсэIо.\nМэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ ветеранхэм джащ фэдэу къафэгушIуагъэх Джарымэ Аслъан, ТхьакIущынэ Аслъан, Владимир Нарожнэр, Трахъо Аслъан, нэмыкIэу Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэр.\nВетеранхэм ацIэкIэ къэгущыIагъэх Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэхэ Борис Кочик-Оглы, Василий Горбатовыр, нэмыкIхэри. Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм республикэм ипащэ рэзэныгъэ гущыIэхэр фагъэхьыгъэх, янэплъэгъу зэрэрамыгъэкIыхэрэмкIэ ыкIи IэпыIэгъу къызэрафэхъухэрэмкIэ зэрафэразэхэр къаIуагъ.


Адыгэ Хэку Таймс: ТхьакIущынэ Аслъан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nТхьакIущынэ Аслъан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан дашIыгъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъур\n«КъэбарлъыгъэIэс амалхэм афэдэу социальнэ хъытыухэми непэ мэхьанэшхо яI. Нахь къызэрыкIоу, мыофициальнэу цIыфхэм мыщ уащыдэгущыIэн олъэкIы, сэ сшъхьэкIэ обществэм еплъыкIэу иIэхэр зэзгъэшIэнхэмкIэ, цIыфхэм нахь апэблагъэ сыхъунымкIэ ахэр амалышIоу щытых», - джарэущтэу елъытэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан.\nРеспубликэм ипащэ социальнэ статусышхо зэриIэм елъытыгъэу ищыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ пстэури цIыфхэм ашIэмэ ашIоигъу. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ Iофэу ышIэрэм такъытегущыIэми, ышъхьэ Iофхэм талъыIэсынэу зэрэмыхъурэм епхыгъэу Фэйсбукым иIофышIэу Фоснес Мариет ТхьакIущынэ Аслъан дишIыгъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум а лъэныкъом анахьэу ынаIэ щытыригъэтыгъ.\n- Аслъан Кытэ ыкъор, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ущытыныр насыпыгъа, хьауми ар ушэтыпIэу олъыта?\n- Ар ушэтыпIэшхоу сэлъытэ. Мафэ къэс шIэныгъи, кIуачIи зищыкIэгъэ Iоф огъэцакIэ, унашъоу пштэхэрэмкIэ зэрэреспубликэуи, нэбгырэ пэпчъи апашъхьэ пшъэдэкIыжьышхо щыохьы. Ренэу хъугъэ-шIагъэхэм япчэгу уитын, къэбар тэрэзхэр къыпIэкIэхьанхэ, зэхэпфынхэ, унашъохэр пштэнхэ ыкIи ахэм кIэухэу афэхъун ылъэкIыщтхэр къыдэплъытэнхэ фае. Ащ кIочIэшхуи, акъыли зэрэпэIухьэрэм имызакъоу, уигушъхьэлэжьыгъи фэогъэлажьэ. Ащ лъыпытэу унашъо пэпчъ шIуагъэ къытырэп. НахьыбэрэмкIэ мэзэ пчъагъэрэ, загъорэ илъэс пчъагъэрэ кIэуххэм уяжэн фаеу мэхъу. Обществэм хэтхэр зэкIэ унэшъо пстэуми агъэрэзэнхэ алъэкIыщтэп. Зы лъэныкъо горэмкIэ укъызэкIэкIожьын фаеу мэхъу ыужыкIэ лъэбэкъуитIу бдзыным пае. Ар ушэтыпIэу щыт, зиIоф хэшIыкIышхо фызиIэхэр, еплъыкIэхэмкIэ къыбдезыгъаштэхэрэр къыбготынхэ фае. КIэух пстэумкIи пшъэдэкIыжь зыхьырэр республикэм и ЛIышъхь ары. А IэнатIэр ушэтыпIэшхоу щыт, сыда пIомэ уахътэр зэрэбгъэкIощтми, пшIэщтыми уафитэп, пшъхьэ иIофхэми уапылъынэу хъурэп. Пстэури зыфэбгъэIорышIэрэр IофшIэныр ары.\n- ТапэкIэ щыIэгъэ е непэ къытхэт политикхэм ащыщ горэ IофшIэнымкIэ щысэтехыпIэу уиIа?\n- Сэ щысэтехыпIэу сиIэр Владимир Путиныр ары. Ар пэщэ дэгъоу сэлъытэ - акъылышIу, цIыфыгъэшхуи хэлъ. Апшъэрэ IэнатIэ зиIэхэм зэряпащэм дакIоу, шэн шIагъоу хэлъхэм яшIуагъэкIэ цIыф къызэрыкIохэми ар шIу къалъэгъу, къыдырагъаштэ. Iофхэр лъэшэу къызыщыхьылъэгъэ лъэхъаным ар пащэу загъэнафэм, пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI нахьышIум ылъэныкъокIэ хэгъэгум зэхъокIыныгъэхэр фишIынхэ, ар нахь лъэш ышIын ылъэкIыгъ. Непэ зэкIэ дунаим къыщыхъухэрэм ар къагъэшъыпкъэжьы. КъохьэпIэ хэгъэгухэм IэнэтIэшхохэр ащызыIыгъхэр Урысые лъэшымрэ пэщэ лъэшымрэ ащыщтэхэ хъугъэ. Ау сэ сызэрегупшысэрэмкIэ, непэ зэрэхэгъэгоу ипащэ къоуцонышъ, хэти фэлъэкIыщтыр ышIэзэ, ащ лъэныкъоу пхырищырэм дыригъэштэн, хэгъэгур нахь лъэш хъуным фэлэжьэн фае. Уахътэр къэсымэ, тэ тимызакъоу, тикIэлэцIыкIухэми, типхъорэлъфхэми а Iофым шIуагъэу къытыгъэр нэрылъэгъу къафэхъущт.\nДмитрий Медведевми, Валентина Матвиенкэми лъытэныгъэшхо афэсэшIы. Ахэр политик Iушых, цIыф дэгъух.\nАдыгэхэм афэгъэхьыгъэмэ, сэ къахэзгъэщы сшIоигъуагъэр лIэшIэгъу плIанэ фэдизрэ КПСС-м ихэку комитет ипэщэгъэ, Адыгейми, ащ щылажьэхэрэми апае бэ зышIэгъэ Бэрзэдж Нухь ары.\n- УиIофшIэгъухэм лъытэныгъэ къызэрэпфашIырэр нэрылъэгъу. Пащэм шэнэу хэлъхэм ащыщэу ащ фэдэ лъытэныгъэр сыда къызыкIакIорэр?\n- Мыщ фэдэ упчIэр сиIофшIэгъухэм яптыгъагъэмэ нахьышIугъэкIэ сенэгуе. ЦIыфхэм фыщытыкIэу афысиIэм укъытегущыIэн хъумэ, ахэм тэрэзэу сафыщытыным сыдигъуи сыпылъ, Iоф зыдэсшIэрэ пстэуми шъхьэкIафэ афэсэшIы. ЦIыфым IэнатIэу ыIыгъым сэркIэ мэхьанэ иIэп. Сэ пстэуми зэфэдэу, зафэу сафыщыт, зыкIи зызгъэиныгъэп, ащ фэдэ шэн зыхэлъхэри сикIасэхэп. Ащ фэдэ шэн зыхэлъхэу зызышIошIыжьыхэрэм нахь IэнэтIэ цIыкIухэр зыIыгъхэр агъэпыутынхэр, IэнэтIэшхохэм аIутхэм яубзэнхэр якIас.\nРекторэу сыщытызэ, сищыIэныгъэ къыхэхъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэ горэм игугъу къэсшIы сшIоигъуагъ. Урамым сытетэу синэIуасэ горэ къысэкIуалIи, зызэригъэцIыкIурэр къыхэщэу лъхъанчэу шъхьащэ къысфишIыгъ. «Сыда арэущтэу зызыкIэбгъэпсырэр? Хэта зызыфэбгъэцIыкIурэр? Тэ тызэныбджэгъуи», - сIуагъэ. «О уректор!» - джащ фэдэ джэуап ащ къытыжьыгъэр. Уахътэ тешIагъэу нэужым ар урамым зыщысэлъэгъум, салъэныкъокIэ къэплъэгъахэп, къызэтеуцуагъэп ыкIи сэлам къысихыгъэп. Ышъхьэ лъагэу Iэтыгъэу, гъэутэкурэпщыгъэу зблэкIыгъ. «Сыда ащ къехъулIагъэр? СыдкIэ ыгу хэзгъэкIыгъа?» сIуи, синэIуасэхэм сызяупчIым, ащ IэнатIэ горэ къызэрэратыгъэр къысаIуагъ.\n- УиныбжьыкIэгъум республикэм и ЛIышъхьэ ухъунэу къыуаIогъагъэмэ пшIошъ хъуныгъа?\n- СиныбжьыкIэгъум ащ фэдэ хэти къысиIон ылъэкIыщтыгъэп. ТхьамыкIэу тыпсэущтыгъ, ащ фэдэ гупшысэхэр тшъхьэ къихьэщтыгъэхэп. ШъыпкъэмкIэ, къысаIолIагъэу зыгорэ къыздэхъугъ. Къуаджэм дэс нахьыжъхэм зыIапэхэр кIыхьэхэр кIэлэегъаджэ хъунэу алъытэщтыгъ. А лъэхъаным кIэлэегъэджэ сэнэхьатым къоджэдэсхэм осэшхо фашIыщтыгъ. Сэ джащыгъум апшъэрэ еджапIэм сычIэхьанышъ, кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр сIэ къизгъэхьанэу мурад зыфэсшIыжьыгъагъ. ШъыпкъэмкIэ, а сэнэхьатымкIэ бэрэ Iоф сшIэнэу хъугъэп - къулыкъу схьынэу дзэм сащагъ. Ащ ыуж гъэсэныгъэм епхыгъэ пэщэ IэнатIэхэм сащылъыкIотагъ: спортым ылъэныкъокIэ пэщэ IэнатIэхэр сIыгъыгъэх, профтехучилищым идиректорэу, ректорэу Iоф сшIагъэ.\n- Iахьылныгъэм сыдигъокIи Адыгеим мэхьанэшхо щыратыщтыгъэ. Зы лъэныкъомкIэ, Iахьылыбэ уиIэныр дэгъу. Адрэ лъэныкъомкIэ, зэдеIэжьныгъэ хабзэу адыгэхэмкIэ тхэлъыр уиIофшIэн пэрыохъу фэхъурэба?\n- ЗэIахьылхэм азыфагу зэфыщытыкIэ дахэхэр зэрилъхэм, зэрэзэфэгумэкIыжьыхэрэм зи мыхъун хэслъагъорэп. Кавказыр пштэмэ, зэкъозыгъэуцохэрэ пытапIэу, зэдэIэпыIэжьыныгъэмрэ зэфэгумэкIыныгъэмрэ ятамыгъэу лIакъор щыт. Сабый ибэхэр зыщаIыгъ унэм кIэлэцIыкIухэр е нэжъ-Iужъхэр интернатхэм мыщ щаратыхэрэп. IофшIэным фэгъэхьыгъэу угущыIэн хъумэ, зэрэсиIахьылым е зэрэсимыIахьылым елъытыгъэу зыкIи кадрэхэр къыхэсхэу къыхэкIыгъэп. Пстэуми анахьэу мэхьанэ зэстырэр цIыфыр IофшIэным зэрэфытегъэпсыхьагъэр ары. Ау зиIоф хэшIыкIышхо фызиIэ Iахьылым удеIэными емыкIу хэмылъэу сэлъытэ.\n- Лъэпкъ зэхашIэм зыкъегъэIэтыгъэн зэрэфаем непэ бэрэ тегущыIэхэу зэхэтэхы. О уишIошIыкIэ, сыда адыгагъэм къикIырэр?\n- УиупчIэ джэуап къестыжьызэ, къэсIон слъэкIыщт «Уадыгэба, уцIыфба?» заIокIэ, мытэрэзэу зэрэзекIуагъэмкIэ зэрагъэукIытэжьырэр. Адыгэр адыгэ хабзэхэм атетэу зекIон, цIыфыгъэ хэлъын фае. Армырмэ, ар адыгэжьэп ыкIи цIыфыжьэп. Адыгагъэр лIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI апсыхьэгъэ адыгэ хабзэм изы Iахьэу щыт. Ащ къыдилъытэрэ шэн-хэбзэ шъхьаIэхэм - лIыгъэ, гукIэгъу, нэхъой пхэлъынхэм, чыжьэу уплъэным, нахьыжъхэм, ны-тыхэм шъхьэкIафэ афэпшIыным сыдигъуи осэшхо афашIыщтыгъэ. Зэмаными хабзэхэми зэхъокIыныгъэу афэхъурэм емылъытыгъэу адыгэхэм фэсакъыхэзэ ар къагъэгъунэн фае. ЩыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми узэращызекIощтыр адыгэ хабзэм щыгъэнэфагъ. Джы къызнэсыгъэми нахьыжъхэм шъхьэкIафэ зэрафашIырэм ишыхьатэу ягущыIэ зэпаутырэп, афэтэджыхэзэ ахэм шIуфэс арахы.\nДжыдэдэм тиныбжьыкIэхэм ащыщхэр адыгэхэм ахэмылъ хабзэхэм атехьэхэ ашIоигъо фэдэу сыхаплъэ. Сыда арэущтэу узкIызекIон фаер лIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI ежь цIыфхэм къыхахыгъэ, зыпкъыращэгъэ хэбзэшIухэр тиIэхэзэ?!\n- Тихабзэхэр зепхьанкIэ къинба? Ахэр нахь къызэрыкIо шIыгъэн фаемэ шIэ?\n- КъызэрэсIогъахэу, лIэшIэгъу пчъагъэкIэ а хабзэхэр агъэфедагъэх ыкIи зыкъагъэшъыпкъэжьыгъ. Ахэм уахэIэзыхьажьын фаеу слъытэрэп. Дунаим зызэрихъожьырэр нэмыкI Iоф. Тэ джыдэдэм шым тешэсыжьырэп ыкIи ащ къызэрепсыхыхэрэ шIыкIэр щыIэныгъэм щыдгъэфедэжьынэу ищыкIагъэп. ТикIэлэцIыкIухэр апIунхэу пIурэу яттыжьыхэрэп. Ау унаIэ зытеозгъадзэмэ сшIоигъор адыгэ хабзэм къыдилъытэрэ шапхъэхэм янахьыбэр тыди щыбгъэфедэным зэрэтегъэпсыхьагъэхэр ары. ГущыIэм пае, нахьыжъхэм, бзылъфыгъэм узэрафыщытын, унэгъо кIоцIым узэрэщызэфыщытын фаер: ны-тыхэр ясабый щытхъухэ зэрэмыхъущтыр, лъфыгъэхэм зыныбжь хэкIотэгъэ ны-тыхэм анаIэ атырагъэтыжьыныр, ахэр зыкIи гум рамынэжьынхэр ащ къыщыдэлъытагъэх.\n- Гурыт, апшъэрэ еджапIэхэм къащыбдеджагъэхэм, укъызщыхъугъэ къуаджэм дэсхэм зэпхыныгъэ адыуиIа?\n- Зы класс зэдисыгъэхэр зэрэзэIукIэхэрэр, къэбархэр къызэрэзэфаIуатэрэр лъэшэу дэгъу. ШъыпкъэмкIэ, сэ ащкIэ синасып къыхьыгъэп - гурыт еджапIэми, институтми къыщыздеджагъэхэм зэрэугъоинхэр якIасэп. Сэ ахэр зэIузгъэкIэнхэу заулэрэ сыпыхьэгъагъ. Зэгорэми сиапэрэ кIэлэегъаджэу Нуриет Юсыф ыпхъумрэ къыздеджагъэхэмрэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щезгъэблэгъэгъагъэх. Джащыгъум бэ къызэфэтIотэгъагъ, бэмэ талъыIэсыгъагъ, ау ащ ыуж зэгъо дэдэрэ тызэрэзэIукIагъэр. Чылэм сызыкIокIэ, къоджэдэсхэм саIокIэ, садэгущыIэ, адыгэ хабзэм тетэу хъяр зиIэхэм е къин къызыфыкъокIыгъэхэм ящагу сыдэхьэ.\n- НыбжьыкIэхэм сыдигъокIи щысэтехыпIэ горэхэр яIэх. УиныбжьыкIэгъум хэт фэдэ ухъумэ пшIоигъуагъа, хэта угу анахьэу зыфакIощтыгъэр?\n- СикIэлэцIыкIугъом разведчикхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэм сяджэныр лъэшэу сикIэсагъ. Николай Кузнецовыр ары анахьэу сыгу зыфэщэгъагъэр. Бандеровцэхэм ар зэраукIыгъэр сэркIэ тхьамыкIэгъошхо хъугъагъэ!\n- ЦIыфым шэнышIоу хэлъхэм ащыщэу анахьэу бгъэлъапIэхэрэр сыд фэдэха?\n- ЦIыфыгъэ пхэлъыныр, цыхьэшIэгъоу ущытыныр ыкIи угу къэбзэныр ары.\n- ЦIыфэу укъэзыуцухьэхэрэм ныбджэгъу шъыпкъэкIэ плъытэмэ хъун ахэта е ныбджэгъуныгъэ адыуиIэнымкIэ IофшIэным уахътэ къыпфигъанэрэба?\n- Сэ нэIосабэ сиI, ау ныбджэгъухэр зырызых. О тэрэзэу гу лъыптагъ - ныбджэгъуныгъэ адысиIэнэу, садэгущыIэнэу IофшIэным уахътэ къысфигъанэрэп. Арэу щыт нахь мышIэми, къысфэшъыпкъэхэр зэрэщыIэхэр сэшIэ.\n- Унэгъо кIоцIым зыгорэ щыошIа?\n- Унэгъо кIоцIым пстэури щысшIэным сыфытегъэпсыхьагъэми, зыкъыстырагъакIэрэп.\n- Сыд фэдэ тхылъа узаджэхэрэр?\n- Тхылъ зэфэшъхьафмэ сяджэ. Тарихъым, политикэм япхыгъэ тхылъхэр сикIасэх. Бестселлер горэ, гущыIэм пае, Дэн Браун ытхыгъэр сIыгъэу загъорэ зысэгъэпсэфы.\n- IофшIэгъу ужым сыдэущтэу зыбгъэпсэфыра? Тхылъеджэныр анахь тхъагъоу олъыта?\n- Ары, зыгъэпсэфыгъо анахь дэгъукIэ слъытэрэр тхылъ дэгъу седжэу зы мафэ рэхьатэу унэм сисыныр ары. Загъорэ рулым сыIотIысхьэшъ, къалэр къэсэчъыхьэ, псэуалъэу ашIыхэрэм сяплъы.\n- ЦIыфым ыпкъышъол псыхьэгъэным, псэукIэ тэрэз иIэным мэхьанэшхо раты. О сыд фэдэ еплъыкIа ащ фыуиIэр?\n- Сэ тутыни, аркъи сяшъорэп. Сыдигъуи спортым сыпылъыгъ, волейбол, теннис сешIэщтыгъ. СипсауныгъэкIи, ситеплъэкIи зыпкъ ситыным джыдэдэми сынаIэ тесэгъэты.\n- Ты пхъашэу ущыта?\n- Пхъашэу сыщытэу сфэIощтэп, ау ыкIи сышъабэп. ЗыкIи сIэ тесщаеу къыхэкIыгъэп, жабзэкIэ кIалэм сыгурыIоным сыпылъ ыкIи ар къыздэхъу.\n- Пкъо е уипхъорэлъфхэм политикэм хэхьанэу аIомэ афэбдэщта?\n- Пэрыохъу сафэхъущтэп. Хэти зэрэфаеу ищыIэныгъэ егъэпсы.\n- Яхэгъэгу шIу алъэгъоу аIозэ, нэмыкI хэгъэгухэмрэ лъэпкъхэмрэ непэ зэрагъэпыутырэр тэрэзэп. Патриотизмэ шъыпкъэкIэ сыда о плъытэрэр?\n- УпчIэ гъэшIэгъон къэптыгъэр. Патриотизмэ шъыпкъэмрэ нэпцIымрэ бэрэ зэхагъэкIуакIэх, анахьэу ныбжьыкIэхэм. Ахэр зэрэзэтекIырэ лъэныкъохэри щыIэх. ЦIыф зафэр сыдигъуи ыгукIэ рэхьат. Жъалымыгъэ зезыхьэрэ, щэIагъэ зыхэмылъ, куоныр зикIэсэ цIыфым узырихьылIэкIэ, ар патриот шъыпкъэу зэрэщымытым уицыхьэ тегъэлъ. Патриот нэпцIыр ежь къызыхэкIыгъэ лъэпкъым рэкъэи, ау нэмыкI цIыфхэм ялъэпкъ зэхашIэ зыкъызэриIэтырэр ыгукIэ фаштэрэп. Ащ фэдэ екIолIакIэм джэгъогъуныгъэм нэмыкI уфищэщтэп.\nАдыгэхэм уакъытегущыIэн хъумэ, щэIагъэ уиIэныр, шъырытэу ущытыныр сыдигъуи адыгагъэм изы Iахьэу зэрэщытыгъэр къыхэгъэщыгъэн фае. Сэ сишIошIыкIэ, адыгагъэм къыделъытэ зы лъэпкъым адрэ лъэпкъыр ылъытэныр, ахэм зэфагъэкIотэжьышъуныр. Ау, гухэкI нахь мышIэми, тиджырэ обществэ ащ фэныкъу. Адыгэм, ежь илъэпкъ щытхъузэ, нэмыкI лъэпкъыр ыушъхьакIущтэп, пыут ышIыщтэп. Лъэпкъэу къызыхэкIыгъэр ащ ыгъэбыракъыщтэп, сыд фэдэрэ лъэпкъ къыхэкIыгъэхэми ежь илъэпкъ ынапэ тыримыхэу, зыпкъ итэу, адыгагъэм къызэрэдилъытэрэм тетэу адэзекIощт.\n- Тиджырэ обществэ цIыфыгъэ шапхъэу хэлъхэм къазэракIичырэр Iофыгъошхоу щыт. НахьышIум ылъэныкъокIэ ащ зэхъокIыныгъэ фэшIыгъэным пае сыд фэдэ амала республикэм щызехьэгъэн фаеу плъытэрэр?\n- Обществэм цIыфыгъэ шапхъэу хэлъхэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэмкIэ къэралыгъом Iофэу зэшIуихыхэрэм уакъытегущыIэным охътабэ ыхьыщт. Тэ лъэныкъо зэфэшъхьафхэм, лъэгэпIэ зэфэшъхьафхэм амалхэр ащызетэхьэх. АпэрэмкIэ, цIыфым ипIун къызыщежьэрэм - унагъом IэпыIэгъу етыгъэным тыпылъ. ЯтIонэрэмкIэ, гъэсэныгъэм ихэхъоныгъэ иIофыгъохэм лъэшэу тынаIэ атетэгъэты, сыда пIомэ пIуныгъэмкIэ ащ мэхьанэу иIэм уасэ фэшIыгъуай. ЯщэнэрэмкIэ, культурэми мэхьанэшхо етэты. ЦIыфлъэпкъым игушъхьэ гъомылэ культурэм иучреждение зэфэшъхьафхэм - дунэе художественнэ тхыгъэхэм атехыгъэ спектаклэхэр зыщагъэуцурэ театрэхэм, сурэтышI цIэрыIохэм якъэгъэлъэгъонхэм ыкIи нэмыкIхэм нахь бай ащэхъу. Адыгеим ис цIыф лъэпкъ пэпчъ шIоу хэлъым зэрэхэхъощтым тэ зэрэтфэлъэкIэу тыпылъ.\nНаркоманием ебэныжьыгъэными лъэшэу тынаIэ тетэгъэты. НыбжьыкIэхэм ягъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным, спортым ахэр пыщэгъэнхэм, псэукIэ тэрэз яIэным тапылъ. Ащ пае стадионхэр, велотрекхэр, бассейнхэр тэгъэпсых.\nIофыгъо гъэнэфагъэу зэшIотхыхэрэм бэрэ уакъытегущыIэн, цIыфыгъэу ахэлъыр къызэреIыхырэм ыкIи ащ идэгъэзыжьынкIэ тшIэхэрэм ягугъуи пшIын плъэкIыщт. Сыд фэдэрэ лъэныкъо пштагъэми, экономикэм къыщегъэжьагъэу культурэм нэсэу, зэкIэ тшIэрэр зытегъэпсыхьагъэр социальнэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэныр, обществэм цIыфыгъэу хэлъыр къызэтегъэнэжьыгъэныр ары.\n- Фэйсбукым къэбарыбэ къиогъахьэ, ахэм яшIуагъэкIэ правительствэми, нэмыкI лъэныкъохэми къащыхъухэрэм нэIуасэ тафэхъу. УиеплъыкIэхэм къадезыгъаштэхэрэм яшIошIхэр зэбгъэшIэныри гъэшIэгъон.\nАдэ о зэпхыныгъэ зыдыуиIэхэм къыхаутыхэрэм уакъытегущыIэу мэхъуа?\n- Уахътэ сиIэ зыхъукIэ, загъорэ сакъытегущыIэ. Сэ дэхэкIаеу компьютерым сыхэзагъэщтыгъ. Ау технологиехэр зы чIыпIэ итыхэпышъ, ахэм тырягъусэу тэри зыхэдгъэхъон фаеу мэхъу. КъэбарлъыгъэIэс амалхэм афэдэу, социальнэ хъытыухэми непэ мэхьанэшхо яI. Къэралыгъо хабзэм икъулыкъухэм яофициальнэ сайт къимыхьэхэрэм е нахь гужъуагъэу къихьащтхэм мыщ ущяджэн олъэкIы. Нахь къызэрыкIоу, мыофициальнэу цIыфхэм мыщ уащыдэгущыIэн олъэкIы, сэ сшъхьэкIэ обществэм еплъыкIэу иIэхэр зэзгъэшIэнхэмкIэ, цIыфхэм нахь апэблагъэ сыхъунымкIэ ахэр амалышIоу щытых.\n- Узышъхьасыжьы зэрэмыхъущтым, къыбготхэм уафэсакъын зэрэфаем афэгъэхьыгъэ гупшысэхэр бэрэ зэдэгущыIэгъум къыщипIотыкIыгъэх. О тхьэшIошъхъуныгъэ уиIа?\n- Къэралыгъо политикэм диштэу атеизмэм зырыгъозэгъэхэ лъэхъаным сикIэлэцIыкIугъуи, синыбжьыкIэгъуи атефагъ. Ау къуаджэхэм адэсхэм, сэ сиунагъуи ахэм зэу ащыщ, Тхьэр зэрэщыIэр сыдигъуи ашIошъ хъущтыгъэ. Сянэжъ чэщрэ ренэу Тхьэ елъэIущтыгъ. Ар сицIыкIугъо сэри зыпкъырысщагъ, ащ елъытыгъэу диным иIофыгъохэми фыщытыкIэ гъэнэфагъэ афысиIэ хъугъэ.\n- Дэхагъэм дунаир къызэтыригъэнэжьынэу классикым зэриIогъагъэм деогъашта?\n- Ары, Достоевскэм «Дэхагъэм дунаир къызэтыригъэнэжьыщт» зэриIуагъэр тэрэзэу сэлъытэ. Ары ыкIи тызкIэпсэурэри, тызфэлажьэрэри, гъэпсын IофшIэнхэм тызкIапылъыри.\nИнтернет-журналэу «Къыблэ шъолъырыр».


Адыгэ Хэку Таймс: Коронавирус: ХэкумкIэ хьыкумэтхэм цIыфхэр зэхэмыхьэныхэу Iоф дашIэн фае\nКоронавирус: ХэкумкIэ хьыкумэтхэм цIыфхэр зэхэмыхьэныхэу Iоф дашIэн фае\nКоронавирусыр Китаир ары тадэжь щыIэп аIоу щысыгъэх\nКоронавирус узыр Китаим къыщежьагъ мэзищ ипэ. Ащ къыкIи дунаем тет хэгъэгу пстэуми анэсыгъ. Мазэ ипэ узыр Китаир, Кореир ыкIи Ираныр арых нахь лъэщэу зыщыIагъэр, адрэ хэгъэгухэм узыр зыпыхьагъэр макIэдэдагъ ыкIи ахэм къыдалъытагъэп узым псынкIэу зэрэзыушъомбгъущтыр ыкIи ар къагъэуцунэу икъоу Iоф дашIагъэп.\nНепэрэ мафэм, Китаимрэ Кореимрэ узыр нахь макIэ хъугъэ сыда пIомэ ахэм цIыфхэр зэхэмыхьэнхэу ашIыгъ, ау, Иран, Европэ ыкIи Америкэм узым псынкIэу зыушъомбгъоу ыублагъ, цIыф мин пчъагъи ыгъэлIагъ.\nУзым пэуцожьынэу джыри уц щыIэп ащ упэуцожьынэу анахь гъогу дэгъоу иIэр цIыфхэр зэхэмыхьэнхэр ары. Мы къакIорэ мазэ заулэм джащ фэдэу цIыфхэр зэхэмыхьэхэу зырагъэсэн фае а узым уц къыфагъотыфэ нэс. Мы Iофыр агъэцэкIэнэу хьыкумэтхэм ателъ.\nАдыгэ хэкумкIэ узыр пылъэу зы цIыф къыхагъэщыгъэу къаIорэр. Ар Краснодар смэджэщым чIэлъ.\nАдыгэхэм я республикэхэу Адыгэ Республикэм, Къэрэщай-Черкесым ыкIи Къэбэртае-Бэлъкъарым я хьыкумэтхэм цIыфхэр зэхэмыхьэныхэу джыри нахь унашъо пытэхэр къыдагъэкIынэу ателъ, амырмэ Италием щыхъурэм фэдэ хэкум къыщыхъуныр ит.


Становление и развитие адыгейского литературного языка и письменности » Адыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т.М. Керашева\nАдыгейский республиканский институт гуманитарных исследований им. Т.М. Керашева » О нас » События » Становление и развитие адыгейского литературного языка и письменности\nВ статье дается краткая библиографическая справка об ученых, внесших вклад в становление и развитие адыгейского литературного языка и письменности.\n«Зыбзэгу тхылъ язымыгъэшIыгъэ цIыф лъэпкъэу акъылэгъу зэфэхъугъэ дунаим тетэп», – еIо Анцокъо Хьаджыбэч. Лъэпкъым тхылъыбзэ иIэмэ, тапэкIэ щыIагъэхэм, тинахьыжъхэм зэIуагъэкIэгъэ шIэныгъэр лIэужыкIэу къакIэхъухьэрэмэ зэраратыжьын амалышIоу, лъэпкъ зэгурыIоныгъэри ащ къыкIэлъыкIощтэу ащ ылъытэщтыгъ. «Къэлэмыпэр – Iоф мыгъэкIод, хэбзэ мыгъэулъый, лъэпкъ мыгъэгъуащ, щыIэкIэ амал-къолай, сэнэхьатхэм яустаз», – еIо Хьаджыбэч [1: 36].\nШIэныгъэлэжьыбэхэм къыхагъэщыгъ адыгэ алфавитым тарихъ гъогу кIыхьэ, гъогу къин къызэрикIугъэр . Ахэм къызэратхырэмкIэ, революцием ыпэкIэ, 1814-рэ илъэсым, апэрэу НэтIаукъо ШэрэлIыкъо Хьаджэм арапыбзэм техыгъэу адыгэ алфавит зэхигъэуцогъагъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх 1829-рэ илъэсым И. Грацилевскэм, 1840-рэ илъэсым Л. Я. Люлье урысыбзэм къыпкъырыкIхэзэ адыгэ алфавитхэу зэхагъэуцогъагъэхэр. 1918-рэ илъэсым Блэнэо БатIэкъо латиныбзэр зылъэпсэ алфавит Константинополь къыщыдигъэкIыгъагъ. Нэгъумэ Шори, Бэгугъэ Ахьмэди, ПчыхьалIыкъуи, Анцокъо Хьаджыбэчи нэмыкIхэми адыгэ алфавитым изэхэгъэуцон Iофышхо дашIагъ. Ау, Мэрэтыкъо Къ. къызэрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, «мы зигугъу къэтшIыгъэ алфавит пстэури егъэджэн-пIуныгъэмкIэ агъэфедэн алъэкIынэу хъугъэп, адыгэхэр гъэсэныгъэм къыфэIэтыгъэнхэмкIэ, щыIэныгъэм ар щыпхырыщыгъэнымкIэ зэхэгъэуцуакIохэм амал аIэкIэлъыгъэп, IэпыIэгъу къафэхъун гори агъотыгъэп» [3: 108]. Ау, мы зигугъу къэтшIыгъэхэм аблэкIи, Бэрсэй Умарэ 1853-рэ илъэсым алфавити зэхигъэуцуи, а алфавитымкIэ тхыгъэ «Адыгабзэм играмматик» зыфиIорэ тхылъи Тифлис къыщыхиутыгъагъ. АщкIэ илъэс заулэрэ ежь ышъхьэкIэ Ставрополь гимназием адыгэ лъэрыхьэхэм якIалэхэр щыригъэджэгъагъ.\nГъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ япчъэ адыгэмэ апэрэу къафыIузыхыгъэмэ Бэрсэй Умарэ апэ ит. Умарэ 1807 илъэсым Мыекъуапэ пэмычыжьэу щыт чылагъом къыщыхъугъ. Европэм гъэсэныгъэ куу щигъотыгъэу а лъэхъаным анахь цIыф гъэсагъэмэ ащыщыгъ. Ащ бзабэ ышIэщтыгъэ: адыгабзэр, урысыбзэр, французыбзэр, къэндзалыбзэр, тыркубзэр, арапыбзэр.\nБэрсэй Умарэ адыгэ букварэу къыдигъэкIыгъэм епхыгъэу хъугъэ адыгабзэм и Мафэ Адыгэ Республикэм гъэтхапэм и 14-м зэрэщыхагъэунэфыкIырэр. Букварыр урокиплIэу зэтеутыгъ, ащ баснэхэри дэтых. Букварыр 2017-рэ илъэсым Адыгэ Культурэм Игупчэу Тбилиси дэтым къыдигъэкIыжьыгъ.\nШIэныгъэ лъапсэ иIэу адыгабзэр зэгъэшIэгъэным апэ дэдэ пыхьагъэр, адыгэ бзэшIэныгъэм иуцун кIэщакIо фэхъугъэр Iэшъхьэмэфэ Дауд Алый ыкъор ары. Ар 1897-рэ илъэсым мэлылъфэгъу мазэм и 10-м абдзэхэ чылэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Iэшъхьэмэфэ Даутэ учебникхэр, IэпыIэгъухэр зэхегъэуцох, адыгабзэм иорфографие дэлажьэ ыкIи «Адыгэ орфографическэ гущыIалъэ» 1955-рэ илъэсым ащ къыдегъэкIы. Мы гущыIалъэм гущыIэ 4402-рэ къыдэхьагъ.\nБзэшIэныгъэ лэжьэкIошхоу Н. Ф. Яковлевым Iоф дишIэнэу мэхъу ыкIи мы нэбгыритIур зэкIыгъухэу «Краткая грамматика адыгейского (кяхского) языка» зыфиIорэр 1930-рэ илъэсым урысыбзэкIэ, 1931-рэ илъэсым адыгабзэкIэ къыдагъэкIы. Джыри IофшIэгъэшхоу мы нэбгыритIум якъэлэмыпэ къыпыкIыгъэр «Грамматика адыгейского литературного языка» зыфиIоу 1941-рэ илъэсым къыдэкIыгъэр ары.\nЯковлев Николай Феофан ыкъор анахь шIэныгъэлэжь инэу Урысыем исхэм ащыщыгъ. Кавказыбзэхэм яхьылIэгъэ грамматикэхэри ытхыгъэх, тхыгъабзэ зыгъотыгъэ бзэхэм апае алфавитхэр ыкIи орфографиехэр зэхэгъэуцогъэнхэм яIофы инэу дэлэжьагъ. Iэшъхьэмэфэ Даудэ игъусэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ IофшIэгъэшхохэр адыгэ лъэпкъым къыфыдигъэкIыгъэх.\nРогава Георгий Виссарион ыкъор хъурцэ шIэныгъэлэжь, адыгабзэм иушэтын-зэгъэшIэнкIэ IофшIэгъэ дэгъухэр иIэх. Адыгабзэхэм ятарихъкIэ мэхьэнэшхо зиIэ IофшIагъэу «К вопросу о структуре именных основ и категория грамматических классов в адыгских (черкесских) языках» зыфиIорэр ытхыгъ, ар доктор диссертациеу къыушыхьатыгъ. «Грамматика адыгейского языка» зыфиIорэ IофшIэгъэшхор КIэрэщэ Зайнаб игъусэу 1966-рэ илъэсым къыдагъэкIы. ЗэкIэмкIэ бзэм ехьылIагъэу IофшIэгъи 150-рэ фэдиз иI.\nОдэжьдэкъо Хьаджэмэт Долэт ыкъор 1909-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 17-м къуаджэу Аскъэлае къыщыхъугъ. 1946-рэ илъэсым щыублагъэу пенсием мэкIофэ нэс Адыгэ научнэ-исследовательскэ институтым Iоф щишIагъ. Ар илъэс пчъагъэрэ институтым идиректорыгъ.\nОдэжьдэкъо Хьаджэмэт инаучнэ IофшIагъэмэ адыгэ бзэшIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыгъ. Хьаджэмэт анахьыбэу зыпылъыгъэр адыгэ литературабзэм иухъумэнрэ игъэпытэнрэ. Урыс литературэм ипроизведениемэ ащыщмэ адыгэхэр нэIуасэ фэхъунхэми Iоф дишIагъ. Ащ М. Лермонтовым ироманэу «Тиуахътэ илIыхъужъ» зыфиIорэр, Эльмар Грин иповестэу «Жьыбгъэр къыблэм къекIы» зыфиIорэр ыкIи нэмыкIхэр адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэх.\nАдыгэ гущыIалъэмэ якъыдэгъэкIынкIэ Одэжьдэкъо Хьаджэмэты Iофышхохэр зэшIуихыгъэх, зэхэзыгъэуцуагъэхэми ащыщыгъ. Ащ иредакциекIэ «Урыс-адыгэ гущыIалъэу» гущыIэ мин 30 фэдиз зыдэтыр 1960-рэ илъэсым къыдэкIыгъ.\nКъомахуэ Мухьадин Абубокирэ ыкъор адыгэ шIэныгъэлэжь ин дэд, адыгабзэхэм язэгъэпшэн IофыгъохэмкIэ, ахэмэ ахэт макъэхэмкIэ ыкIи яграмматикэкIэ, адыгэхэм ахэлъ IорыIуатэхэм абзэкIэ ыкIи нэмыкIхэмкIэ IофшIэн дэгъубэ къыIэкIэкIыгъ. ШIэныгъэхэмкIэ Урысыем и Академие (РАН) бзэшIэныгъэмкIэ и Институты зэIахьылыбзэхэм язэгъэшIэнкIэ иотделы ипащэу илъэс пчъагъэм лэжьагъэ. ШIэныгъэ лъапсэ зиIэ IофшIэгъэ 200-м ехъу иI.\nКIэрэщэ Зайнаб 1923-рэ илъэсым къуаджэу Кощхьаблэ къыщыхъугъ. ИцIыкIугъом щегъэжьагъэу янэрэ янэшэу КIэрэщэ Темботрэ акIырыплъызэ къэхъугъ. Зэйнаб тхэкIошхом иунагъо илъ шэн-хэбзэ дахэмкIэ апIугъ.\n1942-рэ илъэсым гурыт еджапIэр къызеухым, сэнэхьатым икъыхэхын егупшысэжьынэу щытыгъэп: интеллигент унагъом щапIугъэр зыдэкIощтыр гъэнэфэгъагъэ – Мыекъопэ кIэлэегъаджэ институтым Зэйнаб чIэхьэ.\n1946-рэ илъэсым Тбилиси икъэралыгъо университет икавказологическэ отделение чIэхьэ, кавказыбзэхэм якафедрэу адыгабзэм изэгъэшIэн пылъыгъэ профессэрэу А.С. Чикобавэрэ Г.В. Рогавэрэ ипащэхэу 1953-рэ илъэсым кандидатскэ диссертациер адыгабзэм фэгъахьыгъэу Тбилиси щеушыхьаты.\nЗэйнаб, аспирантурэм ыуж, 1954-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ научно-исследовательскэ институтым бзэм, хъишъэм ыкIи литературэм исектор тхьэмэтэ гуадзэу щэлажьэ. ШIэныгъэлэжьэу ХьэтIэнэ Абдул игъусэу «Адыгабзэм изэхэфын гущыIалъэ» Iофышхо дашIэ ыкIи къыдагъэкIы гущыIэ мин 17 фэдиз дэтэу.\nКIэрэщэ Зэйнаб адыгэ наукэм ыкIи культурэм, бзэм ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшхохэр зышIыгъэ цIыф. Ар – филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, наукэм изаслуженнэ IофышI, къэралыгъо академикыцIэр къыфагъэшъошагъ. Европейскэ-Кавказологическэ обществэм исовет хэтыгъ. Орденэу «Красного знамени» зыфиIорэр ыкIи медальхэр бэу къыратыгъэх.\nКIэрэщэ Зэйнаб бзэм иупчIэхэр къызщаIэтрэ симпозиумхэм, конференциехэм чанэу ахэлажьэщтыгъэ. Нальчик, Черкесск, Сухуми, Тбилиси, Москва, Лондон ащыIагъ. СыдигъокIи бзэм иIахьэхэм ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм ишъыпкъэу адэлэжьагъ.\nIофшIэгъэ инэу иIэхэм ащыщых «Адыгабзэм изэхэф гущыIалъэу» ХьатIэнэ Абдулэ игъусэу 1960-рэ илъэсым къыдагъэкIыгъэмрэ В.Г. Рогава кIыгъоу 1966-рэ илъэсым «Грамматика адыгейского языка» зыфиIорэу къыхаутыгъэмрэ.\nЗекIогъу Уцужьыкъу Сэфэр ыкъор ШIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, шIэныгъэмкIэ Урысыем изаслуженнэ IофышIэшху. Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтыр 1950-рэ илъэсым къеухы, Тбилисскэ къэралыгъо университетыр 1956-рэ илъэсым къеухышъ, нэужым ащ иаспирантурэ къеухыжьы. 1967-рэ илъэсым филологическэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат научнэ степеныр къегъэшъыпкъэжьы, 1989-рэ илъэсым филологическэ шIэныгъэхэмкIэ доктор научнэ степеныр къыфагъэшъуашэ.\nЗекIогъу Уцужьыкъо Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым бзэшIэныгъэм иотдел инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу илъэс пчъагъэрэ лэжьагъэ. КIуачIэ зиIэ IофшIэгъэ пчъагъэ къыIэкIэкIыгъ.\nЗекIогъу Уцужьыкъо адыгэ IорIуатэхэри, гущыIэжъхэри ыугъоихэу щытыгъ. Ахэр зэкIэ непэ институтым иархив хэбгъотэнхэ плъэкIыщтых. ЗэлъашIэрэ орэдэу «Си Нур» зыфиIорэм игущыIэхэр Уцужьыкъу зытхыгъэхэр.\nАщ ыцIэ энциклопедие пчъагъэмэ адэхьагъ: «Знаменитые люди Кавказа», «Ведущие языковеды мира», «Кто есть кто в кавказоведении», «Адыгэ шIэныгъэм илэжьакIохэр» ыкIи нэмыкIхэм.\nТхьаркъуахъо Юныс Аюбэ ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, ШIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, профессор, Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, бзэшIэныгъэ отделым ипащэу илъэс пчъагъэм лэжьагъэ. Тхылъыбэ къыдигъэкIыгъ. Адыгабзэм истилистикэрэ гущыIэлъэ зэхэгъэуцонымрэ илъэс пчъагъэм адэлэжьагъ.\nТхьаркъуахъо Юнысэ нэмыкI шIэныгъэлэжьхэм нахь къызэрахэбгъэщын плъэкIыщтыр гущыIэлъэ зэфэшъхьафыбэ яавторэуи, ясоавторэуи къызэрэдигъэкIыгъэр ары. Ахэр: «Адыгэ-урыс гущыIалъ» (1991), «Урыс-адыгэ гущыIалъ» (2004, 2015), «Синоним гущыIалъ» (1969), «Зэпыщыт адыгэ гущыIэхэм ягущыIалъ» (2003), «Адыгабзэм ифразеологизмэ гущыIалъ» (1980), «Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ» (соавтор) ыкIи нэмыкIхэр.\nМэрэтыкъо Къасим Хьамос ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, ШIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху. Илъэс пчъагъэрэ ар бзэшIэныгъэм иотдел ипэщагъ. IофшIэгъишъэм ехъу иI, монографиехэри иIэх. Нахь зэлъашIэрэ IофшIагъэу иIэр: «ЧIыпIацIэмэ яхьылIэгъэ гущыIалъ» зыфиIорэр ары. Ащ гущыIэ минитIум ехъу дэт. Мэрэтыкъо Къасимэ илъэс 68-м итэу идунай ыхъожьыгъ.\nШъаукъо Аскэр Абубэчыр ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху. Адыгэ гущыIалъэхэм ягъэпсыкI анахьэу Iоф зыдишIагъэр. Тхьылъми, брошюрэми, статьями – зэкIэмкIи IофшIэгъэ 80 фэдиз къыдигъэкIыгъ.\nКъомахуэ (НэмытIэкъо) Зарэ 1933-рэ илъэсым шышъхьэIум и 28-м къалэу Краснодар Адыгэ хэкум щызэлъашIэрэ цIыф гъэсагъэу ыкIи Краснодар дэт кIэлэегъэджэ институтым икIэлэегъаджэу НэмытIэкъо Юсыф иунагъо къихъухьагъ.\nЗарэ 1951-рэ илъэсым къалэу Мыекъуапэ еджапIэр къыщиухыгъ. 1955-рэ илъэсым Къэбэртэе-Бэлъкъар кIэлэегъэджэ институтым ифилологическэ факультет къеухы, ащ лъыпытэу СССР-м наукэхэмкIэ и Академие бзэ шIэныгъэхэмкIэ и Институты иаспирантурэ чIахьэ. 1959-рэ илъэсым ар къеухы ыкIи ащ Iоф щишIэнэу къычIагъэнэжьы. Къомахуэ Зарэ 1961-рэ илъэсым филологическэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат научнэ степеныр къыфагъэшъуашэ, 1974-рэ илъэсым филологическэ шIэныгъэхэмкIэ доктор научнэ степеныр фагъэшъошагъ. Ащ адыгэ литературабзэхэм яхэхъоныгъэ гъогурэ адыгэ IорыIуатэхэм абзэрэ яхьылIэгъэ IофшIэгъэшхохэр ытхыгъэх.\nБлэгъожъ Зулкъарин Уцужьыкъо ыкъорфилологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, ШIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием, Урысыем педагогическэ ыкIи социальнэ шIэныгъэхэмкIэ и Академие яакадемик, Урысые Федерациеми, Адыгэ Республикэми шIэныгъэмкIэ яIофышIэшху, Зэкъошныгъэм иорден ыкIи медальхэр къыфагъэшъошагъэх. БзитIушIэныгъэм иIофыгъохэр итхылъхэм къащызэхифыгъ. БзитIушIэныгъэм игупчэ ипащэу илъэс пчъагъэм Iоф ышIагъ, районхэм арыт еджапIэхэм Iэнэ хъураехэр, семинархэр ащызэхищэщтыгъэх, кIэлэегъаджэхэм зэрилъэкIэу ишIуагъэ пчъагъэрэ аригъэкIыгъ.\nАбрэдж Ачэрдан Нухьэ ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, Урысыем иапшъэрэ еджапIэ изаслуженнэ кIэлэегъадж. Ар Адыгэ къэралыгъо университетым щэлажьэ. Ащ гущыIэгъэпсыкIэм ехьылIэгъэ IофшIагъэхэр бэу иIэх. Ахэм ащыщ «Исследования по лексике и словообразованию адыгейского языка» (2000). КъэкIырацIэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэхэри, гущыIалъэхэри иIэх. ЗэкIэмкIи IофшIэгъэ 140 фэдиз къыдигъэкIыгъ.\nНепэ адыгабзэм иухъумэн, ипсыхьан дэлажьэх Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым Iут шIэныгъэлэжьхэр:\nГъыщ Нухь Тыркубый ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор. Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху. Непэ Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым ибзэшIэныгъэ отдел иIофышIэ шъхьаIэу мэлажьэ.\nБзэшIэныгъэлэжь цIэрыIохэу А. С. Чикобавэ, Х. В. Ломтатидзэ ыкIи Г. В. Рогавэ бзэшIэныгъэмкIэ яшIэныгъэ игъуазэу матхэ. Глаголым фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм ямызэщэу адэлажьэ.\nЕджапIэхэм ащагъэфедэрэ «ПсэушъхьацIэхэм ягущыIалъ» (1990), «Адыгэ-урыс-къэбэртэе псэушъхьэцIэ гущыIалъ» (2005), «Адыгабзэхэм язэгъэпшэн» (2004), «Адыгабзэм иглагол» (1990) зыфиIохэрэр къыдигъэкIыгъэх.\nБырсыр Батырбый Махьмудэ ыкъор филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, ШIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, Адыгэ Республикэмрэ Кубаньрэ шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху, Урысыем педагогическэ ыкIи социальнэ шIэныгъэхэмкIэ и Академие иакадемик.\nАщ Тбилисскэ къэралыгъо университетыр 1963-рэ илъэсым тфызакIэкIэ къеухы ыкIи Пщыжъхьэблэ гурыт еджапIэм идиректор гуадзэу илъэсищрэ Iоф ешIэ. 1966-рэ илъэсым щегъэжьагъэу 1985-рэ илъэсым нэс Адыгэ къэралыгъо университетым Iоф щешIэ. 1988-рэ – 1991-рэ илъэсхэм Германием кIэлэегъаджэу щылэжьагъ. Германием къызекIыжь нэуж 1992-рэ илъэсым щегъэжьагъэу 1999-рэ илъэсым нэс Адыгэ Республикэм шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ яминистрэу Iоф ешIэ. ЕтIанэ Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет декан фашIышъ иIофшIэны фэшъыпкъэу фэлажьэ. 2008-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым идиректор. 2017-рэ илъэсым щегъэжьагъэу бзэм иотдел иIофышIэ шъхьаIэу мэлажьэ.\nАщ «Структура и история глагольных основ в адыгских языках» зыфиIорэ ыкIи нэмыкIIофшIагъэхэр иIэх. Ахэр анахьэу зыфэгъэхьыгъэхэр морфологиер, фонетикэр, бзэм итарихъ, бзэм изэхъокIын ыкIи нэмыкIхэр. Ащ нэмыкIэу апшъэрэ ыкIи гурыт еджапIэхэр зэреджэщт тхылъхэр, IэпыIэгъухэр икъэлэмыпэ къыпыкIыгъэх, агъэфедэщт программэхэр, гущыIалъэхэр зэхигъэуцуагъэх.\nМы аужрэ илъэсхэм Бырсыр Батырбый ишIуагъэкIэ «Адыгабзэм изэхэф гущыIалъэу» илъэс пчъагъэм зэкIэри зэжагъэхэр томищ хъоу къыдэкIыгъ. 2017-рэ илъэсым гущыIалъэм Къэралыгъо премие къыфагъэшъошагъ. Ащ нэмыкIэу убыхыбзэм псэ къызэрэпигъэкIэжьыщтым Батырбый ишъыпкъэу пылъ. «Убых-адыгэ-урыс гущыIалъэм» икъыдэгъэкIын дэлажьэ.\nТутарыщ Мариет Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым, Пятигорскэ унивесритетым ащеджагъ. Тбилисскэ къэралыгъо университетым иаспирантурэ чIэхьажьышъ «Адыгабзэм хэт цIэунаехэм язэокIыкI» зыфиIорэ темэм дэлажьэ ыкIи ар ащ къыщегъэшъыпкъэжьы. Филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат научнэ степеныр къыфагъэшъуашэ. Непэ Мариет бзэшIэныгъэ отделым инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу Iоф ешIэ.\nТутарыщ Мариет Адыгэ къэралыгъо университетыми илъэс пчъагъэ хъугъэу щэлажьэ. Ежь иметодикэкIэ, ежь иеу екIолIэкIэ гъэшIэгъон къыфигъотыгъэу студентхэм адыгабзэр арегъашIэ. Инджылыбзэр, нэмыкIыбзэхэр зэришIэхэрэр иIэпыIэгъоу адыгабзэр ахэм аригъапшэзэ илекциехэр гъэшIэгъонэу зэхегъэуцох. «Адыгэ-инджылыз-урыс гущыIалъэм» изэхэгъэуцон Iоф дешIэ.\nАщ нэмыкIэу зигугъу къэсшIмэ сшIоигъор, Натхъо Къадыр инджылыбзэкIэ ытхыгъэгъэ романэу «Отчужденные» зыфиIорэр урысыбзэкIэ зэридзэкIыгъ.\nТэу Нуриетт Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым ишIэныгъэ секретарь, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Монографиеу «Вопросительные и утвердительные формы в адыгейском языке» къыдигъэкIыгъ. «Адыгабзэм изэхэф гущыIалъэу» томищ хъоу ГУАРИ-м къыдигъэкIыгъэм иавторхэм ыкIи иредакторхэм ащыщ. Адыгабзэр тэдырэ чIыпIи щыпсэурэ цIыфмэ зэрагъэшIэнымкIэ амал яIэным пае интернет проектэу book2 дэлэжьагъэхэрэм ащыщ. Нуриетт телерадиокомпаниеми щылэжьагъ. Адыгэ радиом апэрэу кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ апае къэтынхэр зэхищэхэу ригъэжьэгъагъ. Адыгэ къэралыгъо телевидением иапэрэ къэтынхэу адыгабзэкIэ ыгъэхьазырыщтыгъэхэм афэгъэзагъэу щытыгъ. Апэу телеурокхэр адыгабзэр зэрагъэшIэнымкIэ ыгъэхьазырыгъагъэх. Урысыеми нэмыкI къэралыгъохэми щызэлъашIэрэ мультфильмэу «Ежик в тумане» («Пщагъомрэ пыжъымрэ») адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъ.\nСитымэ Сарэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат, бзэм иотдел иIофышIэ шъхьаIэу мэлажьэ.\nАдыгабзэм ибжъэдыгъу диалект ихэушъхьэфыкIыгъэ нэшанэхэм афэгъэхьыгъэ темэмкIэ Ситымэм кандидатскэ диссертациер 2004-рэ илъэсым къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Ащ IофшIэгъэ 60 фэдиз къыхиутыгъ. Ахэм ащыщ монографиеу «Бжедугский диалект в адыгейском языковом мире».\nКIэлэцIыкIухэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъуным фэшI «Адыгэ усакIохэм, тхакIохэм атхыгъэхэр», «СикIэсэ макъэхэр», «Андрыхъое Хъусен», «ШIэныгъэм екIурэ кIуачI» зыфиIорэ тхылъхэр къыдигъэкIыгъэх.\nСитымэ Сарэ адыгабзэм ихьатикъое-адэмые къэIуакIэ, бзэм имызакъоу диалект пстэумэ аригъапшэзэ, дэлажьэ.\nАнцокъо Сурэт адыгэ кIэлэегъэджэ училищэр 1988-рэ илъэсым къеухышъ еджапIэм кIэлэегъаджэу Iохьэ. Iоф ышIэзэ Къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет къеухыжьы, аспирантурэми чIэхьажьы.\n«Адыгабзэм мыдэныгъэ шъуашэр къызэрэщыгъэлъэгъогъэ шIыкIэхэр» зыфиIорэ темэмкIэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат степеныр къегъэшъыпкъэжьы ыкIи ар монографие шIыгъэу къыдегъэкIы. «Анцокъо Хьаджыбэч» (2014), «Напцок (Тхуго) Айшет-хаджи родом из аула Лакшукай» зыфиIорэ тхылъхэр зэхигъэуцуагъэх ыкIи къыдигъэкIыгъэх. «Адыгабзэм итхэнхэбзэ гущыIалъ» (2016) зыфиIорэр ЗекIогъу У., Бырсыр Б. ягъусэу къыдагъэкIыгъ.\nНепэ Анцокъо Сурэт бзэм иотдел ипащэу мэлажьэ. ЕджапIэми Iоф щешIэ. Ащ адыгабзэр тимылъэпкъэгъу еджакIохэм арегъашIэ ыкIи ахэр зэреджэрэ тхылъхэм язэхэгъэуцуакIу: «Адыгабзэ», 1-4 классхэм, я 8-рэ классым. КIэлэегъаджэхэм апае методическэ IэпыIэгъухэр зэхегъэуцох, къыдегъэкIых.\n2008-рэ илъэсым «Почетный работник общего образования РФ» зыфиIорэ цIэ лъапIэр къыфагъэшъошагъ.\nАтэжьахьэ Сайхьат Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет къыухишъ, етIанэ аспирантурэм чIэхьажьыгъ ыкIи «Адыгабзэм гущыIэхэр гъэпсыгъэ зэрэщыхъухэрэр ыкIи ащ ястиль амалхэр» зыфиIорэ темэмкIэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат степеныр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Ар монографие шIыгъэу къыдигъэкIыжьыгъ. Джыри Сайхьат къыкIэIотыкIыжьыныр адыгабзэм къызэрэхэфэрэ шIыкIэхэм гъунэ алъефы, ахэр къетхыхьэ.\nАщ нэмыкIэу Атэжьэхьэ Сайхьат дышъэ ыкIи тыжьын IуданэхэмкIэ хэдыкIыным фэIэпэIас. ЛIэкъо тамыгъэхэр ащ къегъотых ыкIи дэхэ дэдэу хедыкIых.\nБиданыкъо Марзият Адыгэ къэралыгъо университетым ифилологическэ факультет къыухыгъ. Аспирантурэри къыухыжьыгъ ыкIи 2005-рэ илъэсым «Становление норм адыгейского литературного языка» зыфиIорэ темэмкIэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат степеныр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Ар монографие шIыгъэуи къыдигъэкIыжьыгъ. Марзият илъэс пчъагъэрэ кIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэ зыщыхагъахъорэ институтым адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэмкIэ методистэу Iоф щишIагъ.\nТыгъужъ Гощсымэ Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет къыухишъ, етIанэ аспирантурэм чIэхьажьыгъ ыкIи «Адыгабзэм хэт синонимхэмрэ ащ ястиль амалхэмрэ» зыфиIорэ темэмкIэ филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат степеныр къыгъэшъыпкъэжьыгъ. Ар монографие шIыгъэу къыдигъэкIыжьыгъ. Гощсымэ зидиссертацие адыгабзэкIэ апэрэу зытхыгъэмэ ащыщ.\nНепэ Тыгъужъ Гощсымэ бзэшIэныгъэ отделым инаучнэ IофышIэ шъхьаIэу мэлажьэ. Фразеологизмэхэр нарт эпосым къызэрэхафэхэрэр къетхыхьэх.\n1. Анцокъо Хьаджыбэч (Анчок Хаджибеч) / Составитель: С.Х. Анчек. – Майкоп: Магарин О.Г., 2014. – 172 с.\n2. Хатанов А.А. Из истории адыгейских алфавитов // Ученые записки. Том 5. – Краснодар-Майкоп: Краснодарское книжное издательство, 1966; Мэрэтыкъо Къ. Гъэсэныгъэм илъэгъохэщ // Адыгэ Макъ. – Мыекъуапэ, 04. 12. 2001-рэ илъэс.\n3. Мэрэтыкъо Къ. Гъэсэныгъэм илъэгъохэщ // Анцокъо Хьаджыбэч (Анчок Хаджибеч) / Составитель: С.Х. Анчек. – Майкоп: Магарин О.Г., 2014. – С. 108-113.\nАнчек С.Х., заведующая отделом языкаскачать dle 11.3


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ РеспубликэмкIэ зы илъэсым лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб къэхъухэрэм\nАдыгэ РеспубликэмкIэ зы илъэсым лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб къэхъухэрэм\nУрысые Федерацием ихьыкумэт епхыгъэу статистикэм дэлажьэрэ къулыкъум исайт (krsdstat.gks.ru) зэритымкIэ 2019-рэ илъэсым, щылэ мазэм щегъэжьагъэу жъуныгъуакIэ мазэм нэс Адыгэ Республикэм цIыф 2507-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 1580-рэ къэхъугъ. Мы мазэхэм тефэу, блэкIыгъэ илъэсым 2018-м, цIыф 2377-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 1744-рэ къэхъугъ. 2019 илъэсым лIэхэрэм япчъыгъэ нахьыбэ хъугъэ.\nМы пчъагъэхэм къагъэлъагъо лIэн-къэхъун IофымкIэ Адыгэ Республикэм иIоф зэрэдэйер. Дэйим изакъоп, илъэс къэс ар нахь дэй зэрэхъурэр ары гумэкIышхор.\n2019 илъэсым, мэкъуогъу мазэм нэс теубытагъэу, Адыгэ Республикэм цIыфэу щыпсэурэм япчъагъэ 457 355 фэдиз мэхъу. Ахэм ащыщэу Адыгэхэм япчъагъэ процент 30-м пэблагъ.\nКъэбэртае-Бэлкъар РеспубликэмкIэ 2019-рэ илъэсым, щылэ мазэм щегъэжьагъэу мэлылъфэгъу мазэм нэс, цIыф 1821-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 2364-рэ къэхъугъ. Къэбэртае-Бэлкъарым, 2019 илъэсым, мэлылъфэгъу мазэм нэс теубытагъэу цIыфэу щыпсэурэм япчъагъэ 866 605 фэдиз мэхъу. Ахэм ащыщэу Адыгэхэм япчъагъэ процент 60-м пэблагъ. (stavstat.gks.ru)


ГумэкIыгъохэр шъхьэихыгъэу ГумэкIыгъохэр шъхьэихыгъэу » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nГумэкIыгъохэр шъхьэихыгъэу ГумэкIыгъохэр шъхьэихыгъэу\nАдыгеим щыпсэухэрэм АР-м и ЛIышъхьэ занкIэу зызыфагъазэм Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм язэхэфын КъумпIыл Мурат ыуж ит. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ ыкIи Теуцожь районхэм тыгъуасэ ащыIагъ, гумэкIыгъоу цIыфхэр зэуалIэхэрэм атегущыIагъэх. Адыгеим щыпсэухэрэм АР-м и ЛIышъхьэ занкIэу зызыфагъазэм Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм язэхэфын КъумпIыл Мурат ыуж ит. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ ыкIи Теуцожь районхэм тыгъуасэ ащыIагъ, гумэкIыгъоу цIыфхэр зэуалIэхэрэм атегущыIагъэх.\nАдыгеим щыпсэухэрэм АР-м и ЛIышъхьэ занкIэу зызыфагъазэм Iофыгъоу къаIэтыгъэхэм язэхэфын КъумпIыл Мурат ыуж ит. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ ыкIи Теуцожь районхэм тыгъуасэ ащыIагъ, гумэкIыгъоу цIыфхэр зэуалIэхэрэм атегущыIагъэх.\nПстэуми апэу псэупIэу Табачнэм гурыт еджапIэу дэтыр республикэм и ЛIышъхьэ къыплъыхьагъ. Ар 1961-рэ илъэсым ашIыгъагъ. Джырэ уахътэ мыщ кIэлэеджэкIо 262-рэ щеджэ, спортым зызщыфагъэсэщт зал хэтэп. Гурыт еджэпIакIэм ишIын Iофыгъо шъхьаIэу къызэрэуцурэр нафэ афэхъугъ. Мыщ гъэцэкIэжьынхэр щэкIох, ау аужырэ шапхъэхэм адиштэу гъэпсыгъэным пэчыжь.\nУрамхэр къызэрагъэнэфыхэрэм зэрэрымыразэхэр, лъэсгъогухэр зэрямыIэхэр, псэупIэхэу Табачнэмрэ Краснооктябрьскэмрэ зэрипхэу асфальт гъогу ашIынэу зэрэфаехэр республикэм и ЛIышъхьэ шъхьэихыгъэу къыфаIотагъ. Адыгеим псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевым къэзэрэугъоигъэхэр зэрэщигъэгъозагъэхэмкIэ, мыгъэ урамхэр къагъэнэфыным ыкIи лъэсгъогухэр ашIыным япхыгъэ Iофыгъохэр зэшIуахыщтых. Джащ фэдэу общественнэ транспортыр къызщыуцущт чIыпIи 7 тапэкIэ зэрашIыщтыр зэхахьэм къыщаIуагъ.\nКраснооктябрьскэмрэ Табачнэмрэ азыфагу километритIу хъурэ гъогоу илъым асфальт зытыралъхьэкIэ, «IэпыIэгъу псынкIэр» Табачнэм нахь псынкIэу нэсы зэрэхъущтыри къыхагъэщыгъ. Ащ изэхэфын зэрифэшъуашэу Iоф дашIэнэу КъумпIыл Мурат къулыкъухэм унашъо афишIыгъ.\nСпортым зызщыфагъэсэщтыр, кIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэр псэупIэм дэтынхэм иIофыгъуи зэхахьэм къыщаIэтыгъ. Ахэр зы чIыпIэм щыгъэпсыгъэхэмэ ишIуагъэ къэкIонэу зэрилъытэрэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\n— ДжэгупIэхэр зэготхэу, ахэм чъыгхэр къягъэтIысэкIыгъэхэу, тетIысхьапIэхэр щытхэу, пстэури зэрифэшъуашэу къэнэфэу гъэпсыгъэ зыхъукIэ, цIыфхэмкIэ чIыпIэр гуIэтыпIэщт, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ. — Мыщ дэжьым мэхьанэшхо зиIэр псэупIэм щыпсэухэрэм язэхэшIыкI, ядунэееплъыкI ары. Шъузэгъусэу, шъузэдеIэжьзэ шIыхьафхэр зэхашъущэхэу, псэупIэм икъэбзагъэ шъулъыплъэу, ихэхъоныгъэхэм шъуарыгушхо зыхъукIэ, тызэгъусэу IофшIэнэу зэхэтщагъэм уасэ иIэ хъущт.\nПхъэ шIомыкI къыдэзыгъэкIырэ цехым хэбзэнчъэу Iоф зэришIэрэм фэгъэхьыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ Табачнэм щыпсэурэ нэбгыритIумэ зыкъыфагъэзагъ. Мыщ изэшIохын Iоф дашIэнэу КъумпIыл Мурат унашъо афишIыгъ.\nКIэлэцIыкIухэм футбол ешIапIэ афэгъэпсыгъэным кIэлэеджакIохэр еджапIэм езыщэлIэщт автобус зэрямыIэм, гурыт еджапIэм зэрэщагъашхэхэрэм япхыгъэ Iофыгъохэм, ащ медицинэ кабинет зэрэчIэмытым, нэмыкIхэми зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. «Сбербанкым» ибанкомат псэупIэм къыдагъэуцоным цIыфхэр къыкIэлъэIугъэх. Джащ фэдэу зекIо кIорэ цIыфхэм апае къушъхьэм зэрэкIощтхэ гъогу тамыгъэхэр нахьыбэу къытырагъэуцонхэу зэхахьэм къекIолIагъэхэр АР-м и ЛIышъхьэ къелъэIугъэх.\n— ГумэкIыгъоу къэшъуIэтыгъэхэм ядэгъэзыжьын тыдэлэжьэщт. Ау псынкIэу зэкIэ зэшIохыгъэ зэрэмыхъущтыр, тIэкIу-тIэкIоу ахэр зэрэдэдгъэзыжьыщтыр къыхэзгъэщы сшIоигъу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. – ЦIыфхэм нахьыбэ къагъэшIэныр, демографием зэхъокIыныгъэшIухэр фэшIыгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэтэгъэуцужьых.\nФельдшер-мамыку IэзапIэу Табачнэм дэтым изытет нэужым КъумпIыл Мурат зэригъэлъэгъугъ. Ащ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ешIылIэгъэнхэм зэрэпылъыщтхэр республикэм ипащэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат министрэхэм я Кабинет хэтхэр игъусэхэу нэужым Теуцожь районым ит къуаджэу Пщыкъуйхьаблэ щыIагъ. ПсэупIэм игупчэ культурэм и УнакIэу щашIырэм дэжь къыщызэрэугъоигъэ цIыфхэм республикэм ипащэ якIолIагъ, шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъу адыриIагъ.\nКультурэм ипсэолъакIэ ишIын зынагъэсыгъэм АР-м и ЛIышъхьэ кIэупчIагъ. Ар зэраухыжьыщтым дакIоу, къыпэIулъ чIыпIэри зэтырагъэпсыхьан зэрэфаер министрэу Аулъэ Юрэрэ муниципалитетым ипащэу Хьачмамыкъо Азэматрэ ариIуагъ.\nЦIыфхэм гумэкIыгъо шъхьаIэу къаIэтыгъэр зашъохэрэ псым изытет уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр ары. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, мы гумэкIыгъор 2019-рэ илъэсым дэгъэзыжьыгъэ хъущт, джащ фэдэу лъэсрыкIо гъогухэм яшIын, псэупIэм къэзыгъэнэфырэ пкъыгъохэр дэгъэуцогъэнхэм яIофыгъуи мыгъэ зэшIуахыщт. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу фельдшер-мамыку IэзапIэм ишIын 2020-рэ илъэсым къуаджэм щырагъэжьэнэу агъэнафэ. IэпыIэгъу псынкIэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм, диспансеризацием, нэмыкI Iофыгъохэми лъэныкъохэр атегущыIагъэх. Джащ фэдэу псэупIэм дэсхэ кIэлэцIыкIухэр гурыт еджапIэм ещэлIэгъэнхэмкIэ гумэкIыгъохэр къызэрэуцухэрэр къыхагъэщыгъ. БылымхъупIэхэр зэрафимыкъухэрэр къэгущыIагъэхэм ащыщхэм къаIуагъ. Мы Iофыгъо пстэумкIи IэпыIэгъу зэрагъотыщтыр республикэм ипащэ къариIуагъ.\n— ГумэкIыгъоу шъуиIэхэм защыдгъэгъозэнэу, IэпыIэгъу тыкъышъуфэхъунэу къуаджэм тыкъэкIуагъ. Тэ талъэныкъокIэ къыттефэрэр дгъэцэкIэщт, тишIуагъэ къышъодгъэкIыщт. Ау шъори шъуIэ зэкIэдзагъэу Iоф шъушIэн, чылэм изытет нахьышIу хъуным шъулъыплъэн фае. ШIыхьафхэр зэхашъущэх, IэпыIэгъу шъукъытфэхъу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЩыкIагъэхэу яIэхэр зэрэзэхишIагъэхэм, IэпыIэгъу къафэхъунэу къызэригъэгугъагъэхэм афэшI АР-м и ЛIышъхьэ зэрэфэразэхэр Пщыкъуйхьаблэ щыпсэухэрэм къаIуагъ. Iофыгъохэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъурэм КъумпIыл Мурат лъыплъэщт.\nСомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ Сомэ миллион 337-рэ къыхагъэкIыгъ\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт


Препарат Абергин: инструкция по применению, цена, описание.\nАпо-Бромокриптин: инструкция по применению, цена, описание.\nБромэргон: инструкция по применению, цена, описание.\nБромокриптин Рихтер: инструкция по применению, цена, описание.\nБромокриптин Поли: инструкция по применению, цена, описание.\nЛактодел: инструкция по применению, цена, описание.