Адыгеир лъэгэпIэ инхэм анэсыным ыкIуачIэ хилъхьагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеир лъэгэпIэ инхэм анэсыным ыкIуачIэ хилъхьагъ\nРедактор 12.07.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНепэ, бэдзэогъум и 12-м, илъэси 10-м къыкIоцI Адыгэ Республикэм пэщэныгъэ дызезыхьэгъэ, джырэ уахътэм АР-м и Къэралыгъо советникэу Iоф зышIэрэ ТхьакIущынэ Аслъан ыныбжь илъэс 70-рэ зэрэхъугъэр хегъэунэфыкIы.\nТхьакIущынэ Аслъан Кытэ ыкъор Адыгэ автоном хэкумкIэ Красногвардейскэ районым ит къуаджэу Улапэ 1947-рэ илъэсым бэдзэогъум и 12-м къыщыхъугъ. Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет 1970-рэ илъэсым, а институт шъыпкъэм физическэ пIуныгъэмкIэ ифакультет 1977-рэ илъэсым къыухыгъэх. 1971-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1983-рэ илъэсым нэс физическэ культурэмрэ спортымрэкIэ пэщэ IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр Адыгэ Республикэм щызэрихьагъэх. 1983-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ автоном хэкум иучреждениехэу профессиональнэ-техническэ, гурыт специальнэ гъэсэныгъэ языгъэгъотыхэрэм яобъединение игенеральнэ директорыгъ. 1993-рэ илъэсым Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ институтыр (МКъТИ) зэхищагъ ыкIи пэщэныгъэ дызэрихьагъ. 2004-рэ илъэсым А. К. ТхьакIущынэр япащэу институтыр университет ашIыжьыгъ ыкIи Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университеткIэ (МКъТУ) ащ еджэхэ хъугъэ. МКъТУ-м икъутамэхэр Тэхъутэмыкъое районым, поселкэу Яблоновскэм, МКъТУ-м ипредставительствэ Адыгэкъалэ къащызэIуихыгъэх.\n1995-рэ илъэсым А. К. ТхьакIущынэм Московскэ къэралыгъо университетэу М. В. Ломоносовым ыцIэкIэ щытым диссертациер къыщигъэшъыпкъэжьи, социологие шIэныгъэхэмкIэ доктор хъугъэ. Монографие, научнэ IофшIэгъэ заулэ къыдигъэкIыгъ.\nНароднэ депутатхэм я Мыекъопэ къэлэ Совет, народнэ депутатхэм я Адыгэ хэку Совет, а I-рэ зэIугъэкIэгъумкIэ Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет, зэIугъэкIэгъуищымкIэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ядепутатэу мызэу, мытIоу хадзыгъ. А I-рэ зэIугъэкIэгъумкIэ Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет наукэмкIэ, народнэ гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ и Комитет и Тхьамэтагъ, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ЛIыкIохэмкIэ и Совет гуманитар IофыгъохэмкIэ и Комитет и Тхьамэтагъ. 2006-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 13-м Урысые Федерацием и Президентэу В. В. Путиным къызэригъэлъэгъуагъэм тетэу Адыгэ Республикэм и Парламент А. К. ТхьакIущынэм Адыгэ Республикэм и Президент иполномочиехэр къыфигъэзагъэх. 2011-рэ илъэсым итыгъэгъазэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу джыри зэ ар хадзыжьыгъ. 2012-рэ илъэсым итыгъэгъазэ А. К. ТхьакIущынэр гъэсэныгъэмкIэ Урысые академием идействительнэ член (иакадемик) хъугъэ. А. К. ТхьакIущынэр Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Апшъэрэ Совет хэт, партием и Адыгэ регион къутамэ ирегион политическэ совет и Президиум хэт. Урысые Федерацием и ПрезидентынымкIэ кандидатэу В. В. Путиным 2000-рэ илъэсым ицыхьэшIэгъу цIыфэу щытыгъ, джыдэдэм Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо советникэу Iоф ешIэ. Ишъхьэгъусэу ТхьакIущынэ Людмилэ Рэмэзан ыпхъур апшъэрэ категорие зиIэ стоматолог, республикэ стоматологическэ поликлиникэм Iоф щешIэ. Ыкъоу ТхьакIущынэ Мурат Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащ, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат, юридическэ шIэныгъэхэмкIэ доктор.\nАр зэлъашIэрэ, шъхьэкIэфэныгъэ зыфашIырэ политик, республикэр зыпкъ иуцоным, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ишъыпкъэу дэлэжьагъ. ЦIыфым имэфэкI мафэр ары нахьыбэрэмкIэ илъэсэу къызэринэкIыгъэхэр ыгукIэ зызэфихьысыжьхэрэр, къыдэхъугъэр, къыдэмыхъугъэу IэкIэкIыгъэр зыщызэфихьысыжьырэр. Ащ фэдэу ТхьакIущынэ Аслъан илъэсэу къыкIугъэхэм афызэплъэкIыжьмэ, зэрыгушхонэу къыдэхъугъэр зэрэмымакIэр нафэ. Илъэси 10-м къыкIоцI шъолъырым ури ЛIышъхьэу Iоф пшIэныр зэрэкъиныр нафэ. УФ-м и Президент цыхьэу къыпфишIыгъэр къызэрэбгъэшъыпкъэжьыщтым дакIоу, республикэм щыпсэурэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэпфынхэм, ягукъаохэр, ящыкIагъэхэр зэхэпшIэнхэм, амалэу щыIэмкIэ ахэм IэпыIэгъу уафэхъуным, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм кIуачIи, акъыли ищыкIагъ.\nТхьакIущынэ Аслъан апэ иIэнатIэ зыIухьагъэм къыщыублагъэу ежьыри, командэу зэхищагъэми, Адыгеим шIуагъэ къыфахьыным, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, экономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, республикэм ыцIэ дахэкIэ раIоным пылъыгъэх. Къэралыгъом и Президент, федеральнэ министерствэхэм, ведомствэхэм, нэмыкI структурэхэм япащэхэм агурыIозэ Iоф адишIагъ. Ащ ишIуагъэкIэ гухэлъэу, пшъэрылъэу зыфигъэуцужьыхэрэр зэшIуихынхэ фызэшIокIыгъ.\nТхьакIущынэ Аслъан республикэм ипащэ зыщыхъугъэ 2007-рэ илъэсыр экономикэмкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи къинэу щытыгъ. ИIэнатIэ зыIухьэгъэ апэрэ мафэм къыщыублагъэу планэу зыфигъэуцужьыгъэхэр щыIэныгъэм щыпхырищынхэм ыуж ихьагъ. ЩыIэкIэ-псэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэм дакIоу, бюджетым, инвестициехэм ахэгъэхъогъэным ынаIэ тыригъэтыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм пшъэрылъхэр зэшIуихынхэ, республикэр зыпкъ ригъэуцон фызэшIокIыгъ.\nМы аужырэ илъэсхэм къакIоцI социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъэ пчъагъэ Адыгеим щашIыгъ. ТиныбжьыкIэхэр урамым къытещыгъэнхэм, ахэр аркъым, тутыным, наркотикхэм апыщагъэ мыхъунхэм фэшI спорт объектхэм ягъэпсын мэхьанэшхо зэриIэр А.ТхьакIущынэм пчъагъэрэ къыхигъэщыгъ. Ащ унашъоу ышIыгъэхэм, федеральнэ гупчэр IэпыIэгъу къызэрафэхъурэм ишIуагъэкIэ, Мыекъуапэ имызакъоу, республикэм имуниципальнэ образованиехэм, псэупIэхэм футбол ешIапIэхэр, комплексхэр, нэмыкI спорт псэуалъэхэр къадэуцуагъэх. Республикэ стадионэу зэтырагъэпсыхьажьыгъэр аужырэ шапхъэхэм адештэ.\nОтраслэ пэпчъ хэхъоныгъэу фэхъугъэр медицинэм, гъэсэныгъэм, спортым, туризмэм, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ псэолъакIэу ашIыгъэхэм, агъэцэкIэжьыгъэхэм, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм, псым, электроэнергием якъэкIуапIэу агъэпсыгъэхэм, зэблахъугъэхэм, щэпIэ гупчэшхоу къызэIуахыгъэхэм къаушыхьаты. Ахэр пстэумэ апэу зишIушIагъэр пащэр ары. Ащ ыкIуачIэ, иакъыл, иIофшIэгъэшхо ахэлъ. Непэ республикэм имылъку хэмылъэу къэралыгъом зыпари къызэрэпфимышIэщтыри, а ахъщэу хэплъхьащтыри гъотыгъошIоу зэрэщымытыр къыдэплъытэнхэ фае.\nРеспубликэм иэкономикэ хэхъоныгъэ ышIымэ, нэмыкI лъэныкъохэр зэтегъэуцогъэнхэмкIэ шIуагъэ къызэритыщтыр, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу зэрэхъущтыр ТхьакIущынэ Аслъан къыдилъытэзэ, мы отраслэм ынаIэ лъэшэу тыригъэтыгъ, анахьэу инвестициехэр нахьыбэ хъунхэм пылъыгъ. Инвесторхэр Адыгеим къемыкIуалIэхэу щытыгъэп, ау шъолъырым Iоф щызышIэнэу къинэжьыщтыгъэр макIэ. А лъэныкъом республикэм ипэщагъэм Iофышхо дишIагъ. Республикэм иэкономикэ мылъку къыхэзылъхьэ зышIоигъо бизнесменхэм, предпринимательхэм зэгурыIоныгъэ адыряIэным, административнэ пырыохъухэр щымыIэнхэм сыдигъуи ынаIэ тетыгъ. Адрэхэми ар зэхашIыкIыгъ, сомэ миллиард пчъагъэ зытефэрэ инвестициехэр тиэкономикэ къыхалъхьагъэх, социальнэ мэхьанэ зиIэ проектыбэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Ахэм къакIэлъыкIуагъэх IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр, бюджетым рагъэхьэрэ хэбзэIахьхэм зэрахэхъуагъэр, нэмыкIхэри. ЕтIани мыщ фэдэ проектхэр зы лъэныкъоу щымытэу, экономикэ отраслэхэм зэкIэми — мэкъу-мэщми, промышленностми, псэолъэшIынми, зекIонми ащапхыращыгъэх. Илъэс къэс Шъачэ щызэхащэрэ инвестиционнэ форумым Адыгеир чанэу зэрэхэлажьэрэм ишIогъэшхо къэкIуагъ. Ащ амалэу къытыхэрэмкIэ регионым проектыбэ щыгъэцэкIагъэ хъугъэ, непэрэ мафэми а IофшIэныр лъагъэкIуатэ. ГущыIэм пае, Джэджэ районым щашIырэ АгроБизнесИнкубаторым фэдэ объект къэралыгъом джыри итэп, мыщкIэ Адыгеир апэ хъугъэ.\nКомпаниеу «Медиалогия» зыфиIорэм 2016-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм зэфэхьысыжьэу ышIыгъэхэмкIэ Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным 2012-рэ илъэсым экономикэм ылъэныкъокIэ унашъоу ышIыгъагъэхэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгэ Республикэм пэрытныгъэ ыIыгъ. Медиаиндекс 244,28-рэ иIэу апэрэ чIыпIэр ыубытыгъ.\nЭкспертхэм, аналитикхэм анахьэу анаIэ зытырадзагъэр ТхьакIущынэ Аслъан ФедерациемкIэ Советым псалъэ къызыщешIым, экономикэм ылъэныкъокIэ жъоныгъокIэ унашъохэр шъолъырым зэрэщагъэцакIэхэрэм къызэратегущыIагъэр ары. Мы аужырэ илъэсхэм промышленностым хэхъоныгъэу ышIыхэрэмкIэ Адыгеим Урысыем и Къыблэ пэрытныгъэ щиIыгъ, ащ ишIуагъэкIэ мы отраслэм зыпкъитыныгъэ иI.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэу социальнэ-экономическэ щыIакIэр нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьагъэхэм ягъэцэкIэн республикэм икъэралыгъо политикэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэ хъугъэ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм къакIоцI мы лъэныкъомкIэ тшIагъэр макIэп, социальнэ мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэр зэшIотхынхэм тыпылъыгъ, — къыхегъэщы ТхьакIущынэ Аслъан.\nРегионым республикэ статус иIэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ адыгэхэм абзэ, якультурэ къаухъумэн амал яIэ зэрэхъугъэр, лъэпкъыбэу мыщ щыпсэухэрэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу зэрэщыIэхэм мэхьанэшхо зэриIэр, мамырныгъэр тибаиныгъэ шъхьаIэу зэрэщытыр ТхьакIущынэ Аслъан сыдигъуи къыхегъэщы.\n— Мы аужырэ илъэсхэр пштэхэмэ, Адыгеим хэхъоныгъэшIухэр ышIыгъэх. Бюджетыр фэдищкIэ нахьыбэ тшIын, федеральнэ гупчэм къытфитIупщырэ дотациер процент 38-м нэсэу къедгъэIыхын тлъэкIыгъ. Ау ащ тыкъыщымыуцоу, тэр-тэрэу зытIыгъыжьыным тыкъыфэкIон фае. Псэолъэ шъэ пчъагъэ кIэу тшIыгъэ, ахэм янахьыбэм социальнэ мэхьанэ яI. Илъэс къэс регионым лэжьыгъэ бэгъуагъэ къехьыжьы. Экономикэм хэхъоныгъэу ышIыхэрэмкIэ, бюджет ахъщэм игъэфедэнкIэ ыкIи игъэзекIонкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъырхэм ясатырэ пытэу тыхэт. Урысыем исубъектхэм ямызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэми зэпхыныгъэ адытиI. А зэкIэри къыддэхъунымкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэр республикэ зэрэтиIэр ары, — еIо ТхьакIущынэ Аслъан.\nIофэу рихьыжьагъэр зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIэным ТхьакIущынэ Аслъан сыдигъуи пылъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджапIэхэр, фельдшер-мамыку IэзапIэхэр, нэмыкI социальнэ псэуалъэхэр бэу зэрагъэпсыгъэхэм инэу егъэразэ. Ау пшъэрылъэу зыфигъэуцужьыгъэхэр зэкIэ зэшIуихыгъэу ыIорэп. Мыекъуапэ идэхагъэкIи, икъэбзагъэкIи нэмыкI къалэхэм къахэщынэу, тиреспубликэ щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ гъот иIэныр анахь шъхьаIэу елъытэ. АщкIэ республикэм амалышIухэр зэрэIэкIэлъхэр къыхегъэщы.\nФедеральнэ программэхэм къыдалъытэрэ ахъщэу къатIупщыщтым республикэм иIахьэу хилъхьан фаер игъом ыкIи икъоу къызэрагъотырэм ишIуагъэкIэ, отраслэ пэпчъ хэхъоныгъэ ышIыгъ, социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъакIэхэр агъэуцугъэх, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Медицинэм, гъэсэныгъэм ясистемэхэм ягъэкIэжьын къыдыхэлъытагъэу зэшIуахыгъэри макIэп, мы программэхэм ягъэцэкIэнкIэ Урысыем пэрытныгъэ щызыIыгъ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ хъугъэ. Ащ ишIуагъэкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждениякIэхэр агъэпсыгъэх, ахэм ящыкIэгъэ медицинэ оборудованиер арагъэгъотыгъ. Тикъуаджэхэм фельдшер-мамыку IэзапIэхэр къадэуцуагъэх. Мы уахътэм сомэ миллион пчъагъэ зыосэ диагностическэ гупчэ Мыекъуапэ щагъэпсы. А пстэури цIыфхэм алъэгъу, пащэхэм афэразэх.\nГъэсэныгъэм иIофыгъохэм закъыфэбгъазэми, зэшIохыгъэ хъугъэр макIэп. Лъэхъаным диштэрэ еджапIэхэр ашIыгъэх, учреждениехэм ащыщыбэр зэтырагъэпсыхьажьыгъ, яматериальнэ-техническэ базэ нахьышIу хъугъэ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм алъэныкъокIэ щыIэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэр ТхьакIущынэ Аслъан пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъагъэхэм ащыщ. Ащ фэшI кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм чэзыу ямыIэжьэу шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ «гъогу картэ» агъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу учреждениякIэхэр ашIынхэу рагъэжьагъ, зищыкIагъэу алъытагъэхэр зэтырагъэпсыхьажьыгъэх. Ащ ишIуагъэкIэ илъэси 3 — 7 зыныбжь сабыйхэм алъэныкъокIэ непэ чэзыу щыIэжьэп. Ар гъэхъэгъэшIоу плъытэн фае, сыда пIомэ нэмыкI регионхэм мы гумэкIыгъор джыри ашъхьэщыт.\nАдыгеир аграрнэ шъолъырэу зэрэщытыр ТхьакIущынэ Аслъан къыдилъытэзэ, мы отраслэм щылажьэхэрэм IэпыIэгъу афэхъуныр, ишIуагъэ аригъэкIыныр пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщэу зыфигъэуцужьыгъагъ. 2007-рэ илъэсым къыщыублагъэу ащ ихэхъоныгъэхэр непэ тинэрылъэгъух. А илъэсхэм къакIоцI мэкъумэщ хъызмэтым къыдигъэкIырэ продукциер фэдэ заулэкIэ нахьыбэ ашIыгъ, илъэс къэс республикэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы. Амыгъэфедэрэ чIыгу Адыгеим непэ илъыжьэп, ар гъэхъэгъэшIоу плъытэн фае. ЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм, хъызмэтшIапIэхэм, предпринимательхэм IэпыIэгъу агъоты, ащ фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ ыкIи шъолъыр программэхэм ягъэцэкIэн муниципальнэ образованиехэр зэкIэ чанэу къыхэлажьэх. Джащ фэдэу УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъохэр игъом зыгъэцэкIэхэрэ субъектхэм Адыгеир ащыщ.\nТирегион зекIоным зыщегъэушъомбгъугъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу ТхьакIущынэ Аслъан зыфигъэуцужьыгъэхэм ащыщыгъ. Республикэм ипэщэ IэнатIэ зыIухьагъэм къыщыублагъэу мы отраслэм АдыгеимкIэ мэхьанэшхо зэриIэр, ащ епхыгъэ инвестиционнэ проектхэр гъэцэкIагъэхэ зыхъукIэ экономикэм хэхъоныгъэшIухэр ышIынхэ зэрилъэкIыщтыр, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къызэрэзэIуахыщтхэр къыдилъытэзэ иIофшIэн ыгъэпсыгъ. Мыекъопэ районым икъушъхьэхэм, ичIыпIэ дахэхэм защызыгъэпсэфыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэным фэшI инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыIэн зэрэфаер къыгъэнафэзэ, а лъэныкъом мылъкушхо пэIуагъэхьагъ, гъогухэр, лъэмыджхэр, псэолъэ зэфэшъхьафхэр ашIыгъэх. Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI мы чIыпIэм щыпсэурэ цIыфхэр зыкIэхъопсыщтыгъэхэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэр, псыр, электричествэр псэупIэхэм аращэлIагъ. Гухэлъэу щыIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэмкIэ федеральнэ гупчэр IэпыIэгъу къафэхъугъ. Мы пшъэрылъыр республикэм ипащэхэм непи агъэцакIэ, Iофхэм язытет нахьышIу зэрэхъугъэм ишыхьатэу, Мыекъопэ районым икъушъхьэхэм защызыгъэпсэфыхэрэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэ.\nЗянэ-зятэ зимыIэжь кIэлэцIыкIухэм, унэгъо ныбжьыкIэхэм, специалистхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр, жъы хъугъэ унэхэм ащыпсэухэрэр гъэкощыгъэнхэр, нэмыкI социальнэ мэхьанэ зиIэ пшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIагъэхэ хъугъэх.\nТхьакIущынэ Аслъан республикэм ипэщэ IэнатIэ Iотыфэ гумэкIыгъо зиIэ цIыфыбэ къеолIагъ. Ахэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэр, IэпыIэгъу афэхъугъэныр сыдигъуи пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъ. Зыкъыфэзыгъэзэгъэ нэбгырэ пэпчъ ишIуагъэ ригъэкIыным пылъыгъ, ащкIэ цIыфхэри къыфэразэх.\n— ГумэкIыгъо зиIэм дахэу упэгъокIыным, ащ игукъаохэр зэхэпшIэнхэм, ыгу къыдэпщэеным мэхьанэшхо иI. Мылъкум зэкIэри елъытыгъэп, цIыфым зэрифэшъуашэу удэзекIомэ, иIофыгъо хэкIыпIэу фыриIэмкIэ упчIэжьэгъу уфэхъумэ, къыпфэрэзэщт, ар сыдигъуи апшъэу згъэуцузэ Iоф сшIагъэ, — еIо ТхьакIущынэ Аслъан.\nТхьакIущынэ Аслъан ышIэгъэ пстэури хэзыгъэ имыIэу къэпIотэныр къин хъущт. Анахь шъхьаIэхэм ягугъу къэтшIыгъэми, ащ нэмыкI гъэхъагъэу иIэр джыри макIэп. Республикэм исхэр дэгъоу псэунхэм, гъэсэныгъэ зэрагъэгъотыным, медицинэм иамалхэр зэрифэшъуашэу къызIэкIагъэхьанхэм, ныбжьыкIэхэр спортым пыщагъэ хъунхэм апае шIагъэ хъугъэр бэ. А пстэуми ТхьакIущынэ Аслъан ыкIуачIэ ахилъхьагъ.\nIофышхоу ышIагъэм къыкIэлъыкIоу ТхьакIущынэ Аслъан щытхъуцIэхэр, научнэ степеньхэр, къэралыгъо ыкIи общественнэ тын лъапIэхэр бэу къыфагъэшъошагъэх. Ау а гъэхъагъэхэм къащымыуцоу иреспубликэ шIуагъэ къызэрэфихьыщтым, цIыфхэм ишIуагъэ зэраригъэкIыщтым пылъ. Ары сыдигъуи пшъэрылъ шъхьаIэу ащ зыфигъэуцужьырэр. Адыгеим хэхъоныгъэу иIэхэм арыгушхоу ТхьакIущынэ Аслъан къыхегъэщых, ау сыдигъокIи шIагъэ хъугъэр бэу къыIоу зэхэпхыщтэп. Ежь ыкIуачIэ шъхьамысыжьэу, рихьыжьэгъэ Iофыр ыкIэм нимыгъэсэу ыуж икIыщтэп. Арын фае илъэси 10-м къыкIоцI республикэр лъэгэпIэ инхэм анэсын, федеральнэ гупчэм уасэу къыфишIырэм хигъэхъон зыкIилъэкIыгъэр.\nТхьакIущынэ Аслъан къызыхъугъэ мафэмкIэ тыфэгушIо, псауныгъэ пытэ иIэу, ибын-унагъо датхъэу щыIэнэу фэтэIо. Сыд фэдэрэ IэнатIэ зыIоти иреспубликэ шIуагъэ къызэрэфихьыщтым, цIыфхэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтым пылъыгъ, а IофшIэныр АР-м и Къэралыгъо советникэу непи лъегъэкIуатэ.\nПредыдущая Вероника Скворцовам КъумпIыл Мурат игъоу ылъэгъугъэхэм къадыригъэштагъ\nСледущая الحاكم المؤقت لجمهورية الأديغي


Адыгабзэ » Страница 11 »\nОпубликовал administrator, 12-04-2014, 10:12\nОпубликовал administrator, 10-03-2014, 23:28\nГъэтхапэм и 9-м Адыгэ республикэм ит Адыгэ къуаджэм Тэхъутэмыкъуай дэт Адыгэ-ХьакIэщым Урыс-Кавказ заом фэгъэхьыгъэ гукъэкIыжь зэхахьэ щыкIуагъ. Ащ кIэщакIоу фэхъугъэр Тэхъутэмыкъуае шъолъырым щыщ Адыгэ кIалэхэр ары. Зэхахьэм хэлэжьагъ Мыекъопэ къэлэ Хасэ – Черкес совет игъэцэкIэкIо куп.\nАдыгэмэ якъэкIожьын нахь къины ашIы зэпыт\nОпубликовал administrator, 6-03-2014, 23:04\nИлъэсэу къихьагъэм иапэрэ мафэ къыщыублагъэу федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «Урысые Федерацием къызэрихьащтхэ ыкIи зэрикIыщтхэ шIыкIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ыкIи федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «IэкIыбым къикIыгъэхэм Урысые Федерацием хабзэмкIэ фитыныгъэу щыряIэщтхэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 5-рэ статья зэхъокIыныгъэхэу афэхъугъэхэм кIуачIэ яIэ хъугъэ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым ихьыкумэт хэкум къэзгъэзэжьыгъэхэр мэзахэм хигъэсыщтых\nОпубликовал administrator, 28-10-2013, 23:33\nИнтернетым щылажьэрэ Адыгэ кIалэхэм къызэратхыгъэмкIэ, Сирием щыщхэу хэкужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр зычIэс хьэкIэщ-унэу «Джайлык» зыфиIорэм остыгъэр щыпаупчIыщт. ХьакIэщыр Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэ икъэлашъхьэ Налщикъ дэт. Мэзэ заулэ хъугъоу хьакIэщым остыгъэ уасэр ытын ылъэкIырэп ащ пае Къэбэртэе-Бэлъкъарым ихьыкумэт остыгъэр мы мафэ благъэхэм щыпиупкIыщт.


23 2.Timothy / 2 Тимофей\nАПОСТОЛ ПАУЛ ЯТЮНЭРЭ ТХЫЛЪЭУ ТИМОФЕЙ ФИТХЫГЪЭР\nСэ сы Паул. Тхьэр фэягъэти, Исус Христос тыгухэм зэрарылъымкІэ мыкІодыжьын щыІэныгъэ къэдгъотынэу Тхьэм тыкъызэригъэгугъагъэм икъэбар цІыфхэм язгъэІунэу Исус Христос иапостолэу* сыхъугъ. 2ІПІу слъэгъурэ скъоу Тимофеим* мы тхылъыр фэсэтхы.\nТхьэу Ты лъапІэмрэ ти Зиусхьанэу Христос Исусрэ анэшІу къыпщарэфи, гукІэгъуныгъэ къыпфарэшІи, гупсэфыныгъэ къыуарэт.\n3Сятэжъхэм сафэдэу сыгукІэ мыхъун зи зыдэсымышІэжьэу, сызфэлажьэрэ Тхьэм щытхъу фэсэшІы. Тхьэм се-\n1:1 апостол – еплъ 1 Тим. 1:1. 1:2 Тимофей – еплъ Кол. 1:1.\nлъэІузэ, чэщи мафи уигугъу сшІы зэпытэу, Тхьэм щытхъу фэсэшІы. 4Унэпсхэр сыгу къэкІыжьхэу, гушІуагъо сыгу из хъуным пае, услъэгъужьынэу сшІоигъу. 5УишІошъхъуныгъэ шъыпкъэ сыгу къэкІыжьы. Ащ фэдэ шІошъхъуныгъэ уянэжъэу Лоидэрэ уянэу Евникэрэ агухэм арылъыгъ; джы ар о угуи зэрилъым сыщэгугъы. 6Арышъ, сэ сІэхэр о пшъхьэ къызэрэтеслъхьагъэхэмкІэ* Тхьэм лъэкІыныгъэу къыуитыгъэм имашІо къызэкІэбгъэнэнэу угу къэсэгъэкІыжьы. 7Сыда пІомэ Тхьэм ежь Ыпсэ ЛъапІэу тыгухэм къарилъхьагъэм щынагъо тыгухэм арылъэу ыгъэхъурэп, лъэкІыныгъэ, шІулъэгъуныгъэ, зыщыІэныгъэ тыгухэм арылъхэу егъэхъу нахь.\n8УмыукІытэу ти Зиусхьан шыхьат фэхъу. Сэри ежьым сызэрэфэлажьэрэм пае, хьапсым сызэрэчІадзагъэм фэшІ, укъыстемыукІытыхьажь, Тхьэм илъэкІыныгъэкІи къэбарышІум пае къин къыздэщэч. 9Тхьэр ары тымыкІодэу тыкъэзыгъэнэжьыгъэри, гукъэбзагъэкІэ тыпсэунэу къытэджагъэри. Арэущтэу зыкІишІагъэр ежьым ащ фэдэ гухэлъ ышІыгъэу, ынэшІу къызэрэтщифагъэр ары. ТишІушІагъэхэм яІоф ащ хэлъэп. Тхьэм Христос Исус ынэшІу къызытщыригъэфагъэр лъэхъан пстэуми апэ ары, 10ау джы тымыкІодэу тыкъэзыгъэнэжьырэ Исус Христос къызэрэлъэгъуагъэмкІэ Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэр нафэ къэхъугъ. Исус Христос лІэныгъэр ыгъэкІодыгъ, къэбарышІумкІи мыкІодыжьын щыІэныгъэ къытфигъэнэфагъ. 11А къэбарышІур цІыфхэм язгъэІунэуи, иапостол сыхъунэуи, а къэбарышІур цІыфхэм язгъэшІэнэуи Тхьэм сыкъигъэнафагъ. 12Джары мы къиныр зыкІэсщэчырэр; ау сэ сыукІытэрэп, сыда пІомэ Исус Христосэу шІошъхъуныгъэ зыфысиІэр сэшІэ, ежьыми Іофэу сэ спшъэ къырилъхьагъэм а мафэм* нэсыфэ къыфэсакъын зэрилъэкІыщтым сыщэгугъы.\n13Христос Исус угу зэрилъым пае, шІошъхъуныгъэрэ шІулъэгъуныгъэрэ уиІэхэу, гущыІэхэу сэ къасІохэу зэхэпхыгъэхэу, узщыгугъышъунэу щытхэр шапхъэм фэдэу Іыгъхэу уатемыкІ. 14Тхьэм Іофэу о ппшъэ къыри-\n1:6 Сэ сІэхэр о пшъхьэ къызэрэтеслъхьагъэхэмкІэ – Паул зыфиІорэр ежьыррэ адрэ христиан тхьаматэхэмрэ аІэхэр Тимофей ышъхьэ тыралъхьэхэзэ, Тимофей Тхьэм фэлэжьэнэу зэрагъэнэфагъэр ары. Еплъ 1 Тим. 1:18; 4:14;\n1:12 а мафэм – ахърэт мафэр ары.\nлъхьагъэр Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэу тыгухэм арылъымкІэ къэухъум.\n15Асие хэкум* ис пстэури, ахэмэ ащыщэу Фигеллрэ Ермогенрэ, сызэрэханэжьыгъэр о ошІэ.\n163иусхьаным Онесифор иунагъо гукІэгъу къыферэшІ, сыда пІомэ бэрэ ащ сыгу ыгъэпсэфыжьыгъ, Іэхъу-лъэхъу стелъыгъэ пэтми, къыстеукІытыхьагъэп. 17Ар Рим къэлэшхом къызэкІом, сыкъегъотыфэ, емызэщэу къыслъыхъугъ. 18Ахърэт мафэм Зиусхьаным ащ гукІэгъуныгъэ ферэшІ. Ефес къалэм бэрэ къызэрэщыздэІэпыІагъэр о нахьышІоу ошІэ.\nИсус Христос шІоу фэбанэрэ дзэлІышІу\nАрышъ, о скъо, Христос Исусэу тыгухэм арылъым ынэшІу къызэрэпщифэрэмкІэ угу гъэпытэ. 2Іофхэу шыхьат Іаджыхэми апашъхьэ сэ къасІохэу зэхэпхыгъэхэр, узщыгугъышъун цІыфхэу нэмыкІхэм ахэр языгъэшІэн зылъэкІыщтхэм апшъэ илъхьэх. 3Исус Христос идзэлІ дэгъу фэдэу къин къыздэщэч. 4Дзэм емыпхыгъэ Іофхэм дзэлІым зыдаригъэхьыхрэп – дзэ пащэм ыгу къызэригъэІунэу шІоигъу. 5Ащ фэдэу, зэпэчъэныгъэм ихабзэ тетэу мычъэрэм текІоныгъэм итандж къыратырэп. 6МэкъумэщышІэу зиІоф къин зышІэрэм лэжьыгъэу къахыжьыгъэм щыщэу иІахьэ апэу къыратын фае. 7КъасІорэм егупшыс. Зиусхьаным Іоф пстэумкІи зэхэшІыкІыныгъэ къыуитыщт.\n8Исус Христос угу къэгъэкІыжь; ар пачъыхьэ Даутэ къытехъукІыгъэ цІыфхэм ащыщыгъ, лІагъэхэми Тхьэм ар къахигъэтэджыкІыжьыгъ. Джары къэбарышІоу згъэІоу, 9къин зыфэсщэчэу, бзэджашІэм фэдэу Іэхъу-лъэхъу къызфыстыралъхьагъэр. Ау Тхьэм игущыІэхэм Іэхъу-лъэхъу атыралъхьан алъэкІыщтэп. 10Ащ пае, Тхьэм къыхи-\n1:15 Асие хэкур – Рим къэралыгъошхом щыщ хэкоу щытыгъ. А хэкум икъэлэшхоу щытыгъэр Ефес ары. Асие хэкур джырэ Тыркуем итыгъэ къохьэпІэ лъэныкъо итыгъ.\nхыгъэ цІыфмэ сишІуагъэ язгъэкІыным пае, теубытэныгъэкІэ къин пстэури сэщыІэ. Арэущтэу Христос Исус ахэмэ агухэм зэрарылъым пае, ахэри мыкІодхэу къэнэжьыщтых, мыкІодыжьын щытхъушхуи яІэ хъущт.\n11Мы гущыІэхэр шъыпкъэх: Христос тыригъусэу тылІагъэмэ, тыригъусэуи тыщыІэщт.\n12ТеубытэныгъэкІэ къин тщыІэмэ, ежьым тыригъусэу тетыгъо тиІэщт.\n«Ежь игъогу рыкІохэрэм тащыщэп», тІомэ, ежьыми «Ахэр сигъогу рыкІохэрэм ащыщхэп», къытфиІожьыщт.\nежьым шъыпкъагъэ иІэ зэпытыщт,\nсыда пІомэ ежьым зигъэпцІэжьын ылъэкІыщтэп.\nТхьэм фэлажьэрэ цІыфэу ыгу зэІурэр\n14А Іофхэр агу къэгъэкІыжьых. ГущыІэхэм яхьылІагъэу зэмынэкъокъунхэу Зиусхьаным ыпашъхьэ лъэшэу щагурыгъаІу. Зэнэкъокъуныгъэм ишІуагъэ къакІорэп, ащ едэІухэрэми иягъэ арегъэкІы. 15Тхьэм зишъыпкъагъэ ыгъэунэфыгъэ цІыфэу, Іофэу ышІагъэм теукІытыхьажьынэу зимыщыкІагъэу, шъыпкъагъэм игущыІэхэр тэрэзэу цІыфмэ языгъашІэрэу Тхьэм ыдэжькІэ узэрэщытыным ыуж ит. 16Тхьэм ищынагъо зыхэмылъ гущыІэ мыщыухэм защыдзый; сыда пІомэ ащ фэдэхэм апылъхэм Тхьэм нахь пэчыжьэ зашІы зэпыт. 17Кансэр* зыцІэ узым фэдэу, Іофхэу ахэмэ цІыфхэм арагъашІэхэрэр анахьыбэмэ анэсыщтых. Именейрэ*Филитрэ а цІыфхэм ащыщых. 18ИтІур шъыпкъагъэм игъогу текІыхи, тэ, шІошъхъуныгъэ зиІэхэр, лІагъэхэм тыкъахэтэджыкІыжьыгъэу аІозэ, зэраІорэмкІэ цІыф заулэмэ яшІошъхъуныгъэ агъэкІоды. 19Ау Тхьэм ыгъэуцугъэ лъэпсэ пытэр щыІэ зэпытыщт. Мыхъурым* фэдэу мырэущтэу ащ тедзагъ: «Зиусхьаным ежь ицІыфхэр ешІэх», ыкІи «Хэти Зиусхьаным ыцІэ зыдэрэм ыкІыб бзэджэныгъэм игъогу ферэгъаз».\n2:17 кансэр – урусыбзэкІэ «рак», арапыбзэкІэ «саратан» ары.\n2:17 Именей – еплъ 1 Тим. 1:20.\n2:19 мыхъур – арапыбзэкІэ «хъытымыр», тыркубзэкІи «мыхьыр» ары.\n20Унэшхо горэм дышъэмрэ тыжьынымрэ ахэшІыкІыгъэ хьакъушыкъухэм ямызакъоу, пхъэмрэ ятІэмрэ ахэшІыкІыгъэ хьакъушыкъухэри илъых. Хьакъушыкъу шІу дэдэхэр ахэтых, къызэрыкІо хьакъушыкъухэри ары. 21Зыгорэм ыгу ыгъэкъэбзэжьэу, мы Іоф бзаджэхэм защидзыемэ, хьакъушыкъу шІу дэдэм фэдэу хъущт. А цІыфым Зиусхьаным зыритыгъэу, ишІуагъэ Зиусхьаными ригъэкІэу, шІушІэгъэ пстэуми афэхьазырэу хъущт.\n22Ау ныбжьыкІагъэм ихъопсэныгъэ Іаехэм защыдзый. ГукъэбзагъэкІэ Зиусхьаным елъэІухэрэм урягъусэу шъыпкъагъэмрэ, шІошъхъуныгъэмрэ, шІулъэгъуныгъэмрэ, гупсэфыныгъэмрэ ауж ит. 23Ау пкІэ зимыІэхэу, шІэныгъэ зыхэмылъ зэнэкъокъуныгъэхэм защыдзый. Ахэмэ зэщыхьаныгъэ къызэрахэкІырэр ошІэшъ ары. 24Зиусхьаным фэлажьэрэ цІыфыр зэщыхьаныгъэм пылъ хъущтэп. Ау цІыф пстэуми афэшІоу, цІыфхэм шъыпкъагъэр языгъэшІэн зылъэкІэу, зызымыгъэгусэрэ цІыфэу щытын фае. 25Ежьым къыпэуцухэрэм гушъэбагъэкІэ агуригъэІон фае. Шъыпкъагъэр ашІэным пае, Тхьэм ахэри кІигъэгъожьынхэкІи мэхъу. 26Арэущтэу хъумэ, зыфаер шэйтаным аригъэшІэнэу зиубытыхэрэ ужым, ащ ихъытыу икІыжьыщтых.\nТхьэм ыпашъхьи, Исус Христосэу псаухэмрэ лІагъэхэмрэ хьыкум атезышІыхьащтым ыпашъхьи, Христос дунаем къызэрэкІожьыщтымкІи тетыгъоу иІэмкІи инэу унашъо къыщыпфэсэшІы: 2Тхьэм игущыІэхэр цІыфхэм ягъэІужьых, игъо щытми, щымытми, ахэр ябгъэшІэнхэм пылъ. АгурыгъаІу, ягыижь, гъэгушхох, зэкІэ щыІагъэмкІэ шъыпкъагъэр ягъашІ. 3Сыда пІомэ тишІошъхъуныгъэ тигъэшІэрэ Іофхэу тызщыгугъышъунэу щытхэр цІыфхэм замыдэщт уахътэр къэкІощт. ЦІыфхэм атхьакІумэхэу хъупцІхэрэм гущыІэ гохьыхэр рагъэІухэу, агухэр зыкІэхъопсырэ Іофхэр языгъэшІэщт цІыфхэр къызфагъотыжьыщтых. 4Ау шъыпкъагъэр зэхахынэу амыдэу, гъощагъэхэу, тхыдэжъ гъэшІэгъонхэм апылъыщтых. 5Ау сыд хъуми, о зыщыІэныгъэ зигъаІ. Къин щэчи, къэбарышІур зыгъэІурэ цІыфым иІоф шІи, уиІоф гъэцакІэ.\n6Сыда пІомэ сэ къурмэныпхъэ сыхъоу, дунаем сехыжьынэу сиуахътэ къэсыгъ. 7КъэбарышІум пае дэгъоу сыбэнагъ, сызэрэчъэщтыгъэр сыухыгъэ, шІошъхъуныгъэр сыухъумагъэу сиІ. 8Джы Зиусхьаным шъыпкъагъэм итандж хьазырэу къысфигъэнагъ. А танджыр Зиусхьанэу шъыпкъагъэ зиІэ хьыкум зышІырэм ахърэт мафэм къысфигъэшъошэщт, ау сэ сизакъоу арэп, ежь дунаем къызэрэкІожьыщтым щыгушІукІыгъэ пстэури ары.\nПаулрэ Тимофейрэ ашъхьэкІэ яІофхэм яхьылІагъ\n9Садэжь шІэхэу укъызэрэкІоным пылъ. 10Сыда пІомэ Димас* мы дунаер шІу ылъэгъузэ, сэ сыкъигъани, Фесса-\n4:10 Димас – еплъ Кол. 4:14.\nлоникэ къалэм* кІуагъэ. Крискент Галатие хэкум кІуагъэ, Тити* Далматие хэкум* кІуагъэ. Садэжь къэнагъэр Лука* закъор ары. 11Марк* къыздащи къакІо, сыда пІомэ сиІофкІэ ащ иІэпыІэгъу сищыкІагъ. 12Тихик* Ефес къалэм згъэкІуагъэ. 13УкъызыкІокІэ, Троадэ къалэм* Карп ыдэжь къэзгъэнэгъэ кІакори, тхылъхэри, анахьэу шъом хэшІыкІыгъэ тхылъхэр, къыздахьыжьых.\n14ГъоплъашІэ Александр лыешхо къысихыгъ. Зиусхьаным ащ иІофхэм яфэшъуашэ къыригъэпщыныжьыщт. 15Ори ащ уфэсакъын фае, сыда пІомэ тэ тигущыІэхэм ар лъэшэу апэуцужьыгъ.\n16ХьыкумышІэм ыпашъхьэ зыщызгъэхыенэу апэ дэдэу сызыпэлъым,* зы нэбгыри ІэпыІэгъу къысфэхъугъэп, пстэуми гум сыранэжьыгъ. КъысашІагъэм пае Тхьэм арерэмыгъэпщыныжь. 17Хымэ пстэуми зэхахыным пае, ежь икъэбарышІу зэкІэ язгъэІунэу Зиусхьан къызбгъодахьи, кІуачІэ къыситыгъ. Аслъаным ыжэ сыкъыдихыжьыгъэм фэд. 183иусхьаным бзэджэгъэ пстэуми сахищыжьыщт ыкІи сиухъумэзэ, ежь и Тетыгъошхоу уашъом щыІэм ыІэчІэгъ сычІищэщт. МыкІодыжьын щытхъушхор Зиусхьаным ий. Амин.\n19Прискиллэ, Акилэ,* Онесифор иунагъо щыщхэм аІапэ сфэубытыжь. 20Ераст Коринф къалэм къддэнагъ Трофим\n4:10 Фессалоникэ къалэр – Македоние хэкоу Рим къэралыгъошхом щыщым икъэлэшхоу щытыгъ.\n4:10 Тит – Паул дэлажьэу игъогогъухэм ащыщыгъ. Еплъ Гал. 2:1.\n4:10 Далматие хэкур – Иллирик хэкум щыщэу икъыблэ Іахьэу щытыгъ. Ар джырэ Кроатие ары.\n4:10 Лука – еплъ Кол. 4:14.\n4:11 Марк – еплъ Кол. 4:10.\n4:12 Тихик – еплъ Кол. 4:7.\n4:13 Троадэ къалэр – къухьэуцупІэ иІэу, Эгейскэхым Іутэу, (джырэ Тыркуем итыгъэ къохьэпІэ хыІушъор ары) Мисие хэкум щыщыгъ.\n4:16 хьыкумышІэм ыпашъхьэ зыщызгъэхыенэу сызыпэлъым – Рим цІыфхэу тетыгъо зиІэхэм апашъхьэ ары.\n4:19 Прискиллэрэ Акилэрэ – еплъ Апостол. 18:2-3, 18-19.\nМилит къалэм* сымаджэу къыдэсынагъ. 21КІымафэр* къэмысызэ укъызэрэкІоным пылъ. Еввул, Пуд, Лин, бзылъфыгъэу Клавдие, зэкІэ тшыхэми шІуфэс къыуахыжьы.\n223иусхьаныр ппсэ гъусэ фэрэхъу. Тхьэм ынэшІу къышъущерэф. Амин.\n4:20 Милит къалэр – къухьэуцупІэ иІэу, Ефес къалэм икъыблэ лъэныкъокІэ, Эгейскэхым Іутыгъ.\n4:21 кІымафэм – кІымафэм къухьэкІэ кІоныр щынагъоу щытыгъ.


фиукъэбзыгъ | это... Что такое фиукъэбзыгъ?\n1. почистил, -а, -о (для него)\n2. очистил, -а, -о (для него)\nСмотреть что такое "фиукъэбзыгъ" в других словарях:\nфигыкIыгъ — (фегыкIы) лъыI., фэшI. выстирал, а, о (для него) Псырэ сабынрэкIэ фиукъэбзыгъ Иджэнэ гъочэнджхэр фигыкIыгъэх … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nфизыгъ — (фезы) лъыI., фэшI. цедил, а, о (для него) ЗалъэмкIэ фиукъэбзыгъ Ныом щэр нысэм физыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nфиупкIэпкIыгъ — (феупкIэпкIы) лъыI., фэшI. очистил, а, о (для него) Ышъо фытрихыгъ, фиукъэбзыгъ Пшъашъэм янэ дэшхо фиупкIэпкIыгъ КIэнкIэ фиупкIэпкIыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Хэхэс адыгэхэм ялъэпкъ художественнэ псалъ. - Библиотека. - Каталог файлов - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nЭтнография и генеалогия адыгов. \nИзвестия европейских и русских авторов о черкесах. Благодарность Thietmar'у (сайт www.vostlit.info ) за предоставленные сканы по европейским авторам.\nГлавная » Файлы » Библиотека.\nХэхэс адыгэхэм ялъэпкъ художественнэ псалъ.\nЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьаф миныбэ дунаим щэпсэу. Зы лъэпкъыр нахьыжъ, адрэр — нахьыкI, щыщ горэ къэмынэгъахэуи лъэпкъхэм ахэтых, непэ щыIэхэм лъэпкъ ныбжьыкIэ дэдэхэри ахэтых.\nНаукэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, анахь лъэпкъыжъэу дунаим тетхэм адыгэхэр ащыщых. Тэ тиэрэ ыпэкIэ илъэс минитфыкIэ узэкIэIэбэжьмэ анахь лъэпкъ Iэтыгъэу дунаим тетыгъэхэм адыгэхэр зэу ащыщэу алъытэщтыгъэх, ар наукэм къеушыхьаты. Художественнэ культурэ ин зыхэлъыгъэ, къэралыгъо гъэпсыкIэ-зэхэтыкIэ-зэгъэфагъэ зиIэгъэ лъэпкъэу алъытэ адыгэхэр къызыхэкIыгъэ хьатхэр.\nХьатмэ якъэралыгъо я V — III-рэ илъэс минхэм тэ тиэрэ ыпэкIэ щыIагъ, литературэшхо къакIэныгъ, ягущыIэ пчъагъэхэр зытетым тетхэу якъэIуакIэкIи ятхыкIэкIи непэ къытлъыIэсыжьыгъэх, тижабзэ щыщ шъыпкъэхэу тэгъэфедэх.\nХьат цивилизациер зыщыIэм тэ тиэрэ ыпэкIэ илъэс минитIу нахьыбэ тешIагъэу рим ыкIи урым цивилизациехэм ар агъэкIоди, ыцIэ рамыIожьынэу ашIи, ежьхэм яцивилизацие адыгэ чIыгум рагъэуцуагъ. Ар щыкIегъэтхъы инджылыз профессорэу А.Х. Сайджэ итхылъэу «Хьатмэ яимперие ин» /Лондон, 1884/ зыфиIорэм. Хьатхэм утынышхо къарахи, Кавказым, Азие Благъэм чIыпIэ-чIыпIэу арытэкъуагъэхэу, къэралыгъожъыехэу /синдхэу, меотхэу, ахейхэу, зиххэу, керкетхэу…/ къэнагъэхэу тарихъым къегъэлъагъох. Пэсэрэ меотхэм къахэкIыгъэ бзылъфыгъэу Тыргъэтао илIыхъужъыгъэ-псэемыблэжь зекIуакIэхэр /тэ тиэрэ ыпэкIэ 407 — 387-рэ илъэсхэм/ хэмыкIокIэжьынхэу тарихъым хэуцуагъэх.\nУахътэм ипщэгъо Iужъумэ акъогъэбылъыхьагъэхэу адыгэ тарихъым инэкIубгъохэм зэхэмыфыгъабэхэр ахэтых. КIодыгъэр — кIодыгъэ, пцIыкIэ зэхэдахьыгъэри макIэп. Мы аужырэ илъэс тIокIым шIагъэхэр щыIэхэ хъугъэми, джыри шIэгъэн фаеу къэнагъэр нахьыб. Адыгэхэм тарихъ гъогуонэшхо къакIугъ. Лъэпкъым икультурэкIэ, ихудожественнэ зэхашIэкIэ мэхьанэшхо зиIэу, апэу хэгъэкIыгъэн фаеу непэ къэуцурэмэ зэу ащыщ гурыт лIэшIэгъухэм адыгэхэм Мысыр щашIыгъэ художественнэ псалъэм изэгъэшIэн. ЦIыф лъэпкъыр зыдэщыIэм лъэпкъ художественнэ псалъэри къыщэхъу. Лъэпкъ пэпчъ ылъапсэ къыщежьэу чIыпIэ гъэнэфагъэ иI. Тэри, адыгэхэмкIэ, ижъ дэдэкIэ къыщегъэжьагъэу Кавказым тыкъыщыхъугъэу, ар тищысыпIэ-псэупIэу гъашIэм къэтэхьы. Азов хыIушъом икъохьэпIэ шъолъырхэм къащежьэу Хы шIуцIэ Iушъом голъэшъогъэ чIыгур Каспийскэ хым хэлъэдэжьырэ псыхъоу Сунжа еуалIэу адыгэ лъэпкъым я XVI-рэ лIэшIэгъум изэманхэм къанэсэу ипсэупIэ-щыIэпIагъ.\n«…Урымхэм, латинхэм абзэкIэ ЗИХКIЭ заджэхэрэу, тэтархэмрэ тыркухэмрэ ЧЕРКЕС зыфаIохэрэр ежьхэр АДЫГЭКIЭ зэджэжьых. Псыхъоу Таны щегъэжьагъэу Азием нэс къыубытырэ чIыпIэм ахэр щэпсэух…» Италием щыщ зекIолIэу Джорджио Интериано итхылъэу «Быт и страна зихов, именуемых черкесами» зыфиIоу 1502-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэм къыщеIо.\nАдыгэхэр лъэпкъ инэу, щынэгъошхо зыфыряIэу, тегъэпсыхьэгъэ лъэпкъэу щыIэхэзэ къахьыгъ. ИчIыопс изытеткIэ дэхэ дэдэу, бай дэдэу, дунэе джэнэт шъыпкъэу алъытэщтыгъ адыгэ чIыгур. А пстэуми адыригъаштэу ежь адыгэ цIыфхэри ятеплъэкIэ дахэхэу, агукIи, ашъхьэкIи къабзэхэу, цIыфыгъэ иныр яхабзэу, ябзыпхъэу, щысэтехыпIэу щыIагъэх. Интериано итхылъ къыщеIо: «Эти зихи по большей части красивы и хорошо сложены, а в Каире можно встретить людей (отличающихся) величественной наружностью между мамлюками и эмирами, большинство которых, как было сказано, из их племени. То же самое (следует сказать) об их женщинах, которые в этой стране в высшей степени гостеприимны и по отношению к чужестранцам».\nАщ фэдэ щыIэкIэ-псэукIэ-зэхэтыкIэ зиIэгъэ лъэпкъым, хэгъэгум ицIыфхэр сыдэущтэу хымэ хэгъэгу чыжьэм ифагъэха? Дунэе джэнэтым икIыхи, пшэхъо хэгъэгум кIуагъэха?\nЛъэпкъым цIыфыгъэ шъошэ дахэу къылэжьыгъэм бжьыгъэу техьэу емыкIу зекIуакIэхэр зезыхьэхэрэри къахэкIых. Лъэпкъым утынышхо езыхырэ, шъобжышхо тезыщэрэ зекIокIэ дэй лъэхъэнэ гъэнэфагъэм адыгэ щыIакIэм къыхэхьагъ: кIэлэ-пшъэшъэжъые хьын-щэныр сэнэхьатэу хэзыхыгъэхэр, ар лIыгъэкIэ зылъытэхэрэр къэхъух. ЛэжьыгъэкIэ, былымкIэ щэфыгъэ щыгъыныр пщыгъыныр мылIыгъэу, улIымэ кIэлэхьыгъэ-пшъэшъэжъыехьыгъэ кIэхыгъэ щыгъын шъуашэ пщыгъын фаеу зылъытэрэ еплъыкIэхэр щыIэныгъэм хэуцоу хъугъэ. Ащ фэдэ зекIуакIэу цIыф ихъу-илъхэм зэрахьэрэм утынэу лъэпкъым рихыгъэр къэзыушыхьатырэ щысабэ адыгэ тарихъым хэт. Щысэхэм къызэраушыхьатырэмкIэ, кIэлэ хьын-щэным къыхэкIау Египет адыгабэ исынэу мэхъу я IV — XII-рэ лIэшIэгъухэм ыкIэхэм анэсэу. Псэ зыпыт «товархэр» зыщащэрэ бэдзэрхэр адыгэ хыIушъом Iут псэупIэхэу Танэ /джы Азов/, Кафэ /Феодосия/, Матрега /нахьыпэм Хъункъал аIощтыгъэ, джы Тамань/, Мапа /ГоргипиекIэ нахьыпэм еджэщтыгъэх, джы Анапа/, Бата /джы Новороссийск/, Маурлахъо /Геленджик/ адэтыгъэх. ЦIыфхэр гъэрэу ащэныр сатыушIыным ианахь Iофыгъошхоу хъугъагъэ. Адыгэ гъэрхэр а бэдзэрхэм нахь лъапIэу щащэфыщтыгъэх. Зы адыгэ гъэрым пае аспрэ 230 — 750-рэ атыщтыгъэ. Египет исултIанэу Бейбарс Византием иимператорэу Михаил я VIII-рэ Палеолог 1262-рэ илъэсым Iуагъэ дишIыгъ Египет икъухьэхэу Къырым щащэфыгъэ гъэрхэр зэращэхэрэр хы ШIуцIэм ихытIуалэхэмкIэ адэкIыни ЧIыгузэгухым (Средиземнэ хым) техьанхэ фитынхэу. Кафэ закъо илъэс пэпчъ гъэр нэбгырэ минитIу фэдиз Египетым щищэфыщтыгъ. Гъэрхэр щэфыгъэнхэмкIэ ащ илIыкIохэр Кафэ, Тана, Мапэ, Матрега адэсыгъэх. 1281-рэ илъэсым Египетрэ Византиемрэ Iуагъэу зэдашIыгъэм гъэрхэмкIэ сатыушIыным лъэшэу зырагъэушъомбгъугъ. 1335-рэ илъэс закъом гъэрхэр ащэфыным пае Египтым динар мин 200 ээрэпэIуигъэхьагъэм гъэр щэфыным иIоф зытетыгъэр къеушыхьаты.\nЯ XVII-рэ лIэшIэгъум Кавказым къыщекIокIыгъэ француз зекIолIэу Шарден къызэритхырэмкIэ, тырку сатыушIэхэм хы ШIуцIэ Iушъом илъэс къэс ащэфыгъэу гъэр нэбгырэ мин 12-м ехъу ращыщтыгъ. Тхыгъэхэм къызэраIорэмкIэ, псэ зыпыт товар щащэу Тыркуем бэдзэр 200 итыгъ. Ащ щащэщтыгъэхэм янахьыбэр адыгагъэх.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тхылъым Интериано къыщетхы: «Ащэхэрэм янахьыбэр Кайр, Египет ащэх. Джащ тетэу мэкъумэщышIэ лэжьэкIо тхьамыкIэжъэу зэрэщытыгъэхэм янасыпкIэ екIыхэшъ, тетыгъошхо зиIэ фэшIыгъэхэу, тилIэшIэгъу ианахь пачъыхьэ лъэшэу, султIанэу, эмирэу мэхъух…»\n«Мысыр» — джары адыгэхэр Египет зэреджэхэрэр. ПIопэн хъумэ, ежь араб лъэпкъыр а хэгъэгум зэреджэрэм тетэу адыгэхэри еджэхэу ижъыкIэ къыщегъэжьагъэу къырэкIо.\n«Мысыр» ыIомэ «цIыфы псэупI», «къалэ» къикIырэр. Къалэхэр зэпэблагъэхэу, а чIыпIэхэм цIыфыбэ арысэу зэрэщытым къатекIыгъэу ары зэралъытэрэр. Арэущтэу щытмэ, щэч хэлъэп, къахэхьэгъэ лъэпкъ горэ а гущыIэмкIэ къяджэгъэнкIи хъущт.\n«Египет» зыфиIорэ цIэр пэсэрэ урымхэм къащежьэ. Египет икъалэу МемфискIэ заджэхэрэм ижъыкIэ Хикупт раIощтыгъэ. Урымхэм а гущыIэр ялъэпкъ тхьакIумэ зэрэзэхихыгъэу, ялъэпкъыбзэ къызэриубытырэмкIэ «Айгюптос» аIуи атхыгъ. Къалэм ыцIэкIэ хэгъэгум еджагъэх. Джащ тетэу «Египет» зыфиIорэ цIэр араб къэралыгъом къытенагъ. А цIэр нэмыкIыбзэхэми ахэхьагъ. Ау ежь арабхэр МысыркIэ зэджэжьых. Адыгэхэм абзи ары зэрэхэтыр. НэмыкIыбзэкIэ къикIэу тэ тыбзэ къыхэхьэгъагъэмэ, щэч хэлъэп, Египет зыфиIорэр ары тыбзэ хэтыщтгъагъэр. Адыгэхэр арабхэм ахахьэхэу, ахэкIхэу зэрэщытыгъэм елъытыгъэкIэ, ежь арабхэр яхэгъэгу зэреджэхэрэ цIэр зытетым тетэу тэ тыбзи занкIэу къыхэхьагъ. Ащ фэдэ зэхэхьэ-зэхэкI зэфыщытыкIэ-зэпхыныгъэу адыгэхэмрэ арабхэмрэ зэфыряIагъэм ифэмэ-бжьымэкIэ енэгуягъо адыгацIэхэу Мысырыпщ, Мысырхъан зыфиIохэрэр аусэу зыкIэхъугъэри.\nАрабхэмрэ адыгэхэмрэ язэлъыIэсыныгъэхэм алъапсэ чыжьэу къыщежьэ. Джы тыдэкIи щызэлъашIэ хъугъэ адыгэ мамлюкхэм ялъэхъанэ а зэлъыIэсыныгъэхэр щыпытагъэх…\n«Мамлюк» ыIомэ арапыбзэ-кIэ мэхьэнэ заулэ къекIы: «ыIэ илъыныр», «ышъэ икIыныр», «мылъку», «гъэр фыжь». «Мамлюк» зыфаIохэрэр дзэкIолIхэу Египет иIэхэзэ, пачъыхьагъур ашти, илъэсишъэ пчъагъэрэ ащ иIэшъхьэтетыгъэх. Мамлюкхэр купитIоу зэтекIых. Апэрэ купым адыгэхэри къыхэфэх, ау инахьыбэ дэдэр монгол, тырку лъэпкъхэм къахэкIыгъэх. Ахэм бахрит мамлюккIэ яджэх, Нил ипсыгъэхъунэу Равдэ тет пытапIэм зэрисыгъэхэм пае («Бахр» ыIомэ «хы», «псы» къекIы). Ахэм 1250-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1382-рэ илъэсым нэс Египет пачъыхьагъур щаIыгъыгъ. ЯтIонэрэ купыр адыгэ закIэх. Ахэм бурджит мамлюккIэ яджэх. «Бурдж» ыIомэ «башня» къекIы. Каир ипытэпIэ башнехэм зэрарысыгъэхэм пай арэущтэу а мамлюкхэм зыкIяджэхэрэр. А адыгэ мамлюкхэм (бурджит мамлюкхэм) къахэкIыгъэхэр 1382-м къыщегъэжьагъэу 1517-рэ илъэсым нэс — илъэсишъэрэ щэкIырэ тфырэм къыкIоцI Египет щыпачъыхьагъэх.\nСэлэхьдин (Салах-ад-Дин) 1170-рэ илъэсым Египет ышти, айюбидхэм ятетыгъо ыгъэуцугъ. Ащ ышэу Салах-бин-ал-Адыл пачъыхьагъум зытехьэм, итетыгъо нахь ыгъэпытэн имурадэу Тыркуем нэбгырэ мин щищэфыгъ. Нэужым тырку бэдзэрым щащэфыгъэ нэбгырэ пчъагъэ дзэм къулыкъу щахьынэу хъугъэ. А апэрэ мамлюк купым дзэ къулыкъур ахьызэ айюбидхэм япачъыхьагъо къэтIасхъи, ежь мамлюкхэм (ащэфыгъэ дзэкIолIхэм) тетыгъор 1250-рэ илъэсхэм аубытыгъ ыкIи 1382-рэ илъэсым нэс пачъыхьагъор аIыгъыгъ. 1382-рэ илъэсым адыгэу Борэкъокъо пачъыхьагъур ыштагъ, Борэкъокъуи сабыизэ ащэфыгъагъ. Ау ащ къыщегъэжьагъэу мамлюк Египетым ипачъыхьагъэхэри, идзэ хэтыгъэхэри пщылI щэфыгъэу щытыгъэхэп, тарихъ тхылъыбэмэ арэущтэу къаIо нахь мышIэми.\nБорэкъокъо ипачъыхьагъу зегъэуцум, тырку бэдзэрхэм адыгэ сабыеу ащащэхэрэм ынаIэ атыригъэтыщтыгъэ, зэкIэри къыщэфыжьыщтыгъэх. Гъэры ышIынхэу арэп — гъэрыпIэм къырищыжьынхэу ары нахь. Ыщэфыжьыгъэ сабыйхэр Египетым аригъащэхэти, еджапIэм чIигъахьэщтыгъэх, гъэсэныгъэшхо аригъэгъотыщтыгъэ. Ахэм дзэ къулыкъушIэхэри, къэралыгъо IофышIэхэри къахэкIыщтыгъэх. Ахэм ащыщыбэхэр дунэе тарихъым хэхьагъэх, чIыпIэ ин щаубытыгъ.\nБэдзэрым зэрэщащэфыжьыгъэхэр ылъапсэу, ыпэкIэ щыIэгъэ мамлюкхэм афэдэу, гъэрэу ащэфыгъэхэм адыгэ мамлюкхэри къахэкIыгъэхэу зылъытэхэрэр щыIэх. Ары шъхьае, ащэфыгъэмрэ ащэфыжьыгъэмрэ зэп ныIа? Лъэпкъым ишэн-хэбзэ гъэпсыкIэхэр зымышIэрэм, ышъхьашъокIэ ылъэгъурэм блэмыплъырэм зэфэхьысыжьыгъэ мытэрэз ышIыщт. Елъэгъу бэдзэрым щащэрэ цIыфхэр, елъэгъу ахэр зыщэфхэрэри. Ащэфыгъэр зыщэфыгъэм игъэр. Алъэгъугъэм тетэу адыгэ мамлюкхэмкIэ зэфэхьысыжь мытэрэзхэр зышIыгъэхэр къэхъугъэх.\nЕжь лъэпкъым зызэришIэжьырэм фэдэу хэти ышIэн ылъэкIыщтэп. ИлъэпкъкIэ адыгэу Египет щыпсэущтыгъэ тарихълэжьэу Расим Рушди «Адыгэр илъэпкъ къытегущыIэ» зыфиIорэ тхылъэу 1947-рэ илъэсым Каир къыщыдигъэкIыгъэм къыщеIо: «Тарихълэжьхэм ащыщхэр, анахьыбэхэр, «щэфын» Iофым къызэрашIошIэу тегущыIэх. Ар хэукъоныгъэ ин. Ар историк зырызхэми къагурыIожьыгъ. Ахэм ащыщых Абу-аль-Филрэ ан-Паурирэ. Адыгэ пачъыхьэхэр пщылIыгъэхэу къызэрашIошIыхэрэр зэрэмытэрэзыр къыраушыхьатэу, мы ыпшъэкIэ зыцIэ къетIогъэ тарихълэжьхэм хагъэунэфыкIы адыгэмэ пачъыхьагъор заубытым дунаимкIэ апэрэу пщылIыгъор зэрэтырахыгъэр. Ар зыхъугъэр христиан эрэмкIэ 1411-рэ илъэсыр ары.\nАдыгэ пачъыхьэхэми «мамлюк» зыфиIорэ цIэр къазыкIытенагъэр, бахрит мамлюкхэу нахьыпэм айюбидхэм ядзэкIолIхэу щытыгъэхэм афэдэу, ахэри нэмыкI хэгъэгу къызэрикIыгъэхэр арынкIэ енэгуягъо. Арыти, пачъыхьагъур адыгэхэм заубытым ыпэкIэ тетыгъэ сельджук лъэпкъхэм зэряджэщтыгъэхэм фэдэу, ахэми мамлюккIэ яджэхэу щытыгъ. Нэужым ахэр «башеннэ мамлюккIэ» тарихъым щыхагъэушъхьафыкIэу хъугъэх.\nХэтха адыгэ мамлюкхэу Египет пачъыхьагъур щызыубытыгъагъэхэр? Сыдэущтэу ахэр ащ ифагъэха? Сыда къарыкIуагъэр ахэм?\nМамлюкхэм яхьылIагъэу тарихъ ыкIи художественнэ тхылъ пчъагъэхэр щыIэх. Къэбарыжъ ыкIи пщынэлъэ зэфэшъхьафхэу пшIым ехъу Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым фольклорымкIэ ифонд хэлъых.\nТхыгъэ тхылъхэми къэбарыжъ-пщыналъэхэми къаIотэрэ хъугъэ-шIагъэхэр, цIыфэу зыцIэ къыраIохэрэр, чIыпIацIэу къахафэхэрэр зэтефэх. ЗэрэзэтекIыхэрэр уахътэм инэфагъ ары: тхыгъэхэм хъугъэ-шIагъэр къызэрагъэлъагъорэм дакIоу, ар зыщыхъугъэ уахътэри къаIо. Къэбархэм, орэдыжъхэм уахътэр ахэтэп — хъугъэ-шIагъэр къырагъэлъэгъукIы, гум щыхъэрэр, щышIэрэр къыраIотыкIы.\nАдыгэ пачъыхьэхэм ядинастие Египет апэу щезыгъэжьагъэр, ыпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу, Борэкъокъо Анцокъу ары. Ащ идунай къырыкIуагъэм, пачъыхьагъум техьанэу зэрэхъугъэм тыщегъэгъуазэ адыгэ тарихълэжьэу Египет щыпсэущтыгъэ Бэджэ Мыхьамодэ итхылъэу «Адигэм илъапсэ къызыхэкIыгъэр» зыфиIоу 1912-рэ илъэсым Каир къыщыдигъэкIыгъэм. Адыгэхэм къахэнэжьыгъэ къэбарыжъхэр IэубытыпIэ ышIыхэзэ, Мыхьамодэ къеIуатэ щыIэныгъэ гъогу хьылъэу Борэкъокъо Анцокъо къыкIугъэр, лIыгъэ лъэшыгъэу зэрихьагъэхэр.\nКъэбарыжъым къызэриIуатэрэмкIэ, Болгарием исыгъэ адыгэмэ ащыщэу нэбгырэ заулэ ащ къикIыжьыхи, Константинополь (джы Стамбул ары) кIохэзэ, чэщыр щырахынэу зы чIыпIэ горэм къыщыуцугъэх. Чъыеу щылъхэзэ, хъункIакIохэр къатеуагъэх. Ежь адыгэхэри пхъашэу апэуцужьыгъэх, ау зипчъагъэкIэ нахьыбэхэу, зыфэзыгъэхьазыри къатебэнэгъэ хьункIакIохэм лые къарашIагъ: азыныкъо къаукIыгъ, зы кIэлэцIыкIу ашIуахьыгъ. А кIэлэцIыкIур Константинополь ибэдзэр щащагъ. Дамаскэ къикIыгъэ сатыушIэ горэм ыщэфыгъ. Ащ кIэлэцIыкIур Дамаскэ щищэжьыгъ…\nНэмыкI къэбарым къызэриIуатэрэмкIэ, хы ШIуцIэ Iушъом щащи, зыщэфырэм ыщэжьызэ, кIэлэцIыкIур Каир нэсыгъ. Джащ къэбаритIуми ацыпэ щызэолIэжьы. Сыдэу щытми, джащ тетэу Каир кIэлэцIыкIур къынэсыгъэу ащ щищэфыгъ Египет ипачъыхьэу Элмаликул Мансур Али ибн Щэхьэбанэ. Ыщэфи, кIалэр дзэ еджапIэм чIигъэхьагъ, икIалэм фэдэу гъэсэныгъэ ритыгъ. Мысырыпщыр — Египет ипачъыхь — ащ фэдэу сабый ибэм дахэу зэрэдэзекIуагъэмкIэ адыгэхэр зэрэфэразэхэм игупшысэ пщыналъэу «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз» зыфиIорэм къыхэщы. «ШIу алъэгъоу тхэтыр пэщэ гъэсэнэу къарет… Борэкъокъо пщыр ахъырэтыкъоу еубыт» — хагъэунэфыкIы гъыбзэм иусэ сатырэхэм.\nБорэкъокъо Анцокъо еджэпIэшхор къыухи, Египет идзэхэр ыIэ илъэу хъугъэ. Пачъыхьэр зэлIэм, ащ унашъоу къышIыжьыгъэмкIэ Борэкъокъо Анцокъо пачъыхьэу Египет фэхъугъ.\nЯщэнэрэ къэбари пылъ Борэкъокъо Анцокъо Египет пачъыхьэ зэрэфэхъугъэм. Бэджэ Мыхьамодэ ээрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, Бэгъдад халифатствэр къэтIасхъэ зэхъум Кавказ рищи, ыпкIэ аритызэ пачъыхьэм дзэшхо ыгъэпсыгъагъ. Ахэм ащыщэу ежь пачъыхьэхэр къэзыухъумэрэ дзэ лъэш адыгэ шыудзэу иIагъ. Халифатствэм хэмытыжьынхэу, ежь къэрэлыгъо шъхьаф хъуным фаеу араб хэгъэгухэм а лъэхъаным зыкъэзыIэтыхэрэр бэу ахэтыгъ. Ащ фэдэу Египет зыкъыщаIэтыгъ. Арыти, халифым дзэ гъэнэфагъэхэр Египет ыгъэкIуагъэх. А кIуагъэхэм адыгэ шыудзэри ахэтыгъ. ЗыкъэзыIэтыгъэхэр запIытIхэм, адыгэ дзэ пащэр Египет игубернаторэу халифым фишIыгъ. А дзэ пащэр Борэкъокъу арыгъэу къэбарым къеIуатэ. ЗыкъэзыIэтыгъэхэр Египет щызэхакъутагъэхэми, нэмыкI чIыпIэхэм ащыIасэщтыгъэхэп, къэралыгъо шъхьаф зашIыным пае банэу къырахьыжьагъэр джыри нахь лъэшэу къыщызэкIанэщтыгъэ. Аузэ халифатствэр зэбгырызыгъэ, къэралыгъо шъхьафэу бэмэ зашIыгъ. Египетри халифатым хэкIи, шъхьафы зишIыгъ. Ащ пачъыхьэу фэхъугъ Борэкъокъо.\nМы хъугъэ-шIагъэу къэбарым къыIуатэхэрэр тэрэзых, ау, енэгуягъо, а хъугъэ-шIагъэхэм Борэкъокъо иIоф нэужым ахэгъэщагъэ хъугъэкIэ. Сыда пIомэ Борэкъокъо пачъыхьагъум зытехьагъэр 1382-рэ илъэсыр ары. Бэгъдад халифатствэр зызэбгырызыгъэр ябгъонэрэ лIэшIэгъур ары. Ащ къыхэкIыхи, Гурыт Азием, Иран, Афганистан къэралыгъо шъхьафэу зашIыжьыгъагъ.\nАщ фэдэу уахътэмкIэ зэщыкIукIыгъэ хэтми, шъыпкъэр шъыпкъэу къэнэжьы: адыгэмэ ащыщэу апэу пачъыхьэ хъугъэр Борэкъокъор ары.\nБэджэ Мыхьамодэ къызэриIорэмкIэ, Борэкъокъо пачъыхьэ зэхъум, иIахьылэу Кавказым исхэр Египет ыщэжьыгъэх. Ащ имызакъоу, кIэлэкIаби рищыгъ дзэм хищэнхэу. Тхыгъэ тхылъхэм къызэраIорэмкIэ, мин пшIыкIущ зыхэт адыгэ шыудзэшхо Борэкъокъо зэхищэгъагъ. Ахэми къаушыхьаты адыгэ мамлюкхэр щэфыгъэ закIэу зэрэщымытыгъэхэр. Къэралыгъо акъыл иIэу, гупшысэ лъагэхэм арыгъуазэзэ, Борэкъокъо иIофшIэнхэр зэрихьэщтыгъэх: Нил хищыхи, каналхэр бэу зэбгырищыгъэх, еджапIэхэр къызэIуихыгъэх, дворецхэр, мэщытхэр Каир дишIыхьагъэх. Джы къызнэсыгъэми Борэкъокъо ыцIэкIэ ахэм яджэх. Сэ сшъхьэкIи ащ тIэкIу сыщыгъуаз: Египет туристэу сызыщэIэм Борэкъокъо ыцIэкIэ щыт библиотекэр слъэгъугъэ, ипачъыхьэгъу лъэхъан аригъэшIыгъэ каналхэм, еджапIэхэм, мэщытхэм къатфытегущыIагъэх…\nБорэкъокъо Анцокъо ипачъыхьэгъу лъэхъан Египет иэкономикэ зыкъыIэтэу, нэмыкI къэралхэм сатыу игъэкIотыгъэу адишIэу регъажьэ. Ащ дакIоу икъэралыгъо гъунапкъэхэм зарегъэушъомбгъу. Борэкъокъо изэолIыгъэ гъэхъагъэхэр «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз» зыфиIорэ пщыналъэми IупкIэу хегъэунэфыкIы: «Пачъыхьэ узашIым Шам (Сириер ары — А.Шъхь.) ихэкур оубыт, Хэкоу уубытыгъэмэ Мэчэ-Мэдинэр (Саудовскэ Аравием ит къалэхэм ацI — А.Шъхь.) ащыщ» — къыщеIо пщыналъэм.\nБорэкъокъо джащ тетэу пачъыхьагъум ылъапсэ Египет щигъэуцуи, илъэсишъэрэ щэкIырэ тфырэм пачъыхьэгъу тетыгъор адыгэмэ аIыгъыгъ. А уахътэм къыкIоцI нэбгырэ тIокIырэ тIурэ пачъыхьэу техьагъ. Адыгэ пачъыхьэу Египет техьагъэм ипчъагъи пщыналъэм исатырэхэм ахэгъэпытыхьагъ. Борэкъокъом фэгъэзагъэу усэм къыщеIо: «Узыщыщ цIыфмэ пачъыхьэ танджыр къащыплъ, Тандж къызыщыплъагъэр нэбгырэ тIокIырэ тIурэ шъурекъу». Борэкъокъо илъэс пшIыкIухэ пачъыхьагъу IэнатIэр зэрихьагъэ, илъэс тIокIищым ехъу ыгъэшIагъэу лIагъэ. Ежь ыуж ыкъоу Фарадж пачъыхьэу техьагъ. Борэкъокъо Анцокъо ыуж пачъыхьагъу IэнатIэр зезыхьагъэхэм ащыщэу къэралыгъо акъыл нахь зиIэу, дзэпэщэ лъэшхэу нэбгырэ пшIыкIутIумэ ацIэ къыраIо: Тэтэрыкъо Абдулахь, Барасбый, ащ ыкъоу Юсыф, КIэкъумыкъу, ащ ыкъоу Осмэн, Инал, Къайтбый, Апэрэ Къэншъау, Джамболэт, Тумбай, Къаншъаугъур, Тумэнбэй (ар ятIокIэнэрэ щырагъ).\nКъушъхьэ шыгу зэготхэми зырызхэр къызэрахэлъэгыкIыхэрэм фэдэу, мы зыцIэ къетIогъэ лIы цIэрыIохэм нахь къахэщых етIани нэбгыриплI: Борэкъокъор, Барасбый, Къайтбый, Къаншъаугъур ыкIи Тумэнбэй.\nБарасбый ипачъыхьэгъу лъэхъан (1422 — 1438) икъэралыгъо гъунапкъэхэм заригъэушъомбгъугъ, 1426-рэ илъэсым Булакы хыдзэшхо тыригъэуцуагъ, хыгъэхъунэу Кипр ыштагъ.\nКъайтбый ипачъыхьэгъу лъэхъан (1468 — 1496-рэ илъэсхэр), тхыгъэ пстэухэм зэтефэу зэрэхагъэунэфыкIырэмкIэ, адрэ пачъыхьэгъу пстэуми инэу атекIы. Анахь охътабэрэ зэрэтетыгъэ закъор арэп. Илъэс 28-у пачъыхьагъум зыщытетыгъэм Къайтбый гъэхъэгъабэ ышIыгъ. Пачъыхьагъум Къайтбый зэрэтехьэу пачъыхьэ тезэрэдз-тезэрэхьэ зэпымыужьэу щыIагъэр зэтыригъэуцуагъ, къэрал кIоцI Iофхэм язытет ыгъэпытагъ, зитеплъэ-гъэпсыкIэ джы къызнэсыгъэми агъэшIэгъорэ мэщытышхуитIу ыгъэуцугъ. Джы ахэм ежь Къайтбый ыцIэ ахьы. Гъогубэ, еджэпIабэ, пытэпIабэ, лъэмыджыбэ ышIыгъ. А пстэури псэолъэ пытэ къодыеу щымытэу, хъырахъишъэу, пкIырапкIынэу гъэпсыгъэ. «Илъэс минхэм къакIоцI Каир иисторие» зыфиIорэ тхылъым араб тарихълэжьэу Ал-Бекбаши Абд ар-Рахман Заки къыщеIо: «Къайтбый иIофшIэнкIэ бэмэ агъэгумэкIыщтыгъэ, бэ зэшIуихыгъэр. Ащ изэманыгъо агъэуцугъэ псэуалъэхэм ядэхагъэ нэр пIэпахы. Къайтбый изэман ан-Насирэ (912 — 962-рэ илъэсхэм аббасид халифэу щытыгъэр ары. — А. Шъхь.) изэманэу псэолъэ гъэшIэгъонхэр зыщашIыщтыгъэм фэдэкъабз. Дунаим итыдэрэ лъэныкъо щыщ архитектори, художники, туристи амыгъэшIэгъон алъэкIырэп адыгэ мэщытхэм ядэхагъэ, яшIыкIэшIуагъэ…»\n«Ахэр, адыгэ мамлюкхэр, — Уильям Мойер итхылъэу «История мамлюков» зыфиIорэм къыщетхы — философскэ, политическэ шIэныгъэхэмкIэ лъэшыгъэх Iэшэ гъэбзакIэмрэ шы тесынымрэ зэрафэкъулайхэм фэдэкъабзэу. Ахэм культурэшхом икIэн хьалэмэтхэр къагъэнагъэх, нэужыми ахэм ялъэшыгъэ, ядэхагъэ, янурэ тырку хъункIакIохэм къырагъэIыхын алъэкIыгъэп».\nЯлIыгъи яакъылыгъи къащагъэлъэгъонэу чIыпIэ хьылъабэхэм адыгэ мамлюкхэр арыфагъэх.\nТырку султIанэу Сэлым Хафэм къаришIылIэгъэ заор адыгэ мамлюкхэмкIэ ушэтыпIэ хьылъэу хъугъэ. А лъэхъаным Египет пачъыхьэу тетыгъэр Къаншъаугъур арыгъэ. Къэбарым къызэрэднигъэсыжьыгъэмкIэ, адрэ мамлюк пачъыхьэмэ афэдэу еджагъэу, гъэсагъэу Къаншъаугъур щытыгъэп, адыгабзэ фэшъхьафи ышIэщтыгъэп. Къайтбый пачъыхьэм янэшэу, Кавказым Къаншъаугъур рищыгъэу ары Бэджэ Мыхьамодэ зэриIорэр. ЫныбжьыкIэ уцугъэу икIыгъагъэти, ыцIэ зэрэадыгацIэуи къэнагъ.\nЕджапIэ къыухыгъэу Къаншъаугъур щымытыгъэми, илIыгъэрэ иIушыгъэрэ къэралым ипащэхэм къагурыIуагъ, пачъыхьагъум тырагъэхьагъ. Ар зыхъугъэр 1501-рэ илъэсыр ары. А лъэхъаным ащ илъэс тIокIищ ыныбжьыгъ. Къэралыгъом тхьамыкIэгъуабэ ыщэчыгъэу, уджэшъугъэу къыIэкIэхьагъэми, Къаншъаугъур акъыл куоу, сэнаущыгъэу хэлъхэм яшIуагъэкIэ къэралыгъом иэкономикэ къыIэтыгъ, ифинансовэ Iоф зыпкъ ригъэуцожьыгъ.\nИлъэс пшIыкIутфым къыкIоцI Каир канал пчъагъэ рищагъ, жьышъхьалхэр ыгъэуцугъэх. Средиземнэ хым пытапIэ (крепость) Iуигъэуцуагъ. 1503-рэ илъэсым еджапIэрэ мэщытрэ зэхэтэу щигъэпсыгъэм джыдэдэм Къаншъаугъур ыцIэ ехьы. Библиотекэ гъэшIэгъон Каир къыщызэIуихыгъ. Къаншъаугъур усакIохэм осэшхо афишIыщтыгъэ, музыкэр шIу ылъэгъоу, орэдыIохэм шъхьэкIафэ афишIэу щытыгъ. Къаншъаугъур ипачъыхьагъу лъэхъан Португальскэ флотэу къякIугъэр зэхикъутагъ. Политическэ гъэхъагъэу ышIыгъэхэм ащыщ 1502-рэ илъэсым Испанием зэзэгъыныгъэу дишIыгъагъэр. А зэзэгъыныгъэм теткIэ Египет исатыушIын IофхэмкIэ иягъэ къаримыгъэкIынэу Испанием Iуагъэ къыригъэшIыгъ.\nКъаншъаугъур икъэралыгъо зещакIэ зэфэхьысыжь фишIызэ Расим Рушди етхы: «В 1501 году престол Египта занял султан Къаншъау аль-Гури. Он был человеком огромной энергии и сильной воли. Он упрочил основы безопасности, ликвидировал анархию, улучшил финансовое положение государства. Когда дела завершил, он принялся прорывать каналы и воздвигать цитадели на побережье, улучшил пути паломников в Мекку, построил школу, которая известна под его именем, великолепную библиотеку, новый минарет для соборной мечети Аль-Азхар, соорудил Джами-аль-шиас на острове ар-Рауда, колодец в ар-Рамиле, ветряные мельницы в старом городе, возобновил строительство водных сооружений, связанных с городом Аль Гури, славился щедростью по отношению к поэтам, любовью к музыке и благосклонностью к музыкантам».\nСэлым Хафэр 1516-рэ илъэсым заокIэ Египет къызекIум, Къаншъаугъур илъэс 75-рэ ыныбжьыгъ. Ары нахь мышIэми, пыим пхъашэу пэгъокIыгъ, идзэхэм щысэтехыпIэ афэхъоу, щыни ымышIэу, шышъхьэмыгъазэу, псэемыблэжьэу зэуагъэ. ЗипчъагъэкIэ къябэкIырэ пыир, чIанэрэми фызэмыплъэкIыжьхэу, ыпэкIэ къилъыщтыгъ, ау адыгэхэри къызэкIакIощтыгъэхэп, хьадэгъур аштэзэ, пый лъэшыр зэтыраIажэщтыгъэ.\nМы зэошхом ихъугъэ-шIагъэхэр, ащ кIэухэу фэхъугъэр къагъэлъагъоу гъыбзищ къытлъыIэсыжьыгъ. Ахэр «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз», «Къаншъаугъур игъыбз», «Тумэнбэй игъыбз» зыфиIохэрэр арых. Апэрэр — лIыбэ орэдэу, мыдыритIур зэхьылIагъэр ежь ацIэмэ къаIо нахь мышIэми, орэдищми Къаншъаугъур ыцIэ къахэфэ, илIыгъэ-псэемыблэжьныгъэ къыраIотыкIы: «Заом тыхахьэмэ, Къаншъаугъур типащи… ТызэкIэкIонти, Къаншъаугъур мэзау. Заом зыхахьэкIэ, аслъан хабзэу мэзечъ. Дзэшхом щызечъэзэ, щагид, хабзэу псэхыжь» — къыщеIо «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз» зыфиIорэм. «Типщышхоу Къаншъаугъур ышъхьэкIэ тидзэмэ япащэу апэгъокIышъ, лъыпсыр ыгъачъэу, Хьалачыр пыим фигъакIоу, Тыркудзэм пхъашэу езаозэ, лIэбланэу ащ щыфэхыгъ», — гушхуагъи хэлъэу, гукIэгъу фабэри, гухэкI инри щызэдыхэтэу къыщеIо «Тумэнбэй игъыбз» зыфиIорэм. Ежь Къаншъаугъур фэдэу, псэемыблэжьэу дзэкIолIхэри заощтыгъэх. Ау Хьалэб игубернаторыщтыгъэу Къарбэчыпщыр къумалэу къычIэкIыгъ. Дзэу зипащэр зэтыриIажэу, иягъэ къыгъакIозэ, пыим игъогу фызэIуихыщтыгъ, нэужым пыим гохьажьыпи, къыдэзаоу ригъэжьагъ.\nКъумалыгъэм имыхъур тамыгъэ едзыгъэу ащ ыцIэ усэм къыхэнагъ: «Дзэпащэу тиIэр Къарбэчышъ, тигъакIорэп» — къыщеIо ащ ыцIэ «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз» зыфиIорэм, «Хьалэб идзэм иIэшъхьэтетэу, Хьэм фэдэу, Къарбэч ныбэкъыр къумалэу пыим гохьагъ», — гущыкIыгъоу, нэпэнчъагъэм инэплъэ-Iуплъэу къумалым исурэт усэм исатыр къыщеты. Ау ащ фэдэу мамлюкхэм ахэтыгъэр зырызыгъ, нахьыбэр псэемыблэжь лIыхъужъыгъэх.\nАдыгэ мамлюкхэм псэемыблэжь банэу тыркудзэм рашIылIагъэм къытегущыIэзэ, «Египет — сын тысячелетий» зыфиIорэ тхылъым къыщетхы: «Сыд щыкIагъэ яIагъэми, мысагъэ горэ зэрафэплъэгъун яшэнкIэ ахэлъыгъэми, ахэпхын умылъэкIынэу мамлюкхэм зы шIуагъэ ахэлъ зэпытыгъ: егъашIэми щтапхэу щытыгъэхэп. Мы заом лIыхъужъныгъэшхо дэдэ ахэлъэу щызэуагъэх». Ары, мамлюкхэр лIыгъэшхо ахэлъэу заощтыгъэхэми, топхэр зыхэт, IашэкIэ зэтегъэпсыхьэгъэ тыркудзэм утынышхо къарихыщтыгъэ. 1516-рэ илъэсым шышъхьэIум и 24-м, тхьаумэфэ мафэм, Мардж-ад-Дабикъэ дэжь зэо лъэшэу щыкIуагъэм Къаншъаугъури нэмыкI дзэпэщэ лIыхъужъ пчъагъи къыщаукIыгъэх. Ащ фэдэ утын хьылъэ защэчыми, тыркудзэм Iэрылъхьэ зыфашIыгъэп, псэемыблэжьэу заор лъагъэкIотагъ.\nЯпачъыхьэ къаукIыгъэти, пачъыхьакIэ хадзын фаеу хъугъэ. Хэта ащ фэдэ охътэ хьылъэм а пшъэрылъыр анахь зыгъэцэкIэшъущтыр, анахь зытефэрэр? ЛIыгъэмкIэ хэти акIыб кIонэу, дэтынэу фаеп, ау Iофыгъо пстэумэ язэхэщэкIощтыр лIыгъэ закъом къыщыуцурэп. А гумэкI-гупшысэр щызэхэошIэ пщыналъэм. Къаншъаугъур къызаукIым, лIышъхьэхэр зэIукIагъэх пачъыхьэ ашIыщтыр рахъухьанэу. «Къалэм текIужьымэ, пачъыхьэ хъунэри дэмыс, Тумэнбэир дэсышъ, пщыгъор ратынджэ кIэлащ» — elо пщыналъэм. ЗэрэкIэлащэм пае ехъырэхъышэх, ау пщыналъэм къызэриIоу, кIэлащ нахь мышIэми, «Дзэр зэрищэнкIэ псэ зиIэм фэдэ хэмыт» — арышъ, «Пщыгъор къыратышъ, пачъыхьэ тахътэм дагъэкI».\nТумэнбэй лIыхъужъныгъэшхо зэрихьэзэ зэуагъэ, цIыфмэ къырапэсыгъэр зэрилъапIэр, къызэрэщыгугъыхэрэр ыгъэцэкIэнымкIэ ыпсэ зэремыблэжьырэр нэрылъэгъу афишIыгъ. Пщыналъэм исатырэхэм ар сурэт псаоу къагъэлъагъо: «Тыркум идзэшхо Тумэнбэир щэзау, Заом зыхахьэкIэ блэгъошхом фэдэу мэзечъ. Чъэрыжъым тесэу Сэлым щагъым (шахым) ашIуекIу, Щэтырым екIумэ Рум пачъыхьэр чIэмыс, Маисэу ыIыгъыр щэтыр чIэгъым щегъабз».\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тхылъэу «Египет — сын тысячелетий» зыфиIорэм Тумэнбэй ехьылIагъэу къыщетхы: «Лъэшэу чанэу, ыгукIи ышъхьэкIи къогъанэ имыIэу тыркумэ ар апэуцужьыгъ, зэкIифэнэу, зэхикъутэнхэу пыим жэхахьэщтыгъэ. Ау мамлюкхэм утынэу ахьыгъэм джэнджэш къахилъхьагъ, къыгъэтIэсхъагъэх. Мэзэ заулэкIэ дзэшхоу Тумэнбэй зэIуигъэкIагъэр 1517-рэ илъэсым, щылэ мазэм и 22-м мацIэм фэдэу бэдэдэ хъурэ тыркудзэм пэгъокIыгъ Каир ихэгъошъхьэ шъыпкъэм, Мукаттам зыфиIорэ бгычIэм дэжь. Псэемыблэжь банэу мамлюкхэм ашIыгъэм зи къикIыгъэп. Iашэ икъоу мамлюкхэм зэрямыIэм, топхэмкIэ тыркухэр къялъэшэкIэу зэрэщытым заом кIэухэу фэхъущтыр фиухэсыгъ… Тумэнбэйи ащ игъусэхэми лIыхъужъныгъэшхо зэрэхьагъ нахь мышIэми, зи къикIыгъэп. Мамлюкхэр гъунэм нэсэу къызэхикъутагъэх, Сэлым Каир дэхьагъ».\nТумэнбэй аIэкIэкIыжьи, бедуинхэм адэжь зыщигъэбылъэу, шъэфкIэ дзэ ыугъоинышъ ипый ичIыфэу телъыр ритыжьыным пылъыгъ. Ау Сэлым Хафэм идзэ ыкIуачIи, ихъоршэрыгъэ-тхьагъэпцIыгъи Тумэнбэй икъэгъотын рихьылIагъ. Щынагъори мылъкури зэгъусэу ытIупщыхи, Тумэнбэй къаубытыгъ. Тумэнбэй илIыхъужъныгъэ зыфэдэр Сэлым Хафэм ешIэти, шъыпкъагъэкIэ готынэу къеуцуалIэмэ псаоу къыгъэнэжьынэу, дзэпащэ ышIынэу риIуи шъхьае, «Напэр сщэу, псэр сщэфыщтэп» ыIуи, феуцолIагъэп, Тхьэу зызылъытэжьырэ Сэлым Хафэм ыпашъхьэ зыщигъэцIыкIугъэп. Тумэнбэй ежь ицIыфыгъэ напэ, илъэпкъыцIэ къыухъумэзэ, Сэлым дэгущыIагъ. Ар ыдэныя дунаир зэкIэ зыштэн зыгу хэлъым?! Ыдагъэп. ИтекIоныгъэ рыкъэеу, Сэлым Хафэм иунашъокIэ Тумэнбэй «мэлылъфэгъум и 23-м, 1517-рэ илъэсым къалэу Каир икъэлэпчъэ дэхьапIэ щыпалъагъ».\nЛIыгъэ-гушхуагъэм ымэкъэ лъэши, шъхьэкIо-гукъаом игъыбзэ гухэкIи пщынэлъэ сатырэм щызэдыхэлъых. «Тумэнбэир тыркужъ лъапцIэмэ къаубыт, Дзэшхоу зыубытым Сэлым щагъым къыфещ, Къэмыщынахэу Сэлым щагъым дэпсалъ. Шъхьэпылъэ кIапсэр Тумэнбэим шIохадз, КIапсэр дадзыйи Тумэнбэир дащай»— къыщегъыбзаIо пщыналъэм.\nЦIыфыгъэ напэр… Насыпыр… Ежь хэти зыфэдэм елъытыгъэу а гущыIэхэм ямэхьанэ къыгурэIо, ищыIэныгъэ гъогу щызэпырехы, къыщелэжьы… Къаншъаугъуррэ Тумэнбэйрэ зыфэдэхэмкIэ насыпыгъэр, цIыфыгъэ дэхэгъэ иныр ыкIи ахэмэ апэгъэуцугъэу пыим зезыщэгъэ Къарбэч къумалыр зыфэдэмкIэ нэпэнчъагъэр, насыпынчъагъэр пщыналъэм IупкIэу, нафэу къырегъэлъэгъукIых. Псэр зыти, напэр зыщэфыгъэу, хьадэгъур зышти, щытхъу дахэ зыпылъэу егъашIэм щыIэнэу къэнагъэм ыцIэ къеIэты. Напэр зыщи псэр зыщэфыгъэм нэпэнчъагъэр мыхъурэу ыцIэ едзыгъэу къегъанэ.\nАщ фэдэ егъэшIэрэ гупшысэр пщыналъэм зэрикупкIым ар бэгъашIэ ешIы.\nАдыгэ мамлюкхэр апсэ емыблэжьхэу зэуагъэх, ау текIоныгъэр Сэлым Хафэ, ыпшъэкIэ зэрэхэдгъэунэфыкIыгъэу, къыдихыгъ. КъатекIогъэ джэгъогъу пыим хьакIэ-къокIагъэу бэ адыгэ мамлюкхэм аришIагъэр: дзэкIолIхэр пилъагъэх, ыукIыгъэх, псаоу чIитIагъэх, нэжъ-Iужъи, сабыйи, хъулъфыгъи, бзылъфыгъи зэхэдз иIагъэп — зэкIэмэ апсэ Iуихызэ рекIокIыщтыгъэ. Ащи къыщымыуцоу, бзылъфыгъэ зэпкъаджэу ыукIыхэрэм аныбэ зэгуаригъэупкIыти, сабыеу къыдахыхэрэри аригъэукIыжьыщтыгъэх. ХьакIэ-къокIагъэм яIэтэшъхьэIулIэжьэу Сэлым Хафэр зэрэзекIуагъэм исурэт хьылъэкIэ пщыналъэр еухыжьы.\nУсэр щыIэныгъэм епхыгъэ шъыпкъэу щыт зыхъукIэ, кIуачIэу ащ иIэщтым, жъы мыхъоу къэкIорэ уахътэ пэпчъ ар зэрэлъыIэсыщтым урагъэгупшысэ адыгэ мамлюкхэм я XVI-рэ лIэшIэгъум аусыгъэ пщыналъэхэу «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз», «Къаншъаугъур игъыбз» ыкIи «Тумэнбэй игъыбз» зыфиIохэрэм. Мы пщыналъэхэм къаIуатэхэрэр зы лъэхъаным ихъугъэ-шIэгъэ зэкIэлъыкIохэр арых. Ежь гъыбзэр зэхьылIэгъэ лIыхъужъыр нахь къыхэщэу гъэпсыгъэ. НэмыкIэу къэпIон хъумэ, адыгэ жэрыIо творчествэм зэрихабзэу, «Адыгэ пачъыхьэмэ ягъыбз» зыфиIорэр лIыбэ орэдхэм афэд, бэмэ зэряхьылIагъэр ежь пщыналъэм ыцIи къеIо; мыдрэ пщынэлъитIур лIызэкъо орэдхэм афэдэх — пщыналъэхэр зэхьылIэгъэ лIыхъужъхэм ацIэ гъыбзэхэми цIэу афэхъугъ. ГъэшIэгъоныр, «Айдамыркъан иорэд», «Хьатх я КъокIасэ иорэд» зыфиIохэрэм ягъэпсыкIэ фэд «Тумэнбэй игъыбзэ»: ежь ышъхьэ къыфиIожьырэ гухэкI-гукъаом исатырэхэу зэхэлъ гъыбзэр…\nЧым ыкъогъу чы къыкъокIы зэраIоу, адыгэ мамлюкхэм яхьылIэгъэ усэ, къэбар зытIоу къытIэкIэхьагъэхэм тытырагъэгушхуагъ Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым иархив джыри нахь тыщылъыхъонэу. ПкIэнчъэуи хъугъэп: материал зэфэшъхьаф заулэ къыхэдгъотагъ. Ащ фэд «Тумэнбэй игъыбз», «Адыгэхэм Мысыр (Египет) пачъыхьагъур зэрэщаIыгъыгъэр», «Мысыр (Египет) щыIэ (адыгэ) къэралыгъор», нэмыкIхэри. Наурзэ Ибрахьимэ иархив зы тхьэпэ гъэшIэгъон къыхэдгъотагъ ышъхьагъкIэ — урысыбзэкIэ, ычIэгъкIэ арапыбзэкIэ тхыгъэу. ТIури ежь Ибрахьимэ ытхыгъ, ащ къегъэнафэ арапыбзэри урыcыбзэри зэришIэщтыгъэхэр. Тхьапэм ыкIыби урысыбзэкIэ тетхагъ: «Мыр аужырэ Мысыр султIанэу Къаншъаугъурэу быслъымэн лъытакIэмкIэ 922-рэ илъэсым (26.VII.1516) тыркумэ Мардж-ад-Дабикъы щаукIыгъэм фагъэуцугъэ мыжъосыным тетхагъ. Мыжъосыныр Каир дэт». Ащ тетхэгъэ текстыр инэп, ау IупкIагъи гуфэбагъи хэлъ, зыпсэ емыблэжьэу шъхьафитныгъэ банэ зышIырэм хэмыкIокIэжьын лъэуж къызэригъанэрэм инэпэеплъ саугъэтым тетхагъэр: «Мы цIыфым ынэгу нурэр къыкIихэу дахэ. НэпцитIур чыжьэу зэпэIудзыгъ. Ынэгу ихыгъ, ыбгъэ зеубгъу. Ыбг ищыгъэу лIы лъэпэлъаг. ПлIэIубгъу. Лыпцэхэр лъэшых. Къоданэ, кIочIэ лъэш хэлъ. Адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэ. Шы пкIэгъолэ дахэм щэбзащэу рэбыбы. Ишы ыбгъэ шъуамбгъо, ыбг псыгъо, шы ищыгъэ лъаг. Илъэгагъэ метритIу».\nДжыри зы щысэ: апэрэ еплъыгъомкIэ, мамлюк темэ иIэми уемыгуцэфэнэу зы усэ горэм ыцIэ тынаIэ тетыдзагъ: «Адыгэ щыу шъищым яорэд». Текстым теплъымэ, цIэр шъхьафы нахь, усэр зэхьылIагъэр адыгэ пачъыхьэу Мысыр щыIагъэхэр ары. Текстым кIэтхагъ: «Зыусыгъэр сшIэрэп, къэзытхыжьыгъэри къызэрэсIэкIэфагъэри сшIэрэп. Зытхыжьыгъэр КIубэ Щэбан. Краснодар». ЗытыритхыкIыжьыгъэ текстыри игъусэп, зыщитхыжьыгъэ уахътэри кIэтхагъэп.\nКатегория: Библиотека. | Добавил: Анцокъо


Щылэ мазэм и 12-р — Урысые Федерацием ипрокуратурэ иIофышIэ и Маф | Адыгэ Макъ\nЩылэ мазэм и 12-р — Урысые Федерацием ипрокуратурэ иIофышIэ и Маф\nПрокуратурэ къулыкъухэм яIофышIэхэу, яветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nУрысые Федерацием ипрокуратурэ иIофышIэ и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nИлъэс 300 фэдиз хъугъэ прокуратурэр урысые къэралыгъом икIэгъэкъон пытэу зыщытыр, цIыфхэм яфитыныгъэхэм, яфедэхэм, рэхьатныгъэм якъэухъумэн зыфэлажьэрэр.\nПрокуратурэм икъулыкъухэм яIофышIэхэм яхъупхъагъэ бэкIэ елъытыгъ уасэу къэралыгъо хабзэм къыфашIыщтыр, социальнэ-экономикэ зэхъокIыныгъэхэм шIуагъэу къатыщтыр, цIыфхэм хабзэм цыхьэу фашIыщтыр.\nIэпэIэсэныгъэшхо зэрахэлъым, яIоф зэрэфэшъыпкъэхэм, япшъэрылъхэр дэгъоу зэрагъэцакIэхэрэм афэшI Адыгэ Республикэм ипрокуратурэ икъулыкъухэм яIофышIэхэм ямэфэкI зыщыхагъэунэфыкIырэ мафэм тызэрафэразэр ятIо тшIоигъу.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуи-\nIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу тышъуфэлъаIо! Адыгеимрэ Уры-\nсыемрэ яхэхъоныгъэ шIэныгъэу, опытэу шъуиIэр фэжъугъэлэжьэнэу шъу-\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу\n«Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу


Популярные препараты для секса в Адыгейске\nВиагра в Адыгейске.\nВиагра в Адыгейске\nГде купить Виагру в Адыгейске?\nСамые выгодные цены на препараты для повышения потенции в Адыгейске.\nГде купить Виагру в Адыгейске по лучшей цене?\nНе ищите где выгоднее купить виагру в Адыгейске - потому, что только у нас самые низкие цены в Адыгейске (цены не менялись с времен курса доллара 30 рублей)


Препарат Халтекс: инструкция по применению, цена, описание.\nЦефотаксим Сандоз: инструкция по применению, цена, описание.\nЦефотаксим Лек: инструкция по применению, цена, описание.\nСпирозин: инструкция по применению, цена, описание.\nДуатакс: инструкция по применению, цена, описание.\nРезибелакта: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгэ Хэку Таймс: Европэ зэкъотныгъэр хэплъэ Урысыем фэгъэзагъэ санкцыехэр къызэрагъэнэщтым\nЕвропэ зэкъотныгъэр хэплъэ Урысыем фэгъэзагъэ санкцыехэр къызэрагъэнэщтым\nЕвропэ зэкъотныгъэр хэплъэ Урысыем фэгъэзагъэ санкцыехэр илъэсым ыкIэ нэс къызэрагъэнэщтым, ащ кIыгъууи щэгугъу КъокIыпIэ Украинэм мамырныгъэ щагъэпсыжьынымкIэ зэзэгъныгъэр зэрагъэцэкIэщтым. Европэ зэкъотныгъэм къыштагъэ санкциехэр, Урысыем энергетикэ ыкIи финанс IахьымкIэ зэдаштагъэу щытыгъ икIыгъэ илъэсым мэкъуогъум ыкIи бэдзэогъум, къары уиIэ зыхъугъэм щыублагъэу илъэсым къыкIоцI ахэр лэжьэщт.\nУрысыем Крымыр зэрзыгуигъэхьагъэм ыкIи КъокIыпIэ Украинэм щыIэ пэуцуакIохэм Мэзкуур зэрадэIэпэкъурэм епхыгъэу къаштагъэ санкциехэм яуахътэ еухы,ар лъагъэкIотэнымкIэ зэдрагъаштэу унашъо къамыштэмэ. Европэ зэкъотныгъэ дипломатхэм ащыщхэм Фитыныгъэ Радиом къызэрраIуагъэмкIэ, Урысыем фэгъэзагъэ гъэкIэкIыныгъэхэр къышаштэн алъэкIыщт Европэ зэкъотныгъэм изэIукIэу Брюссель гъэтхапэм I9 –м щекIокIыщтым. Ахэм зэралъытэрэмкIэ, ар ищыкIагъ, санкциехэр диштэу ашIынымкIэ, мамыр зэзэгъыныгъэу мэзаем и I2 Минск щашIыгъэм, ащ къызэрэдилъытэрэмкIэ Украинэм Урысыем дыриIэ гъунапкъэр ынаIэ чIигъэуцожьынэу ары .\nДипломатхэм ащыщхэм къызэраIорэмкIэ Германием дырегъаштэ санкциехэр лъагъэкIотэнхэу, ау тещыныхьэ, минск зэзэгъыныгъэр ымгъэцэкIэным Урысыер къыфищэным . Мэзкум щегъэзые КъохьапIэмрэ Киевымрэ зэрагъэкъуанчэрэр, КъокIыпIэ Украинэм щыIэ пэуцуакIохэм адэIэпэкъоу ыкIи урысые дзэм щыщхэр украинэ чIыналъэм щыIэхэу зэраIорэр.


икIэрыкIэу - это... Что такое икIэрыкIэу?\nИкIэрыкIэ шъыпкъэу тхылъыр ытхыжьыгъ\nСмотреть что такое "икIэрыкIэу" в других словарях:\nгуикIыкIыжьыгъ — (гуекIыкIыжьы) лъыI. опять отломил, а, о сбоку ИкIэрыкIэу гуикIыкIыгъ Жьыбгъэм гуикIыкIи гуагъэкIыхьэжьгъэгъэ къутамэр икIэрыкIэу гуикIыкIыжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкIидыкIыжьыгъ — (кIедыкIыжьы) лъыI. перешил, а, о вновь ИкIэрыкIэу ыдыжьыгъ Пытэу дыгъэпти икIэрыкIэу кIидыкIыжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкIитхыкIыжьыгъ — (кIетхыкIыжьы) лъыI. переписал, а, о ИкIэрыкIэу ытхыжьыгъ Iэпэрытхыр икIэрыкIэу кIитхыкIыжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nы-упсыжьыгъ — (е упсыжьы) лъыI. 1. вновь обстругал, а, о ИкIэрыкIэу ыупсыгъ Пхъэр икIэрыкIэу ыупсыжьыгъ 2. вновь побрит, а, о ЫжакIэу ыгъэкIыгъагъэр, ыупсыжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхипхэжьыгъ — (хепхэжьы) лъыI. 1. уже уложил, а, о ИкIэрыкIэу хипхагъ Янэ кIалэр кушъэм къыхихи, ыгъэпскIи хипхэжьыгъ 2. опять привязал, а, о Шыр икIэрыкIэу мэзым хипхэжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхихьажьыгъ — (хехьажьы) лъыI. обратно отнес, ла, ло (в) 1. Зыхэлъыгъэм къыхихыгъэр икIэрыкIэу етIани хихьагъ Мэзым пхъэу къыхихыгъэр хихьажьыгъ 2. ИкIэрыкIэу хилъэшъожьыгъ Псым ныджым къытырихьэгъагъэр хихьажьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхэфэжьыгъ — (хэфэжьы) лъым. вновь упал, а, о ИкIэрыкIэу хэфагъ ИкIэрыкIэу псым хэфэжьыгъ Пцэжъыер псым хэфэжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nаргорэу — нареч. снова, вновь ИкIэрыкIэу Аргорэу тесыдзи сыкIуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nы-бзыжьыгъ — (е бзыжьы) лъыI. вновь разрезал, а, о, снова порезал а, о, скроил, а, о Джэнахъэр икIэрыкIэу ыбзыжьыгъ Хьалыгъоу щыIэр зэкIэ ыбзыжьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nы-бзыхьажьыгъ — (е бзыхьажьы) лъыI. снова подровнял, а, о края Шъодэныр тэрэзэу бзыхьагъэпти шъуашIэм икIэрыкIэу ыбзыхьажьыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Республика Адыгея - Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nРеспубликэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегущыIагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат ООО-у «Инвестиционнэ-консалтинговэ компаниеу «АВ» зыфиIорэм илIыкIохэм — консорциумым идиректорэу Алексей Крыловскэмрэ ушэтынхэмкIэ идиректорэу Андрей Ефремовымрэ бэмышIэу адыриIэгъэ зэIукIэгъум стратегическэ планированиемкIэ системэр республикэм зэрэщызэхащэщтым епхыгъэ Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэ игуадзэу Ворэкъо Хьалимэт.\nРеспубликэм исоциальнэ-экономикэ политикэкIэ лъэныкъо шъхьаIэхэр, пIэлъэ кIыхьэхэм ателъытэгъэ гухэлъхэр, пшъэрылъхэр, Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ езыгъэшIыщт Стратегием икъыхэхынкIэ шIэгъэн фаехэр агъэнэфагъэх.\nМы документым Iоф дашIэу заублагъэр 2015-рэ илъэсыр ары. 2016-рэ илъэсым нэкъокъонымкIэ ыкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ республикэм амалэу иIэхэр зэхафыгъагъэх. Мыгъэ Стратегием икъыхэхын иятIонэрэ чэзыу Iоф дашIэщт, ащ ипроект зэхэгъэуцогъэн фае.\n«Хэхъоныгъэ зэрашIыщт лъэныкъор тэрэзэу къызэрэхахырэм елъытыгъэщт яIофшIэнкIэ гъэхъагъэу ашIыщтхэри. Республикэм хэхъоныгъэ ышIын зэрилъэкIыщт лъэныкъохэр, проектхэр гъэнэфэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Ахэр пхырытщыхэзэ, пIэлъэ кIыхьэм телъытэгъэ пшъэрылъышхохэр зэшIотхынхэ тлъэкIыщт. Апэрэ чэзыоу Стратегиер зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. Ащ пае социальнэ лъэныкъом, экономикэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэн, Адыгеим щыпсэунхэмкIэ ыкIи Iоф щашIэнымкIэ нахь амал дэгъухэр афызэхэщэгъэнхэ фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зэрилъытэрэмкIэ, мы лъэхъаным республикэм хэхъоныгъэ ышIыным пае къэралыгъо стратегическэ гъэIорышIэным исистемэу шIогъэшхо къэзытырэр иIэн фае.\nСтратегическэ планированиемкIэ предложениехэр къахьыгъэх ООО-у «Инвестиционнэ-консалтинговэ компаниеу «АВ» зыфиIорэм испециалистхэм. Ахэм зэралъытэрэмкIэ, экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Адыгеим амалышIухэр иIэх. Ар чIыпIэ Iэрыфэгъум щыс, транспорт инфраструктурэ дэгъуи иI.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зэрилъытэрэмкIэ, Стратегием икъыхэхын хабзэм икъулыкъухэр зэкIэ, общественностым, бизнесым, наукэм ялIыкIохэр нахь чанэу къыхэлэжьэнхэ фае.


КЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI» | Адыгэ Макъ\nКЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI»\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгеим щыIэ Анатолий Осокиным Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт Унэм щыIукIагъ.\nГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат Iофэу ышIагъэм ыкIи тапэкIэ ынаIэ нахь зытыригъэтыщт лъэныкъохэм атегущыIагъэх.\nАнатолий Осокиным зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгэ Республикэм щыIэм икъулыкъу цIыфхэм лъэшэу зэрящыкIагъэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ.\n«НахьыбэрэмкIэ цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэр зыфэгъэхьыгъэр ясоциальнэ фитыныгъэхэр, гущыIэм пае, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм унэ къаратынымкIэ яфитыныгъэ зэраукъорэр ары. Тхьаусыхэ тхылъхэм азыныкъом ехъур хабзэм ичIыпIэ, ифедеральнэ къулыкъухэу республикэм щыIэхэм афагъэзагъэх», — къыIуагъ Анатолий Осокиным. ГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат тхьаусыхэ тхылъ 918-рэ къыIэкIэхьэгъагъ. Нэбгырэ 600 фэдиз рагъэблэгъэгъагъ. ЦIыфхэм ятхьаусыхэхэм азыныкъо нахьыбэр афагъэцэкIагъ.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ Адыгеим иIэшъхьэтетхэр IэпыIэгъушхо къызэрэфэхъухэрэр Уполномоченнэм хигъэунэфыкIыгъ. Анатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, сабый ибэхэм зыщыпсэущтхэ унэ ягъэгъотыгъэнымкIэ, къызэхэонкIэ щынэгъо унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэнкIэ, сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр къафыхэгъэкIыгъэнымкIэ Iофхэр зэрэлъыкIотагъэр цIыфхэм зэхашIагъ.\nКъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм республикэм Iофэу щишIэрэм осэшхо къыритыгъ. Хабзэмрэ обществэмрэ язэфыщытыкIэхэр гъэтэрэзыгъэнхэмкIэ, социальнэ зыпкъитыныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Уполномоченнэм Iофэу ышIэрэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ахэм яшIошIхэм язэгъэшIэнкIэ амал зэфэшъхьафхэм тяусэн, цIыфхэр едгъэблэгъэнхэ, зэIукIэгъухэр зэхэтщэнхэ, социальнэ сетьхэр къызфэдгъэфедэнхэ фае. ТиIофшIэнкIэ тфэмыгъэхъурэ чIыпIэхэм, Iофыгъохэм язэшIохынкIэ тшIэн фаехэм шъо тынаIэ атетэшъогъадзэ. Шъугу етыгъэу Iоф зэрэшъушIэрэр, яIофыгъохэм шъузэрагъэгумэкIырэр цIыфхэм зэхашIэ, ары IэпыIэгъу щыгугъыхэу Уполномоченнэм иаппарат зыкъызыкIыфагъазэрэри. Хабзэм икъулыкъухэм ялIыкIо пстэуми агу етыгъэу Iоф ашIэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым зэIукIэгъум щытегущыIагъэх, социальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу зэрагъэцэкIэщт, тхьаусыхэ тхылъхэр зэрэзэхафыщт, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къызэраухъумэщт шIыкIэхэр къыщыхахыгъэх.


«НАФСЭТ ТЫФЭГУШ1О, ТЕГЪЭГУШХО»\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ.\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ. Ахэмэ зэфэшъхьаф конкурсихым закъыщагъэлъэгъуагъ.\n1) «Поздравление с Днем Республики» (Адыгэ Республикэм имэк1 мафэк1э хьак1эхэм афэгуш1онхэр)\n2) «Я и моя родословная» (унагъоу, лъэпкъэу къызхэк1ыгъэм итарихъ къы1отэныр)\n3) «Институт гостеприимства» (театрализованнэ къэгъэлъэгъон)\n4) «Танец — душа народа» (адыгэ къашъом икъэш1ын)\n5) «Руки черкешенки, чудо творящие» (дышъэ идэным и1эпэ1эсэныгъ)\n6) «Современный наряд черкешенки» (джырэ лъэхъаным черкешенкэм иобраз, дефиле)\nЗэнэкъокъоу блэк1ыгъэм жюрим ипащэу Унэрэкъо Мирэ зэнэкъокъум мэхьанэу и1эр игущы1э къыщыхигъэщыгъ: адыгэ пшъашъэм иэстетическэ ык1и инравственнэ п1ун. Ащ къыгъэнэфагъэх шэпхъэ шъхьа1эу жюрим фэхъугъэхэр: адыгэ пшъашъэм итеплъ, лъэпкъ тарихъым, культурэм хэш1ык1эу афыри1эр.\nШ1ухьафтыныр — Еутых Ася ыгъэхьазырыгъэ диадемэр.\nАпэрэ ч1ып1эр зыхьыгъэр Джарымэ Диан! «Пшъэшъэ тхьэмат» щытхъуц1эр ащ къыфагъэшъошагъ. Я 2-рэ ч1ып1эр — Барцо Нафсэт «Пшъэшъэ дах» ра1уагъ. Я 3-рэ ч1ып1эр — Бек Бэлла «Пшъэшъэ къэшъуак1у» рапэсыгъ.\nХьакунэ Каринэ «Пшъэшъэ 1ушъабэу» хахыгъ. Цышэ Зар «Пшъэшъэ гуахь» зыфи1орэ щытхъуц1эр къылэжьыгъ. Шъхьалэхъо Нафсэт «Пшъэшъэ 1эдэб» хъугъэ. Мэрэтыкъо Нафсэт «Пшъэшъэ пэрыт» ра1ол1агъ. Сихъу Дана «Пшъэшъэ губзыгъ» фагъэшъошагъ. Хъунэго Асидэ «Пшъэшъэ хэбзэзехь» ц1э лъап1э фаш1ыгъ. Имамаева Юлия (зэнэкъокъум хэмытэу) «Пшъэшъэ гъэсагъэу» хахыгъ.\nГущы1эгъу къытфэхъугъ Адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет и я 2-рэ курсым щеджэу Шъхьалэхъо Нафсэт.\n– Нафсэт, анахь къыпфэкъиныгъэ зэнэкъокъоу сыд фэдэр ара хэтыгъэр?\n– Сценэм а пчыхьэм апэрэу сыкъытехьагъ. Анахь къины къысфэхъугъэр апэрэ зэнэкъокъуит1ур ары, сыда п1омэ гумэк1ыгъо си1агъ - жюрим уасэ къыпфиш1ын фай, ц1ыфэу къыоплъхэрэр бгъэрэзэн фаех. Ащ ыуж гумэк1ыгъор 1ук1ыжьи гупсэфэу къык1элъык1орэ зэнэкъокъухэм сахэлэжьагъ.\n– Адэ зэнэкъокъоу «Адыгэ хабзэ» зыфи1орэм ехьыл1агъэу сыд фэдэ хабза къэбгъэлъэгъонэу къыхэпхыгъэр? Сыда 1эубытып1эу пш1ыгъэр?\n– Нахь куоу къап1омэ, хьак1эм къеш1эк1ыгъэ хабзэм фэгъэхьыгъ сэ къэзгъэлъэгъуагъэр. Адыгэхэм егъаш1эм хьак1эр як1эсагъ, агъэлъап1эщтыгъ. Ащ ыпкъ къик1эу хьак1эм ипэгъок1ын, игъэк1отэжьын хэбзэ гъэнэфагъэхэр пылъыгъэх. Сэ 1э тхьак1ын обрядыр къыхэсхыгъ, къэзгъэлъэгъонымк1э 1эубытып1эу сш1ыгъэхэр тхылъхэу «Адыгэ Хабз», художественнэ литературэр, журналхэр ары.\n– Мы зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэм уасэу фэпш1ырэр, о пшъхьэк1э ш1уагъэу хэпхыгъэр?\n– Мыщ фэдэ зэнэкъокъум сызэрэхэлэжьагъэмк1э сык1эгъожьрэп. Лъэшэу сигуап мыщ фэдэ зэнэкъокъухэр зэраш1хэрэр, сыда п1омэ адыгэ лъэпкъым нахь зыкъы1этыжьыщт, ныбжьык1эхэм бзэр, хабзэр, культурэу адыгэхэм ти1эр ащыгъупшэжьыщтэп. Мы зэнэкъокъум унашъоу и1эр — ныбжьык1эхэр культурэм нахь пылъынхэр, адыгэ бзылъфыгъэм идэхагъэрэ ишэн зехьак1эрэ джырэ адыгэ пшъашъэм химынэныр ары, ык1и ар сэ дэгъоу зэхэсш1ык1ыгъэу ары сызэрэгугъэрэр.\nНафсэт щытхъуц1э лъап1эу «Пшъэшъэ 1эдэб» къызэрэфагъэшъошагъэмк1э тыфэгуш1о. Международнэ турэу щы1эщтым хэлэжьэнышъ пэрытныгъэр къыщихьынэу фэтэ1о!\nадыгэ филологиемрэ культурэмрэ\nяфакультет апэрэ курсым щеджэ.


Зы чылэ итхыд » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » История » Зы чылэ итхыд\nЗы чылэ итхыд\nУахътэр, уахътэр! Шы емылычым фэдэу псынк1эу мачъэ, мафэхэр, мазэхэр, илъэсхэр, л1эш1эгъухэр блэчъых, ц1ыфлъэпкъым игъаш1э хэхъо, зехъожьы. Ч1ы шъхьашъом щы1ак1эр щыуцурэп. Лъэхъанхэр, зэманхэр зэфэмыдэхэу рек1ок1ыхэми, ц1ыфхэмк1э такъикъ пэпчъи гъэш1эгъон, уасэ и1. Тхьэм ц1ыфмэ акъыл къазк1ыритыгъэр 1офыш1ухэр щэ1эфэхэ зэрахьанэу ары. Ау арэущтэу сыдигъуи хъурэп, ц1ыфхэм азыфагу зэджэгъогъуныгъэр къиуцоу, зэрэгъэпыйхэу, зэзаохэу къыхэк1ы. зэо мэш1уаем л1эш1эгъу пчъагъэм щаугъоигъэ ш1угъэ пстэур аш1ухэк1уадэуи мэхъу.\nОрэчыжьэ, Орэблагъэ,- Тыди ар щэрэ1, Къыщыхъугъэу, Ащ щап1угъэу Хэти ч1ып1э и1. Хьэдэгъэл1э Аскэр.\nУахътэр, уахътэр! Шы емылычым фэдэу псынк1эу мачъэ, мафэхэр, мазэхэр, илъэсхэр, л1эш1эгъухэр блэчъых, ц1ыфлъэпкъым игъаш1э хэхъо, зехъожьы. Ч1ы шъхьашъом щы1ак1эр щыуцурэп. Лъэхъанхэр, зэманхэр зэфэмыдэхэу рек1ок1ыхэми, ц1ыфхэмк1э такъикъ пэпчъи гъэш1эгъон, уасэ и1. Тхьэм ц1ыфмэ акъыл къазк1ыритыгъэр 1офыш1ухэр щэ1эфэхэ зэрахьанэу ары. Ау арэущтэу сыдигъуи хъурэп, ц1ыфхэм азыфагу зэджэгъогъуныгъэр къиуцоу, зэрэгъэпыйхэу, зэзаохэу къыхэк1ы. зэо мэш1уаем л1эш1эгъу пчъагъэм щаугъоигъэ ш1угъэ пстэур аш1ухэк1уадэуи мэхъу. Сыдэу щытми, ц1ыф 1ушхэм, ц1ыф лъэшхэм, гу къабзэ зи1эхэм я1оф нахь къыщек1ы мы дунаим п1он плъэк1ыщт непэ цивилизациер лъэгап1эу зынэсыгъэр къыдэплъытэмэ. Ет1ани лъэпкъ пэпчъ итарихъ гъогу нахь куоу зэриш1эщтым, ежь къыхэк1ыгъэ ц1ыф ц1эры1охэр дунаим зэрэщаш1эщтым зэрэфэгумэк1ырэр лъэшэу дэгъу. Ащ иш1уагъэк1э л1эш1эгъу чыжьэхэм тилъэпкъ ищы1ак1э зыфэдагъэр, ц1ыф ц1эры1охэу, ц1ыф лъэшхэу, ч1ыгужъым иухъумэк1о псэемыблэжьхэу щы1агъэхэм якъэбархэр къытэнэсыжьыгъэх. Ащ фэдэ къэбарэу къысфа1отагъэм шъуезгъэдэ1умэ сш1оигъу. Жъоныгъуак1эм 1864-рэ илъэсым Урыс-Кавказ заор аухыгъ. Шапсыгъэмэ яч1ыгужъ нэк1ы хъугъэ. Нэбгырабэ мы зэо тхьамык1агъом хэк1одагъ, къэнагъэхэр пачъыхьэм идзэхэм зэрамытынк1э Тыркуем ик1ыжьыгъэх. Псыхъоу Шахэ к1элъырысыгъэ чылэгъо 70-рэм щыщ зи къы1унэжьыгъагъэп. Тыркуем ик1ыжьыгъэ адыгэхэм, гъэблэшхомрэ уз дэимрэ апсэ 1уихыгъ. Нэбгырэ мин пчъагъэ хымэ ч1ыгум щык1одыгъ. Гъошъо Елэмызэ хьак1уцумэ ащыщыгъ. Ащ иунагъо Трабзон дэжь щыт лагерым щык1одыгъ. (Ишъхьагъусэрэ ик1элэц1ык1уийрэ). Елэмызэ 1уагъэ ыш1ыгъ ихэку къыгъэзэжьынэу. Ар ыгъэцэк1энымк1э зыми еблэщтэп. Зы мафэ горэм ежьыррэ ышэу Шъэолэхъурэ къошъо псынк1э горэ къыз1эк1агъэхьагъ, ык1и ягъусэхэм къарэ1уагъ хэкужъым зэрагъэзэжьыщтыр, 1ашэр а1ыгъэу ар къызэраухъумэщтыр. «Уич1ыгужъ къэуухъумэзэ ул1эныр нахь дэгъу, хымэ ч1ыгум ущыл1эным нахьи». Зэшхэм къадрагъэштагъ янэшхэу Хъущт Омэррэ Хъущт Келэмэтрэ. Охътабэ темыш1эу, куп ц1ык1ур Хъущт Омэр япащэу Шъачэ ихьэнэ-гъунэ къихьажьыгъэх. К1ощтыгъэ 1867-рэ илъэсыр. Илъэсипш1ырэ нэбгырипл1эу къэзгъэзэжьыгъэхэр хьаджырэтэу мэзым хэтыгъэх, тетыгъор зы1ыгъмэ рэхьатыгъо арамытэу. 1874-рэ илъэсым шышъхьа1ум и 28-рэм Къэбжь Лъэпшъау (адыгэхэу, къуаджэу Лесное зыфи1орэм ирезервацие дэсыгъэхэм япэщагъ) Омэр зэрищэрэ купыр къыригъэш1угъ заор щагъэтынэу. А къэбарыр къырагъэхьэгъагъ журналэу «Одесский вестник» зыфи1орэм шэк1огъум и 2-м. Зэзэгъыныгъэу Къэбжь Лъэпшъао ыш1ыгъэмк1э урядник чиныр, тыжьын медалэу «За усердие» ык1и Грамотэу пщы ц1эры1оу Михаил ы1апэ зык1эдзагъэр къыфагъэшъошагъ. Зэзэгъыныгъэм къызэрэдилъытэрэмк1э, л1ыхъужъ нэбгырипл1ым зыфэе ч1ып1эр т1ысып1эу къыхихын фитыгъ. Уцуп1эу къыхахыгъэр джы Шэхэк1эй зыдэщысыр ары. Къэбарым зэрэхэлъымк1э, нэбгырипл1ым ауж итэу резервацием къик1ыжьыгъэх Къэбжь Лъэпшъау, Къэбжь Техьак1, к1алэхэри ягъусэхэу. Гъошъо Шъэолэхъурэ Елэмызэрэ къыздащэжьыгъ Быямызэ, Къэбжь Лъэпшъао тыркумэ къащищэфыжьыгъ Хъущт Хьак1ыеф. Ц1ыфэу къэт1ысыжьыхэрэм хап1эу къыхахыщтыр агъэнафэу щытхэзэ, зы нэбгырэ горэ къахахьишъ къари1уагъ чылэм къызэрэт1ысыжьхэрэр зэригуапэр, джы игухэлъ къызэрэдэхъугъэр ык1и рэхьатэу гъогу техьан зэрилъэк1ыщтыр. Къялъэ1ужьыгъ сыд хъугъэк1и чылэр гум рамынэнэу, агъэдэхэнэу. Ац ежь таущтэу зелъэ1ухэми къафэнагъэп, Тыркуем ик1ыжьыгъ. Къызэра1отэжьырэмк1э ащ ыц1агъэр К1ыщмай. Ащ къытек1ыгъэу а1о чылэм ыц1э. Нэужым чылэм къыдэт1ысхьагъэх Ацумыжъ Ахьмэд, Къэбжь Ислъам, Хъущт Заурбекрэ Нэкъарэрэ, Ак1э1у Алыйц1ык1у, Гугожъу Шъэуай, Къоджэбэрдыкъо Забет.\nКъэбжь Мус апэрэ сабыеу чылэм къыщыхъугъ\n1877-рэ илъэсым апэрэ сабыеу Къэбжь Мусэ чылэм къыдэхъухьагъ. Ащ щегъэжьагъэу чылэм зеушъомбгъу, къыхахъо нахь дахэ мэхъу. Зы ц1ыфым ежь ие шъыпкъэу бзэ 1улърэп, ежь ылэжьыгъэ шъыпкъэу хабзэ хэлърэп – бзэу 1улъыр лъэпкъым ыбз, хабзэу хэлъри зэрэпсаоу лъэпкъым зэдилэжьыгъэ. Зыбзэ п1улъ, зихабзэ урылэжьэрэ лъэпкъым шъхьэк1эфагъэ, лъытэныгъэ фэпш1ыныр апэрэ ц1ыф шэнхэм ащыщ: о пшъхьэк1э ш1у о1омэ, лъэпкъым фэо1о, ш1у ош1эмэ, зыфэпш1ырэр лъэпкъыр ары. Емык1у ош1эми, ар зыфалъэгъущтыр лъэпкъыр ары. Мы гущы1эхэр зыфэгъэхьыгъэхэр сикъоджэ к1асэ къыщыхъугъэхэу дахэджэ зыц1э къыра1охэу зэхэсхыгъэхэр арых. Ацумыжъ Айдэмыр къуаджэу ШэхэкIэй къыщыхъугъ. ЕджапIэр къызеухым кIэлэегъэджэ институтым чIэхьагъ. Ар къызеухым Хьаджыкъо кIэлэегъаджэу Iоф щишIагъ. Заор къызежьэм ихэгъэгу къыухъумэнэу зэуапIэм Iухьагъ. Зы мэфэ заом лIыхъужъныгъэу щызэрихьагъэм пае Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ щытхъуцIэр Ацумыжъ Айдэмыр фагъэшъошагъ. Тик1элэеджак1оу Къэбжь Аслъан Айдэмыры фэгъэхьыгъэу зэхилъхьэгъэ усэм шъущызгъэгъуазэ сш1оигъу:\nДжы гъуаплъэм хэш1ык1ыгъэу, Еджэп1э щагум дэт. Щылыч шъуашэр щыгъэу, К1алэмэ ахэт. Ят1онэрэу зигугъу къэсш1ыщтыр Нэгъуцу Шъэофыжь ыкъу ары. Нэгъуцу Шэбан 1921-рэ илъэсым Шэхэк1эй къыщыхъугъ. 1941-рэ илъэсым Ростов дэт кооперативнэ техникумыр къыухыгъ. Апэрэ мафэм щегъэжьагъэу къау1эфэ нэс фронтым 1утыгъ. У1эгъэ хьылъэ телъэу 1943-рэ илъэсым къыгъэзэжьыгъагъ. Зэхъужьым, Шэхэпэ еджап1эм 1оф щиш1энэу регъажьэ. 1945-рэ илъэсым Шэхэк1эй иублэп1э классхэм ятхьэматэу агъэнафэ. Ащ щыублагъэу 1988-рэ илъэсым нэс лэжьагъэ. Шэбан 1оф ыш1эфэ нэс ублэп1э еджап1эр имыкъурэ илъэсибл ык1и илъэсий гурыт еджап1эу мэхъу. Джы еджэп1э щагум Ацумыжъ Айдэмыр исаугъэт фэшъхьафэу Нэгъуцу Шэбанэ ыц1э зыхэутыгъэ барельефыр дэпкъым хэт. Хъущт Къасполэт зымыш1эрэ ц1ык1уи ини чылэм дэсэп. Мыдрэмэ афэдэу ар заом 1утыгъэп, ау иш1уш1агъэк1э, игулъытэ чанык1э, имыпшъыжьынк1э къахэщы. Чылэм укъыдэхьаным ыпэк1э тэмэгум укъыдэк1ае, удэк1ы хъуми джащ фэд. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан чылэдэсхэм дзэк1ол1хэр мыщ нэс къагъэк1уатэщтыгъэ. Джащ фэдэу заом к1уи къэзымгъэзэжьыгъэхэм апае Къасполэт саугъэт щиш1ынэу регъажьэ. Ежь ы1эшъхьит1ук1э ащ тетыщт сурэтхэм ямакет еш1ы. Iашэм мышк1у тхьапэхэр къек1ок1хэу. Ч1ып1эри ек1оу къыхихыгъ. Лъэгап1эм утетэу укъаплъэмэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгмэ япк1ашъэмэ чылэм дэт унэхэр къахэплъых. Къуаджэм ыбгъук1э, тыжьын бгырыпхым фэдэу, тыгъэм пэлыдэу Шахэ речъэк1ы. Сыд фэдэрэ зэмани ц1ыф лъэпкъыр ыпэк1э лъэк1уатэ, хэхъоныгъэхэр еш1ы, щы1ак1эм исыд фэдэрэ лъэныкъок1и. Джащ фэдэу лъэпкъ пстэуми яц1ыф пэрытхэр ыпэ ишъэгъэу лъэпкъхэм ягъэхъагъэхэм, ялъэгап1эхэм зэрэк1эхьажьыщтхэм фэбанэх, амалык1эхэр къыхахых. Непэ тилъэпкъы иц1ыф 1ушхэу, илъэгъохэщхэу пэмык1хэмк1э щысэгъэлъагъоу ти1эхэр ары сэ зигугъу къэсш1ыгъэхэр. Ахэр ары тэ непэ тызэрыгушхохэу, дгъаш1оу ти1эхэр. Ахэм ящытхъу, яц1ыфыгъ тэ к1алэхэмк1э гъуазэу ти1эщтыр.\nХъущт Омэр, Ацумыжъ Ахьмэд.\nИА НатПресс Зытхыгъэр я 10-рэ классым ис еджак1оу Ныбэ Заир Руководитель: Гвашева Саламет Мугдиновна учитель адыгейского языка и литературы www.natpress.net\nРодство географических названий Кавказа, Пиренейского полуострова и Британских островов\nРепатриация соотечественников: у миграционной службы - ключевая роль\nЧеркесский национальный костюм — эталон формы и стиля на Кавказе\nБулатный шамшир XVIII века: особенности конструкции и их влияние на эффективность оружия\nУрыс-Кавказ заом несы Адыгэмэ я тхыдэм итеплъ\nШапсыгъэ тхьаматэу апэрэу мэщытым зэрэк1уагъэр\nС боевого задания не вернулась: тайну гибели первой боевой подлодки раскрыли спустя 150 лет


Тыгъэнэбзый » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Тыгъэнэбзый\nМэзаер КIымафэм иаужырэ мазэ макIо. Ащ ыцIэр мэзай. Итеплъэ пIомэ, мы илъэсым ар зэхъокIыгъэ шъыпкъ, ос гупсэфи джыри зэ тлъэгъугъэп, кIымафэр кIэбгъулъи, гъатхэу зигъэпсыжьыгъ. Тэри фэбэ дунэе гъушъэ зэIугъэкIотыгъэм тесагъэшъ, кIымафэр зыфэдэри тщыгъупшэжьыгъ. Ауми, дунаим кIочIэ лые хэлъба?! КъышIэщтыр пшIэщтэп. Мэзаер КIымафэм иаужырэ мазэ макIо. Ащ ыцIэр мэзай. Итеплъэ пIомэ, мы илъэсым ар зэхъокIыгъэ шъыпкъ, ос гупсэфи джыри зэ тлъэгъугъэп, кIымафэр кIэбгъулъи, гъатхэу зигъэпсыжьыгъ. Тэри фэбэ дунэе гъушъэ зэIугъэкIотыгъэм тесагъэшъ, кIымафэр зыфэдэри тщыгъупшэжьыгъ. Ауми, дунаим кIочIэ лые хэлъба?! КъышIэщтыр пшIэщтэп.\nКIымафэм иаужырэ мазэ макIо. Ащ ыцIэр мэзай. Итеплъэ пIомэ, мы илъэсым ар зэхъокIыгъэ шъыпкъ, ос гупсэфи джыри зэ тлъэгъугъэп, кIымафэр кIэбгъулъи, гъатхэу зигъэпсыжьыгъ. Тэри фэбэ дунэе гъушъэ зэIугъэкIотыгъэм тесагъэшъ, кIымафэр зыфэдэри тщыгъупшэжьыгъ. Ауми, дунаим кIочIэ лые хэлъба?! КъышIэщтыр пшIэщтэп.\nНепэ — ошIу, фабэ, неущ — щтыргъукI, ощхы е осы. Пщыгъупшэ мыхъущтыр, кIымафэр фаемэ, джыри зэрэхъушIэщтыр ары. Ау гъэтхэ жьы фабэу къытIупщырэм чъыгхэр, къэгъагъэхэр ыгъэгъощэнхэшъ, дэкъэгъэгъэнхи алъэкIыщт. Фабэм анахь псынкIэу зыкъэзыштэрэр уц шхъуантIэр арышъ, хъупIэхэр былымхэм — мэлы, чэмы, шкIэ, пчэны зыфэпIощтхэм къяжэ. Ау джыри кIымафэм уахътэ иI ыкIуачIэ тыхигъэплъэнэу, аужыпкъэм, гъэтхапэр сыдигъуи мэзэ пырэцэ-нэгъуцу хьазыр, зэкIихьэмэ, зэкIилъхьэу. Ау чIыопсым хэбдзынэу зы мафи хэтэп: тыгъэри дахэу къытфыкъокIы ыкIи къохьа-\nжьы; тидунайи боу къытфэхъупхъ; зы гомыIу гори хэмылъэу, жьыр къабзэу, шъабэу, чIыри гъушъэ, ошIу зэпыт. ЦIыфхэри нахь зэфэшIухэу, нахь гукIэгъухэу, шэн зэтет Iуш хъунхэу, тимурад инхэм хэти талъыкIэхьанэу, мэзаер мэзэшIу тфэхъунэу тэлъаIо.\nАдыгэ тхакIохэу мэзаем къэхъугъэхэр\n(1897 — 1985) Кобл Билъэустэн Хьаджырэт ыкъор мэзаем и 20-м, 1897-рэ илъэсым Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Къуаджэм дэтыгъэ классищ еджапIэр къызеухым, станицэу Темиргоевскэм (Щэгъумэ) дэтыгъэ гимназием чIэхьагъ, ащ ыуж Ставрополь илъэситIу гимназиеу дэтыгъэр дэгъу дэдэу къыухыгъ, Краснодар къыщызэIуахыгъэгъэ университетым иобщественнэ-литературнэ факультет чIэхьэ, мы илъэсхэм чанэу общественнэ щыIэкIэ-псэукIэми хэлажьэ.\nБилъэустэн ытхыхэрэр 1920-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх. УрысыбзэкIи адыгабзэкIи тхэщтыгъ. Шъолъыр гъэзетхэм ыкIи журналхэм иусэхэр ыкIи идраматическэ произведениехэр къарыхьэщтыгъэх. «Къунчыкъорэ Гюлрэ», «Бурная Лаба», «Хьанэхэкъо Къымчэрый», «Месть», «Лермонтов», зы къэшIыгъо хъурэ нэмыкI пьесэхэр Билъэустэн ытхыгъэх. Кобл Билъэустэн адыгэ литературнэ критикэм икъежьапIэ Iутыгъэхэм ащыщ. Поэзием фэгъэхьыгъэ итхыгъэхэр зэкIэлъыкIоу къыхиутыщтыгъэх. ШышъхьэIум и 25-м, 1985-рэ илъэсым Кобл Билъэустэн идунай ыхъожьыгъ.\n(1936 — 2013) Кощбэе Пщымаф Къарбэч ыкъор Красногвардейскэ районым ит къуаджэу Адэмые мэзаем и 1-м, 1936-рэ илъэсым къыщыхъугъ, шIэныгъэшхорэ гупшысэкIэ амал дэгъурэ IэкIэлъыгъэх. Пщымафэ ытхыхэрэр 1956-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх. ТхакIом ирассказхэр, повестхэр, романхэр зыдэт тхылъхэр (15-м нахьыбэ) къыдагъэкIыгъэх. «Сэтэнай», «Гум пае гу аты», «Мэфибл уай», «ЧIыфэ», «Дышъэ тас», нэмыкIхэри щыIэкIэ-псэукIэм иIофыгъо инхэр зыхэгощагъэх ыкIи къизыIотыкIых. Итхылъхэр урысыбзэкIи къыдэкIыгъэх, ипроизведениехэм ащыщхэр нэмыкI цIыф лъэпкъхэм абзэхэмкIэ зэрадзэкIыгъэх, хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къащыхаутыгъэх. ЗэдзэкIын Iофыри къыдэхъущтыгъ, художественнэ тхылъхэм анэмыкIэу, гъусэ иIэу КъурIаныр адыгабзэм рилъхьагъ. Кощбэе Пщымафэ АР-м инароднэ тхакIу, УФ-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI. Литературнэ премиеу Теуцожь Цыгъо ыцIэкIэ агъэнэфагъэмрэ журналистикэм ылъэныкъокIэ Андырхъое Хъусен ыцIэкIэ агъэуцугъэмрэ ялауреат, 1965-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу, УФ-м ижурналистхэм я Союз ыкIи 1970-рэ илъэсым къыщыублагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз ахэтыгъ.\n(1931 – 2006) Теуцожь Хьабиб Исмахьилэ ыкъор Теуцожь районым итыгъэ (хычIэгъ хъугъэ) къуаджэу Ленинэхьаблэ мэзаем, 1931-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Ытхыхэрэр 1960-рэ илъэсым къыщыублагъэу хиутыщтыгъэх, ахэр гъэзетхэу «Социалистическэ Адыгеим», «Адыгэ макъэм», журналэу «Зэкъошныгъэм» къарыхьэщтыгъэх. Ежьыр адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ кIэлэегъэджагъ, Теуцожь районым ит еджапIэхэм Iоф ащишIагъ, адыгабзэр икIасэу, ащ хахъо зэрэфишIыщтым ыкIи зэриухъумэщтым пылъыгъ. ТхэкIо купым ятхыгъэхэр зыдэт тхылъэу «Псэемыблэжьхэр» (Мыекъуапэ, 1966) зыфиIорэм ирассказ заулэ къыдэхьагъ. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх иповестэу «Ардаш», тхылъэу «Бзылъфыгъэм ишъэф», рассказхэр, повестхэр зыдэтхэу «Заом итыркъохэр», «НыбжьыкIэ тхыд», «СилъфыпIэ игутеу», нэмыкIхэри… Пшысэ-поэмэу «Тэтэжърэ Гъулацыйрэ» зыфиIорэр кIэлэцIыкIухэм апае къыдигъэкIыгъ, Теуцожь Хьабибэ УФ-м итхакIохэм я Союз 1997-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хэтыгъ.\nГущыIэжъхэм къарыкIырэр зэжъугъашIэ Имэлэхъо бэщ кIашъом дидзыежьыгъ («Мылъкоу иIэр шIокIодыгъ» зыфиIу).\nТхьамыкIэм ышъо Iужъу («Къиныбэ рагъэщэчы, ищэIагъэ ины»).\nКIэнкIэ щыбгъэчъэным фэд иунэ («псэолъэ тэрэз ыцIэ къепIонэу итэп»). ЧIыопсым хэхъухьэрэ-хэшIыхьэхэрэр Мэлылъфэгъур мэлыжъыхь.\nГъатхэр шIумэ, гъэри шIу.\nГъэтхэ тыгъэм уелыцIэ, бжыхьэ тыгъэм тхъупс къыптырекIэ.\nГъэтхэ уашъор гъуан.\nПчэдыжь пщагъом мэфэшIу къехьы. НэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр\nВладимир Путиныр нэкъокъогъу зимыIэ политик Владимир Путиныр нэкъокъогъу зимыIэ политик\nПроекти 170-рэм джыри хагъэхъощт Проекти 170-рэм джыри хагъэхъощт


Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае\nАдыгеир зекIохэм къыхахыным пае Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае\nЗекIо-къэбар гупчэу «Адыгея — горы удовольствий» зыфиIорэмрэ зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэмкIэ АР-м и Комитетрэ зэгъусэхэу зекIо зыгъэпсэфыпIэу тиреспубликэ итхэм япащэхэм мы тхьамафэм IофшIэгъу зэIукIэгъу афызэхащэгъагъ. Ар Хьаджыкъо (Каменномостскэм) дэт зыгъэпсэфыпIэу «Горная» зыфиIорэм щыкIуагъ. ЗекIо-къэбар гупчэу «Адыгея — горы удовольствий» зыфиIорэмрэ зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэмкIэ АР-м и Комитетрэ зэгъусэхэу зекIо зыгъэпсэфыпIэу тиреспубликэ итхэм япащэхэм мы тхьамафэм IофшIэгъу зэIукIэгъу афызэхащэгъагъ. Ар Хьаджыкъо (Каменномостскэм) дэт зыгъэпсэфыпIэу «Горная» зыфиIорэм щыкIуагъ.\nЗекIо-къэбар гупчэу «Адыгея — горы удовольствий» зыфиIорэмрэ зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэмкIэ АР-м и Комитетрэ зэгъусэхэу зекIо зыгъэпсэфыпIэу тиреспубликэ итхэм япащэхэм мы тхьамафэм IофшIэгъу зэIукIэгъу афызэхащэгъагъ. Ар Хьаджыкъо (Каменномостскэм) дэт зыгъэпсэфыпIэу «Горная» зыфиIорэм щыкIуагъ.\nНэмыкI шъолъырхэм дамыхьыхыхэу Адыгеир зекIохэм къыхахыным пае зекIо зыгъэпсэфыпIэхэм япащэхэм къыдыхалъытэн фэе лъэныкъоу, зыхагъэхъонэу щыт Iофыгъоу алъэгъухэрэм, ахэм ащыщэу ежьхэм акIуачIэкIэ зэшIуахышъущтхэр зыфэдэхэм ыкIи къэралыгъор, шъолъыр пащэхэр къазэрадеIэнхэ алъэкIыщтхэм атегущыIагъэх.\nЗекIо-къэбар гупчэм ипащэу Ольга Ивановам хигъэунэфыкIыгъ аужырэ илъэсхэм Адыгеим зекIоным лъэшэу зэрэщыхэхъуагъэр, зекIохэр нахьыбэу тишъолъыр къихьэхэ зэрэхъугъэр ыкIи лъэпкъ мэфэпчъым тизыгъэпсэфыпIэхэм ащызэхащэрэ мэфэкIхэр, фестивальхэр зэрэхэуцуагъэхэр. Ащ къикIырэр хьакIэщ ыкIи зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэм ежьхэр зибысымхэр зекIохэм къахырагъэхыным пае шъолъырым итарихъ, пылъ къэбарым, хабзэу щызэрахьэрэм, лъэпкъ шхынэу щашIыхэрэм нэIуасэ зэрэщафашIыщтхэ шIыкIэ-амалхэм яшъыпкъэу яусэнхэ фае.\nЗекIонымкIэ Комитетым ипащэу Къэлэшъэо Инвер зэкIэм щысэ къыхьыгъ — адыгэ къуаем ифестиваль шъолъыр гъунапкъэр зэпичи, Краснодар ищэпIэ гупчэхэм къэгъэлъэгъон-ермэлыкъ шIыкIэм тегъэпсыхьагъэу ащыкIуагъ. Джы ащ фэдэу Тэхъутэмыкъое районым ит щэпIэ-гупчэ инхэм ыкIи Къырым адыгэ къуаем икъэгъэлъэгъон-ермэлыкъхэр ащызэхащэщтых. Нэбгырэ миллион 13 зыщызэблэкIырэ щэпIэ-гупчэхэм унэгъо-унагъоу къяуалIэх. Къуаер зыщэфырэ пэпчъ ар зыщашIыгъэм къыкIэупчIэ, ащ кIыгъоу шъолъырым ит зыгъэпсэфыпIэхэм якъэбар игъэкIотыгъэ зэрыт нэпэеплъ тхылъ цIыкIухэри аIэкIэбгъэхьанхэ плъэкIыщт.\nШъолъырыр зекIо лъэныкъомкIэ ябгъэшIэнымкIэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм мэхьанэу яIэр Ольга Ивановам къыкIигъэтхъыгъ: «2018-рэ илъэсым, жъоныгъокIэ мазэм шъолъыр къэбарлъыгъэIэс амалхэм яфестиваль Адыгеим щызэхэтщэгъагъ. Шъолъыр 30-мэ къарыкIыгъэ журналист 80-м IофшIэгъи 100 фэдиз якъэбарлъыгъэIэс амалхэм къащатыжьыгъагъ, а зэпстэуми Адыгеим ыцIэ ащыIугъ. «Урысыем имэшIоку гъогухэр» зыфиIорэ журналми Адыгеим изекIо чIыпIэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ къыхядгъэутыгъагъ. МэшIокум итIысхьэхэрэр мызэщынхэм пае гъогум тетыфэхэ къаратырэ журналхэм яджэх. Ащ фэдэ къэбарлъыгъэIэс амалхэри гъэфедэгъэнхэ фае. Рекламэ зыфэпшIыжьыным, зябгъэшIэным утещыныхьанэу щытэп».\nЕжь зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэми упчIэхэр къатыгъэх. ГущыIэм пае, IэкIы-\nбым ит зыгъэпсэфыпIэхэм афэдэу, Адыгеим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм яуахътэ ащызыгъэкIорэ зекIохэр Азижскэ гъочIэгъым кIонхэу фаехэ хъумэ, шъхьадж иамалкIэ намыгъэсхэу, зекIо зещэ куп зэхэщагъэу, ахэм макъэ арагъэIузэ, къякIуалIэхэзэ ятуристхэр аугъоинхэшъ, чIыпIэм нагъэсынхэ алъэкIынэу гъэпсыгъагъэмэ зэрэдэгъугъэм игугъу къашIыгъ.\nДжырэкIэ зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр зэзыпхыщт зекIо зещэ куп шъхьаф зэхэпщэнкIэ Iэрыфэгъу дэдэп, мэфэ зытIу нахьыбэрэ Адыгеим щымыIэрэ гъэпсэфакIохэр нахьыбэрэмкIэ ежьхэм ямашинэхэм зэрарысхэр ыкIи тыди зэрэнэсыхэрэр ащ ипэрыохъух. Ау ежь зыгъэпсэфыпIэ пащэхэр ащкIэ IэпыIэгъу зэфэхъунхэу зэзэгъынхэ ыкIи зэдэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Ащ фэдэ шIыкIэм зэикI зекIо шъолъыр къыгъэпсыщт. Ар хэкIыпIэшIу!\nДжырэ уахътэм дунэе хъытыум кIуачIэу иIэри, ащ ишIыкIэ-амалхэри къызфагъэфе-дэнхэ зэрэфаем зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм япащэхэм анаIэ тырагъэтыгъ. Нэбгырэ минипшI пчъагъэ зыкIэтхэгъэ блогерхэр къырагъэблагъэхэзэ ашIыныри амалышIу. Ахэм яеплъыкIэхэу къатхыжьыхэрэм яджэрэ пстэури шъолъырым зекIоныр зэрэщызэхэщагъэм, зыгъэпсэфыпIэхэм ядэгъугъэ нэIуасэ зэрафэхъущтхэм щэч хэлъэп.\nИгуапэу Ольга Ивановам хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим ипредприятие зэфэшъхьафхэр фестивальхэм, зекIо мэфэкIхэм язэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къызэрафэхъухэрэр. Ащ фэдэу зыцIэ къыриIуагъэхэр псы IэшIур (лимонадыр) къыдэзыгъэкIырэ Мыекъопэ хъызмэтшIапIэр ыкIи Мыекъопэ щэ заводыр.\n«Кластерэу «Зихия» зыфиIорэм епхыгъэ программэм игъэцэкIэн сыд шIуагъэу къытфихьыщтыр?» аIуи упчIэу къатыгъэм иджэуап къыритыжьыгъ Къэлэшъэо Инвер: «Федеральнэ программэм къыдыхелъытэ псэупIэхэу Дахъо, Гъозэрыплъэ ыкIи Лэгъо-Накъэ якIурэ гъогухэр зэпхыгъэу гъэцэкIэжьыгъэнхэр, осрыкIо гъогухэр шIыгъэнхэр. ЗыкIэ Лэгъо-Накъэ екIурэ гъогум инахьыбэр Краснодар краим и Апшеронскэ район зыхахьэрэр. Ащ емылъытыгъэу, республикэм игъогушI гъэIорышIапI ащ гъунэ лъызыфынэу хъурэр. Арышъ, мыр краимрэ республикэмрэ зэдыряIоф. Гъогухэр шIыгъэхэ хъумэ, зыгъэпсэфыпIэхэр нахьыбэу къызэIупхышъущтых, гъогу дэгъумкIэ зекIо нахьыбэ къэкIошъущт, ар зыпхырыкIы-\nрэ псэупIэхэм азыфагу нэмыкI зэхэт гъэпсэфыпIэхэр (хьамамхэр, хьакIэщхэр) тебгъэуцошъущтых. ЗекIохэм ямызакъоу, цIыфэу а чIыпIэхэм ащыпсэухэрэми гудэгъэкI горэ яIэн фае. Ары емыджэнджэшхэу Ростуризмэм зекIо-зыгъэпсэфыпIэ зэхэтэу «Зихия» зыфиIорэ программэм зыкIыщыдырагъэштагъэр. Ащ игъэцэкIэн шIогъэшхо къыкIэкIонэу тыщэгугъы».\nХьаджыкъо иIэгъо-блэгъу ит зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм ащагъэфедэрэ псыр ашIопхъашэу гъэпсэфакIохэр ешъонкIэ зэрэщыщынэхэрэм, газыр икъоу къызэмыщэлIагъэхэр зэрахэтхэм, къушъхьэм екIурэ гъогухэм абгъухэр хэкIитэкъупIэ зэрашIыхэрэм афэгъэхьыгъэ Iофыгъохэри зэIукIэгъум къыщаIэтыгъэх.\nУпчIэхэм ащыщхэр шъолъырым иэкономикэ ихэгъэхъон епхыгъэу зэрэщытхэр Къэлэшъэо Инвер къыIуагъ. Ау, гущыIэм пае, псэупIэхэм газыр къящэлIэгъахэмэ, бэ темышIэу зэрэзэбгыращыщтыр ыкIи гъэстыныпхъэр зэратIупщыщтыр гъэнэфагъэ, ар къыкIэлъыкIорэ лъэбэкъу. ЗэкIэмэ анахь гумэкIыгъо инэу къэнэжьырэр шIой гъэтIылъыпIэрэ хэкIитэкъупIэрэ псыхъо нэпкъхэмрэ гъогунапцэхэмрэ зэрашIыхэрэр ары. Экологие шапхъэхэм адиштэу хэкIыр зыщиптэкъущт чIыпIэхэ-\nри, ар зэрэзэтепфыщтыри гъэнэфагъэу ыкIи а шапхъэхэр амыукъохэу гъэпсэфакIохэм зэрагъэцакIэхэрэм лъыплъэжьхэзэ зэрагъэпсын фаем щэч хэлъыжьэп.\nЗэIукIэгъум кIэух зэфэхьысыжьэу фэхъугъэр республикэм ит зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр, Адыгеим зекIонымкIэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэр Урысыем нахь щягъэшIэгъэным пае ахэм нэIуасэ афэзышIыщтхэ тхылъ-гъуазэхэр къыдэгъэкIыгъэнхэ, фэдэ зэIухыгъэ зэIукIэгъухэр хабзэ хэлъэу зэхэщэгъэнхэ зэрэфаер ары. Джащ фэдэу тишъолъыр нэIуасэ зыщыфэхъущтхэ къэгъэлъэгъон-ермэлыкъ щэпIэ гупчэу «МЕГА-Адыгеям» мэлылъфэгъум щызэхащэнэу агъэнэфагъ. Ащ зыфагъэхьазырыныр пшъэрылъ благъэмэ ащыщ.\nОсым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух Осым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух


Home » Adyghe » 13 Romans » 04\nТятэжъышхо Ибрахьимэ ехьылІагъэу сыда тІощтыр? Ежь-ежьырэу сыд ыгъэхъагъэр? 2Ибрахьимэ Іофхэу ышІагъэхэм апае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэмэ, Ибрахьимэ зэрызыщытхъужьынэу зыгорэ иІэщтыгъ – ау Тхьэм ыдэжькІэп. 3Сыда пІомэ Тхьэм\nигущыІэ тхыгъэхэм сыда арытыр?* «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэти, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ».\n4Зыгорэм Іоф зишІэкІэ, лэжьапкІэр тынэу къыратырэп, ифэшъуашэшъ къыраты нахь. 5Ау шІушІагъэхэм ащымыгугъырэ цІыфэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм иІоф зытетыр мары. А цІыфым ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, ащ къикІырэр Тхьэу псэкІод зышІэгъэ цІыфхэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зылъытэн зылъэкІырэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ а цІыфым шъыпкъагъэ иІэу ылъытэщт. 6Джары пачъыхьэ Даути зытегущыІагъэр, шІушІагъэхэм яІоф хэмылъэу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ зэрежьагъэр къызеІом:*\n7«ЗибзэджэшІагъэхэр Тхьэм зыфигъэгъугъэхэу, зипсэкІодхэр зыфигъэкІодыгъэ цІыфхэр сыхьатмафэ ежьагъэх. 83иусхьаным зипсэкІодхэр зыфимылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ ежьагъ».\n9А сыхьэтмэфагъэр зыгъотхэрэр сунэт ашІыгъэхэу щытхэм язакъоу ара, хьауми сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ара? Сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ары, сыда пІомэ Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ иІэ зэрэхъугъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэтІуагъ. 10Тхьэм ежьым ыдэжькІэ Ибрахьимэ шъыпкъагъэ иІэу зилъытагъэр Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпа, хьаури ыужа? Ыуж арэп, ыпагъ. 11Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпэкІэ, шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэзыгъэлъагъорэ мыхъурэу* ыкІи тамыгъэу сунэт шІыныр ащ къыфигъэнагъ. А Іофыр ащ фэдэу зыщыткІэ, Ибрахьимэ сунэт амышІыгъэ цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ятэ фэдэу афэхъу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ахэми шъыпкъагъэ яІэу ылъытэным пае. 12Ибрахьимэ сунэт ашІыгъэ цІыфхэми ятэ фэдэу афэхъу. Ахэми ятэ фэдэу\n4:3 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытыр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 15:6.\n4:6-8 Даути . . . къызеІом, – еплъ Сэбур (Псалтыр) 32:1-2 (урыс библиемкІэ 31:1-2).\n4:11 мыхъур – арапыбзэкІэ «хъытым», тыркубзэкІи «мыхьыр» ары.\nзыкІафэхъугъэр сунэт зэрашІыгъэхэм изакъоп, ахэр Ибрахьимэ илъэужхэм атехьагъэхэу, ар сунэт ашІыным ыпэ, шІошъхъуныгъэм игъогоу зэрыкІуагъэм ахэри зэрэрыкІохэрэри ары.\nИбрахьимэ Тхьэм зэрэщыгугъыгъэм пае, Тхьэм къызэригъэгугъагъэр иІэ хъугъэ\n13Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыщт цІыфхэмрэ къыгъэгугъагъэх чІылъэр яІэхьышІоу къызэралъысыщтымкІэ. Ибрахьимэ Тэурат хабзэм итхэр ыгъэцэкІагъэхэу арэп Тхьэм а ІэхьышІумкІэ зыкІигъэгугъагъэр, ау Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр ары нахь. 14Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэхэрэр арыгъэмэ, Тхьэм цІыфхэр къызэригъэгугъэгъэ ІэхьышІур къызылъысыщтхэр, ащыгъум шІошъхъуныгъэр хьаулыеу хъущтыгъ, Тхьэм къызэригъэгугъагъэми пкІэ иІэщтыгъэп. 15Сыда пІомэ Тэурат хабзэм Тхьэм игубж къехьы, ау хэбзэ унашъо зыдэщымыІэм хабзэм текІыни щыІэп.\n16Арышъ, Тхьэм къыгъэгугъагъэхэр шІошъхъуныгъэ зиІэхэр ары. Арэущтэу зыфэхъугъэр Тхьэм тыкъызэригъэгугъэгъэ Іофхэр ынэшІу щыфэныгъэкІэ къызэрэтитырэр нафэ хъунри ары, шІошъхъуныгъэ зиІэхэу, Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыф пстэуми Тхьэм къызэригъэгугъэгъэ Іофхэр агъотышъунри ары – Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэу зыфасІохэрэр Тэурат хабзэм тетхэу рыкІохэрэм ямызакъоу, Тэурат хабзэм темытхэу Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэу иІагъэм фэдэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэри ары. Шъыпкъэ, Ибрахьимэ тэ пстэуми тятэ фэдэу къытфэхъу, 17Тхьэм Ибрахьимэ риІуагъэу, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Лъэпкъ Іаджыми ты уафэхъунэу узгъэнэфагъ». Тхьэм ыдэжькІэ Ибрахьимэ тэ пстэуми тят. Тхьэр ары Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зыфыриІагъэр – Тхьэу лІагъэхэр къэзыгъэхъужьрэр, илъэкІыныгъэкІи щымыІэ Іофхэр къэзыгъэхъурэр.\n18ГугъапІэ зыщэмыІэжьым, Ибрахьимэ Тхьэм щыгугъэу, шІошъхъуныгъэ иІагъ. Арэущтэу, «О къыптехъукІыщт цІыфхэр уашъом ижъуагъохэм фэдизэу бэ хъущтых»,\n4:17 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 17:5.\nыІуи, Тхьэм ащ къызэрэриІогъагъэм фэдэ къабзэу* Ибрахьимэ лъэпкъ Іаджыми ты афэхъугъ. 19ИшІошъхъуныгъэ зи къыщымыкІэу, ыпкъ лІэныгъэм пэблагъэ зэрэхъугъэм еплъыгъэп, сыда пІомэ илъэсишъэм пэгъунэгъугъэти ары – Сарэ сабый къызэрэхэмыкІыщтми еплъыгъэп. 20ШІошъхъуныгъэ иІэу Тхьэм къызэригъэгугъагъэмкІэ гуцафэ ышІыгъэп. ИшІошъхъуныгъэ нахь пытэу хъуи, Тхьэм щытхъу фишІыгъ. 21Тхьэм къызэригъэгугъагъэр ыгъэцэкІэн зэрилъэкІыщтым щыгугъыныгъэшхо иІагъ. 22ТхьэмкІэ ащ фэдизэу шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ. 23«Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ» зыфаІорэ гущыІэхэр зэхьылІагъэхэр Ибрахьимэ изакъоу арэп, 24тэри ары. Тхьэм ежьым ыдэжькІэ тэри шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт тэ, Исус Христосэу ти Зиусхьан лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм, тэри ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт. 25Тэ псэкІод зэрэтшІагъэм пае, Тхьэм Исус лІэныгъэм ІэкІигъэфагъ, ежьым ыдэжькІэ тэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэным паий, Тхьэм ар лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъ.