КъунейтIрэ щыIэ Франджы къэралыгъуэм и къулыкъу хэгъэщхьэхукIахэм ирагъэкIуэкIа къэхутэныгъэ
1935
ЗэзыдзэкIар Бэтокъуэ Ниязщ

 Географие теплъэгъуэ гъэкIэщIэ
Япэ 1ыхьэ
 Кавказ тIуащIэ зэпылъыпIэм Адыгэ ЩIыналъэкIэ йоджэ. Абы КъухьэпIэмкIэ Тэман хытIыгум деж къыщыщIедзэ, къуэкIыпIэмкIэ Каспий хым, Апшерон хытIыгум нэс зеукъуэдий. Нобэ Адыгэ ЩIыналъэкIэ зэджэ «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтым» пасэ зэманым адыгэхэр щыпсэуащ.
 А щIыналъэм хы ФIыцIэ Iуфэм и къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ Ингур псыр къыщыхэхуэжым щыщIэдзауэ ищхъэрэкIэ – Керчь Iузэвым нэс зеукъуэдий. КъаблэмкIэ (ипщэмкIэ) Каспий хы Iуфэм Гум псыр щыхэхуэжым щыщIэдзауэ Апшерон хытIыгум нос. Ингур псым и къыщIэжыпIэм щыщIадзэри, Кавказ къуршхэм Кавказ щIыналъэр ягуэш:
ИщхъэрэкIэ – Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтыр;
ИпщэкIэ (къаблэмкIэ) Кавказ Ипщэ щIыналъэр;
ИщхъэрэкIэ «Кавказ ЩIыналъэ Зэкъуэтым» Урысейр гъунапкъэ къыщыхуохъу Псыжьрэ Гумрэ я деж. Кавказ къуршхэм я нэхъыщхьэхэм хабжэ Iуащхьэмахуэрэ (м 5630-рэ) Къазбэчрэ (м 5045-рэ).
Псыежэх нэхъыщхьэхэр Псыжьрэ Тэрчрэщ. Псыжь и къыщIэжыпIэр Iуащхьэмахуэщ. Тэрч    и къыщIэжыпIэр Къазбэчщ. Псыжь и Iыхьэ куэдым кхъухьжьейкIэ ущызекIуэфынущ.
Хабзэр, хьэл-щэнхэр
Пасэм адыгэхэм зэрахьэу щыта хабзэхэм ящыщ куэд нобэ щыIэжкъым. ЗэхъуэкIыныгъэу зэманым къишамрэ, Iэпхъуэшапхъуэным зэрыхэмыкIым, нэгъуэщI лъэпкъхэм ядэпсэун зэрыхуей хъуам къыхэкIыу хабзэ куэд яIэщIэхуащ, ткIийуэ зэрахьэу щытахэр нэгъунэ. Апхуэдэу щытми, нэхъыщхьэхэр къэнащ. Адыгэхэр я хабзэм нэхъ фIолIыкI, я диным нэхърэ. Ахэр нэхъыбэу зытеухуар: адэ-анэм жыIэдаIуэу яхущытын, жьым, еджагъэшхуэм, бзылъхугъэм пщIэ хуэщIын. Дэтхэнэ зэхыхьэми бжьыпэр щызыубыдыр хабзэм хэзыщIыкI нэхъыжьырщ, ар уэркъ унагъуэ къыхэмыкIауэ щытми.
Iуэхушхуэхэр щызэрахуэу щытар Хасэращ. Хасэм хыхьэр цIыхубэм къыхиха лIыкIуэхэрт. Лъэпкъым и Iуэхур дэкIын папщIэ, мыпхуэдэ Хасэхэм я унафэр хэт дежкIи унафэт. Нэхъ мыхьэнэшхуэ зиIэ Хасэу зэхашахэм ящыщщ 1861 гъэм мэкъуауэгъуэм и 13-м нэрыбгэ 15 хъууэ зыхэта Хасэр. А Хасэращ «Кавказ Ищхъэрэ ЗэгухьэныгъэкIэ» еджэу къэралыгъуэ джэж къыщащтауэ щытар.
Сирием щыIэ хасэм и Iуэху нэхъ зытегъэщIар унагъуэхэм е къуажэхэм яку къыдэхъуэ зэгурымыIуэныгъэхэр гъэзэкIуэжынырщ.

Унагъуэм сабий къихъуэныр
Унагъуэм сабий къихъуэныр гуфIэгъуэшхуэщ. Абы ныбжьэгъухэр гуфIакIуэ къешэ. Хьэрып друзхэм унагъуэм хъыджэбз цIыкIу къихъуэныр гуфIэгъуэ дыдэу къащыхъуркъым. Адыгэхэм хъыджэбз цIыкIу е щIалэ цIыкIу къахэхъуакIэ, зэхэдз ящIу гу лъыптэркъым. ЩIалэм щхьэкIи хъыджэбзым щхьэкIи гуфIакIуэу къахуэкIуэхэр зэхуэдизщ. Абыхэм щхьэкIэ зэрыхъуахъуэхэри зэщхьщ.
Пасэм пщыхэм, уэркъхэм хабзэ яIащ: унэм сабий къихъуамэ, ар нэгъуэщI унагъуэ цIэрыIуэ гуэрым иратырти ирагъэпIырт, и ныбжьыр илъэс зыбгъупщIым щхьэдэхыхукIэ. Ар зрата лIым атэлыкъкIэ еджэу щытащ. А хабзэр нобэ зекIуэжыркъым.
1861 гъэм бадзэуэгъуэм и 13-м цIыхубэ зэхуэсышхуэ екIуэкIащ. Абы унафэ къыщащтащ «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэт» цIэр зиIэ къэралыгъуэ яухуэну, зауэр зэпамыгъэууэ Урысейм бэнэныгъэ драгъэкIуэкIыну. Унафэм ипкъ иткIэ, лIыкIуэхэр Лондон, Париж, Истамбыл ягъэкIуащ, Кавказым и Iуэху зыIутыр къэралыгъуэшхуэхэм лъагъэIэсын, Урысейм Кавказым IэщэкIэ къебгъэрыкIуауэ къыдригъэкIуэкI зауэр къазэрытегуплIэм гу лърагъэтэн папщIэ. А лъэхъэнэм инджылыз лъэпкъым щыщ куэд адыгэхэм ялъэкI къамыгъанэу къадэIэпыкъуащ.
Кърым зауэм и ужькIэ Инджылызым къыхилъхьащ Кавказыр и щхьэ хуиту псэун хуейуэ. Ауэ Франджы къэралыгъуэм ар идакъым, Урысейм и жагъуэ имыщIын папщIэ.
Европэр къазэремылIалIэм щхьэкIи къамыгъанэу, адыгэхэм унафэ къащтащ зауэр и кIэм нэс ирагъэкIуэкIыну. Ауэ IэщэкIэ зэщIэузэда урысыдзэм адыгэхэр щапэщIэта зауэм 1864 гъэм накъыгъэм и 21-м кIэ игъуэтащ. Пащтыхь Александр Ещанэм и къуэш Михаил Кавказым къакIуэри тет щыхъуат. Абы Псыжь, Тэрч тафэ деж щаубыд щIыналъэхэр адыгэхэм яригъэбгынэн папщIэ, унафэ ткIийрэ Iуэху бзаджэу зэримыхьа щыIэкъым. ЯгъэIэпхъуа цIыхухэм я пIэкIэ урыс хьукмэтым урысрэ къэзакърэ къишэурэ иригъэтIысхьащ.
1864 гъэм къриубыдэу адыгэу цIыху мин щиблым (700.000) щIигъум хэкур ябгынэри, Тыркум Iэпхъуэн хуей хъуащ.
1877 гъэм Урыс-Тырку зауэр къагъэсэбэпу, адыгэхэр Урысейм и IэмыщIэм къикIыну хущIэкъуахэщ, ауэ яхузэфIэкIакъым. 1877 – 1878 гъэхэм а зауэр Берлин зэгурыIуэныгъэкIэ иухащ.
Урысейм Батуми, Къарс щIыналъэхэр зыIэригъэхьащ. Апхуэдэуи Кавказ Ищхъэрэмрэ Ипщэмрэ и IэмыщIэ илъ хъуащ. ЩIэрыщIэу цIыху минищэм (100.000) щIигъум хэкур ябгынэн хуей хъуащ. Апхуэдэу щыхъум, Тырку къэралыгъуэм пщэрылъ егъэлеяхэмкIэ адыгэхэр къыхигъэзыхьащ.
Псэм и пэ – напэ;
Зи хэкурэ зи лъэпкърэ епцIыжыр цIыхукъым;
ЦIыхугъэ зыхэлъыр факъырэкъым;
ХьэщIэр унагъуэм щыщщ;
ХьэщIэ зэрымыс унагъуэм тхъэгъуэ илъкъым;
Бзылъхугъэ зэрымыс унэрэ мэш зэрымыт хьэсэрэ;
Бзылъхугъэм ехъуэным езым зыхиутэжу аращ;
Уэркъыгъэр зэпхар лIыгъэращ, къызыхэкIа лъэпкъыракъым;
Гур кIуэдмэ, шыр жэкъым;
ЦIыхум и пащхьэ ущыщыт хъунри, и щIыбкIэ бубынри зыщ.
1930 гъэхэм Сирием къыщызэрагъэпэща шуудзэм щыщ гуп, франджы генерал Колле яхэту. 1939 гъэ
ЗауэлIыр
 Адыгэ лъэпкъыр, шэч хэмылъу, зауэлI лъэпкъщ. Адыгэхэм я лIыгъэр, я хахуагъэр делагъэм щыхуэкIуэж къэхъуащ. Мы лъэпкъым Тыркум лIыщхьэ цIэрыIуэ куэд иритащ. Дэтхэнэ зы унагъуэри куэду елIалIэрт и быныр зауэм хуигъэсэным. Сыт хуэдэ фIыщIэ, сыт хуэдэ щытхъу зы зауэлIым зауэм къыщимыхьами, абы и анэр ирипагэрт, цIыхухэм я пащхьэ хуитыныгъэ щиIэт и щIалэм щытхъуну, фIыкIэ и гугъу ищIыну, армыхъумэ уи бын ущытхъужыныр емыкIут. Дэтхэнэ зы шыпхъури, къэшэнри ирипагэрт псэлъыхъум зэрихьа лIыгъэм. ЩIалэм къимышэ щIыкIэ лъэщагърэ хахуагъкIэ зауэм зыкъыщигъэлъэгъуэн хуейт. АдыгэлIу зауэм къыщаукIам хуэщыгъуэртэкъым. Зи щIалэ зауэм хэкIуэда унагъуэр лъэпкъми, хьэблэми, къуажэми ягъэлъапIэрт. Хэтми, зауэ IэнатIэм шынэу къыщыщIэпхъуэжам, и унагъуэми лъэпкъми емыкIу къахуихьауэ ябжырт. Къэрабгъэу къыщIэкIа лIым и унэкъуэщхэр жылагъуэ зэхыхьэ-зэхуэсхэм укIытэм къыхэкIыу яхыхьэжыфыртэкъым. Уеблэмэ а напэтехыр ятекIыжтэкъым, а унагъуэм щыщу зыгуэрым лIыгъэ гуэр къимыгъэлъэгъуэжауэ.
АдыгэлIым и шым лъагъуныгъэшхуэ хуиIэщ. Абы шым тесу зэуэныр нэхъ къыхихырт, лъэсу зэуэным зыщидзейрт. Шуудзэ ебгъэрыкIуэн щыхуейм и деж, адыгэлIыр пыплъхьэн щымыIэу шууейщ.
Кавказым щиса зэманым адыгэхэр цIэрыIуэт хъыбарыншэу зыгуэрым ебгъэрыкIуэнкIэ. Зы лIакъуэ е зы къуажэ ягъэбийуэ теуэн хъуамэ, япэ щIыкIэ жэщым е нэхущым деж, лъэсу къуажэбгъум деж щытеуэрти, зауэ хуэдэу загъэлъагъуэрти, къуажэдэсхэр ягъэбэлэрыгъырт. ИтIанэ къикIуэтыж хуэдэу защIурэ, гъэпщкIуауэ я гъусэ шуудзэр къуажэм и адрей лъэныкъуэмкIэ лъэщу къыщебгъэрыкIуэрт.
Сэшхуэ, Iэщэ хужь гъэIэрыхуэнымкIэ адыгэхэр Iэзэт, цIэрыIуэт, япебгъэуэн умыгъуэтыну. МафIэ Iэщэхэр къежьа нэужь, адыгэхэм ар фIы дыдэу къагъэсэбэпу зрагъэсащ. Абы и нэщэнэщ я лъэпкъ фащэм тет шалъэ жыпхэр, хьэзырылъэхэр. А жыпхэр нобэр къыздэсым лъэпкъ фащэм тыболъагъуэ. Фочхэр гъэпщкIуауэ Урысейм кърахырт е хамэхэм къыздахьу Европэм къахуикIырт.
Къыхэгъэщыпхъэщ Урыс-Кавказ зауэжьым инджылыз гуэрхэр адыгэхэм IэщэкIэ, шэкIэ, зауэ хуэIухуэщIэкIэ зэрадэIэпыкъуар. Сирием щыпсэу адыгэхэр зауэ хуэIухуэщIэхэм хуэIэзэщ, ар я хьэлым хэмыкIуэдыкIауэ.
Адыгэ шууейхэм сыт щыгъуи лIыхъужьыгъэшхуэ зэрахьэу, Iэзагъышхуэ яхэлъу къызэрыгъуэгурыкIуар зауэ куэдым къыщагъэлъэгъуащ. Абыхэм зауэлI хьэлыр къыдалъхуми ярейщ
Сирие
 Хьэлэб и Iэшэлъашэм:
Хьэлэб къалэм: къэбэрдей, абазэхэ унагъуэу щэ (100) щопсэу. ЦIэрыIуэу дэсхэр: Анзор Тэуфикъ-бей, вагъуищ зытелъщ (капитан), адыгэ шуудзэм хэтащ; Ибрэхьим бей КъэдаI (супрефект).
Джэбел Самхьан префектурэм (щIыналъэ Iыхьэ географие гуэшыкIэм темыхуэу): Мунбыдж къуажэм – абазэхэ унагъуэу 400 дэсщ. Къуажэ тхьэмадэхэр: Умар-бей; Хьэжы Исхьэкъ; Мэхьмуд Нэдим; Хъусен-ефэнды.
Хьейн Дыкъна префектурэм: абазэхэ унагъуэу 15 дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр Гъази Агъащ.
Сынджыкъ (область) эскадроным, Антакие префектурэм: Бедрукъан къуажэм абазэхэ унагъуэ 35-рэ дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр Къарэ Ахьмэд Умарщ.
Къыркъ-хъан префектурэм: Рихьание къуажэм абазэхэ унагъуэу 120-рэ дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр Хьэмду бей Хьэж Зэкэриещ.
Ены-шахьыр абазэхэ унагъуэу 95-рэ дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр УнэцIыкIу Шабан        Агъащ.
Хъоран абазэхэ унагъуэу 60 дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр Хьэсэн-ефэндыщ.
Сынджыкъ Дер-аз-зорым: Дер-аз-Зор къалэм и Салхьие хьэблэм шэшэн унагъуэу 100 дэсщ. Тхьэмадэр Хьэсэн-бейщ.
Ракъкъэ къуажэм унагъуи 100 къэбэрдейрэ шэшэну дэсщ. Тхьэмадэхэр Анзор Умар-бейрэ Мырзэ-бейрэщ.
Рас-ал-Гъеин: шэшэн унагъуэ 70 дэсщ, тхьэмадэхэр Исмэхьил-бейрэ Хьэзем-бейрэщ.
Къарэ: шэшэн унагъуэ 50 дэсщ, тхьэмадэхэр Хьали Ага Риддэ; Сулеймэн Ага Фадлан сымэщ.
Сафие: шэшэн унагъуэ 80. Тхьэмадэхэр Сулеймэн-бей, Щалехь-бей Атыбай сымэщ.
Тел-ел-Руман: шэшэн унагъуи 10 дэсщ. Тхьэмадэр Абдулгъани-ефэндырщ.
Сынджыкъ Хьэмэ, Мыредж-ад-Дур: бжьэдыгъу унагъуэ 50 дэсщ. Къуажэ тхьэмадэр Риад-ефэндырщ.
Тел-Снан: бжьэдыгъурэ абазэхэу унагъуи 120-рэ дэсщ. Тхьэмадэхэр Абдулкъадыр-бей Росланыкъуэ, Сэлим Агъа сымэщ.
Тел-Гъадэ: бжьэдыгъу унагъуэ 60 дэсщ. Тхьэмадэр Сэхьид   Агъащ.
Дейр-ал-Гыджыл: къэбэрдейуэ унагъуэ 50 дэсщ. Тхьэмадэр Бажэ Хьэжыщ.
Джызин: дагъыстэн унагъуэ 30 дэсщ. Тхьэмадэр Сэхьид Гъэлейан Агъащ.
Сынджыкъ Хьомс къалэм: дагъыстэн унагъуэ 50. Тхьэмадэр Хьэмзэ-бейщ.
Гъейн-Зат: бжьэдыгъу унагъуи 180-рэ дэсщ, тхьэмадэр Бэдэн Агъащ.
Тел-Гъамри: бжьэдыгъу унагъуи 150-рэ дэсщ, тхьэмадэр Хьэж Умар Агъащ.
Абу-Хьумамэ: бжьэдыгъу унагъуэ 30 дэсщ, тхьэмадэр Iэюб-ефэндырщ.
Гъысейлэ: дагъыстэн унагъуи 160-рэ дэсщ, тхьэмадэр Мухьэмэд-ефэндырщ.
Тлил: бжьэдыгъу унагъуэ 50 дэсщ, тхьэмадэхэр Умар Агъарэ Екъуб-ефэндымрэщ.
Сынджыкъ Дамаск: Дамаск къалэм и мухьэджрин хьэблэм: бжьэдыгъу, къэбэрдей, абазэхэ, осетин унагъуэу 60 дэсщ, тхьэмадэхэр Хьэрун-ефэнды, Абдуллахь-бей, Муссэ Къасым-бей сымэщ.
Мардж-СулътIан: абазэхэ унагъуэу 70 дэсщ, тхьэмадэхэр – Умар-бейрэ Ислъам-ефэндымрэщ.
Бойдан: осетинрэ къэрэшей унагъуэу 30 дэсщ, тхьэмадэр Мэхьмуд Агъащ.
Блей: осетин, къэрэшей унагъуэу 150-рэ дэсщ, тхьэмадэр Мэхьмуд Агъащ.
Адыгэхэмрэ Урысеймрэ
 1723 гъэм щыщIэдзауэ Урысейр хущIокъу Кавказ Ищхъэрэри Ипщэри зыIэригъэхьэну. Къэжэр шах Мухьэмэд Ага Перс 1795 гъэм Куржым ебгъэрыкIуэри зэтрикъутащ, гугъуехьышхуэ пымылъуи Куржы щIыналъэр зыIэригъэхьащ. Екатеринэ ЕтIуанэм Куржым зэгурыIуэныгъэ ирищIылIауэ щытащ ныбжьэгъугъэкIэ зэдекIуэкIынхэу.
Урысейм чристэнхэр муслъымэнхэм ящихъумэну и пщэ дилъхьэжат, абы къыхэкIыу Кавказ Ищхъэрэри Ипщэри зыIэригъэхьэну яужь итт. Ауэ а политикэм гуащIэу, псэемыблэжу пэщIэтахэщ Кавказым щыщу муслъымэн диныр къэзыщта адыгэхэри, шэшэнхэри, дагъыстэнхэри. А зэпэщIэтыныгъэм нэхъ IупщIу къыхэщыр 1838 -1858 гъэхэм Щамил Iимамым иригъэкIуэкIа бэнэныгъэращ.
ЛIыхъужь щихъ Щамил хабзэ ткIий зыхэлъ къэралыгъуэ зэригъэпэщат Кавказ псор къызэщIиубыдэу, адыги, шэшэни, дагъыстэни зэкъуэту. Псом япэ игъэзэщIа лэжьыгъэхэм ящыщу зэкъуэтыныгъэм пэщIэувэ пщыхэр иригъэкIуэтэкIащ. Езым и жыджэрагърэ къыхуеджэныгъэкIэ Щамил хузэфIэкIащ цIыхубэм закъригъэIэтын, къуэшыгъэмрэ захуагъэмрэ зи лъабжьэ зэхэтыкIэ иукъуэдиин. Щихъым хэкур Iыхьэ-Iыхьэу иригуэшыкIри, дэтхэнэ зы щIы кIапэми унафэщI щхьэхуэ тригъэуващ. Абыхэм я пщэм дэлъыр тепщэныгъэр ягъэбыдэн, цIыхубэр зауэм хуэгъэхьэзырынрат.
Дзэшхуи дэIэпыкъуэгъу куэди имыIами, Щамил Iимамым бийм зэман кIыхькIэ зауэ дригъэкIуэкIащ, хэщIыныгъэшхуи иритащ. 1859 гъэм щихъ Щамилыр гъэрыпIэм щихуам Кавказым и хуитыныгъэм удынышхуэ игъуэтащ, езы Кавказ зауэр и кIэм нэмысыпами.
ЕЩАНЭ IЫХЬЭ
ЦIыху щхьэхуэм и теплъэр
 Нобэр къыздэсым адыгэхэмрэ куржыхэмрэ дунейм цIыхуу къытехьахэм я нэхъ дахэу ябжу къокIуэкI. Абы щхьэкIэ мы лъэпкъхэм я бзылъхугъэхэм пащтыхьым и щIасэ цIыхубзхэр щиIыгъ унэхэм щIэупщIэшхуэ щаIэу щытащ. Ауэ нэсу лъэпкъ къабзэ куэд къэнэжакъым, нэхъыбэу зыхэплъэгъуэжыр бзылъхугъэхэрщ. Кавказым лъэпкъ мащIэкъым щызэблэкIар – абы лъэпкъ куэд зэхэпща щыхъури кавказ лъэпкъыгъуэр тIасхъэ ищIащ, абы хэтуи напэ шэфэл бжьыфIэр нэхъ мащIэ хъуащ. Аращи, мащIэкъым адыгэу узрихьэлIэр я нэпкъпэпкъыр тэтэрхэм ейхэм ещхьу.
Адыгэм я хабзэкъым езыхэм ящымыщ къашэу. Ауэ къатегуплIэ залымыгъэм къыхэкIыу мащIэкъым апхуэдэу зэрышахэри. Зэхуэарэзыуэ нэгъуэщI лъэпкъ къэзыши щыIэщ. Адыгэ бзылъхугъэхэр урысхэм ядэмыкIуэу щытами, тэтэрхэр, тыркухэр Iумпэм ящIыртэкъым. Апхуэдэу адыгэхэм хамэ лъэпкъхэм – нэхъыбэу тыркухэмрэ тэтэрхэмрэ – я лъэужь къахэнащ.
Сирием щыпсэу адыгэхэм езым ящымыщ къашэртэкъым, я бзылъхугъэхэри хамэ лъэпкъхэм иратыртэкъым. Адыгэхэр щIагъуэу хьэрып-друз зауэхэм зэрахуэмыкIуэм къыхэкIыу, Джоланым дэсхэм нэгъуэщI лъэпкъ къахэпща хъуркъым. Абы ущыпэплъэ хъунущ адыгэм дахагъэу яIам къыщытригъэзэжыну.
 Адыгэ хьэлыр
 Сирием куэд щIауэ щыпсэу цIыхухэм нобэр къыздэсым яхуегъэхыркъым къэралым мухьэжырыщIэхэр къызэритIысхьар. Апхуэдэ щытыкIэм дэнэкIи къикIа къэIэпхъуагъащIэхэр нэхъри зэрипхащ. Псом япэу адыгэр зэрыадыгэм ирипагэу, пагэ зыкъызыфIэщIыжу щытщ. Абы къыхэкIыу дагъуэхэри яIэщ. Лъэхъэнэ Iэуэлъауэншэм адыгэхэм я пагагъым къыхэкIыу къемызэгъ Iуэху куэд къаIэщIощIэ, узыпэмыплъа къаугъэ къешэ, къуажэм дэс цIыхухэм я зэхуаку зэпэщIэувэныгъэ къыделъхьэ. Ауэ шынагъуэшхуэ е лажьэшхуэ къэхъумэ, я зэхуакум дэлъ гужьгъэжьыр лъэныкъуэкIэ ирагъэзри, псори зэкъуэту пэщIоувэ шынагъуэ къэхъеям.
АдыгэлIыр бланэщ, цIыху пэжщ, я хабзэхэм пщIэ хуещI, и щхьэ жагъуэу илъагъужыркъым, и лъэпкъэгъухэмкIэ гумащIэщ, и псалъэм тыбогъуэтэж, пIалъэ е псалъэ итамэ, иIыгъыжщ.
ЗыгуэркIэ напэм къемызэгъыу адыгэлIым икIагъэ къыIэщIэщIамэ, абы цIыхухэм емыкIушхуэ къыхуащIынущ, дзы дыдж дыдэхэмкIэ гъэнщIауэ усэ хузэхалъхьэнущ. Зэхыхьэ-зэхуэсхэм а усэхэр бзылъхугъэхэм уэрэду щыжаIэнущ, жаIар щIэблэм зэIэпахыурэ къекIуэкIынущ. ИкIэм-икIэжым, мыхъумыщIагъэ къызыIэщIэщIам хэкур ибгынэн хуей хъунущ.
Щыпсалъэм, щызекIуэм, зыщихуапэм деж адыгэлIыр сыт щыгъуи лъагагъым, щIыхьым, цIыхуфIагъым, уэркъыгъэм хущIэкъуу щытщ. Ар Iущщ, жанщ, лэжьакIуэщ, уефыщIауэмэ, щыгъупщэркъым, и ныбжьэгъухэмкIэ хьэлэлщ. Сыт щыгъуи нэхъ цIыхугъэрэ гъэсэныгъэрэ зыхэлъ уримыхьэлIэн жыхуаIэм хуэдэщ. И зыIыгъыкIэмкIэ, и зекIуэкIэмкIэ, лъэщагъ, гуащIагъ дэплъагъум щхьэкIэ щIыхь зыхууегъэщI.
Адыгэхэм псалъэжь куэд яIэщ. Ахэр Iуэхум здыхэтым къыщаIуэтэн яфIэфIщ. Мы зи гугъу къэтщIыну псалъэжьхэм къагъэлъагъуэ а лъэпкъым и уардагъыр:
Къэшэныр
 Адыгэхэм я ныбжьыр хэкIуэтауэ къашэ икIи докIуэ. Куэдрэ урохьэлIэ хъыджэбз дэмыкIуа илъэс тIощIрэ пщIым нэсауэ. Лъыхъун, къэшэн Iуэхухэр зэрырагъэкIуэкIыр хьэрып друзхэм я хабзэхэм техуэркъым. Зэрышэн Iуэхури адэ-анэхэм я унафэкIэ зэфIэкIыркъым. Абыхэм я Iуэху къыхалъхьэмэ, мылъку, къулыкъу хуэдэхэм мыхьэнэ нэхъ яIэу къэувынущи. Абы щхьэкIэ щIалэм хъыджэбзым зы зэхыхьэ гуэрым – нысашэ, хьид, щIэпщакIуэ хуэдэм – зыщыхуегъазэри, и гурылъыр гурегъаIуэ. ЗэгурыIуэмэ, Iэлъын зэIэпах, итIанэ адэ-анэхэм хъыбар ирагъащIэ я гухэлъымкIэ. ЩIалэм къытохуэ и щхьэгъусэ хъунум игу къихьэхун папщIэ, Iэмал имыIэу нэчыхь уасэ итын хуейуэ, къуэкIыпIэм щыпсэу лъэпкъхэм ещхьу. Зэзэмызэ къохъу хъыджэбзым и адэ-анэм нэчыхь уасэр яфIэмащIэу. Абдежым зрагъанэри, нэчыхь ирамыгъэтхыу хуожьэ. Мыбдежым щIалэм къыхуэнэжыр хъыджэбзыр къигъэкIуэсэнращ. Аращи, хъыджэбзым пIалъэ иретри, и ныбжьэгъу зытIущ и гъусэу жэщым макIуэхэри пIалъэ зэхуащIам ирихьэлIэу хъыджэбзыр къагъэкIуасэри, щIалэм и ныбжьэгъу е и благъэ гуэрым деж ирахьэлIэ. Хъыджэбзыр зрахьэлIар бынунагъуэу щытщи, ныбжьэгъухэр зэхуашэс, ахэр нэхъыбэм пщIэрэ щхьэрэ зиIэ защIэхэщи, дэтхэнэ зыри нэчыхь уасэ тыным хоIэбэ: зым шы къет, адрейм мэл зыбжанэ, нэгъуэщIым джэд зыбжанэ. Апхуэдэурэ нэчыхь уасэ ирырагъэкъури, нэчыхьыр ирагъэтх. ИтIанэ уэредадэшхуэкIэ нысащIэр щIалэм и Iыхьлым деж яшэж. Нэчыхьыр зытхыр Iимамращ. Абдежым Iимамыр КъурIэн Iэят гуэрхэм къоджэри, зы Iэлъыни зы тхьэрыIуи щымыIэу зэфIокI. КъэгъэкIуэсэныр кIуэ пэтми нэхъ мащIэ хъууэрэ йокIуэкI.

Шэрихьэтым хьэрыпхэм къахуигъэув къалэнхэм адыгэхэр егъэпIейтей, ипэжыпIэкIэ къапщтэмэ, ар къамыщтэу щытщ. IэлъэщI зытелъхьэныр Iэмал зимыIэ Iуэхугъуэщ унагъуэ ихьа бзылъхугъэм дежкIэ. Хъыджэбздэсхэми зытрапхъуэн хуейуэ щытщ. Апхуэдэу щытми, адыгэ хъыджэбзхэм хуитыныгъэ нэхъ яIэщ хьэрып пщащэхэм елъытауэ.
Щхьэгъусэ хъуа бзылъхугъэр пащтыхь гуащэм щыхуэдэщ унагъуэм. Апхуэдэу щыт пэтми, лIым ар зы унафэкIэ иригъэкIыжыфынущ. Ауэ апхуэдэр къыщыхъур закъуэтIакъуэххэщ. ЛIым и фыз иригъэкIыжыну хуиткъым, щытыкIэ къызэрымыкIуэ гуэр къэмыхъуамэ, ар емыкIушхуэ зыхэлъу щымытмэ. Псалъэм папщIэ, и щхьэгъусэм епцIыжамэ е делэ дыдэ хъуамэ. Зинэр щымащIэщ адыгэхэм я деж. Пасэм ар зыIэщIэщIахэм тезыр тралъхьэрт, щапхъэ хъун папщIэ: зи лIым епцIыжа фызыр жылэм хэIущIыIу щащIырти, и адэм деж ирагъэшэжырт. Адэр абы хеящIэ хуэхъурти, унэIут хуэдэу, пщылI бэзэрым щищэрт, хьэрэмым  яшэн хуэдэу. А хьэрэмхэми адыгэ бзылъхугъэхэм нэхъ щIэупщIэ щаIэт. Уеблэмэ апхуэдэ цIыхубзым и адэм и унэр щагъэс къэхъурт. НобэкIэ а тезырыр нэхъ псынщIэ хъуащ пасэ зэманхэм елъытауэ. Ауэ нобэкIи тезыр ткIий иIэу щытщ. Апхуэдэу ирагъэкIыжа цIыхубзым и гъащIэр и адэ-анэм егъэщIылIауэ ихьынущ, щIыбым щIэмыкIыфу, цIыхухэм яхэмыхьэфу.
Апхуэдэ бзылъхугъэм зинэ дэзыщIа цIыхухъум тезыр лъэпкъ темыхуэ хуэдэу къэлъагъуэми, куэд дэмыкIыу ар укIауэ къагъуэтыжынущ, хэкур имыбгынэмэ. Ар зыукIыр езы фыз бзаджэм и Iыхьлы гуэрщ, нэхъыбапIэм и дэлъхущ.
Адэмей лъэпкъыр
 Адэмей лъэпкъыр нобэкIэ Кавказ Ищхъэрэм щопсэу. Зы таурыхъ гуэрым мыпхуэдэу жеIэ: Македонием щыщ Александрышхуэм зы жыг адэмей щIыналъэм щыхисати, ар дуней псом жыгыу тетым я нэхъ ин хъуащ.
Пасэм адэмей лъэпкъым шу минищ (3000) игъэшэсыфу щытащ. Ауэ и тетыгъуэми и цIэрыIуагъми тIэкIу кIэрыхуащ. Ахэр мащIэщ, адыгэ жылагъуэу Сирием щыпсэухэм елъытауэ.
 Бжьэдыгъу лъэпкъыр
 Бжьэдыгъухэр лъэпкъ нэхъыжь дыдэхэм хабжэ. Хэкум зэрыпхъуакIуэхэр къыщихьэкIэ, адыгэхэм я нэхъыбэр къуршым ихьэжырти, захъумэжырт. Бжьэдыгъухэр тафэм къытенэ хабзэти, щIы нэхъ пшэрхэр къахуэнащ. Бжьэдыгъухэм «нарткIэ» еджэу лIы пIащэхэр яхэтауэ жаIэ, абы иропагэхэр. Псэлъафэу къэнащ «Зы нарт закъуэр лIы мин пэлъытэщ».
 Хьэтыкъуей
 Лъыпкъыжь дыдэщ, абыхэм языхэз зэгуэрым Кавказым и пщу щытыгъащ, Зилэтокъуэ и цIэу. Мы лъэпкъым щыщ унагъуэхэми уащрохьэлIэ Сирием.
 Шапсыгъхэр
 Шапсыгъхэм я тхыдэр хьет тхыдэм пыщIащ. ПасэреибзэкIэ «шапсыгъ» жиIэмэ, «шы зыгъэхъу» къикIыу щытащ. Мы лъэпкъыр нобэкIи шы гъэхъункIэ цIэрыIуэщ. Сирием Хьомс, КъунейтIрэ къалэхэм щопсэу.
Къэбэрдейхэр
 Адыгэ лъэпкъхэм я нэхъ цIэрыIуэ дыдэщ. Я хабзэрэ хьэл-щэнрэ ягъэлъапIэ икIи ткIийуэ яхъумэ. Къэбэрдейхэр тхьэмадэ Тамбий Къэбардэ къытепщIыкIыжахэщ. Ар икъукIэ лIы бланэт. Абы къытехъукIа унагъуэхэр Кавказым щопсэу. Къэбэрдейхэр VI лIэщIыгъуэм Каспий хым и къуэкIыпIэм щыпсэууэ щытащ. Иджы абы и къухьэпIэр яубыдащ. Сирием и Хьэлэб, Ракъкъэ, Хъэнасир къуажэхэм щопсэухэр. Мы лъэпкъым щыщ куэд «Адыгэ Шуудзэ Гупым» хыхьащ. Абыхэм ящыщщ капитанхэу Уэсмэн-бейрэ Тауфикъ-бейрэ. Мы офицеритIым я адэ къуэшыр къэбэрдей лъэпкъ тхьэмадэ пэрытхэм языхэзт.
Убыххэр
 Мы лъэпкъым и щхьэхуитыныгъэр куэдрэ ихъумащ. Езыхэр лIы бланагъкIэ, хахуагъкIэ цIэрыIуэхэщ. Я псэлъэкIэр адрей адыгэ лъэпкъхэм я бзэм фIыуэ къыщхьэщокI.
 Дагъыстэнхэр
 Дагъыстэнхэр Кавказым и ищхъэрэ-къуэкIыпIэ Iыхьэм щопсэу, къурши, тафи хиубыдэу. Абы хохьэ:
1. Ищхъэрэ Дагъыстэныр: Шомхъатэрэ Матохъэрэ.
2. Курыт Дагъыстэныр, абы ТаркинкIэ йоджэ, абдеж щыпсэу лъэпкъым и цIэкIэ. Абыхэм ящIыгъущ къаркъулакъ лъэпкъри.
3. Ипщэ Дагъыстэныр. Абы къызэщIеубыдэ щIыналъэхэу Коринрэ Коблинрэ.
Дагъыстэн щIыналъэм ис цIыхухэми дагъыстэнкIэ йоджэ. Ахэр зауэлIхэщ, лIы бланэхэщ. Кавказым и лъэпкъхэм ящыщу япэ дыдэ муслъымэн диныр къэзыщтар дагъыстэнхэращ. Абыхэм я деж къикIри, Кавказ псом зыщиубгъуащ. Дагъыстэн къуршхэр нобэр къыздэсым нэгъэсауэ цIыхухэм къахутауэ щыткъым. Езы цIыхухэми яфIэфIкъым а щIэныгъэр куу хъуну, хамэм ирамыгъащIэмэ нэхъ къащтэ. Дагъыстэнхэмрэ я гъунэгъу урысхэмрэ я зэхуаку къаугъэ къитаджэмэ, къуршхэм йохьэжри, бийм ткIийуэ къапэщIоувэ. Нобэр къыздэсым совет къэралыр бэлыхь хагъэтщ. Зыкъом хэтщ, хъунщIакIуэ хуэдэу гуп зэрыгъэхъуауэ, большевикхэм яIэщIэлъ Iэщэр зыIэрагъэхьэну. КъунейтIрэ къалэм дагъыстэнхэр адыгэхэм яубыд псэупIэхэм къащыдопсэу.
Диныр
 Адыгэхэм я деж чыристан диным нэхъ зыщиубгъуауэ щытащ. НобэкIэ абыхэм муслъымэн диным и дауэдапщэхэр зэрахьэми, XV лIэщIыгъуэм Кавказым муслъымэн диным и лъэужь къыщылъагъуэртэкъым. Абхъазу Адыгэ ЩIыналъэм щыщхэм мы дызэрыт эрэм и ипэрей лъэхъэнэм щыщIэдзауэ чыристан диныр зэрахьэ. Чыристаныгъэм нэгъуэщI щIыналъэхэми зыщиубгъуауэ щытащ император Юстиниан Августым и тетыгъуэм. Абы и ужь иту мажусий диным XV, XVI лIэщIыгъуэхэм къегъэзэжри, тепщэу лIэщIыгъуэ зыбжанэкIэ йокIуэкI. Нобэр къыздэсым бзэм мыпхуэдэ тхьэцIэхэр хэтщ пасэу зыхуэпщылIахэм щыщу:
Мериссэ – бжьэм и тепщэт;
Уэрсэрыжь – гъуэгу тетыр къихъумэрт, къэхъун-къэмыхъунум щыгъуазэт;
Лъэпщ – гъукIэным, лъэщагъым я тепщэт;
Емышэ – дахагъымрэ гуакIуагъымрэ я тепщэт;
Мардж, Табу – къэхъукъащIэ бзаджэм ущызыхъумэ теп-  щэт.
Мажусий диным илъэс 600-кIэ зиубгъуауэ щытащ. XVII лIэщIыгъуэм чыристан зауэхэр къыщыхъейм, абыхэм яжьри мы щIыналъэм къыщIихуащ. КъуэкIыпIэм щыщ чыристанхэр зауэм къыбгъэдэкIыжу къыщагъэзэжым, ящыщ куэд Адыгэ ЩIыналъэм къыщыувыIэри, щыпсэун щIадзащ. Европэ сатуущIхэр къадэIэпыкъуурэ, а дин лэжькIуэхэм чыристаныгъэм зрагъэубгъуащ. Нэхъыбэу къадэIэпыкъур Венецием щыщ сатуущIхэрат, а лъэхъэнэм тетыгъуэр зиIахэрт. Чыристан диныр езыр тIууэ зэгуэщIыкIыным     нэсауэ зэрыщытам хуэдэу, а лIэщIыгъуэм нэс зиубгъуащ. КъэхъукъащIэу КъуэкIыпIэм щекIуэкIахэм адыгэхэри зэрыхэтам и щхьэусыгъуэкIэ, мы щIыналъэм щыпсэухэм я диныр хуэм-хуэмурэ зыханэжри, муслъымэн динымкIэ загъэзащ. А къэхъукъащIэхэм нэхъыбэу къыхэбгъэщ хъунущ тыркухэм Константинополь (Истамбыл) къызэращтар. ЕтIуанэу – мамлюкхэм ящыщу КъуэкIыпIэ Гъунэгъум щыпсэуахэм Кавказым къызэрагъэзэжар. Апхуэдэ къекIуэкIыкIэмрэ щэн-къэщэхун зэIэпыхынымрэ зэхуигъэзащ кърым тэтэрхэмрэ Азие ЦIыкIум тепщэ щыхъуа тыркухэмрэ. ИужькIэ, Урысейр адыгэхэм къатегуплIэу щыхуежьэм, ТыркумкIэ загъэзащ. Абы къыхэкIыу жытIэ хъунущ XVIII лIэщIыгъуэм щIыналъэм исым я нэхъыбэм муслъымэн диныр къащтауэ зэрыщытар. Абы щхьэкIэ къэмынэу, хабзэжь зэрахьэу щытахэри, пасэрей диным къыхэкIахэри яхъумащ. НобэкIэ я диным и лъабжьэр муслъымэн суннитращ. Абхъазхэращ пасэ дыдэу чыристан диныр къэзыщтари, абы нэхъ хуэпэжу щытахэри.
Мы лъэхъэнэм адыгэхэр я мэсхьэбкIи я фIэщхъуныгъэкIи муслъымэн суннитхэм къащхьэщыкIыркъым. Джоланым, Палестинэм, Иорданым исхэм я дин пашэу Кфар-Камэ дэс шейхъ Исхьэкъ и унафэм, и жыIэм щIэтхэщ. 1935 гъэм шейхъ Исхьэкъ дунейм ехыжа нэужь, Iимамхэмрэ дин лэжьакIуэхэмрэ динымкIэ тепщэныгъэр зэхуагуэшащ. Сирием накъшыбандийхэм (суфий гупщ) мазэ къэс щIыпIэ хэха гуэрым хасэ щрагъэкIуэкI. Абыхэм я нэхъыбэр ныбжькIэ хэкIуэтауэ щытхэщ, ауэ ныбжьыщIэхэри яхэтщ. Хьэрып Бунар зи цIэ тырку къуажэм дэс адыгэхэр псори накъшыбандийуэ жыпIэ хъунущ. Абыхэм тхьэмахуэм зэ е тIэу зэхуэс ящI. Апхуэдэ зэхуэсхэм бзылъхугъэхэри хэтыфынущ, ауэ хъулъхугъэхэмрэ бзылъхугъэхэмрэ зэпэщхьэхуэущ зэхуэсым зэрыхэтыр. Бзылъхугъэ зэхуэсым езыхэм ящыщ гуэрым бжьыпэр щиубыдыфынущ, и Iиманым, и хьэлэлагъым елъытауэ. Зыщыбгъауэ мыхъуну, накъшыбандийхэм лъэкIыныгъэшхуэ щаIэщ адыгэхэм я деж.
Тхыдэ гъэкIэщIа
 Кавказыр цIыху хужь лъэпкъым и къежьапIэ щIыналъэу ябж. Хы ФIыцIэмрэ Каспий хымрэ я зэхуаку къызэрыдэувэм, Европэмрэ Азиемрэ я зэпыдзапIэу зэрыщытым къыхэкIкIэ, фIэкIыпIэ имыIэу къалэнышхуэ зэрихьэну къыхуэувырт. Азием къикIыу Европэм кIуэ зэрыпхъуакIуэ куэдым Кавказыр я зэблэкIыпIэт. Абыхэм ящыщ куэд мыбдежым щызэхакъутащ. Урыс, тырку, перс унафэщIхэм Кавказ щIыналъэр зыIэрагъэхьэныр я плъапIэт. Ар къызыхэкIыр езы Кавказым геостратегие и лъэныкъуэкIэ иIэ увыпIэрат. Къэралыгъуэ лъэщхэм я хъуэпсапIэу зэрыщытращ и щхьэусыгъуэр Кавказыр зауэ-банэм хэмыкIыу къызэрекIуэкIар. А щытыкIэм къегъэлъагъуэ щIыналъэм ис цIыхухэр зэуэным зэрыхуэIэзэри. Кавказ лъэпкъхэр щIы тафэм тету бийм щыпэмылъэщынум и деж бгы лъагэм дэкIуеижхэрти, сыт хуэдэ бий къатемыуэми япэлъэщхэрт икIи я щхьэри я хабзэри яхъумэжыфырт.
Пасэрей алыдж тхыдэджхэм трагъэчыныхьу ятх Кавказыбгхэмрэ псыежэххэу Индылрэ (Волгэ) Тэнрэ (Дон) къызэщIаубыдэ щIы тафэхэр пасэм адыгэхэм я щIыналъэу щытауэ. Адыгэхэр Кавказым и лъэпкъ нэхъыжь дыдэу къалъытэ. Абыхэм ящыщ пасэрейхэм къащIэна Iэмэпсымэхэм я тхыдэр мывэ лъэхъэнэм нэс мэIэбэ. Языныкъуэ тхыдэджхэм жаIэ хьэтитхэм, адыгэ лъэпкъыу Кавказым икIыу, Тигррэ Евфратрэ я кум диубыдэ щIыналъэм империе къыщызэрагъэпэщауэ щытауэ.
Кавказым теухуа хъыбархэм алыдж таурыхъхэми увыпIэшхуэ щаубыд. Абыхэм язщ Иныжь Прометей теухуар. Абы хъуаскIэ лъапIэ-лъагэу уэгум кърихар цIыхухэм яритати, тхьэхэм я нэхъыжь Юпитер абы хуэгубжьри, Кавказыбгым гъущI блакIэ кIэриIулIэжыгъат, игъащIэкIэ бгъэр къэлъатэурэ и кIуэцIыр къришхыкIыну.
Кавказым мыпхуэдэ къэралыгъуэ щхьэхуитхэр итащ:
- Адыгэ къэралыгъуэ;
- Дыгъыстэн-шэшэн къэралыгъуэ;
- Куржы къэралыгъуэ;
- Ермэлы къэралыгъуэ;
Мы къэралыгъуэхэм мыхьэнэ нэхъ ин зиIэу яхэтар Адыгэ къэралыгъуэращ. Абы Кавказыбгхэмрэ Псыжь и тафэмрэ зыщеубгъу.
Шэшэнхэр
 Шэшэнхэр Кавказ лъэпкъ нэхъыжь дыдэхэм ящыщщ. ЗэрыжаIэмкIэ, ахэр адыгэхэм ящыщу къыщIэкIынри Iуэхум хэлъщ. Шэшэнхэр цIэрыIуэхэщ я лIы бланагъэмрэ тегушхуэныгъэмрэ делагъэм зэрынэсымкIэ. Я фащэр адыгэ фащэращ. Я дахагъэм, я пкъыфэл зэкIужым нэр пIэпех жыхуаIэм хуэдэщ. ЦIыху щабэу плъагъу щхьэкIэ, зауэм икъукIэ щыпхъашэхэщ. Урысым Кавказыр къиубыдыну щыхущIэкъуа зэманым шэшэнхэр и бий фIыцIэхэм ящыщт.
Шэшэнхэм Сирием Евфрат щIыналъэм уащыхуозэ: Рас-ал-Гъейн, Сафэ, Гош, Тел-ал-Румен къуажэхэм. Хьэсакэ щIыналъэм и шуудзэм шэшэнхэр щIэгъэкъуэнышхуэ яхуэхъуащ.

ЕтIуанэ гуэдзэн
1. Адыгэ шуудзэ гупыр
 Сирием щыпсэу адыгэхэр 1920 гъэм къыщыщIэдзауэ ди дзэм хэтхэм ящIыгъуу Кемал Ататюрк и пэшэгъухэм Хьэлэб, Евфрат, Силисэ щIыналъэхэм щозауэ, «ЩIыпIэ жандармэми» хэтщ.
Япэ дыдэу «Адыгэ шуудзэ гупыр» къызэзыгъэпэщар Алжир фочауэхэм я лейтенант Коллещ. ИщхьэкIэ зи гугъу тщIа зэрыпхъуакIуэхэм я хъыбар щызэхихым, 1922 гъэм и мэкъуауэгъуэм и цIыхугъэхэм, нэхъыбэу адыгэхэм, запищIащ. Абдежым гу лъитащ абыхэм я лIыгъэм, я пэжагъым, пагагъым. 1922 гъэм и бадзэуэгъуэм къызэрагъэпэща япэрей адыгэ шуудзэм «Адыгэ жандармэ шуудзэ пIалъэрымыс» фIащащ. Абы хэт зауэлIхэр цIэрыIуэ хъуат Сирием лей щызезыхьэ кемалистхэм (Кемал Ататюрк и телъхьэхэм) япэщIэтынымкIэ.
1925 гъэм бадзэуэгъуэм и 21-м друз зэныкъуэкъур къэхъеящ. ШыщхьэIум и 3-м Мазрагъэт-Сиджыным деж генерал Мишо и дзэ гупыр къыщызэтракъутащ. Абы и ужькIэ генерал Гамелин Джэбэл-друзым щригъэкIуэкI бэнэныгъэм ар щызыдигъэIэпыкъуну «Адыгэ шуудзэр» къыхуриджащ.
ПлъырынкIи, пэжыр къыщIэгъэщынкIи адыгэ шуууейхэр зауэ хуэIухуэщIэхэм зэрахуэIэрыхуэр псынщIэу нэрылъагъу хъуащ. Суейдэ къалэм дэт быдапIэр друзхэм къаувыхьауэ бадзэуэгъуэм и 23 лъандэрэ яIыгъыу, фокIадэм и 25-м ар Адыгэ шуудзэм къищтащ. А зэманым ирихьэлIэу Суейдэ къалэм нэгъуэщI зауэлIхэри щызауэрт, быдапIэм и блын лъабжьэм зыщагъэбыдауэ. 1925 гъэм и жэпуэгъуэм зэщIэхъееныгъэм зеубгъури, Дамаскрэ Ливаным и къуэкIыпIэ бгыхэмрэ нос. БжыгъэкIэ куэд зэрымыхъум хуэдэу, Адыгэ шуудзэр Къалгъэт Джэндэлым ягъакIуэ пэтрэ, щэкIуэгъуэм и 2 – 3 жэщым гъуэгум друзхэр къащытоуэ. Ахэр зыбжанэрэ ирагъэкIуэтыжу, унэ къуагъхэр быдапIэ ящIурэ адыгэ шууейхэр къикIуэт ямыIэу зэуахэщ.
Лейтенант Колле хьэкъыу пхыкIат апхуэдэ шууей телъыджэхэр къыумыгъэсэбэпыныр зэрыщыуагъэр. Абы къыхэкIыу, Франджым и Дзэм унафэ зыIэщIэлъым и деж Колле тхыгъэ иригъэхьащ Адыгэ шуудзэм хуэдэу эскадрон гупищ къызэрагъэпэщыну къыхуриджэу. УнафэщIхэм ар къабыл ящIащ. 1925 гъэм щэкIуэгъуэм и япэрей махуэм Адыгэ шуудзэ гупхэр къызэрагъэпэщащ. Абыхэм я бжыгъэр 1926 гъэм и жэпуэгъуэм эскадронипщIым нэблэгъащ.
Мыбдежым адыгэхэм гугъуехь гуэрхэр къахудэкIащ. Япэрауэ, шуудзэхэр къызэгъэпэщыныр мылъкукIэ хуэмыщIа  адыгэ жылагъуэхэм къайхьэлъэкIырт. ЕтIуанэу, дэтхэнэ зэхэуэми ягъакIуэ шуудзэхэм ящыщу куэд хэкIуадэрт. Абы къыхэкIыу, мэкъуауэгъуэм и 26-м капитан ящIа Колле унафэ къищтащ адыгэ шуудзэхэм исмаилитхэр хагъэхьэну. Мисиаф, Къидмус, Саламие щIыналъэхэм къришри, лIы бланэхэу, франджы лъэныкъуэм и телъхьэ щIалэхэу КъуэкIыпIэ Алэуин бгыхэм зыкъыщызыгъэлъэгъуахэр адыгэ шууейхэм гъусэ яхуищIащ.
Зэрынэрылъагъущи, и щхьэ течауэ жыдмыIэпэми, цIыхухэр къызэрыIэтыху, зауэлI щхьэхуэ хъуми, гуп-гупу зауэхэми,  адыгэ шуудзэхэр щIэгъэкъуэнышхуэ къытхуэхъуащ. ЗагъэхъеинкIэ псынщIэу, езы щIыналъэми и пIалъэр ящIэу, адыгэ шууейхэм куэд яхузэфIэкIащ бзаджащIэхэм япэщIэтынымкIэ.
1925 – 1926 гъэхэм къыхэкI ямыIэу зауэ IэнатIэм зэрыIутымкIэ адыгэ шуудзэхэр цIэрыIуэ хъуат. Мэджэл-Шамс (1925 гъэм и дыгъэгъазэ – 1926 гъэм и накъыгъэ), ГъутIэм (1925 гъэм и дыгъэгъазэ – 1926 гъэм и гъатхэпэ), Къатанэ къалэм (1926 гъэм гъатхэпэм и 15-м) хуэдэ щIыпIэхэм щекIуэкIа зауэхэм шуудзэм щыщу IэщэкIэ зэщIэузэда полкитIым къащытеуэри хэщIыныгъэшхуэ къратащ. Накъыгъэм и 31-м Джубатул Хьэшэб километр 60-кIэ нэхъ пэмыжыжьэу Адыгэ шуудзэ гупыр нэхущым деж Ахьмэд Мреуд и щIэпхъаджащIэ гупым теуауэ щытащ. Адыгэхэм хэщIыныгъэ ягъуэтами, автоматиплI бандитхэм къытрахауэ щытащ.
1926 гъэм и щэкIуэгъуэм Ладждэ деж зэхэуэ щекIуэкIам и ужькIэ Адыгэ шуудзэр щIэрыщIэу къызэрагъэпэщыж, 1927 гъэм абы КъуэкIыпIэм щыIэ нэгъуэщI зауэлI гупхэр къыхагъэхьэжри, «КъуэкIыпIэ шуудзэ псынщIэ» къыфIащ. Абы хэт полкхэм я бжыгъэр 19-м нэсырт.
Сирием щекIуэкIа бунтхэм щыщу иужьрей ехъулIэныгъэу адыгэ шууейхэм ягъэзэкIуэжар Издин Абдулкъадыр и щIэпхъаджащIэ гупымрэ езымрэ Дрейджэ, Балам фермэм и деж зэрапэщIэтар аращ. Езы Издин Абдулкъадыр накъыгъэм и 19-м яукIащ.
Адыгэ шууейхэм я щIыхькIэ мазэ 21-м и кIуэцIкIэ фIыщIэ тхылъ лъапIэу 7 къыдэкIащ, «Франджыдзэ Iэтащхьэм Iуэхутхьэбзэ хуащIам папщIэ». Офицерми, къуэдзэми, шуудзэлI къызэрыгуэкIми а зауэхэм нэрыбгэ 302-рэ хэкIуэдащ, 600 уIэгъэ, зыгуэрхэр ныкъуэдыкъуэ хэхъухьащ. А псор дэркIэ щыхьэтщ адыгэхэр зэуэным къызэрыхуигъэщIам икIи къызэрытхуэпэжым.
1927 гъэм щегъэжьауэ Адыгэ шуудзэ гупхэм, я бжыгъэр 8-м нэсу, мылицэ къалэнхэр Дамаск и Iэгъуэблагъэм щагъэзэщIащ. Абыхэм я фIыгъэкIэ мамырыгъэр ефIэкIуащ, езыхэми нэхъ заужьыну Iэмал ягъуэтащ.
ЛIэныгъэр
Хьэдагъэ ущыкIуэкIэ, диным къегъэув, зэрыхъукIэ, нэхъ щыму ущытыну, зэрыпхузэфIэкIкIэ умыгъыну. Адыгэхэр къызыгурымыIуэхэм дежкIэ мыпхуэдэ гупсысэ щыIэщ. Куэдым гу лъатащ адыгэхэм я хьэдагъэм гуауэр щызыхамыщIэу фэ зэратетым. Псалъэм папщIэ, щIалэ цIыкIу зыфIэкIуэдыжа анэм нэщхъеифэ къытеуэркъым, и нэпс къехыуи ялъагъуркъым. А анэм нэщхъеягъуэ е гукъеуэ имыIэу аракъым къызэрыбгурыIуэн хуейр. Языныкъуэхэм ягъэIу сабий къэхъуныр уафэм къикI насыпыгъуэшхуэу зэрыщымытым щхьэкIэ, ар лIэжми и Iыхьлыхэм зыхамыщIэу. Апхуэдэукъым ар зэрыщытыр. Ныбжьэгъу е нэгъуэщI гуIакIуэ къэкIуар щIэкIыжа нэужь, анэр и лэгъунэм щIохьэжри магъ, ауэ щэхуу, и макъ къимыкIыу, мыгъынанэу, мыкIийуэ. Аргуэру зыгуэр гIуакIуэ къэкIуамэ, зызыпелъэщIыхьыжри, къэкIуахэм зэтеубыдауэ захуегъазэ.
Зэтемыхуэу, зэпэщIэуэу зы Iуэхугъуэ хэлъщ мыбдежым къытеувыIапхъэу. Пасэм зы лIы цIэрыIуэ гуэр лIамэ, абы щхьэкIэ цIыхухэр зэхуашэсырти  ягъагъхэрт. Зи псэ хэкIа къудейм и нэхэр хузэтрапIэж, ягъэпскI, дыхукIэ мэ IэфI ирагъэу, джэбын хужь кърашэкI, итIанэ гъыбзаIуэхэр щхьэщотIысхьэри, лIым фIыуэ хэлъахэр гъыбзэкIэ къраIуэтэкI.
ЛIыхэм лIар кхъаблэм телъу кхъэлъахэм яхьри щIалъхьэ. Фызхэр хьэдэр щIалъхьа нэужь, гуп-гуп цIыкIухэу кхъэм макIуэ.
Къафэхэмрэ уэрэдхэмрэ
 Музыкэм, макъамэм щIыпIэшхуэ щаубыд адыгэм и дунейм. Абы лъэпкъыр егъасэ. Сыт хуэдэ уэрэдми лIыгъэмрэ щIыхьымрэ лъагэу щаIэт.
Адыгэ къафэр куэдкIэ къыщхьэщокI къуэкIыпIэм щыIэ лъэпкъ къафэхэм. Европэ къафэхэм нэхъ пэгъунэгъущ. КъэфэкIэу щы щыIэщ. Ахэр: 1. Удж къафэ; 2. ЗэхуэкIуэ къафэ; 3. Шэшэн къафэ.
ЗэхуэкIуэ къафэмрэ шэшэн къафэмрэ зы щIалэрэ зы хъыджэбзрэ утыкум зэдытохьэри къызэдофэ. Удж къафэм щIалэ, хъыджэбз куэд зэщIыгъуу къыщофэ. Дэтхэнэ къафэми макъамэ щхьэхуэ дэщIыгъущ. Пшынауэм псом я пащхьи пщIэрэ щIыхьрэ щегъуэт.
 ПсэупIэ унэмрэ фащэмрэ
 Дамаск икIыу Палестинэм кIуэ зыплъыхьакIуэхэм Джолан тхыщIыгур зэпичын хуей мэхъу. Абы къуажэу исхэм я псэупIэхэм щрохьэлIэ. Я унащхьэр кхъуэщын плъыжьу, щиху, хинэ жыгхэм къахэщу щилъагъукIэ, къегъэуIэбжьри гъэщIэгъуэн щохъу. Ауэ а теплъэ дахэм и IэфIагъыр щIэх дыдэу кIуэдыж пэтрэ, и гугъэ химыхыжу адэкIэ ирикIуэн хуейщ къуажэ гуэрым дыхьэху. Абы и нэм къыпэщIохуэ щIалэ цIыкIу, и щхьэм щыщIэдзауэ и лъакъуэм нэс фIыцIэкIэ хуэпауэ, и бгым къамэ кIэрыщIауэ, и бгъэ лъэныкъуитIым екIуэкIыу дыжьын хьэзырылъэхэр (шэ жыпхэр) тету. НэгъуэщI зы бзылъхугъи и щхьэм гуэгуэн тету, и пщампIэм Iудэхэр иIэу илъагъумэ, гукъинэж щыхъунущ.
Лъэпкъ фащэр пасэм Римым и зауэлIхэм ящыгъа фащэм ещхьщ. Ар нобэр къыздэсым ящыгъщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы иджыри иропагэ. Мы фащэр апхуэдизкIэ егъэлеяуэ цIыхубэ щыгъынщи, Iэмал имыIэу къытегъэзэжауэ и гугъу нэхъ IупщIу щIын хуейщ. Джанэ фIыцIэм (зэзэмызи хужьщ) щIыIухэр пщампIэм нэсу тетщ. Абы къэпталкIэ йоджэ. Гъуэншэдж фIыцIэр и лъэгумкIэ епхащ. Джанэм и щIыIу теубгъуэн фIыцIэ телъщ, бгъэм деж мазэ ныкъуэ теплъэ къриту – абы цейкIэ йоджэ, бгым екъузылIащ. И щIыIум бгырыпх псыгъуэ телъщ, абы кIыцэхэр къыполэл, къамэр кIэрыщIащ. Къамэм тхыпхъэщIыпхъэхэр тедзащ. Цеибгъэм лъэныкъуитIымкIэ екIуэкIыу хьэзырылъэхэр тетщ. Хьэзырылъэхэм я щхьэр дыжьынщ. ПыIэри къэлъбакъ жыхуаIэращ. Европэ фащэр къэзыщта ефэндыхэм мы фащэр яфIэфIу щатIагъэ.
Бзылъхугъэ фащэр хъулъхугъэ фащэм куэдкIэ къыщхьэщыкIкъым, ауэ и щэкIыр нэхъ къуэлэнщ. Бзылъхугъэ фащэр кIыхьщ, бостейкIэ йоджэ, Iэпкълъэпкъыр зэрыщыту щIехъумэ, и кIэмкIэ быхъущ, и пщэмкIэ зэвщ, бгъэм екъузылIауэ щытщ, уэзджынэм ещхьу. ЩIыIутелъым бостей кIэщI цIыкIу щIехъумэ, Iэгъуапэ кIыхьхэр пыту. Дыжьын бгырыпхыр тхыпхъэщIыпхъэкIэ гъэдэхащ, абы бгыр зэщIекъузэ.
Щхьэр зэрахуапэри дыщафэ пыIэгуагуэщ, и лъагагъыр цIыхухъу пыIэм ейм хуэдизщ. А пыIэм щхьэц бла кIыхь, и бгъуитIымкIэ дамитIым къытелэлэжу, къедзэкIащ. Кавказ бзылъхугъэм вакъэ е пхъэ вакъэ щитIагъэу щытащ. Ар европей пхъэ вакъэм ещхьщ. Ауэ нобэкIэ ар нысашэм фIэкIа щыщатIагъэу плъагъуркъым. Мы лъэхъэнэм хьэрып щыгъыныр къащтащ. Ахэр щащыху ятепхъуауэ, я щхьэцыр щIэуфауэ къыдокI. ЦIыхухъу зыхэт зэхыхьэхэм яхыхьэркъым. Пхъэ вакъэхэр ямыгъэкIуэдыжу куэдрэ къагъэсэбэпащ.
Адыгэ унэр и щIыбкIэ хьэрып унэхэм ещхьми, и кIуэцIкIэ тыншыпIэу щытщ. Пэшхэм я бжэхэр а зы пырхъуэм щызэIуахыу щытщ, пщэфапIэр нэхъ пхыдзащ. Бзылъхугъэр абы щолажьэ. Пэшхэм я нэхъ иныр унэлъащIэкIэ зэгъэпэщащ, пыIэтепхъуэхэмкIэ гъэщIэрэщIащ. Iэнэр удз гъэгъакIэ гъэдэхащ. Кавказ унэ щIыкIэхэр куэду уолъагъу. Абы и пэшхэр сырэу зэгуэту щытщ. Я гупэм хьэщпакъ (IущIыхь) Iутщ, дэтхэнэ зы пэшми и бжэр хьэщпакъымкIэ къыщыIупхыу. Пэшхэр кIуэцIрыкIыбжэу щыткъым.
Унэм пщIантIэ иIэщ, гъэмахуэм былымхэр жэщкIэ дэтщ. ХьэщIэщым и гугъу дымыщIу дыблэкI хъункъым. Абыхэм къищынэмыщIауи, гъавэ гъэтIылъыпIэу гуэн щыIэщ.
Хъулъхугъи бзылъхугъи а зы пщIантIэм щызэдопсэу. ХуэщIауэ щымытхэми дэтхэнэ зыми пэш щхьэхуэ иIэщ. ЩIалэ къэзышари хъыджэбз дэкIуари адэ-анэм яхокIри, щхьэхуэу унагъуэ ящIри мэтIыс. Шхэгъуэм хъулъхугъэри бзылъхугъэхэри щхьэхуэ-щхьэхуэу машхэ. Адыгэхэр лы шхынкIэ ерыщщ. Ар тхъурэ дэ хьэжарэ зыхэлъ шыпсым дашх. ХадэхэкIхэм елIалIэкъым. МащIэщ ахэр зэрашхыр. Зэфэхэр шэ, шху, псы. Фадэм мащIэу ефэныр адыгэм игъэхьэрэмкъым. Жэщ гъуэлъыжыгъуэм тепIэнщIэлъынхэр къыдах, яубгъури мэжей. Нэху ща нэужь, тепIэнщIэлъыныр зэтрауплIэнщIэжри, пIэ гъэтIылъыпIэм далъхьэж.
Бзэмрэ гъэсэныгъэмрэ
 Кавказыбзэхэм я лъабжьэр джыным куэд щIауэ щIэныгъэлIхэм мыхьэнэшхуэ ирату къекIуэкIащ. Япэу ахэр зыджар икIи зэхэзыгъэкIар Голденштедтщ, XVII лIэщIыгъуэм. А щIэныгъэлIым зэхигъэкIа лъэпкъхэмрэ бзэхэмрэ кIэщIу къэтхьынщ:
- тэтэрхэр (тырку)
- лезгинхэр (дагъыстэн)
- кистинхэр (шэшэн)
- осетинхэр (иран)
- адыгэхэр (черкес)
- картвелхэр (куржы)
Мы япэ зэхэгъэкIыгъуэм щыщIэдзауэ XIX, XX лIэщIыгъуэхэм екIуэкIа къэхутэныгъэхэм къежьапIэ яхуэхъуащ фон Эскерт и лэжьыгъэхэр. 1892 гъэм абы итхащ Кавказым теухуауэ “Die Sprachen des Kaukasishen Stammes”. Мы щIэныгъэлIыр здынэсамкIэ, мы бзэхэм зы къежьапIэ, зы «анэ» яIэщ. Нобэ зэрыпсалъэхэу бзэ нэхъ зызыубгъуахэр:
1. Адыгэхэр (процент 95-рэ)
2. Абхъазхэр
3. Шэшэнхэр
Шэшэныбзэу нобэкIэ хэщIыныгъэшхуэ зыгъуэтам зы зэман Кавказ къуэкIыпIэм нэхъ зыщиубгъуауэ щытащ. Сирием шэшэнхэр мащIэ-мащIэурэ хьэрыпхэм яхэпхъауэ зэрыщыщытым къыхэкIыу, хьэрыпыбзэкIэ мэпсалъэ икIи матхэ.
Адыгэхэр я унагъуэ кIуэцIым зэрыщызэпсалъэр адыгэбзэщ. ЕджапIэм цIыкIухэм дерсхэр зэрыщыгурагъаIуэр адыгэбзэщ. Абы дэщIыгъууи франджыбзэри хьэрыпыбзэри зрагъащIэ. ЕджапIэхэм латин тхэкIэм зыщеужь. Абы теухуауэ лъагъуэхэр пхыша хъуащ, щIэгъэкъуэнхэр ягъуэт.
ЗэкIэ зэрыщытым тепщIыхьмэ, адыгэ еджакIуэ цIыкIухэр йогугъу, гулъытэ яIэщ, я гупсысэкIэкIэ хьэрып щIалэ цIыкIухэм ятокIуэ, нэхъ ерыщхэщ, нэхъ мыщхьэхыу мэлажьэ.
ЩIы щIагъ хъугъуэфIыгъуэхэр
 Кавказым щымащIэкъым щIы щIагъ хъугъуэфIыгъуэхэр: дыжьын, гъущI, тхъуэбзащхъуэ, гъуаплъэ, нэгъуэщIхэри. Псыжь и къыщIэжыпIэ лъагэхэмрэ Абхъазымрэ мывэ фIамыщIкIэ бейщ. Грознэ къалэ цIэрыIуэм щIыдагъэу тонн мелуанитI къыщIокI.
ЩIыналъэхэр зэзыпх гъуэгухэр
Урысейм Кавказыр къыщизэуа лъэхъэнэм гугъуехьышхуэ хэтащ. Ар къызыхэкIар Кавказ лъэпкъхэр бийм пэщIэтыну Iэмал къезыта, ахэр зэлъэзыгъэIэс гъуэгухэр зэрымащIэрат. Зауэр иухыу гъащIэр мамыр хъужа нэужь, урыс унафэщIхэр занщIэу пэрыхьащ дэнэкIи      гъуэгу щыпхашыным. МафIэгу яукъуэдияхэм ящыщу нэхъыщхьэр хы ФIыцIэм Iус ЦIэмэз (Новороссийск) къыщыщIэдзауэ Каспий хым нэс пхаша гъущI гъуэгурщ. А гъуэгу нэхъыщхьэм епхауэ гъуэгущIэхэр зэбграшри, къалэ псори зэрапхащ.
МэкъумэшыщIэр
 IэщIагъэхэм япэ къихуэу адыгэлIыр зауэлIщ икIи мэкъумэшыщIэщ. Ар бэшэчщ, лэжьакIуэщ. Дунейм и зэхэзэрыхьыгъуэми, зэманым и къэгъэшыгъуэхэми, и зэхъуэкIыныгъэхэми тыншу докIуэкIыф. И хабзэр хуэсакъыу зэрехьэ. НэгъуэщI къыдэIэпыкъуну щылъаIуэр зэзэмызэххэщ. Уеблэмэ мэкъумэшым пыщIа IуэхугъуэхэмкIи  бзылъхугъэ дэIэпыкъуэгъу ищIыну и щхьэ хуигъэфащэркъым.
Адыгэр куэд щIауэ хьэрыпхэмрэ друзхэмрэ зэрыс щIыналъэм къыщыхутами, ахэр зыдигъэIэпыкъуну зэи лъэIуакъым. Уеблэмэ абыхэм захуигъэлъахъшэу щхьэщэ яхуищIакъым, езэуа фIэкIа. Езыр зэрыхуэхъукIэ и щхьэм хуэлэжьэжу мэпсэу. Адыгэхэм я фIыщIэщ япэ дыдэу Сирием шэрхъыдзэ изхэр зыщIэт гухэр къызэрыщежьар. Адыгэхэм я деж щIыр зэпыбуду Iыхьэ-IыхьэкIэ бгуэш хъунукъым.
КъухьэпIэ Европэм лъэпкъ зэхэгъэж зыщI гуэрхэр щыIэщ, адыгэхэр зыхэпсэукIыр дыгъуэнрэ хъунщIэнрэщ жаIэу. Ар пэжкъым. АдыгэлIыр нэгъэсауэ мэкъумэшыщIэщ. Ар фIы дыдэу зэхэбгъэкIыфынущ, мэкъумэшым пыщIа лэжьыгъэхэм адыгэ къуажэхэмрэ хьэрып къуажэхэмрэ зэрызыщаужьар зэбгъапщэмэ. Адыгэ къуажэхэр а лъэныкъуэмкIэ хьэрып къуажэхэм куэдкIэ ятокIуэ. Адыгэхэм форэ тхъууэ кърахьэлIэжыр куэдкIэ нэхъыбэщ адрей къуажэхэм елъытауэ.
 Жылагъуэр зэрызэщхьэщыкIыр
1. Пщыхэр
2. ЛIакъуэлIэшхэр
3. Уэркъхэр
4. ЛъхукъуэлIхэр
5. ПщылIхэр
Адыгэхэм дэкъузэныгъэр я фэм зэрыдэмыхуэм къыхэкIыу хабзэрэ демократиерэ яфIэфIу щытщ, абы щхьэкIэ щIыхьрэ пщIэрэ зэхуащIыжу зэхэтщ. Пщыхэм цIыхубэм емыупщIыжу зы унафи къащтэркъым, абыхэм я гъащIэр нэхъыбэу зытегъэщIар зауэм и дауэдапщэхэращ. Лъэпкъым жылагъуэ зэхэтыкIэ и лъэныкъуэкIи политикэ и лъэныкъуэкIи Iуэху зезыхьэхэр уэркъ щауэхэрат. ПщылIхэр адыгэхэм ящыщтэкъым, абыхэм я нэхъыбэр гъэру къахьауэ арат.
Зауэ-банэмрэ Iэпхъуэшапхъуэнымрэ тхьэмыщкIэ зэтрищIауэ, сыт и лъэныкъуэкIи цIыхур зэхуигъадэу муслъымэн диныр къахыхьа нэужь, пщы-пщылI зэхэтыкIэр ящхьэщыкIри, адыгэхэр псори зы унагъуэм хуэдэу псэун щIадзащ. Ауэ абы къикIыркъым адыгэхэм уэркъ унагъуэм къыхэкIахэр ямыгъэлъапIэу. Пщы-уэркъхэм ятеухуауэ адыгэхэм фIы фIэкIа жаIэ хабзэкъым.
 Унагъуэр
 Шэч лъэпкъ хэмылъу, унагъуэм щытепщэр адэращ. Абы жиIар унафэщ, ар умыгъэзащIи упэпсэлъэжи хъунукъым. Абы къыкIэлъокIуэ къуэ нэхъыжьыр. Адэр щымыIэж хъумэ, нэхъыжьыгъэр къызылъысыр, къуэш нэхъыщIэхэми шыпхъухэми якIэлъыплъыр, унафэ зыщIыр аращ.
ЗылI къытехъукIахэм зэкъуэшу забжыж, къудамэ-къудамэу зэтепщIыкIауэ щытми. Зэхэдз ямыIэу ахэр зэрогъэблагъэ, зэкIэлъокIуэ, я бзылъхугъэхэри шыпхъуу къабж. Абыхэм ящыщ зэи дэкIуэфынукъым а лъэпкъым щыщ хъулъхугъэ, езы цIыхухъухэми а лъэпкъым щыщ бзылъхугъэ къашэнукъым.
Унагъуэм сабийхэр зэхэгъэж ящIыркъым, мыр щIалэщ, мыр хъыджэбзщ жаIэу. Хъыджэбз цIыкIухэр я дэлъхухэм ядоджэгу. Ауэ щIалэ цIыкIур еджапIэм кIуэмэ е адэм дэщIыгъуу мэкъумэшым елэжьмэ, хъыджэбз цIыкIум анэм дэщIыгъуу унэкIуэцI Iуэхухэр егъэзащIэ. Адыгэ бзылъхугъэр дэкIуауи дэмыкIуауи щрырет – зэи губгъуэ Iуэху илэжьыркъым. Псалъэм папщIэ, къумырыс, друз бзылъхугъэхэр шыдым е къыдырым илъэф пхъэIэщэм доIэпыкъу, пхъэ къахь. Апхуэдэ лэжьыгъэхэр адыгэхэм я деж зи Iуэхур хъулъхугъэращ. ЩIыб Iуэхум щыщу адыгэ цIыхубзым ищIэр псы къэхьын закъуэрщ. Унагъуэ нэхъ хуэмыщIахэми я бзылъхугъэхэм губгъуэ Iуэху ирагъащIэркъым, хуэныкъуапэми.
Адыгэ лIакъуэхэр
 Адыгэ лъэпкъым щыщу лIакъуэ 13 къедбжэкIынщ, алыфбеймкIэ зэрызэкIэлъыкIуэм хуэдэу:
1. Абазэхэр;
2. Абазэхэхэр;
3. Адэмейхэр;
4. Бжьэдыгъухэр;
5. Беслъэнейхэр;
6. Шапсыгъхэр;
7. Хьэтыкъуейхэр;
8. Жьанэхэр;
9. Къэбэрдейхэр;
10. КIэмыргуейхэр;
11. Мэхъуэшхэр;
12. Натхъуэджхэр;
13. Убыххэр;
Мы лъэпкъхэм щыщхэр Сирием щопсэу, абыхэм къищынэмыщIауи, шэшэн, дагъыстэн, къущхьэ (осетинхэр) щопсэу. Мы иужьрейхэр Кавказ лъэпкъ курыкупсэхэщ, адыгэхэм лъыкIэ япыщIахэщ. Адыгэхэм Кавказыр къыщабгынэм мыхэри къадикIащ.

Абазэ лъэпкъыр
 Абазэхэр Абхъазым щыпсэурт, абы Кавказым и IыхьэфI еубыд. Ахэр лъэпкъхэм я нэхъ цIэрыIуэ, нэхъ жыджэрхэм ящыщщ. КъызэраIуэтэжымкIэ, абазэхэр «абазэ» и цIэу хьэрып гуэрым къытехъукIыжахэщ. Ауэ абы лъабжьэ иIэкъым тхыдэ и лъэныкъуэкIэ. Муслъымэн диныр къежьа нэужь, къурейш лъэпкъым къахэкIауэ лъэпкъ куэдым жаIэ хъуащ. Абхъаз щIыналъэхэм мы жылагъуэхэр итщ: Самурзакан, Чибелдэ, Абшаназ, Алди-кесек, Башхагъ, Кизилбек, Чикарко, Бракъей, Мудауей.
Абазэ лъэпкъым щыщ куэд Хьомс, КъунейтIрэ щIыналъэхэм щопсэу.
ЕПЛIАНЭ IЫХЬЭ
Адыгэхэр Джоланым итIысхьа зэрыхъуар
 1878 гъэм адыгэхэр пщIы бжыгъэ хъухэу КъунейтIрэ щIыналъэм итIысхьащ. Тырку сулътIаным къарита щIыхэр мылъку яхуэхъун папщIэ илъэсипщIкIэ елэжьахэщ. Илъэс тIощIищ и пэкIэ абдежым адыгэхэр щитIысхьам, хьэрып къумырысхэр исащ: лIакъуэхэу фэдлыхэр, ныхьемхэр, бэхьатрэхэр, хьэудэджхэр, джатинэхэр, рифахьихэр, друзхэр. ЩIыналъэм и нэхъыбэр мывалъэу щытащ, ауэ мэл, Iэщ гуартэхэр щыкуэдт.
ЩIыналъэхэм адыгэхэр къызритIысхьам нэфIкIэ къеплъакъым друзхэри бедуинхэри. Адыгэхэм КъунейтIрэ къалэр жыджэру яухуат, щIыхьрэ щытхъурэ яхуэфащэу, сыту жыпIэмэ, абы щхьэкIэ къагъэсэбэпа Iэмэпсымэхэр къызэрыгуэкI дыдэхэт. КъунейтIрэр а лъэхъэнэм еблэгъапIэ пщIантIэ хъуат. А къалэм фэ къытеуа нэужь, адыгэхэр гушхуауэ нэгъуэщI щIыпIэхэм къикIыурэ къыдэтIысхьащ. ИтIанэ хуэм-хуэмурэ КъунейтIрэм пэгъунэгъуу нэгъуэщI къуажэхэри къэтIысащ. Абыхэм акъылыфIагърэ гупсысэрэ хэлъу щIыр къагъэщIэрэщIэжащ.
Хьэрыпхэми друзхэми я гужьгъэжьыр ямыгъэтIылъами, КъунейтIрэм псынщIэу зиужьын щIидзащ.
1900 гъэм щыщIэдзауэ адыгэхэр абдежым щитIысхьэм, хьэрыпи друзи зэгуэмыпу къэнакъым, лIэщIыгъуэ зыбжанэкIэ ящIу ябжымрэ я тепщэныгъэмрэ яфIэкIуэду къалъытэри. Ауэ гужьгъэжьым и ткIиягъыр хуэмурэ ужьыхыжри, я зэхущытыкIэр мамырыжащ. Шынагъуэм гупсэхугъуэкIэ зихъуэжащ. Адыгэхэмрэ ахэр зыхыхьа лъэпкъхэмрэ зэхуаIэ зэпыщIэныгъэри нэхъ ефIэкIуащ, зэгурыIуэныгъэ яку дэлъ хъуащ. Псоми я фейдэ зыхэлъ гуэрхэми нэхъ благъэ зэхуищIахэщ. Ар хъарзынэми, Iуэхур нэгъэсауэ щыткъыми, зы тхьэмадэ къаугъэшы гуэрым имыщIапхъэ ищIэмэ, зэпэщIэувэныгъэр къэщIэрэщIэжынущ, мафIэри къызэщIэнэжынущ. Аращи, унафэр зыIэщIэлъхэр мыбэлэрыгъыу сакъын хуейщ, Iэуэлъауэ къамыгъэхъун папщIэ, къэхъуIами, псынщIэу ягъэсабырыжын хуейщ.
Джолан нэхъ лъыгъажэ ину щекIуэкIар адыгэхэр къыщитIысхьагъащIэм 1879 гъэм Мансурэ къуажэм къыщыхъуаращ. Бедуинхэм япщ Фэдыл Хьэсэн Фагур-эмирыр я пэрыту, хьэудэджэ лIакъуэм япщ Абдул-Хьэзиз я пашэу адыгэхэм къатеуат. ФIыуэ зэзэуа нэужь, шейхъ Абдул-Хьэзиз яукIащ. Къэралым зы лъэсырызекIуэ полк къигъакIуэри, зауэр ягъэувыIащ. Ауэ махуэ зыбжанэ дэкIауэ адыгэхэм заIэтщ, хьэрыпхэм ятеуэри, Iэщ гуартиблрэ мэл минищэрэ трахри кIуэжахэщ. ИужькIэ адыгэхэмрэ бедуинхэмрэ мамырыгъэ тхылъ зэдатхащ афIэкIа зэмызэуэну, Iэи щIадзыжащ. А зэгурыIуэныгъэм щIы и лъэныкъуэкIэ адыгэхэм фIыгъуэ къахудэкIуащ.
1888 гъэм друзхэри Мансурэ къуажэм деж къащыпэщIэуващ адыгэхэм. Къуажэдэс адыгэ гуэрым друзхэр къытеуэри, и бзылъхугъэр гъэру яхьащ. Къэралым къаугъэр къигъэувыIэн папщIэ, лIыкIуэхэр къигъэкIуащ. Абыи емыплъу адыгэхэм Гъейн-Хьур (Мансурэм пэгъунэгъу къуажэщ) щыпсэу друзхэр фIагъэжащ. Зауэм зиубгъуащ. Друзхэм Фархьан-ал-Шагъланыр я пашэу Мансурэ къуажэм къытоуэри ягъэс. А зэхэуэм друз нэрыбгищэ, адыгэ тIощIищрэ щырэ хокIуадэ. Куэд дэмыкIыу адыгэхэм ялъ ящIэж: 1889 гъэм ахэр IэщэкIэ узэдауэ Мэдждэл-Шамс, друзхэм я нэхъ къалэшхуэм, Ансыкъуэ Ахьмэд-бей я пашэу тоуэри, друзхэр ирагъэкIуэт, ахэр щIопхъуэри къуршым йохьэж, мыдрейхэм щIэпхъуэжахэм я унэхэр къахъунщIэри ягъэсыж. А зэпэщIэтыныгъэм адыгэхэм текIуэныгъэр лъапIэу къащыIэрыхьащ: нэрыбгищэ хэкIуэдащ, Ансыкъуэ Ахьмэди яхэту.
Мы хьэргъэшыргъэм Тырку къэралыр къегъэуIэбжьри, лIыкIуэ гуп къегъакIуэ: Мамдухь-Нури, Хъусроф, Абдул-Рэхьман пащэхэр я нэхъыщхьэу. Абыхэм мамырыгъэр лъэ быдэкIэ ягъэув.
Адыгэхэр – Тыркум
Джэбал Барэкат щыIэхэр цIыху 5000-м нос; Смирнэ, Бандырмэ щыIэхэр 5000 мэхъу.
Адыгэхэр – Алыджым (Грецием)
Салоники областым – Лурс, Серс, Драмэ, Деде-Агач щыпсэухэм я бжыгъэр 5000 мэхъу.
1928 гъэм псалъэмакъ щыIащ Алыджым ис адыгэхэр Сирием хыхьэ Джолан щIыналъэм ягъэIэпхъуэн хуэдэу, ауэ зыри къикIакъым.
Адыгэхэр – Иорданым
Джэрэш, Нэхьур, Хьэмамэт, Уадисир, Сыуелыхь, Заркъэ, Русейфэ жылагъуэхэм тегуэшауэ Иорданием щыIэхэм я бжыгъэр 9000-м ноблагъэ.
Адыгэхэр – Палестинэм
Палестинэм щыIэ адыгэхэм я нэхъыбэр Тивериад гуэлым и Iэшэлъашэм щопсэу: Кфар-Камэ дэсхэр нэрыбгэ 400 мэхъу; Рихьание дэсхэр – 200.

Франджы мандатым и жьауэ щIэт къэралыгъуэхэу
КъуэкIыпIэм щыпсэу адыгэхэр
«Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтым» дзэ къызэригъэпэщри, къалэхэр къиубыду большевикхэм зыкъомрэ япэщIэтащ. Къэралыгъуэ зэгуэтхэм, союзникхэм, «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтыр» къэралыгъуэу къалъытат, абыхэм я нэхъыщхьэ генерал Томпсон къадэIэпыкъуну псалъи къратат. Ауэ апхуэдэ псалъэ тахэми емыплъу икIи емыдаIуэу, адыгэхэм я мыгъуагъэри хэтыжу, «Урысейм и Ипщэ Зэкъуэтым» и унафэщI, большевикхэм япэщIэт генерал Деникин «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтым» и дзэмкIэ Кавказ щIыналъэр еубыд. «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтым» къыхуэнэжыр зыт – IэщэкIэ Деникиным пэщIэувэу, бэнэныгъэ дригъэкIуэкIынырт. Адыгэ дивизэу Деникиным и дзэм хэтыр къыхокIыжри, езы дыдэм пэщIоувэж, «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэт» фронтым къыхохьэж. «Кавказ Ищхъэрэ Зэкъуэтым» Азербайджан республикэм и зэуакIуэу зыкъэзыIэтахэр къагухьэу зыкъыщIагъэкъуэну къыхуреджэ.
Деникиныр, зыщыхьа большевикхэм я дзэр зэтреукIэри, ятокIуэ. Ауэ абыхэм я дзэ зэхэкъутахэм къелахэм щыщ урыс, тырку офицерхэм я унафэм щIэту партизан зауэр ирагъажьэри, Дербент, Петровск къалэхэр къащтэ, Деникиным Каспий хыр къимыгъэсэбэпыфын хуэдэу пэIэщIэ хуащI. Деникиным и зауэлI нэхъыфI дыдэхэр егъакIуэ а къалэхэр зыIэригъэхьэжын щхьэкIэ, ауэ къехъулIэркъым. Апхуэдэ щIыкIэурэ Деникиным и дзэр кърагъэкIуэтри, езыми Кавказым ИпщэкIэ зыщимыгъэбыдэмэ мыхъуну къыхуоув, большевикхэм къызэрыхагъэзыхьым къыхэкIыу.
Деникиныр ирагъэкIуэтри, большевикхэм Кавказыр щIэрыщIэу яубыдыж. Адыгэ, шэшэн, дагъыстэн лъэпкъхэри дэкъузэныгъэм ирагъэувэж.
ЕТIУАНЭ IЫХЬЭ
Адыгэхэр КъуэкIыпIэ Гъунэгъум зэрыщикъухьар: Тыркум; Алыдж Хэкум (Грецием); Палестинэм;
Франджы мандатым щIэт къэралыгъуэхэм
НобэкIэ адыгэхэм я бжыгъэр зэхуэмыдизу щыIэщ Тыркум, Алыджым (Грецием), КъуэкIыпIэ Иорданым, Палестинэм, франджы мандатым щIэт къэралыгъуэхэу КъуэкIыпIэм щыIэхэм: Сирием, Алауит Хэкум.
Сирием щыпсэу адыгэхэр нэхъ цIэрыIуэхэщ, абыхэм я бжыгъэр мин 25 – 30-м нос.
Адыгэхэмрэ Мысырымрэ
Мыбдежым къыхэгъэщыпхъэщ адыгэхэр хьэрып пащтыхьхэм мамлюк куэдкIэ зэрахуэупсар, нэхъыбэу Аббасидхэмрэ Аюбидхэмрэ.
1516 гъэм пащтыхь унэм зыкъыщызыIэтахэм я пашэ Бэркъукъу (е Бэрэкъуэ) нобэкIэ Мысырыр, Сириер, Хьиджазыр (Саудей Хьэрыпыр) къызэщIэзыубыдэ щIыналъэм тепщэр щиубыдащ. (Мыр щыуагъэщ: Бурдж мамлюкхэм Мысырым тепщэныгъэр щыщаIыгъар Мунджин псалъалъэм зэрыжиIэмкIэ, 1383 – 1517 гъэхэм; совет энциклопедием ипкъ иткIэ – 1390 – 1517 гъэхэращ – Б.Н.).
 А лъэхъэнэм къриубыдэу  адыгэ пащтыхь 23-рэ зэблэкIащ. Абыхэм яужькIэ тырку сулътIан Селим Япэрейм и тепщэныгъэм Сириеми Мысырми щызригъэукъуэдиящ. Адыгэ пащтыхьхэм я деж тепщэныгъэр щIэину, адэм къыIэщIэкIмэ, къуэм къыIэрыхьэу щыщыттэкъым, сулътIаныр щIыхь зиIэ цIыху цIэрыIуэхэмрэ пщыхэмрэ я хасэм щыхахыу арат.
Наполеон Мысырым къыщихьа лъэхъэнэм адыгэпщхэм я щIэблэм иджыри зэфIэкIрэ лъэщыгъэрэ ябгъэдэлът, Хэкум къулыкъу лъагэхэр щаIыгът. Iуэхухэр зыублэри зэфIэзыххэри ахэрат. Наполеон абы гу лъитэри, адыгэхэр зыдигъэIэпыкъун папщIэ, абыхэм ящыщу нэхъ цIэрыIуэхэм благъэ, нэIуасэ захуищIыну щIидзат, нэхъ нэ лейкIи еплъу щытащ.
 Адыгэхэр 1914 – 1918 гъэхэм екIуэкIа Япэрей дунейпсо зауэм
 1914 – 1918 гъэхэм екIуэкIа Япэ дунейпсо зауэр щыщIидзам, кавказ лъэпкъ дэкъузахэм къалъытащ езыхэр хуит щыхъужыну зэманыр къэсауэ. А лъэхъэнэм екIуэкIа политикэм тепщIыхьмэ, инджылызхэмрэ франджыхэмрэ дэIэпыкъуэгъуу уащыгугъыныр щхьэгъэпцIэжт. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, ахэр зауэ Iуэху зэгурыIуэныгъэкIэ Урысейм къыгуэтт. Абы къыхэкIыу, кавказ лъэпкъхэм Тыркумрэ Нэмыцэмрэ (Германиемрэ) я дежкIэ загъэзат.
Пащтыхьым и зэманым Урысейм щытепщэу щытащ Конституцэ Демократ Парт. Пащтыхьым и тетыгъуэр къыщыкъутэм, а зи гугъу тщIа партым хэт лIыщхьэхэр зэхыхьэри, «Ипщэ КъуэкIыпIэ Закъуэ» и фIэщыгъэу хьукмэтыщIэ зэхашат. Абыхэм щхьэкIэ кIэщIу «кадет» жаIэрт. А зэхаша хьукмэтым кавказ лъэпкъхэри хиубыдэрт. АрщхьэкIэ адыгэхэм гу лъатащ абы кавказ лъэпкъхэм яфI къызэрыкIын Iуэху зэрызэрамыхуэр, адыгэхэмрэ къэзакъхэмрэ IэщэкIэ зэпэщIэтын Iуэхури къагъэувыIэну яужь зэримытыр. Абы и щхьэусыгъуэкIэ, 1918 гъэм и накъыгъэ мазэм кавказ лъэпкъхэм я лIыкIуэхэм хасэ зэхашэри, унафэ къащтащ и щхьэ хуитыж къэралыгъуэ, кавказ лъэпкъ псори къызэщIиубыдэу, яухуэну. Абы «Кавказ Ищхъэрэ ЗэкъуэткIэ» еджэрт.
Большевикхэм тепщэныгъэр яIэрыхьа нэужьи нэхъыфI хъуакъым кавказ лъэпкъхэм я гъащIэри я къэкIуэнри. Абыхэм я политикэм нэхъыщхьэу хэтыр щIыналъэ бжыгъэмрэ езыхэм я унафэмрэ зрагъэубгъунрат, Кавказри хиубыдэу. Кавказ лъэпкъхэм яхэс урыс жылагъуэхэр тэрч къэзакъхэм я гъусэу гуфIэгъуэкIэ большевикхэм япежьэрти, апхуэдэ щIыкIэкIэ кавказ лъэпкъхэм я къуажэхэр, я къалэхэр къазэурт.
Джолан
КъунейтIрэ къалэм: къэбэрдей, хьэтыкъуей, дагъыстэн, шэшэн унагъуэу 400 дэсщ, тхьэмадэр Сэлим-ефэнды Закариещ.
Мансурэ: бжьэдыгъу, абазэхэ унагъуэу 130-рэ дэсщ, тхьэмадэр Екъуб-ефэндырщ.
Гъейн-Зиуан: абазэхэ унагъуэу 150-рэ дэсщ, тхьэмадэр Екъуб Агъащ.
Мумсие: унагъуэ 50 дэсщ, тхьэмадэхэр – Бэчыр Агъа, Хьэж Сулеймэн Агъа.
Джууезэ: абазэхэ, къэбэрдей, тыркумэн унагъуэу 100 дэсщ, тхьэмадэхэр Хьэж Абдулэхь, Хьэж Бэчыр сымэщ.
Бэрекъэ: абазэхэ унагъуэу 150-рэ дэсщ, тхьэмадэр Абдулхьамид Агъащ.
Бир-Хьэджэм: къэбэрдей, абазэхэ унагъуэу 70 дэсщ, тхьэмадэхэр Хьэж Ахьмэд, Гъузер Ага.
Сураман (Сэлмэние) иужькIэ Аднание фIащыжат: бжьэдыгъу унагъуи 120-рэ дэсщ, тхьэмадэр Мустафа-ефэндырщ.
Хъышние: къэбэрдей, абазэхэ унагъуи 150-рэ дэсщ, тхьэмадэхэр Апышэ-бей, Мухьэмэд-Ага, Гъази Агъа сымэщ.
Фэхьам: абазэхэу унагъуэ       20 дэсщ, тхьэмадэр Рэмэдан Агъащ.
Фазарэ: осетин унагъуэу, къэбэрдейуэ 10 дэсщ, тхьэмадэхэр Ехья Агъа, Джэхьфар Агъа сымэщ.
Хьэмидие: къэбэрдей унагъуэ 30 дэсщ, тхьэмадэр Хъурей Хьэсэн Агъащ.
Гъейн-Сураман (зи гугъу ищIыр Мударей къуажэращ): къэбэрдей унагъуэу 30 дэсщ, тхьэмадэр Асхьэд Агъащ.
Рууейхьинэ: абазэхэ унагъуэ 25-рэ дэсщ, тхьэмадэр Сосмакъ Хьисэ Агъащ.
Самдание: шэшэн унагъуи 10 дэсщ, тхьэмадэр Хьэж Мухьэмэд Агъащ.
Фардж: осетин унагъуэ 14 дэсщ, тхьэмадэр – Юныс Агъащ.
Алауит щIыналъэм
Джубел: бжьэдыгъу унагъуэ 50.
Гъараб-ал-Мулк: унагъуэ 30.
Сукасс: унагъуэ 15, тхьэмадэхэр Умар Агъа, Сэхьид Ефэнды сымэщ.
Адыгэхэм зэрызаужьар, политикэ зэныкъуэкъухэр, нобэрей щытыкIэр
 Адыгэхэр Джоланым къызэритIысхьэрэ гугъуехьым хэмыкIыу къогъуэгурыкIуэ. 1878 гъэ лъандэрэ адыгэхэр зы лъэныкъуэу, мы щIыналъэм куэд щIауэ щыпсэу друз-хьэрыпхэр нэгъуэщI зы лъэныкъуэу зоныкъуэкъу. 1925 – 1926 гъэхэм друзхэм революцэ дощI жаIэу зыкъыщаIэтым, ди зэуакIуэу ахэр зэхэзыкъутахэм я нэхъыбэр адыгэт. Ахэр дэ пэжу, лIыгъэ яхэлъу, жыджэру къыдгуэуващ. Адыгэхэм я нэхъыбэр ди телъхьэти, ахэр IэщэкIэ зэщIэузэдэныр ди хэкIыпIэт. КъызэрыIэтахэр ягъэужьыхыжри, гъащIэри зытетам теувэжащ. 1926 гъэм щегъэжьауэ друзхэмрэ адыгэхэмрэ я зэхуаку зи гугъу пщIын хуэдэ къэхъукъащIэ къыдэхъуакъым.
А зэныкъуэкъур зэриухыу, Франджым псэемыблэжу зэрыхуэлэжьар ящымыгъупщэу, а хущытыкIэм пщIэ къыхуащIыну къэралыр къыхураджащ адыгэхэм. Абыхэм КъунейтIрэм парт къыщызэрагъэпэщ, езы къалэм, Дамаск, Хьомс, Хьэлэб щыщ лIыкIуэхэр хэту. 1926 гъэм фокIадэм и 30-м а партым франджы лIыкIуэу Сириер зи IэмыщIэ илъым мыпхуэдэ лъэIукIэ зыхуигъэзащ:
1. Адыгэ лIыкIуэхэм Къэрал Хасэм, ЛIыкIуэ Хасэм, Администрацэм зыхуагъазэ езыхэм я лIыкIуэ зыхагъэхьэну;
2. ЯIэщIэлъ Iэщэхэр къыхуагъэнэжыну;
3. ЗэпэщIэтыныгъэм хэкIуэдахэм къащIэна я унагъуэхэм, бынхэм, ныкъуэдыкъуэ хъуахэм зыкъыщIагъэкъуэну;
4. КъунейтIрэ къалэми къэралми къулыкъуу щыIэхэм ящыщ адыгэхэми ялъыгъэсын, езы КъунейтIрэ къалэм и супрефектурэр префектурэкIэ зэхъуэкIын.
5. КъунейтIрэм курыт еджапIэ дэщIыхьын, КъунейтIрэ, Хьомс, Хьэлэб щыщ адыгэ щIалэхэм щыщу нэрыбгипщIым хабзэ гъэувакIэ чысэ (стипендие) къратыну унафэ къэщтэн.
6. ЗэпэщIэуэ гуэр адыгэхэмрэ хьэрып лъакъуапцIэхэмрэ (бедуинхэмрэ) я зэхуаку къыдэхъуэмэ, щIыналъэм щызекIуэ хабзэхэр адыгэхэм къагъэсэбэпыфын хуэдэу, хуитыныгъэ яIэн.
Мыпхуэдэ лъэIухэр гъэхьэзырыным политикэ и лъэныкъуэкIэ адыгэхэм еплъыкIэ зэхуэмыдэ яIэ хъуащ: зы гупыр унафэ зыIэщIэлъхэм ятегъэщIауэ, адрейхэм Сирие националистхэм нэхъ зыдрагъэкIуу. Унафэр зыIэщIэлъхэм я телъхьэхэр консерватору ябжырт, ахэр хущIэкъурт адыгэхэм я хуитыныгъэ хэгъэщхьэхукIахэр къахъумэну.
1927 гъэм Сирием ис адыгэ псори унафэр зыIэщIэлъым къыдэщIынымкIэ зы хъуахэщ.
Адыгэ тхьэмадэхэр, зэрыхъукIэ, хэтщ лъэпкъым телъ гугъуехьхэр щхьэщахыну. Псом нэхъапэу:
1. Тырку гражданствэр трахыжыну;
2. И Хэку имысыж дэтхэнэ зы адыгэри Сирием къэIэпхъуэну хуитыныгъэ иIэну;
3. АдыгэбзэкIэ щеджэну еджапIэхэр къызэIуахыну;
4. Адыгэпсэр цIыхухэм яхэпщIэн папщIэ, адыгэбзэкIэ газет, журнал хуэдэхэр къыдагъэкIыныр;
Унафэ зыIэщIэлъхэр мы лъэIухэм щыщу тIумкIэ арэзы  хъуащ:
1. Франджыр хыхьэри, Тыркум иригъэдащ я гражданствэр къамыщтэну;
2. «Маржэ» газетыр къыдагъэкIыну.
«Маржэ» газетым и япэ къыдэкIыгъуэр 1927 гъэм жэпуэгъуэм и 7-м хуэзащ. Абы къалэну зыхуигъэувыжащ Сирие щыпсэу адыгэхэм я деж адыгагъэм, адыгэ хьэл-щэным къыщыщхьэщыжыну, адыгэ хьэлыр ихъумэну, адыгэхэр псэкIэ зэщхь ищIыну. ИпэжыпIэкIэ япэрей махуэм щыщIэдзауэ газетым и къыдэгъэкIын, зехьэн Iуэхухэр махэ хъууэрэ екIуэкIащ. ГугъапIэ лъагэу иIахэм лъэIэсакъым. Щхьэусыгъуэхэм язщ ар латин хьэрфкIэ ятхыну яужь зэрихьар. Адыгэхэм нэхъ акъылыфIэу яхэтахэр гупитI зэрыгъэхъури, зыри ящIэфакъым. Хьэрыпу къахэтхэм газетыр къыдамыгъэкIынымкIэ ялъэкI къагъэнакъым. АбыкIэ хьэрып националист прессэм и арэзыныгъэ къалъыхъуэрт. 1928 гъэм щегъэжьауэ хуэмхуэмурэ ужьыхыжурэ газетыр къыдэмыкIыжыххэ хъуащ.
«Адыгэ щIэныгъэлI зэкъуэтхэм», 1928 гъэм зэхыхьауэ щытахэм, лъабжьэ яхуэхъуар «Маржэ» газетым щылэжьахэращ.
1928 гъэм адыгэ зэхэтыкIэр нэхъ къыдгурыIуэ хъуащ. Ди акъылми гупсысэ пыухыкIахэр илъ хъуащ адыгэхэр хэт и телъхьэ хъунуми, дэнэкIэ загъэзэнуми къытхуэщIэн хуэдэу. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, а гъэм хэхыныгъэр екIуэкIырти, КъунейтIрэм нэрыбгитI щызэпеуэрт: зыр эмир Фагурщ, ар хьэрыпхэм я лъэныкъуэкIэ текIуащ. Адрейр – Издин Сулеймэн и къуэщ, ар адыгэхэм къагъэлъэгъуащ. Езыхэр абы Дыгъужь ИздинкIэ еджэрт. ЦIыхухэм нэхъ зызыщIагъэкъуар Издинрат, абы и ужь иувахэт. Абы адыгэ псоми я пхъэидзэр къихьри текIуат. И хэхыныгъэ зэпеуэри губзыгъагъэ хэлъу гъэпсат. Унафэр зыIэщIэлъхэри абы и щIэгъэкъуэнт. Езы Издини адыгэхэм яфI зыхэлъым фIэкIа злэжьынукъым щыжиIэм, псоми Iэ хуаIэтащ. Ауэ ар парламентым зэрынэсу, и еплъыкIэхэр хьэрып националистхэм яйм техуэ хъури зихъуэжащ. Апхуэдэ зекIуэкIэр хьэрыпхэми абыхэм къадэщI адыгэхэми ягу ирихьащ. Ауэ езы адыгэхэм яку зэгуэчыныгъэшхуэ къыдигъэхъуащ, иужькIэ къэкIуа илъэсхэм ныбжь ятридзэу.
ЗэгъэуIуакIуэ Хасэм (Учредительное Собрание) и лэжьыгъэр зэрыувыIам къыхэкIыу, мы лIыкIуэм езым и акъылэгъухэр къигъэдэIуэфащ и Iуэху еплъыкIэр пхигъэкIынымкIэ. ЩIыналъэм хьэлэбэлыкъышхуэ къыщигъэхъеящ а лIым. 1928 гъэм, «Адыгэ щIэныгъэлI зэкъуэтхэм», сыт хуэдизу хущIэмыкъуами, щытхъу зыхуэфащэ я жэрдэмхэр пхагъэкIыфакъым.
1930 гъэм адыгэхэм я зэхуаку зэфIыныгъэ гуэрхэр къыдэхъуэж хъуащ 1931 гъэм екIуэкIыну хэхыныгъэм папщIэ. Абы и фIыгъэкIэ зи Iэ зыIэтынухэм я бжыгъэми хэхъуащ, адыгэ щIалэщIэ Сэмгугъу Iэмин лIыкIуэу хахащ. Мы лIыкIуэм ипэкIи иужькIи цIыхубэм я гугъапIэр игъэщIэхъуакъым. Абы и фIыгъэкIэ «Адыгэ щIэныгъэлI зэкъуэтхэр» зэхэша хъуащ, адыгэ еджапIэхэри къызэIуахащ, гъэлъэгъуэныгъэ куэди утыкум нэсащ.
1933 гъэм Сирием и Комиссар Нэхъыщхьэм, адыгэхэм я нэхъыбэр и телъхьэу, Тетыгъуэм зыхуегъазэ мыпхуэдэ лъэIухэмкIэ:
1. Сирием щыIэ адыгэхэм я лIыкIуэ парламентым хэтыну;
2. Адыгэхэр зэрыс щIыналъэхэм адыгэбзэ зыщIэ къулыкъущIэхэр унафэщIу щагъэувыну;
3. Къэралым и къулыкъущIакIуэу щытахэм е дзэм хэтахэм, адрей лъэпкъхэм щыщхэми хуэдэу, я хьэкъыр къаIэрыхьэжыну;
4. Адыгэ къуажэхэм къэралым епхауэ дэт пэщIэдзэ еджапIэхэм адыгэбзэ щрагъэджыну хуитыныгъэ яIэну;
5. Адыгэ щIалэхэу Сириеми Европэми щеджэхэм къэралым стипендие хухахыну;
6. АдыгэбзэкIэ прессэ яIэну хуитыныгъэ иратыну;
7. Адыгэ еджапIэхэр зезыхьэхэри абыхэм якIэлъыплъхэри езы адыгэхэм я гуп щхьэхуэхэм къыхахыжыну хуит ящIыну;
8. Зэхуэс-зэхыхьэхэр, Хасэхэр къызэрагъэпэщу я лъэпкъ мащIэм и фейдэ зыхэлъ пхагъэкIынымкIэ хуитыныгъэ къратыну;
9. Муслъымэн псапащIэ мылъкум адыгэхэм я Iыхьи хэлъыну;
10. Адыгэхэм лIэщIыгъуэкIэрэ къадекIуэкI хабзэхэм тету къадэпсэу лъэпкъхэм зэгурыIуэныгъэ иращIылIэну хуитыныгъэ яIэну. Къэшэн-дэкIуэн дауэдапщэхэри езы адыгэ дин лэжьакIуэхэм зэфIагъэкIыну хуит ящIыну.
Мы лъэIухэм кърикIуэу, унафэр зыIэщIэлъым адыгэхэр хуит ищIащ адыгэбзэкIэ щрагъаджэу пэщIэдзэ еджапIэ къызэIуахыну. ЕгъэджакIуэхэр Сирием ЩIэныгъэмкIэ и министерствэм къигъэкIуащ, я улахуэр къиутIыпщащ. Абы къинэмыщIауи, адыгэхэр дэнэкIи хуит щыхъуащ гупжьейхэр къызэрагъэпэщурэ ящыщхэм ядэIэпыкъуну. А гупжьейхэм ящыщу нобэ нэхъ жыджэру лажьэхэр Дамаскрэ КъунейтIрэрэ дэтхэращ. Сэмгугъу Iэмин, парт ныкъуэкъуэгъухэм щхьэкIэ къэмынэу, езы КъунейтIрэ и Iэтащхьэ хъури, къалэр 1932 – 1935 гъэхэм мамыру щытащ. Езы лIыкIуэ ныбжьыщIэр парламентым и лэжьыгъэр щызэпыум, абы хэкIыжри и къалэ, и лъэпкъ и фейдэ зэрихуэу псэуащ.
1935 гъэм адыгэ еджапIэм къихьа саугъэтыр апхуэдизкIэ телъыджэти, абы къигъэлъэгъуащ лъэпкъым и жыджэрагъыр, адыгэхэри нэхъ къэгушхуащ. Мы щытыкIэм зиукъуэдиипхъэщ икIи дыщогугъ мы лIыкIуэ ныбжьыщIэм къыкъуэувэну тIэкIу зизылъэфыхьхэу:
Издин хьэжы Сулеймэн – лIыкIуэу щытащ;
Сэлим Закарие – къалэ Iэтащхьэу лэжьащ;
Гъасым Мэхьмуд – тхьэмадэ;
Бэдраддин Аль-Муфти – тхьэмадэ;
Ансыкъуэ Гъариф – супрефекту щытащ;
Дин лэжьакIуэхэри цIыхубэм я нэхъыбэри тепщэм и телъхьэщ икIи хьэзырщ хэти пэщIэувэну.
Япэрей гуэдзэн
Адыгэ бзылъхугъэр пщылIым хуэдэщ пхужыIэнукъым. Ар щIыхь зиIэ щхьэгъусэщ. Жылагъуэм пщIэрэ щхьэрэ иIэу хэтщ. Абы къыхэкIыу «ЩэнхабзэмкIэ Адыгэ Зэгухьэныгъэм» хабзэ къищтащ: «Бзылъхугъэр лъэпкъым и щIэлъэныкъуэу щытщ, арыншамэ ЩэнхабзэмкIэ Адыгэ Зэгухьэныгъэр нэфу, лъахъшэу къэнэнущ. Аращи, бзылъхугъэхэр ди зэгухьэныгъэм хэтыпхъэщ, дэтхэнэ зы цIыхухъуми хуэдэу».
Унэм лIыр щIэмысми, хьэщIэ къекIуэлIамэ, щхьэгъусэм кърегъэблагъэ, хьэщIэм хуащI хабзэмкIи къыпокIуэкI.
КъашагъащIэ нысэ цIыкIур унэм ису хъуам ягъафIэ, унагъуэм илъ хабзэм, унэкIуэцI Iуэхухэр зэрызэрахьэм и гуащэм хуэм-хуэмурэ щыгъуазэ ещI. АдыгэлIым бзылъхугъэм пщIэ хуищIыныр и лъым хэтщ. Адыгэ шум сыт хуэдизыпщIэрэ щхьэрэ имыIэми, гъуэгу тету бзылъхугъэ къыхуэзамэ, шым къопсыхри мэув, бзылъхугъэр блэкIа нэужь и гъуэгум пещэ.
АдыгэлIыр жэщу бзылъхугъэ хуэзамэ, и къалэнщ ар унэм нигъэсыжыну. Бзылъхугъэ зыхэт зэхуэсым абы псалъэ фIей къыщыжьэдэкIмэ, ар емыкIу дыдэу къабж, а зэхэсми къыхаху.
Хъыджэбзыр сыт хуэдэ жылагъуэ зэхыхьэми макIуэ, хьэщIэхэр кърегъэблагъэ. ГуфIэгъуэ-гукъеуэ зэхыхьэхэми жыджэру хэтщ. Ауэ унэ ихьа бзылъхугъэхэм хъыджэбздэсхэм яIэ хуитыныгъэм хуэдиз яIэкъым. Сыт хуэдэ зэхыхьэми бзылъхугъэ дэкIуами дэсми увыпIэ щхьэхуэ щаIэщ: нысашэ, нысэишэ, щауэ шэж хуэдэхэм.
АдыгэлIым и гъащIэр жылагъуэ зэхыхьэхэмкIэ къэухъуреихьауэ щыту пхужыIэнущ. Абыхэм я нэхъыщхьэр лъэпкъыр щIыхькIэ къэзыIэт унагъуэращ. Адыгэ усакIуэжьхэр лъапIэу, лъагэу щIыщытар абыхэм унагъуэр зэтеIыгъэн Iуэхугъуэм гулъытэшхуэ хуащIу зэрыщытаращ.
2. ЗэхэтыкIэмрэ фащэмрэ
 Адыгэ шуудзэ гупыр сыт щыгъуи майор Колле и унафэм щIэтащ, дэIэпыкъуэгъуу зы франджы лейтенант яIэщ. Эскадронийм хэтхэм ящыщу дэтхэнэ зыми зы франджы унафэщI бгъэдэтщ. Абы и унафэм зы лейтенант е капитан нэхъыжьу дэщIыгъущ. ЩIыналъэм щыщ офицерхэми шуудзэлI къызэрыгуэкIхэми зытесын шы, шыуан, шхуэ, шым ирагъэшхын Iус хуэдэ ерыскъыпхъэ, щыгъынхэри къызыщIэкIын улахуэ кърат. Я Iэщэр франджы Iэщэщ, абырэ шэхэмрэ Iэтащхьэм кърагъэщэху. Абыхэм я зыхуэпэкIэм и гъэпсыкIэр Iуэхур тыншу зэфIэзыгъэкIхэм ящыщщ: махъшэ чырэм хуэдэу зэкIэрыщIэжауэ зэрызелъафэу гъуэгу темыту, дэтхэнэ зауэлIми езым зехъумэжыф.
Дзэм хэтым и фащэ Iуэхур 1931 гъэм мазаем дубзыхуащ мыпхуэдэ щIыкIэу:
1. ЗекIуэ фащэр щIымахуэм шухьэм, гъэмахуэм – щэкIым къыхэщIыкIащ. Офицер дыкIэу да джанэу плIы, зы гъуэншэдж кIэщI, фэм къыхэщIыкIа вакъитI, бгырыпх, дыжьыныфэ дамэтелъхэр. Адыгэ шуудзэ гупым я дамыгъэр – кхъухь уфафэм тет лагъым хъурей цIыкIущ.
2. ЩIымахуэ фащэ зыкъизыхыр (параднэ) адыгэ фащэм къыщхьэщыкIыркъым: къэптал фIыцIэ, и пщампIэр лъагэу, абы и щIыIу цей фIыцIэ телъщ,  адыгэ пыIэ, вакъэ – псори фIыцIэу. Дамэхэм щхьэрыхъуэн (бащлъыкъ) къеубгъуэхащ, бгырыпх псыгъуэ фIыцIэ ящIэлъщ, цейм и бгъэ лъэныкъуитIымкIэ шэ гъэтIылъыпIэхэр, хьэзырылъэхэр ирокIуэ (нобэкIэ нэпцIщ). Бгырыпх псыгъуэм къамэ кIэрыщIащ.
3. Гъэмахуэ фащэ зыкъизыхыр зи гугъу тщIа щIымахуэм ейм ещхьщ, ауэ къэптал фIыцIэр хужьщ, и пщампIэри лъагэу жьэгъум щIэуэу Iэтащ, пкъымрэ Iэщхьэхэмрэ къехузэкIащ, цейр дэщIыгъукъым.
4. Шыр зэрагъэщIэращIэр франджы шуудзэ псынщIэм ещхьщ. Языныкъуэ франджы офицерхэм яшхэр адыгэшым хуэдэу дыжьын тхьэмпэ цIыкIухэмкIэрэ дахэу зэIуща Iуданэ щхъуэкIэплъыкIэхэмкIэ щагъэщIэращIэ къохъу. Iэщэр 1916 гъэм ящIа франджы мушкетонырщ. Взвод къэс бжьамиитI иIэщ. Дэтхэнэ зы зауэлIми шэ щитI къылъос, ахэр къэлътмакъым илъу зэрехьэ.


[id227472840|Диана], хэт апхуэдииизуу уигум щ1ыхьар
[id162592354|Регина], ахаха))не угадала я
фыжье
1едыдду(((
си ф1эщ хъукъым хъужыну)
[club35819424|Adiga], ар сэ си пщэм телъынукъым)))))
[club35819424|Adiga], сэ нт1э сопливэ уэрэд седа1уэкъым))
[id117078557|Умар], мис т1э,абы узэрык1уэным уехь ,уогупсыпс)))))
[club35819424|Adiga], сыт щхьа)
[id65450163|Ислам], ц1ыху гуэр стхьэларэт жуегъа1э мы уэрэдым))))))))))))
[club35819424|Adiga Chat], романтичнЭ))))
[id148113024|Беслан], уэ укъэшэныгу гуэру укъысщохъу...
[club35819424|Adiga Chat], дауэ дауэ жып1а??)))
[club35819424|Adiga Chat], 😆 хьэуииии
Залина,къэпщэхунщ лъэпсейми ,уримынэщхъей))))
[club35819424|Adiga], оо даа😩🙈😭
нобэ спортзалым сыщы1экъым... зызогъэпсэху)) пщэдей Аллыхьым жи1эмэ банкэхэр качать сщ1ыну...
[club35819424|Adiga], зыри зезхуэкъым сэрами сщ1эрэ😌😌😌😏😏😏
[club35819424|Adiga], аращ мама щ1эгузавэр)))
Ауэ хьауэ.ямыдэ сэ си 1охуыр)))къэзгъэзэжын сэ ;)
[club35819424|Adiga], къэпщ1ащ.сыхагъэтынущ хьагъуэл1ыгъуэм.
Си анэм идэтакъым сык1уэну.Ауэ папа идащ)))Ехуу!
зыгуэрым имы1уэху т1эк1у зэрехуэр😏
[id148113024|Беслан], ущхьэх къыщ1эк1ынщ ущ1эк1ыну)))))))
[id117078557|Умар], зыбогъэщ1агъуэ  гъуджэм ук1эрыти сыти)))))))
[id226579815|Марьям], псори тэмэм хъужынущ,умынэщхъей))))
[id65450163|Ислам], къэсщ1эн пап1щ1э)))))))
[id227472840|Диана], мыргуэрыри романтикэщ))))))))
[club35819424|Adiga Chat], ари жып1энт уэ))))
[id240426578|Лайла], ущахьынщи мэхъу))))))
[id187626179|Залина], нт1ээ)))
[club35819424|Adiga], парпшютк1э сыкъедъэнтэм уей с кайфом)))
[id240426578|Лайла], къэзыгъэзэжыр Аллыхьым ещтэ жа1эт пасэрейхэм))))
мыр сыту 1е)))))))
[club35819424|Adiga], сэ аф1эк1а зыри жыс1энукъым
[club35819424|Adiga Chat], ааа,уей пц1ым,ауэдэ сигу имыль иджырей зэманк1э))
[id65450163|Ислам], мыри ардыдэщ зыгуэр с1эщ1эук1арэт жуегъа1э)))))))))
[club35819424|Adiga Chat], мис ар гьущ1щ))
[club35819424|Adiga], зыри аракъым т1э😌😌😌
[id227472840|Диана], лъагъуныгъэм уехь уэ сэ слъагъур
[club35819424|Adiga Chat], дааааааа😊
[id148113024|Беслан], нт1э сщ1экъым)
[id148113024|Беслан], къэпшэну ухуейуэ укъысщохъу зо,уэрэд узэда1уэмк1э)
[id65450163|Ислам], агаа!узгъэук1ыта?)))))
[id117078557|Умар], по девушке своей скучаешь...)
[club35819424|Adiga Chat], си щхьэм зы дакъикъэк1э йк1къым 😆 сопщ1эхь абым
мыри дэгъуэ гуэр
[id65450163|Ислам], сыщыуамэ иджыри зы уэрэд къиплъхьэн хуейщ т1э иджы))))
[id148113024|Беслан], еуэт т1э иджыри зы уэрэд къидзи дегъэплъыт))
[club35819424|Adiga Chat], очень поверхностно😄нэхьыбэк1э сыфщыгугьт


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 18.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


[id87800331|Аслан], арами хъунущ,къеблагъэ!:)
[id218147590|Милана], нэк1ут1э :D
[id188245464|Фатима], тхъэжу-псэууэ крэсиву къэнэжа))
[club35819424|Adiga], уи еблагъэр куэд ухъу,ауэ сыхэткъым сэ иджыри))бжызоры згъуэткъым..хъун модэ ит1анэ къэзгъуэтын
[club35819424|Adiga], дэнэ мыбы "подписаться" здытетыр?)
Нуууу
[id87800331|Аслан], группэ адрейхэм узэрыхыхьэм ещхьыкъабзэу укъыхыхьэн хуейуэ аращ мыбдежыми
Дахэ
[id188245464|Фатима], пока что тайна,а почему спрашиваешь?)
[id187626179|Залина], глаза красивые )
Хъыджэбз дахэ защ1э 😊
[id188245464|Фатима], адыгэбзэк1э нэхъыф1т жа1э..'крэсивэя' жы1э))
[id188245464|Фатима], тэмэм
!ущыцэ😊😊😊
я жду:D
[id188245464|Фатима], къэтх уиидеяр:P
[id87800331|Аслан], еплъыт т1э иджыри зэ нэхъыф1у)
[id87800331|Аслан], красивэм ф1эк1 зыми зыри тщ1экъым по ходу )
[id187626179|Залина], )гуры1уэгъуэщ..ар нэгъуэщ1 телефонт,мыбы зыри хэсщ1ык1къым)хъунщ. упсэу
[club35819424|Adiga], сайтым и эмблемэр сэмэгумк1э сысейм къызэрытридзэр)))))
[club35819424|Adiga], мы фи гупым зыхэстхэфкъым)
[id188245464|Фатима], упсэу, ди гуапэ ди гупым узэрыхэтыр))ауэ уиидейэрик1  ит1анэ къыджеп1энщ:D:P
[id188245464|Фатима], подпишись)я тебе админку дам поможешь нам?))
Фатима +
Давайте ☺
[id188245464|Фатима], ага)
[id65450163|Ислам], опсоу)))))
Дэхэцlыкl)
[club35819424|Adiga Chat], я заметила,что ребята любят играть,надо какой-то джэгу сделать,по вечерам)надо подумать,в какую игру можно поиграть)это повысит активность)
нэмысыф1э))
[club35819424|Adiga], пф1э гъэщ1эгъуэн хъун,ауэ згъуэткъым)уэ ебгъэблагъэф1э хуебгъэдзыу?
[id188245464|Фатима], взаимно))
[id188245464|Фатима], еей, еуэт зыкъытхумыгъэгусэт))


👑салам алейкум всем
Машинэр узэрынэсыжу тхьэщ1
Уалейкум👌
[id238777494|Заира], ты везде


[id247183707|Хаджимурат], сэ джэду фэстынщ )фыхуеми фыхумеми )))
[club35819424|Adiga], джэду тф1эф1 мыгъуэкъым(
Упсоуарэт))
[club35819424|Adiga], хьэр ц1ык1у щытам сыт хъунт😂 сэ сы нэхъ ц1ык1у абы нэхъ

Догъаже😂
[id247183707|Хаджимурат], еуей ,уей мыхъуа ар )
[id247183707|Хаджимурат], уей пэждыдэу фощ1эм)а жыхуэп1эм упэщ1эувэ мыхъуну =)
[id247183707|Хаджимурат], фи хьэ ц1ык1ум сыт евгъащ1эр?)


Сыт фщ1эр,ц1ык1ухэ?=)
[id153788926|Марьяна], сэри зыхэзгуэжыну къыщ1эк1ынщ((парам сы1урихт нобэ чуть имы1амэ,дыгъуасэ сызэрымыжеям щхьэ...((
еджап1эм сыкъик1ыжаащ)))
уей долажьэм,л1эр 1уаху
[id153788926|Марьяна], уаай иджыри къыздэсым пщ1эжыура?😂 я же о вашем сне заботилась,в конце концов😏
[id153788926|Марьяна], сыт щхьэ 1е😄
[id223349385|Лилия], я пас) сэ нобэ сыжеинущ😃
[id223349385|Лилия], дызыбгъырыфхуа дыгъуасэ)))
[id153788926|Марьяна], Сюта ноби диук1ынщ,Аллыхьым жи1эм))))))Пэжкъэ Ася?😏
[id223349385|Лилия], женэд😜
[id223349385|Лилия], Сюта диук1ащ,дыжеинуй дыхуеижтэкъым))
[id153788926|Марьяна], нт1э!)
[id223349385|Лилия], Сюта изакъуэ ирес😃👏


фи сурэт сигу ирихьахэр къызодыгъу)) 16.02.14 ( в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)
дахэ ц1ык1у😊👍
[id166573922|Салима], упсо😉
[id65450163|Ислам], си гуапэщ))


[id205819089|Залина],сыт уигугъэ апхуэдизыу гушхуауэ сыщ1ыщыср)))
[id205819089|Залина], уэри сэ схуэдэу зы жеипэ ц1ык1у пщ1аура?))
[club35819424|Adiga Chat], си жеин къак1уэкъым((
[id205819089|Залина], великие фразы:"уэи апхуэдизрэ ужейуэ, уэ зыми уимышэну"-мамы)))
[id87800331|Аслан], хьэуэ, уэ сыт ущ1эмыжер?))
[id205819089|Залина], и1э и1э гъуэлъи жей куэд жомы1эу))))
[id87800331|Аслан], сэ сщ1эрэт т1э)))
[id87800331|Аслан], хьэуэ, си жеин къэмык1уэхэура вообще))
[id87800331|Аслан], ааа,нт1э жып1ат...пщэдджыжь дауэ укъэтэджыну иджы?))
[id205819089|Залина], а жыхуэс1ара..лэжьап1э нэужьым зы жеипэжьыф1 зэпызыудауэ сыщысщ иджы))
[id87800331|Аслан], не знаю, но все утро мама будет кричать, пока не встану: к1уыыыцээ,къэтэээдж. 😆
[id205819089|Залина], )))))ц1ап1у бдза уи шыпхъур))
[id205819089|Залина], уеджэрэ?жьыуэ утэджын хуей1э?)
[id205819089|Залина],)))щ1эх щ1эхыурэ зэхэпхырэ апхуэдэхэр?еуэт иджыри зыгуэр къэщ1эжыт))
Дыгъужьыжь)))
[id87800331|Аслан], ахах, арамэ хъунущ)))
[id87800331|Аслан], или: апхуэдизрэ ухэлъым укърагъэк1ыжынщ тхьэ)))


[id235761052|Простой], ингуши платили дань адыгам..
[id147739826|Альберт], так это еще хуже..
Атажукина есть же улица?не в честь Кургоко?
[id179077872|Артур], ты о чем
[id179077872|Артур], в смысле БАЛКАРЦЫ!!!артур, я ,на форумах, часто на твою бредятину натыкаюсь!
[id147739826|Альберт], я в курсе..а балкарцы?))
[id147739826|Альберт], кто тебе дань платил! ингуши?


Фи хьэ ц1ык1ухэм хэт яц1эр? =)
[id233946821|Typical],ну деплъынщ 😏
[id188245464|Фатима], гуры1уэгъуэщ)
Ф1ыц1э ))
Си1экъым))))
[id233946821|Typical], гъуэгу уасэм ихьыжынущ ар😜
[id173614764|Дина], си хьэм сэ ф1эсщакъым )ар уэрамыхьэти,сэ къэсщтащ))
[id65450163|Ислам], адыдыд ягугъу умыщ1))
[id233946821|Typical], хьэээу вообще зыми сепщ1ыхьакъым☺😜
Арчи😊
[id233946821|Typical], хьэм щыц1ык1ум деж мастэ хегъэ1ун хуещ
[id65450163|Ислам], хьэ димы1эу вообще представлять схуэщ1ыхэкъым)сэ т1у си1ати зы отравить ящ1ащ:( иджыри къэсхьынут,ауэ дыдейхэм ядэкъым))
[id233946821|Typical], зиуасэр пщ1эрэ?
[id233946821|Typical], мастэ хебгъэ1уат?
[id188245464|Фатима], сэ ар абсолютну сигу ирихькъым ))
Дапхуэдиз хьэ димы1ами псори Тузикщ)
[id188245464|Фатима], сыт щ1эмыхъунур))
Боцмэн, Рифф, Лерри 😀
[id65450163|Ислам], сыт хуэдэ?)
Пушок.
[id65450163|Ислам], уааааа,ар мыхъуну ))
[id188245464|Фатима], а так джэдуи сиф1эф1щ
[id188245464|Фатима], сыт щхьа
Зыхьэ си1ауэ щытащ. Абы Урсус ф1эсщат. Ди гъунэгъухэм яук1ащ 😢
Абы нэмыщ1 диадэм и сабиигъуэм хьэ и1ам Мырсыт иц1эт 😃
Тузик!!!лучший!!!
[id233946821|Typical], 🍰пшхыну?
[id188245464|Фатима], апхуэду сщ1амэ сэ занщ1эу сыкъыдадзынут😄
Ди хьэм а жыхуэп1эр и1эххэ1ым.. Унагъуэм ягу къызэрихьэмк1э йоджэ
ди хьэхэр зэдгъэзэуэн?
Джека )
[id65450163|Ислам], джэду ф1ыуэ сымылъагъу аракъым)зы джэду сф1эгуэныхь хъури унэм къэсхьащ,арати ар лъхуащ,къилъхуари хъыджэбзщ ) дыдейхэр нобэми ныжэбэми мэк1ийхэр)1уохуращи аргуэру мылъхуэну сиф1эщ хъукъым)сыдагъэт1ысык1ыну къыщ1эк1ынщ )
[id188245464|Фатима], уэ уихьэмрэ сэсеймрэ мыбы адыгэ ц1э зи1эр...си хьэм адыгэ ц1э ф1эзмыщу...нэгъуэщ1 ф1эзмыщыфын...
[id188245464|Фатима], сыт мыбы дэбгъуэр😍
[id233946821|Typical], нт1эээ☺☺☺
[id233946821|Typical], пикинес уэ жыхуэп1эр😄
[id233946821|Typical], умыгъ😔🌹
[id188245464|Фатима], сэ зы хьэ породэ закъуэ сиф1эф1ыр ауэ ар ди хуабэр хуэшэчыну сиф1эщ хъуркъым))


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 26.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


Ассалам алейкум !
[id88393233|Азрет], за тобой уже выехало ФСБ
[id147739826|Альберт], езыхэр зэрыук1ыжынущ брат ахэр... Зыри хэмы1эбэхыуи
[id147739826|Альберт], я с вами...)


Кабардинские тавро )

281. Бжамбей
282. Бжамбей
283. Бжамбей
284. Бжамбей, подтаврок
285. Бжассо, БжьашIо
286. Бжахо, Бжьахъуэ
287. Бжахоко, Бжьэхъуэкъуэ
288. Бжахоко, Бжьэхъуэкъуэ
289. Бжахоко, Бжьэхъуэкъуэ
290. Бжахоко, Бжьэхъуэкъуэ
291. Бжахоко, Бжьэхъуэкъуэ
292. Бжедуг, Бжьэдыгъу
293. Бжедуг, Бжьэдыгъу
294. Бжедуг, Бжьэдыгъу
295. Бжемухо, Бжьэмыхъу
296. Бжемухо, Бжьэмыхъу
297. Бжемухо, Бжьэмыхъу
298. Бжитхалов, БжьыхьэлI
299. Бжитхалов, БжьыхьэлI
300. Бжитхалов, БжьыхьэлI
301. Бженико, БжэныкIэ
302. Бжембах, Бжэмбахъуэ
303. Бжассо, БжьашIо
304. Бзаго
305. Бзаго
306. Бзаго
307. Бзаго
308. Бзасеж
309. Бузар, Безыр
310. Бузар, Безыр
311. Билимгот, Былымгъуэт
312. Билимгот, Былымгъуэт
313. Борсоко, Бэрсокъуэ
314. Борсоко, Борсэкъуэ
315. Борсоко, Борсэкъуэ
316. Бибал
317. Бибал
318. Бибако
319. Бибо, Бибэ
320. Бибо, Бибэ
321. Бибо, Бибэ
322. Бибо, Бибэ
323. Биболет, Биболэт
324. Биболет, Биболэт
325. Биболет, Биболэт
326. Биже, Быж
327. Биже, Быж
328. Бижуко, Быжыкъуэ
329. Бирдже, Бырдж
330. Бирмамит, БырмамытI
331. Бирc, Бырс
332. Битэ, БытIэ
333. Битэ, БытIэ
334. Бицу, Быцу, БыцIу
335. Бишоко, БышэкI
336. Бишто, Быщт
337. Бланихо, Бланыхь
338. Бленау, Бланау, Бланауэ
339. Бленау, Блэнау, тавро
340. Богатыр, Бэгьэтыр
341. Бегатырь, Бэгьэтыр
342. Бегатырь, Бэгьэтыр
343. Бегатырь, Бэгьэтыр, подтаврок
344. Болет, Болэт
345. Болет, Болэт
346. Болет, Болэт
347. Болоко
348. Болотоко, Болэтэкъуэ
349. Болотоко, Болэтэкъуэ
350. Болотоко, Болэтэкъуэ


Жэщ чат =)
[id223349385|Лилия], къытщодыхьэшх апхуэдэурэ Фатима... щэрэ лырэ...
[id223349385|Лилия], Тхьэ дыкъыщ1эбгъэщрэ, сэ лапша хуф1ызощ1эри сыщысщ 😆 😆 😂 😂 😂
[id188245464|Фатима], мыдэ къысхуилъхьэт тепщэчым абы итым щыщ гуэр,ит1анэ къапщ1эн сыхуейрэ сыхумейрэ сышхэну 😄
Фатима ау 😫 😫 😫
[id122343883|Марьяна], фызыщытхъужу фисыну ?))
[id223349385|Лилия], Уаллейкум ✋
къеблагъэж 😌
Шоколадкииии.....жаль что я завязала😔😔😔
[id223349385|Лилия], шоколад милка  мням-мням 😋
[id122343883|Марьяна], ара дэри дияпэк1э етщ1энур 😔
[id188245464|Фатима], нт1э бжызо1э пряму - мы 1энэм телъым щыщ дапщэщ щыдбгъэшхынур? 😊
напэ уи1экъым 😭
уэуэу 🙈 Марьяна сыщ1егъуэжа си 1ыхьэри къащтэ 😄 сэ шху ц1ык1у сефэни нахъыф1 😄
ныт1э уэри дэри щхьэ дыбуук1рэ зо 😄
[id122343883|Марьяна], сеплъынт 1е 😆
[id223349385|Лилия], умыгузавэ уи 1ыхьэм зыри езгъэ1усэнукъым))
[id223349385|Лилия], бзаджу еуар аращ - зыхуер къытжи1эри зигъэуащ 😂
[id122343883|Марьяна], хьааааау))))
сыт хуэдэ сурэт мы Марьяна зэхъуапсэр 👀
[id188245464|Фатима], ухэк1ыжащ, дубль два утп1ащ... тщыгъупщэжащ уже 😃
Ассаляму Алейкум ☺
зэт зэ 👀
[id223349385|Лилия], уэ сурэт сэбгъэлъэгъуамф1эк1 хьэуэ...
[id223349385|Лилия], иджыпсту пшхымэ точну каллорие гуп зэбгъэпэщынущт1э, ауэ пщэдджыжь пшхымэ - махуэ псом куэдынущ зыри къыпк1эрымыпщ1эу))
[id188245464|Фатима], ды ц1ыху щабэ1уэщ..., абы нэхърэ нэхъ лажьэ ди1экъым 😆
[id122343883|Марьяна], Уе Фатимэ дгъэшынам 😂
[id223349385|Лилия], сощ1э сэ уэ пщ1энур )Марьянэ лъэныкъуэ ебгъэзу ,уи закъуэ 1энат1э 1упщ1эну аращ )))
[id223349385|Лилия], сэри сыхэту))
Фатима узук1ыну 😄
[id188245464|Фатима], мы ди щ1агъым щ1эт сурэтым си мэжал1эн 1еищу къегъак1уэ 😋
Монстр гуэр сыбощ1 😄
[id223349385|Лилия], дыхрегъэлъафэ мы Фатима 😨
Щэрэ лырэ жии 😭
Модрейми зигъэуэжа 😒
[id223349385|Лилия], плъэгъуа а Фатима къыдищ1а, гуэныхь къехь, дыхъуапсэу дыкъигъэнащ
[id188245464|Фатима], хьэуэ зо сшхакъым иджыри 🙈 😄
[id223349385|Лилия], сыт, гъур зыпщ1ура, сыт шху?
Фатимэ щ1эзыдзар 😒 😄
[id122343883|Марьяна], пф1эф1 к1энфетыр жомы1ау зэщ1ып1и умык1уэну 😌
[id223349385|Лилия], уей а къибгъувар уи закъуэ бгъэк1уасэм ,быф сыф жып1эу уук1урийуэ уищ1ыным калория жыхуа1эхэм ))))
[id223349385|Лилия], уей сэ ма1 ц1ык1ухэр сымышх ) зий семыхъуапсэщэну ))
[id223349385|Лилия], уэху 😁 мы пщ1ам хуэдэ ящ1эрэ 😥 сыхуей, сомэжалъэ 😥
Сэ си 1ыхьэм уемы1усэт 😌 сысссееей 👀
[id188245464|Фатима], уэ уэс1уэк1ыурат зыгуэр тхуэщ1 жыс1эу 😀
Сыт девочки, дывгъэуэршэр т1э т1эк1у 😄
Фатима мы тебя не тронем ☺ къак1уээж
[id122343883|Марьяна], зыхуэзгъэшэчын т1э сеу 😄
[id223349385|Лилия], у нас хэгъэзыхь нету, пэж1э?)))
[id223349385|Лилия], уааа,ушхэну ухуэмейуэ ара ?))
[id122343883|Марьяна], хьы 😔
[id122343883|Марьяна], хъумэ уэ ар 👀
[id122343883|Марьяна], ))))уей сэ зато занщ1эу бжес1ам))е1уэк1к1э псэуа ухъунукъым )))
мэл ц1ык1у 😋
[id188245464|Фатима], ассс 😄 😄
Пэжщ ар 😠
[id223349385|Лилия], щ1омыдзэт иджы) ди ныбэ нэщ1 ди 1эр телъыжу дывгъэпсэу )))
Фатима сигъэшынэжащи ара 😖 а вдруг щэ хъумэ 😫сигум хуэшэчынукъым 😄
[id122343883|Марьяна], нта 😆
[id188245464|Фатима], сыт щхьа?))))
[id223349385|Лилия], уалейкум салам ) а то ))
[id223349385|Лилия], Фатима и 1ыхьэри сэ схуэшхынущ 😥 😋
[id122343883|Марьяна], нта ,уэ жып1ат зэрыпф1эмыф1ынур
[id122343883|Марьяна], а 1энэ жыхуэп1эм телъхэм языхэз схуэпщэф1у щытатэм ,шхап1э къызы1усхынтэкъэ )) ауэ, сэ зэгуэрым сощ1эж,зыгуэр упщэф1у мы ди гупым къызэриплъхьар , урусхэм зэрыжа1эм хуэдэу жыс1ынщи,дубль 2 тхуэщ1и дыгъэтхъэжыт )))
[id122343883|Марьяна], тыкуэн фыщ1эту ф1эк1 сщ1экъым фэ т1ур )))
[id122343883|Марьяна], уий мыр) ар сыту псынщ1эу 1уфп1а)  щэрэ лырэ фхуэхъуауэ Алыхьым къыщ1игъэк1) дэри дияпэк1э дыхевгъэубыдэну дыфщогугъ )))
[id223349385|Лилия], мыбы жи1эм еплъ)а тепщэч жыхуэп1эм ислъхьэн си1атэм,сэ мыбы сисынт?!))
[id122343883|Марьяна], ну,фэ фы Баксанятэщ) бзаджэ фыхъужауэ фызэгуро1уэ)))
[id122343883|Марьяна], и1э т1э ,зыгуэр тхуэпщ1эф1))))
[id122343883|Марьяна], нта зо дэри дыбзаджэу игугъэура иджы 😄
[id122343883|Марьяна], Кит кат удзыфэр плъэъуа зэщ1ып1э? 😆
[id188245464|Фатима], уе всем 😄
иджыпсту сэри ныфхэздзэным зы 1эф1 гуэр ау щыхъук1э 😌
[id122343883|Марьяна], нт1э 😠
къызэдэ1уэнт сэ ар 😒
[id223349385|Лилия], поддерживаю!   ди закъуэ дыкъыринэри ижыжащ((
[id223349385|Лилия], зэф1эк1ащ, дыкъащ1ащ псоми 😂 😂 😂


Къуажэхьхэр къафщ1э=)

Бзэгу зимыIэу
Псэлъэрей,
ЦIыкIуми инми
Ягъусэрей.

ЗэкIуэцIалъхьэмэ -
Баш закъуэ,
ЗэкIуэцIахмэ -
Зы щIакIуэ.

Ди гуэщ цIыкIу
Къаз шыр щIэзщ,
Ауэ, бжэр Iуахами,
Зыри къыщIэмыкI.

Фащэм
И зы Iыхьэ,
Iыхьэм
И нэхъ жан.
[id188245464|Фатима], рифма на дэгъу
[id188245464|Фатима], къысф1эбдыгъуа зы къэсщ1ати
[id184713389|Алина], жьауэщ =)
[id188245464|Фатима], жы1э,уей дымыщ1э))
[id188245464|Фатима], бажэм хуэдэу у бзаджэщ жызо1э))
[id175427330|Баил], ыыыы?)) къысгуры1уэщакъым )))
[id175427330|Баил], еуей)си щхьэр скъутэжащ )))зызущэхуау сыщысу арат )))
[id175427330|Баил], сщ1эп а птхам къик1ыр )))))мэгъу сыд зи1ысыр?))
[id188245464|Фатима], мэгъу
ет1уанэр жьауэу п1эрэт
[id175427330|Баил], Хъуаааанщ=)  Жып телефон. Жьауэ. Жьэ. Къамэ=)
[id175427330|Баил], дэгъу =)
[id188245464|Фатима], уааа,мыр зэры современнэ загадкэр сыт щыжомы1ар т1э,зэры телефоныр къэсщ1ат,ауэ а зэманым телефон щы1акъым жыс1эри сежьэжащ 😃
[id188245464|Фатима], ары ары
[id175427330|Баил], уэ1=) хьаааау=)
[id188245464|Фатима], ухэна)


[id125123416|Ася], уэлекум салам
Я не зззбблююю 😆
Уаалейкум Ассалам)))
[id188245464|Фатима], мы гъащ1эм гъэщ1эгъуэн 1эджэми уырихьэл1энущ)
Салам
[id195297666|Анзор], ари хэлъщ)ауэ иджыри сыримыхьэл1а)
[id195297666|Анзор], уей мы гупым мы адыгэ исын хумей))
[id188245464|Фатима], уы адыги уэри 😏
Всем ✋😎
[id188245464|Фатима], уей уымыщ1эну)


-Кхъуэлимпиядэр щ1идзау йок1уэк1!
-Увы1э кхъааа ааа!(((
Сэри сеплъкъымии,фымынэщхъееее😶къымииииъымиии?
Я смотрю
[club35819424|Adiga Chat], хэнахэрэт псори))


сброд мыгъуапц1эр фэзгъэлъагъунщ зэ иджыри апхуэдэ пост къифлъхьэнщи мыбы!!!)))
[id153788926|Марьяна], сщ1амэ и 1эпэр пызудынут ,Гг))))
[club35819424|Adiga Chat], хэтми пщ1эрэ?))
[id87800331|Аслан], АДМИНЫЖКЪЫМ Т1Э ^_^
[id175427330|Баил], мы зэм хуэдгъэгъун..даурэ уеплърэ абы?)))
[id153788926|Марьяна], атата будет))
[id175427330|Баил], пэжщ))
[id228683841|Залим], напэ уи1э1ым)
[id175427330|Баил], арамэ хъунущ,подкреплениеф1щ..сэри Дыгулыбгъуейщ сыздэщыщыр))
, Бахъсэн)))
[club35819424|Adiga], нт1э нт1э))
[id228683841|Залим], т1эк1у ук1ытэм уихькъэ  т1э сбродк1э укъызэрыдэджам щхьэк1э?!
[id241178569|Француженка], ясно)))
[id87800331|Аслан], админыжкъым т1э щыжи1эк1э))))
[club35819424|Adiga], типикал)))админыжкъым жи
[id228683841|Залим], 😄нет,не угроза это
[id187626179|Залина], аракъэ т1э)
[id153788926|Марьяна], шучу,мы зэм хуэдгъэгъунщ)))
Къэгубжьащ😂
уей сэри си жагъуэ ищ1ам абы😔симыгугъэнт Залим...((
[id175427330|Баил], пхъэ1эпэ къащти нак1уэ)))
[id175427330|Баил], Дыгулыбгъуей нэхъ ещхьщ))
[id153788926|Марьяна], я это увидела только что,после всех своих дел зашла так и знала что здесь что-то не то..мо си гум жи1эт ихьи еплъ все таки мы сайтым жи1эурэ)))
[id87800331|Аслан], пэжщ зооо;)
[club35819424|Adiga Chat], хэт пщ1ыныр? О_о
, уеи си гуапэм;)
хотя,в принципе,я же знаю,что он все это пишет,чтобы разозлить людей)))Как он сам сказал,это его цель -злить людей и выводить их на эмоции😊сэ жызо1эри мыр срочну щхьэгъусэ бзаджэ хуейщ😌мыр ит1анэщ сабыр щыхъужынур)))))))
, , уааа,мыбыхэм сыт сэ иджы яжес1энур жып1ын жып1ауэ?)
[id228683841|Залим], Гъащ1эм уигъэлъэгъунщ)
[club35819424|Adiga Chat], а если это Я писал???!)


Мис Уэрэдыр .
Жизнено
кошмар,можно слушать только одну песню))
мис уэрэдыр


тссс щэхуу,1эдминхэр мэжей
псы як1эщ1эфк1э 😆
[id153788926|Марьяна], сызэрыщыт дыддэр нэрылъагъу къещ1р
[id188589839|Мурад], лъы слъагъуа нэужь зыгуэр хуэдурэ сохъу😱
[id153788926|Марьяна], сыт хуэдэр?
ахэри т1эк1у жеин хуей1э 1е)))
[id153788926|Марьяна], умыхъут зоооо))
[id188589839|Мурад], уэ жып1эра))
Йа пырхъ макъым унащхьэр егъэхъей
Женэд гуп))
[id188589839|Мурад], гур
[id188589839|Мурад], сытуи сурэт шынагъуэ😱


[id227472840|Диана], папина глаза у тебя )
Т1уми зезгъэщхькъым)))
[id227472840|Диана], форма лица как у мамы )
Зыми сещхь!ым,согузавэ😢
[id65450163|Ислам], на папу очень пахож
Ди адэм сыриксерокопиещ🌜🌛
[id227472840|Диана], т1уми урещхьщ,ауэ мащ1эу)
Т1уми)
[id166573922|Салима], да)
дызэщхьыу жа1э))
😍Си папочка))))❤✨
[id227472840|Диана], ара жа1эри)
Сэ зыми )))
Си хьэлыри папэщ езыри абы нэхъ сырещхьщ...
Си адэращ сызэщхьу жа1эр
[id166573922|Салима], уэ зыращ апхуэду сезыгъэщхьар✌✌☺
[id65450163|Ислам], сэ уи анэм нэхъ узогъэщхь сурэтымк1э))
[id227472840|Диана], Мамэщ узэщхьыр :)


ммм Сожей =СЫЖЕКЪЫМ=сожей=сыжекъым сыжекъым сыжекъым..сыжекъым хьэуэ,сожей))
[id28502201|Рамазан], упсэу..уи пщэджыжь ф1ыуэ)


Фи пщэдджыжь ф1ыуэ=)
Пщэдджыжьыф1 Тхьэм къуит 😊
[club35819424|Adiga], зыбгъэгусэуи хьэмэрэ зыбгъэгувэу?)
[id87800331|Аслан], хэжаеу))
[id87800331|Аслан], апхуэди къохъу))
Нэхъыф1ыжыу..нобэ сыту гува уи ф1эхъуср..зыбгъэгусаура?))
Гъущ1у))
[id87800331|Аслан], дыгувэу)


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 14.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 19.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


இ Жэщ чат இ
Ассаляму алейкум)))къэвlуатэт зыгорэ))
[id153788926|Марьяна], все все дыбияужащ 😂 😂
[id223349385|Лилия], мы джэгу зыхуэпщ1ыр бгъащтэри ибгъэк1ыжащ😂
[id223349385|Лилия], утыкум дыкъибгъэлъэдау зэлымыгъэк1э дыкъыбогъафэ ахъ😂
щэ сыбакъуэн сэ😂
[id223349385|Лилия], зыщ1эдук1ыжыр сыт т1э😁😂
[id153788926|Марьяна], лъапэрисэ сыкъэфэн сыкъытелъадэу?😄
[id223349385|Лилия], занщ1у пк1э😃
[id223349385|Лилия], асссаааа💂👏
фи пш!ыхьашъхьэ фыу
[id53250283|Зурета], уаалейкум ассалам..къилъадэ утыкуми къафэ зэ💂👏
Еуэт👏👏👏👏оп оп оп)))
Уэри)
[id228683841|Залим], уэ1 уэ1 уэ1😏
[id153788926|Марьяна], нт1ээ😂
Сыкъафэкъым )))
Укъэгубжьри чатыр жьы1у къиплъхьаура?))😂


[id236454611|Зарина], хьэуэ кааа)
[club35819424|Adiga Chat], куда ушли?
Фыпсо.
Ценим это.
[club35819424|Adiga Chat], и кто же эти?а ты кто?
где наша веселая группа?
[club35819424|Adiga Chat], личкэм къызжъе!э


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 25.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


Ат1э,фыщымыжек1э зыгуэр жыф1э наааа)мыр дау мыр)
[id75405720|Данна], иджыри зы уэзгъэт 1еее))
[id75405720|Данна], уи жагъуэ умыщ1 ди шыпхъу дахэ. Ауэ шхыныгъуэм теухуауэ, уэ нэхъыф1у пщаф1э мы гупым имысу къызжа1ащи сыкъыпхуэк1уа))
Дыгъашхэ жыс1ыну ))
хъунщ т1э)сык1уэнщи сы жеинщ )фэ фыуэршэр)
Фи жэш фlыуэ)
[id75405720|Данна], ц1ыхуищ дохъур, ар дау мыхъуми гупщ😂

[id247183707|Хаджимурат], ушхэну ара?) Ат1э,мис мы Даннэ дахэк1ей же1эт ар) быр сыхьэтым къыпхущ1ыригъэдзынуй ) сэ ерагък1э сышхэфу аращ,сыпщэф1эн къэгъэнау)))
[club35819424|Adiga], псоми джэду 1ащ1эплъхъура?😆
[club35819424|Adiga Chat], хьауэ хьауэ)))
[id247183707|Хаджимурат], сэ ущызгъэуэнк1э хъунущ, ауэ,вроде ,это выражение такое )плохое) дословну ,не знаю,как и сказать ))
[club35819424|Adiga Chat], уеплъымэ куэди дохъу, ауэ иджыпсту дэкъикъэм и нэхъыбапlэр же хъунщ😀
[id247183707|Хаджимурат], 😂 арамэ сыт нэхъ фшхынутэр?
[id75405720|Данна], щы1эр пщэф1 ) зей ущ1эмыупщ1э) постоянну щы1эр пщэф1)
[club35819424|Adiga], си гуапэ хъунущ ) сыножьэр)
[id75405720|Данна], уей хъунтэм ,признаки жизни тлъагъум)
[id247183707|Хаджимурат], гуп цlыкlу))
фэри Алыхьым фыкъригъэк1=)
Нэхулъэф1 фыкъык1))
[id75405720|Данна], ауэ уэ пщаф1э✋😁😂
[id247183707|Хаджимурат], арат ау,фэ фхуэду псори бзаджэщи къащтэкъым ) сызэрыфхуэупсэр зыхэфщ1ык1къым)))
[id75405720|Данна], сыт тхуэпщэф1ыми тшхыну) умыгузавэ))
[id247183707|Хаджимурат], пщэдей бжес1энщ абы и пэжып1эр) шыпхъу шыпхъу)
[id75405720|Данна], а мащ1эри бауэкъыми арай 1уохур)
[id247183707|Хаджимурат], щъагъуэ хуэдэкъым )тэк1у ц1ыхур ип1э къыраша иужь жа1эу ара ) сыщымыуэм)
"Хьэбаныжь" псалъэм къик1ыр фщ1эу п1эрэ ?
[club35819424|Adiga Chat], мыдрехэми зыхуе гуэрхэри сщlын хуещ😂
[club35819424|Adiga], мыхъуа уэи ар) иджыпсту сыгуры1уэнщ)
[club35819424|Adiga], махуэ дапщэ хъуа мыгъуэ къысхомыщ1урэ къик1ым... схуеплъыж кха иджыри зэ
[club35819424|Adiga Chat], мащlэ мыгъуэ ису слъагъур мыбы😒
[id75405720|Данна], гъамэжал1э зэ ф1ыуэ)) яшхыным уэи
[club35819424|Adiga], дыук1ытэми пщ1экъым
Апхуэду ящ1ырэ ?😂

Сэри жеиным сык1элъык1уэнщ
[club35819424|Adiga], сыту 1еуэ къасщ1эну сыхуейт ар...упсо си къуэш( хьамэрэ шыпхъу)
Ухэтми къыджеп1ами ягъэ к1ынтэкъым)))
[id247183707|Хаджимурат], фэ хуэдэ сиlатэмэ, сщlыр яшху, зыри жамыlу)
[club35819424|Adiga], дыбзаджуракъым, дыхумеура.

Дыгъашхи нэхъыф1щ😂
[id75405720|Данна], уэ узэрымыжейм щхьа ,джэду уэстынущ )))
[id247183707|Хаджимурат], сэри сыхэвмын ) джэду ц1ык1у с1ыгъыу сынеблагъэнущ,сы1энэщ1ынукъым ))
[club35819424|Adiga Chat], джэдуитl сиlэщи сырокъу😹✋
[id247183707|Хаджимурат], хъунс😄


фи сурэт си гу ирихьахэр къызодыгъу)) 18.02.14 (в день крадем по 1 фотографии парня и девушки)


Фэри фи ц1ык1угъуэм щыгъуэ ,фи 1эр шупсыранэм йдогъэс жа1эурэ якъуант1эу щыта ?)))
[id231839427|Аслан], сабий акъыл дыхъужауэ, хэт нэхъ 1ейми зыхыдогъэк1ыри дыщысщ 😂 😂 😂 😂 😂
[id122343883|Марьяна], уэри уэ, бзаджэжь))
[id208543964|Фузель], ухэнау ара ?)
Хьэуэ,уэ зым уерат якъуант1эр)
Марьяна, уэращ нэхъ 1ейр, уэ си щхьэ ц1ык1ур ф1эп1уэнт1ык1ыну жыбо1э, сэ апхуэдэ уэ игъащ1эк1э уэсщ1эфынукъым, апхуэдэ гу си1экъым)))
[id231839427|Аслан], идея подкинуть схуэпщ1ащ, уи деж щ1ыщ1эздзэнщт1э 😜
[id231839427|Аслан], ищ1агъым ит темэм еджэт зэ  👇
[id122343883|Марьяна], сэ стратхык1ауэ ф1эк1 пщ1энкъым а темэр))) точну сыкъец1ыху абы и авторым))))
[id231839427|Аслан], хэт щ1алэф1ыр? 😳
Иджыри си дэлъхумрэ сэрэ д ц!ык!у си гугъэщ😂😄😄😄
[id231839427|Аслан], уэ у нэхъ 1еижщ 😏
Марьяна, мис сэ например щ1алэф1агъ и лъэныкъуэк1э сыт си лажьэр?))))
[id122343883|Марьяна], ат1э апхуэдизу щхьэ зебгъэ1уант1эрэ уэри? Т1эк1у зыщысхьыж))
[id231839427|Аслан], псомикъым, мис уэ пхуэдэхэм))
[id231839427|Аслан], сыкъагъапц1эти якъуант1эт)))
[id122343883|Марьяна], ара мыгъуэщ, зытыдогъэу апхуэдурэ, жыт1эм зыри къимык1ми)))
[id231839427|Аслан], арам Тхьэ. Всё-таки, уэ у нэхъ бзаджэщ))) И абдеж щыдогъэт зэпеуэныр))
[id231839427|Аслан], иджы сэ со1ант1э)))
[id122343883|Марьяна], сэ сыбзаджэмэ, уэ убзаджэнаджэщ. Мис абдежым ди нэтыныр зэхудощ1, мы зэ1ущ1эм къек1уэл1ахэми ину берычэт бесын яжыдо1э))))
[id231839427|Аслан], ой, усхуэгъэук1ытэкъым... Решила, уи деж щыщ1эздзэнущ щхьэ уэнт1эныр 😀
Сэри фыц1ык1уу къысщохъу ауэ щыхъук1э☺🌹
Аджыджыдж 😄 ат1ээээээ
Марьяна, уааа, сидейж тренировка щыпщ1ынура)))
бэлигъ дыхъуащ, ауэ иджыри къыздэсым я1уант1э))
[id122343883|Марьяна], ааа, щ1алэф1хэра уи гум темыхуэр?))) уей гъэщ1эгъуэн гуэрым ар))
[id122343883|Марьяна], а парням значит шеи ломать можно, да?))) уей уопаснэ гуэрым уэ, сыппэрымыуэм нэхъыф1щ))))
[id122343883|Марьяна], уей п1уант1эным уэ зий, я 1э щызогъэтри, я щхьэр ф1омы1уэнт1ык1ым))))


Кабардинские тавро

771. Казан, Къэзан
772. Казан, Къэзан
773. Казан, Къэзан
774. Казаноко, Къэзанокъуэ
775. Казаноко, Къэзанокъуэ
776. Казаноко, Къэзанокъуэ
777. Казанч, Къэзанш
778. Казанч, Къэзанш
779. Казанч, Къэзанш
780. Казанч, Къэзанш
781. Казанч, Къэзанш
782. Казанч, Къэзанш
783. Казанч, Къэзанш
784. Казанч, Къэзанш
785. Казанчоко, Казаншоко
786. Казанчоко, Казаншоко
787. Казанчоко, Казаншоко
788. Каздохо, Къаздэхъу
789. Каздохо, Къаздэхъу
790. Кажар, Къэжэр
791. Кажар, Къэжэр
792. Казий, Къазий
793. Каир, Къер
794. Каир, Къер
795. Кайтуко
796. Кайтуко
797. Какий, Къакъий
798. Калабат, Къэлабатэ
799. Калабат, Къэлабатэ
800. Калабек, Къэлэбэч
801. Калажок, Къалэжьокъуэ
802. Калмык, Къалмыкъ
803. Калмык, Къалмыкъ
804. Калмык, Къалмыкъ
805. Калмык, Къалмыкъ
806. Кало, Къалэ
807. Камбачок, Къамбэчокъуэ
808. Камбачок, Къамбэчокъуэ
809. Камбий, Къамбий
810. Камбий, Къамбий
811. Камбий, Къамбий
812. Камбий, Къамбий
813. Каммыз
814. Каммыз
815. Каммыз
816. Каммыз
817. Каммыз
818. Каммыз
819. Каммыз
820. Каммыз
821. Камэ, Къамэ
822. Канамет, Къэнэмэт
823. Кандаур, Къандэур
824. Кандаур, Къандэур
825. Кандаур, Къандэур
826. Кандор, Къэндор
827. Кандор, Къэндор
828. Кандор, Къэндор
829. Кандор, Къэндор
830. Кандох
831. Кандох
832. Канкул, Къанкъул
833. Канкул, Къанкъул
834. Канкул, Къанкъул, подтаврок
835. Канкул, Къанкъул
836. Кандроко, Къндырокъуэ
837. Кандроко, Къндырокъуэ
838. Кандроко, Къндырокъуэ
839. Кандроко, Къндырокъуэ
840. Кандроко, Къндырокъуэ


Л1о фщ1эр?=)
[id48086661|Лялина], аааааа 😆 понятнэщ)))) ну сытми интерес 1уэхум хэлъмэ, гъэщ1эгъуэнущ дауик1 умыщ1ами)))
скуууучнооооооо.зыри((((((((
уый мыр звес фошхэри))))))))))
[id117078557|Umar], делагъэ гуэр😄
Рекламэ ц1эры1уэ гуэрхэр къыхэсхыу проанализировать сщ1ын хуейщ, ит1анэ сэ си фирмэ гуэр къэзгупсысыу и бизнесс план сотх рекламэри хэту😩😄
Дошхэ дотхъэ
[id117078557|Umar], абы ущеджэну гъэщ1эгъуэнщ сэ хуэду умыщхьэхынэмэ)😄
[id117078557|Umar], адыдыд😄😄😄😄😄сытеплъэ хъукъым абы😩
Дэ англызыбзэк1э хъыбар гуэр дотх айфонхэм теухауэ😆
[id117078557|Umar], упсо) уи жэщ ф1ыуэ)
[id48086661|Лялина], уэ сыт быщ1ын хуейр? 😆
[id48086661|Лялина], короче сытми понятнэщ 😆 а жып1ам зыри хэсщ1ык1къым
[id117078557|Umar], уэээээху😄 ирагъмыгъуейуэ духащ и унэ лэжьыгъэр, иджы хэт сэ къыздэ1эпыкъун 😩
[id117078557|Umar], сэри ара сф1эгъэщ1эгъуэныр 😄
Усэ гуэр зрагъэщ1амэ нэхъыф1т
[id117078557|Umar], ара иджыпсту сабийхэр зырагъаджэр😄
[id117078557|Umar], сэ си нокиа си гу ирехь😄, андроид, айфон, хэсщ1ык1къымэ зыри😄
[id48086661|Лялина], си сабийгъуэ щыгъуэм тхак1уэхэм теухуауэ йе хамэ къэралхэм теухуауэ дагъэтхт 😆 а йджы айфонхэм теухуауэ сочинение ятх....
[id48086661|Лялина], дыхэта дэри апхуэдэ ситуацием 😆 химиер скайпк1э теттхык1у 😆
[id48086661|Лялина], мыст.... зымахуэ сэ къэсц1ыхуари.... китайскэ телефонхэр айфоным нэхърэ нэхъыф1у сыкъеджат статья гуэрым)))) а так айфон мощнэ фыхуеймэ на андроиде кафщтэ 😆
[id48086661|Лялина], арамэ нэхъыф1эж 😆
[id48086661|Лялина], мис ар пэжщ)))) 😃
[id117078557|Umar], маркетинговые коммуникации зэрыстхын сщ1амэ😄
[id48086661|Лялина], ладнэ сеуэжынщ сэ)))) жэщ хъейр къыпхук1уэ))) 😊
Скайпымк1э си къуэшым и унэ лэжьыгъэр хузощ1ыж😄
[id48086661|Лялина], мыдэ мыдэ высокие технологии жып1экъэ 😆 xD зыщ1ып1э деж сиат сурэт Стив Джобс и гъащ1эм теухуауэ))) хуабжьу гъэщ1эгъуэнт))))))
сэри ара ка ,впринципе😂😂
[id117078557|Umar], аращ😊😄