Naiꞌ Lukas 1
Nansaaꞌ am es naiꞌ Lukas antui retaꞌ reꞌ ia?
1-3Aam Teofilus+ reꞌ mahormataꞌ.
Hoore, tua.
Tuaf amfaun ein ansobaꞌ he ntui nitan retaꞌ anmatoom nok rasin reꞌ anjarin anbin hit sonak ma hit atnanak. Sin ntui rasin naan, anpaken retaꞌ reꞌ napniub on naba-baar aah naꞌko kai neu hai nmurai naꞌko oras unuꞌ, reꞌ hai mihiin main sin naꞌko Usif Yesus in tuaf ein reꞌ anpaumaak Ee, ma naꞌko tuaf bian amsaꞌ reꞌ nitan nok sin maatk ein kuuk. Areꞌ reet ein naan, batuur-batuur natuin ahaa Uisneno In rais manbaꞌan unuꞌ naan.
Onaim au ꞌparikas urair sin ntea namtiis, nmurai naꞌko rasi naan in uun aꞌbaꞌan. Rarit au ufeek he ꞌtui urek-rekoꞌ sin utuin sin aꞌnaok ein. Nok ranan naan, ho bisa muhiin batuur-batuur saaꞌ-saaꞌ reꞌ anjarin nrarin. 4Ma ho bisa mpirsai mmak, saaꞌ reꞌ tuaf-tuaf sin nareet ein naan, ka rais poi fa. Rasin naan, batuur-batuur anjarin, tua!
Uisneno In ameput sonaf neno tunan, natoon nain rasi anmatoom nok naiꞌ Yohanis Asranit
5Retaꞌ reꞌ ia in uun aꞌbaaꞌn ii on nai: oras usif Herodes annaaꞌ aprenat anbi propinsi Yudea, anmuiꞌ naan atoin es, kaan ee naiꞌ Sakarias. In reꞌ naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi tuaf es. Ma in imsaꞌ tuaf es naꞌko pukan naiꞌ Abia in aꞌnaak pirsait ein. Naiꞌ Sakarias in fee je, es reꞌ bi Elisabet. Bi Elisabet naan naꞌko sufaꞌ-kaꞌuf aꞌnaak pirsait ein amsaꞌ, natuin kaꞌo Musa in tataf naiꞌ Harun in sufan-kaꞌun.+ 6Sin nua sin nmonin natuin ahaa Uisneno In aprenat ma atoorn ein ok-okeꞌ. Atoniꞌ anhormaat sin imsaꞌ. 7Ma sin nua sin namnasin nrarin, mes ka nmuꞌin fa anah, natuin bi Elisabet naan, ankiu.
8Neot es, naiꞌ Sakarias nok in pukan Abia sin napenin tabu-mainuan he ntaman nmepun nbin Uim Onen Uuf nbin kota Yerusalem. 9Natuin sin haart ii te, aꞌnaak pirsait ein anheran suur anaꞌ, he nahinin nak, sekau es reꞌ anmuiꞌ sapaaf he ntaam neu Uim Onen Uuf naan in Keꞌen Akninuꞌ nneis-neisi. Anbi naan, tuaf atamas naan ro he nout hau foo meniꞌ anbi Uisneno In human ma In matan. Neno naan, naiꞌ Sakarias es reꞌ anheer naan suur anaꞌ naan. 10Rarit in ntaam neu Keꞌen naan. Oras in nout hau foo meniꞌ nbi Keꞌen naan, too mfaun ein anꞌoen ein anbin kintal naan. 11Nok askeken ate, Uisneno In ameput es neem naꞌko sonaf neno tunan ma nhake nbi bare reꞌ nout hau foo meniꞌ naan in aon bian aꞌneꞌu.
12Ankius niit on naan ate, naiꞌ Sakarias namtau nmaet, tar antea in ka nahiin fa he nmoeꞌ saaꞌ. 13Mes ameput sonaf neno tunan naan naꞌuab am nak, "Sakarias! Kais mumtau! Fin Uisneno anneen anrair ho onen totis. Onaim ho fee jan of nahoniꞌ riꞌaan moen jes neu ko. Ho ro he mukaanb ee, naiꞌ Yohanis. 14Too mfaun ein of anmarinan buꞌ-buaꞌ nok ki, natuin hi mihoniꞌ. Riꞌanaꞌ reꞌ naan, of anharineb ho nekam naan. 15Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee ankuaas naan ee, nmurai naꞌko oras in nbi in ainf ee apun. In ro he nanunin areꞌ kanan mniun mafu. Oras in naꞌnae neem ate, Uisneno anpaek je njair atoin koꞌu.+ 16In of anfuriꞌ too Israelas amfaun he ntebi nfanin natuin sin Usif, es reꞌ Uisneno. 17In aꞌmoꞌen ma taos natai on reꞌ kaꞌo Elia, Uisneno In mafefa kninuꞌ unuꞌ naan. In neem nahunun hit Usiꞌ. In nabanit mahoint ein he nneek sin aanh ein. Ma tuaf-tuaf reꞌ nkoit Uisneno, in nabanit sin amsaꞌ, he sin nabain ein anfain neman, ma natuin Uisneno In romin. Nok ranan naan, in nabarab sin neek ein he ntoup Usiꞌ In amneman."+
18Mes naiꞌ Sakarias nataan ameput naan am nak, "Heeꞌ! Naan of anjair on mee? Au ꞌok au fee je mimnasi mrair jen! Au ꞌmoeꞌ on mee, he au bisa uhiin ꞌak rasin naan of anjarin?"
19Rarit ameput naan nataah am nak, "On nai! Au reꞌ ia, naiꞌ Gabrial, Uisneno In tua renuꞌ. In neikn On anreun kau he ꞌuum utoon ko rais reko reꞌ ia.+ 20Mes ho ka mpirsai fa au uabk ein reꞌ ia. Onaim tanar reꞌ ho mtoit je ji, on nai! Ho maam aan of ka nakberoꞌ reko fa karu ho mroim he muꞌuab. Onaim ho ka bisa muꞌuab fa saaꞌ-saaꞌ, nmurai reꞌ oras ia, tar antea hi mihoniꞌ riꞌanaꞌ naan. Ho mkius kuum. Saaꞌ reꞌ au uꞌuab ee reꞌ ia of anjair, nateef nok in oras."
21Too mfaun ein reꞌ anꞌoen ein etan moneꞌ-mainuan, antakaꞌnaan ein, natuin naiꞌ Sakarias ka npoi fa feꞌ. 22Oras in npoi neem ate, in ka naꞌuab nahiin fa saaꞌ-saaꞌ. Rarit in npaek in aꞌniman he nsenen sin. Onaim sin nahinin nak, Uisneno nakriraꞌ nrair je rais sanmakat es anbi Keꞌen Akninuꞌ nneis-neis naan.
23Sin tabu-mainuan naan oekꞌ ein, onaim naiꞌ Sakarias antebi nfain neu in umi. 24-25Ka ꞌroo-ꞌroo fa te, bi Elisabet naꞌapuꞌ. Onaim in ka npo-poi niit fa naꞌko sin umi tar antea funan niim. In naꞌuab am nak, "Pures-boꞌis neu Uisneno! Aijoo! Uisneno nakriraꞌ In nekan arekot neu kau. Karu au upein anah, biak ein ka namae kau fa goen."
Ameput Uisneno neem naꞌko sonaf neno tunan ma nateef nok bi Maria
26Oras bi Elisabet in aupn ee naan funan nee te, Uisneno nreek In ameput naꞌko sonaf neno tunan nnao neu kuan es et propinsi Galilea. Kuan naan, kaan ee, Nasaret. Ameput naan, kaan ee naiꞌ Gabrial. 27Anbi kuan Nasaret anmuiꞌ riꞌ feot ao-ꞌtemef es, kaan ee bi Maria. Bi Maria anmanaaꞌ nok atoin es, kaan ee naiꞌ Yusuf. Naiꞌ Yusuf reꞌ naan, Usif naiꞌ Daut in sufan-kaꞌun. On nai te, naiꞌ Gabrial annao ma nateef nok bi noon Maria.+ 28In nakriraꞌ in tuan ee neu bi nona naan am nak, "Hoore, tua! Uisneno anpiir ma nbeit naan ko, he nmoeꞌ naan kuun rais reok goes neu ko. Uisneno nok ko, Maria."
29Anneen on naan ate, bi Maria ntakaꞌnanaꞌ, natuin ameput naan in uaban. In ka nahiin fa in aꞌmoufn ii saaꞌ. 30Onaim ameput naan antuut antein am nak,
"Maria! Kais mumtau.
Fin Uisneno In sairt ii, nakriraꞌ In nekan arekot neu ko.
31Ka ꞌroo fa te, ho of muꞌapuꞌ,
rarit ho of muhoniꞌ maan riꞌaan moen jes.
Ho ro he mukaanb Ee, Naiꞌ Yesus.+
32In of anjair Atoin aꞌnaet.
Uisneno of anteek Ee mnak, 'In reꞌ naan, Au Aanh aa kuuk.'
Es reꞌ, Anah naꞌko Uisneno reꞌ Aꞌraat Reꞌuf.
Uisneno of nanaib Ee he nnaaꞌ aprenat,
nahuum on reꞌ In beif-naꞌif usif naiꞌ Daut.
33In of es reꞌ annaaꞌ aprenat piut-piut neu too Israelas sin.+
Ma In aprenat naan nabar-baar."+
34Mes bi Maria nataan naiꞌ Gabrial am nak, "Au ka ꞌtuu-tuup ꞌiit fa feꞌ ꞌok atoniꞌ! Onaim au he uꞌapuꞌ on mee?"
35Rarit naiꞌ Gabrial nataah am nak, "On nai! Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee of neem neu ko. Ma Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In kuasan naan of anniup naan ko. Nok ranan naan, Riꞌanaꞌ reꞌ of ho muhoniꞌ maan Ee naan, kninuꞌ batuur-batuur, natuin In reꞌ naan, Uisneno In Anah.
36Kais amsanmaak! Ho nonot-asar es, kaan ee bi Elisabet, naꞌapuꞌ nrari msaꞌ. Te kaah, in namnasi nrair. Onaim biak ein nak, in ka bisa nahoniꞌ fa. Mes oras ia, in naꞌapuꞌ funan nee jen. 37Anbi Uisneno te, saaꞌ-saaꞌ ii bisa njair!"+
38Rarit bi Maria nataah am nak, "Reko, tua. Au reꞌ ia Uisneno in ate kau, tua. Maut he areꞌ saaꞌ-saaꞌ naan najairb ok natuin ho uabam naan. Au ubarab au tuak ii, he utuin ahaa Uisneno in romin, tua."
Rarit ameput sonaf neno tunan naan, nasaitan bi Maria.
Bi Maria nnao nmakius bi Elisabet
39-40Ankoon neno fauk ate, bi Maria naen rabah naꞌko Nasaret neu naiꞌ Sakarias in kuan et aꞌtoeꞌf ein propinsi Yudea. Antea nee te, in ntaam neu naiꞌ Sakarias in umi. Onaim in nasee ma ntaeb bi Elisabet.
41Oras bi Elisabet anneen bi Maria in haan buseet naan, riꞌanaꞌ reꞌ et bi Elisabet in aupn ee, natiik. Ma Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee neem ma ntaam neu bi Elisabet in tuan. 42Rarit in naꞌuab naher-heer am nak, "Maria! Mansian ein of nait naꞌratan ho kanam naan, anneis naꞌko areꞌ kanan bifee pah-pinan ia! Sin of nait naꞌratan Riꞌanaꞌ reꞌ et ho aupm aan! 43Au tuak ii msaꞌ nanaib on, natuin au Usiꞌ In ainf ii neem nateef nok kau. 44Ho maan musee te, riꞌanaꞌ reꞌ au uꞌaup ee ia, natiik, natuin in nmariin. 45Uisneno nakriraꞌ nrair In nekan arekot neu ko, natuin ho mpirsai mmak, In nroim he nmoeꞌ natuin In rais manbaꞌan."
Bi Maria anpures ma nboꞌis Uisneno
46Bi Maria nmurai naꞌuab am nak,
"Naꞌko au nekak nanan ia,
au ꞌtunaꞌ uꞌratan Uisneno!
47Au neek ii nmariin,
natuin Uisneno nsoi nafetin naan kau!
48In nkius ma ntae narek-rekoꞌ nrair kau,
In aan renuꞌ-aan rekaꞌ reꞌ ka maꞌosaꞌ fa ia.
Anmurai oras ia, areꞌ mansian ein of naꞌuab ein ma nteek kau,
bifee reꞌ nꞌua reok reꞌuf kau,+
49natuin Uisneno nmoeꞌ rais sanmakat humaꞌ-humaꞌ neu kau.
In imsaꞌ, Akuaas Reꞌuf ma Kniun Reꞌuf.
50Uisneno nakriraꞌ ma natoon rais kasian neu areꞌ too mfaun reꞌ anhormaat ma naꞌbees neu Ne,
naꞌko batan neu batan.
51In npaek In kuasan,
he ntaisibub tuaf-tuaf reꞌ naꞌnaeb ma naikas sin tuak ein.
52In namouf tuaf-tuaf reꞌ annaꞌan kuasa,
natuin sin nabeꞌon ma npaas ok.
Mes In nanaib tuaf-tuaf reꞌ neek ein maꞌnuraꞌ ma ba-baun ein.+
53In nhao ma nfait amnaahs ein tar antea namsenan,
mes In nriuꞌ napoitan atoin amuiꞌt ein,
he sin npoin naon, ka npooh neikin fa saaꞌ-saaꞌ.
54In nturun ma nbaab In too Israelas sin,
ma nakriraꞌ In rais kasian neu sin piut-piut.
55Unuꞌ te, In nahakeꞌ rais manbaꞌan nok hit beꞌi-naꞌi sin,
es reꞌ, kaꞌo Abraham ma in sufan-kauꞌn ein ok-okeꞌ.
Oras ia, rais manbaꞌan naan nmafutuꞌ ma nhaek nabar-baar."+
56Naꞌuab anrair on naan ate, bi Maria natua nok bi Elisabet funan teun feꞌ. Rarit naꞌ in nfain neu kuan Nasaret.
Bi Elisabet nahoniꞌ naiꞌ Yohanis
57Antea in oors aa on naan ate, bi Elisabet nahoniꞌ naan riꞌaan moen jes. 58Rasi naan nasiin on ma nabeon on neu in nonot-asar ma kuan naan in nanan, nak Uisneno nakriraꞌ nrair In nekan arekot neu bi Elisabet, es naan ate In nfee ne riꞌanaꞌ. Onaim sin ar-arsin anmarinan amsaꞌ.
59Riꞌanaꞌ naan anmoin naan neno fanu te, sin naꞌheir ee natuin atoran harat atoin Yahudis. Sin he nakanab riꞌanaꞌ naan, naiꞌ Sakarias, on reꞌ in aamf ee kanan.+ 60Mes in ainf ee npeen mates nak, "Ka on fa naan, tua! In kaan ee, ro he naiꞌ Yohanis!"
61Mes sin nataah ee mnak, "Nansaaꞌ am es ho mpiir kanaf Yohanis? Ka tiit tain fa tuaf es naꞌko hi nonot-asar reꞌ anpaek kanaf naan!" 62Onaim sin nsenen naiꞌ Sakarias he nahiin in romin, he nakanab riꞌanaꞌ naan nak sekau.
63Naiꞌ Sakarias ansenen sin he ntoit hau benaꞌ he ntui. Rarit sin nnoon ee hau benaꞌ. Onaim in ntui mnak, "In kaan ee naiꞌ Yohanis!" Onaim too mfaun ein ansanmakan ok-okeꞌ.
64Nok askeken ate, naiꞌ Sakarias in maan amates naan nakberoꞌ. Onaim in nsii ma nboꞌis naꞌnaeb Uisneno. 65Tuaf-tuaf reꞌ natuan nbin bare naan, ansanmakan ma namtaun amsaꞌ. Onaim rasi naan nasiin on ma nabeon on naꞌko tuaf neu tuaf, tar antea abitan propinsi Yudea reꞌ natuan etan aꞌtoeꞌf ein nahinin ok-okeꞌ. 66Areꞌ aneen rasi naan nateenb ein nak, "Naan batuur een, Uisneno In kuasan nok riꞌanaꞌ naan. In of naꞌnae neem ate, in taos-moꞌet on reꞌ mee?"
Naiꞌ Sakarias anpures ma nboꞌis Uisneno
67Rarit Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee neem ma ntaam nbi naiꞌ Sakarias in tuan. Onaim in naꞌuab am nak,
68"Pures-boꞌis neu Uisneno, too Israelas sin Usif!
Natuin In nkoen On neem he nsoi naan In tuaf ein,
maut he sin kais on reꞌ ate.
69Uisneno nait ma nanaib Tuaf es, reꞌ In kuaasn ee maꞌtaniꞌ,
he nsoi nafetin kit.
In reꞌ naan, usif naiꞌ Daut in sufan-kaꞌun.
70Uisneno nbaꞌan nain rasi ia naꞌko afi unuꞌ,
anpaek In mafeef akniunꞌ ein reꞌ naꞌkiꞌin neu Ne.
71Oras ia, In he nsoi nafetin kit,
naꞌko hit muusn ein,
ma naꞌko tuaf-tuaf reꞌ sin neek ein namenan neu kit.
72-73In nakriraꞌ In nekan arekot neu hit beꞌi-naꞌi sin,
natuin In namnau piut-piut neu In rais manbaꞌan nok sin,
reꞌ In nfuut ma nahaek ee nok kaꞌo Abraham.
74In nsoi nafetin anrair kit naꞌko hit muusn ein,
he hit bisa taꞌruriꞌ ma taꞌbees teu Ne,
ma kais tamtau ttein.
75In nsoi nafetin kit,
he hit bisa tmoni kninuꞌ ma mneꞌo piut-piut atbi In human ma In matan.
76Yohanis! Ho reꞌ ia, au aan hoin aa, ko.
Tuaf of nahiin ko nak, ho reꞌ ia, Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In mafefa kninuꞌ.
Ho of amnao ma mutoon meu too mfaun ein,
he sin npiraꞌ ma nnonaꞌ sin aꞌniimk ein he ntoup Usiꞌ In amneman.+
77Ho of amnao mukriraꞌ ma mutoon ranan meu Uisneno Iin na,
he sin nahinin nak, sin napenin saok sanat ma ꞌhonis,
natuin Uisneno nnoes ma nporin nain sin saant am penu sin.
78-79Natuin Uisneno neekn ee maꞌnuraꞌ ma nꞌoeteen neu kit,
etun In nfee kit oras ma eti mainuan feꞌu,
nahuum on reꞌ maan asaet-apisar reꞌ neik meꞌu ma piin feꞌu.
Hit reꞌ abitan metan-meisꞌokan in nanan,
ma hit reꞌ amtaus rais nitu-ꞌmaten kit,
natuin hit ka taraem ok fa feꞌ tok Uisneno,
of hit tapein paku ma meꞌu he nnao naat kit teu raan mamut ma rameꞌ."+
80Naiꞌ Sakarias nboꞌis anrair Uisneno. Onaim naiꞌ Yohanis nmurai naꞌnae piut. Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee nhaꞌtain je piut. In naꞌnae neem on naan ate, in nnao natua nbi baer ruman naꞌroo naꞌko kuan, tar antea oras in nmurai nait in mepu neu too Israelas sin.


Retaꞌ Ahun-hunut 29
Naiꞌ Yakop antea in babaf naiꞌ Laban in umi
1Rarit naiꞌ Yakop annao nkono nꞌain pasaꞌ neon-saet. 2In nna-nao te, in niit oe hain es npaumaak kuan es. Anpaumaak oe haniꞌ naan, anmuꞌi ꞌbibi ma ꞌbib-kase, pukan teun, reꞌ anpaon he napenin oe mninuꞌ. Mes anmuiꞌ faut kouꞌ goes antoeb naan oe haniꞌ naan. 3Natiꞌ te, karu muiꞌt ein naan nabua nrarin ate, naꞌ atuuks ein antitar naꞌroob fatu naan, rarit ankuin oe ma naꞌ naꞌinuꞌ sin. Ninu nrarin ate, sin ntoeb nafainꞌ ee.
4Onaim naiꞌ Yakop annao nataan atuuks ein naan am nak, "Hoore, tua! Hi miꞌko mee, tua?"
Sin natahan am nak, "Hai miꞌko kuan Haran, tua."
5Rarit naiꞌ Yakop nataan antein am nak, "Hi mihiin au babaꞌ naiꞌ Laban, aa oo? In reꞌ naan, naiꞌ Nahor in anah."
Onaim sin natahan am nak, "Hai mihiin je, tua."
6Naiꞌ Yakop nataan piut am nak, "In nꞌao-minaꞌ, oo?"
Sin natahan am nak, "Aꞌnaef ee et reꞌ nee. In reko. Amkius. In aan feto bi Rahel napooꞌ neik in muiꞌt ein neman he naꞌinuꞌ sin anbin reꞌ ia. Ho mpao mbi ia."
7Rarit naiꞌ Yakop naꞌuab antein am nak, "Maans ee naꞌpuup feꞌ. Onaim reko nneis muiꞌt ein reꞌ neem nabuan nrarin ia, hi miꞌinuꞌ sin nai. Rarit hi mipooꞌ meik sin he sin nekun huun."
8Mes sin npenan mates, nak, "Hoe, ka on fa naan! Hai ro he mpao atuuks ein neman ok-okeꞌ neik sin muiꞌt ein ntean ia feꞌ. Henaꞌ hai mtitar fatu ne, he miꞌinuꞌ muiꞌt ein naan." 9Naiꞌ Yakop feꞌ naꞌub-uab nok atoin ein naan ate, bi Rahel neem antea nok in aamf ee muiꞌt ein. Natiꞌ te, in natuuk muiꞌt ein naan.
10Oras naiꞌ Yakop niit bi Rahel nok in aꞌbibin ma ꞌbib-kasen naan ate, in nnao ntitar nain faut tobef naan. Rarit in naꞌinuꞌ in baabf ee in muiꞌt ein. 11Rarit in nneek bi Rahel, ma nkae. 12Rarit in naꞌaub neu bi Rahel am nak, "Au reꞌ ia, ho baab feto bi Ripka in anah." Onaim bi Rahel naen anfain neu umi he natoon neu in amaf.
13Oras naiꞌ Laban anneen haan tonas nak naiꞌ Yakop naan, in fetof bi Ripka anah, in naen anseun goe. Oras sin natefan ate, naiꞌ Laban nneek ma nhoo goe. Rarit in nok ne neu in umiꞌ. Onaim naiꞌ Yakop naretaꞌ areꞌ saaꞌ-saaꞌ neu in babaf. 14aOnaim naiꞌ Laban naꞌuab am nak, "Batuur! Hit nua kit umi nanan!"
Naiꞌ Yakop ansao bi Lea ma bi Rahel
14bOras naiꞌ Yakop natua nok sin fuun es, 15naiꞌ Laban naꞌuab neu ne mnak, "Ako! Au ka ꞌroim fa he ho mmeup ruum-ruum meu kau, natuin hit nua kit umi nanan. Onaim ho mtoit fauk?"
16Naiꞌ Laban anmuiꞌ aan feto nua. Ahuunt ee, in kaan ee bi Lea. Amuint ee, in kaan ee bi Rahel. 17Bi Lea in maat firo.+ Mes bi Rahel in huumn ee mamasaꞌ, ma in aon ee msaꞌ ro reko. 18Naiꞌ Yakop in ntaam nekan bi Rahel. Onaim in nataah naiꞌ Laban am nak, "Au ꞌmepu ꞌfee ko toon hiut, asar ho mroim he au ꞌsao bi Rahel."
19Rarit naiꞌ Laban nataah am nak, "Reko! Naan es reꞌ reko nneis, natuin hit nua kit umi nanan. Maut he au anah bi Rahel kais ansao atoin sonaꞌ. Onaim ho mutua mbi ia, he mbiur meu kau." 20Rarit naiꞌ Yakop nmeup toon hiut, henatiꞌ in bisa nsao bi Rahel. In nneek niis bi Rahel. Etun toon hiut reꞌ naan, on reꞌ neno fauk aah.
21Toon hiut namsopu te, naiꞌ Yakop namnaubaꞌ babaf naiꞌ Laban am nak, "Baab! Au ꞌmeup toon hiut goen. Oras ia, mnonaꞌ kau bi Rahel he au ꞌsao."
22Onaim naiꞌ Laban nahoeb ma narais neu kabin naan. In naskau too mfaun anbin kuan naan. 23-27Mabeꞌ naan, naiꞌ Laban ka nfee fa bi Rahel, mes in nfee bi Lea he ntaam neu naiꞌ Yakop in tenar. Onaim naiꞌ Yakop antuup nok bi Lea. Kik-kiku te, naꞌ naiꞌ Yakop nahiin nak in ntuup nok bi Lea. Onaim naiꞌ Yakop anmatoe in aam babaf naiꞌ Laban am nak, "Au ꞌaetn ok toon hiut he ꞌsao bi Rahel! Te ho mseun ee nok bi Lea! Nansaaꞌ am es ho muꞌeꞌob kau on reꞌ ia?"
Rarit naiꞌ Laban nataah am nak, "Ho kais mutooꞌ! Tatuin hai harat anbi bare ia, feot muni ka nabeiꞌ fa he nsao nahunun feot unu. Onaim reko nneis on nai! Ho mpao he fesat neno hiut namsoup feꞌ, naꞌ ho mupein bi Rahel. Mes ho ro he mmepu mtein toon hiut meu kau." Rarit naiꞌ Laban anfee in ate bi Silpa he njair bi Lea in ate.
28Naiꞌ Yakop anroim natuin. Onaim fesat neno hiut namsopu te, naiꞌ Laban anfee bi Rahel he naiꞌ Yakop ansao. 29Rarit naiꞌ Laban anfee in ate bi Bilha he njair bi Rahel in ate. 30Onaim naiꞌ Yakop ansao bi Rahel amsaꞌ. In nneek nanesib bi Rahel. Onaim in nmepu ntein toon hiut neu in aam babaf.
Naiꞌ Yakop in aanh ein
31Mes UISNENO nahiin nak naiꞌ Yakop anneek nanesib bi Rahel. Es naan ate, In nkonan bi Lea he nahoniꞌ. Mes bi Rahel kahaf. 32Bi Lea naꞌapuꞌ, ma nahoniꞌ riꞌaan moen jes. In nakanab riꞌanaꞌ naan naiꞌ Ruben (reꞌ in aꞌmoufn ii nak 'mkius, nmuiꞌ anah'),+ natuin in naꞌuab am nak, "UISNENO nkius niit au susat. Etun es oras ia, au moen je he nkius kau."
33Rarit bi Lea naꞌapuꞌ ntein, ma nahoniꞌ riꞌaan moen jes. In nakaanb ee, naiꞌ Simeon (reꞌ in aꞌmoufn ii oniꞌ nak 'atoniꞌ nneen anrair'), natuin in nak, "UISNENO nneen anrair nak au moen je ka nfairoir kau fa. Es naꞌ In nfee ntein kau riꞌanaꞌ ia."
34Rarit bi Lea naꞌapuꞌ ntein, ma nahoniꞌ riꞌaan moen jes. In nakanab riꞌanaꞌ naan naiꞌ Lewi,+ natuin in naꞌuab am nak, "Nok reꞌ riꞌanaꞌ ia, au rais ji, okeꞌ nrair. Namneo, au moen ji of naꞌkiiꞌ inbi kau, natuin au uhoniꞌ riꞌaan mone teun goen ma ꞌfee ne sin."
35Rarit bi Lea naꞌapuꞌ ntein, ma nahoniꞌ riꞌaan moen jes. In nakanab riꞌanaꞌ naan naiꞌ Yahuda (reꞌ in aꞌmoufn ii oniꞌ nak 'boꞌis'), natuin in naꞌuab am nak, "Neot reꞌ ia, au he ꞌboꞌis UISNENO!" Rarit bi Lea ka nahoniꞌ fa heen.


Roma 10:10
10Fin karu ho mpaek ho nekam he mpirsai Kristus, Uisneno nmarak ko nak, atoin neek amneot ma amnonot reꞌ nareko nfain nok Ne. Ma karu ho mpaek ho fefam mak, Naiꞌ Yesus anjair ho Usiꞌ, Uisneno nroim he nafetin ko naꞌko ho sanat ma ho penu sin kuasat.


Haef ein sin Retaꞌ 7
Naiꞌ Stefanus namneob on anbi bare feek rais pirsait
1Rarit aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaak koꞌu nataan naiꞌ Stefanus am nak, "Rasin reꞌ sin natraak sin naan, batuur, aiꞌ kaah?"
2-3Naiꞌ Stefanus nataah am nak, "Sin amaꞌ arki! Hi mneen kau feꞌ. Afi unuꞌ naan, hit kaꞌo Abraham ka npoi nnao fa feꞌ naꞌko in kua mnasiꞌ. Mes Uisneno Apinat-Akrahat naan, nakriir On neu ne. Uisneno napreent ee mnak, 'Amnao musaitan ho pah, ma ho nonot-asar sin. Ho mnao nai, meu pah reꞌ of Au ꞌruur ꞌaan je ꞌeu ko!' Rarit naꞌ in npoi naꞌko pah Mesopotamia, ma nananiꞌ bare neu kota Haran.+ 4Onaim kaꞌo Abraham annao nasaitan atoin Kasdimas sin pah, ma nananiꞌ neu kota Haran. Oras in aam hoinf ee nmaet, Uisneno neik je ntaam neem neu pah Kanaꞌan, es reꞌ bare ia reꞌ sin amaꞌ arkit tatua goe oras ia.+ 5Oras naan, Uisneno ka nbooꞌ ma nbait niit fa afu rakat meseꞌ, he njair kaꞌo Abraham in pusaak. Mes Uisneno nbaꞌan nain, he nfee afu ia neu in sufan-kauꞌn ein he njair sin auf pusaak. Maski oras naan, in ka nmuiꞌ fa aan honiꞌ meseꞌ msaꞌ.+ 6Mes Uisneno naꞌuab neu ne mnak, 'Ho sufam-kaꞌum sin of annao natuan anbin atoniꞌ bian sin pah. Ma abitan bare naan of anhaꞌmuiꞌ sin ma naꞌaet sin ka kreꞌ-reꞌo fa, tar toon natun haa namsoup. 7Onaim toon natun haa namsopu te, Au of aꞌhukun pah reꞌ nmoeꞌ ho sufam-kaꞌum anjair sin ate. Onaim ho sufam-kaꞌum sin of annao nasaitan bare naan, ma ntaam neman neun bare ia, he nꞌoen ein ma nasaeb ein makasi neu Kau.'+ 8Ma oras In naꞌuab anrair on naan ate, In nfuut rais manbaꞌan neik herit, reꞌ njair tanar nak, kaꞌo Abraham sin anjarin Uisneno In too goah. Es naan ate, oras naiꞌ Abraham in anah naiꞌ Isak feꞌ nmoin neno faun, in aamf ee naꞌheir ee. Namuni te, naiꞌ Isak naꞌheriꞌ in anah naiꞌ Yakop. Rarit naiꞌ Yakop naꞌheriꞌ in aan mone boꞌes am nua, oras es-es ate feꞌ anmoin naan neno faun. Sin arsin esan reꞌ anjarin beꞌi-naꞌi neu hit atoin Yahudis.+
9Neot es, hit beꞌi-naꞌi sin ansaken sin orif naiꞌ Yusuf, rarit sin naꞌsoos ee, ma in njair ate anbi pah Masir. Mes Uisneno nok ne piut.+ 10Es naan ate, Uisneno nafeitn ee naꞌko in suust ein ok-okeꞌ. Uisneno nfeen ee ronef ahinit he nahiin rasi mfaun, tar antea usif pah Masir anneek niis ne, ma nait je njair gubernur neu pah Masir anfuun am nateef. Ma in naꞌnaak anbi usif pah Masir in sonaf amsaꞌ.+
11Rarit, oras amnahas antaman pah Masir ma pah Kanaꞌan. Amnahas naan mainenuꞌ, tar antea too mfaun ein ansuus ma nanaꞌreen anbin mee-mee. Es naan ate, anbi oras naan, hit beꞌi-naꞌi sin imsaꞌ ka napenin fa mnaah saaꞌ-saaꞌ.+ 12Mes kaꞌo Yakop anneen hanaf nak, anmuꞌi mnahat et pah Masir. Es naan ate, in nreun in aanh ein, esan reꞌ hit beꞌi-naꞌi sin, he nnaon neun pah Masir he nsosan amnahat. 13Ansosa nrarin on naan ate, sin nfanin. Oras sin amnaaht ein naan oekꞌ ein ate, naiꞌ Yakop anreek sin he nfani ntenin ma nsosan amnahat neun pah Masir. Haꞌe reꞌ ia, naꞌ naiꞌ Yusuf natoon in tuan ii, nak in es reꞌ naiꞌ Yusuf, reꞌ sin orif. Namuni te, naiꞌ Yusuf nakriraꞌ in nonot-asar sin neu usif pah Masir.+ 14Naiꞌ Yusuf antoit he in amaf ma in orif-tataf sin neem natuan anbin pah Masir. Sin amnemat neun pah Masir naan ok-okeꞌ of tuaf boꞌ hitu mniim.+ 15Onaim naiꞌ Yakop nananiꞌ bare neu pah Masir, tar antea hit beꞌi-naꞌi sin nmaten nbin naan.+ 16Ma toon baniꞌ toon ate, sin neik nafaniꞌ hit beꞌi-naꞌi sin nuif ein neu kuan Sikem et pah Kanaꞌan. Sin nsuub nuif ein naan anbi nopu reꞌ nahunu te kaꞌo Abraham ansoos ee naꞌko naiꞌ Hemor in sufan."+
Naiꞌ Stefanus nataah rasi reꞌ nmatoom nok naiꞌ Musa ma atoniꞌ reꞌ ka nroim fa he natniin ee
17Naiꞌ Stefanus antuut antein in uaban am nak, "Areꞌ rasin reꞌ ia, anjarin natuin Uisneno anbaꞌan anrair nak, In of anfee auf pusaak neu naiꞌ Abraham anbi bare naan. Oras anmurai anhaumak-maak he Uisneno nanokab In rais manbaꞌan naan ate, hit atoin Yahudis sin naꞌbaab ok amfaun ii kah een anbin pah Masir. 18Oras naan, anmuiꞌ uisf feuꞌ goes reꞌ annaaꞌ aprenat anbi pah Masir. In ka nahiin fa naiꞌ Yusuf in retan ma in aꞌnaon.+ 19Usif naan naꞌaet hit beꞌi-naꞌi sin. In mapuutn ii kah een neu hit beꞌi-naꞌi sin. In naꞌsekeꞌ sin he nasaitan riꞌana kruuꞌf ein, he sin nmaten kuuk.+
20Oras naan, kaꞌo Musa in ainf ii nahoins ee. In aon ii kmoerf aah! In ainaf-amaf sin ka natniin fa uisf ee in aprenat. Sin npairoir naꞌkoroꞌ riꞌanaꞌ naan anbi sin umi, tar antea in nmoin naan funan teun.+ 21Oras sin ka bisa naꞌkoroꞌ naan fa riꞌanaꞌ naan anteniꞌ te, sin npoirn ee. Onaim usif pah Masir in aan feot goes, es reꞌ niit riꞌanaꞌ naan. In nait riꞌanaꞌ naan ma npairoir je nahuum on reꞌ in aan honiꞌ.+ 22Es naan ate, atoniꞌ pah Masir nanoniꞌ areꞌ sin mahiink ein okeꞌ neu naiꞌ Musa, ma in njair atoin ahinit ma amanoet. In nahiin et uabaꞌ ma mepu.
23Oras in nmoin naan toon boꞌ haa, naiꞌ Musa nnao naim he nahiin kuun in atoin Israelas sin. 24Oras in npoi nnao te, in niit atoin Masiras es antuuf atoin Israelas es. In nturun atoin Israelas naan, ma in nroor niis atoin Masiras naan. 25Naiꞌ Musa natenab nak, of oniꞌ in aok-bian sin nahinin nak, Uisneno nsoun ee, he nafetin sin naꞌkon sin susat. Mes sin ka nahinin rasi naan fa feꞌ. 26Nokaꞌ on naan ate, naiꞌ Musa npoi ntein he nnao nkius in atoin Israelas sin. Rarit in niit atoniꞌ nua nmabanan. Ma in he nsobaꞌ he narameꞌ sin am nak, "Hoe! Hi nua ki mmaꞌori-tatan. Mes nansaaꞌ am es hi nua ki mmatuuf?"
27Mes atoniꞌ reꞌ nbaan in aok-bian naan antitar naꞌroob kaꞌo Musa mnak, 'Sekau es reꞌ nait ko he mjari ꞌnakaf meu kai? Ma sekau es anruur ko he mjair afeek rasi meu kai? 28Ho mak oniꞌ ho bisa mroor miis kau, on reꞌ afi naa ho mroor miis atoin Masiras naan?' 29Naiꞌ Musa anneen anrair on naan ate, in nfeen naen nasaitan pah Masir. In naen ma natua nbi atoin Midianas sin pah. In matsao nbi naan, ma nahoniꞌ riꞌaan mone nua.+
30Toon boꞌ haa namsopu te, naiꞌ Musa annao nbi baer jes reꞌ ka nmuiꞌ fa oe, anhaumaak nok aꞌtoeꞌf es, reꞌ sin teek ee te nak ꞌToꞌef Sinai. Anbi bare naan, Uisneno In ameput naꞌko sonaf neno tunan, neem nateef nok naiꞌ Musa, anbi ai reꞌ anpiin anbi hau aan es. Hau naan anpiin, mes ka npuut fa. 31Niit ee on naan ate, naiꞌ Musa nsanmaak. Ma in nnao nhaumaak he nkius niit saaꞌ reꞌ njari nbi naan. Nok askeken, in nneen Uisneno naꞌuab naꞌko ai naan in nanan nak, 32'Au reꞌ ia, ho naiꞌ-kaꞌo sin Uisneno; esan reꞌ kaꞌo Abraham, kaꞌo Isak, ma kaꞌo Yakop.' Anneen hanaf naan ate, kaꞌo Musa namtau nmaet, tar antea in huumn ii nmouf, ma in ka nabrain fa he nait in matan he nkius ai pinaꞌ naan.
33Rarit Uisneno naꞌuab anteniꞌ mnak, 'Musa! Ho mhaek et afu kninuꞌ. Amnui main ho ꞌpein haef ein naan! 34Kaisaꞌ muteenb am mak, Au ꞌnikan ꞌain Au too Israelas sin abitan pah Masir. Kahaf! Au umnau sin feꞌ. Au uhiin sin nanaꞌrenat. Au ꞌneen aꞌrair sin haan sakoit antotin turun ma babat. Oras ia, Au ꞌsaun ma ꞌnao he ufetin sin. Uum feꞌ! Au he ꞌreek ko mfain meu pah Masir.'+
35Onaim Uisneno reꞌ nakriir On anbi ai naan, naprenat naiꞌ Musa he nfain neu pah Masir. Uisneno nruur ma nreek ee, he nafetin too Israꞌel naꞌko nanaꞌrenat. Naiꞌ Musa ia, es reꞌ afi unuꞌ nataan ee nak, 'Sekau es reꞌ nait ko mjair aꞌnakat neu kai?' Oras ia, Uisneno neikn On es reꞌ nait je!+ 36Es naan ate, kaꞌo Musa ntebi nfain neu pah Masir. Anbi naan, in nmoeꞌ rais sanmakat humaꞌ-humaꞌ. Rarit in napoitan too Israelas sin naꞌkon pah Masir. In neik sin nnaon natuin Tais Meꞌe, ma sin nnao natuin baer ruman tar antea toon boꞌ haa.+
37Kaꞌo Musa neikn on natoon neu too Israꞌel am nak, 'Uisneno of nait naan tuaf es naꞌko hi tnaanm ein, he njair In mafefa kninuꞌ, namnees on reꞌ In nait kau reꞌ ia.'+ 38Kaꞌo Musa neik hit beꞌi-naꞌi sin anbin baer ruman. In kuun es anjair nete-ranan neu hit beꞌi-naꞌi nok Uisneno In ameput naꞌko sonaf neno tunan. Ameput naan, es reꞌ nasanut Uisneno In Kabin ma Prenat neu naiꞌ Musa, reꞌ natoon kit raan aꞌhonis amneot. Uisneno In Kabin ma Prenat naan, es reꞌ nasanut sin anbi ꞌToꞌef Sinai naan.+
39Maski on naan amsaꞌ, hit beꞌi-naꞌi sin ka natniin fa naiꞌ Musa. Sin npenan nain je, ma sin he nfanin kuuk neun pah Masir. 40Rarit sin nnaon nkopoꞌ naiꞌ Harun nak, 'Ho oriꞌ naiꞌ Musa nok kit tpoi taꞌko pah Masir. Mes oras ia, hai ka mihiin fa neu in et konaꞌ mee! Es naan ate, hai mtoit ko he mmoeꞌ baer fuat mahuum es neu kai. Maut he in neikn on es reꞌ njair maat-ranan neu kai.'+ 41Rarit sin nmoꞌen baer fuat mahumaꞌ naan. In huumn ii on reꞌ bijae aan es. Rarit sin nroron muꞌit ma nafuat ee neu ne. Ma sin nfeest ein nok neek marinet koꞌu, natuin sin neek ein anmarinan nok bareꞌ reꞌ sin nmoeꞌ je neik sin aꞌniimk ein kuuk.+ 42Oras ankius niit ꞌmoꞌet naan ate, Uisneno ankoit sin. Onaim sin nmurain nfua bareꞌ anbi neon goe tnanan, on reꞌ manas, funan, ma kfuun-akfuun. Onaim Uisneno nparakan sin on reꞌ naan. Naan namnees nok saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kninuꞌ ntui nain am nak,
'Hoe! Hi atoniꞌ pah Israꞌel ki!
Toon boꞌ haa, hi mnao mfuun ma miteef ambi baer ruman naan,
rarit hi mroor muꞌit he mfua Kau,
aiꞌ hi mfua meu sekau?
43Hi ka mboꞌis Kau fa!
Neno-neno te, hi suma mfua hi baer fuat mahuum ein.
Hi mroim he mpoi-mtaam ambi pah tuaf Morok in uim fuat.
Hi mroim he mfua pah tuaf naꞌko kfuun es, reꞌ anteek ee te, nak Refan.
Onaim hi mfua piut saaꞌ reꞌ hi mmoeꞌ je meik hi ꞌniim ein kiim!
Es naan ate, Au of ꞌait iꞌporin ki miꞌroo-ꞌroo meu Babel in tukan bian antein.' "+
Naiꞌ Stefanus nataah rasi anmatoom nok Uim Onen Uuf
44Naiꞌ Stefanus antuut ma ntaur in uaban naan nak, "Uisneno naruruꞌ neu kaꞌo Musa ꞌtopeꞌ naꞌko uim onen es. Onaim kaꞌo Musa sin nahakeꞌ Tenar Onen es, reꞌ sin nmoeꞌ je naꞌko pasu ma tais, natuinaꞌ masaf naan. Onaim too Israelas sin neman ma nꞌoen ein neun Uisneno anbin In Tenar naan. Karu sin nanain ein bare, sin npukai Tenar Onen naan, sin nfuut goe, ma sin nroi neik je neu bare bian. Anbi naan, sin nahakeꞌ nteniꞌ Tenar naan.+
45Oras naiꞌ Yosua sin nmakenan suuk aꞌroo nok uuf-uuf bian anbin pah Kanaꞌan reꞌ ia te, Uisneno nriuꞌ napoitan uuf ein naan. Rarit In nbait pah naan neu hit beꞌi-naꞌi sin. Oras sin ntaam nasiik pah naan, sin neik Tenar Onen naan amsaꞌ. Tenar naan anhaek nabaar tar antea usif naiꞌ Daut annaaꞌ aprenat.+ 46Usif naiꞌ Daut anꞌonen neu Uisneno, on reꞌ hit kaꞌo Yakop amsaꞌ anꞌonen neu Ne. Ma naiꞌ Daut anharineb Uisneno In nekan, onaim Uisneno nakriir ee In nekan arekot. Onaim in ntoit Uisneno he in es reꞌ nafenaꞌ Uim Onen Uuf feꞌu.+ 47Mes namuni te, naiꞌ Daut in anah naiꞌ Soleman es reꞌ nafenaꞌ Uim Onen Uuf naan.+
48Mes hit tahiin tak, Uisneno ka natua fa anbi umi reꞌ mansian ii anmoꞌe. Rasi naan natai nok saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kninuꞌ tuaf es antui nain je mnak,
49'Neon goe tunan naan, anjair Au ꞌtoko prenat.
Ma pah-pinan naan, anjair Au ꞌteir haef.
Hi he mmoeꞌ umi humaf mee, reꞌpantas he Au utua ꞌbi naan? Ka neu he njair fa!
50Fin Au es reꞌ aꞌmoeꞌ neno tunan ma pah-pinan nok in aafn ii ok-okeꞌ!' "+
Naiꞌ Stefanus naꞌkekat aꞌnaet ein nak sin ka nahiin fa Uisneno In Atoni Kninuꞌ
51Rarit naiꞌ Stefanus antaru ntein in uaban. In naskaraꞌ sin am nak, "Batuur, ro hi ꞌnaak-fatun ki! Hi on reꞌ tuaf reꞌ ka nahiin niit fa Uisneno, ma ka mitniin Ee fa. Hi mraban Uisneno on reꞌ beꞌi-naꞌi sin ankoit Je! Onaim oras ia, hi he mraban amtein Uisneno In Asmaan Akninuꞌ, oo?+ 52Hi beꞌi-naꞌi sin nasusab niis areꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein. Hi mitoon miit kau, mafefa kninuꞌ mee, es reꞌ ka napein fa haꞌmuꞌit naꞌko sin? Ka tiit fa feꞌ, aiꞌ? Un-unuꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein natoon nanin nak, Uisneno of ansonuꞌ In Atoni Kninuꞌ. Mes hi beꞌi-naꞌi sin anroor niis Uisneno In mafefa kninuꞌ sin. Tar antea hi msaꞌ ampaek tua ꞌtetaꞌ he nroor niis Uisneno In Atoni Kninuꞌ. 53Uisneno In ameput naꞌko sonaf neno tunan sin imsaꞌ, es reꞌ neik areꞌ atoran harat reꞌ Uisneno anroim he nfee sin neu kit, mes hi ka mfairoir sin fa."
Sin npoir niis naiꞌ Stefanus
54Oras sin reꞌ nokan ntokon anbi bare feek rasi naan, anneen naiꞌ Stefanus in uab ein naan, sin nahiin nanin nak in nasaan sin. Es naan ate, sin neek ein namenan ma neik-neuk nisik.
55Mes naiꞌ Stefanus, reꞌ Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee ntaam neu ne, nait matan ma nbaiseun neu neon goe tnanan. Anbi naan, in niit Uisneno In pinan ma krahan no mes-meseꞌ, ma Usif Yesus anhake nbi Uisneno In abnapan aꞌneꞌu anbi baer amasat naan. 56Ma naiꞌ Stefanus naꞌuab am nak, "On nai, sin aam ein! Au ꞌiit neno tunan natfeꞌi, ma Mansian Batuur-Batuur ee anhaek et baer amasat et Uisneno In abnapan aꞌneꞌu."
57Annenan on naan ate, aparikas raisn ee ankeeh sin ruik ein. Rarit sin nakain ee nok haan maꞌtaniꞌ he naiꞌ Stefanus kais naꞌuabaꞌ nteniꞌ. Ma sin nfuat ok buꞌ-buaꞌ he nꞌusaꞌ niis ne. 58Rarit sin nheer anfonat naiꞌ Stefanus ma neik je npoi naꞌko kota naan. Ma saksii ngguin sin anpuuꞌ sin baru mnaun kotif, ma nanaꞌat sin anbi atoin muinf es. In kaan ee, naiꞌ Saulus. In es reꞌ anfuaruut sin. Onaim sin npoir naiꞌ Stefanus neikin fatu.
59Oras sin npoir naiꞌ Stefanus, in nhunun naher-heer am nak, "Koi, Usiꞌ Yesus! Au oors ii nhaumaak een. Amtoup kau nai!" 60Rarit in nriꞌtuu ma nhunun anteniꞌ naher-heer am nak, "Koi, Aam! Kaisaꞌ muroibaꞌ sanat ia meu sin!" Rarit in asnaasn ii natfeek, ma in nmaet.


Naiꞌ Mateos 13
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok akaniꞌ fini nbi afu humaꞌ-humaꞌ
1Neno naan, Naiꞌ Yesus anpoi nnao naꞌko umi naan he nnao ntoko nbi nefo Galilea in ninin. 2Onaim too mfaun ein neman ma naub naan Ee. Rarit In nsae ntoko nbi kofaꞌ es, reꞌ nhake nbi naan, he nanoniꞌ too mfaun. Abitan auf meot ee nnenan ma natniin Ee.+ 3Onaim In nanoniꞌ rasi mfaun neu sin, npaek retaꞌ. In naretaꞌ am nak, "Anmuiꞌ naan atoin tani es annao nꞌain in rene he nkaniꞌ fini. 4Oras in nkaniꞌ fini on naan ate, fini bian anmoufun nbin ranan. Onaim koorn ein neman ma nteon-nsiun nain finin naan okeꞌ.
5Mes fini bian anmoufun nbin auf mafatuꞌ. Finin naan natoron rabah, natuin afu naan mainihas. 6Mes oras maans ee nsae on naan ate, fiin atoors ein naan namnenen ma nmeto nmaten. Fin sin aꞌbaaꞌk ein ka ntaman fa ntean auf goe ꞌpinan.
7Fini bian anmoufun nbin huu maꞌaikaꞌ. Onaim huu maꞌaikaꞌ naan nakhapiꞌ naan sin tar antea finin naan anmaten.
8Mes fini bian anmoufun nbin auf afaꞌ. Finin naan natoron, rarit anmonin, nasufan ma napunin. Bian nafuan no boꞌ teun, bian no boꞌ nee, ma bian no nautn es.
9Sekau marukiꞌ, maut he nneen narek-rekoꞌ!"
Usif Yesus natoon neu saaꞌ am es In nanoniꞌ te npaek retaꞌ
10Rarit Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein neman ma nataan Ee mnak, "Nansaaꞌ am es Ho munoniꞌ too mfaun ein ate, ampaek retaꞌ?"
11Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Natuin hi mroim he mihiin batuur-batuur Uisneno In aprenat, es naan ate Au utoon ki retaꞌ naan in aꞌmoufun. Mes karu bian ate, Au unoniꞌ sin aꞌpaek retaꞌ. 12Fin atoniꞌ reꞌ he naim batuur-batuur neu Uisneno In romin, Uisneno of anmoeꞌ je nahini ntein. Mes atoniꞌ reꞌ ka ntoe natuin fa Uisneno In romin, Uisneno of anmoeꞌ je nmono nkoon.+ 13Au unoniꞌ sin aꞌpaek retaꞌ, natuin:
'Sin nkisun ma nitan nrarin,
mes sin ka nromin fa he nahinin.
Sin nnenan ma natninan nrarin,
mes sin ka nromin fa he nahinin.'
14Sin reꞌ naan on reꞌ mafefa kninuꞌ Uisneno naiꞌ Yesaya antui nain je mnak,
'Hi of amneen ma mitniin,
mes hi ka mroim fa he mihiin.
Hi of amkius ma miit,
mes hi ka mroim he mihiin fa saaꞌ reꞌ njair naan.
15Natuin tuaf ein reꞌ ia sin neek ein on fatu,
sin nmoeꞌ sin ruik ein ankoson,
sin nmoeꞌ sin maatk ein anforon.
Onaim maut he sin on reꞌ naan, he sin ruik ein ankoson on reꞌ naan,
mbain he on reꞌ naan, he sin maatk ein anforon on reꞌ naan.
Maut he Au kais urekoꞌ sin,
natuin sin ka nromin he ntoe natuin Kau fa.'+
16Mes hi reꞌ ia, ro mipein paꞌe, joo! Fin hi miit kiim meik hi matam, ma mneen kiim meik hi rukim. 17Ampirsai Kau! Afi unuꞌ mafefa kninuꞌ Uisneno, ma atoin neek amneoꞌn ein, anromin mat-maten he sin bisa niit saaꞌ-saaꞌ reꞌ hi miit sin, mes ka bisa fa. Sin anromin mat-maten amsaꞌ he nneen saaꞌ-saaꞌ reꞌ hi mneen sin, mes ka bisa fa."+
Usif Yesus anfei oten naꞌko retaꞌ anmatoom nok fini
18Naꞌuab anrair on naan ate, Naiꞌ Yesus nak sin im nak, "Oras ia hi mneen retaꞌ naan in oten. 19Fini reꞌ anmoufun nbin ranan naan, nahuum on reꞌ tuaf reꞌ anneen Kabin ma Prenat anmatoom nok Uisneno In aprenat, mes in ka nahiin fa batuur-batuur. Rarit nitu ꞌnaakf ee neem ma nbakat naan Kabin ma Prenat naꞌko tuaf naan in nekan.
20Fini reꞌ anmoufun nbin auf mafatuꞌ naan, nahuum on reꞌ tuaf reꞌ anneen Uisneno In Kabin ma Prenat, onaim in ntoup Goe nok neek marine. 21Mes Uisneno In Kabin ma Prenat ka naꞌbaaꞌ fa. Es naan ate, ka mahikiꞌ-matunuꞌ ꞌroo fa nbi in nekan. Biak ein nasusab sin natuin sin ntoup Uisneno In Kabin ma Prenat on naan ate, in nafetin nain sin.
22Ma fini reꞌ anmoufun nbin huu maꞌaikaꞌ naan, nahuum on reꞌ tuaf reꞌ anneen Uisneno In Kabin ma Prenat. Mes in ntaisiub humaꞌ-humaꞌ nok in urusan he bisa nmoin nok ao-minaꞌ ma mamut. Onaim uruusn ein naan nsiuꞌ napoitan Uisneno In Kabin ma Prenat naꞌko in nekan, tar antea ka maꞌupan fa ntein.
23Mes fini reꞌ anmoufun nbin auf afaꞌ, nahuum on reꞌ tuaf reꞌ ntakan in rukin he nneen ma natniin Uisneno In Kabin ma Prenat, ma natuin Uisneno In romin. Rarit in nmoeꞌ rais reko, nahuum on reꞌ fini reꞌ nasuuf ma nafua naan. Bian nafuan no boꞌ teun, bian no boꞌ nee, ma bian no nautn es."
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok huun anbi reen je tnanan
24Naiꞌ Yesus natoon antein retaꞌ es am nak, "Uisneno In aprenat nahuum on reꞌ atoin es ankaniꞌ fini nbi in rene. 25Oras fai meisꞌokan on naan ate, pah ii ntupan nber-beran. Onaim amaufinut antaam, ma nkaniꞌ huu sufaꞌ anbi rene naan. 26Oras maak ee he napuin on naan ate, ameupt ein niit huun anmoin buꞌ-buaꞌ nok maak-gandum anbi naan. 27Rarit sin nnao natonan neu reen tuaf naan am nak, 'Usiꞌ! Neon goes ii hit tkaniꞌ fiin reko tbi ho rene. Nansaaꞌ am es oras ia nmuiꞌ huun et reen je nanan?'
28Usif naan nataah am nak, 'Amaufiunt ee, in aꞌmoꞌen es reꞌ naan.'
Onaim in ameupt ein anfeen penit am nak, 'Usiꞌ, hai mnao mtoof main huun ee, oo?'
29Mes in nataah am nak, 'Kaisaꞌ! Natuin oras hi mtoof huun naan ate, hit maak ein of amfaik meik sin imsaꞌ. 30Anbain he sin nmonin nabu-buan tar antea oras he toun. Oras naan, naꞌ au utoon ꞌeu ameupt ein am ꞌak, "Hi mbubun mihunun huun naan. Rarit amfuut sin futu mes-meseꞌ, he mout sin. Namuni te, naꞌ ambubun maak-gandum arekot naꞌko rene naan, ma mait meik sin ma mitaam sin meu poꞌof."' "
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok fua musiꞌ aanꞌ-anaꞌ
31Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, "Au uꞌuab aꞌteniꞌ retaꞌ es, he hi bisa mihiin, on mee mꞌes Uisneno njair Usif neu too mfaun. Iin na, nahunu te on reꞌ fua muis aan es, reꞌ atoniꞌ nseen ee nbi in poꞌon. 32Maski fua musiꞌ naan aanꞌ-anaꞌ, mes karu nmoni te, in njair hau kouꞌ reuꞌf es anbi poꞌon naan in nanan. Tar antea areꞌ koro neman ma nakuun ein anbin in taek ein."
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok raur haef
33Naiꞌ Yesus naretaꞌ nteniꞌ mnak, "Uisneno Iin na, nahuum on reꞌ raur haef, reꞌ bifee jes nait je ma nseor goe nok uut sauk goes.+ Onaim uut maseroꞌ naan ansae, natuin raur haef aanꞌ-anaꞌ naan."
Usif Yesus anpaek retaꞌ, he nanoniꞌ rais feꞌu reꞌ atoniꞌ ka nneen niit sin fa feꞌ
34Naiꞌ Yesus nanoniꞌ too mfaun ein anpaek retaꞌ huma mfa-faun on naan. In uab ein ok-okeꞌ naan, suma npake haa retaꞌ. 35In nanoniꞌ on naan he natuin saaꞌ reꞌ mafefa kninuꞌ Uisneno antui nain sin im nak,
"Au of unoniꞌ too mfaun ein aꞌpaek retaꞌ.
Au of utoon areꞌ kanan rasi reꞌ atoniꞌ ka nneen niit sin fa,
anmurai naꞌko oras Uisneno nmoeꞌ pah-pinan tar antea oras ia."+
Usif Yesus natoon oten naꞌko retaꞌ anmatoom nok huun anbi reen je nanan
36Rarit Naiꞌ Yesus annao nasaitan too mfaun ein, ma ntebi nfain neu umi. Onaim In atoup noinꞌ ein neman he ntotin turun-babat neu Ne mnak, "Usiꞌ! Mutoon kai oten naꞌko retaꞌ anmatoom nok huun anbi reen je nanan feꞌ?"
37Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Atoniꞌ reꞌ nkaniꞌ fiin rekon naan, es reꞌ Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. 38Ma etu aiꞌ rene naan es reꞌ pah-pinan reꞌ ia. Fiin reok gui, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ antaman njarin Uisneno In nonot-asar sin. Ma huun naan, es reꞌ nitu ꞌnakaf nok iin na. 39Rarit amaufinut reꞌ neem ma nkaniꞌ huu sufaꞌ naan, es reꞌ nitu ꞌnakaf naan in neikn on. Oras amnonut naan, es reꞌ neon amsoput. Ameput reꞌ nonun naan, es reꞌ Uisneno In ameupt ein naꞌkon sonaf neno tunan. 40Oras neon amsoput, sin naꞌbuaꞌ naan huun ein naan ma nout niis sin. 41On nai te Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, Au of aꞌsonuꞌ ameput naꞌko sonaf neno tunan. Sin of annaon ma nbubun naan tuaf-tuaf reꞌ ka natuin fa Uisneno In aprenat. Ma sin nbubun naan reꞌ tuaf-tuaf reꞌ anfuriꞌ biak ein amsaꞌ, he sin kais natuin Uisneno In aprenat. 42Sin of nait inporin amaufiunt ein ok-okeꞌ nꞌanin ai abar-barat, nahuum on reꞌ huun reꞌ npuut naan. Anbi bare naan, naꞌ sin nnaben niit susat ma nanaꞌrenat, ma kurut-kaet ka natfeek niit fa. 43Mes tuaf-tuaf reꞌ anmoin nok amnonot ma amneot natuin Uisneno In romin, sin of natuan nok sin Aam Usif anbin sonaf neno tunan. Anbi bare naan, sin maask ein anpinan on reꞌ manas. Onaim tuaf-tuaf reꞌ he nahiin Kau, amtakan hi ruikm ein, ma mneen mirek-rekoꞌ!"
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok baer maꞌosaꞌ ꞌmaten
44Naiꞌ Yesus anfee ntein retaꞌ es am nak, "Tuaf reꞌ nroim he nahiin Uisneno In aprenat naan, nahuum on reꞌ atoniꞌ reꞌ nroim he napein kuun baer maꞌosaꞌ ꞌmaten, reꞌ atoniꞌ naꞌkoroꞌ nbi konaꞌ. Atoniꞌ naan neem ma nhain, onaim in napein bareꞌ naan, es naan ate, in nmariin anmaet. Rarit in nkuub nafaniꞌ bareꞌ naan. Onaim in ntebi nfain rabah, ma nnao naꞌsosaꞌ in aꞌmuiꞌn ein ok-okeꞌ. Rarit in nsoos afu pisaꞌ naan, he in npaar nain baer maꞌosaꞌ naan."
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok mutiara reꞌ maꞌosaꞌ
45Naiꞌ Yesus naretaꞌ ntein am nak, "Tuaf reꞌ he nahiin Uisneno In aprenat naan, nahuum on reꞌ atoin arakan es, reꞌ anroim he nmuiꞌ mutiara reꞌ maꞌosaꞌ ꞌmaten. Rarit in naim mutiara naan he nsoos. 46Oras in niit mutiara reꞌ reok reꞌuf on naan ate, in ntebi nfain rabah he naꞌsosaꞌ in aꞌmuiꞌk ein ok-okeꞌ. Rarit in nnao nsoos mutiara naan, maut he in npaar nain kuun mutiara naan."
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok kninuꞌ pukat
47Naiꞌ Yesus naretaꞌ ntein am nak, "Uisneno In aprenat, nahuum on reꞌ pukat es, reꞌ akiif kai ikaꞌ sin nasaunt ee neu nefo. Rarit pukat naan, naan ikaꞌ humaꞌ-humaꞌ. 48Oras pukat naan naheun nok ikaꞌ te, akiif kai ikaꞌ sin neman ma nheer napoitn ee, ma neik je neu niniꞌ. Rarit sin ntokon ma nsiun iikꞌ ein nbin pukat naan. Ikaꞌ mee reko te, sin nataam ee neu ꞌkoraꞌ. Mes ikaꞌ mee reꞌ ka reko fa te, sin nait inporin.
49On naan amsaꞌ neon amsoput. Uisneno In ameupt ein of neman naꞌkon sonaf neno tunan, he nbetis amaufinut naꞌko atoin neek amneꞌo ma amnonot. 50Sin of nait inporin amaufiunt ein ok-okeꞌ neun ai abar-barat. Anbi bare naan, naꞌ sin nnaben niit susat ma nanaꞌrenat maꞌtaniꞌ, ma kurut-kaet abar-barat."
Usif Yesus nanoniꞌ anmatoom nok noniꞌ-taruꞌ amnaaꞌ, ma noniꞌ-taruꞌ feꞌu
51Naꞌuab anrair on naan ate, Naiꞌ Yesus nataan sin im nak, "Hi mihiin areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ feꞌe na Au uꞌuab sin, aiꞌ kaah?"
Sin natahan am nak, "Hai mihiin sin, tua!"
52Rarit Naiꞌ Yesus nataah sin im nak, "Reko! Fin ansuun tuaf naꞌko tunggur agaam ein reꞌ batuur-batuur antoup noinꞌ ein naꞌkon Uisneno In Kabin ma Prenat reꞌ matuꞌi nain naꞌko afi unuꞌ, rarit in annaaꞌ naher-heran Au noniꞌ-taruꞌ sin amsaꞌ oras ia te, in nahuum on reꞌ uim tuaf es, reꞌ nasoit in poꞌof he nakriraꞌ in aꞌmuꞌin amnaaꞌ, nabu-bua nok in aꞌmuꞌin feꞌu."
Abitan Nasaret ka ntoup fa Usif Yesus
53Oras Naiꞌ Yesus nanoniꞌ nrair too mfaun ein anpaek retaꞌ on naan ate, In nnao nasaitan bare naan, 54he nfain on In kuan Nasaret. Anbi naan, In ntaam anbi uim onen he nanoniꞌ too mfaun. Abitan uim onen sin ok-okeꞌ reꞌ anneen Ee, ansanmakan nmaten. Sin naꞌuab ein am nak, "Aih! Atoniꞌ ia In mahiin ii! In naskoor anbi mee? Anmoeꞌ on mee mꞌes in nmoeꞌ rais sanmaakt ein? 55Te kaah, In reꞌ ia atukan hau goe in anah. Hit tahiin tarek-rekoꞌ In ainaf bi Maria ma In oirf ein, esan reꞌ, nai Yakobus, naiꞌ Yusuf, naiꞌ Judas, ma naiꞌ Simon. 56Hit tahiin In feotf ein imsaꞌ, te hit arkit tatua kuan meseꞌ. Onaim In napein In mahiin ii naꞌko mee ntein? Ma In napein In kuasa maꞌtaniꞌ naan naꞌko sekau ntein?" 57Es naan ate, sin nsaken ma ka nromi nteinꞌ ein fa he nneen ma natniin Ee.
Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin im nak, "Batuur! Anbi bare bian ate, biak ein anromin he nhormaat mafefa kninuꞌ Uisneno. Mes anbi in kuan aa kuun, ma in nonot-asar sin, atoniꞌ ka nromin fa he nhormaat ee."+ 58In ka nmoeꞌ fa rais sanmakat amfaun anbi bare naan, natuin sin neek ein on reꞌ fatu tar antea sin ka nromin fa he npirsain neun Naiꞌ Yesus.


Naiꞌ Lukas 22
Aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein namin ranan he naꞌmaet Usif Yesus
1Oras naan, neon koꞌu atoin Yahudis sin anpaumaak een. Neon koꞌu naan, es reꞌ Fesat Utunuꞌ ka Mamuur fa. Anbi neon koꞌu naan sin anroron aꞌbib-kase he nmoꞌen fesat Paska msaꞌ. Sin nmoꞌen on naan, he namnaun nfanin neu oras unuꞌ, oras sin beif-naꞌif sin anpoin naꞌkon pah Masir.+ 2Oras naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma tunggur agaam ein namin ranan he naꞌmaet Naiꞌ Yesus. Mes sin namtausan too mfaun ein of antaisibun, natuin sin nromin he natniin Ee.
Naiꞌ Judas naꞌsosaꞌ Usif Yesus
3Naꞌko Naiꞌ Yesus In atoup noniꞌ tuaf boꞌes am nuaꞌ ein reꞌ naan, es kaan ee naiꞌ Judas Iskariot. Oras aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein namin ranan he nroor naꞌmaet Naiꞌ Yesus, nitu ꞌnaakf ee ntaam anbi naiꞌ Judas in nekan. 4Rarit naiꞌ Judas anpoi nnao naim aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma aꞌnaak paot Uim Onen Uuf. In he nnekaꞌ bua nok sin, he naꞌsosaꞌ Naiꞌ Yesus neu sin. 5Oras aꞌnaet ein naan annenan naiꞌ Judas in reonaꞌ naan on naan ate, sin nmariin anmaten. Sin nbaꞌan naiꞌ Judas am nak, "Reko! Karu ho mroim he muꞌsosaꞌ kai Naiꞌ Yesus ate, hai mbaen." 6Naiꞌ Judas anroim natuin sin. Onaim in naim asraak he naꞌsosaꞌ Naiꞌ Yesus amninuꞌ-mninuꞌ neu sin, he too mfaun ein kais nahinin.
Usif Yesus In atoup noinꞌ ein nabaarb ein fesat Paska
7Onaim atoin Yahudis sin neon koꞌu naan antea, ma sin nroron ꞌbib-kaes anaꞌ he nmoꞌen fesat Paska. 8Rarit Naiꞌ Yesus anreun naiꞌ Petrus ma naiꞌ Yohanis am nak, "Hi nua ki mnao mihuun he mibarab bukaet, he hit tbukae tbi fesat Paska buꞌ-buaꞌ."
9Onaim sin natanan am nak, "Aam! Hai he mnao mibarab bukaet on mee?"
10In nataah am nak, "Karu hi mtaam meu kota Yerusalem, hi of miteef mok atoin es nasaah aꞌhuun oe aan es. Hi mituin ee mtea in umi. 11Mitoon meu uim tuaf naan am mak, 'Hai Aam Tungguru ntoit naan keꞌen es et ho umi, he nmoeꞌ fesat Paska nok In atoup noinꞌ ein. Bisa, oo?' 12Onaim uim tuaf naan of nakriraꞌ ki keꞌen es et umi ktutaꞌ naan. In nkikin anrair bare naan. Suma hi nua ki mibaarb ahaa bukaet."
13Rarit sin nua sin annaon. Onaim sin niit saaꞌ-saaꞌ natai on reꞌ Naiꞌ Yesus natoon sin neu sin. Onaim sin nabaarb ein bukaet Paska nbin naan.
Fesat Paska
14Oras barab bukaet ein rekon anrarin te, Naiꞌ Yesus sin neman ntean. In nok In haef ein ntokon he nbukaen buꞌ-buaꞌ. 15Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, "Au ꞌmariin aꞌmaet he ꞌtook ma ꞌbukae fesat Paska ꞌok ki, nahuun naꞌko Au ꞌmaꞌneꞌat. 16Amtanar mirek-rekoꞌ reꞌ ia. Tarair reꞌ ia te, Au ka ꞌtook he ꞌbukae ꞌtein fa fesat Paska ꞌok ki. Neno mee te, oras mansian ein nitan maat fu-fua goah nak, Amaꞌ annaaꞌ aprenat te, naꞌ Au ꞌbukae ꞌtein."
17Rarit In nait iꞌkraas reꞌ matuaꞌ tua min-kase. Rarit in ntoit makasi neu Uisneno, ma nnonaꞌ kraas naan neu sin. Rarit In naꞌuab am nak, "Amtoupu kraas reꞌ ia, he mbukae tuaf meseꞌ-meseꞌ. 18Mimnau! Anmurai mabeꞌ ia, Au ka ꞌinu ꞌtein fa tua min-kase. Neno mee te, oras mansian ein nitan maat fu-fua goah nak, Ama annaaꞌ aprenat te, naꞌ Au ꞌinu ꞌtein."
19Rarit In nait utunuꞌ fuaꞌ es, ma ntoit makasi neu Uisneno. Rarit In nteib utunuꞌ naan, ma nnonaꞌ sin. In naꞌuab am nak, "Utunuꞌ reꞌ ia, Au aok reꞌ Au ꞌnonaꞌ ꞌeu ki arki. Ansuun oras hi mbukae utunuꞌ on reꞌ ia te, hi ro he mimnau Kau." 20Oras sin nbukae nrarin ate, In nait iꞌkraas matuaꞌ tua min-kase. Rarit In naꞌuab antein am nak, "Tua min-kase reꞌ ia, Au naaꞌ aa. Au naaꞌ reꞌ ia natꞌoop ma nsai he nsoi nafetin naan ki. Uisneno npaek naaꞌ reꞌ ia he nahakeꞌ rais manbaꞌan feꞌu neu ki.+
21Mes ampanat, natuin anmuiꞌ tuaf reꞌ antook nok kit es mei reꞌ ia, of naꞌsosaꞌ Kau.+ 22Batuur! Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, ro he ꞌmaet utuin Uisneno In romin. Mes mukeo! Tuaf reꞌ naꞌsosaꞌ Kau naan, in of nasaah kuun in rais siraak!"
23Annenan on naan ate, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmurai nmaktaan ein am nak, "Onaim sekau es reꞌ he nmaufiun neu Ne?"
Usif Yesus In atoup noinꞌ ein anmatoenaꞌ rasi nak, sekau es re koꞌu nneis ji
24Onaim Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmurai nmatoen nak, sekau es reꞌ koꞌu nneis ji.+ 25Mes Naiꞌ Yesus nakain sin am nak, "Anbi pah-pah reꞌ ka nahinin naan fa Uisneno, uisf ein naprenat too ngguin baineisi. Te kaah, sin nromin he too nggui anteek sin itnak, 'Ama reꞌ aturun too'. 26Mes hi kais on naan. Tuaf reꞌ he njair kaes kouꞌ gui, in aꞌmoin ii batuur-batuur ro he on reꞌ tua aꞌbaut he ntuthae areꞌ too mfaun. Tuaf reꞌ he njair aꞌnaet, ro he ntuthae areꞌ too mfaun, on reꞌ aan renuꞌ-aan rekaꞌ.+ 27Hi mitenab miit, aꞌnaet ii es reꞌ mee? Tuaf reꞌ antoko nbi mei, aiꞌ tua atuthaes? Atokos mei jaan, in es reꞌ kouꞌ gui, aiꞌ? Te kaah, Au ka ꞌmoeꞌ fa Au tuak ii on naan. Au ꞌuum he ꞌtuthae ki.+
28Hi ar-arki reꞌ ia, es reꞌ mok-mook Kau oras Au upein maꞌneꞌat. 29Au Amaꞌ nanaib Kau he ꞌnaaꞌ aprenat aꞌbi In pah. Onaim oras ia, Au unaibaꞌ ki msaꞌ, 30he hi mtoko ma mbukae mok Kau mei meseꞌ mbi sonaf neno tunan. Au ꞌfee ki kuasa msaꞌ, he hi miprenat uuf boꞌes am nua mbi pah Israꞌel."+
Usif Yesus natoon nak, naiꞌ Petrus of nasuan Ee
31Rarit Naiꞌ Yesus natoon neu naiꞌ Petrus am nak, "Petrus! Nitu ꞌnaakf ee nsobaꞌ he nbatis ki naꞌko Kau, on reꞌ takrai mneas.+ 32Mes Au ꞌonen ma ꞌteek ko, he ho mpirsai Kau piut-piut. Oras ho mfain uum een meu Kau te, ho ro he mhaꞌtain ho aom-bian ein sin neek ein."
33Onaim Naiꞌ Petrus nataah am nak, "Kaah fa, tua! Au ka neu he ꞌaen usaitan Ko fa, tua. Maski au ꞌtaam bui ma ꞌmaet ꞌok Ko msaꞌ, reko tua."
34Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Petrus! Amneen murek-rekoꞌ. Mabeꞌ ia, maun ee ka nkokreꞌon fa feꞌe te, ho musuan Kau no teun goen mak, ho ka muhiin Kau fa."
Usif Yesus Iin na, ro he nabaarb ein he ntoupun susat
35Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, "Neon goes ii, oras Au ꞌreek haefan ki he mnao mitoon Au Rais Reko mbi mee-mee, Au ꞌtaar ki he kais meik roit, tas, ma ꞌpein-haef. Oras naan, hi mkuran saaꞌ?"
Onaim sin natahan buꞌ-buaꞌ am nak, "Neon goes ii, hai ka mkuran fa saaꞌ-saaꞌ, tua."+
36Rarit In naꞌuab antein am nak, "Mes oras ia, ꞌtetaꞌ. Karu hi mmuiꞌ roit, henat meik. Karu mmuiꞌ tas, henat meik. Karu ka mmuiꞌ fa suniꞌ, miꞌsosaꞌ hi baur goes he msoos. 37Natuin atoin Yahudis sin naan Kau on reꞌ atoin maufinu. Kreoꞌ goes anteniꞌ te, sin neman he nheek Kau. Naan natai nok saaꞌ reꞌ kaꞌo Yesaya antui nain je, mnak:
'Sin nsoiꞌ Je on reꞌ atoin maufinu!' "+
38Sin natonan am nak, "Aam! Hai meik benas nua."
Rarit Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Noo goah nai. Kais miꞌuab naan antein!"
Usif Yesus annao nꞌonen anbi ꞌtoꞌef Saitun
39Anbukaen nrarin Paska te, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein anpoin nnaon neu ꞌtoꞌef Saitun, on reꞌ natiꞌ-natiꞌ sin nmoeꞌ je ji. 40Antean naan ate, In naꞌuab neu sin am nak, "Hi mꞌonen he hi kais amꞌoer oras hi mipein furit ma ꞌtakaf."
41Rarit In nnao naꞌroo kreꞌo naꞌko sin. In nriꞌtuu ma nꞌonen am nak, 42"Aam! Karu Ho mromi te, mait muꞌrobaꞌ maꞌneꞌat ia naꞌko Kau. Mes kais mutuin Au romik, maut he mutuin Ho roim aan kuum." 43[Rarit Uisneno In ameupt es naꞌko sonaf neno tunan neem ma nhaꞌtain In nekan. 44Fin In maꞌneꞌat naan maꞌtain besi, tar antea In puus ee nsai on reꞌ naaꞌ.]+
45Anꞌonen anrair on naan ate, In nhaek ma nnao nfain neu In atoup noinꞌ ein. Mes sin ntupan, natuin sin nhaen nmaten, ma nsusan amsaꞌ. 46Rarit Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, "Heeꞌ! Hi mtuup neu saaꞌ? Reko nneis hi mꞌonen he aꞌsuuꞌt ee nema te, hi kais ammouf."
Sin nheek Usif Yesus
47Naiꞌ Yesus naꞌuab feꞌ on naan ate, naiꞌ Judas (tuaf es naꞌko atoup noniꞌ boꞌes am nuaꞌ ein naan) neem nok too mfaun. In neem anpaumak-maak Naiꞌ Yesus he nhoo ma neek Ee. 48Mes Naiꞌ Yesus nakain ee mnak, "Hoe, Judas! Ho he muꞌsosaꞌ Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, mpaek tabes ma maneek-panaf, oo?"
49Oras Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein nahinin nrair naiꞌ Judas in roen maufinu naan ate, sin natanan neu Naiꞌ Yesus am nak, "Aam! Hai mbaan sin, aa oo? Hai meik benas." 50Onaim tuaf es anfaik benas, rarit ansaip namouf atoin es in rukin noon es. Atoniꞌ naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaak kouꞌ goe in ate.
51Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab am nak, "Noo goah nai! Kais amraban sin!" Onaim In nasbeut atoniꞌ naan in rukin, ma nareokꞌ ee.
52Too mfaun ein reꞌ neman ma nheek Naiꞌ Yesus naan sin esan reꞌ: aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, atoni mnais haart ein, ma apaot Uim Onen Uuf, ma tuaf bian antein. Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, "On mee? Hi mitenab mak Au reꞌ ia atoin maufinu, es hi iim amheek Kau meik suniꞌ ma hau tukaꞌ? 53Neno-neno te Au unoniꞌ ꞌbi Uim Onen Uuf, mes ka tiit fa tuaf es he nheek Kau. Mes nbain nai! Hi oras. Oras ia, nitu ꞌnaakf ee in kuasan!"+
Naiꞌ Petrus nasuan Usif Yesus
54Rarit sin nheek neik Naiꞌ Yesus, ma nheer neik Je neu aꞌnaak rais pirsait Yahudis sin aꞌnaak kouꞌ goe in umi. Naiꞌ Petrus nnao naꞌkor-koroꞌ nbi sin koitk ein. 55Anbi umi naan in kintal, biak ein anraran ai. Naiꞌ Petrus annao nraar nok ai msaꞌ. 56Anmuiꞌ bifee ate es, ankius niit Naiꞌ Petrus antoko ma nraar nok ai. In nkius narek-rekoꞌ naiꞌ Petrus in human, rarit in natoon neu biak ein am nak, "Hoe! Atoniꞌ reꞌ ia msaꞌ, natiꞌ te in nok Naiꞌ Yesus!"
57Mes naiꞌ Petrus nasuan am nak, "Kaah fa, tua! Au ka uhiin fa Atoniꞌ naan. Ho muhiin saaꞌ?"
58Ka ꞌroo fa te, tuaf es nait matan ma nkius niit naiꞌ Petrus. Rarit naꞌuab am nak, "Tebe, haa! Ho reꞌ ia tuaf es naꞌko Naiꞌ Yesus Iin na, aiꞌ?"
Mes naiꞌ Petrus anprotees maꞌtaniꞌ mnak, "Heeꞌ! Kahaf! Ho naꞌ mpeo tafiꞌ-tafiꞌ!"
59Of oniꞌ jam es ankono te, tuaf es anteniꞌ naꞌuab am nak, "Hoe! Au uhiin, tuaf reꞌ ia Naiꞌ Yesus In atoup noin es, natuin in atoin Galileas!"
60Mes naiꞌ Petrus anpeen nmates nak, "Mupoi nai!" Nateef in naꞌuab on naan ate, maun goe ankokreoꞌ.
61Onaim Naiꞌ Yesus anniik ma nkius naiꞌ Petrus. Rarit naiꞌ Petrus namnau uab ein reꞌ Naiꞌ Yesus naꞌuab sin am nak, "Mabeꞌ reꞌ ia, maun ein ka nkokreꞌon fa feꞌe te, ho musuan ma mutotan amrair Kau no teun." 62Namnau niit on naan ate, naiꞌ Petrus anpoi naꞌko kintal naan, ma nnao nkae npin-pinus.
Sin nbeos ma nkanaꞌ paar Usif Yesus
63Rarit atoin ein reꞌ antiut Naiꞌ Yesus naan anmurai nakreꞌet, ma nbeos nafan-fainꞌ Ee. 64Sin npooh In maatk ein npaken tais, rarit nataan Ee mnak, "Hae! Karu Ho mjair Uisneno In mafefa kniun es ate, ho mteek miit! Sekau es antuuf ko reꞌ ia?" 65Rarit sin nasekuꞌ niis Ne.
Sin neik Usif Yesus neu bare feek rais pirsait
66Kik-kiuk anaꞌ te, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, tunggur agaam ein, ma atoni mnais haart ein, nabuan nrarin he nꞌurus Naiꞌ Yesus In rasi. Rarit sin nrenun he nheer neik Naiꞌ Yesus neem neu bare reꞌ he nafekan rais pirsait. 67Oras In ntaam anrair, sin natanan neu Ne mnak, "Ho mutoon miit kai! Ho reꞌ ia, Kristus batuur-batuur, aa oo?"
In nataah am nak, "Maski Au utaah batuur-batuur amsaꞌ, hi ka mpirsai fa. 68Rarit karu Au utaan ki haan tanas meseꞌ msaꞌ, hi ka mitaah Kau fa. 69Ka ꞌroo fa te, Uisneno anpaek In kuasa maꞌtain ee, he nanaib Kau, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. Rarit Au ꞌtoko ꞌbi In aon bian aꞌneꞌu he uprenat ꞌok Ne."+
70Annenan on naan ate, sin arsin natanan am nak, "Karu on naan ate, ho mutenab am mak, ho reꞌ ia Uisneno In Aanh, aa oo?"
Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Batuur, hi miꞌuab naan, namneo."
71Onaim atoin aꞌaaꞌ rasin naan naꞌuab ein am nak, "Hit arkit atneen kuuk, aiꞌ? In nanaib kuun in tuan anjair Uisneno In Anah. Reꞌ ia, rasi mꞌakan! Tatuin hit atoran pirsait, karu atoniꞌ nataib on, on reꞌ Uisneno, atoniꞌ naan ro he nmaet. Onaim on mee? Hit kais atperluu saksii ntein. Athukun taꞌmaet Je nai!"


Retaꞌ Ahun-hunut 26:29
29hi of ka mmoeꞌ fa rais reꞌuf meu kai, on reꞌ hai ka mmoeꞌ fa rais reꞌuf meu ki msaꞌ. Batuur hai neekm ein reko mok ki. Es naꞌ neon goes ii, hi misaitan hai pah ii nok mamut. Hai mihiin batuur-batuur, UISNENO es anfee ki tetus-athoen."


Naiꞌ Mateos 12
Atoniꞌ nakritik Usif Yesus anmatoom nok neno snasat
1Neot es, nateef nok atoin Yahudis sin neno snasat, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein annaon npeꞌon biak ein sin rene. In atoup noinꞌ ein namnahan, es naan ate sin nhetun maak-gandum in punin ma nahan oras sin nnaon.+ 2Anbi naan, anmuiꞌ naan tuaf fauk naꞌkon partei pirsait Farisi reꞌ annaaꞌ naher-heran harat Yahudi. Ankius nitan Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmoꞌen on naan ate, sin nakain Ee mnak, "Ho atoup noinꞌ ein anhetun maak-gandum nateef nok neno snasat! Kais on naan! Fin reꞌ naan antanhai nrair hit atoran."
3-4Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, "On mee? Hi ka mimnau fa kaꞌo Daut in retaꞌ? Kaꞌo Daut nok iin na sin taik ein naꞌroton natuin sin namnahan nmaten. Onaim in ntaam neu Uisneno In Tenar Onen. Rarit in nait utunuꞌ reꞌ aꞌnaak pirsait ein anfee nrair sin neun Uisneno he sin nbukaen. Te kaah, utuun ein reꞌ naan suma aꞌnaak pirsait ein esan reꞌ nmuꞌin hak he nbukae sin. Aꞌtetaꞌ naꞌko naan ate, ka bole fa. Rarit kaꞌo Daut sin anbukaen, mes ka tiit fa tuaf es he nasaan sin. Hi on reꞌ ka mrees mihiin fa Uisneno In Suur Akninuꞌ!+ 5Fin anbi Suur Akninuꞌ naan, matuꞌi nmatoom nok aꞌnaak rais pirsait ein sin mepu, es reꞌ he ntuthaen anbin uim onen nateef nok neno snasat. Mes sin ka nsanan fa saaꞌ-saaꞌ.+ 6Amneen! Unuꞌ feꞌ, uim onen ro pentiing, mes oras ia rais jes pentiing anneis. Es reꞌ Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. 7Anbi Suur Akninuꞌ, Uisneno naꞌuab am nak, 'Au roimk ii on nai: Au ngguin ro he nakriraꞌ rais kasian, es nok es. Karu sin ka nmoꞌen fa on naan ate, sin muꞌi-ꞌturuꞌ reꞌ sin neik sin ma naꞌturuꞌ sin neun Kau naan, ka maꞌupan fa saaꞌ-saaꞌ.' Onaim karu hi mihiin mirek-rekoꞌ Uisneno In Kabin ma Prenat naan ate, bait hi ka mikuu fa Au atoup noinꞌ ein mak sin nsanan. On nai te sin ka nsanan fa te!+ 8Fin Au reꞌ ia, Mansian Batuur-Batuur. Au ꞌmuiꞌ hak he ufeek ꞌak, mansian ii bole nmeup saaꞌ nateef nok neno snasat."
Usif Yesus narekoꞌ tuaf nateef nok neno snasat
9Rarit Naiꞌ Yesus annao nasaitan bare naan, he ntaam neu sin uim onen. 10Anbi bare naan, atoin es in aꞌniman anmaet ao-biaf. Atoin Farisis sin namin ranan he nasaan Naiꞌ Yesus, kar-karu In narekoꞌ atoniꞌ naan nateef nok neno snasat. Rarit sin nataan Ee mnak, "Tatuin hit atoran rais pirsait, atoniꞌ bole narekoꞌ tuaf nateef nok neno snasat, aiꞌ kaah?"
11Rarit Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Karu tuaf es in aꞌbib-kase es anmoufu ntaam anbi konaꞌ nateef nok neno snasat, ꞌbib-kase naan in tuan ee ro he napoitn ee, aiꞌ kaah?+ 12Onaim Uisneno anneek mansian, anneis naꞌko tuaf reꞌ anneek in aꞌbib-kase naan. Nok ranan naan, atoniꞌ bole nmoeꞌ rais reko nateef nok neno snasat."
13Onaim In naꞌuab neu atoniꞌ reꞌ in aꞌniman bian ee nmaet naan am nak, "Baꞌe! Amnonaꞌ ho ꞌnimam naan neem!" Rarit in nnonaꞌ in aꞌniman amates naan, onaim nareok nain oras naan, on reꞌ in aꞌniman bian.
14Ankius nitan on naan ate, atoin Farisis sin nek-neuk nisik. Onaim sin nfeen annaon nasaitan uim onen naan. Sin nnao nmaꞌakoran am nak, "Hit ro he taim ranan he taꞌmaet Ee!"
Uisneno es reꞌ anpiir naan Naiꞌ Yesus he nmeup neu Ne
15Mes Naiꞌ Yesus nahiin sin reon maufinu naan, es naan ate, In nnao neu bare bian. Too mfaun ii natuin Ee, rarit In narekoꞌ ameent ein ok-okeꞌ. 16Mes In ntaar sin im nak, "Hi kais mitoon meu tuaf bian anmatoom nok Kau." 17In nmoeꞌ on reꞌ naan, natuin saaꞌ reꞌ Uisneno natoon nain neu In mafefa kninuꞌ naiꞌ Yesaya mnak,
18"Amkius miit! In reꞌ ia, Au tua renuꞌ tua rekaꞌ reꞌ Au ꞌpiir ꞌain Je.
Au ꞌneek Ee,
ma Au neek ii nmariin piut neu Ne.
Au of aꞌfee ma ꞌnonaꞌ Au Smanak ꞌeu Ne,
he In nnao nanoniꞌ mansian am tuaf et uuf am pah,
anmatoom nok Au raan aꞌhonis amneot am amnonot.
19In ka npaas fa In aꞌbasan.
In ka naikas ma naꞌratan fa In tuan.
20In neekn ee reko.
In ka nasusab fa es.
Hau reꞌ he noi natꞌiup ma natriiꞌ, In ka nꞌiup goe fa.
Pauk piin marak aanꞌ-anaꞌ, In ka nfukar niis ne fa.
In nanoniꞌ piut, tar uuf am pah sin nahinin he natuin Uisneno In raan aꞌhonis amneot ma amnonot.
21Mansian naꞌko uuf am pah of anpirsai Je, natuin sin nahinin nak, In reꞌ naan, sekau."+
Tunggur agaam ein nakuu Usif Yesus am nak, nitu ꞌnakaf es reꞌ anfee Ne kuasa
22Neot es, anmuiꞌ tuaf neik neu Naiꞌ Yesus tuaf es, reꞌ anniut sae tar antea in nfoor ma nmuu nmaet. Onaim Naiꞌ Yesus nriuꞌ napoitan nitu naan, ma nareokꞌ ee. Rarit atoniꞌ naan bisa niit ma bisa naꞌuab oras naan amsaꞌ. 23Ankius nitan on naan ate, too mfaun ein ansanmakan. Sin naꞌuab ein am nak, "Of oniꞌ In reꞌ ia, naiꞌ Daut in sufan, reꞌ mafefa kninuꞌ Uisneno sin antui nain je naꞌko afi unuꞌ. In reꞌ ia, oniꞌ Tuaf reꞌ hit tpa-pao!"
24Mes oras atoin Farisis sin annenan on naan ate, sin ka ntoupun reko fa. Rarit sin naꞌuab ein am nak, "Hoe! Atoniꞌ reꞌ ia bisa nriuꞌ nitu, natuin nitu ꞌnakaf Balsebul es reꞌ anfee Ne kuasa."+
25Mes Naiꞌ Yesus nahiin atoin Farisis sin uab ein naan. Onaim In natoon neu sin im nak, "Hi uab ein naan, tateenb ee te, ka nnao fa! Karu anbi pah es, in too gui anmabanan nmafan-faink ein, ka neu fa he pah reꞌ naan bisa nhaek nabar-baar. On naan amsaꞌ anbi kota es in nanan, aiꞌ anbi uim jes in nanan, es ankataas es, sin ro of anpeꞌen ma nbaits ok. 26Onaim karu niutn ein anmamusun ma anmariꞌun es nok es ate, sin aꞌnaakt ee ka bisa nnaaꞌ fa prenat naan aꞌroo. 27Mimnau! Hi ngguin anriuꞌ nahinin nitu msaꞌ. Sin npaek kuasa naꞌko nitu, oo? Kahaf! Onaim hi kais miꞌuab tafiꞌ-tafiꞌ mmak, Au ꞌpaek nitu he ꞌriuꞌ kuasa naꞌko nitu. Hi ngguin kiim of esan reꞌ nafekan am nak, saaꞌ reꞌ hi mikukuꞌ sin meu Kau naan, ansaan. 28Mes karu Au ꞌriuꞌ nitu ꞌpaek Uisneno In Asmaan ee In kuasan, naan nakriraꞌ nak, Uisneno naan, batuur-batuur Usif reꞌ anhake nrair et hi humam ma hi matam.
29Karu abaakt ii he ntaam nabaak anbi atoin maꞌtain es in umi, in ro he nfuut nahunun uim tuaf naan mates feꞌ. Rarit naꞌ in nait neik bareꞌ naꞌko umi naan.+
30Mimnau mirek-rekoꞌ. Tuaf reꞌ ka nkuaꞌnoon fa nok Kau, in reꞌ naan anmamuus nok Kau. Ma tuaf reꞌ ka nturun ma nbaab Kau fa nbi Au mepu, in reꞌ naan suma nareuꞌ goah.+ 31Onaim amneen mirek-rekoꞌ Au uabak reꞌ ia! Uisneno nabarab he nnoes nain mansian ein sin sanat. Ma karu atoniꞌ naꞌuab ka reko fa neu biak ein, Uisneno nabarab he nfee saok sanat neu ne. Mes karu anmuiꞌ tuaf nabrain he naꞌuab naꞌreꞌuf Uisneno In Asmaan Akninuꞌ, Uisneno ka nsaok nain fa in sanat naan. 32Karu atoniꞌ naꞌuab reꞌuf neu Kau, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, Uisneno nabarab he nsaok nain in sanat. Mes karu atoniꞌ naꞌuab naꞌreꞌuf ma nraban Uisneno In Asmaan Akninuꞌ, Uisneno ka nsaok nain fa sanat naan tar antea nabar-baar amsaꞌ!"+
Hau roet ma in fuan
33Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab piut neu atoin Farisis sin im nak, "Mitenab mirek-rekoꞌ! Hau roet arekot, nafua fua reko. Mes hau reꞌuf, nafua fua reꞌuf. Fin, naꞌko roet ii in fuan, atoniꞌ bisa nahini mnak, hau roet naan reko, aiꞌ kaah.+ 34Mes hi on reꞌ kaun aputa-kriut! Hi ka bisa miꞌuab fa rais reko. Natuin saaꞌ reꞌ et atoniꞌ in nekan, naan es reꞌ of anpoi npeoꞌ in fefan.+ 35Atoin neek arekot, in of naꞌuab reko, natuin anmuiꞌ rais reko ma tenab reko et in nekan. Mes amaufinut, ro tebes naꞌuab maufinu, natuin anmuiꞌ rais maufinu et in nekan.
36Ampirsai Kau! Oras pah-pinan ia namsoup, Uisneno anparikas mansian ein ok-okeꞌ sin rasin. Oras naan, es-es ate ro he nataah kuun in uaban reꞌ ka maꞌupan fa. 37Onaim ampaant om! Fin Uisneno of antai hi uab ein, ma nafeek am nak, hi mipein hukun, aiꞌ kaah."
Atoniꞌ ntoit he Usif Yesus nakriraꞌ bukti
38Anneen Naiꞌ Yesus naꞌuab on naan ate, tunggur agama fauk ma atoin Farisis sin ntoit Je mnak, "Aam Tungguru! Hai mtoit he hai miit Ko mmoeꞌ rais sanmakat, he njair bukti mnak, Ho kuasam naan batuur-batuur amneemn ii naꞌko Uisneno."+
39Mes Naiꞌ Yesus naskarak sin im nak, "Hoe! Mansian oras ia ka nroim fa he nneen ma natniin Uisneno! Suma nahini haa he nmoꞌen kuuk maufinu! Maski hi mtoit rais sanmakat, mes Au ka ꞌmoeꞌ utuin ki fa. Natuin unuꞌ te, Uisneno nfee nrair rais sanmakat anpaek In mafefa kninuꞌ naiꞌ Yunus. Naan nanokab anrair!+ 40Naiꞌ Yunus natua neno teun ma fai teun anbi iik kouꞌ goes in tain. On naan amsaꞌ Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. Au of utua neno teun ma fai tenu ꞌbi nua fatu, bare ꞌmaten.+ 41Oras neon amsoput, Uisneno njair afeek rasi, abitan Niniwe sin nhaken njarin saksii he nakuu ki mnak, 'Hi arki reꞌ ia, amonot!' Unuꞌ te, abitan Niniwe sin nnenan ma natniin Uisneno In mafefa kninuꞌ naiꞌ Yunus, onaim sin naꞌpisan ma nasaitan sin saant am penu sin. Mes hi te, kahaf! Te kaah, oras ia, Tuaf reꞌ et hi tnaanm ein, maꞌtani nneis naꞌko naiꞌ Yunus. Tuaf reꞌ naan, es reꞌ Au reꞌ ia. Mes hi ka mroim fa he mfairoir Kau kreꞌo msaꞌ.+ 42Oras neon amsoput, Uisneno njair afeek rasi, uis bifee bi Seba naꞌko pasaꞌ haaꞌ-nua, anhake njair saksii. In nakuu ki ar-arki reꞌ amonit oras ia mnak, 'Hi ar-arki reꞌ ia, amonot!' Unuꞌ te, uis bifee naan neem naꞌko bare ꞌroo-ꞌroo he niit nok in matan usif Soleman in mahinin. Te kaah, oras ia Tuaf reꞌ et hi tnaanm ein, maꞌtani nneis naꞌko usif Soleman. Tuaf reꞌ naan, es reꞌ Au reꞌ ia. Mes hi ka mroim fa he mfairoir Kau kreꞌo msaꞌ."+
Nitu reꞌ anfani nteniꞌ neu tuaf reꞌ in natua niit anbi naa
43"Karu niut gui nriuꞌ napoitn ee naꞌko tuaf es, nitu naan annao neu baer ruman he nasnaas. Mes in ka napein fa bare he natua. 44Onaim in natenab am nak, 'Ahh! Au ka upein fa bare on nai te, reko nneis au ꞌfain he utua ꞌbi tuaf reꞌ neno na au utua gui.' Rarit in ntebi nfain, onaim in niit bare naan nakninuꞌ nrair, ma ankikin narek-rekoꞌ nrair bare naan. 45Rarit nitu naan annao nhaman in partei ngguin tuaf hiut reꞌ maufinu nneis naꞌko ne. Onaim sin nnaon natuan nbin atoniꞌ naan, onaim sin nauban naan ee. Onaim oras ia, atoniꞌ naan in aꞌmoin ii nreꞌu nneis. On naan amsaꞌ anmatoom nok mansian oras ia."+
Usif Yesus In nonot-asar reꞌ batuur-batuur ein
46Oras naan, Naiꞌ Yesus naꞌuab nok too mfaun ein feꞌ. Onaim In ainaf ma In oirf ein neman he nateef nok Ne. Sin nhaken nbin moneꞌ, ma nreun tuaf he noꞌen. 47Onaim anmuiꞌ tuaf neem natoon Ee mnak, "Aam! Ho ainaꞌ ma sin Ho oriꞌ etan moneꞌ. Sin he nateef nok Ko, tua."+
48Rarit Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Au ainaꞌ reꞌ batuur ii, sekau? Ma au orif-tataf reꞌ batuur ii, sekau?" 49Onaim In nruur neu too mfaun ein reꞌ natuin Ee, ma naꞌuab am nak, "Amkius kiim, sin ar-arsin reꞌ ia, Au ainaꞌ ma Au orif-tataf sin. 50Fin tuaf reꞌ nmoeꞌ natuin Au Amaꞌ abit sonaf neno tunan In romin, naan sin Au nonot-asar sin reꞌ batuur."


Retaꞌ Ahun-hunut 46
Naiꞌ Yakop sin nabaarb ein he nfoꞌon neun pah Masir
1Rarit naiꞌ Yakop+ nakbuaꞌ in aꞌbruaꞌ ein, ma nnao nasaitan pah Kanaꞌan. Sin ntean kuan Barseba te, in nroor muꞌit ma nafuat sin neu Uisneno, reꞌ in amaf naiꞌ Isak naꞌbees neu Ne naꞌko unuꞌ.
2Fai jes ate, naiꞌ Yakop namnei. Anbi mneit naan, in nneen Uisneno noeꞌn ee mnak, "Hoe! Yakop! Ho mfeen he mneen feꞌ!"
Onaim in nataah am nak, "Tua!"
3Ma Uisneno nak, "Au reꞌ ia, Uisneno reꞌ ho amaꞌ naꞌbees neu Na naꞌko unuꞌ. Ho kais mumtau he mnao meu pah Masir. Au of aꞌmoeꞌ ho sufam-kauꞌm ein anjarin too reꞌ masoꞌik anbin bare naan. 4Au of ꞌok ko tnao teu pah Masir. Ma Au of ꞌok ufaniꞌ ho sufam-kauꞌm ein nfanin neun pah Kanaꞌan amsaꞌ. Oras ho mmate te, of ho anah naiꞌ Yusuf anhake nbi ho bnapam."
5Rarit naiꞌ Yakop nok in aanh ein,+ nnaon nasaitan kuan Barseba. Onaim sin nasaeb ee, ma sin fee-anah sin anbin kreet bikaes ein reꞌ usif pah Masir ansonuꞌ sin. 6-7Sin nait neik sin baer pusaak ein ma muiꞌt ein ok-okeꞌ reꞌ sin nmuiꞌ sin, oras sin nbin pah Kanaꞌan. Rarit naiꞌ Yakop ma in aan feto-aan mone sin, ma in uupf ein ok-okeꞌ, nnaon neun pah Masir.
Naiꞌ Yakop nok in noont ein reꞌ nokan nnaon neun pah Masir
8Naiꞌ Yakop in nonot-asar reꞌ nok anfoꞌon neun pah Masir, esan reꞌ ia:+
Naiꞌ Ruben, aan moen unu. 9In aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Henok, naiꞌ Paru, naiꞌ Hesron, ma naiꞌ Karmi.
10Naiꞌ Simeon nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Yemuel, naiꞌ Yamin, naiꞌ Ohat, naiꞌ Yakin, ma naiꞌ Sohar. Ma naiꞌ Saul amsaꞌ, reꞌ nahoins ee naꞌko bifee Kananas.
11Naiꞌ Lewi nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Gerson, naiꞌ Kehat, ma naiꞌ Merari.
12Naiꞌ Yahuda nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Sela, naiꞌ Peres, ma naiꞌ Sera. Naiꞌ Yahuda in anah bian, naiꞌ Er ma naiꞌ Onan, nmate nrarin nbin Kanaꞌan. In neik naiꞌ Peres in aanh ein amsaꞌ, esan reꞌ: naiꞌ Hesron ma naiꞌ Hamur.
13Naiꞌ Isaskar nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Tora, naiꞌ Pua, naiꞌ Ayup, ma naiꞌ Simron.
14Naiꞌ Sebulon nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Seret, naiꞌ Eron, ma naiꞌ Yahreel.
15Sin ok-okeꞌ reꞌ naan, naiꞌ Yakop nok in fee bi Lea sin aan hoin ein, oras sin natuan nbin Mesopotamia. Anmuꞌi ntein sin aan feto, kaan ee bi Dina. Onaim naiꞌ Yakop nok in mahoin ii, tuaf boꞌ tenu mteun.
16Onaim anmuiꞌ in anah naꞌko in fee bian es reꞌ: naiꞌ Gat, nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Sifion, naiꞌ Hagi, naiꞌ Suni, naiꞌ Esbon, naiꞌ Eri, naiꞌ Arodi, ma naiꞌ Areli.
17Naiꞌ Aser, nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Yimna, naiꞌ Yiswa, naiꞌ Yiswi, naiꞌ Beria, nok sin feotf es, kaan ee bi Sera.
Anmuꞌi msaꞌ naiꞌ Beria in aanh ein, esan reꞌ: naiꞌ Heber ma naiꞌ Markiel.
18Sin arsin reꞌ naan, tuaf boꞌes am nee. Esan reꞌ naiꞌ Yakop ma in fee bi Silpa in anah-upuf sin. Bi Silpa naan, ate reꞌ naiꞌ Laban anfee je neu in aan feto bi Lea, naiꞌ Yakop in fee mnasiꞌ.
19Naiꞌ Yakop in fee jes antein, kaan ee bi Rahel. In nahoniꞌ riꞌanaꞌ nua, esan reꞌ: naiꞌ Yusuf ma naiꞌ Benjamin. 20Oras naan, naiꞌ Yusuf ansao nrair bi Asnat nbi pah Masir. In aam baabf ee, aꞌnaak rais pirsait anbi kota On, kaan ee naiꞌ Potifera. Naiꞌ Yusuf ma bi Asnat sin aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Efraim ma naiꞌ Manase.
21Naiꞌ Benjamin nok amsaꞌ neu pah Masir. In nok in aanh ein, esan reꞌ: naiꞌ Bera, naiꞌ Beker, naiꞌ Asibel, naiꞌ Gera, naiꞌ Naꞌaman, naiꞌ Ehi, naiꞌ Ros, naiꞌ Mupim, naiꞌ Hupim, ma naiꞌ Aret.
22Rarit naiꞌ Yakop ma in fee bi Rahel sin mahoink ein tuaf boꞌes am haa.
23Naiꞌ Yakop in nmuꞌi ntein fee jes, kaan ee bi Bilha. Sin aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Dan ma naiꞌ Naftali.
Naiꞌ Dan in aanh ee, naiꞌ Husim.
24Naiꞌ Naftali nok in aanh ein esan reꞌ: naiꞌ Yaser, naiꞌ Guni, naiꞌ Yeser ma naiꞌ Sirem.
25Naiꞌ Yakop nok in fee bi Bilha sin mahoink ein tuaf hiut. Bi Bilha naan, es reꞌ bi Rahel in ate, reꞌ in napein je naꞌko in amaf naiꞌ Laban.
26Onaim naiꞌ Yakop in mahoin ein reꞌ nnaon neun pah Masir naan, tuaf boꞌ nee mnee. In aan naenf ein ka nsoiꞌ sin fa feꞌ. 27Sin nmaꞌbaab ein nok naiꞌ Yusuf in aanh ein reꞌ nahoniꞌ sin anbin pah Masir, sin tuaf nua. Onaim naiꞌ Yakop in nonot-asar reꞌ natuan nbin Masir, sin ar-arsin tuaf boꞌ hiut.
Naiꞌ Yakop nateef in anah naiꞌ Yusuf
28Oras sin he noi ntean pah Masir ate, naiꞌ Yakop anreun in anah naiꞌ Yahuda he nnao nahuun, he noꞌen naiꞌ Yusuf, he neem nateef nok in aamf ee nbi pah Gosen. Oras sin ntean nrarin nbin Gosen, 29on naan ate, naiꞌ Yusuf ansae neu in aꞌkreet, he nnao nateef in aamf ee nbi naan. Oras sin natefan, naiꞌ Yusuf anhoo in aamf ee, ma nkae ꞌroo reꞌuf.
30Rarit naiꞌ Yakop naꞌuab nok naiꞌ Yusuf am nak, "Usu! Oras ia, au ꞌiit ko goen. Onaim au uhiin ꞌak ho mmoin feꞌ. Maski oras ia au ꞌmate msaꞌ, reko."
31Rarit naiꞌ Yusuf natoon neu in orif-tataf sin am nak, "Au ro he ꞌnao ꞌbaiseun uisf ee, he utoon ꞌak au nonot-asar sin naꞌkon pah Kanaꞌan neman ntean nggoen. 32Onaim au of utoon ꞌak hi reꞌ ia, atuuk muꞌit. Etun hi meik hi muiꞌt ein ma hi pusaak ein naꞌkon Kanaꞌan. 33Karu uisf ee noꞌen ki, ma nataan hi meupm ein saaꞌ, 34hi mitaah am mak, hi arki reꞌ ia, atuuk muꞌit ammurai miꞌko hi aanꞌ-anaꞌ feꞌ, on reꞌ hi beꞌi-naꞌi sin. Nok ranan naan, in of anreun ki he mitua mbi Gosen." Naiꞌ Yusuf natoon on naan, natuin abitan pah Masir anmaiꞌnisin karu sin natua nabuan nok atuuk muiꞌt ein.


Retaꞌ Ahun-hunut 19
Abitan Sodom sin maufinu
1Oras Uisneno feꞌ naꞌuab nok naiꞌ Abraham, In ameupt ein reꞌ tua nuaꞌ ein naan, annaon nkonon neun kota Sodom. Sin ntean ne te, maans ee he noi nmouf goen. Oras naan, naiꞌ Rot feꞌ ntoko nbi enoꞌ he ttaam teu kota naan.+ In niit tua nuaꞌ ein naan ate, in nnao nseun sin. In nriꞌtuu ma naꞌruriꞌ nbi sin maatk ein. 2Rarit in naꞌuab am nak, "Sin amaꞌ arki! Au uskau ki he mkoen om iim meu au uim je feꞌ, tua. Maut he hi mifaun ma mtuup maan fai jes ambi ia. Nneis noi nmeu te, naꞌ hi mnao mkoon, tua."
Mes sin natahan am nak, "Makasi, tua. Mes ho kais muhaeb om! Maut he hai mtuup ambi kota ia in amneran."
3Mes naiꞌ Rot anfuriꞌ sin piut, tar antea sin nromin he ntuup antaahn ein anbin in umi. Onaim naiꞌ Rot sin ntunun utunuꞌ, ma nabaarb ein bukae, ma sin nbukaen buꞌ-buaꞌ. 4Oras sin feꞌ ka ntupan fa feꞌe te, atoin ein Sodom, anaꞌ-koꞌu neman okeꞌ. Sin nhaken nfuun naan naiꞌ Rot in umi. 5Sin nhuun ein ma nakan naiꞌ Rot tafiꞌ-tafiꞌ am nak, "Hoe, Rot! Atoin nuaꞌ ein feꞌe na, etan mee? Mupoit sin neman, hai he miꞌbabiꞌ sin!"
6Onaim naiꞌ Rot anpoi, rarit naꞌeek enoꞌ. 7In naꞌuab am nak, "Aok-bian arki! Hi kaisaꞌ mmoeꞌ reꞌuf on naan meu au tamun ia. 8Bait hi mneen feꞌ! Au aan feotn ii, tuaf nua. Sin muin rek-rekon, ma ao ꞌtemef feꞌ. Maut he au ꞌnonaꞌ ki sin. Hi he minsaaꞌ sin imsaꞌ, es reꞌ hi. Mes hi kaisaꞌ mmoeꞌ saaꞌ-saaꞌ meu au tamun ia. Tatuin hit haart ii te, au ro he ꞌpanat sin."
9Mes atoin Sodom sin nkoaꞌ ein am nak, "Ho kaisaꞌ mseor mok! Ho atoin amnemat. Ho atoin sonaꞌ. Onaim ho ka mmuiꞌ fa hak he mꞌator kai. Reko nneis ho muꞌroo muꞌko bare ia. Karu kaah fa te, hai mmoeꞌ reꞌuf meu ko, anneis naꞌko meu tua nuaꞌ ein naan!" Rarit sin ntitar ma nsapar napasib naiꞌ Rot. Ma sin arsin buꞌ-buaꞌ nnaon he ntuut nareuꞌ enoꞌ.
10Mes taum nuaꞌ ein naan, nsoron napoitan sin aꞌniimk ein ma nheer nataam naiꞌ Rot neu uim je nanan, ma sin naꞌseniꞌ enoꞌ. 11Rarit sin naforob atoin Sodom reꞌ abitan enoꞌ, etun sin nabre-reon goah he namin enoꞌ. Mes sin ka niit ee fa.
Uisneno napoit naiꞌ Rot sin naꞌko Sodom
12-13Rarit taum nuaꞌ ein naan, nak naiꞌ Rot am nak, "Rot! UISNENO nahini nrair abitan kota ia sin maufinun. Onaim In nreek kai he iim mireuꞌ main kota ia. Onaim ho mmuꞌi mteniꞌ asar bian et kota ia, aiꞌ kaah? Karu nmuiꞌ aan mone, aan feto, aan nanef, aiꞌ sekau-sekau. Meik sin ampoi nai miꞌko kota ia!"
14Onaim naiꞌ Rot annao naꞌuab nok atoin munif nua reꞌ nafrei in aan feotn ee, mnak, "Amneen mirek-rekoꞌ! Oras ia, maen ampoi rabah miꞌko kota ia nai! Natuin UISNENO he nareuꞌ niis kota ia!" Mes sin nateenb ein nak aiꞌ naiꞌ Rot napoi.
15Neis noi nmeu te, Uisneno In ameupt ein naan, naꞌsekeꞌ naiꞌ Rot sin he naen anpoin rab-raab nai. Sin naꞌuab ein am nak, "Rot! Amfeen nai! Meik ho fee, ma ho aan feot nuaꞌ ein naan, maen ampoi misaitan kota ia nai. Kais-kaisaꞌ hi mmaet ruum-ruum, ma mimreuꞌ buaꞌ-buaꞌ mok kota ia."
16Mes naiꞌ Rot feꞌ he naꞌeokb on. Te kaah, amneon ii, UISNENO he nsoi nafetin naan ee. Etun es taum nuaꞌ ein naan ansaok naan naiꞌ Rot in aꞌniman, in fee, ma in aan feot nuaꞌ ein naan, he napoitan sin naꞌkon kota naan. 17Onaim tuaf es naꞌko reꞌ taum nuaꞌ ein naan, nak, "Maen miheer, he mmoin! Kaisaꞌ mniik! Kais misnaas ambi mneraꞌ! Maen amsae meu ꞌtoꞌef nee he hi mmoin!"
18Mes naiꞌ Rot nataah am nak, "Koi, aam! Kais on naan, tua! 19Ho mturun kai he hai mmoin. Mes aꞌtoꞌef nee, naꞌroo! Kais-kaisaꞌ hai ka mtea maan fa nee te, amreuꞌt ii napein kai nbi raan atnanaꞌ, tua. 20Amkius miit. Anmuiꞌ naan kuan aan es ka naꞌroo fa naꞌko ia. Kuan reꞌ nee, ka matekaꞌ fa, natuin in aanꞌ-anaꞌ. Onaim karu ho mromi te, maut he hai mꞌain naa, henaꞌ hai mmoin, tua."
21Onaim in nataah am nak, "Reko! Amnao nai! Au of ka ureuꞌ fa kuan reꞌ naan. 22Oras ia, hi maen nai meu kuan naan! Natuin au of ka ꞌmoeꞌ saaꞌ-saaꞌ fa feꞌ, karu hi ka mtea fa feꞌ." Anmurai naꞌko oras naan, atoniꞌ nteek kuan naan nak, Soar, reꞌ in aꞌmoufn ii nak 'anaꞌ'.
Kota Sodom ma Gomora nputu nmaten
23Oras maans ee nsae te, naiꞌ Rot sin ntean Soar. 24Nok askeken, UISNENO nꞌopaꞌ uur-ai ma bariri reꞌ anpiin, ansaun neem naꞌko neno neu kota Sodom ma kota Gomora. 25UISNENO nout nakratiꞌ koat ein naan ok-okeꞌ ma kuan ein reꞌ anbin bare naan, ma areꞌ kanan amonit, et mansian, muꞌit, ma hau anbin naan.
26Oras naiꞌ Rot sin naenan, in fee je, anniik. Nok askeken ate, in njair nii masik.
27Nokaꞌ kik-kiku te, naiꞌ Abraham anfani nteniꞌ neu bare reꞌ afi naa in nhake ma ntabar UISNENO. 28Onaim in napene nsaun neu Sodom ma Gomora ma karopu mneer koꞌu naan okeꞌ. In nkisu te, maus ein nsaen on neon goe kboꞌes-akboꞌes anbi mee-mee. Ma ai pinaꞌ naan nout niis areꞌ saaꞌ-saaꞌ.
29Onaim oras Usiꞌ nout nakrat-ratiꞌ koat ein naan, In namnau In rais manbaꞌan neu naiꞌ Abraham. Etun In nturun ma napoit naiꞌ Rot naꞌko bare reꞌ In nareuꞌ goe naan.
Naiꞌ Rot am in aan feton
30Oras naan, naiꞌ Rot namtau he natua nabaar anbi kuan Soar. Es naan ate, in nok in aan feot nuaꞌ ein naan, nanain ein neun aꞌtoꞌef. Rarit sin natuan nbin nuat es.
31Neot es, in aan feot unu, nak in oirf ee mnak, "Anbi bare ia, nfuun am nateef ka tiit-tiit fa atoniꞌ he nsao kit. Ma ka ꞌroo fa te, hit amaꞌ namnais kuun een, ma ka namsaꞌi ntein fa heen. 32Onaim reko nneis, hit tamauf hit amaꞌ. Rarit hit ttuup tokn ee. Maut he hit tamsaꞌib hit amaꞌ."
33Fain ite, sin naꞌinuꞌ sin aamf ee nok tua min-kase, tar anmafu nmaet. Rarit feot uun ee nnao ma ntuup nok in amaf. Mes aꞌnaef ee nmafu nmaet, onaim in ka nahiin fa neu in nmoeꞌ saaꞌ nok in aan feto.
34Anmeu nfiin ite, feot unu naan, natoon neu in oirf ee mnak, "Fiin ii na, au ꞌtuup aꞌrair ꞌok hit amaꞌ. Mabeꞌ ia, ho sapaam. Hit tamafu ttein hit amaꞌ, rarit ho mtaam amtuup mok ne. Nok ranan naan, hit nua kit of tahoniꞌ ma ttaur hit amaꞌ in sufan."
35Mabeꞌ naan, sin namafu nteniꞌ ꞌnaef. Rarit aan feot aheit susu, nnao ma ntuup nok in amaf. Mes aꞌnaef ee nmafu nmaet, onaim in ka nahiin fa neu in nmoeꞌ saaꞌ nok in aan feto.
36Nok ranan naan, sin nua sin naꞌaup ein naꞌkon sin aam honif. 37Rarit naiꞌ Rot in aan feot unu nahoniꞌ riꞌaan moen jes. Feot unu naan nakanab in anah naan, naiꞌ Moap (reꞌ he noi humaꞌ meseꞌ on reꞌ kata es anteniꞌ, in aꞌmoufn ii 'neem naꞌko amaꞌ'). In es reꞌ njair aam uuf neu atoin Moapas oras ia. 38Rarit aan feot aheit suus goe, nahoniꞌ riꞌaan moen jes. In nakaanb ee, naiꞌ Ben Ami (in aꞌmoufn ii 'riꞌanaꞌ naꞌko au nggoa'). In es anjair aam uuf neu atoin Amonas sin oras ia.+


Naiꞌ Lukas 13
Misaitan ꞌmoin maufinu, ma mituin Uisneno In ranan
1Oras naan, anmuiꞌ tuaf natoon neu Naiꞌ Yesus am nak, gubernur Pilatus naꞌmaet atoniꞌ Yahudis fauk ein naꞌkon Galilea oras sin neman neun kota Yerusalem he neikin fuaꞌ-turuꞌ nbi Uim Onen Uuf. 2Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus nataan am nak, "On mee? Atoin Galileas reꞌ nmaet naan, sin saant ein koꞌun nneis naꞌko biak ein ok-okeꞌ, oo? Es naan ate, sin napenin hukun aꞌmaten, oo? 3Kaah fa, tua! Mes karu hi ka misaitan fa hi ꞌmonim reꞌ ammaufinun naan, he mtebi mfain mituin Uisneno In romin, hi of amreuꞌ on reꞌ sin. 4Onaim on mee ntein neu tua boꞌes am faun ein reꞌ neon goes ii rame mnanuꞌ Siloam antaikobi ma nmeuk niis sin? Sin saant ein koꞌun neis naꞌkon tuaf bian reꞌ anbin Yerusalem, aa oo? 5Kaah fa, tua! Mes karu hi ka misaitan fa hi ꞌmonim reꞌ nmaꞌeokb ok, he mituin Uisneno In romin amneot, hi of amreuꞌ on reꞌ sin amsaꞌ."
Hau roet reꞌ ka nafuaf, nahuum on reꞌ Uisneno Iin na, reꞌ ka nmoeꞌ niit fa rais reko saaꞌ es
6Rarit Naiꞌ Yesus anfee uab manporin es am nak, "Anmuiꞌ naan atoin es, reꞌ anmuiꞌ hau roet mafuaꞌ es+ anbi in poꞌon. In neem piut-piut he nbaiseun hau roet naan he nahiin neu nafua goen aa oo, aiꞌ kaah feꞌ. Mes hau roet naan ka nafua fa feꞌ. 7Rarit in nreun akninuꞌ poꞌon naan am nak, 'Toon teun goen, au ꞌuum fani-fani he uhiin hau roet ia in fuan, mes au ka ꞌiit fa saaꞌ-saaꞌ. Onaim amnooꞌ goe he kais naah bare.'
8Mes akninuꞌ poꞌon naan nataah am nak, 'Aam, kais mutooꞌ. Amfee mtein maan ee, oras toon es. Anbain he au ꞌkofan ꞌiit afu reꞌ roet ia in uun ii, rarit aꞌtao ne pupuk he namria. 9Karu anmaan fani ma nafua te, reko! Mes karu kaah fa te, amnoꞌo.' "
Usif Yesus narekoꞌ bifee ameen nui-ꞌsau-ꞌboko, nateef nok neon onen
10Neot es, nateef nok atoin Yahudis sin neon onen, Naiꞌ Yesus annao nanoniꞌ nbi uim onen. 11Anbi naan, anmuiꞌ naan bifee jes reꞌ in nui-ꞌsau-ꞌbook, toon boꞌes am faun goen, natuin niut reuꞌf ee nmoꞌe. In ka bisa nhaek namneo fa. 12Naiꞌ Yesus niit bifee naan, rarit anhaamn ee, ma naꞌuab nok ne mnak, "Ain! Oras ia, ho mureok nai." 13Onaim Naiꞌ Yesus antao In aꞌniman neu bifee naan. Nok askeken ate, in nui-ꞌsau abokot naan, namneo nain. Onaim in ntoit makasi, ma nboꞌis Uisneno.
14Mes uim onen naan in aꞌnaakt ee natooꞌ, natuin Naiꞌ Yesus narekoꞌ amenat nateef nok neon onen. Onaim in naꞌuab neu too mfaun ein am nak, "Krei jes naan ate, neno nee he hit tmeup. Onaim reko nneis ameent ein neman anbi nenon reꞌ naan, he namin tuaf he narekoꞌ sin. Kais neman oras neon onen!"+
15Mes Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, "Hoe! Ho kais muꞌuab ate, ꞌtetaꞌ, ma mmoꞌe te, ꞌtetaꞌ. Anbi neon onen amsaꞌ hi mmeup, aiꞌ kaah?! Fin hi mnao mifetin hi bijae ngguin ma hi bikaes keledai ngguin he ninun oe, aiꞌ?! 16Bifee reꞌ ia, kaꞌo Abraham in sufan, on reꞌ hit. Nitu ꞌnaakf ee nfuut goe toon boꞌes am faun. Onaim karu Au ureokꞌ ee nateef nok neon onen on nai te, ansaan saaꞌ?"
17Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus in muusn ein namaeb ok. Mes too mfaun ein anmarinan In meup rekon naan.
Usif Yesus anfee uab manporin npaek fua musiꞌ reꞌ anaꞌ krisiꞌ
18Onaim Naiꞌ Yesus antuta ntein In uaban naan am nak, "Au he utaib apirsait ein ꞌeik saaꞌ? 19Un-unuꞌ te, sin fuak fauk aah, mes anna-nao te namfaun. Sin nmurain on reꞌ musiꞌ fua es reꞌ anaꞌ krisiꞌ. Atoniꞌ anseen ee nbi poꞌon. Rarit anmoin, ma njair hau koꞌu. Onaim koorn ein neman ma nakuun ein anbin in taek ein."
Usif Yesus anfee uab manporin npaek raur teif
20Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, "Au he utaib Uisneno Iin na, ꞌpaek saaꞌ antein? 21In on reꞌ raur teif reꞌ bifee ngguin nait je ma nsoer goe nok uut saku nua,+ ankuum goe he nmoꞌen utunuꞌ. Onaim uu kumuꞌ naan ansae, natuin raur teif aanꞌ-anaꞌ naan. Uisneno Iin na anmuꞌin pengaru koꞌu on naan amsaꞌ."
Sonaf neno tunan in eonꞌ ee, maꞌrenaꞌ
22Rarit Naiꞌ Yesus sin anmurai nnaon neun kota Yerusalem. Anbin raan atnanaꞌ, sin neis nokan kota ma kuan he In nanoniꞌ tuaf. 23Antean baer jes, anmuiꞌ tuaf es nataan Ee mnak, "Aam Tungguru! Of oniꞌ tuaf fauk aah es reꞌ napenin saok sanat ma ꞌhonis, oo?"
24In nataah am nak, "Sonaf neno tunan in enoꞌ ꞌtaams ee, maꞌrenaꞌ. Onaim mibarab hi tuam ein rek-reko he bisa mtaam ampeoꞌn aa. Fin anmuiꞌ tuaf amfaun anromin he nsoob ein antaman npeꞌon naan, mes ka bisa fa. 25Karu uim tuaf ee naꞌretuꞌ nrair enoꞌ naan ate, hi of amhake mbi moneꞌ, ma mteek enoꞌ naan, ma mhaman am mak, 'Usiꞌ! Musoin kai eonꞌ ii feꞌ!'
Mes In nataah am nak, 'Hi sekau, ki? Au ka uhiin ki fa!'
26Onaim hi mak, 'Onait usiꞌ ho ka muhiin kai fa? Airoo natiꞌ te, hit ttoko ma tbukae tabu-bua. Ho munoniꞌ kai nbi hai kuan ein amsaꞌ, tua.'
27Onaim In of nataah am nak, 'Feꞌe na Au ꞌak, au ka uhiin ki fa! Hi reꞌ ia mansian amoeꞌ maufinu. Miꞌroo miꞌko ia!'+
28Rarit karu Uisneno nafeek mansian ein sin rasin sin ok-okeꞌ, hi mkae mpin-pinus ma mek-meuk nisim. Fin hi miit kaꞌo Abraham, kaꞌo Isak, kaꞌo Yakop ma Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antokon et sonaf neno tunan in nanan. Mes Uisneno nriuꞌ napoitan ki meu moneꞌ.+ 29Mansian ein of neman naꞌkon pah-pinan ia pani-mpain, naꞌko pasaꞌ neon-saet tar antea pasaꞌ neon-teas, naꞌko pasaꞌ ponain tar antea pasaꞌ haaꞌ-nua, he nbukaen buꞌ-buaꞌ nok Uisneno nbi In sonaf.+ 30Amtanar mirek-rekoꞌ rasi reꞌ ia: karu Uisneno nafeek anrair mansian ein sin rasin ok-okeꞌ, anmuiꞌ tuaf es, reꞌ unuꞌ te, sin nak aiꞌ aanꞌ-anaꞌ, mes in napein hormaat koꞌu. Ma bian unuꞌ te nak in atoin aꞌnaet, te kaah, Uisneno nak in aꞌbaut aah."+
Usif Yesus ankasian neu abitan kota Yerusalem
31Oras naan, anmuiꞌ naan atoin Farisis fauk neman ma nateef nok Naiꞌ Yesus. Rarit sin naꞌuab neu Ne am nak, "Reko nneis Aam Tungguru mnao muꞌroo-ꞌroo meu bare bian, natuin usif Herodes he naꞌmaet Ko, tua."
32-33Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Aah! Aꞌnaef naan nahiin suma he nareuꞌ goah, on reꞌ metan et nasi! Hi mnao mitoon ee mmak, 'Au ꞌriuꞌ niut reꞌuf ma urekoꞌ amenat neno ia mnokaꞌ. Anmeu te, naꞌ Au urair mepu.' Maski on mee msaꞌ Au he ꞌmeup aan akreꞌo ꞌtein ꞌbi ranan reꞌ he ꞌeit ꞌeu kota Yerusalem. Fin abitan Yerusalem sin biasa naꞌmaet Uisneno In mafefa kniunꞌ ein.
34Airoo, hi arki abitan Yerusalem! Hi reꞌ ia, es reꞌ biasa miꞌmaet Uisneno In mafefa kniunꞌ ein, ma mpoir miis In haef ein reꞌ neman ma naruruꞌ ki ranan. Fani-fani Au he uꞌbuaꞌ ma ꞌpanat ꞌaan ki he ꞌekaꞌ ꞌaan ki naꞌko rais maufinu, nahuum on reꞌ maun ainaf anpuput naan in aan ein anbin in ninin nanan. Mes hi ka mroim fa. 35Oras ia, Uisneno ka nrae ma mfairoir fa hi uim onen naan. Nokaꞌ-nmeu te, in ruman. Hi of ka miit amtein Kau fa, tar antea hi mmanakuꞌ mmak,
'Uisneno anfee tetus-athoen neu tuaf reꞌ neem neik Uisneno In kanan,
natuin Uisneno anreek haefn Ee!' "+


Naiꞌ Yohanis 8
1Mes Naiꞌ Yesus ansae neu ꞌtoꞌef Saitun. 2Nokaꞌ kik-kiku te, In ntaam anbi Uim Onen Uuf ee in kintal. Too mfaun ein neman ma nauban naan Ee. Rarit In ntook ma nmurai nanoniꞌ sin.
3Oras naan, sin nheek naan bifee jes oras in nmakaek. Onaim tunggur agaam ein ma atoin Farisis tuaf fauk anheer neik je neu Naiꞌ Yesus. Rarit sin naꞌsekeꞌ bifee naan he nhake nbi sin maatk ein ok-okeꞌ. 4Onaim sin natonan Naiꞌ Yesus am nak, "Aam Tungguru. Bifee reꞌ ia, napein je oras anmakaek. 5Tatuin kaꞌo Musa in Atoorn ein, anmuꞌi prenat reꞌ nak, 'Tuaf reꞌ anmakaek ro he napein hukun. Hukun naan es reꞌ tpoir je tar antea nmaet.' Natuin Ho te, on mee, tua?"+ 6Sin he nakreo Goe, he bisa nasaeb sanat he namouf Goe.
Naiꞌ Yesus ka nataah sin fa, mes In ntook ma ntui nbi afu, npaek In akrurun. 7Sin nataan Ee piut. Rarit In nhaek, onaim natonan sin im nak, "On nai. Karu nmuiꞌ tuaf es naꞌko hi arki reꞌ ia, reꞌ ka mmoꞌe msaan miit fa, ro in es reꞌ anpoir nahuun he nhukun bifee reꞌ ia." 8Rarit In ntook ma naꞌruriꞌ ntein, onaim antui nteniꞌ nbi afu.
9Oras sin nnenan nrair In naꞌuab on reꞌ naan ate, sin namaeb ok. Fin anbi sin neek ein sin nahinin nak, sin nmoeꞌ nitan sanat amsaꞌ. Rarit sin es-es ate nsisaꞌen, nmurai naꞌko mnasif tar antea munif. Namuni te, aar Naiꞌ Yesus nok bifee naan anmesen nbin naan. 10Rarit Naiꞌ Yesus anhake nfain, onaim nataan am nak, "Sin etan mee? Ka tiit fa tuaf anbi bare ia, reꞌ he nasaan ko, he nhukun ko, oo?"
11Onaim in nataah am nak, "Ka tiit fa, tua."
Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu ne mnak, "Au ka ꞌroim fa he ꞌhukun ko msaꞌ. Amfain nai. Mes mumnau. Kais ammoeꞌ sanat amtein!"]+
Usif Yesus on reꞌ meꞌu neu mansian pah-pinan ia
12Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein nok too mfaun ein am nak, "Au reꞌ ia, on reꞌ meꞌu ꞌeu mansian pah-pinan ia. Tuaf reꞌ natuin Kau ka nmoin fa nbi meisꞌokan, mes in nmoni nbi meꞌu reꞌ neiki ꞌmonit reꞌ amneot ma amnonot."+
13Anmuiꞌ atoin Farisis tuaf fauk reꞌ anprotesan am nak, "Hoe! Ho he mjair saksii nmatoom nok Ho tuam aan kuum, oo? Ka bisa fa! Fin natuin hit atoran, ro he tuaf bian naꞌ njarin saksii neu tuaf es, ka tuaf naan fa neikn on. Onaim hai ka mtoup reko fa, ma ka mroim fa he mpirsai."+
14Naiꞌ Yesus nataah am nak, "On nai. Maski Au ꞌjair saksii ꞌeu Au tuak ii kuuk, mes Au uabak naan, ro batuur. Fin Au kuuk es uhiin batuur Au ꞌuum uꞌko mee, ma he ꞌnao ꞌeu mee. Hi ka mihiin fa Au uꞌko mee, ma hi ka mihiin fa au he ꞌnao ꞌeu mee msaꞌ. 15Hi mruuk ma mꞌukur atoniꞌ mpaek mansian ii in ruku. Mes Au ka ꞌpaek fa mansian ii in ruku he ꞌruuk ma ꞌukur tuaf es amsaꞌ. 16Karu Au ꞌruuk ma ꞌukur atoniꞌ, Au ruku ma ukur naan, ro batuur. Fin Au ka ꞌruuk ma ꞌukur aꞌmees fa, mes Au ꞌmoeꞌ sin ok-okeꞌ ubu-bua ꞌok Au Amaꞌ reꞌ nhaefan Kau. 17Kais amnikan! Fin matuꞌi nbi hi Atoran rais pirsait am nak, "Karu nmuiꞌ saksii tuaf nua reꞌ naꞌuab rasi humaꞌ meseꞌ, naan saah ma batuur!" 18Onaim ka Au ꞌmees fa reꞌ ꞌjair saksii nmatoom nok Au tuak. Fin Au Amaꞌ reꞌ nhaefan Kau njair saksii naꞌuab anmatoom nok Kau msaꞌ."
19Sin natanan am nak, "Te ho Amaꞌ naan, et mee?"
Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Hi ka mihiin Kau fa reko. Hi ka mihiin fa Au Amaꞌ msaꞌ. Fin karu hi mihiin Kau rek-reko te, hi mihiin Au Amaꞌ msaꞌ."
20Rasin reꞌ ia ok-okeꞌ, Naiꞌ Yesus natoon sin oras In nanoniꞌ tuaf anbi Uim Onen Uuf, anpaumaak anbi bare reꞌ sin anpaek je he nabuab ein roi kolekte. Ka tiit fa tuaf es he nheek Ee, natuin in oors ee ka ntea fa feꞌ.
"Au of aꞌnao ꞌeu baer jes reꞌ hi ka bisa mituin Kau fa"
21Naiꞌ Yesus antuut antein neu sin im nak, "Au of aꞌnao usaitan ki, he ꞌnao ꞌeu bare ꞌtetaꞌ. Hi of mam-maim Kau, mes ka miteef Kau fa, fin hi ka mmuiꞌ fa hak he mnao meu bare naan. Ma oras hi mmaet, hi misaah hi sanat feꞌ."
22Rarit atoin Yahudis sin aꞌnaet ma kaes kouꞌn ein anmaktaan ein es nok es am nak, "In naꞌuab saaꞌ es reꞌ ia? In he nakfirit niis on, aa oo? Fin In nak, 'Hi ka bisa mnao fa meu bare naan.' "
23Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, "Hi miꞌko pah reꞌ et aꞌpinan. Mes Au uꞌko neon goe tnanan. Hi atoniꞌ miꞌko pah-pinan ia. Mes Au ka uꞌko fa pah-pinan ia. 24Es naan ate, Au utoon feꞌe na ꞌak, oras hi mmaet, hi mroi ma misaah hi sanat ma penu sin feꞌ. Fin karu hi ka mpirsai fa mak, Au reꞌ ia, es reꞌ Kristus, reꞌ Uisneno nreek Ee neem, oras hi mmaet, hi mroi ma misaah hi sanat ma penu sin feꞌ."
25Rarit sin nataan Ee mnak, "Hoe! Te Ho reꞌ ia, sekau?"
Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Au utoon ꞌain uꞌko ahun-hunut.+ 26Anmuiꞌ rasi mfaun reꞌ Au bisa utoon anmatoom nok ki. Hi saant ein namfaun amsaꞌ. Mes Au ka ururuꞌ ma ukriraꞌ fa rasin naan. Reꞌ nhaef Kau ꞌuum aꞌbi ia gui, oras In naꞌuab, In suma naꞌuab nahiin rasi reꞌ batuur aah. Ma Au suma utoon ꞌeu mansian abit pah-pinan ia, rasin reꞌ Au ꞌneen sin uꞌko Na." 27(In sairt ii nak, In Amaf abit sonaf neno tunan. Mes sin ka nheek naan fa In sarit naan.)
28Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, "Oras hi mikfirit amrair Kau, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, nbi hau nehe te, naꞌ hi mihini mmak, Au reꞌ ia, es reꞌ Kristus. Ma Au ka ꞌmoeꞌ fa saaꞌ-saaꞌ uꞌko Au tuak ii kuuk, mes Au suma unoniꞌ tuaf anmatoom nok rasin reꞌ Au Amaꞌ abit sonaf neno tunan nanoniꞌ Kau. 29Reꞌ anhaef Kau nok Kau piut amsaꞌ. In ka nkonan niit Kau fa ꞌmees, natuin Au ꞌmoeꞌ utuin In romin piut."
30Oras Naiꞌ Yesus natoon rasin ia te, anmuiꞌ too mfaun reꞌ anpirsai Je.
"Hi reꞌ ia, es reꞌ kaꞌo Abraham in sufan-kaꞌun sin"
31Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu atoin Yahudis sin reꞌ npirsai Je mnak, "Karu hi mmoni mmafuut mok Au noinꞌ ein, ma hi minoniꞌ piut miꞌko Au te, hi mjair Au atoup noinꞌ ein reꞌ batuur. 32Rarit hi bisa mihiin rasi humaꞌ-humaꞌ reꞌ batuur. Ma rasin reꞌ batuur naan, esan reꞌ nafetin ki, he hi kais amjair ate mtein."
33Rarit sin nprotesan am nak, "Hai reꞌ ia, ka mjair fa ate meu tuaf bian! Fin hai reꞌ ia, kaꞌo Abraham in sufan-kaꞌun! Onaim nansaaꞌ am es Ho muꞌuab am mak, hi of mipein fetin?"+
34Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab am nak, "Reꞌ Au uꞌuab naan, ro batuur. Fin mansian ein arsin reꞌ nmonin nbin ꞌmoeꞌ sanat, sin njarin on reꞌ ate, reꞌ suma natun-tuin aah saant ee in romin. 35Mes natiꞌ te, on nai: atoin ate sin ka biasa natuan nkonon fa nbin uim jes. Fin suma usiꞌ in anah, reꞌ natua nkono nbi naan. 36Onaim karu Au, Uisneno In Anah, Au ꞌnoes ꞌain hi saant am penu sin ite, hi mipeni mrair fetin, ma ka mjair fa ate meu sanat naan antein. Nok ranan naan, hi mipein fetin batuur, ma kais mituin sanat naan in romin antein!
37Au uhini ꞌrair ki, hi es reꞌ kaꞌo Abraham in sufan-kaꞌun. Maski on naan, mes hi mam-maim ranan piut he miꞌmaet Kau, natuin hi ka mroim fa he mtoup Au rais noniꞌ. Fin anbi hi neekm ein, ka nmuiꞌ fa bare ntein he mihiik ma mipaan Au Uab ein. 38Au utoon rasin reꞌ Au ꞌkisu ꞌrair sin, reꞌ Au Amaꞌ naruruꞌ ma nakriraꞌ nrair sin neu Kau. Ma hi mmoeꞌ mituin rasin reꞌ sin hi amaꞌ natoon anrair sin neu ki."
"Hi amaꞌ naan, es reꞌ nitu ꞌnakaf"
39Sin natahan am nak, "Hai reꞌ ia, kaꞌo Abraham in sufan-kaꞌun!"
Naiꞌ Yesus naꞌuab am nak, "Karu hi mjair kaꞌo Abraham in sufan-kaꞌun reꞌ batuur, hi ro he mituin aꞌtopeꞌ naꞌko na. 40Mes kaꞌo Abraham ka nmoeꞌ niit fa maufinu on reꞌ hi! Fin hi mam-maim ranan he miꞌmaet Kau. Te kaah, Au reꞌ ia es reꞌ utoon ꞌeu ki rasin reꞌ batuur, reꞌ Au ꞌneen sin uꞌko Uisneno. 41Hi ꞌmoeꞌm ein, ro tebes, ka naꞌroo fa naꞌko hi amaꞌ in iꞌmoeꞌk ein."
Mes sin anprotesan am nak, "Hae! Hai reꞌ ia, anah-anah saah! Kais mak, hai reꞌ ia, riꞌaan nasi! Fin hai Amaꞌ, suma meseꞌ kuun, es reꞌ Uisneno!"
42Onaim Naiꞌ Yesus natonan sin im nak, "Mes karu Uisneno batuur-batuur anjair hi Amaꞌ, tebes hi ro he mneek Kau. Fin Au mneemk ii uꞌko Na, ma Au es reꞌ ia. Au ka ꞌuum fa utuin Au roimk ii kuuk. Mes Au ꞌuum, utuin In es anhaefan Kau. 43Nansaaꞌ am es hi ka mihiin fa Au uab ein aan? Oniꞌ natuin hi ka mroim fa he mneen ate!
44Hi reꞌ ia, humaꞌ meseꞌ on reꞌ nitu ꞌnakaf. Fin hi mroim he mmoeꞌ mituin in romin! Naꞌko oras ahun-hunut, in aroor mansian. In nraban rais reko, fin in ntorak nain areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ batuur. Karu in nputa-kriu te, naan in monin. Fin in reꞌ naan aputa-kriut, ma apoit ee tuan! 45Au reꞌ ia, es reꞌ utoon rasi reꞌ batuur. Mes hi ka mpirsai Kau fa. 46Neu! Sekau naꞌko ki bisa miruruꞌ ma mikriraꞌ bukti mmak, Au ꞌmoeꞌ sanat? Au ꞌsanmaak! Karu Au uꞌuab batuur, nansaaꞌ am es hi ka mpirsai Kau fa?
47Tuaf reꞌ In amneemn ee naꞌko Uisneno, nneen In Kabin ma Prenat. Mes hi reꞌ ia, hi ka miꞌko fa Uisneno, es naan ate hi ka mroim fa he mneen Kau."
"Kaꞌo Abraham ka nmoin fa feꞌ, mes Au ꞌmoin ꞌain"
48Atoin Yahudis sin aꞌnaet ma kaes kouꞌn ein natahan am nak, "Hoe! Hai miꞌuab batuur. Fin hai miꞌuab amrair mak, Ho reꞌ ia, ka atoin Yahudis batuur-batuur fa, mes Ho reꞌ ia atoin Samarias. Ho mniut sae msaꞌ!"
49Rarit Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Au ka ꞌniut sae fa, tua. Au ꞌhormaat Au Amaꞌ abit sonaf neno tunan, mes hi ka mhormaat Kau fa. 50Au ka ꞌaikas fa Au tuak ii he ururuꞌ ma ukriraꞌ Au pinak ma krahak kuuk. Mes anmuiꞌ Tuaf es, reꞌ he naruruꞌ ma nakriraꞌ Au pinak ma krahak. Maut he In kuun es reꞌ nafeek nak, Au uabak batuur, aiꞌ kaah?!
51Ro tebes, Au Uab ein, batuur! Rarit atoniꞌ reꞌ nneen ma nmoeꞌ natuin Au Uab ein naan, of ka nmaet fa."
52Annenan on naan ate, atoin Yahudis sin aꞌnaet ein natoon Ee mnak, "Oras ia hai mihiin mak, Ho muꞌuab tafiꞌ-tafiꞌ on reꞌ amaunut, natuin Ho mniut sae mrair. Fin kaꞌo Abraham anmate msaꞌ. Uisneno In mafefa kniunꞌ ein anmaten amsaꞌ. Mes Ho mak, 'atoniꞌ reꞌ nneen ma nmoeꞌ natuin Au Uab ein naan, of ka nmaet fa.' Batuur ho mumaun umrair! 53Aiꞌ Ho mutenab mak, Ho maꞌtaniꞌ mneis muꞌko asae nenot kaꞌo Abraham? Aiꞌ Ho maꞌtaniꞌ mneis muꞌko Uisneno In mafefa kniunꞌ ein reꞌ nmate nrarin? Ho mutenab mak, Ho reꞌ ia, sekau?!"
54Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Karu Au ꞌaikas Au tuak ii, atoniꞌ ka ntoup reko fa. Te kaah, Au ka ꞌaikas fa Au tuak ii kuuk, mes Au Amaꞌ es reꞌ nait naꞌrat-ratan Kau. In reꞌ naan, reꞌ hi mmanakuꞌ mmak, In anjair hi Uisneno. 55Mes hi ka mihiin Je fa. Au es reꞌ uhiin Je batuur. Karu Au ꞌak Au ka uhiin Je fa, Au apoit Kau on reꞌ hi. Mes Au uhiin Je batuur, ma Au ꞌmoeꞌ utuin In Kabin ma Prenat amsaꞌ. 56Hi kaꞌo Abraham in neekn ee nmariin anneis, oras in nhaat ma npao he nkius niit Kau ꞌuum. In niit anrair, rarit in nnaben ate, nanokab ma namtiis inrair."
57Atoin Yahudis sin aꞌnaet ein naꞌuab neun Ee mnak, "Ho ka mmoin maan fa toon boꞌ niim fa feꞌe msaꞌ! Mes Ho mak, Ho mkius miit amrair kaꞌo Abraham. Batuur, aa oo?"
58Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, "Batuur! Fin kaꞌo Abraham ka nmoin fa feꞌ, mes Au ꞌmoin ꞌain."
59Rarit atoin ein naan naitin fatu he npoir Je, natuin In naikas In tuan ee nahuum on reꞌ Uisneno. Mes In nnao naꞌkor-koroꞌ he npoi naꞌko Uim Onen Uuf ee in kintal.+


1 Korintus 13
Rais manekat reꞌ batuur
1Kar-karu au bisa uꞌuab aꞌpaek areꞌ kanan uab, on reꞌ uab mansian, aiꞌ uab naꞌko Uisneno In ameupt ein naꞌkon sonaf neno tunan, mes au ka ꞌmuiꞌ fa rais menakat aꞌkreꞌo msaꞌ, in uupn ii saaꞌ? Au uabak naan ruumn ahaa, on reꞌ ꞌsene reꞌ nahan-haan aah, aiꞌ daroom reꞌ nahaan tang-tang-tang aah. 2Kar-karu au ꞌmuiꞌ mahinif ma manoef he utoon Uisneno In haan beno neu Iin na, ma au uhiin ꞌain areꞌ rais maꞌniif ein ok-okeꞌ, ma au uhiin areꞌ kanan rasi reꞌ ahiint ein nahiin sin, ma karu au rais pirsait ꞌeu Uisneon gui naꞌkiiꞌ tar antea au bisa unaniꞌ ꞌtoeꞌf ein, mes au ka ꞌmuiꞌ fa rais manekat aꞌkreꞌo msaꞌ, in uupn ii saaꞌ? Au ꞌmoꞌet naan ka maꞌosaꞌ ma maꞌupan fa saaꞌ-saaꞌ.+ 3Karu au uꞌsosaꞌ ꞌain au ꞌmuiꞌf ein, rarit au ꞌfee roit ein ok-okeꞌ ꞌeu tuaf amaꞌmuiꞌt ein, aiꞌ au ꞌnonaꞌ au tuak ii aꞌjair fuaꞌ-turuꞌ,+ mes au ka ꞌmuiꞌ fa rais manekat aꞌkreꞌo msaꞌ, in uupn ii saaꞌ? Au ka ꞌmuiꞌ fa rasi ꞌsukif he ꞌaikas au tuak ii msaꞌ. Fin reꞌ naan parsuum aah! Ka nmuiꞌ fa upan ma paꞌe kreꞌo msaꞌ.
4Fin rais manekat naan, namiin, tua.
Rais manekat naan, sabaar, tua.
Rais manekat naan, ka natiun nahiin fa, tua.
Rais manekat naan, ka naikas ma naꞌratan nahiin fa in tuan aa, tua.
Rais manekat naan, ka nabeoꞌ fa, tua.
5Rais manekat naan, naruruꞌ rais hormaat, tua.
Rais manekat naan, ka nroim fa he niis anmees kuun, tua.
Rais manekat naan, ka manah fa te natooꞌ, tua.
Rais manekat naan, ka natunuꞌ nahiin fa tenab, tua.
6Rais manekat naan, anmariin nok saaꞌ reꞌ namneo ma namnoon,
ma ka nroim fa rasi reꞌ ka natai fa, tua.
7Rais manekat naan, naran ma ntahan anbi areꞌ kanan rasi, tua.
Rais manekat naan, anpirsai piut, tua.
Rais manekat naan, nafnekan ma nharap piut, tua.
Rais manekat naan, naran ma ntahan piut, tua.
8Rais manekat naan ka nasnaas fa, tua.
Mes saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein natoon sin naan, noki-noki te, ka tperluu ttein sin fa goen. Ma karu tuaf naꞌuab anpaek uab humaꞌ-humaꞌ, noki-noki te, ka tperluu ttein sin fa goen. Ma karu saaꞌ reꞌ ahiint ein nahiin sin, noki-noki te, ka mapakeꞌ fa goen amsaꞌ. 9Oras ia, hit suma tahini kreoꞌ goah. Karu hit tjair Uisneno In mafefa kninuꞌ, hit suma tatoon rasi reꞌ ka nanokab fa feꞌ. 10Mes antea in oors ate, areꞌ saaꞌ ii of namtiis. Oras naan, rasin reꞌ ka namtiis fa feꞌ, ka mapakeꞌ fa ntein amsaꞌ.
11Tait iꞌtopeꞌ on nai: oras au anaꞌ feꞌ, au uꞌuab on reꞌ riꞌaan aꞌbaut biasa naꞌuab. Au utenab on reꞌ riꞌaan aꞌbaut biasa natenab amsaꞌ. Mes oras ia, au ꞌneek amnasi ꞌrair, es naan ate, au ka ꞌriis nok fa on reꞌ riꞌaan aan antein.
12Tait iꞌtopeꞌ bian antein: oras ia, hit bisa tiit aꞌkreꞌo, mes ka nakninuꞌ fa feꞌ, on reꞌ atkisu tpaek ninu reꞌ anreuꞌ. Mes aꞌroo-ꞌroo te, areꞌ saaꞌ ii of nakninuꞌ. Hit tkius tiit on reꞌ baer es natetab anbi hit humak ma hit matak. Oras ia, au suma uhini kreoꞌ goah. Mes aꞌroo-ꞌroo te, au bisa uhiin areꞌ kanan rasi, on reꞌ Uisneno nahiin areꞌ kanan rasi anmatoom nok au tuak.
13Onaim oras ia, anmuiꞌ rasi nonoꞌ teun reꞌ hit ro he tmoeꞌ sin, reꞌ ntaahn ein piut. Sin esan reꞌ:
hit ro he tpirsai piut teu Uisneno;
hit ro he tafnekan ma tharap piut tak, In of anꞌator areꞌ kanan rasi anjarin reko;
ma hit ro he tmaneek es nok es piut-piut.
Naꞌko rais noon teun ein ia, reꞌ pentiing anneis ji es reꞌ rais manekat. Fin rais manekat naan es reꞌ reko nneisi.


Naiꞌ Mateos 26:18
18Rarit In nataah am nak, "Hi mtaam meu kota, hi of miteef mok atoin es. Mitoon ee mak on nai, 'Baꞌe! Hai Aam Tungguru annaben neu ka ꞌroo fa ntein ate In he nmaet jen. Onaim In ntoit bare nbi ho umi, he In npaek je he ntao fesat Paska nok In atoup noinꞌ ein.' "