13, 14. (ሀ) ይሖዋ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በርካታ የማዕረግ ስሞች የተሰጡት ለምንድን ነው? ከእነዚህስ መካከል አንዳንዶቹ ምንድን ናቸው? ( ገጽ 14 ላይ የሚገኘውን ሣጥን ተመልከት።) (ለ) ‘ሉዓላዊ ጌታ’ ተብሎ ሊጠራ የሚገባው ይሖዋ ብቻ የሆነው ለምንድን ነው?


WARKA ዋርካ • View topic - ተራራ የሰረቀ ወያኔ ባህልንም ሲሰርቅ ተጋለጠ


ባለፉት 26 የመከራ ዓመታት ሁላችንም የየራሳችን አስገራሚ ነገሮች እንደሚኖረን ባምንም ሁለት ገጠመኞቼን ለአንባቢዎቼ ላካፍላችሁ። አንደኛው ገጠመኝ አንድ ጊዜ ከጅማ ወደ ሚዛን ተፈሪ እየተጓዝኩ ነበር። ከጎኔ ከተቀመጡት ሁለት የህወኃት ካድሬዎች መካከል አንደኛው የኢትዬጵያ አየር መንገድ የሚያሳትመውን “ሰላምታ” መጽሄትን ያገላብጣል። በመጽሄቱ ውስጥ ያሉትን የአክሱምን ፤ የላሊበላን፤ የፋሲልን ግንብ ፎቶግራፎችን እየተመለከተ “አይ ትግራይ” እያለ ይደነቃል። ከጎናቸው የተቀመጠው አንድ ምስኪን ኢትዬጵያዊ “ይህ ሁሉ ትግራይ ውስጥ ነው ያለው?” ብሎ ይጠይቀዋል። እርሱም ያለ ምንም ሃፍረት አዎ በማለት ይመልሳል እኔም አላስቻለኝምና “ ምን ማለትህ ነው የጎንደር ፋሲል ግንብ፤ የወሎው ላሊበላ ሁሉ ትግራይ ውስጥ ነው የሚገኘው?” አልኩት ካድሬው ኃፍረት ቢጤ ይወረው ጀመረ። “ቆይ ቆይ” በተሳስቻለሁ ዓይነት ለማደናገር ይሞክራል……….. ዊንዲጎው ህወኃት!።


ወደኛ አገር ስንመጣ ግን ያለው ችግር የፖለቲካን እንቅስቃሴ የጀመሩ ኃይሎች ብዙ ውጣ ውረድን በማሳለፍና ልዩ ልዩ መጽሀፎችን በማንበብና በመራመር ሳይሆን ተጨቁነናል በማለት ብቻ በስሜት በመገፋፋት ነው ትግል ማካሄድ የጀመሩት። አነሳሳቸው የህብረተሰብን ዕድገት ውጣ ውረድና አስቸጋሪነት በመረዳትና፣ በተለይም ደግሞ ባህል የሚባለው ነገር በፖለቲካ ላይ ሊኖረው የሚችለውን አሉታዊ ተፅዕኖ ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት አልነበረም ትግላቸውን የጀመሩት። በተለይም በሁሉም መልክ የሚገለጽ ምህራዊ እንቅስቃሴ በሌለበት አገር አገዛዞች የጥገና ለውጥ ለማድረግ እንደሚሳናቸው በአብዛኛዎቹ፣ በተለይም ደግሞ የብሄረሰብ ነፃ አውጭ ነን በሚሉ እንቅስቃሲዎች ዘንድ ግንዛቤ የገባ አልነበረም፤ አይደለምም። ይህ ዐይነቱ የህብረተሰብንና የባህልን ሁኔታ ያላከተተ የትግል ዘዴና ፍልስፍናዊ መሰረት የሌለው እንቅስቃሴ ለአክራሪነትና ለአገር አውዳሚነት አመቺ ሁኔታ መፍጠር ቻለ። በተለይም በግሎባል ካፒታሊዝም ዘመን ሰተት ብሎ የገባው ጥራዝ ነጠቅ ትምህርት ለእነዚህ ኃይሎች አመቺ ሁኔታን ፈጠራላቸው። ጭንቅላታቸውን ከማሾልና በሰፊው እንዲያስቡ ከማድረግ ይልቅ እልክ ውስጥ በመግባትና የውጭ ኃይሎች መሳሪያ በመሆን ጠቅላላውን ህዝብ ማመስና መውጫና መላወሻ እንዲያጣ አደረጉት። ባጭሩ በተለያየ የታሪክ ወቅት ብቅ ያሉት አገዛዞች ሰፋ ባለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ለመደገፍና መመሪያም ማግኘት ባለመቻላቸው በየጊዜው መወሰድ የሚገባውን ኢኮኖሚያዊና የፖለቲካ ጥገናዊ ለውጥ ማድረግ አልቻሉም። ራሳቸውም በጊዜው ሰፍኖ የነበረው የባህል ኋላ-ቀርነት ሰለባ በመሆናቸው ጠቅላላውን ህዝብ እንዴት እንደሚይዙና እንደሚያስተዳድሩ፣ ቀስ በቀስም ከታች ወደ ላይ ሊያድግ የሚችል ህብረተሰብአዊ ሀብት(National Wealth) እንዴት ሊፈጠር እንደሚችል የሚያውቁት ነገር አልነበረም። ይህ ማለት ግን በፍጹም ሙከራ አያደርጉም ማለት አልነበረም። የአፄ ቴዎድሮስን ጥገናዊ ለውጥ ሙከራና፣ በኋላ ደግሞ የሸዋ ነገስታት የዕደ-ጥበብ ሙያተኞችን ለማደራጀት ያደረጉትን ሙከራ በጥቂቱ ሊጠቀስ የሚችል ነው። ያም ሆነ ይህ በአጠቃላይ ሲታይ በጊዜው የነበረው የፖለቲካ ክፍተት ከነበረው በጣም ዝቅተኛ ንቃተ-ህሊናና ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ያለመኖር ጋር የሚያያዝ እንጂ የተማሪው እንቅስቃሴና የብሄረሰብ ነፃ አውጭዎች ነን እንደሚሉት ሆን ተብሎ አገሪቱ የብሄረሰብ እስርቤት እንድትሆን የተደረገ የፖለቲካ ስልት አልነበረም። በተለያየ የታሪክ ወቅት ብቅ ብቅ ያሉት ነገስታቶች ልክ እንደ አውሮፓውያን ነገስታት በሃማኖት የሚመሩና የሚያምኑ፣ እንዲሁም ግዛቶቻቸውን ለማስፋፋት ትግል የሚያደርጉ ነበሩ። ስለሆነም የኛው የተለየና በጣም ጨቋኝ ተደርጎ የሚወሰድበት ምንም ምክንያት የለም። በጊዜው የተደረጉት ስህተቶች በሙሉ በጊዜው የነበረው በጣም ዝቅተኛ የሆነ ንቃተ-ህሊናና የፖለቲካ አስተሳሰብ ነፅብራቆች ናቸው። የነቃ የህብረተሰብ ክፍል ባለመኖሩ ትንሽ የኃይል አጠቃቀም ጉዳይ አመዝኖ ሊሆን ይችላል። አብዛኛው ጦርነት ደግሞ ይካሄድ የነበረው በመሳፍንታትና በነገስታት መሀከል በመሆኑ ሳይወድ በግድ ገበሬው ሰለባ ሊሆን በቅቷላ። አብዛኛው ጦርነት የሚካሄደው በሰሜኑ የኢትዮጵያ ግዛት ስለነበር ብዙ በደል ይደርስ የነበረውም አማራ እየተባለ በሚጠራው አርሶ አደር ላይ ነበር። ያም ሆነ ይህ የህብረተሰብ ህግ ብለን እንቅበለው ወይም አንቀበለው አንድ ማህበረሰብ ባለበት ረግቶ እንደማይቆይና እየተሰፋፋና እየተሳሰረ ለመሄድ እንደሚችል ከአገራችንም ሆነ ከሌሎች አገሮች መማር እንችላለን። ጦርነትና ኃይል፣ እያደገ የሚመጣ የስራ ክፍፍልና የንግድ ልውውጥ፣ ከዚህ ጋር ተያይዞ ገንዘብ የመገበያያ መሳሪያ መሆን፣ …ወዘተ. በአንድ አገር ውስጥ እዚህና እዚያ ተሰበጣጥሮ ይኖር የነበረው በመሰባሰበና ልዩ ልዩ ግኑኝነቶችን በመፍጠር ወደ ማህበረሰብነትና ወደ ህብረተሰብ ይሸጋገራል። ይህ ተፈጥርአዊ ህግ በመሆኑ ማቆም በፍጹም አይቻልም። መነሳት ያለበት ጥያቄ እንዴት አድርገን ስርዓትና መልክ ልንሰጠው እንችላለን? በሚለው ላይ መረባረብ እንጂ የየራሳችንን ጎጆ በመቀልበስ አትድረሰብኝ፣ ይህ የኔ ብቻ ነው፣ ስለሆነም ልትጠቀምበት አትችልም እያልን የኋሊት ጉዞ ለማድረግ መታገል የህብረተሰብ ህግን እንደማጨናገፍ ይቆጠራል።


የተፈጥሮ ህግ ሆኖ የሰው ልጅ የማሰብ ኃይል አለው። ተንቀሳቃስሽም በመሆኑ አንድ ቦታ ረግቶ የሚኖር አይደለም። ስለሆነም ቀስ በቀስ እያለ ራሱን ማግኘት ሲጀምርና የስራ ክፍፍል ሲያዳብር የግዴታ ሌላ አካባቢ ከሚኖረው ህዝብ ጋር ይገናኛል። ሰው እንደመሆኑ መጠን በመቀራረብ የራሱን ባህልና ልምድ ያካፍላል፤ ከሌላውም ይማራል። በዚህ ዐይነቱ የተለያዩ ኮሙኒቲዎች ወይም ብሄረሰቦች ግኑኝነት ልዩ ዐይነት የሆነ ውስጠ-ኃይል ይፈጠራል። ይህ ማለት ግን ሁሉም ነገር በፈቃድ የሚካሄድ ነው ማለት አይደለም። በህብረተሰብ ታሪክ ውስጥ ኃይልና ጦርነት የየራሳቸው አስተዋፅዖ አላቸው። አንደኛው ላቅና ጠንከር ብሎ የሚገኘውና፣ የተሻለ አደረጃጀት ያለው የህብረተሰብ ኃይል ሌላውን በማስገበር በቁጥጥሩ ውስጥ ያደርጋል። ይህ ዐይነቱ ህብረተሰብአዊ ስብጥርና በኃይል አማካይነት አንዱ ሌላውን በራሱ ቅጥጥር ስር ማድረግ በእኛ አገር ብቻ ሳይሆን በዓለም አቀፍ ደረጃ የተካሄደ ነው።፡ይህም ማለት ይህ ዐይነቱ አካሄድ „የተፈጥሮ ህግ“ ነው ብሎ መናገር ይቻላል። ይህ ባይሆን ኖሮ ቋንቋዎችና ፊደሎች፣ ባህሎች፣ የስራ ክፍፍሎችና ልዩ ልዩ ነገሮች መዳበር ባልቻሉም ነበር። በህብረተሰብ ታሪክ ውስጥ አንድ ብሄረሰብ ሁሉን ነገር ራሱ አፍልቆ ብቻውን ያደገና የመነጠቀ የለም። በአገሮች ውስጥ የባህልና የሳይንስ ዕድገት ሊመጣ የሚችለው በመመሰጣጠርና በመጋባትና በመዋለድ ብቻ ነው። ይህን ዐይነቱን አካሄድ የማይከተሉ ዘላኖች ወይም በከብት እርባታ ብቻ የሚኖሩ ሰዎች ብቻ ናቸው። እነሱም ቢሆኑ አንድ ቦታ ላይ የአኗኗር ስልታቸውን መቀየር አለባቸው። የተፈጥሮ ሃብት ውስን በመሆኑ በከብት እርባታና በግጦሽ ብቻ ሊኖሩ አይችሉም። አንድ ቦታ ላይ የቲክኖሎጂ ለውጥ በማድረግ ወደ ተሻለ የአመራረት ስልትና የአኗኗር ዘዴ መሸጋገር አለባቸው። በሌላ አነጋገር በየጊዜው በተፈጥሮ ውስጥ በሚከሰት የዝናብ እጦትና ድርቅ የተነሳ ከብቶቻቸውም ሆነ ራሳቸው አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ይወዳቃሉ። በግጦሽና በምግብ እጦት የተነሳ ለሞት ይዳረጋሉ። በአንድ አካባቢ ተሰባስበው ኩሞኒቲ ካልመሰረቱና በተሻለ የምርት መሳሪያ ልዩ ልዩ ለምግብ የሚሆኑ ምርቶችንና ፍራፍሬዎችን ለማብቀል እስካልቻሉ ድረስ በየጊዜው የተፈጥሮ አደጋ ሰለባ ይሆናል። ከዚህ ዐይነቱ የተፈጥሮ ወላዋይነት ሊላቀቁ የሚችሉት ከሌላው ኮሙኒት ጋር ሲገናኙና በሳይንስና በቴክኖሎጂ እየተመሩ በተፈጥሮ ላይ የተወሰነ ቁጥጥር ማድረግ ሲችሉና፣ በተፈጥሮ ውስጥ ያሉ ጥሬ-ነገሮችን ለጠቀሜታ እንዲሆናቸው መለወጥ ሲችሉ ብቻ ነው።


የአገራችንን የህብረተሰብ ታሪክ የላይ የላዩን በምንመረምርበት ጊዜ ከላይ በተተነተነው መልክ ህብረተሰብአችንን ሊያደራጀው የሚችል መንግስታዊም ሆነ ምሁራዊ ኃይል ባለመኖሩ እንደ ማህበረሰብና እንደ አንድ ውስጣዊ ኃይል እንዳለው ማህበረሰብ(Social Being) ሊገነባ አልቻለም። በተለይም ኢትዮጵያ በአንድ ማዕከላዊ አገዛዝ ስር ስትጠቃለል ጊዜው አመቺ ቢሆንም ሁኔታውን ለመጠቀም የሚችል ህብረተሰብአዊ ኃይል ባለመኖሩ ህዝባችንን እንደህብረተሰብ ማደራጀት አልተቻለም። የኋላ ኋላ ካፒታሊዝም ተቦጫጭቆ ሲገባ ከተማዎችና መንደሮችን በዕቅድ ከመሰራት ይልቅ ወደ ቆሻሻነት ተለወጡ። ህዝቡም አለኝታ የሚሆነው መንግስት ወይም አገዛዝ ስላልነበረው ፍላጎቱንና ምኞቱን ተግባራዊ ማድረግ አልቻለም። ይህ ዐይነቱ የከተማዎች መዝረክረክ በኛ አገር ብቻ ጎልቶ የሚታይ ሳይሆን በጠቅላላው የሶስተኛው ዓለም ተብለው የሚጠሩ አገሮች ችግር ነው። ከ1950ዎቹ ዓ.ም ጀምሮ በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች የምትክ ኢንዱስትሪ እየተባለ የተተከለው ብዙ አገሮችን ማቀጨጩ ብቻ ሳይሆን አርቆ አሳቢና ተመራማሪ የሆነ የህብረተሰብ ኃይል እንዳይወጣ ለማድረግ በቃ። በዚህም ምክንያት የተነሳ በአንድ በኩል በከተማዎች ውስጥ አቀባባይ ከበርቴና ቢሮክራሲያው መደቦች ሲፈጠሩ፣ በሌላ ወገን ደግሞ ሴተኛ አዳሪነት፣ ማጅራት መችነትና የጫማ ጠራጊነት(ሊስትሮ) ህይወትን ማሸነፊያ ዘዴዎች ተደረገው ሲወሰዱ፣ በዚያው መጠንም የቆሻሻ መኖሪያ ቦታዎች(Slums) በመስፋፋት አጣቃላዩን የህብረተሰብ ግንባታ አካሄድ ማጣመም ተቻለ። ይህ ዐይነቱ የተበላሸ የአኗኗር ሁኔታ ከሁሉም ብሄረሰብ የመጡ የአገሪቱን ዜጎች የሚመለከት ነበር። በተለይም በአዲስ አበባ ውስጥ የተስፋፉ የቆሻሻ መኖሪያ አካባቢዎችን ለተመለከተ በእነዚህ ቦታዎች ከሁሉም ብሄረሰቦች የተውጣጡ የሚኖሩበት ነበር፤ አሁንም ነው። ይህ ጉዳይ ከአገሪቱ በጣም ደካማ ከሆነ የኢኮኖሚ አወቃቀር ጋር የሚያያዝ ሲሆን፣ ተከታታይና ጥሩ የወር ገቢና አስተማማኝ የስራ ቦታ የሌለው የግዴታ በእንደነዚህ ያሉ ቆሻሻ ቦታዎች እንዲኖር ይገደዳል ማለት ነው። ነገሩን ከፍትሃዊ የአስተዳደር ጉድለት፣ የፖለቲካ ኢኮኖሚ ህግን ካለመገንዘብና፣ አንድ ህብረተሰብ እንደህብረተሰብ እንዲታይ ከተፈለገ ተግባራዊ ሊደረጉ የሚገባቸው ነገሮች በስራ ላይ ባለመዋላቸውና፣ እነሱንም ካለመረዳት የመነጨ ነው። ከሶስይሎጂ አንፃር ሲታይ በጊዜው የተፈጠረው ሁኔታ የተወሰነውን በአሪስቶክራሲውና በቢሮክራሲው መደብ ውስጥ የሚጠቃለለውን መደብ ተብሎ የሚጠራውን የህብረተሰብ ክፍል ብቻ ሲጠቅም፣ አብዛኛው በድህነት ዓለም ውስጥ እንዲኖር ተገዷል ማለት ነው። ስለሆነም በጊዜው የነበረውን ሁኔታ በሶስይሎጂ መነጽርና የፖለቲካ ኢኮኖሚ ህግን መሰረት ሳያደርግ ተግባራዊ የሆነውን ኢሳይንሳዊ አካሄድ በብሄረሰብ መነጽር ማየትና ማተት በፍጹም አይቻልም። ብሄረሰብ የሳይንስ ወይም የዕውቀት አካል ባለመሆኑ የአንድን ህብረተሰብ ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ችግሮች ምክንያቶቻቸውን ማወቂያና መተንተኛ ዘዴ በፍጹም ሊሆን አይችልም።


ከዚህ ስንነሳ የአንድ አገር አገዛዝ ፖለቲካ መለኪያው፣ በአገሩ ውስጥ በሚያካሂደው ፍትሃዊና ኢ-ፍትሃዊ ፖለቲካ፣ የኢኮኖሚ ፖሊሲ፣ የእርሻ ፖሊሲ፣ የማህበራዊ ፖሊሲ፣ የወጣቶችና የሴቶች ፖሊሲ፣ የከተማ አቀያየስና አገነባብ ፖሊሲ፣ በአገር ውስጥ ህብረተሰብአዊ ቅራኔዎች ስለመፍጠሩና አለመፍጠሩ የሚመለከትን ጉዳይ፣ በተጨማሪም ብሄራዊ ነፃነትን አስመልክቶ ስለሚከተለው ፖለቲካና ከውጭ አገሮች፣ በተለይም ኃያላን መንግስታት ከሚባሉት ጋር ባለው ግኑኝነት የሚመዘን ነው። ባጭሩ ፖለቲካ የአንድን አገር ህዝብ ዕድልና ህይወት የሚወስን ሲሆን፣ ስልጣንን የጨበጠው መደብ አገዛዝ ታሪካዊና ማህበራዊ ግዴታ አገሩን በስነስርዓት ማስተዳደር ነው። በተቻለ መጠን ለህዝቡ አለኝታ መሆንና የተሟላ ነፃነት መስጠትና ማስከበር ነው። በሌላ አነጋገር፣ አንድ አገዛዝ በዚያ አገር ውስጥ በጣም ጥሩ ህገ-መንግስት ካለ ያንን ህገ-መንግስት ተከትሎ አገሩን የማስተዳደር ግዴታ አለበት ማለት ነው። አሁንም በሌላ አነጋገር አንድ አገዛዝ የህዝብ ተገዢና ታዛዥ እንደመሆኑ መጠን ስልጣንን ጨብጬአለሁ ብሎ እንደፈለገው አገሩን የማከረባበት መብት የለውም። ፕሬዚደንት፣ ጠቅላይ ምኒስተርና ሊሎች ምኒስተሮችም ስልጣንን ሲረከቡ የሚምሉት በህገ-መንግስቱ ነው። ይህም ማለት በተቻለ መጠን የህዝብን ጥቅም ማስጠበቅና ጉዳት እንዳይደርስበት መከላከል ወይም ጉዳቱን በጣም መቀነስ ነው። በአውሮፓ ምድር ጠቅላይ ምኒስተሮችና ሌሎች ምኒስተሮች ስልጣንን ሲረከቡ የሚምሉት ህገ-መንግስታቸውን እንደ መነሻ በማድረግ ነው። ደስታውን ከፍ ማድረግ፣ ሀዘኑን ደግሞ መቀነስ አለብን እያሉ ነው። ስለመንግስትና ፖለቲካ የፃፉትን ታላላቅ ፈላስፋዎች ከፕላቶ ጀምሮ እስከ ዊሊሄልም ሁምቦልድት ድረስ የሚያስተምሩን የአንድ መንግስትና አገዛዝ ተግባር እኩልነትን ማስፈንና፣ እያንዳንዱ ግለሰብ ማንነቱን ሊገልጽበት የሚችልበትን ሁኔታ ማመቻቸት ብቻ ነው። በስሜት ወይም የመንግስትን መኪና ጨብጬአለሁ ብሎ እንደፈለገው ሁሉን ነገር የሚያደርግ፣ ሰውን የሚገድልና የአገርን ሀብት የሚዘርፍና የሚያዘርፍ ይህ ዐይነቱ አገዛዘ እንደ መንግስትና እንደ አገዛዝ ሊቆጠር አይችልም።


ያም ሆነ ይህ የአንድ አገር ዋና መሰረት በሳይንስና በፍልስፍና ላይ የተመሰረተ፣ አጠቃላይ ሀብት ሊፈጥር የሚችል የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማካሄድ ነው። የብሄራዊ ሀብት ዋናው መሰረት በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ በየጊዜው እየተሻሻለ የሚሄድ የማኑፋክቱር አብዮት ማካሄድ ነው። የወያኔ የእኮኖሚ ግን በአበባና በጨአት ተከላ፣ በሸንኮራ አገዳና በቡና ተከላ ላይ የተመረኮዘ በመሆኑ የፖለቲካ ኢኮኖሚ ህግን መጣሱ ብቻ ሳይሆን፣ አንድን ህዝብ ከድህነት የሚያላቅቅ አይደለም። እንደሚታወቀው በእርሻ ላይ የተመረኮዘ ኢኮኖሚ በማኑፋክቱር እስካልተደገፈ ድረስ ምርታማ ከመሆን ይልቅ ወደ ታች የማሽቆልቆል ኃይሉ(Decreasing Returns) ከፍተኛ በመሆኑ ለድህነትና ለአጠቃላይ ኋላ-ቀርነት ዋናው ምክንያት ይሆናል። ኢኮኖሚ ማንኛውንም ነገር የሚወስን በመሆኑ፣ ጠንካራ ኢኮኖሚ መገንባት የማይችል አገዛዝና ምሁር ደግሞ አገሩን ማዳከሙ ብቻ ሳይሆን በውጭ ኃይል እንዲጠቃ ያደርጋል። ህብረተሰቡ ነዝህላል እንዲሆን ያደርጋል። የስራ ባህል መዳበር አይችልም። በተለይም ወጣቱ ትውልድ ወደ አልባሌ ቦታዎች እንዲሰማራ በማድረግ አገርን የሚያጋልጥ ይሆናል። በዚህም አማካይነት፣ የዕፅ ሱስ መስፋፋት፣ መጠጥ የመጠጣት ባህል ስር መስደድ፣ የሴተኛ አዳሪ መብዛትና ተፈጥሮአዊ ያልሆኑ የወሲብ ግኑኝነት መስፋፋትና፣ እንዲሁም የህብረተሰቡ መንፈስ እንዲዳከም ማድርግ የኢኮኖሚው ፖሊሲና የጠቅላላው ከሳይንስ ጋር የማይገኛኘው ፖሊሲ ነፀብራቆች ናቸው። ይህንን ዐይነቱን አደገኛ አካሄድ መግታት የሚቻለውና ሳይንሳዊ ፖለቲካና የኢኮኖሚ ፖሊሲ ማካሄድ የሚቻለው አገዛዙንና ግብረአበሮቹን በመለማመጥ ሳይሆን ለአንዴም ለመጨረሻ ጊዜ የትርምስና የድህነት ዋናው ምክንያት የሆነውን አገዛዝ ማስወገድ ሲቻል ብቻ ነው። ከሌባ፣ ከገዳይ፣ አገርን ከሚዘርፍና ከሚያዘርፍ፣ በጠቅላላው የአገሪቱን ደህንነት አናግቶ ህብረተሰቡን አቅመ-ቢስ ካደረገ ኃይል ጋር ተቀምጦ መደራደር አይቻልም። መለማመጥም የሚያስፈልግ አይደለም። ይህ ዐይነቱ አካሄድ ከፖለቲካ ጋር የሚያገናኘው ምንም ነገር የለም። ፀረ-ሳይንስ፣ ፀረ-ፍልስፍና፣ ፀረ-የሰው ልጅና ፀረ ህብረተሰብ አካሄድ ነው። ስልጣን ላይ ቁጥጥ ለማለት የሚፈልግ ካልሆነ በስተቀር የአገራችንን ሁኔታ በጤናማ መንፈሱ ወይም ጭንቅላቱ የሚያይና የሚከታተል፣ አገዛዙ ውስጥም የተማሩ ስዎች ወይም ፖለቲከኞች አለ ሊለን አይችልም። እንደዚህ ብሎ መናገር ኢትዮጵያ ሆይ ዘለዓለሙን ደሃ ሆነሽ ቅሪ፣ ህዝብሽም እየታሸ መኖር አለበት የሚል ብቻ ነው። ከዚህ በመነሳት ደግሞ ተቃዋሚ ነኝ የሚለውን ፖለቲካውንና አካሄዱን እንመርምር።


በመጀመሪያ ደረጃ በአውሮፓ ውስጥ፣ በተለይም በምዕራብ አውሮፓ የካፒታሊስት አገሮች የመደብለ ፓርቲዎች ከመፈጠራቸው በፊት አገሮች በመርከንታሊስት የኢኮኖሚ ፖሊስ(Mercantlist Economic Policy)አማካይነት የውስጥ ኢኮኖሚያቸውን በጠንካራ መሰረት ላይ መገንባት ነበረባቸው። ከተማዎችንና መንደሮችን መገንባትና ማስተካከል ነበረባቸው። እያንዳንዱ መንደርና ከተማም ርስበርሱ እንዲያያዝ መንገዶችና የካናል ሲሰተሞች፣ በኋላ ደግሞ የባቡር ሃዲዶች መዘርጋት ነበረባቸው። በዚህ አማካይት ከአንድ ቦታ ወደ ሌላው ሰው መንቀሳቀሱ ብቻ ሳይሆን በየቦታው አነስተኛና ማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎች፣ በኋላ ደግሞ ትላልቅ ኢንዱስትሪዎች በመትከል ሰፋ ያለ የስራ ክፍፍልና የአገር ውስጥ የውስጥ ገበያ(Home Market)ይገነባ ነበር። ይህ ዐይነቱ አካሄድ ወደ ውስጥ ቀሰ በቀስ ኢኮኖሚውን ማንቀሳቀሱና ማሳደጉ ብቻ ሳይሆን ለምሁራዊ እንቅስቃሴም በር በመክፈት የኋላ ኋላ ለመደብለ ፓርቲዎች መፈጠር አመቺ ሁኔታ ሊፈጥር ችሏል። በካፒታሊስ አገሮች ውስጥ በተለይም ሳይንሳዊ ምርምርና በዚህ አማካይነት አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችንና ንጥረ-ነገሮች ማግኘትና ማዋሃድና በዚያውም መጠን አዳዲስ ምርቶች ሲመረቱ ይህ ዐይነቱ የሰፊውን ህዝብ ፍላጎት ማሟላቱ ብቻ ሳይሆን የተወሰነውንም የህብረተሰብ ክፍል ምሁራዊ ኃይል ከፍ እንዲል ለማድረግ ችሏል። በዚህ መሰረት የመደብለ ፓርቲ ሁኔታ አስፈላጊና ፓርቲዎችም እንደ አሸን እየፈለቁ መጡ። በአነሳሳቸውም የአንድን አገር ደህንነት ጥቅም እንጥብቃለን ከሚለው አንፃር በመነሳት ሳይሆን፣ የዚህን ወይም የዚያኛውን መደብና የህብረተሰብ ክፍል በኋላ ደግሞ የአካባቢን ሁኔታ አስመልክቶ በአካባቢ ላይ የሚደርሰውን ጥፋት ለመከላከል የተመሰረቱ ፓርቲዎች ናቸው። በየአገሮች ውስጥ ጠንካራ መሰረት በመጣሉ የአገር አንድነት መጠበቅ አለበት በሚለው ሃሳብ ላይ ምንም የሚያከራክራቸው ነገር የለም። አብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮችም ድንበር አልፈው የደካማ አገሮችን ሀብት የሚቆጣጠሩና የሚዘርፉ በመሆናቸው ከውስጥ አንድነታቸውን አደጋ ላይ የሚጥለው ከውጭ ደግሞ ብሄራዊ ነፃነታቸውን የሚቀናቀናቸው ኃይል በፍጹም የለም። በዚህም መሰረት የክርስቲያን ዲሞክራቲክ ፖርቲ፣ የሶሻል ዴሞክራቲክ ፓርቲ፣ የሊበራል ዲሞክራቲክ ፓርቲ፣ የግራ ወይም የኮሙኒስትና የግሪን ፓርቲዎች በመባል መቋቋም ቻሉ። የእነዚህ ፓርቲዎች ዋና ዓላማም እንደሚከተሉት ርዕዮተ-ዓለም ስርዓቱን ለመቀየር ሳይሆን እነሱ በሚመስላቸው መንገድ ሁኔታዎችን ለዚህ ወይም ለዚያኛው የህብረተሰብ ክፍል ማሻሻል ነው። በተለይም የሚያነሷቸው ጥያቄዎች የማህበራዊ፣ የቀረጥና የትምህርት ጥራትና የታዳጊ ልጆችን ጉዳይ ነው። ሌሎች የሚያነሷቸው ጥያቄዎች በተለይም ሰፊው ህዝብ በሚያገኘው ዝቅተኛ ገቢ ቤት ተከራይቶ ሊኖር የሚችልበት ሁኔታ… ወዘተ. እነዚህን የመሳሰሉ ጉዳዮች የሚነሱና በፓርቲዎች መሀከል እንደልዩነት የሚታዩና የሚያጨቃጭቁ ናቸው። የኋላ ኋላ ግን በስምምነት የሚፈቱ ናቸው። ይህ ዐይነቱ አካሄድ ክላሲካሉ መንገድ ቢሆንም ካለፉት ሰለሳ ዐመታት ጀምሮ በብዙዎች ፓርቲዎች የፖሊሲ አካሄድ ላይ ተመሳሳይ የሆነ አካሄድ መመልከት ይቻላል። አብዛኛዎቹ ፓርቲዎች የሶሻል ዲሞክራቶችም ሳይቀሩ የኒዎ-ሊበራል የኢኮኖሚ ፖሊሲን ነው የሚያካሂዱት። በተለይም የፋይናንስ ካፒታል አይሎ በወጣበት ጊዜና ማዕከላዊ ባንኮች(Central Banks)በዜሮ ወለድ አማካይነት ገንዘብ እያተሙ ወይም ሰርተፊኬት እየበተኑና ገንዝብ እየሰበሰቡ እንደገና ለንግድ ባንኮች ገንዘብ በሚያበድሩበት ዘመን ተጠቃሚዎቹ የአየር ባየር ንግድ የሚያካሂዱ ናቸው። ይህ ዐይነቱ የገንዘብ ፖሊሲና ተቀማጭ ሀብቶችን በርካሽ ገንዘብ መግዛትና ከፍተኛ የሆነ የሀብት ሽግሽግ መኖር አባዛኛዎችን ፓርቲዎች አቅመ-ቢስ አድርጓቸዋል። እንደቀድሞው በሶሻልና በኢኮኖሚ ፖሊሲዎች አማካይነት የተዛቡ ሁኔታዎችን ማሻሻል የማይችሉበት ሁኔታ ተፈጥሯል ማለት ይቻላል። ያም ሆኖ ስርዓቱ ይንቀሳቀሳል። አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን የመፍጠር ኃይሉ ክፍ ያለ ነው። ባጭሩ ማለት የሚቻለው መንግስትና የተለያዩ ፓርቲዎች ስርዓቱ የሚቀናቀኑ ሳይሆን የተወሰነ መሻሻል እንዲኖረው በማድረግ የካፒታሊስቶች የበላይነት የሚጠበቅበትን ሁኔታ ማመቻቸት ነው። ኢኮኖሚውን የሚቆጣጠሩ ኃይሎችና አፈ-ቀላጤዎቻቸው በመንግስት መኪና ላይ ጫና ስለሚያደርጉ መንግስታት የኢኮኖሚው ተጎታቾች እንጂ እንደ ቀድሞው በኢኮኖሚው ላይ የማዘዝ ምንም መብት የላቸውም። ይህም ማለት የካፒታሊስት ኢኮኖሚ በአውቶኖመስ ደረጃ የሚንቀሳቀሱና ለብዙ ሚሊዮን ሰራተኞች የስራ ዕድል የሚሰጥና የመንግስታቱም የገቢ መሰረት ነው። ማለትም በኢኮኖሚውና በመንግስታት፣ እንዲሁም በፓርቲዎች መሀከል መደጋገፍና መስማማት ቢኖርም በአብዛኛዎቹ የካፒታሊስት አገሮች የምርት ክንዋኔዎችና የተወሰኑ ግልጋለቶች በግለሰብ ኩባንያዎች ተመርተው የሚቀርቡ ናቸው። እንደየአገሩ ሁኔታ እንደ ባቡር መመላለሻ፣ ሀኪም ቤቶች፣ ትምህርት ቤቶች፣ ውሃና መብራት በመንግስት ቁጥጥር ስር ያሉ ወይም ደግሞ መንግስት በአክሲዮን በከፍተኛ ድርሻ የሚካፈልባቸው ናቸው።


ወደ አገራችን ስንመጣ በአብዛኛው የአገሪቱ ክፍለ-ሀገሮች ውስጥ የማዕከለኛው ዘመን ወይም ከዚያ የባሰ ሁኔታ እንዳለ በገሃድ የሚታይ ጉዳይ ነው። በስርዓት የተገነቡ ከተማዎች የሉም። በደንብ የዳበረ የስራ ክፍፍልም የለም። እዚህና እዚያ የተቋቋሙ አነስተኛና ማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎች የሉም። የውስጡ ገበያ እጅግ ደካማ ነው። አሁንም ቢሆን የአገልግሎት መስኩና ከእጅ ወደ አፍ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴዎች(Subsistence Economy) ናቸው የህዝቡ የግልጋሎትና የምግብ መሰረቶች። አብዛኛው ህዝብ የስራ መስክ የማግኘት ዕድል የለውም። የአገዛዙ የቀረጥ መሰረት እጅግ ደካማ በመሆኑ የሶሻል ፖለቲካ ማካሄድ አይችልም። በራሱ የዕውቀት ማነስና ስግብግብነት የተነሳ አነስተኛና ማዕከለኛ ኢንዱስትሪዎች በየቦታው እንዲተከሉ የሚያስችል የኢኮኖሚ ፖሊሲና ስትራቴጂ የለውም። የእርሻውን ፖሊሲ ስንመለከት እጅግ የተዝረከረከና ሰፊው ህዝብም አስፈላጊውን የምግብ ነገሮች ገዝቶ የመመገብ ኃይል የለውም። በተጨማሪም በየአካባቢዊና በየመንደሮች ውስጥ የሰውን ኃይልና የጥሬ ሀብት ለማንቀሳቀስ የሚችሉ ዘመናዊ ኢንስቲቱሽኖች የሉም። ህዝቡን፣ በተለይም ሽማግሌዎችንና ወጣቶችን የሚንከባከቡ እንደዚህ ዘመናዊ ኢንስቲቱሽኖች በፍጹም የሉም። በተለይም ምንም ዕርዳታ ማግኘት የማይችሉትን ሽማግሌዎች የሚንከባከብ መዋያ ቦታና እሮሮአቸውን የሚሰማ ኢንስቲቱሽን በአገሪቱ ምድር አንድም ቦታ የለም። ይህንን ስንመለከትና ሌሎች ፖሊስዎችን ስናካትት በአገራችን ምድር ውስጥ መሰረታዊ ለውጥ መምጣት ያለበት ጉዳይ እንጂ በፓርቲዎች ውድድርና እሽቅድምድምነት ወይም ደግሞ በስልጣን መካፈል የአገሪቱ የተወሳሰቡ ችግሮች ሊፈቱ በፍጹም አይችሉም። ሊፈቱ የሚችሉት ከዚህ አገዛዝ ባሻገር፣ ብሄራዊ ባህርይ ባለውና አገር ወዳድ በሆነ ድርጅት ወይም ድርጅቶች አማካይነት ብቻ ነው። አገራችን እንደ አንድ ጠንካራ ህብረ-ብሄርና ህብረተሰብ መገንባት እንድትችል ሁኔታው ከፓርቲዎች ባሸገር መታየት ያለበትና፣ በተለያየ ሙያ የሰለጠኑ ምሁራን የአገሪቱ የተወሳሰቡ ችግሮች እንዴት ደረጃ በደረጃ መፈታት እንዳለባቸው ማጥናትና ሃሳብ ማቅረብ አለባቸው። የአገራችን ጉዳይ ለፓርቲዎች መተው የለበትም። በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች፣ በተለይም በተለያዩ የአፍካ አገሮች ያለውን የፖለቲካ ሁኔታ ስንመለከት ራሳቸው የፖለቲካ ፓርቲዎች ሰፋ ላለ ዕድገት መምጣት እንቅፋት እንደሆኑ ነው።


በመጀመሪያ ምሁር ማለት የተማረ ብቻ ሳይሆን ጠለቅ ብሎ አንድን ነገር ከሁሉም አቅጣጫ መመልከት የሚችል ማለት ነው። በሌላ ወገን ማንኛውም የአካዳሚ ትምህርትን የቀሰመ ምሁራዊ ባህርይ ሊኖረው በፍጹም አይችልም። ያም ሆነ ይህ አንድ ሰው ትምህርት ቤት የሚሄደው ዕውቀትን ለመቅሰም ነው። የተሻለ ዕውቀት በማግኘት ራሱንና የተፍጥሮን ህግጋት ብቻ ሳይሆን አንድ ህብረተሰብም በምን በምን ህጎች እንደሚገዛ በማወቅ ምን ምን እርምጃዎች ቢወሰዱ ሚዛናዊ የሆነ ዕድገት ሊመጣ ይችላል ብሎ መጠየቅ እንዲችል ነው የሚማረው። ከዚያም በመነሳት ላልተማረው ዕውቀቱን ማካፈሉ ብቻ ሳይሆን የአካባቢውን ወይም ደግሞ የጠቅላላውን ህብረተሰብ ሁኔታ ለመለወጥና ለማሻሻል የሚችል መሆን አለበት። ከዚህ ስንነሳ መማር ወይም ምሁር መሆን ዲስፕሊናዊ ስርዓትን የሚያካትት፣ ስነምግባርንና ግብረ-ገብነትን የሚያጠቃልልና፣ በአጠቃላይ ሲታይ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነት የሚባሉ ነገሮችን ሁሉ ከራሱ ወይም ከደሙ ጋር በማዋሃድ ኃላፊነትን መወጣት ማለት ነው። በአጭሩ አንድ ምሁር ወይም ምሁሮች የስልጣኔ ዘርጊዎች፣ የህዝብና የአገር አልኝታዎች መሆን አለባቸው። ታላቁ ሺለር እንደሚለው መማር ማለት ዳቦ ለማግኘት ሳይሆን አንድን ህዝብ ከጨለማ በማውጣት የስልጣኔ ብርሃንን ማንጸባሪቂያ መሳሪያ ነው። ስለሆነም የምሁሮች ዋና ተግባር አንድ ህዝብ ያለውን የተደበቀ የመንፈስ ኃይል በማውጣት ታሪክን እንዲሰራ ሊያደርግ የሚያስችለውን መንገድ ማሳየት ነው። ጠቅላላው ህዝብ መንፈሱን ማደስ እንዲችልና፣ እያንዳንዱ ግለሰብም ማንነቱን በማውቅ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነትን እንዲወጣ ማድረግ የምሁራን ኃላፊነት ነው። ስለሆነም አንድ ምሁር ሰብአዊነትንና እኩልነትን የሚያስተምርና ራሱም በኑሮው የተቆጠበና ሌላውን አልተማረ የሚባለውን የማይንቅ መሆን አለበት። የመማር ወይም ምሁር የመሆን ትርጉሙ ይህንን መምሰል አለበት። ስለሆነም ነው በጥንት ዘመን ከግሪክ ስልጣኔ ጀምሮ እስከ ማዕከለኛው ክፍለ-ዘመን መጨረሻ ድረስ የተማሩ ምሁራን የፍልስፍና፣ የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ፣ የህግ፣ የሶስዮሎጂና የጥበብ አፍላቂዎች በመሆን በአውሮፓ ምድር ውስጥ ስልጣኔን ማምጣት የተቻሉት። እኛም የዚህ ዕውቀት ተጠቃሚዎች መሆን የቻልነው የግሪክና የአውሮፓ ፈላስፋዎች መሰረት በመጣላቸው ነው። በአውሮፓ ምድርና አሜሪካን ድረስ መጥተን መማር የቻልነው እነሱ ባፈለቁት ቴክኖሎጂዎች ነው። በአህያና በፈረስ ተጉዘን በመምጣት ሳይሆን በአውሮፕላን በረን ነው እዚህ መጥተን ለመማር፣ ለመስራትና ቤተሰብ ለመመስረት ዕድል ያገኘነው።


ወደ እኛና ወደ ሌሎች የሶስተኛው ዓለም አገሮች ስንመጣ ከ1950ዎቹ ዓ.ም መጀመሪያ ጀምሮ የገባውና ተግባራዊ የሆነው የትምህርት ዐይነት ላይ በተጠቀሰው መልክ ባለመሆኑ ተማሪውን አርቆ አሳቢ፣ ፈጣሪና ታታሪ፣ እንዲሁም በዲሲፕሊን የሚገዛ አላደረገውም። እየተሸመደደ አንድ አንድ የሚገኝበት ትምህርት ከተግባር ጋር ባለመያያዙ በየአገሮች ውስጥ ዝርክርክነትን ከማስፋፋቱ በስተቀር አዲስ የሆነ ዕምርታዊ ለውጥ እንዲመጣ ያደረገ አይደለም። በዚህም ምክንያት በየአገሮች ውስጥ ብሄራዊ ስሜቱ የዳበረ፣ ለህሊናው የሚገዛና፣ በሁሉም አቅጣጫ በማሰብ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነትን በመውሰድ የየአገሩን ህዝብ ፍላጎት ተግባራዊ ሊያደረግ የሚችል ኃይል ሊፈጠር አልቻለም። በአብዛኛው የሶስተኛው ዓለም አገሮች ተግባራዊ የሆነው ትምህርት በራስ ላይ ዕምነት እንዲያድር ከማድረግ ይልቅ ለውጭ ኃይሎች የሚያጎበድድና ራሱ ተሸማቆ ሰፊውም ህዝብ እንዲሸማቀቅ ለማድረግ የበቃ ነው። በተለይም ዘመናዊነት የሚባለው(Modernization) በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ ያልተመሰረተ የምርት አመራረት ዘዴና የፍጆታ አጠቃቀም ከ1950ዎቹ ጀምሮ በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮችና በአገራችንም ምድር በመስፋፋቱ ብሄራዊ ስሜት ያለውና ህዝብን የሚወድ ህብረተሰብአዊ ኃይል ብቅ እንዳይል ለማገድ በቃ። የዘመናዊነት ዋናው ዓላማም በጊዜው በየአገሮች ውስጥ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ የተስተካከለ ዕድገት ማምጣት ሳይሆን፣ የተወሰነውን የህብረተሰብ ክፍል ብቻ የፍጆታ ተጠቃሚ ማድረግ ነው። በዚህም መሰረት በአንድ አገር ውስጥ የተስተካከለ ዕድገት እንዳይመጣና ብሄራዊ ስሜቱ ያደገ የህብረተሰብ ኃይል እንዳይፈጠር ማድረግ ነው። የሶስተኛው ዓለም አገሮች የሳይንስና የቴክኖሎጂ አፍላቂዎች ከመሆን ይልቅ የጥሬ ሀብት አምራቾች ብቻ ሆነው እንዲቀሩ በኢኮኖሚስቶች የተጠና ማሳሳቻ መንገድ ነው።


ይህ ብቻ ሳይሆን ባለፉት አርባ ዐመታት በአገራችን ምድር የተከሰተው ፖለቲካዊ ውዝግብና የርስ በርስ መገዳደል የራሱን ጥቁር ነጥብ ጥሎ አልፏል። ከዚህ ዐይነቱ ውዝግብ የተረፈውና ወደ ውጭ ለማምለጥ የቻለው በተለያዩ አገሮች በትምህርትና በተለያዩ የሙያ ዘርፎች በመሰመራት ይኖራል። አብዛኛዎቻቸን ከሃያና ከሰላሳ ዐመታት በየአገሩ ተሰበጣጠርን ስለምንኖርና ስለምንሰራ ሳንወድ በግድ በየአገሩ የሰፈነው የአኗኗር ስልት፣ ባህልና ህሊናዊ አወቃቀር እንድንቀበል ተገደናል። በሶስይሎጂ ሶስያላዤሽን የሚሉት ነገር እኛንም አዳርሶታል ማለት ነው። በመሆኑም በየአገሩ የሰፈነው የፖለቲካ ክንዋኔ ሰለባዎች ለመሆን ችለናል። እንደየፖለቲካ ንቃተ-ህሊናችን የየአገሮችን የፖሊቲካ አካሄድ የምንደግፍም የምንቃወምም አለን፤ ካሊያ ደግሞ ከፖለቲካ ዓለም ተገልለን የምንኖር አለን። ያም ሆን ይህ አሜሪካን የሚኖረው ሳይወድ በግድ የአሜሪካንን የአኗኗር ዘዴና(Way of Life) የፖለቲካ ስልትና የሶሻል ስርዓት ትክክል ነው ብሎ የሚቀበል አለ። በአውሮፓ ምድር ውስጥ የሚኖረው ደግሞ እዚህም የካፒታሊስት ስርዓት ቢስፈንም የማህበራዊ አኗኗሩ ከአሜሪካኑ ስለሚለይና የመንግስታትና የፓርቲዎች ፖለቲካ ለየት ያለ በመሆኑ የአውሮፓውን ዕድገት ትክልል ነው ብሎ የሚቀበልና ስሻላይዝድም የሆነ አለ። ከዚህ ስንነሳ በተለያዩ የአውሮፓ አገሮችና አህጉሮች የሚኖሩ ሳይወዱ በግድ የየአገሩን የአሰራር ስልትና አስተሳሰብ፣ እንዲሁም የአኗኗር ስልቶች እንዲቀበሉ ተገደዋል። መቀበላቸውም እንደመጥፎ መታየት የለበትም። ችግሩ ግን ሂሳዊ በሆነ መንገድ መታየት ካልተቻለና በቡድን የተደራጀም ሆነ ያልተደራጀ ዕምነቱን ወደ ርዕየተ-ዓለምነት ከለወጠና የአንድ አገር ጠበቃ ከሆነ ችግር ሊፈጠር ይችላል። ስለሆነም አሜሪካን የሚኖረው በተለይም በፖለቲካ ዓለም ውስጥ የሚሳተፈው ኢትዮጵያዊና የግንባር ቀደምትነትን የያዘው የአሜሪካንን ኃያልነት የተቀበለ ሲሆን፣ በአገራችንም ሊካሄድ የሚችለው ፖለቲካ ከአሜሪካ ቁጥጥርና ተፅዕኖ ውጭ ሊሄድ እንደማይችል አምኖ የተቀበለ ይመስላል። በአውሮፓ ምድር ውስጥ የሚኖረውና እንደኔ ያለው የተለየ የፖለቲካ ንቃተ-ህሊና ያለው ደግሞ የግዴታ የአንድ አገር ዕድልና የህዝቦችም ህይወት በውጭ ኃይል ሳይሆን በአገሩ ህዝብ መወሰን አለበት ብሎ ሽንጡን ገትሮ የሚታገል ነው። ስለሆነም ይላል፣ በአውሮፓ ምድር ውስጥ የሚኖረው የተወሰነው ኢትዮጵያዊ ኃይል በኢትዮጵያ ምድር ሰላም እንዲሰፍን፣ መረጋጋት እንዲመጣ፣ ሳይንስና ቴክኖሎጂ የኢኮኖሚው ዕድገት መሰረት ሆነው በአገራችን ምድር የተስተካከለና ሁሉም የህብረተሰብ ክፍል ተጠቃሚ እንዲሆን ከተፈለገና፣ ዲሞክራሲያዊ ስርዓትና የሰለጠነ የሲቪል ማህበረሰብ እንዲፈጠር ከተፈለገ የግዴታ ከአሜሪካን ኢምፔያሊዝም ቁጥጥርና ተጽዕኖ መላቀቅ አለብን ይላል። ይህ ማለት ምን ማለት ነው? የተለየ ሶሻላይዜሽንና የትምህርትና የስራ ልምድ ወደድንም ጠላንም በአገራችን የዕድገትና የፅረ-ዕድገት ሂደት ላይ የራሳቸው ተፅዕኖ ይኖራቸዋል ማለት ነው። ይህ ጉዳይ ደግሞ ውስጥ ካለውና ጨካኝ ከሆነው ስርዓት ጋር ከሚታገለውና አስቀያሚ ኑሮ እንዲኖር ከተገደደው ወደ መቶ ሚሊዮን ያህል የሚጠጋ ኢትዮጵያዊ ህዝብ ጋር ያጋጨናል ማለት ነው። ሳንወድ በግድ አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ነው ያለነው ማለት ነው። ከእንደዚህ ዐይነቱ እጅግ አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ለመውጣት የግዴታ የጭንቅላት ትግል ማካሄድና ሚናችንንም ማወቅ አለብን ማለት ነው። በሌላ ወገን በአገራችንም ሆነ በውጭው ዓለም ያለውን ሁኔታ ስዳስስ በሁላችንም ዘንድ ያለው የፖለቲካ ግንዛቤ በጣም ደካማና፣ በተለይም በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚካሄደውን ፖለቲካ የሚባለውን ነገር በየዋህነት የምንመለከት ነው የምንመስለው። መቀበል ያለብን አንድ መሰረታዊ ሀቅ ግን ማንም አገር ለዘለዓለም የበላይነቱን ይዞ መቆየት እንደማይችል ነው። ማንኛውም አገር ከውስጥ ባለው ያልተስተካከለ የሀብት ክፍፍል፣ የማህበራዊ ሁኔታ አለመስተካከልና፣ አገዛዞች የመንግስቱን መኪና የበለጠ ሚሊታራያዝ በማድረግ ወደ አምባገነንነት መሸጋገር፣ እነዚህና ሌሎች አያሌ ነገሮች ማንኛውንም ህብረተሰብ ያናጉታል።


በአገራችን ምድር ሰላምና መረጋጋት፣ እንዲሁም ደግሞ ዕድገትና ስልጣኔ ዕውን እንዲሆኑ ከተፈለገ የግዴታ የአስተሳሰብ ለውጥ ማድረግ አለብን። ቀድሞም ሆነ ዛሬ ያለው ችግር ራሳችንን ዘመናዊ ለማድረግ አለመቻላችንና ከአለንበት ቦታ ርቀን ለመሄድ ባለመቻላችን ነው። የፈለገውን ያህል ስለስርዓት ለውጥ ብናወራም፣ በራሳችን ዘንድ የአስተሳሰብ ለውጥ ካላደረግንና ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ እንዲመጣ ካልሞከርን በየጊዜው ስልጣን ላይ የሚወጡ ኃይሎች በድሮው የአገዛዝ ስልት በመቀጠል አሁንም ዕድገት እንዳይመጣና መረጋጋት እንዳይኖር የተለያዩ አስቸጋሪ ሁኔታዎችን እንደሚፈጥሩ ነው ። በህብረተሰብ ታሪክ ውስጥ እንደተረጋገጠው ዕውነተኛ ህብረተሰብአዊ ለውጥ ሊመጣ የሚችለው በግለሰቦች ቆራጥነትና ተከታታይነት ባለው ምርመራ ብቻ ነው። በየታሪክ ወቅት ብቅ ብቅ ያሉ ፈላስፋዎችን፣ የተፈጥሮ ሳይንስና የቴክኖሎጂ፣ እንዲሁም የፖለቲካና የመንግስት ምንነት ተመራማሪዎችን እንደዚህ አድርጉ ብሎ ማንም ያስገደዳቸው ኃይል አልነበረም። ሶክራተስን፣ ፕላቶንን፣ አሪስቶተለስንና አርቺሜዲስን ማንም የውጭ ኃይል ያስገደዳቸው አልነበረም። እንደዚሁም የሬናሳንስ ሰዎችን፣ እነዳንቴን፣ ጋሊልዮን፣ ፔትራርካንና ዳቢንቺን ማንም አላስገደዳቸውም። ከዚያም በኋላ በጀርመን ምድር እንደ አሸን የፈለቁትን እነ ኬፕለርን፣ ላይብኒዝን፣ ካንትንና ሄገልን እንዲሁም ሺለርንና ጋውክን፣ ሪማንን ማንም አላስገደዳቸውም። እነዚህ ሁሉ ለስልጣኔ መሰረት የጣሉ ኃይሎች በራሳቸው ውስጣዊ ኃይል ብቻ በመገፋፋት ነው ለአገሮቻቸው ብቻ ሳይሆን ለሰው ልጅ ሁሉ የሚጠቅም ወይም ዩኒቨርሳል ዕውቀት ያፈለቁትና ያስፋፉት። በዚህም መልክ ነው ለሰለጠነ መንግስትና ፖለቲካ፣ እንዲሁም ማሀበረሰብ አስፈላጊውን ቅድመ-ሁኔታዎች አዘጋጅተው ያለፉትና በታሪክም ሲታወሱ የሚኖሩት። በታሪክ ውስጥ እንደተረጋገጠው በአንድ አገር ውስጥ ዕውነተኛ ዕድገት ሊመጣ የሚችለው በግለሰብ ታታሪዎች አማካይነት ሲሆን እዚህና እዚያ ተሰበጣጥረው የተለያየ ዕውቀትን የሚያፈልቁና የስልጣኔ መመሪያ እንዲሆን የሚታገሉ ኃይሎች የሃሳብ አንድነት(Unity of Thought) እንዲኖራቸው ያስፈልጋል። በጀርመን ምድር ስልጣኔ ሊመጣ የቻለው በፈለሳፋዎችና በሳይንሳንቲስቶች እንዲሁም የተለያየው ዕውቀት ባለቸው ምሁሮች ዘንድ ተመሳሳይ ዕውቀትና የሚስማሙበት ጉዳይ ስለነበር ነው። እነዚህ ምሁራን በጊዜው ያስቀደሙት ነገር የራሳቸውን ጥቅምና ፍላጎት ሳይሆን ሳይንሳዊውን መንገድ በመፈለግ ለዕውነት መታገልና ለሰፊው ህዝብ የተሻለ ኑሮ ለማምጣት ነው። በእነሱ ዕምነት መሰረት በአንድ አገር ውስጥ ሰላምና ስምምነት ሊሰፍኑ የሚችሉት „መስማማትና መተማመን አለብን“ ብለው በመውትወት ሳይሆን የግዴታ በፍልስፍናና በሳይንስ ላይ የተመሰረተ ዕውቀት ሲስፋፋ ብቻ ነው ብለው በማመን ነው። በአንድ አገር ውስጥ በሁሉም አካባቢ ተመሳሳይ ዕድገትና ምሁራዊ ኃይል ካለ አልፎ አልፎ አለመስማማት ቢፈጠርም ወደስምምነት ማምራቱ የማይቀር ጉዳይ ነው። ዛሬ በአገራችንና በውጭው ምድር የሰፈነው አለመስማማትና አለመግባባት ወይም አለመቻቻል አስፈለጊውን ምሁራዊ ዝግጅት ለማድረግ ባለመቻላችንና፣ ሁላችንም በየፊናችን የዚህ ወይም የዚያ ድርጅት ደጋፊዎች በመሆን አብዛኛውን ጊዜ የልዩነታችን ነጥቦች ሳይገቡን በመጠላለፋችን ነው። በሌላ አነጋገር፣ የሁላችንም ዋና ዓላማ በአገራችን ምድር ስላምና ዕድገት እንዲሰፍኑ የምንታገል ከሆነ፣ የሰለጠነ ሲቪልና ዲሞክራሲያዊ ስርዓት እንዲዘረጋ ከፈለግን በመሰረቱ ምንም የሚያጣላን ነገር አልነበረም። ችግሩ ግን ከፍተኛ አለመግባባት አለ። ሁሉም በየፊናው በራሱ ዓለም ውስጥ ይሽከረከራል። በሃሳብ ዙሪያ ከመታገል ሁሉም በየጊዜው „አዳዲስ ሃሳቦች“ የባሰውኑ ግራ እንድንጋባ ያደርገናል።


በዚህም አጋጣሚ የታላቁን የአድዋን ድል በዓል በማስመልከት ለሁሉም ወገኖቻችን የማስተላልፈው መልዕክት ቢኖር ..... የዛሬ 114 ዓመት ገደማ .... ውድ ኢትዮጵያዊ ወገኖቻችን በዘርና በሐይማኖት ሳይከፋፈሉ ... በታላቁ በአድዋ ምድር ላይ ..... ከአራቱም የሐገራችን መዓዘናት በመሰባሰብ ስለከፈሉት መስዋትነት ...... የአድዋ ምድርና በተለይም የአድዋ ተወላጆቿ ስለኢትዮጵያ አንድነት እጅግ በጣም የከበደ ሀላፊነት ሊሰማቸው እንዲገባ ከፖለቲካ እጅግ በጣም የነፃ መልክቴን አስተላልፋለሁ:: እንደዚህም ስል ለአድዋ ልጆች ብቻ የተለየ መልክት ላስተላልፍ ፈልጌ ወይንም የአድዋ ልጆች የሌላው ኢትዮጵያዊ ወንድሞቹ ውለታ አለባቸው ለማለት ሳይሆን ...... ወይንም በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ ባለስልጣናት የአድዋ ልጆች ናቸው ለማለት ፈልጌ አይደለም .... ወይንም ሌላው ኢትዮጵያዊ ምንም ተሰሚነት የለውም ለማለት ሳይሆን ወይንም ለአድዋ ልጆች ከሌላው ወገኖቼ የተለየ ብልጫ ለመስጠትም ሳይሆን (ሁሉም ኢትዮጵያዊ በኢትዮጵያዊነቱ እኩል ነው!!!!! ምንም ጥርጥርም የለውም!!!!!!) ..... የታላቁ የአድዋ ድል የታሪክ መፃፊያ ደብተሩ የአድዋ ምድር መሆኑዋና ....... በአድዋ ላይ ስለተከፈለው መስዋትነት ...... እያንዳንዱ ውድ ወገናችን በዘር .. በፆታ ... በሀይማኖት ሳይከፋፈል ..... ከእያንዳንዱ ብሄር ብሄረሰብ .... አንተ ትብስ እኔ ትብስ ተባብሎ ታሪክ የሰራበት አጋጣሚ ነበርና ...... ዛሬም!!!!!!!! አሁንም ቢሆን!!!!!!!! እያንዳንዱ ኢትዮጵያዊ!!!!!! ይህንን በዓል በማስመልከት በዘር የመከፋፈል ፖለቲካውን በመተው ....... በተለይም ነገ ለምንወልዳቸው ውድ ልጆቻችን መርዝ አዘል የቤት ስራ እንዳንሰጣቸው ....... አንድነታችንን ጠበቅ!!!!!!!!!! የምናደርግበት አጋጣሚ እንዲሆን ከአደራ ጋር መልእክቴን ለእያንዳንዱ ወገናችን በዚህ አጋጣሚ አስተላልፋለሁ::


የ2019 የአፍሪካ ዋንጫ በካሜሮን አይካሄድም–ካፍ እ.አ.አ አቆጣጠር የ2019 የአፍሪካ ዋንጫ በካሜሮን እንደማይካሄድ ካፍ በዛሬው ዕለት ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ ካሜሮን በሰኔ ወር ለሚካሄደው የአፍሪካ ዋንጫ በቂ ዝግጅት ባለማድረጓ ከአዘጋጅነት መሰረዟን የአፍሪካ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ካፍ አስታውቋል፡፡ አዲስ አዘጋጅ ሀገር በያዝነው የፈረንጆቹ አመት…


July 2017 – ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ


እውቀት ብርሃን ነው፡፡ ሰው የእግዚአብሄር ቃል እውቀት ከሌላው ነገር ሁሉ ይጨላልምበታል፡፡ ሰው ትክክለኛው የመፀሃፍ ቅዱስ እውቀት ከሌላው ኑሮው በሙከራና በውድቀት የተሞላ ይሆናል፡፡ ሰው በእግዚአብሄር ቃል እውቀት...


እኛም ይህን ቤተሰብ አለማድነቅ አንችልም፡፡ ለምን ማለት ጥሩ ነው፡፡ ግራዝማች ተሾመ ሸንቁጥ (በጦር ሜዳ በጠላት ጥይት ሰውነታቸው እንደ ወንፊት የተበሳሳ (በኋላ ደጅዝማች) ልጅ ኃይሌ ሸንቁጥ(በጦር ሜዳ በጀግንነት ሲዋጉ ከባድ የመቁሰል አደጋ ስለደረሰባቸው በጠላት ኃይል አንገታቸው ተቀልቶ ራሳቸው የተወሰደ)፣ልጅ አበበ ሸንቁጥ (እጅግ በርካታ የመቁሰል አደጋ ደርሶባቸው ለተዓምር የተረፉ(በኋላ ደጅአዝማች)፣ልጅ ይነሱ ሸንቁጥ (በጦር ሜዳ ተሰውተው ከአረመኔው የፋሺስት ጦር ጋር ተባባሪ የነበረው የራያና አዘቦ ዘማች አማካይነት ሰውነታቸው ተቆራርጦ የተወሰደ)፤ ልጅ ጥላሁን ሸንቁጥ(በጦር ሜዳ ተሰውተው አንገታቸው በጠላት ተቆልቶ ሬሳቸው)የተወሰደ በመኾናቸው፡፡


የትግራይ ህዝብና ድርጅቱ ህወሓትን ለመነጠል የሚደረግ ሴራ እናትና ልጅ ለመነጠል የሚደረግ ከንቱ ጥረት ነው፡፡ ከህዳሴ ኢትዮጵያ ሰኔ 12፣ 2010 ዓ.ም.


• ለጀዋር ነው • የትግራይ ልጅ መልክት ኣለው። • ቴድሮስ ኣዲሱ መቀመጫውን ጅጅጋ ሱማሌ ክልል ያደረገው እንዲ ይላል ኣዳምጡት😂😂😂 😂😂 ተዲ ይቅርብክ ብዬ ስንቴ መከርኩክ ግን ኦሮሞን መስደብ ጅጅጋ ውስጥ ያለው የወረጃርሶ ጎሳወች እንዳያዩክ ብቻ ።


4 ናሁ ፡ ኢይዴቅስ ፡ ወኢይነውም ፡ ዘየዐቅቦ ፡ ለእስራኤል ።


- መነሻ ገፅ- ዜና- ርእሰ አንቀፅ- ፖለቲካ- ኢኮኖሚ- ወቅታዊ- ኪነ-ጥበብ- ሕግ- ምልከታ- መዝናኛ- ስፖርት


በዚህ አምድ: « “አንድ ቀን ብዙ ነገር ማለት ነው”“አንድ ቀን ብዙ ነገር ማለት ነው” “ተመሳሳይ ገፀ-ባህሪያትን መደጋገም በተዋናዩ ላይ ተፅዕኖ አለው” »


አስቀድሞ የኢኮኖሚ ነፃነት የሌለው ህዝብ እንዴት ብሎ ነው የራሴ የሚለው ሀገር አለኝ ሊል የሚችለውና በዚህም የፖለቲካ ነፃነትን ሊጎናፀፍ የሚችለው?ኢትዮጵያውያን እኮ ዛሬ የእጅ አዙር ዘመናዊ ቅኝ ግዛት ውስጥ ነው ያለነው፡፡አብዛኛዎቹ ፖለቲከኞቻችን የኢኮኖሚውን ጉዳይ ፈፅሞ ችላ ብለውት ከስልጣን ጋር በተያያዘ ዲሞክራሲ የሚለውን ቃል እንደበቀቀን ሲለፈልፉ ዲሞክራሲንም ሆነ ዳቦን ማግኘት ያልቻልንበት ሁኔታ እየተፈጠረ ነውና እባካችሁን ምን እየተደረግ እንደሆነ ቆም ብላችሁ አስቡ፡፡ሀገሪቱ በኢንቨስትመንት ሽፋን ለሀራጅ የቀረበች የቅርጫ ስጋ እየሆነች ነው፡፡መለስ/ወያኔ በሂደት የለየለት የቡርዣ መንግስት እየሆነ ነው፡፡የቡርዣ መንግስት ማለት ደግሞ እራሱ ቡርዣ እራሱ መንግስት የሆነ በሁለት ቢላዋ የሚበላ ተቋም ነው፡፡የቡርዣ መንግስት ዋና መለያ ባህሪው በዋናነት የሚቆመው ለብዙሃኑ ህዝብ ሳይሆን ለጥቂት የካፒታሊስት የቡርዣ መደቦች ነው፡፡በዚህም የተነሳ የቡርዣው የንግድ ድርጅቶች በተለያየ መንገድ ሊከስሩ ሲሉ ወይንም ሲከስሩ እራሱ የቡርዣው መንግስት ከህዝብ በሚሰበሰብ ታክስ ከመንግስት ካዝና ወጪ በማድረግ በከፍተኛ ገንዘብ ይገዛቸዋል፡፡ ከዚያም ቡርዣዎቹን በዚህ አይነት መንገድ ይታደጋቸዋል ማለት ነው፡፡ ይህ ሲሆን እነዚህ የንግድ ድርጅቶች የህዝብ ንብረት የሆኑ ያህል ይሰማናል ነገር ግን ውሎ አድሮ እነዚህ የንግድ ድርጅቶች በህዝብ ገንዘብ መልሰው እንደገና ሲያገግሙና እጅግ አትራፊ መሆን ሰጀምሩ ደግሞ እንደገና መልሶ ለእነዚሁ ለቡርዣዎች በርካሽ ዋጋ ቀረጥ እየቀነሰ ይሸጥላቸዋል ከዚያም ትርፋቸውን መልሰው እንደገና ማግበስበስ ይጀምራሉ፡፡ስለዚህም ቡርዣዎች በአብዛኛው ሀብት የሚያከማቹት የቡርዣን መንግስት ጥላ ከለላ አድረገው የህዝብን ጉልበት ገንዘብና እውቀት ያለአግባብ በመዝረፍ ነው፡፡ስለዚህም የዘመናችን ቢዝነስ ወዲያው አንድ ጉዳይ ላይ ገባ ተብሎ ከዚያም ዘረፍ ዘረፍ ተደርጎ ወዲያው ወጣ የሚባልበትና ለሀገርና ለህዝብ ዘላቂ የሆነ ጠቃሚ የሆነ እሴት የማይፈጠርበት የማፍያ ስራ እየሆነ ነው፡፡የእነ አላሙዲንም በኢትዮጵያ ውስጥ ያለ እንቅስቃሴ ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡አላሙዲን ለኢትዮጵያ ካለው ፍቅር ለክብሩና ለነፍሱ ነው ኢትዮጵያ ውስጥ ኢንቨስት የሚያደርገው የሚለው እጅግ አስቂኝ ነገር ነው፡፡ይህንን አይነት የነፍስና የክብር ስራ ለመስራት የሚፈልግ የቢዝነስ ሰው ደግሞ ለህዝብ ነፃ ትምህርት ቤት ነፃ ክሊኒክ እና ሌሎችንም የእርዳታ ድርጅቶችን ጭምር ነበር መመስረት ያለበት እንጂ የዶሮ የስጋ የወተት ንግድ ስራ ላይ ጭምር አይካፈልም ነበር፡፡ለሀገር ለወገን የሚቆረቆር ደግሞ ሚሊዮን ዶላር አውጥቶ ቢዮንሴን ማምጣት ሳይሆን ከዚህ በተለየ ትውልድን የሚያንፅና የሚጠቅም ነገር ነበር የሚሰራው፡፡ስለዚህም አላሙዲን ኢንቨስተርና ተራ ደላላ ብቻም ሳይሆን ከበስተጀርባ ሌላ የተደበቀ አጀንዳ ጭምር የሚያራምድ ሰው ነው፡፡ነገሮች በዚህ ከቀጠሉም ነገ ዳቦና ውሃ ጭምር የሚያከፋፍለን እሱ ይሆንና ዳቦና ውሃ ለማግኘትም ጭምር የኢትዮጵያዊነትና የስብእና ክብራችንን እያዋረድን እርሱ እግር ስር የምንሰግድ እንዳንሆን ያሰጋል፡፡የገዛ ሀገርንም አሳልፎ መሸጥ እንግዲህ ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡ጥቂቶች በብዙሃኑ ላይ እንደ ጣኦት የሚሰለጥኑበት አንዱ መንገድም ይህ የኢኮኖሚ ሞኖፖል ነው፡፡ስለዚህም ለህዝብ ቆመናል የሚሉ የፖለቲካና የኢኮኖሚ መሁራኖቻችን በትክክል ለህዝብ የቆሙ ከሆነ ዲሞክራሲ የሚለውን የተለመደ ቃል እንደበቀቀን ዘወትር ከሚለፈልፉ ይልቅ የህዝብን የኢኮኖሚ ነፃነት ሊያጎናፅፉ የሚችሉትን የህዝብና የመንግስት የልማትና የንግድ ድርጅቶችን በሰፊው አጠናክረው መመስረትና ማስፋፋት መቻል አለባቸው፡፡ለእንደኛ አይነት ታዳጊ ድሃ ሀገርም እጅግ ጠቃሚው ነገር የመንግስት ዘርፍ ከ60% ሳያንስ የግሎ ዘርፍ ከ40%ሳይበልጥ በዚህ የተመጣጠነ ስሌት እርስ በርስ ተደጋግፎ በትክክለኛ የገበያ ስርዓት ለመሄድ የሚችል የኢኮኖሚ ዘርፍ ሲኖር ነው ሀገር እንደ ሀገር ሊቀጥል የሚችለው፡፡ስለዚህም ይህ በሌለበት ሁኔታ ውስጥ ግለሰቦች እራሳቸው የኢኮኖሚ ሞኖፖል ይዘው ፈላጭ ቆራጭ መንግስት በሆኑበት ሁኔታ ዲሞክራሲ ነፃ ፕሬስ ብቻውን ለህዝብ ብዙም የሚፈይደው ነገር የለም፡፡የእኔ የራሴ የሚለው የኢኮኖሚ መሰረት የሌለውና በባእዳን ሃይሎች የኢኮኖሚ ሞኖፖል ባርነት ስር የወደቀ ህዝብስ እንዴት ብሎ ነው ስለ ዲሞክራሲና ነፃነት ለመናገር የሞራል ብቃትና በራስ መተማመን የሚኖረው?


አፌን ፡ ሞላው ፡ በሳቅ ፡ ዝማሬ ፡ ተረጋጋ ፡ ዙሪያ ፡ ሰፈሬ


“የሰው ልጅ ሕይወት” በሚል የርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ 6ኛ ሐዋርያዊ መልዕክት ላይ ጥናታቸውን የጀመሩት መልዕክቱ ይፋ ከመሆነ ከሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ በኋላ ነው ያሉት ክቡር አባ ጂልፍሬዶ ማረንጎ፣ የርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ ሐዋርያዊ መልዕክት ይፋ በሆነበት ማግሥት በርካታ ክርክሮች መነሳታቸውን አስታውሰው፣ ይህ ሐዋርያዊ መልዕክት ሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ያወጣውን ሰነድ በመመርኮዝ በቂ ማብራሪያ ተሰጥቶበት ለሕትመት ማብቃት ቀላል አልነበረም ብለዋል። “የሰው ልጅ ሕይወት” ከተሰኘው ከርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ 6ኛ ሐዋርያዊ መልዕክት አስቀድሞ፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ፒዮስ 12ኛ ተፈጥሮአዊ የወሊድ ቁጥጥርን በማስመልከት ያስተላለፉት ትምህርት ያለ ቢሆንም፣ ትምህርታቸው ክርስቲያናዊ ቤተ ሰብን ብቻ ያማከለ ነበር። ይህ ማለት ደግሞ በሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ሰነድ ውስጥ ሌሎች የሚቀሩ ነገር ግን መካተት የሚገባቸው በርካት ጉዳዮች እንዳሉ መገንዘብ ያስፈልጋል። በሌላ ወገን፣ የሰውን ልጅ ሕይወት አስመልክቶ ከሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ በፊት ይፋ የሆነ ጥናታዊ ጽሕፍ ቢኖር ኖሮ ላያከራክር ይችል ነበር ብለዋል ክብር አባ ጂልፍሬዶ ማረንጎ።


ክቡር አባ ጂልፍሬዶ ማረንጎ፣ “የሰው ልጅ ሕይወት” በተሰኘው በርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ 6ኛ ሐዋርያዊ መልዕክት ላይ በማትኮር ካደረጉት ጥናት ለመገንዘብ የቻሉትን ነጥብ ሲያስረዱ፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ 6ኛ ሐዋርያዊ መልዕክታቸውን የጻፉት ብቻቸውን ሳይሆን፣ ይፋ ከማድረጋቸውም አስቀድመው በርካታ ጠቢባንን እንዳማከሩ፣ አስተያየታቸውን እንደተቀበሉ፣ ብጹአን ጳጳሳትን እንዳሳተፏቸው በግልጽ መረዳት ይቻላል ብለዋል። አስቀድሞ ግልጽ የሆነ ሐሳብ ስለነበራቸው፣ ሃሳባቸውም ከጊዜ ወደ ጊዜ የተጠናከረ በመሆኑ በሐዋርያዊ መልዕክታቸው ምንም ዓይነት ጥርጣሬ እንዳልነበራቸው ገልጸው፣ ርዕሠ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ 6ኛ ሐዋርያዊ መልዕክታቸውን በሚያዘጋጁበት ወቅት የሐዋርያዊ ሥራ ተባባሪዎቻቸው እገዛን በመጠየቅ እና በማማከር እንደነበር ክቡር አባ ጂልፍሬዶ ማረንጎ ተናግረዋል።


ቅዱስ በርናርዶስ ቅዱስ በርናርዶስ ለእመቤታችን ድንግል ማርያም ጥልቅ ፍቅር ነበረው፡፡


Ethiopia: ሰበር ዜና - ኢትዮጵያ ግጭት ዝርዝር ሁኔታ፣ በባህርዳር፡ ጎንደር፡ ደብረታቦር፡ ወረታ፡ _ MUST WATCH


Ethiopia: ሰበር ዜና - ኢትዮጵያ ግጭት ዝርዝር ሁኔታ፣ በባህርዳር፡ ጎንደር፡ ደብረታቦር፡ ወረታ፡ _ MUST WATCH (Part 5)


ይህንን ኣገልግሎት የሚፈልጉ ከሆነ ወደ ሚከተለ ኣድራሻ ይጠይቁ Diane Vaughn Eye Center of Central Georgia እነዚህን ኣገልግሎቶችን ማግኘት ተከልክያለው ወይም በተለያየ ምክኒያት ማለትም በዘሬ፡ በቆዳ ቀለሜ፣ በዘር ሃረግ፣ በእድሜ፣ ኣካል ጉዳተኛ ስለሆንኩ፣ ወይም በጾታዬ ምክኒያት መድልዎ ደርሶብኛል የሚል ኣመለካከት ካልዎት ያልዎትን ቅሬታ ወደሚከተለው ኣድራሻ ይላኩ Diane Vaughn, Practice Manager, 1429 Oglethorpe Street, Macon, GA 31201, 1-478-743-7061, fax 1-478-743-6296, dvaughn@myeyecenter.com. ያልዎትን ቅሬታ በኣካል ወይም በደብዳቤ፣ በፋክስ ወይም በኢ-ሜይል ማቅረብ ይችላሉ። ቅሬታዎን በጽሁፍ ማቅረብን በሚመለከት እርዳታ ቢያስፈልግዎት Diane Vaughn, Practice Manager እገዛ ማግኘት ይችላሉ።


የሲቪል መብቶችን ጥሰት ተፈጽሞብኛል ብለው በጽሁፍ ወደ U.S. Department of Health and Human Services, Office for Civil Rights (ዩ ኤስ ዲፓርትመንት ኦፍ ሄልዝ ኤንድ ሂዩማን ሰርቪስስ)፣ Office for Civil Rights (ኦፊስ ፎር ሲቪል ራይትስ)፣ በኤሌክትሮኒካዊ መንገድ ወደ Office for Civil Rights Complaint Portal በሚከተለው አድራሻ ኣቤቱታ ማቅረብ ወይም ማመልከት ይችላሉ፡https://ocrportal.hhs.gov/ocr/portal/lobby.jsf ወይም በደብዳቤ ወይም በስልክ ወደሚከተለው ኣድራሻ ኣቤቱታዎን ማቅረብ ይችላሉ:


የሞባይል ሽልማት የሚያሸለመው የረመዳን ጥያቄ እና መልስ #1 በቢላል ቲዩብ አፕ ብቻ


የሞባይል ሽልማት የሚያሸለመው የረመዳን ጥያቄ እና መልስ #14 በቢላል ቲዩብ አፕ ብቻ


ጀርመናዊው ፈላስፋ “Nietzsche (pdf)” አገላለፅ፣ ኃላፊነት መውሰድ የሚችሉት ግለሰቦች (individuals) ብቻ መሆናቸውን “Only individuals have a sense of responsibility” በማለት ይገልፃል። ስለዚህ ብሔሮች፥ ብሔረሰቦች፥ ሕዝቦች በራሳቸው ኃላፊነት (responsibility) መውሰድ አይችሉም። በግለሰብ ደረጃ ካልሆነ በስተቀር ብሔሮች፥ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች በራሳቸው መብትና ነፃነት የላቸውም። ራሳቸውን-በራሳቸው የማስተዳደር፥ የመምራት አቅምና ስልጣን የላቸውም። በመሆኑም ለመንግስት በውክልና አሳልፈው የሚሰጡት መብት ሆነ ስልጣን የላቸውም።


በዚህ መሰረት፣ የኢፊዴሪ ሕገ-መንግስት አንቀፅ 8(1) ላይ “የኢትዮጲያ ብሔሮች፥ ብሔረሰቦች፥ ሕዝቦች የኢትዮጲያ ሉዓላዊ ስልጣን ባለቤቶች ናቸው” የሚለው ፍፁም ስህተት ነው። ምክንያቱም፣ አንደኛ፡- በራሱ በሕገ-መንግስቱ መሰረት ከ31 ዴሞክራሲያዊ መብቶችና ነፃነቶች ውስጥ ሦስቱ ብቻ ያሏቸው የኢትዮጲያ ብሔሮች፥ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ምሉዕ መብት (የሉዓላዊ) ስልጣን ባለቤቶች ሊሆኑ አይችሉም። ሦስት መብቶች ብቻ ሰጥተው የሉዓላዊ ስልጣን ባለቤት መሆን አይችሉም።


በዚህ መሰረት፣ “የሕዝብ ሉዓላዊነት” የሚለው የሕገ-መንግስቱ መሰረታዊ መርህ በተሳሳተ እሳቤ ላይ የተመሰረተ ነው። ይህ መርህ በተሳሳተ እሳቤ ላይ የተመሰረተ ከመሆኑ በተጨማሪ ከተቀሩት የሕገ-መንግስቱ መሰረታዊ መርሆች፥ ዴሞክራሲያዊ መብቶችና ነፃነቶች ጋር ይጋጫል።


የዜጎች ሰብዓዊና ዴሞክራሲያዊ (ተፈጥሯዊና ፖለቲካዊ) መብቶች በሕገ-መንግስቱ ዋስትና ቢሰጠውም እንዲከበር መጠየቅ አይችሉም። ብሔሮች፥ ብሔረሰቦች፥ ሕዝቦች በሕገ-መንግስቱ መሰረት የስልጣን የበላይነት ቢኖራቸውም መብታቸው እንዲከበር በራሳቸው መጠየቅ አይችሉም። የብሔሮች፥ ብሔረሰቦችና ሕዝቦችን ጥያቄ ዜጎች (ግለሰቦች) መጠየቅ አይችሉም።


በመቀጠል የሀገር እድገትና ብልፅግና መርህን ይቃረናል። ምክንያቱም የሀገር እድገትና ብልፅግና የሚረጋገጠው የለውጥና መሻሻል መንፈስ ሲኖር ነው። የለውጥና መሻሻል መንፈስ የሚኖረው የግለሰቦች መብትና ነፃነት ሲከበር ነው። “በብሔር ሉዓላዊነት” ላይ የተመሰረተው ፖለቲካዊ ስርዓት የዜጎችን መብትና ነፃነት አያከብርም።


ጌታቸው አሰፋ፦ እንደ ሰው የማይታይ፣ እንደ ጭራቅ የሚፈራ "ነገር" እንዲመራን አንፈቅድም!


ሶስተኛው ትሪፖሊ ደረጃ በደረጃ የመንግሥት መዋቅር ግንባታን የምትጀምርበት አሰራር ነው። ይሁን እንጂ፣ ይህን በስራ በተግባር ለመተርጎም በወቅቱ በመዲናይቱ የሚታየው ሁኔታ በፍፁም አስተማማኝ አይደለም። አራተኛው እና የመጨረሻው አማራጭ በሊቢያ የተወሰነ ዓለም አቀፍ የሰላም ተልዕኮ መጀመር ይሆናል። ይህ የሊቢያ ምክር ቤት ካቀረበው ጥሪ ጋር ይመሳሰላል። በሊቢያ የተወሰነ ዓለም አቀፍ የሰላም ተልዕኮ የሚሠማራበት ፍላጎት በመዲናይቱ ትሪፖሊ አንድ መንግሥት የመመሥረት እና ካለውጭ የጦር ጣልቃ ገብነት ሥልጣኑን በመላ ሀገር የማስፋፋት ዓላማ ይዞ ነው የተነሳው። ይሁን እንጂ፣ በነዳጅ ዘይት በታደለችው ሰሜን አፍሪቃዊቷ ሊቢያ ውስጥ ይህን ዓይነት የሰላም ማስከበሪያ ተልዕኮ ሥምሪት እውን የማድረጉን እድል የአውሮጳ የውጭ ጉዳይ ምክር ቤት ባልደረባ ማቲያ ቶአልዶ የመነመነ ሆኖ ያዩታል።


ማክሰኞ ዕለት የተሰበሰበው የተመድ የፀጥታ ም/ቤት በሱዳን እና በ/ሱዳን ድንበር አካባቢ ባለው የአብዬ ግዛት ስለተሰማራው ጊዜያው የፀጥታ አስከባሪ ኃይል ተልዕኮ በሰፈው ተነጋግሯል።በዚህም እዚያ የሚገኘውን ጊዜያዊ የፀጥታ አስከባሪ ኃይል ተልዕኮ በስድስት ወራት አራዝሟል። አብዬ ካለው ሰላም አስከባሪ ኃይል አብዛኛውን ጦር ያሰማራችው ኢትዮጵያ ናት።


ለብዙ ዓመታት በቤተ መዘክርነት ሲያገለግል ቢቆይም፣ የቅድሥት ሶፊያ ቤተክርስቲያን ፣ እ ጎ አ በ 1990 ዎቹ መግቢያ ላይ ለኦርቶዶካሳዊቱ ቤተክርስቲያን ተመልሷል። ምንም እንኳ ለአያሌ ዐሠርተ ዓመታት በዘለቀው ኮሙዩኒስታዊ አገዛዝ ሳቢያም ይሁን በሌላ ፤ 62 ከመቶ ገደማው የዩክሬይን ሕዝብ ለሃይማኖት ደንታቢስ ቢሆንም፤ 26,7 ከመቶው የኦርቶዶክስ ክርስትና እምነት ተከታይ ነው። 5,9 ከመቶው ካቶሊካውያን ሲሆኑ ፣ 0,9 ከመቶ ፕሮቴስታንት፤ 0,6 ከመቶው ደግሞ ሙስሊሞች ናቸው። በቅድሥት ሶፊያ ካቴድራል ዙሪያ በተቋቋመው ወቅታዊ የገና ገበያ፤ የቤተሰብ አባላት፣ ወጣቶች፣ ጡረተኞችና በዕረፍትላይየሚገኙወታደሮች፣ በመብራት በተሽቆጠቆጡትሱቆች


ያሁኑ ፕሬዚዳንቷ፣ ፔትሮ ፖሮሼንኮ፤ በቅርቡ በሰጡት ዓመታዊ ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ፣ «አገሪቱ እ ጎ አ ከ 1945 ዓ ም ወዲህ ፣ በ 70 ዓመታት ውስጥ፣ ከመንታ መንገድ አንዱን በመምረጥ ብርቱ ፈተና ውስጥ የገባችበት ፤ ለእርሷ ብቻ ሳይሆን፤ ለአውሮፓና ለመላው ዓለም አስቸጋሪ ዘመን ሆኖ አልፏል » ነው ያሉት። ፕሬዚዳንቱ በአዲሱ 2015 ጎርጎሪዮሳዊ ዓመትም ሕዝቡ ሰቁን ጠበቅ አድርጎ ችግሩን ይጋፈጥ ባይ ናቸው።


ፍርድ ቤቱ ሌሎች ቀሪ ምስክሮችን ለመስማት ከየካቲት 5 ቀን 2010 ዓ.ም. እስከ የካቲት 9 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ይዞ ተበትኗል፡፡


ምንም እንኳን ጀርመን ህፃናትን ተንከባክቦ በማሳደግ ከፍተኛ ቦታ የሚሰጣት ሀገር ብትሆንም በሃገሪቱ የኑሮ ደረጃ መመዘኛ መሰረት የድህነት ህይወት ውስጥ የሚገኙ ህፃናት ቁጥር ጥቂት የሚባል አይደለም ። በጀርመን ፌደራል ስታስቲክስ ፅህፈት ቤት ዘገባ መሠረት ከጀርመን ህፃናት 15 በመቶ ያህሉ ማለትም ከ 6 ልጆች አንዱ በጀርመን ህብረተሰብ የኑሮ ደረጃ በአንፃራዊነት የተጎሳቆለ ኑሮ ውስጥ ይገኛል ። ለዚህ ዓይነቱ ህይወት በይበልጥ ከሚጋለጡት ህፃናት ውስጥ በተለይ በአንድ ወላጅ ማለትም በእናት ወይም በአባት ብቻ የሚያድጉ ህፃናት ይገኙበታል ። ከነዚህ ውስጥ ወደ 37 በመቶ የሚሆኑት በሀገሪቱ ለድህነት ከተቀመጠው ደረጃ በታች በሆነ ኑሮ ውስጥ እንደሚገኙ ይኽው መረጃ ያመለክታል ። በጀርመን የህፃናት ድህነት ሲባል ግር ማሰኘቱ አይቀርም ። በተባበሩት መንግሥታት የህፃናት መርጃ ድርጅት በእንግሊዘኛው ምህፃር ዩኒሴፍ የጀርመን ቅርንጫፍ ቃል አቀባይ ሩዲ ታርኔደን ለዶቼቬለ የአማርኛው ክፍል በሰጡት ማብራሪያ በጀርመን የህፃናት ድህነት ሲባል በሶስተኛው ዓለም ከሚታወቀው ድህነት የተለየ መሆኑን አስረድተዋል ።


"እቲ ኻብ መገዲ ልቦና ዚዝምብል ሰብ ኣብ ኣኼባ ምዉታት ይነብር።"(ምሳሌ 21: 16)


አይ ተሳቢ፤ አልኩ በልቤ፡፡ የራሱ ጭንቅላት የለው፣ ራሱ መሪ የለው፣ የራሱ ፍሬን የለው፣ የራሱ ጌጅ የለው፣ የራሱ ነዳጅ መስጫ የለው፡፡ የራሱ ማርሽ የለው፡፡ በሳቢው ላይ ተማምኖ እና ሳቢውን ተከትሎ በሄደበት ይሄዳል፤ በቆመበት ይቆማል፡፡ ከወሰደው ይሄዳል፤ ከገተረው ይቆማል፡፡ እርሱ እቴ ወዴት እንደ ሚሄድ አይወስንም፡፡ የሚወስንለት ሌላ ነው፡፡ እርሱ እቴ መንገዱን አይመርጥም፤ መንገድ የሚመርጥለት ሌላ ነው፡፡ እርሱ እቴ መነሻ እና መድረሻውን አያውቅም፡፡ ሌላው ካስነሣው ይነሣል፡፡ ካደረሰው ቦታ ይደርሳል፡፡


ውይይቱን የከፈቱት ክብርት ኢንጂነር አይሻ መሐመድ ሲሆኑ የሁለተኛው እድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ከሴክተሩ ባለድርሻ አካላት ጋር በጋራ በመስራት ወደ ውጤት እንደርሳለን ሲሉ ገልጸዋል፡፡ በዚህ ዕለት ከባለድርሻ አካላት ጋር የተገናኙበትን ዋና ዓላማ ሲገልጹ የሴክተራችንን የሁለተኛው እድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ የጋራ ለማድረግና ከእናንተ ጠቃሚ ግብዓቶችን ለማግኘት ነው ብለዋል፡፡ በዋና ዋና ዕቅዱ ላይ ውይይት በማድረግ አስፈላጊውን ግብዓት በመውሰድ ዕቅዱን ለማዳበር ነው ሲሉ አክለው ገልጸዋል፡፡ በመጀመሪያው እድገትና ትራንስፎርሜሽን እቅድ ዘመን ከሚኒስቴር መ/ቤታችን ጋር በጋራ አቅዳችሁ በጋራ ትሠሩ የነበረውን አሁንም አጠናክረን በመቀጠል በስራ ላይ የሚያጋጥሙን ተግዳሮቶች ቢኖሩ እንኳ የመንግስትን ህግና ደንብ ተከትለን ለመፍታት እንንቀሳቀሳለን ሲሉ በአፅንኦት አሳስበዋል፡፡


ወቅታዊ “የኢትዮጵያ ሽግግር መንግስት ምስረታ” ጥሪንና የአማራን ህዝብ ያገለለዉን ረቂቅ ሰነድ መዐሕድ ይቃወማል!


የዐማራ ድምፅ ራዲዮን ለመርዳት (ከዚህ ላይ ይጫኑ) ወይም (ከዚህ ላይ ይጫኑ)


March 1 (ልዩ ዝግጅት – አቶ ተክሌ ስለ መሰዋቱ አርበኛ ጎቤ መልኬ )


በዚህ ጽሑፍ ላይ የአማራ ሕዝብ ትግል እንዴትና ለምን በብሔርተኝነትና በጽንፈኝነት መመራት እንዳለበት፣ የአማራ ብሔርተኝነትና ጽንፈኝነት እንዴትና በምን ከሌሎቹ የጎሳ ብሔረሰብ ተኮር ድርጅቶች እንደሚለይ እናያለን፡፡ እያወራን ያለው አማራ በአማራነቱ ብቻ በጥፋት ኃይሎች እንዲጠፋ ታውጆበት ተፈጻሚ እየተደረገበት ካለው ኢሰብአዊ ጥቃት እራሱን መታደግ ስለሚችልበት ጉዳይ ነው፡፡ ልብ በሉ ለአማራ መጠቃት መንስኤ የሆነው ማንነቱ ወይም አማራነቱ ነው፡፡ ለአማራ መጠቃት መንስኤ የሆነው አማራነቱ ከሆነ እራሱን ለማዳን ከአጥቂዎቹ ሲከላከል የሚከላከለው አማራነቱን ማለትም ባሕሉን፣ ወጉን፣ ሥርዓቱን፣ ሃይማኖቱን፣ አስተሳሰቡን፣ ፍልስፍናውን፣ ሥልጣኔውን፣ ቅርሱን፣ ማንነቱን አጠቃላይ እሴቶቹን ነው ማለት ነው፡፡ ብሔርተኝነት ማለት ይሄ ነው ሌላ አይደለም፡፡ እርግጥ ነው ጤነኛ ያልሆነ ብሔርተኝነትም አለ፡፡ የአማራ ብሔርተኝነት እንደዚያ አይደለም፡፡ አማራ ብሔርተኛ ሳይሆን ለእነኝህ እሴቶቹ ሊቆጭ ሊቆረቆር ሊታገል አይችልም፡፡ የአማራ ብሔርተኝነት ማለት ለእነኝህ እሴቶች ተጠብቆ መኖር አስፈላጊውን ዋጋ ለመክፈል መነሣሣት ማለት ነው፡፡ አማራ ለመጠቃቱ ምክንያት ስለሆነው ስለአማራነቱ ሳይቆጭ ሳይንገበገብ (ብሔርተኝነት ሳይሰማው) ሊታገልና እራሱን ከጥፋት ሊታደግ አይችልም፡፡ የአማራን ብሔርተኝነት ከሌሎቹ የሚለዩት አምስት ዋና ዋና ነጥቦች አሉ፦


እውነታው ግን በእጅጉ ከዚህ የተለየ ነው፡፡ ከእኛ ጋር ተመሳሳይ የአሥተዳደር ሥርዓት በነበረባቸው በአውሮፓ፣ በእስያ፣ በመካከለኛው ምሥራቅ ሀገራት ያሉ የተለያዩ ብሔረሰቦችና ጎሳዎች ቋንቋቸው፣ ባሕላቸው፣ እምነታቸው፣ ማንነታቸው በገዥዎቻቸው በኃይል እንዲጠፋ ተደርጎ የገዥዎቻቸውን ቋንቋ፣ ባሕል፣ እምነት፣ ማንነት እንዲይዙ እንዲወርሱ ሲደረጉ ማንም ማየት እንደሚችለው ኢትዮጵያ ውስጥ ግን የትኛውም ብሔረሰብም ሆነ ጎሳ በኃይል እንዲጠፋ ሳይደረግበት ቋንቋውን፣ ባሕሉን፣ እምነቱን፣ ማንነቱን እንደያዘ ይገኛል፡፡ ይሄ ማለት ግን ብሔራዊ ቋንቋና ሃይማኖት ኢትዮጵያ ውስጥ አልነበረም፣ የመናቅ ችግርም አልነበረም ማለት አይደለም፡፡ መናቅ ወይም መናናቅ የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ባሕርይ ነውና የትም ሀገር ቢሆን እንኳን ጥንት ወደፊትም ይጠፋል ተብሎ አይጠበቅም፡፡ ምክንያቱ ይለይ ይሆናል እንጅ ይህ ችግር ሌላው ቀርቶ በአንድ ቤተሰብ አባላት መሀከል እንኳ ያለ ችግር ነውና፡፡ ብቸኛው የትግሬ ንጉሥ ዐፄ ዮሐንስ 4ኛ ለሚከተሉት ሃይማኖት ቀንተው ሳይሆን መጨረሻ ላይ የሚያጠፏቸው ወይም ለሕልፈት የሚዳርጓቸው እስላሞች እንደሆኑ የተነገረ ንግርት ወይም ትንቢት ስለነበረባቸው ይሄንን ንግርት ያስቀሩ መስሏቸው ወሎ ወርደው ግራኝ አሕመድ ያሰለማቸውን የወሎ እስላሞችን በኃይል ክርስቲያን ለማድረግ ከሞከሩት ድርጊት በስተቀር አንድም ንጉሥ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ብሔረሰቦችንና ጎሳዎችን በኃይል እምነታቸውን ብቻም ሳይሆን ቋንቋቸውንም፣ ባሕላቸውንም፣ ማንነታቸውንም እንዲቀይሩ አድርጎ አያውቅም፡፡ ስላልተደረገ ነው አሁን ድረስ ማንነታቸውን እንደያዙ ሊገኙ የቻሉት፡፡ ብሔረሰቦችና ጎሳዎች ቋንቋቸው፣ ባሕላቸው፣ እምነታቸው፣ ማንነታቸው በቅኝ ገዥ እንዳይጠፋና ያልተነካካ ማንነታቸውን እንደያዙ እንዲገኙ አማራ ተነግሮ የማያልቅ መራር መሥዋዕትነትን ነው ሲከፍል የኖረው፡፡ ከዚህም በላይ ጥንታዊ ርስቱን በተለያዩ ምክንያቶች ወደሀገር ለገቡ ብሔረሰቦችና ጎሳዎች አስረክቦ ተራራማ ሥፍራ የሰፈረ ቅን ሕዝብ ነው፡፡ ነገር ግን “የግፍ ግፍ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ!” እንዲሉ ለዚህና ለሌላው ተነግሮ ለማያልቀው ውለታው ሁሉ አማራ የተከፈለው ዋጋ በገዛ ሀገሩ ተሳዳጅ ተባራሪ ከመሆን አልፎ ዘሩ እንዲጠፋ ማድረግ ነው፡፡)


ስለ አሕመን ጥቂት መረጃ ለመስጠት ያህል ለአራት ዓመታት ያህል ጥልቅ ጥናት ከተደረገ በኋላ ከሁለት ዓመታት በፊት የተሟላ ሰብእና ያላቸው፣ በተቃውሞ ፖለቲካ ያለፉና ልምድ ያዳበሩ፣ ራሳቸውን ለትግሉ የሰጡና ዋጋ ለመክፈል የቆረጡ፣ በወገን ፍቅር የተቃጠሉ፣ የጠራና የበሰለ አቋም አስተሳሰብ የያዙ የተማሩና የጠነቀቁ ወጣቶች አሕመንን (የአማራ ሕዝብ መድኅን ንቅናቄን) መሥርተዋል፡፡ አሕመን ከተመሠረተ ጊዜ ጀምሮ አባላትን በኅቡዕ ሲያደራጅ ቆይቷል፡፡ ይሁንና እነኝህ የወያኔ ቅጥረኞች የያዙትን የቅጥረኝነት አቋም እንዴት የአማራን ሕዝብ ሊጠቅም እንደሚችል አብራርተው ሊያስረዱ ሊገልጹ የማይችሉትን የማይሆን፣ የማይበጅ፣ የደነቆረ የመገንጠልን ሐሳብ እየነዙ ሕዝባችን ላይ በፈጠሩት ብዥታ ምክንያት ሕዝባችንን በማንነቱ ወይም በአማራነቱ ለማደራጀት አሕመን በሚያደርገው ጥረት የሚፈለገውን ያህል የሕዝባችንን ንቁ ተሳትፎ ማግኘት ችሏል ማለት አይቻልም፡፡ በውጭ ያለውም እንቅስቃሴ ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡ ወገን ሆይ! አሕመንን ተቀላቀሉ? ከምሁር እስካልተማረ፣ ከሴት እስከ ወንድ፣ ከሃይማኖት አባቶች እስከ ሕዝባዊ፣ ከተማሪ እስከ ሠራተኛ፣ ከነጋዴ እስከ ከያኔ ያላቹህ ሁላቹህም አማራና ኢትዮጵያዊነት ይበልጥብናል የምትሉ ኢትዮጵያውያን በሙሉ መቀላቀላቹህ ግድ ነውና ጊዜ ሳታጠፉ አሕመንን (የአማራ ሕዝብ መድኅን ንቅናቄን) ትቀላቀሉ ዘንድ በፈጣሪ ስም በአክብሮት ትጠየቃላቹህ???


ከቡና የሚገኘውን ገቢ ለማሳደግ መንግስት ድጋፉን ያጠናክራል፡- ፕ/ት ሙላቱ:: ጥቅምት 27ቀን 2007 ዓ.ም


ፓርቲው ስድስት ኪሎ አካባቢ በሚገኘው ዋና ጽሕፈት ቤቱ ቅዳሜ ባካሄደው ጠቅላላ ጉባዔ ላይ ሰባት የሚሆኑ የመወያያ አጀንዳዎችን ለአባላቱ ያቀረበ ሲሆን፣ በዚህም መሠረት ሙሉ ቀን በፈጀ ውሎው በተቀመጡት አጀንዳዎች ላይ ከፍተኛ ውይይት ማካሄዱን ለሪፖርተር በተላከው መግለጫ ተጠቅሷል፡፡


አንድነትና መድረክ የቀድሞው የአንድነት ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ ግዛቸው ሽፈራው (ኢንጂነር) ሰጡት በተባለው መግለጫ የተነሳ ውዝግብ ውስጥ ገብተው የነበረ ሲሆን፣ መግለጫውን ተከትሎም አንድነት የተሰጠውን መግለጫ እስካላስተባበለ ድረስ ከመድረክ አባልነት ታግዶ ይቆይ የሚል ውሳኔ መተላለፉ ይታወሳል፡፡


የመንግስት ኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽህፈት ቤት ኃላፊ ሚኒስትር አቶ አህመድ ሽዴ የጠቅላይ ሚኒስትሩን የሀገር ውስጥ እና የጎረቤት ሀገራት ጉብኝቶች አስመልክተው ለፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት በሰጡት መግለጫ ላይ ነው ይህንን ያስታወቁት።


ከ ሀ እስከ ፖ የስራ ቅጥር እጅግ አስቂኝ አዝናኝ ድራማ ከኮሜዲያን ቶማስ እና ናቲ Ke Ha Eske Po Very Funny Video Tomi & Nati


ኢየሱስ ለሕዝቡና ለደቀ መዛሙርቱ እንዲህ ሲል ተናገረ ““የኦሪት ሕግ መምህራንና ፈሪሳውያን በሙሴ ወንበር ላይ ተቀምጠዋል።ስለዚህ የሚነግሯችሁን ሁሉ አድርጉ፤ ጠብቁትም፤ ነገር ግን እንደሚናገሩት አያደርጉምና ተግባራቸውን አትከተሉ” ይላል። ይህም እነርሱ ከእግዚኣብሔር ሕግ ጋት ጋር የተቆራኜ አስተምህሮ የማድረግ ኃላፊነት እንዳለባቸው ያሳያል። ከሁሉም በለይ ደግሞ ወዲያሁኑ “ነገር ግን እንደሚናገሩት አያደርጉምና ተግባራቸውን አትከተሉ” በማለት ሲናገር እንሰማለን።


• ከ1996 – 1997ዓም በቦን የጀርመን መንግስት ኣምባሳደር የነበሩትና በ1992ዓም ኣስመራ በተካሄደው ስብሰባ ላይም የነበሩት ኣምባሳደር ዊንክልማን፡ ኦነግና ሶስት መንግስታት የተገኙበትና ኋላም የኢትዮጵያ መንግስት ያቋረጠው


የጠቅላይ ሚኒስቴር ዶክተር አብይ አህመድ የፓርላማ ንግግር ሙሉ ቪዲዮ June 18, 2018


የአይቮሪኮስት ፕሬዚዳንት አላሳን ዋታራ ከሰባት ዓመታት በፊት የብዙ ሰዎች ደም ካፋሰሰው የእርስ በርስ ጦርነት በተያያዙ ጥፋቶች ለተወነጀሉ ሰዎች ትናንት በሰጡት ምህረት ተጠቃሚዎች መካከል አንዷ የቀድሞ የሀገሪቱ ቀዳማዊት እመቤት ሲሞን ባግቦ መሆናቸው ታወቀ።


ሰበር ዜና !! ጎንደር ዩኒቨርስቲ ቴድሮስ ካምፓስ ተማሪዎች ተቃውሞ አሰሙ ፡፡ January 30, 2018


Posted in ቀደም ሲል የወጡ ጽሑፎች _ Tagged መንፈሳዊነት፤ ጽናት፤ ፍቅር፤ ክብር፤ ጠመንጃ፤ እምቢተኝነት


Posted in ቀደም ሲል የወጡ ጽሑፎች _ Tagged ክብር፤ ውርደት፤ አገር፤ ኩራት፤ እውቀት፤ ሽብር፤ ደህንነት _ 1 Comment


“ኢትዮጵያዊነት” እና “አንድነት” ከሚለው ዘፈን ጀርባ ያለው ጸረ እኩልነት የነፍጥ ፖለቲካ ሲፈታ፡


እነዚህን የሕግ ቃላት ዛሬ በገፍ ወደ ኢትዮጵያ በመመለስ ላይ ካሉት ትውልደ ኢትዮጵያውያን የወደፊት የኢትዮጵያ ቆይታቸውና ብሎም በኢትዮጵያ ፖሊቲካ ውስጥ ሊኖራቸው ከሚችለው ዕውኔታ ጋር ለማጣጣም፣ እንደገና ወደ ዜግነት ሕጋችን መመለሱ ግድ ይላል። የትውልደ ኢትዮጵያውያኑ ወደ ኢትዮጵያ መጉረፍ ተፈጥሮያዊ የመሆኑን ያህል፣ ሕጋዊ መብታቸውን ጠንቅቀው ሳይረዱ ሕጋዊ አገራቸውን ለቅቀው በግብታዊነት ወደ ኢትዮጵያ ለመመለስ መወሰናቸው ግን የተሳሳተ ይመስለኛል። የምንኖረው በዚህ ምድር ላይ እስከሆነ ድረስ የምንተዳደረውም በዚሁ በምድራዊ ሕግ መሆኑን ሁላችንም ማወቅ ያለብን ጉዳይ ነው። እነዚህን ምድራዊ ሕጎች ደግሞ መንግሥታት ካገራቸው ሁኔታ ጋር አጣጥመው የሚያወጡት በመሆኑ ጥሩ ወይም መጥፎ ብሎ መተቸት ወይም መጥፎ ስለሆነ እንጣሰው ብሎ ሙከራ ማድረግ ሕግን መጣስ ነው። ስለሆነም፣ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ወንድሞቻችን በተለይም በፖሊቲካው መስክ ተሰልፈው ላገራችን አስተዋጽዎ ለማድረግ የሚፈልጉ ሁሉ፣ ሕጉ ምን ይላል ብለው አስቀድመው መጠየቅ አግባብ አለው ባይ ነኝ።


የጣምራ ዜግነት ሕግን የሚያጠና ቡድን በቅርቡ ሥራውን እንደሚጀምር ዶ/ር ዓቢይ ተናግረዋል፣ ጥሩ ጅማሬ ነው። ያ በተግባር እስኪተረጎም ድረስ ግን ከፖሊቲካ ሥራ ውጪ በሙያችንና ባካበትነው ልምድ አገራችንን ለማገልገል ለምንፈልግ የዲያስፖራ አባላት፣ ሥራ ላይ ያለው ሕግ አንዳችም መሰናክል ስለማያስቀምጥ፣ የውጪ ዜግነታችንን እንደያዝን ወዳገራችን ተመልሰን በየሙያችን ተሰልፈን በነጻ ማገልገል እንችላለን። ችግሩ ያለው የኢትዮጵያ ዜግነት ሳይኖራቸው ወደ ኢትዮጵያ ተመልሰው በትውልደ ኢትዮጵያዊነታቸው ብቻ ባገሪቷ ፖሊቲካ ሕይወት ለመሳተፍ ወይም አመራር ለመስጠት/ለመውሰድ በሚያስቡት ፖሊቲከኞችና የፖሊቲካ ድርጅት መሪዎች ዘንድ ነው። ለነሱ ደግሞ አንድ ወንድማዊ ምክር አለኝ፣ በ መ ጀ መ ር ያ ደ ረ ጃ ፣ የኢትዮጵያ ዜጋ ስላልሆናችሁ በሰው አገር ፖሊቲካ ውስጥ ገብታችሁ አትፈትፍቱ። በግድ መሳተፍ አለብን የምትሉ ከሆነ ደግሞ የውጪ ዜግነታችሁን አስረክቡና የኢትዮጵያ ዜግነትን መልሶ ለመውሰድ በሕጉ መሠረት ማማልከቻ አስገቡ። በ ሁ ለ ተ ኛ ደረጃ፣ እዚህ ዲሞክራሲ በነገሰበት አገር ስንኖር የፖሊቲካ መሪዎች የሥራ ዘመናቸውን ጨርሰው በሰላም ለሚቀጥለው ትውልድ ሥልጣንን አስረክበው መሄዳቸውን በመገንዘባችን፣ ያገራችን መሪዎች ለረጅም ጊዜ ሥልጣን ላይ መቆየታቸውን ስናወግዝ ኖረናል። ብዙዎቻችን ግን ራሳችንን ብቸኛ መሪ አድርገን ከመቁጠር የተነሳ፣ ለብዙ ዓመታት የየድርጅታችን መሪ በመሆን “እያገለገልን” ነው። ባገሪቷ ውስጥ በተካሄደው የለውጥ እንቅስቃሴና ለውጡን ከግቡ ለማድረስ “ያበረከትነው አስተዋጽዎ” እንዳለ ሆኖ፣ ይህንን የለውጥ ትውልድ ራሱን “እኛ ነን ኮትኩተን አሳድገን ከዚህ ያደረስነው” ብለን ራሳችንን እናጽናና። ያባት ሕልም እኮ ልጆቹ አድገውለት ከሱ በልጠው እሱ ከሰራው በላይ ሰርተው ጎልተው እንዲታዩና ስሙን እንዲያስከብሩ ነውና፣ እኛም የዛሬውን ትውልድ “ኮትኩተን አሳድገን” እዚህ ደረጃ ላይ በማድረሳችን የሚገባንን ምሥጋና እንውሰድና፣ አመራሩን ለወጣቱ ትውልድ አስረክበን በክብር ከፖሊቲካ መድረክ እንሰናበት። ያካበትነው ልምድ ካለና ለማህበረሰቡ አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ እነዚህ ለክብር ያደረስናቸው ልጆቻችን ለምክር መምጣታቸው አይቀርምና፣ ለዚያ እንዘጋጅ። በተረፈ ግን፣ በሕይወት ዘመናችን በፈጸምናቸው “በጎ ሥራና” ባበረክተነው “አስተዋጽዎ” እየተኩራራን “ማድረግ ያለብንን ፈጽመናል” ብለን በደስታ ወደሚቀጥለው ሕይወት ለመሻገር አስፈላጊውን ዝግጅት እናድርግ። ለዚህም ፈጣሪ አስተውሎትን በርከት አድርጎ ይስጠን።


ከውስጥሽ ተሐድሶ / ትል ወጥቶብሻልና፡፡ የወንጌል ምሥጢራት/ ስሮችሽንም በመቁረጥ ማጥፋት ጀመረ፡፡


እስቲ ንገሩኝ በፖለቲካ ሽፋን የሐይማኖታቸውን ተልዕኮ የሚፈጽሙትስ ምይ ይባሉ? በጣም ያሳዝናል ከምር፦ ኢትዮጵያ ውስጥ ከ99% በላይ ህዝባችን ሀይማኖተኛ ነው፥ ስለዚህ ሁሉም ሰው ፖለቲካ ውስጥ መሳተፍ የለበትም ማለት ነው። በነገራችን ላይ ባደጉት ሀገሮች አለመደገፍም ፖለቲካኛነት ነው። አሁን እንግዲህ ሊሉን የፈለጉት የፓርቲ ፖለቲካ ከሆነ፥ ማኅበሩ ማንም ሳይነግረው አስቀድሞ አመራሮቹና ሥራ አስፈጻሚዎቹ በፓለቲካ ፓርቲ ውስጥ እንዳይሳተፉ ደንብ አውጥቶ ተፈጻሚነቱን እያረጋገጠ ነው። እስቲ ንገሩኝ በፖለቲካ ሽፋን የሐይማኖታቸውን ተልዕኮ የሚፈጽሙትስ ምይ ይባሉ? ይህ ሁሉ በውነት ለሀገር ታስቦ ሳይሆን በማኅበሩ ላይ ከውጭ የሚመጣውን ተልዕኮ (ተዋህዶ ሀይማኖት እንድትጠፋ በሚጥሩ፣ አገርን ማዳከም በሚፈልጉ፣ ግብረ ሰዶማዊነትን ለማስፋፋት ሌት ተቀን በሚሰሩ፣ የአገራችን ባህል እንዲጠፋና እንደሌሎቹ አፍሪካ አገራት እንዲመስል ወዘተ) ለማስፈጸም ካልሆነ ሌላ ፋይዳ የለውም። ከ1000000 በላይ የተማረ ሰው አእምሮ ማሰርም ሆነ መበተን አይቻልም፥ ከእግዚአብሔር ጋር ተጣልቶ ያሸነፈ ማነው? ጨረስኩ ይኸው ነው:- እስቲ ንገሩኝ በፖለቲካ ሽፋን የሐይማኖታቸውን ተልዕኮ የሚፈጽሙትስ ምይ ይባሉ?


ግን በሞተ ብቻ አላማስልና፤ በድጋፍ (ፖለቲካ ነውና) መልክ የግድ አቶ ‘ኢሕዲግን/ መንግስትን’ ብቻ መደገፍና፤ መምረጥ፤ መሰለፍ አለብኝ? ፕሮቴስታንት ሆንኩ ማኅበረ ቅዱሳን፤


ኢትዮጵያዊው ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ግን ‘ተመካኝቶ አይበላም’ ። (ማጣቀሻ፡ ዮዲት ጉዲት፤ ግራኝ፤የጣልያን ወረራ .. ከሁሉ ደግሞ በዚሁ ዘመን ያለን ራሳችን)


በዴር ሡልጣን ጉዳይ፡ ኢትዮጵያውያን ተሳላሚዎች በኢየሩሳሌም ሰልፍ አካሔዱ፤ የቅ/ሚካኤል ቤተ መቅደስ እድሳት እንዲፈቀድ ጠየቁ haratewahido.wordpress.com/2018/04/18/%e1…… twitter.com/i/web/status/9… 5 days ago


በዴር ሡልጣን ጉዳይ፡ ኢትዮጵያውያን ተሳላሚዎች በኢየሩሳሌም ሰልፍ አካሔዱ፤ የቅ/ሚካኤል ቤተ መቅደስ እድሳት እንዲፈቀድ ጠየቁ haratewahido.wordpress.com/2018/04/18/%e1… https://t.co/XcNXL22Zbq 5 days ago


ቅዱሳት መጻሕፍት: መጽሐፈ ኢያሱ ወልደ ነዌ - Joshua 16 - መጽሐፍ ቅዱስ ብሉይ ኪዳን


ማህበረሰቡ ዘንድ በመልካቸው (አፍንጫው ደፍጣጣ፣አይኑ መንሸዋረር፣የጆሮ መጠን መተለቅ) አልያም በተፈጥሮ የተለያዩ አካላቸው ላይ ችግር ያለባቸው ወይም አንዳንድ እንከን ያለባቸው ሰዎች ለመንፈስ ጭንቀት ይጋለጣሉ፡፡


ከዚህ ቀደም የአዕምሮ ህመምተኞች ማገገሚያ በገቡ 100 ሰዎች ላይ በተደረገ ጥናት 70 ያህሉ ለ አዕምሮ ችግር የተጋለጡት የመንፈስ ጭንቀት ሰለባ ሆነው ከቆዩ በኃላ ነው፡፡


የወያኔ አገዛዝ በህዝባችን ላይ የሚያካሂደውን የጭቆና አገዛዝና ጭፍጨፋ፣ እንዲሁም የሀብት ዘረፋ በተለይም ተቃዋሚ ነኝ ከሚለውና፣ እዚህና እዚያ በተናጠልም ሆነ በቡድን ውር ውር ከሚለው በሃሳብ ደረጃ ለውይይት ቀርቦ ጥናት ሲካሄድ አይታይም። በአብዛኛዎችም ዕምነት የዲሞክራሲ፣ የነፃነትና የኢኮኖሚ ዕድገት ጉዳይ ከውጭው ሁኔታ ጋር የሚያያዙ ሳይሆኑ የውስጥ ጉዳይ ብቻ ነው የሚል አመለካከትና ግንዛቤ ሰፍኗል። ችግሩ ከአገራችን የተበላሸ አገዛዝ የመነጨ እንጂ የውጭ ኃይሎች ጣልቃ ገብነት አገዛዙ በሚያካሄደው ጭፍጨፋና ድህነት መስፋፋት ላይ ምንም ዐይነት ተጽዕኖ የለውም፤ የኛን ችግር በውጭው ላይ ማሳበቡ አላዋቂነት ብቻ ሳይሆን፣ አክራሪነትም ነው ይሉናል። ስለሆነም ይላሉ፣ እነዚህ በአንድ በኩል አገዛዙን የሚጠሉና የሚታገሉ ኃይሎች፣ በሌላ ወገን ደግሞ የምዕራቡ ጣልቃ-ገብነት ሲነሳባቸው የሚያንገሸግሻቸው ለዲሞክራሲና ለነፃነት እንታገላለን ባዮች የምዕራቡን ጥቅም የማይቀናቀን አገዛዝ ስልጣን ላይ ከወጣ ዕርዳታውም ይጎርፍልናል፤ በደስታም እንድንኖር ያደርጉናል በማለት የእቅጩን ይነግሩናል። በመሆኑም ይሉናል፣ የኛ ትግል የነሱን ጥቅም የሚቀናቀን መሆን የለበትም። ጥቅማቸውን እስካልነካን ድረስ ሊረዱን ይችላሉ በማለት ከህብረተሰብ ዕድገትና ከሳይንስ ውጭ የሆነ ክርክር ያቀርባሉ። በሌላ ወገን ግን የምዕራቡ ዓለም ጥቅም ምን እንደሆን እይነግሩንም። ዕቃቸውን እንዲያራግፉና ጦርነትም እንድናካሂድላቸው፣ በዚያውም መጠንም የህዝባችንን የድህነት ዘመን እንድናራዝምላቸው ይፈልጉ አይፈልጉ እንደሆን እነዚህ ለዲሞክራሲ እንታገላለን የሚሉ እህቶቻችንና ወንድሞቻቸን በግልጽ ሊነግሩን አይችሉም። በተጨማሪም የሳይንስና የቴክኖሎጂ ባለቤት በማድረግ ጠንካራና የተከበረች አገር ለመገንባት ያግዙን እንደሆነ ውድ እህቶቻችንና ወንድሞቻችን አያብራሩም። እንዲያውም ይሉናል እሱማ አያስፈልገንም፤ የኛ ተግባር የዛሬውን አገዛዝ ማስወገድ ብቻ ሲሆን፣ ከዚያ በኋላ የሚመጣውን እግዚአብሄር ያውቃል በማለት ከሳይንስና ከፍልስፍና እንዲሁም ከቲዎሪ ውጭ የሆነ ክርክር ይገጥማሉ። ያም ሆነ ይህ በታሪክ እንደታየውና እንደተረጋገጠው፣ ከቀድሞው ሶቭየት ህብረት፣ ቻይናና ከጃፓን የምንማረው ሀቅ የውጭ ኃይሎች በርቀት እስካልታዩና ማንነታቸው ተገልጾ ውይይት እስካልተደረገና፣ ወደ ውስጥ ያተኮረ ሁለ-ገብ የህብረተሰብ ግንባታ እስካልተካሄደ ድረስ አንድ ህዝብ ዕውነተኛ ነፃነቱን ሊቀዳጅ እንደማይችል ነው። በተጨማሪም ከነዚህና በመጠኑም ነፃነትን ከተቀዳጁ አገሮች የምንማረው ሀቅ አንድ ህዝብ በራሱ ኃይልና ዕውቀት ተማምኖ አገሩን ለመገንባት እስካልተነሳሳ ድረስ የዕውነተኛ ነፃነት ባለቤት ሊሆን እንደማይችል ነው። በመሆኑም የኢምፔሪያሊስት ኃይሎች በማንኛውም ረገድ የህዝባችን ተቆርቋሪና የነፃነት አጋዥ ሊሆኑ በፍጹም አይችሉም። ከዚህ ስነነሳ የነፃነትንና የኢኮኖሚ ዕድገትን ጉዳይ ጠለቅ ብለን መወያየት ያለብን ይመስለኛል።


ካንት ከሩሶ የተማረው የነፃነት ዓለም በግሪኩ ስልጣኔ ዘመን ሌላ ትርጉም ነበረው። እንደሚታወቀው በግሪኩ ስልጣኔ ዘመን በእነ ሶክራተስና በፕላቶን ዕምነት የሰው ልጅ ችግር ሁሉ አርቆ አለማሰብ ወይም የዕውቀት ችግር ነው። በእነሱ ዕምነት በጊዜው ይታይ የነበረው ችግር፣ ረሃብ፣ ድህነት፣ ጦርነትና በውዥንብር ዓለም ውስጥ መኖር የዚህ ሁሉ ዋናው ምንጭ ዕውነተኛ ዕውቀት አለመኖርና አለመዳበር ሲሆን፣ የሰው ልጅም የራሱን ምንነት ለመረዳት አለመቻል ነው። ስለዚህም አርቆ አሳቢነትን ከትክክለኛ ዕውቀት ጋር በማዋሃድ የሰው ልጅ ነፃነቱን እንዲቀዳጅ ማድረግ ይቻላል ይሉናል። በጥንት የግሪክ ፈላስፋዎች በአንድ በኩልና፣ በሌላ ወገን ደግሞ በሩሶና በካንት መሀከል ተቃራኒ አስተሳሰብ ያለ ቢመስልም ሁለቱም አስተሳሰቦች የሚደጋገፉ ናቸው። ይሁንና ግን በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ ያሉ የገዢ መደቦች፣ ወይም ደግሞ የተሻለ የኢኮኖሚና የማህበራዊ ሁኔታ ያላቸው የህበረተሰብ ክፍሎች የተቀረው የህብረተሰብ ክፍል ለዘለዓለም ተገዢ ሆኖ እንዲቀርላቸው ዕውቀት የሚባለውን ነገር እነሱ በፈለጉት መልክ እየቀረጹ በማውጣትና በማስተማር ተቀባይነት እንዲኖረው ያደርጋሉ። በመሆኑም እነሶክራተስና ፕላቶ ሶፊስቶችን ሲዋጉ ያመለክቱ የነበረው የተሳሳተ ዕውቀት የሰው ልጅ ሚናውን እንዳይረዳ ማድረጉ ብቻ ሳይሆን፣ በዕውነትና በውሸት መሀከል ያለውን ልዩነት እንዳይገነዘብ ያግደዋል። በመሆኑም የገዢ መደቦችና አፈቀላጤዎቻቸው የአንድን ህብረተሰብ ሂደትና አኗኗር ራሳቸው በፈለጉት መልክ በመተርጎምና በማጣመም ሰፊው ህዝብ ነፃ አስተሳሰብንና ዕውነተኛ ዕውቀትን እንዳይጎናፀፍ ያደርጉታል። ስልጣናቸውንም ለማራዘም ሲሉ በህብረተሰብ ውስጥ የሀብት ሽግሽግ በማድረግና ለጦርነት በመዘጋጀት አንድ ህዝብ ተስማምቶ እንዳይኖርና ታሪካዊ ስራዎችን እንዳይሰራ እንቅፋት ይሆኑታል። በዚያውም መልክ እኩልነትና(justice) ጥበባዊ ስምምነት ትርጉም አጥተው ጥቂቱ የህብረተሰብ ክፍል ብቻ የሚጎናፀፋቸውና የሚደሰትባቸው ይሆናሉ። ይህ በራሱ ደግሞ የግዴታ ካንት የሚለውን ነፃ ፍላጎት(Free Will) እንዳይዳብር ያግዳል። በእኔ ዕምነትም ሆነ የካንትን ተከታታይ ስራዎች ላነበበ በትክክለኛ ዕውቀትና በነፃ ፍላጎት መሀከል ተቃራኒ አስተሳሰብ የለም። ሁለቱም የሚደጋገፉ ናቸው።


ከዚህ ስንነሳ የነፃነትን ትርጉም ለማያውቁ ወይም ደግሞ ስልጣን ላይ ቁጥጥ ብለው ሌላውን አምሳያቸውን እንደፈለጋቸው ልናሽከረክረው እንችላለን ለሚሉ፣ ነፃነት የሚለው አስተሳሰብ በመጽሀፍ ቅዱስም በቀጥታም ባይሆን በተዘዋዋሪ መንገድ ሰፍሯል። የብሉ ኪዳይ ሞሰስ ምዕራፍ ዘጠኝ ላይ፣ እግዚአብሔር የሰውን ልጅ በአምሳሌ ፈጠርኩት ይላል። ይህም ማለት ማንኛውም የሰው ልጅ በእግዚአብሄር ፊት እኩል ነው ማለት ነው። በሌላ አነጋገር መጽሀፍ ቅዱሱ የሚለን አንደኛው ሌላውን የመግዛትና እንደፈለገው የማድረግ መብት የለውም። የሰው ልጅ የነፃነት ደረጃ ይለያይ እንጂ የመጨረሻ መጨረሻ ነፃነት የህይወት ትርጉም ነው። የነፃነት ደረጃ ስል አንድ ከእናቱ ማህፀን ያልወጣ ወይም ገና ያልተወለደ እዚያው ውስጥ ለማደግ ሙሉ በሙሉ ጥገኝነቱ በእናቱ ነው። ሲወለድና የመጀመሪያውን ብርሃን ሲያገኝ የተወሰነ ነፃነት አገኘ ማለት ነው። በመቀጠልም መዳህ ሲጀምር የተሻለ ነፃነት ያገኛል። እንደዚያ እያልን ስንሄድ አንድ ልጅ ለአቅመ-አዳም ሲደርስ ሙሉ ነፃነቱን ተቀዳጀ ማለት እንችላለን። ይህ ግን ከአካል አንጻር ስናየውና ከዚህ ቀደም ራሱ ማድረግ የማይችላቸውን መፈፀም ሲችል ነው። ይህ ዐይነቱ የአካል ነፃነት ግን ከጭንቅላት ነፃነት ጋር የማይጣጣምበት ሁኔታ አለ። የአንድ ልጅ የአእምሮ ነፃነት በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ በዳበረና ስር በሰደደ ኋላ-ቀር የአኗናር ስልትና ለፈጠራ ወይንም ራስን በደንብ ለመግለጽ በማቻልበት መልክ ሊወሰን ይችላል። በሌላ አነጋገር፣ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ የሚገኝ የማቴሪያልና የአስተሳሰብ ሁኔታ የአንድን ልጅ በአዕምሮ መዳበርና አለመዳበር ይወስናል። ለምሳሌ በዘልማድና በባህል በተጠመደ ህብረተሰብና በሌላ በሰለጠነ ህብረተሰብ ውስጥ ተወልዶ ባደገ ልጅ ወይም ሰው መሀከል ነፃ አስተሳሰብና ፍላጎት የዕድገት ደረጃቸው አንድ አይደሉም። በኢኮኖሚም ሆነ በባህል ወደ ኋላ በቀረ ህብረተሰብ፣ ወይም ነፃ አስተሳሰብ እንደልብ በማይሽከረከርበት ህብረተሰብ ውስጥ ተወልዶ የሚያድግ ልጅ ሳያውቀው የግዴታ በህብረተሰብ ውስጥ የተነጠፉ አስተሳሰቦችን፣ የራስን ፍላጎት ወደ ውጭ አውጥቶ አለመናገር፣ ጥያቄ አለመጠየቅ፣ ለመከራከር አለመድፈር፣ አጎድብድዶ ወይም አጎንብሶ መጥፎም ነገር ቢሆን እሺ ብሎ ተቀብሎ መሄድ እንደተፈጥሮአዊ ህግ ተደርጎ የሚወሰድበት ሁኔታ አለ። በተለይም በአገራችን አሁንም ቢሆን ከላይ የተዘረዘሩ የኢትዮጵያውያን ጨዋ ባህል እየተባሉ የሚወራላቸው የሰውን አስተሳሰብ እንደወጠሩት ነው። ስለዚህም እንደዚህ ዐይነት ህብረተሰብ ውስጥ ጥቂት እናውቃለን የሚሉና ስልጣን የጨበጡ ወይም ተማርን የሚሉ ህብረተሰቡን አፉን እንደሚያሲዙትና አጎብድዶም የነሱን አሰተሳሰብ ብቻ እንዲቀበል የማድረጉ ኃይል ከፍ ያለ ነው። ከዚህም በላይ እነዚህ ኃይሎች ከውጭው ኃይል ጋር በመቆላለፍና የርዕዮተ-ዓለምና የጥቅም ሰለባ በመሆን አንድ ህዝብና ታዳጊ ወጣት አጎብዳጅ ሆነው እንዲቀሩ ያደርጋሉ። በዚያው መጠንም የድህነቱ ዘመን እየተራዘመ በመሄድ፣ አንድ ህዝብ በማቴሪያል ዕጦት ብቻ ሳይሆን ራቁቱን የሚቀረው የአስተሳሰብ ድህነትም ቁራኛ በመሆን ራሱን እንዳይችል ይደረጋል።


በመሆኑም ከጥንቱ የግሪክ ስልጣኔ ታሪክ ጀምሮ እስከ አውሮፓው የህብረተሰብ ግንባታ ድረስ ለዕውነተኛ ዕውቀትና ነፃነት የተደረገውን ትግል ስንመለከት ልማዳዊና ባህላዊ የሚባሉ አኗኗሮች የቱን ያህል የሰውን ልጅ የተፈጥሮ ተገዢ ብቻ ሳይሆኑ፣ በስልጣን ላይ የተቀመጠው ኃይል ተገዢም በመሆን እግዚአብሄር የሰጣቸውን ዕውነተኛ ነፃነት እንዳይጠቀሙና ችግራቸውን ፈቺ እንዳይሆኑ በመረዳት ነው አዕምሮን ነፃ ለማውጣት ትግል የተደረገው። የግሪኩ ስልጣኔም አነሳስ የሰውን ልጅ መሰረታዊ ቦታ በመረዳት የተደረገ እንቅስቃሴ ነው። የመጀመሪያው ታለስ የተባለው የግሪኩ ፈላስፋ 1ኛ) እግዚአብሔርን የማመሰግነው እንስሳ አድርጎኝ አለመፍጠሩ፣ 2ኛ) አረመኔ ሳልሆን የሰለጠንኩ በመሆኔ ነው ይላል።በዚያን ዘመን ግሪኮች ራሳቸውን ከሌሎች ህዝቦች ጋር በማወዳደር እነሱ ብቻ የሰለጠኑ መሆናቸውን ያምኑ ነበር። አንዳንድ የፍልስፍና አስተሳሰቦችን በተለይም ከግብፅም ሆነ ከህንድ ቢወስዱም፣ ለፍልስፍና መልክ የሰጡትና የዕውቀት ሁሉ አባቶች እንዲሆን ያደረጉት የግሪክ ፈላስፎች ናቸው። በተለይም ፍልስፍናን ወደ ውጭ አውጥቶ በገበያ ላይ መከራከሪያ ማድረግና ሌላውን ቻሌንጅ ማድረግ በግሪክ ፈላስፋዎች የተስፋፋና ለዕውነተኛ ዕድገትና ነፃ አስተሳሰብ መዳበር አስፈላጊ መሆኑን ግንዛቤ የተደረሰበት ነው። በተለያዩ የግሪክ ፈላስፎች የዳበሩትን ዕውቀቶች ስናገላብጥ፣ የሰው ልጅ ዕድል ቀደም ብሎ እንደሚታመንበት በአምላኮች የሚደነገግ አልነበረም። የጥፋቱም ሆነ የጥሩ ዕድሉ ወሳኝ ራሱ የሰው ልጅ ብቻ ነው። ይህም ማለት የሰው ልጅ የማሰብ ኃይሉን መጠቀም ከቻለ ኑሮውን ለማሻሻል ሲል የግዴታ መሳሪያም የሚፈጥርና እስከተወሰነ ደረጃም ድረስ ተፈጥሮ የምታደርስበትን አደጋ በመቋቋም ወደፊት መራመድ ይችላል። ከዚያም በመቀጠልም ስርዓትና የተረጋጋ ህብረተሰብ በመፍጠር ለተከታዩ ትውልድ ማስተላለፍ ይችላል። የሰውን ልጅ የስልጣኔ ታሪክ ካለብዙ ጭንቀት ስንመረምር የበለጠ ነፃ በሆነ ቁጥር የማሰብ ኃይሉ ይዳብራል። የመፍጠር ኃይሉ ይጨምራል። ስርዓትና ስምምነትን ከጭንቅላቱ ጋር በማዋሃድ የተሻለ ኑሮ ይመሰርታል። ነፃነት በሌለበት ቦታ ደግሞ የሰው ልጅ የተፈጥሮ አደጋ ሰለባ ይሆናል። ለበሽታና ለረሃብ ይጋለጣል። ተፈጥሮን የመቆጣጠርና ልዩ ልዩ ነገሮችን እያመረተ ለመጠቀም ያለው ኃይል ይዳከማል። ይህ ሁኔታ በተለይም በአውሮፓ ምድር ውስጥ የካቶሊክ ሃይማኖት ባየለበት ከክርስቶ ልደት በኋላ ከሰድሰተኛው ክፍለ-ዘመን እስከ አስራአምስተኛው ክፍለ-ዘመን ድረስ የአውሮፓ ህዝብ በጨለማ ዓለም ውስጥ እንዲኖር አድርጎታል። ይህ የጨለማ ዘመን ሊደመሰስ የቻለው በሪናሳንስ እንቅስቃሴ፣ ቀጥሎ ደግሞ በሪፎርሚሽን፣ በሳይንስና በቴክኖሎጂ ግኝት አማካይነት ነው። ያረጀውና ህብረተሰቡን ተብትቦ የያዘው ስርዓት በአዲስ ዕውቀት ሲፈተንና ግፊት ሲገጥመው ለአዲሱ ቦታውን በመልቀቅ የአውሮፓ ህዝብ፣ ዕደ-ጥበብን፣ ንግድን ማስፋፋት፣ ከተማዎችን መገንባትና ሌሎች ተዓምር የሆኑ ስራዎችን መስራት ቻለ። ይህ ሁሉ የተገኘው ከላይ በተወረወረ ወይም በገዢዎች ቡራኬ ሳይሆን የዕውነተኛ ነፃነትን ትርጉም በተረዱና ራሳቸውን ለመሰዋት በተዘጋጁ ኃይሎች አማካይነት ነው። የነፃነት ትግል አልፎ እልፎ ካልሆነ በስተቀር የተጀመረውና መስመርም መያዝ የቻለው በግለሰብ ታታሪዎች አማካይነት ነው። ይህ ዐይነቱ ትግል በተገለጸላቸው ቄሶች፣ ፈላስፎችና ሳይንቲስቶች፣ እንዲሁም የልዩ ልዩ ጥበብ አዋቂዎች የተቀነባበረ የጭንቅላት ትግልና ተግባራዊም የሆነ ነው። ስለዚህም ከጥንት ዘመን ጀምሮ ለነፃነት የተደረገው ትግል ቁንጽል ሳይሆን ሁለንታዊና የሰውን ልጅ ብቁ(Perfect)እንዲሆን ከማድረግ ጋር የተያያዘ ነው። ካንት እንደሚለው የሰው ልጅ ማቴሪያላዊ ብቻ ሳይሆን መንፈሳዊም ነው። የመንፈስ ደስታውን የሚጎናፀፈው የግዴታ በሚያገኘው ገቢ ብቻ ሳይሆን መንፈሱ የሚያድስልትን ነገርም የተጎናፀፈ እንደሆን ብቻ ነው። መንፈሳዊ ደስታዎች በልዩ ልዩ ነገሮች ነገር ግን ደግሞ በረቁቁም ሆነ በቀጥታ በሚታዩና ርካታን በሚሰጡ የሚገለጹ ናቸው። የተለያዩ ሰዎች አንድ ዐይነት ስሜት ስለማይኖራቸው የሚረኩበት የመንፈስ ደስታም ይለያያል። እንዲሁም የንቃተ-ህሊናቸው ደራጃ የመንፈስ ርካታቸውን ሁኔታ ሊወስነው ይችላል።


ከዚህ ጋር በተያያዘና እንዲሁም ደግሞ የነፃ ንግድንም ሆነ ነፃ ገበያን በህብረተሰብ ግንባታ ውስጥ ያለውን ቦታ በሚመለከት እንደዚሁ የጦፈ ትግል ተካሂዷል። በሌላ አነጋገር፣ የጀርመን ክላሲኮች የገበያን ኢኮኖሚ ባይቃወሙም ከህብረተሰብና ከአገር ግንባታ ውጭ ተነጥሎ መታየት እንደሌለበት ያስተምራሉ፤ ያሳስባሉ። ምክንያቱም በአንድ አገር ውስጥ የሚኖር ዜጋ በስራ-ክፍፍል ቢለያይምና በገበያ አማካይነት የሚገናኝና የሚተሳሰር ቢሆንም፣ ይህ ዐይነቱ ግኑኝትና የስራ-ክፍፍል ጠንካራ አገርንና ህብረተሰብን ከመመስረት ተነጥሎ መታየት የለበትም። ማንኛውም ግለሰብም በመነጣጠል ሳይሆን ዕውነተኛ ነፃነቱን የሚቀዳጀውና ኢኮኖሚውንም በጠንካራ መሰረት ላይ ገንብቶ ተጠቃሚ ሊሆን የሚችለው፣ በአንድ ባንዲራ ስርና ለአንድ ዓላማ የቆመ እንደሆነ ብቻ ነው። በተለይም ህብረ-ብሄሮች እየተመሰረቱና አንዳንድ አገሮች ጠንካራ ኢኮኖሚ እየገነቡ ሲመጡ፣ በብዙ መሳፍንቶች ተከፋፍላ የምትገዛውና የውጭ ወራሪዎች ሰለባ የሆነችው ጀርመን በኢኮኖሚ ዕድገት ወደ ፊት መግፋት አልቻለችም። በፈላስፋዎችና በሌሎች ምሁራን ዕምነት ትናንሽ አገሮች እዚያው በዚያው ተከፋፍለው የሚኖሩ ከሆነ ህዝቦቻቸው በፍጹም ዕውነተኛ ነፃነትንና ዕድገትን እንደማጎናጸፉ፣ ስለሆነም ይህ ዐይነቱ ክልላዊ አስተዳደር ቆሞ ጀርመን በአንድ አገዛዝ ስር መተዳደር እንዳለባትና፣ የጉምሩክ ኬላዎችም መጥፋት እንዳለባቸው ስምምነት ላይ ደረሱ። በዚህም አማካይነት ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ብቻ ሳይሆን ግለሰብአዊ ነፃነትም ቀስ በቀስ ተግባራዊ እንደሚሆን ግልጽ ነበር። ምክንያቱም ማቴሪያላዊ ዕድገት በሌለበትና፣ አንድ አገር በተለያዩ የመገናኛ መስመሮች እስካለተያያዘና፣ ህዝቡም ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ መንቀሳቀስ እስካልቻለ ድረስ ዕውነተኛ ነፃነትን በፍጹም ሊቀዳጅ አይችልምና። በመሆኑም ግለሰብአዊና ህብረተሰብአዊ ፍላጎቶች ተግባራዊ ሊሆኑ የሚችሉትና አንድም ህዝብ ዕውነተኛ ነፃነቱን ሊጎናጸፍ የሚችለው ከክልሉ ወጣ ብሎ ማሰብ ሲችልና፣ ከሌላው ጋር በተለያዩ መልኮች ግኑኝነቱን ሲያጠናክር ብቻ ነው። በተጨማሪም ግለሰብአዊ ፍላጎቶች ሊሟሉና እያደጉ ሊሄዱ የሚችሉት አንድ አገር በቴክኖሎጂ እየመነጠቀች ስትሄድ ብቻ ነው። ይህ ዐይነቱ ሂደት ግለሰብአዊ ነፃነትን የሚፃረር ቢመስልም፣ ማንኛውም ግለሰብ ዕውነተኛ ፍላጎቱን ሊያረካ የሚችለው እንደ ሮቢንሰን ክሩሶ በደሴት ላይ ብቻ በመኖርና በመታገል ሳይሆን፣ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ በተቀናጀ፣ ይሁንና ደግሞ ነፃነትን በማያፍን ህብረተሰብ ውስጥ ነው። ከዚህ አንፃር ነው እነ ላይብኒዝ ሲያስጠነቅቁ የነበረው። በኢምፔሪሲዝምና በነፃ ገበያ ስም ተሳቦ የሚሰበከው ነፃነት የመጨረሻ መጨረሻ ግለሰቦችን ወደ ርስ በርስ ጦርነት እንዲያመሩ የሚያደርግ፣ ወይም ደግሞ ዛሬ እንድምናየው ዓለም ጥቂት ኃይሎች የራሴ ጥቅም ተደፈረብን በማለት አገር የሚያተራምሱበት ሁኔታ ይፈጠራል ብለው በመስጋት ነው የእንግሊዝ ፈላስፎችን አስተሳሰብ አጥብቀው ይዋጉ የነበረው። የእነ አዳም ስሚዙ የነፃ ገበያ አሰተሳሰብና የነፃነት ትርጉም በጥቂት ኃይሎችና ፍላጎት በፎርማል ደረጃ የሚታይና የሚገለጽ ሲሆን፣ በመሰረቱ የሩሶንና የካንትን የነፃነት ትርጉም ወይም አስተሳሰብ የሚቃወም ነው። ምክንያቱም በግል ሀብት አማካይነት የናጠጡ ኃይሎች ከመንግስት መኪና ጋር በመቆላለፍ በነፃነት ስም ሌላውን የነሱ ተገዢና በነሱ ፈቃድ ብቻ እንዲተዳደሩ ስለሚያደርጉ ነው። እዚህ ላይ የግል ሀብትን ለመቃውም ሳይሆን፣ ቁጥጥር የማይደረግበት የሀብት ማጋፈፍ የግዴታ ስላምን ያሳጣል። በሀብት የናጠጡ ለሌላው ደንታ ስለማይኖራቸው ጦርነትን ይናፍቃሉ። መንፈሳቸው ባካበቱት ኃይል ስለሚሸፈን ጦርነት ቢቀሰቀስ እነሱ ከጦርነት የሚድኑ ይመስላቸዋል። ስለዚህም ነው የጀርመኑ ሰብአዊነት ከተደመሰሰ በኋላ በአስራስምንተኛውና በአስራዘጠናኛው ክፍለ-ዘመን መጀመሪያ ላይ ብቅ ያሉት አዳዲስ የጀርመን ምሁራን የእንግሊዙን ልቅ የነፃ ገበያ ስልት በመቃወም ህብረተሰብአዊና ማህበረሰብአዊ ኃላፊነት ያለው ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ተግባራዊ መሆን እንዳለበት አጥብቀው ይታገሉና ያሳስቡ የነበረው።


በ20ኛው ክፍለ-ዘመን ካፒታሊዝም በማያወላውል መልክ የበላይነትነትን ሲቀዳጅ የሰው ልጅ ነፃነት በፍጆታ ግዢና ጥቅምን ከማሳደግ አንፃር ብቻ የሚታይ ሆነ። ማንኛውም ግለሰብ በገበያ ፊት ቢያንስ በፎርማል ደረጃ ነፃ ሆኖ የሚታይ ሆነ። ይህም ማለት ነፃንቱ ሊወሰን የሚችለው ባለው የመግዛት ኃይል(Effective demand) ብቻ ነው። በሌላ አነጋገር የነፃ ገበያ እዚያው በዚያው የማግለል ባህርይም አለው ማለት ነው። በዚህ መልክ ካፒታሊዝም በአገር ደረጃ መወሰኑን ሲያቆምና ዓለም አቀፋዊ ባህርይ ሲወስድ በትምህርት ደረጃ የኢኮኖሚክስ ትምህርት የሰውን ልጅ የነፃነት ትርጉም በዚህ የአስተሳሰብ ክልል ብቻ እንዲወድቅ አደረገ። በንግድ አማካይነት ሁሉም አገሮች የሚተሳሰሩበት ሁኔታ ተፈጠረ። በማምረት አማካይነት ሳይሆን አንድ ህብረተሰብ የሚሻሻለው በንግድ አማካይነት ከሌላው ዓለም ጋር የተሳሰረ እንደሆነ ነው የሚለው በሰፊው መሰበክ ተጀመረ። በአስራሰባተኛውና በአስራምንተኛው ክፍለ-ዘመን ብቅ ያሉት የእንግሊዝ ፈላስፎችና የነፃ ገበያ አራማጆች እዚያ በዚያው የቅኝ ግዛት አራማጆች የነበሩ ያዋቀሩት እንደ ኢስት- ኢንዲያን ካምፓኒ(East Indian Company) የመሳሰሉት አዲስ በተፈጠረው ዓለም አቀፋዊ ግኑኝነት ልዩ አወቃቀር በመያዝ ዛሬ የሶስተኛው ዓለም ተብለው የሚጠሩ አገሮችን ወደ ተራ ጥሬ-ሀብት አምራችነት መለወጥ ቻሉ። የነፃነት ትርጉምም በዚህ የንግድ እንቅስቃሴ ክልል ውስጥ የሚታይ ሆነ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ነው በብዙ የሶስተኛው ዓለም አገሮች ቀደም ብለው የተዋቀሩ የስራ-ክፍፍሎችና የህብረተሰብ አወቃቀሮች እንዲጨናገፉ በመደረግ ቀስ በቀስ እያለ በማደግ ላይ ባለው ግሎባል ካፒታሊዝም መዳፍ ስር እንዲወድቁ የተደረገው። ልክ ሩሶና ካንት እንዳስተማሩን አንድ ሰው የሌላው ጥገኛና ታዛዥ ከሆነ ነፃነቱን ተገፈፈ ማለት ነው ብለው እንዳስተማሩን፣ በግሎባል ካፒታሊዝም ስር የተዋቀረው ዓለም አቀፋዊ ንግድ በብዙ ሚሊዮን የሚጠጉ የሶስተኛውን ዓለም አገር ህዝቦች ወደ ባርነት ለወጣቸው። ይህም ማለት አንድ ሰው ወደ ተራ አምራችነት ከተለወጠ እግዚአብሔር የሰጠውን የመፍጠር ኃይል ተነጠቀ ማለት ነው። ባርያ ሆነ ማለት ነው። በማሰብ ኃይሉ ልዩ ልዩ ነገሮችን በመፍጠርና በማምረት ፍላጎቱን አሟልቶ ወደ ህብረተሰብ ኃይል ሊሸጋገር አይቸልም። ነፃ አገር ሊመሰርት አይችልም። ከዚህ በመነሳት ነው በኛና በተቀሩት የሶስተኛው ዓለም አገሮች ሊኖር የሚገባውን የነፃነት ትርጉም ምንነት መረዳት የምንችለው። በሌላ አነጋገር አገዛዞች ቢለዋወጡም አንኳ፣ ይህ ዐይነቱ ዕውነተኛ ነፃነትን የሚያፍን የስራ-ክፍፍልና የነፃ ንግድ የሚለው አስተሳሰብ እስካለተናጋና መሰረታዊ የአስተሳሰብና የአመራረት ለውጥ እስካልተካሄደና ተግባራዊ እስካልሆነ ድረስ፣ ነፃነት ያስፈልጋል የሚለው አባባል ለአብዛኛው ህዝብ ትርጉም አይኖረውም ማለት ነው።


ያም ሆነ ይህ ለግለሰብአዊም ሆነ ለህብረተሰብአዊ ነፃነት የተደረገው ትግል በተወሰኑ ነገሮች ላይ ብቻ ያተኮረ ሳይሆን ከአጠቃላዩ የህብረተሰብ አወቃቀር ጋር የተያያዘ ነው። ይህም ማለት በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ የተዋቀረው መንግስታዊ መኪና፣ የምርት ግኑኝነት፣ ባህላዊና ርዕዮተ-ዓለማዊ ጉዳዮች፣ የጠቅላላው የህዝቡ አኗኗር ጉዳይ፣ መንግስትና አገዛዙ ዕድገትንና ስልጣኔን በሚመለከት ያላቸውን አሉታዊ ተፅዕኖ፣ … ወዘተ.፣ እነዚህና ሌሎችንም፣ ለአንድ ግለሰብም ሆነ ለጠቅላላው ህብረተሰብ ዕድገት እንቅፋት የሆኑ ነገሮችን የመመርመሩና እነዚህን የመታገሉ ጉዳይ የነፃነት ትግል መሰረታዊ ሃሳቦች ናቸው። በሌላ ወገን ደግሞ ለነፃነትና ለነፃ ሃሳብ እንታገላለን የሚሉ ግለሰቦችም ሆነ ቡድኖች ከአንድ ህብረተሰብ ውስጥ የሚፈልቁ ሲሆን፣ ከነበረው ለዕድገትና ለስልጣኔ ከማያመች ሁኔታ ቀድመው የሄዱና፣ የአንድም ህብረተሰብ ዕድል በእንደዚህ ባለ የጨለማና የተዝረከረከ ኑሮ መወሰን እንደሌለበት የተረዱ ናቸው። ይህም ማለት ጭንቅላታቸውን ሙሉ በሙሉ ከፊዩዳላዊ ወይም ከኋላ-ቀር አስተሳሰብ ያጸዱ ሲሆን፣ የነፃነትን መሰረታዊ ሃሳብ በፍልስፍናና በቲዎሪ መሳሪያ በሰፊው እያብራሩ ማስተማር የሚችሉ ናቸው። በአውሮፓ የህብረተሰብ ታሪክ ውስጥ ለግለሰብአዊና ለህብረተሰብአዊ ነፃነት የተደረገውን ትግል ስንመለከት በመጀመሪያ ደረጃ በጠብመንጃና በመጋፈጥ የተደረገ ትግል ሳይሆን በከፍተኛ የጭንቅላት ምርምር፣ አርቆ-አስተዋይነትን(Rationality)፣ ህብረተሰብአዊ ኃላፊነትን(Awareness)፣ የሌላውን ሰው የኑሮ ሁኔታ መሰማትንና(Feeling) ሌሎችንም ነገሮችን ያካተተ የትግል ዘዴ ነው። እንደዚህ ዐይነቱ የትግል ዘዴ በየኤፖኩ መልኩን ይለዋውጥ እንጂ፣ የመጨረሻ መጨረሻ ዋናው ዓላማው አንድን ህብረተሰብ ወይም ህዝብ የማንም ተገዢ እንዳልሆነና፣ ማንኛውም ግለሰብ የራሱን ዕድል በራሱ መወሰን እንዳለበት ለማስጨበት ሲሆን፣ በዚህም አማካይነት ታሪክን ሰርቶ በስምምነትና በሰላም እንዲኖር ለማድረግ ነው። እንደዛሬው በጊዜው የነበረው ግንዛቤ የሰላምና የነፃነት ጠንቅ የሚሆኑ ስልጣንን የጨበጡና በሀብታቸው የሚመኩ ናቸው። አብዛኛውን ጊዜ እነዚህ ኃይሎች የማሰብ ኃይላቸውን መጠቀም ስለማይችሉና ሀብት ካላቸው ጋር በጥቅም ስለሚተሳሰሩ አንድ ህዝብ ነፃነቱን እንዳያገኝ የተለያየ ዘዴ በመፍጠር ፍዳውን ያሳዩታል። በዚህም ምክንያት የተነሳ የዕድገት እንቅፋት በመሆን አንድ ህዝብ በዘለዓለማዊ ድህነት ውስጥ እንዲኖር ያደርጋሉ። በአንድ አገር ውስጥ የተትረፈረፈ የተፈጥሮ ሀብት ቢኖርም እንኳ ሰፊው ህዝብ እነሱን በስነስርዓት አውጥቶ ቅርጽ በመሰጠትና በመለወጥ አዲስ ህይወት እንዳይገነባ ያግዱታል። ኑሮው ሁሉ እንዲጨልም ያደርጋሉ። ስለሆነም ነው በአውሮፓ ምድር ውስጥ በፍልስፋናና በሳይንስ አማካይነት ህብረተሰቡን ነፃ ለማውጣት እልክ ያስጨረሰ ትግል የተካሄደው። ትግሉን የጀመሩት ደግሞ ተራ ሰዎች ወይም ቃልን በመወርወር በሚዝናኑ ሰዎች ሳይሆን፣ ልክ ከእግዚአብሄር የተላኩ ይመስል የራሳቸውን ህይወት በመሰዋት አንድን ህዝብ ከጨለማ ኑሮ ማውጣት አለብን ብለው ቆርጠው በተነሱ ሰዎች ነው። ሶክራትስን እግዚአብሄር ከሰማይ ዱብ አድርጎ የላከው ፍጡር ነው ማለት ይቻላል። ሌሎችም እንደ ፕላቶንና አርስቴቶለስ፣ እንዲሁም አያሌ የግሪክ ፈላስፋዎች፣ የሳይንስና የድራማ ስዎች እንደዚሁ ልዩ ፍጡሮች ናቸው። የኋላ ኋላም ብቅ ያሉት፣ እንደ ቄስ ኩዛኑስ፣ ዳንቴ፣ ዳቪንቺ፣ ጋሊልዮ፣ ኬፕለር፣ ላይብኒዚ፣ ሺለርና ካንት፣ እንዲሁም ሌሎችም እነሱን የመሳሰሉት የጀርመን አይዲያሊስቶች ዕንቁ ጭንቅላት የነበራቸውና ከተንኮል አስተሳሰብም የጸዱ ሲሆን፣ ዕውቀታቸውም ዓለም አቀፋዊ ባህርይ ያለው ነው። ስለሆነም ነው የአውሮፓ ህዝብ ብቻ ሳይሆን የዓለም ህዝብ በጠቅላላው ከጨለማ በመላቀቅ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን በመፍጠር እርስ በርሱ መገናኘት የቻለው።


ከዚህ ዐይነቱ የተወሳሰበና ከፍተኛ የጭንቅላት ምርምርን ከሚጠይቅ ትግል የምንገነዘበው ሀቅ፣ አንድ ሰው ነፃነት የሚለውን ጽንሰ-ሃሳብ ከመወርወሩ በፊት ራሱ የቱን ያህል ነፃ እንደወጣ ማሳየት መቻል አለበት። በሌላ አነጋገር ጭንቅላቱ ከማንኛውም እቡይ አስተሳሰቦች የጸዳና፣ የአንድን ህብረተሰብ አስቸጋሪ ሂደት የተረዳና፣ ይህንንም በጥሩ የቲዎሪና የፍልስፍና መነጽር መመርመር የሚችል መሆን አለበት። በበሁለተኛ ደረጃ፣ ዕውነተኛ ነፃነት በጉልበት ወይም በጠብመንጃ የማይገኝ መሆኑን የተገነዘበ መሆን አለበት። ይሁንና ግን አንድ አገዛዝ ወደ ቲራንነት ከተለወጠና ከፍተኛ በደል የሚፈጽም ከሆነ ለዚህ ጸሀፊ አመጻዊ ትግል አስፈላጊ እንደሆነ ይገነዘባል። አንድ አገዛዝ በማንኛውም ጊዜ ቢሆን በብዙ መቶ የሚቆጠሩ ስዎችን ቀርቶ አንድን ሰው እንኳ የመግደል መብት የለውም። ከዚህም በላይ አንድ አገዛዝ ቆርጦ በመነሳት ዕድገትን የሚቀናቀን ከሆነ የግዴታ አመጻዊ ትግል ከፍልስፍናና ከቴዎሪ ጋር እየተጋዘ ተግባራዊ መሆን አለበት። በሶስተኛ ደረጃ፣ ለነፃነት የሚደረገው ትግል የመጨረሻ መጨረሻ አንድን ህዝብ የሳይንስና የቴክኖሎጂ ባለቤት የሚያደርገው መሆን አለበት። በዚህም አማካይነት አንድ ህዝብ ጥበባዊ አገር ለመመስረት ወይም ለመገንባት መቻል አለበት። በሌላ አነጋገር፣ የአንድ አገር ህዝብ ኑሮ በቆንጆ ከተማዎችና፣ በቆንጆ መንደሮች የሚገለጽ መሆን አለበት። በባህላዊ ዕድገት የሚታይ መሆን አለበት። አንድ ህዝብ ከልማዳዊ ኑሮ ተላቆ ህይወቱን በአዲስ መልክ ማደራጀት መቻል አለበት። በአራተኛ ደረጃ፣ ዕውነተኛ ነፃነት አንድን ህዝብ የስልጣን ባለቤት(Empower) የሚያደርገው መሆን አለበት። ይህ ሲሆን ብቻና፣ በየጊዜው እየነቃ ሲሄድ አንድ ህዝብ በእርግጥም ዕውነተኛ ነፃነቱን ሊቀዳጅ ይችላል።


የተማሪው እንቅስቃሴ የፊዩዳሉ ስርዓት፣ የኋላ ኋላ ደግሞ ከቢሮክራሲ ካፒታሊዝምና ከኢምፔሪያሊዝም ጋር በመቆላለፍ ለዕድገት ተቀናቃኝ ነው ብሎ ውሳኔ ላይ ሲደርስ፣ በእኔ ዕምነት በተለይም ስርዓቱ ለምን እንደ አውሮፓው ፊዩዳሊዝም ውስጣዊ ኃይል አግኝቶ ሊዋጋው የሚችል ውስጣዊ ኃይል ሊያፈልቅ አልቻለም? ብሎ ጠለቅ አድርጎ በመመራመር በሰፊ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ሊጋፈጠው አልቻለም። ስርዓቱን ሊቀናቀን የሚችል ውስጣዊ-ኃይል ሊፈልቅና ሊዳብር የሚችለው እንደሚታወቀው እያደገ ሊሄድ የሚችል የስራ-ክፍፍልና የንግድ እንቅስቃሴ ሲኖር ብቻ ነው። በተጨማሪም ከተማዎችና መንደሮች ሲቆረቆሩና ህብረተሰብአዊ እንቅስቃሴዎች ሲኖሩ(Social Mobility) ስርዓቱን የሚቀናቁኑ የተገለጸላቸው አዳዲስ ኃይሎች ብቅ ይላሉ። እንደሚታወቀውና ማርክስም እንደሚተነትነው ካፒታሊዝም ከማደጉና የበላይነትን ከመቀዳጀቱ በፊት ቅድመ-ሁኔታዎች የተጣሉት በፊዩዳላዊ ስርዓት ውስጥ ነው። በእኔ ዕምነት የተማሪው እንቅስቃሴ ይህንን ያልተገነዘበ ብቻ ሳይሆን፣ በአውሮፓ ምድር ውስጥ በሬናሳንስ፣ በሪፍርሜሽን፣ በኢንላይተንሜንትና፣ የኋላ ኋላ ደግሞ በትራንፎርሜሽን ዙሪያና በዘመናዊነት አካባቢ የተደረገውን ሰፋ ያለ ክርክር ጋር በበቂው የተለማመደ ባለመሆኑ የኢትዮጵያን ህዝብ ሰፋ ያለውን የዕድገትና የስልጣኔ ጥያቄ ቀነስ አድርጎ እንዲመለከተው ተገደደ። በመሆኑም ሶስት መፈክሮች ይዞ ሲነሳ በዚህ አማካይነት ብቻ ህብረተሰብአዊ ለውጥን እንደሚያመጣ ነበር የተገነዘበው። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ የተማሪው እንቅስቃሴ የኢትዮጵያ ህብረተሰብ ውጤት በመሆኑኗ፣ በተለያየ መልክ በሚገለጽ ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ጋር የተለማመደ ስላልነበር የግዴታ አመለካከቱ ውስን እንዲሆን አስገደደው። እየተከማቸ የመጣውን ችግር አገዛዙ መፍታት ሳይችልና፣ እንደመሬትና የብሄረሰብ የመሳሰሉት ጥያቄዎች እንደ መሰረታዊ አጀንዳዎች ሆነው ሲታዩ፣ በተለይም በአመራር ደረጃ ያለው የበለጠ ራዲካል እየሆነ መጣ። ይህ ኃይል የደመደመው አገዛዙን በመሳሪያ ታግዞ ከመጣል በስተቀር ሌላ አማራጭ እንደሌለ ነበር ታየው። በሌላ ወገን ደግሞ የአገራችንም ሆነ በተለይም በዓለም አቀፍ ደረጃ የቅኝ አገዛዝንም ሆነ ቀጥተኛ ወረራን ለመዋጋት የጦፈ ትግል ይካሄድ ስለነበር ሁኔታዎቹ ሰፋ ካለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ ይልቅ ለመሳሪያ ትግል የሚጋብዙ ነበሩ። መስረታዊ ችግር ይህ ቢሆንም፣ አብዮቱ ከፈነዳ በኋላ የተፈጠረው የዚህ ዐይነቱ ግልጽ ያልሆነና ተወዳዳሪ ያጣው የተማሪው እንቅስቃሴ ያስከተለው እጅግ አስቸጋሪ ሁኔታ ኃይልን አስተባብሮ በጋራ ለመታገል አንዳይቻል ሁኔታውን አበላሸው። በመሆኑም ሰፋ ባለ የጭንቅላት ተሃድሶ ጉዞ ውስጥ ማለፍ ያልቻለው ወይም ዕድል ያላገኘው የተማሪው እንቅስቃሴ እንደሶቭየት ህብረትና ቻይና፣ በኋላ ደግሞ እንደ ቬትናም ቢያንስ ኃይሉን በማስተባበርና የአስተሳሰብ ጥራት በማዳበር አዲስ አገርና ህብረተሰብ መገንባት አልቻለም። ከብሄራዊና ከስልጣኔ አጀንዳ ይልቅ ስልጣንን ለመጨበጥ በመሽቀዳደሙ አገሪቱን በቀላሉ ሊፈታ የማይችል ችግር ውስጥ ከትቶ አለፈ። የኋላ ኋላም ቶሎ ብሎ የርማት እርምጃ ከመውሰድ ይልቅ እልክ ውስጥ በመግባት የፖለቲካውን ሁኔታ ብቻ ሳይሆን፣ ጠቅላላው የአገሪቱ ሁኔታ እንዲበላሽ የበኩሉን አስተዋፅዖ አደረገ።


ነገሩን ይበልጥ ግልጽ ለማድረግ፣ በ1917 ዓ.ም እ.አ ሶቭየትህብረት ውስጥ በቦልሺቪኮች የሚመራ ማርክሲስታዊ ሌኒናው ኃይል ስልጣንን ከመቀዳጀቱ በፊት፣ ቀደም ብሎ በታልቁ ፔተርና በታላቋ ካታሪኒ ራሺያ ውስጥ ሰፋ ያለ የዘመናዊነት ፖሊሲ ተካሂዷል። ከተማዎች ተገንብተዋል። በራሽያ ውስጥ ካፒታሊዝም ቀስ በቀስ እያለ ሊዳብር ችሏል። ይህ ዐይነቱ መጠነኛ የሆነ የኢንላይንትሜንት ክንዋኔ በራሺያ ምድር የበሰሉ፣ በተለያየ መልክ ሊገለጹ የሚችሉ ምሁራን ብቅ ሊሉ ችለዋል። እነ ቶልስቶይና ማክሲም ጎርኪ የዚህ ዐይነቱ ሰፋ ያለ የጥገና ለውጥ ውጤቶች ናቸው። በዚያን ወቅት ነው በራሺያ ውስጥ የክላሲካል ሙዚቃ መዳበር የቻለው። እነ ሌኒንና ስታሊን እንዲሁም አያሌ ጠለቅ ያለ የማርክሲስት ኢኮኖሚክስ ዕውቀት ያላቸው እንደ ቡሃሪንና ትሮትስኪ የመሳሰሉት ምሁራን የዚህ ዐይነቱ ከበርቴያዊ የጥገና ለውጥ ውጤቶች ናቸው። ስለሆነም እነ ሌኒን በ1917 ዓ.ም ስልጣን ሲጨብጡ የጀርመን ወረራ ካደረሰባቸው ኢኮኖሚያዊ መንኮታኮትና የህዝብ ዕልቂት በመላቀቅ ቀስ በቀስ ወደ ኢንዱስትሪ ፖለቲካ ለመራመድ የቻሉት የተወሰነ መሰረት ስለነበራቸው ነው። ስታሊን የሰራውን ትልቅ ወንጀል ወደ ኋላ ትተን፣ ከፍተኛ የሆነ የእንዱስትሪ ተከላና እንቅስቅቃሴ መታየት የጀመረው በ1930ዎች ገደማ ነው። ስለሆነም ሂትለር ሶቭየትህብረትን ከወረረና ብዙ ጉዳት ካደረሰ በኋላ በሺዎች የሚቆጠሩ አዳዲስ ታንኮች በማምረትና በማሰማራት የሂትለርን ወራሪ ጦር መደመሰስ ተቻለ። ይህም የሚያሳየው፣ 1ኛ፟) የዕውቀትን ሁኔታ ነው፣ 2ኛ) የአደረጃጀትን ጉዳይ ነው። 3ኛ) የዲሲፕሊን ጉዳይ ነው። 4ኛ) የመተባበርንና ለአንድ ዓላማ ቆርጦ መነሳትን ነው። እነስታሊን ከጦርነቱ በድል ከወጡ በኋላ ትላልቅ ከተሞችን መልሰው መገንባት የቻሉት ባላቸው ዕውቀትና ዲሲፕሊን የተነሳ ነው። ከዚያም በኋላ ሶቭየትህብረት የአቶም ኃይል መሆን የቻለችውና ከአሜሪካ ቀድማ ሰውን ወደ ህዋ መላክ የቻለቸው ባላት ምሁራዊ ኃይልና ቆራጥነት ነው። ወደኛ ስንመጣ ግን ነገሩ ሁሉ የተገላቢጦሽ በመሆን በአንድ አገር ውስጥ ከአስር በላይ የሚሆኑ የጦር እንቅስቃሴዎችና የከተማ የደፈጣ ተዋጊዮች በመፈጠር ህብረተሰቡን ማዋከብ ጀመሩ። ብዙ ሺህ ወጣቶችና ምሁራኖችን እንዲገደሉ አደረጉ። ይህም የሚያመለክተው በጊዜው የነበረውን የተማሪውን እንቅስቃሴ ከፍተኛ የማሰብ ኃይል ድክመት ነው። ሁኔታዎችን አለማጤን፣ የሃሳብ ጥራት አለማዳበር፣ በዲሲፒሊን አለመገዛት፣ ለመተባበር አለመዘጋጀት፣ ሁሉም በየፊናው በመሆን ለስልጣን መታገልና፣ የሚቀናቀነውን መግደል፣ ሰፋ ባለ ዕውቀት ላይ በመመርኮዝ ጠንካራ ድርጅትን አለመመስረት፣ ለግልጽ ዓላማ ከመታገል ይልቅ በህቡዕ በመታገል አስቸጋሪ ሁኔታዎችን መፍጠር፣ ዲሞክራሲያዊ ቶለራንስን ከማስቀደም ይልቅ፣ ከሚቀድመኝ በፊት ልቅደማቸው በማለት ሁኔታዎችን የባሰውኑ ማዘበራረቅ፣ … ወዘተ. እነዚህና አያሌ ምክንያቶች ተደራርበው በታሪክ ውስጥ ያልታየ የደም መፋሰስና እስከዛሬ ድረስ አልላቀቅ ያለ የቂም በቀል ቁስል በጭንቅላት ውስጥ በመተከል ህዝባችንን ፍዳውን እንዲያይ የተደረገው የህብረተሰብን ህግና በጊዜው የነበረውን አስተሳሰብ ካለመገንዘብ የተነሳ ነው። በአርቆ-አሳቢነትና በምርምር ከመመራት ይልቅ በስሜት ብቻ በመመራቱ በቀላሉ ሊፋቅ የማይችል ቁስል ተጥሎ ታለፈ። ይህንን የማትተው የተማሪውን እንቅስቃሴ ለመወንጀል ሳይሆን ምሁራዊ እንቅስቃሴን ባልለመደና የመንፈስ ተሃድሶን ባለተጎናጸፈ ህብረተሰብ ውስጥ የተፈጠረን ችግር ለማሳየት ብቻ ነው። ይሁንና ግን አሁንም ቢሆን አስቸጋሪው ጉዳያችን ይህንን ድክመታችንና የተሰራውን ከፈተኛ ስህተት አለመገንዘቡ ወደፊት እንዳንጓዝ አድርጎናል ማለት ይቻላል።


ይህ አንደኛው ሲሆን፣ በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ በግለሰብ ደረጃም ሆነ በግሩፕ ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ እንቅስቃሴ ሲኖር በዚህ አማካይነትም ሆነ፣ በየብሄረሰብ ውስጥ በሚኖረው ውሰጠ-ኃይል ብሄረሰቦች በመጀመሪያው ወቅት የነበራቸውን „የጋርዮሽ መለያ“(Collective Identity) በማጣት እየተሰበጣጠሩና እየተለያዩ(Social Differentiation) ይመጣሉ። በተለይም በአንድ ብሄረሰብ ውስጥ በሚፈጠረው የስራ-ክፍፍል አማካይነትና፣ በዚህም የተነሳ ከሌላው የብሄረሰብ ክፍል ጋር በሚደረገው ግኑኝነት የግሩፕ መለያ እየጠፋ የበለጠ የራስን ጥቅም ማሳደድ በሚለው ላይ አትኩሮ ይደረጋል። በዚህም ምክንያት የተነሳ በአንድ አካባቢ ብቻ ሳይሆን፣ በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ በሚፈጠረው የስራ-ክፍፍልና ህብረተሰብአዊ እንቅስቃሴ አንዳንድ ግለሰቦች ህይወታቸውን ለማሸነፍ ሲሉ የተወለዱበትንና ያደጉበትን አካባቢ በመተው ወደ ሌላ ቦታ በመሄድ እዚያ ስራ ካገኙ ተቀጥረው በመስራት አዲስ ህይወት መገንባት ይጀምራሉ። በዚህ መልክ ባህሪያቸውና የአኗኗር ስልታቸው ይቀየራል። አንዳንዱ በፋብሪካ ወስጥ ተቀጥሮ ሲስራ፣ እዚያ ውስጥ ከመሰሉ ጋር በሚያደርገው የቀን ተቀን ግኑኝነት ቀስ በቀስ እያለ ባህርይው ይለወጣል። በዚያው መጠንም አዳዲስ የአነጋገር፣ የአረማመድ፣ የፍጆታ አጠቃቀም ባህርይ በማዳበር ገጠር ውስጥ ካለው ከተመሳሳዩ ብሄረሰብ በተለያዩ ነገሮች እየተለያየ ይመጣል። ስለሆነም ከአንድ ብሄረሰብ የተውጣጡ፣ ከፊሉ አራሽ ሆኖ ሲቀር፣ የተቀረው ደግሞ አንጠረኛ፣ የፋብሪካ ሰራተኛ፣ ነጋዴና ሀብታም፣ እንዲሁም የመንግስት ሰራተኛ በመሆን በጥንት ዘመን የነበራቸውን „ኮሌክቲቭ አይደንቲቲ“ ያጣሉ። በተለይም በህሊና አወቃቀራቸው የተለያዩ ስለሚሆኑ የማይግባቡብት ሁኔታ ይፈጠራል። እንደዚሁም አውሮፓና አሜሪካ ተሰዶ የሚኖረው ከዚህና ከዚያኛው ብሄረሰብ የተውጣጣ ግለሰብ በአስተሳሰቡ እየተለየ ይመጣል። በመሆኑም ይህንን ተፈጥሮአዊ የሰው ልጅ ሂደተና መሰበጣጠር፣ እንዲሁም የአኗኗር ስልት ቀልብሶ አዲስ መለያ(Identity) ለመፍጥር መሞከር ብሄረሰቡን ወደ ኋላ ተጓዝ እንደማለት ይቆጠራል። አንተ ከሌላው የተለየህ ስለሆንክ እዚያው ያለህበት ቦታ በመቅረት መብትህን አስጠብቅ፣ ሀብትህንም ተቆጣጠር ማለት እድገትና መሸሻል አያስፈልግህም እንደማለት ይቆጠራል።


ወደ አገራችን ስንመጣ በተለይም አፄ ምኒልክ ወደ ደቡቡ የአገራችን ክፍል ያደረጉትን መስፋፋት አስመልክቶ ድርጊቱ ሲኮነንና፣ ጨለማን እንዳመጡ ተደርጎ ይታያል። አንዳንዶቹ እንደሚሉን ከሆነ፣ አፄ ምኒልክ ወደ ደቡብ ግዛታቸውን ከማስፋፋተቸው በፊት ህዝቡ የሰለጠነና፣ የራሱ ቴክኖሎጂና ሳይንስ የነበረው፣ እንዲሁም ደግሞ ከተማዎችን ገንብቶ በስራ-ክፍፍልና በንግድ አማካይነት በመገናኘት ተዝናንቶ ይኖር የነበረ ነው ብለው ሊያሳምኑን ይሞክራሉ። ሀቁ ግን አነሰም በዛም ሁሉም ግዛቶች ተመሳሳይ ሁኔታ ነበራቸው። የአማራውም ሆነ ሌላው በኋላ በአንድ ማዕከላዊ አገዛዝ ስር የተጠቃለለው ክፍል በስራ-ክፍፍልም ሆነ በንግድ አማካይነት የዳበሩ አልነበሩም። በመሆኑም በቴክኖሎጂ የሚገለጽ ዕድገት አልነበራቸውም። ይህ በራሱና ማዕከላዊ አገዛዙ በነበረው ውስጣዊ ድክመት የተነሳ ኢትዮጵያን ሙሉ በሙሉ እንደ አንድ ማህበረሰብ፣ ህብረተሰብና ህብረ-ብሄር በማዋቀር በሳይንስና በቴክኖሎጂ የተመሰረተ ስርዓት አጠናቆ መገንባት አልተቻለም። በሌላ አነጋገርር፣ ኢትዮጵያ በአፄ ምኒልክ ዘመን፣ የኋላ ኋላ ደግሞ በፄ ኃይለስላሴ ዘመን ወደ ማዕከላዊ መንግስትነት ብትቀየርም፣ ለአንድ አገር እንደ አገር መኖር የሚያስፈልጓት መሰረተ-ሃሳቦች ይጎድሏት ነበር፤ ዛሬም ይጎድሏታል። እነዚህም፣ 1ኛ) የዳበረና የተስፋፋ የስራ-ክፍፍል፣ 2ኛ) ሰፋ ያለ የውስጥ ገበያ፣ 3ኛ) በስነስርዓትና በዕቅድ የተገነቡ ከተማዎችና መንደሮች፣ 4ኛ) ብቃት ያላቸው ኢንስቲቱሽኖች፣ 5ኛ) መንገድና ድልድዮች፣ እንዲሁም የባቡር ሃዲድ፣ 6ኛ) ለአንድ አገር ዕድገትና መሻሻል የሚያስፈልጉ ሳይንስና ቴክኖሎጂዎች፣ 6ኛ) ሰፋ ያለ የዕውቀት መገብያ ኮሌጆች፣ የዕደ-ጠበባ ማሰልጠኛ ተቋሞች… ወዘተ. 7ኛ) የሳይንስ አካዳሚ፣ 8ኛ፟) የቲያትርና የሴኒማ ቤቶች፣ 9ኛ) የስፖርት ተቋሞች፣ 10ኛ) ለሲቪል ሶሳይቲ ማበብ የሚረዱ የሙያ ማህበሮች፣ እነዚህ ሁሉ በጊዜው ደረጃ በደረጃ ታስቦባቸው ለመቋቋም ስላልቻሉ በውስጣዊ ድክመት የተነሳ፣ በአንድ በኩል አገራችን እንደ አንድ ህብረተሰብና ህብረ-ብሄር ልትዋቀር አልቻለችም፤ በሌላ ወገን ደግም እንደዚህ ዐይነቱ ክፍተት የተሳሳተ አጀንዳ ላላቸውና አንድ ህዝብ ተስማምቶ ለጋራ ዓላማ እንዳይነሳ ለሚታገሉ ኃይሎች ቀዳዳ በመስጠት እስከዛሬ ድረስ ራስ ምታት ሰጥቶን ሲያሰቃየን ይኖራል። ይሁንና ግን በኢትዮጵያ ምድር ዕድገት አለመታየቱ ሁሉንም ክፍለ-ሀገሮችና ብሄረሰቦች የሚመለከት እንጂ አንዱን ብሄረሰብ ጠቅሞ ሌላውን ለመጉዳት ሲባል አፄ ምኒልክም ሆነ አፄ ኃይለስላሴ በዕውቅ የወሰዱት ጎጂ ፖሊሲ አልነበረም። እኔ እስከማውቀው ድረስ ኢትዮጵያ ውስጥ የፀረ-ዕድገት ዘመቻ ተካሂዷል ከተባለ ይበልጥ የተጎዳው የአማራው ግዛት ነው። ቡና ወደሚመረትባቸው ክፍለ-አገሮች ወይም በዛሬው አጠራር ክልሎች የሚሰደደውና ቡና ለቃሚ የሆነው፣ የጎንደሬው፣ የጎጃሜው፣ የወለዬውና የትግሬው ሰው ነው። ስለዚህም ስለበደልና ስለብሄረሰብ ጭቆና ሲወራ ነገሩን ካለማውቅና ሰፋ ያለ የዕድገትን አስፈላጊነት ካለመገንዘብ ጋር ማያያዝ ያስፈልጋል እንጂ፣ ኢትዮጵያ የጨለመችና አስቀያሚ ታሪክ የነበራት አገር ናት እያሉ ማውራትና ማስፋፋት ኢ-ሳይንሳዊ፣ ኢ-ምሁራዊ፣ ኢ-ፍልስፍናዊና ኢ-ጥበባዊ ነው። የህብረተሰብን ዕድገት ታሪክ የሚፃረር አባባል ነው። አንድ ግለሰብም ሆን ህብዝ ሶሻላይዝድ በመሆን ራሱን በራሱ እሲኪያገኝ ድረስና ታሪክን ይሰራ ዘንድ ብዙ ውጣ ውረድ ያለባቸውን መንገዶች መጓዝ ያለበትን ሁኔታ ካለመረዳት የተነሳ ቀደም ብለው የነበሩ አገዛዞችን አረመኔዎች አድርጎ ለመሳልና አገራችንም ጨለማ እንደነበረችና፣ በተለይም ጭቁን የሚባሉት ብሄረሰቦች ከፍተኛ በደል ይደረስባቸው እንደነበር ኢ-ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ ይቀርባል። አንዳንድ ግለሰቦችና ድርጅቶች ነገሩን ለማሳመር ወይም የሰውን ልብ ለመንካት ሲሉ የሚሆን የማይሆን፣ የህብረተሰብን ህግና ሳይንስን የሚጥስ ነገር ሲናገሩ ይታያል። በተለይም በአሁኑ ዘመን ፕሮፌሽናል ፖለቲከኞች በጠፉበት ዘመንና፣ በተለይም የፖለቲካ ሳይንስ ትርጉም ተጣሞ በሚቀርብበት ዘመን፣ ፍልስፍና፣ ሶስዮሎጂ፣ አንትሮፖሊጂና ሳይኮሎጂ እንደመመሪያ መመርመሪያ ተደረገው በማይወሰዱበት አገር ፖለቲካ መተንተኛና ሳይንሳዊ መሳሪያ መሆኑ ቀርቶ ወደ መደንፊያነት በመለወጥ የአንድ ህዝብ ታሪክ እንዲጣመም ይደረጋል። በተለይም፣ ፖለቲካን ወደ መነገጂያና መኖሪያ የለወጡ ግለሶቦች አስቸጋሪ ሁኔታንና የታሪክ አጋጣሚን በመገጠም፣ እንዲሁም ከአንዳንድ ሚዲያዎች አላስፈላጊ ቦታ እንዲያገኙ በማድረግ በሚቀጣጠለው እሳት ላይ ቤንዚን እያርከፈከፉ የባሳውኑ እንዲጋይ ያደርጋሉ። እነዚህ ግለሰቦችም ሆነ ለእነዚህ ግለሰቦች ሁኔታውን የሚያመቻቹላቸው ሚዲያዎች ማወቅ ያለባቸው ነገር ድርጊታቸው ፀረ-ህዝብ ብቻ ሳይሆን በጠቅላላው ጥቁር ህዝብ ላይ እንድተሰዘነረ መረዳት አለባቸው። ወሬን ከማራገብና ሁኔታውን አመቻችቶ ከመስጠት ይልቅ ድርጊታቸውን ከሁሉም አንፃር መመርመሩ እጅግ ጠቃሚ ነው። ለዚህ ደግሞ የሚዲያና የፖለቲካ አማካሪዎችን ድጋፍ ቢጠይቁ ስራቸውን ሊያቃልልላቸው ይችላል። ከስህተትም ሊቆጠቡ ይችላሉ። ስለሆነም የሚላክላቸውን ጽሁፎች በደንብ መመርመር አለባቸው። ቃለ-መጠይቅ የሚጠይቁ ሚዲያዎችም ኮታን ለማሟላት ሲሉ መጠየቅ የሌላበቸውን ሁሉ በመጠየቅ ችግራችንን የባሰውኑ ውስብስብ ማድረግ የለባቸውም። ይሁንና ግን ማንኛውም ሚዲያ የራሱ መብት ስላለው እንደፈለገው ጽሁፎችን ማስተናገድ ይችላል። ለማለት የሞከርኩት ሁላችንም ሰላምንና ብልጽግናን የምንሻ ከሆነ የባሰውኑ ውዝግብ ውስጥ የሚከተን ሁኔታ ውስጥ እንዳንገባ መጠንቀቅ አለብን ለማለት ብቻ ነው።


ያም ተባለ ይህ ፣ ሬኔ ዴካ የሚባለው የፈረንሳዩ ፈላስፋ በአንድ ወቅት የተደረገን ድርጊት ሙሉ በሙሉ ማረጋጋጥ ስለማይቻል እንደሳይንስ ሊወሰድ አይቻልም። ሳይንስ የተፈጥሮ መነጋገሪያና መመርመሪያ፣ እንዲሁም የህብረተሰብ ማደራጃ መሳሪያ ነው። ስለዚህም የዛሬውን ችግር በታሪክ መነጽር ወይም መሳሪያ መፍታት አይቻልም። ያለፈ ነገር ያለቀለትና የደቀቀለት ነው። ስላለፈው ነገር እየደጋገሙ ማውራት፣ „ውሃ ቢውቅጡት እምቦጭ“ እንደሚሉት አባባል ነው። ስለዚህም ላይብኒዝ እንደሚለን፣ የአዲሱ ትውልድ ተግባር ዛሬ አፍጠው አገጠው የሚታዩ ችግሮችን በሳይንስና በፍልስፍና መሳሪያ መፍታትና ለመጭው ትውልድ ታሪክን ሰርቶ ማለፍ ብቻ ነው።


ከዚህ ስንነሳ የብሄረሰቦች ችግር መብታቸውን በማወቅ ብቻ ሊፈታ ይችላል ወይ ? መብትስ ሲባል ምንድ ነው ? በራስ ቋንቋ መነጋገር፣ ወይም ደግሞ የራሴ ባህል የሚሉትን መጠበቅ ? ሌላው ደግሞ ሀብትን ወይም ሬሶርስን የመቆጣጠር ጉዳይ፣ ሌሎችን አባሮ ሁሉንም የራሴ ብሎ መቆጣጠርና መዝናናት ? ለመሆኑ እነዚህ በመታወቃቸው እያንዳንዱ ብሄረሰብ ያለበትን መሰረታዊ ችግር፣ ለምሳሌ እንደ ንጹህ ውሃ ማግኘት፣ ተመጣጣኝ የሆነ ምግብ በጥራትም ሆነ በብዛት ማግኘት፣ መብራትና የምግብ መቀቀያ ጉዳይ፣ ቤትና የትምህርት ቤት ጉዳይ፣ እንዲሁም ህክምና… ወዘተ. እነዚህ መሰረታዊ የማንኛውም ሰው ፍላጎቶች የላይኛዎቹ መብቶች በመታወቅ ብቻ ሊፈቱ ይችላሉ ወይ ፟? ወይስ ዋናው ነገር የመብት ማዋቅን ጉዳይ መፍታትት ነው? ሌሎች ነገሮች አያስፈልጉንም ለማለት ነው የሚፈለገው? ከዚህም ባሻገር አንድ ብሄረሰብም ሆነ ማህበረሰብ ወይም ህብረተሰብ ተከታታይነት ያለውን ጤናማ ኑሮ ለመኖር ከፈለገ የግዴታ ሳይንስና ቴክኖሎጂን ማዳበር ያስፈልገዋል። የቴክኖሎጂንና የሳይንስን ዕድገት የተመለከትን እንደሆን በክልል ወይም በብሄረሰብ ደረጃ ሊያድጉ ወይም ሊዳብሩ፣ ወይም ሊፈጠሩ የሚችሉ አይደሉም። በአንድ አገር ውስጥ የሚኖር የተለያየ ጎሳ በጋብቻ ሲቀላቀልና፣ በስራ-ክፍፍልና በንግድ አማካይነት ግኑኝነቱን ሲያጠናክር የመፍጠር ኃይሉም ያድጋል። የቴክኖሎጂና የሳይንስ ባለቤትም ይሆናል። ይሁንና ግን በአጠቃላይ ሲታይ የቴክኖሎጂ ዕድገት ዓለም አቀፋዊ ጉኑኝነትንና፣ በዘዴ ቴክኖሎጂዎችንም መስረቀንና ማዳበርን ይሻል። በዚህ አማካይነት ብቻ ነው አንድ ህዝብም ሆነ ግለሰብ ኑሮውን ማሻሻል የሚችለው። ራሱን አገልሎ የሚኖር ማህበረሰብም ሆነ ብሄረሰብ በሃሳብ ይቀጭጫል። ዕድገትን ማየት አይችልም። ያለውንም ሬሶርሱን ወይም ሀብቱን በስነስርዓት መጠቀም አይችልም። በእኔ ዕምነት እንደዚህ ዐይነቱን ችግር ለመፍታት በመጀመሪያ ደረጃ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ማቋቋም ያስፈልጋል። አዲሲቱን ኢትዮጵያ ለማስተዳደር የሚችሉ ከሁሉም ብሄረሰብ በችሎታ ተመርጠው ሊስለጥኑ የሚችሉበት ሁሉኑም ዕውቀት ያካተተ ልዩ ዐይነት የኤሊቶች ዩኑቨርሲቲ ማቋቋም ያስፈልጋል። ይህ ዐይነቱ ልዩ የኤሊቶች ኢንስቲቱት በየክፍለ-ሀገሩ ወይም በየክልሉ የሚቋቋም ሲሆን፣ ፍልስፍናን፣ ታሪክን፣ ሊትሬቸርን፣ የተፈጥሮ ሳይንስን፣ ሜካኒካልና ኤልክትሮቴክኒክ ኢንጂነሪንግን፣ ጥበብና ሙዚቃን፣ የፖለቲካ ሳይንስና የሶስይሎጂ ዕውቀቶችን፣ አርክቴክቸርን… ወዘተ.፣ የሚያጠቃላል መሆን አለበት። በተጨማሪም በየክፍለ-አገሩ በዩኒቨርሲቲዎች አካባቢ ሁሉንም ዐይነት መጽሀፎች ያጠቃለሉ ቤተ-መጻህፍቶች መቋቋም አለባቸው። አገሪቱ እያደገች ስትመጣ ደግሞ በየቀበሌው የህዝብ መማሪያ ትምህርትቤቶች ቢቋቋሙ ህዝቡ የመማር ዕድልና ከዕደ-ጥበብ ሙያ ጋር የመተዋወቅ ባህልን ያዳብራል። ይህ በራሱ በአጭር ጊዜ ውስጥ እምርታን በማሳየት በህዝቡ ዘንደ ያለውን በማያስፈልግ መልክ የተሰራጨውን አሉባልታ በማስወገድ ህዝባችን በመከባበርና በሰላም እንዲኖር ይረዳዋል። ስለሆነም ስለነፃነትና ስለመብት በምንናገርበት ወይም በምንጽፍበት ጊዜ ነገሩን ሰፋ ባለመልክ መመልከቱ የሚጠቅም ይመስለኛል። ከዚህ ውጭ የሚደረግ ዘመቻና የመብት ጥያቄ እንዲያውም የተገላቢጦሹን ነው የሚያመጣው። ድህነትን ፈላፋይ ነው የሚሆነው። የሳይንስና የቴክኖሎጂን ዕድገት አፋኝ ነው የሚሆነው። ጥበብ እንዳይስፋፋ፣ የሰዎች የመፍጠር ችሎታ እንዳይዳብር አፍኖ ይይዛል። በተጨማሪም መብት ወይም ነፃነት የሚከፈል ወይም እየተከፋፈለ የሚሰጥ ጉዳይ ሳይሆን፣ የሁሉም ሰው ጥያቄ ነው። አብዛኛውን ጊዜ መብትና ነፃነት ግለሰብአዊ ባህርይ ሲኖራቸው፣ በሌላ ወገን ደግሞ ከስራና ከሙያ ጋር በተያያዘ አንድ ፈብሪካ ውስጥ ተቀጥረው ወይም በሌላ የሙያ ማሀበር ተደራጅተው የጋርዮሽ ጥቅማቸው እንዲጠበቅላቸው የሚነሳ ጉዳይ እንጂ በብሄረሰብ ደረጃ የሚታይ ነገር አይደለም። ሳይንሳዊም ሊሆን አይችልም።


በጥንታዊቱ ግሪክ ዘመን ዲሞክራሲ የሚለው ጽንሰ-ሃሳብ ከህዝብ አገዛዝ ጋር የተያያዘ ሲሆን፣ ተግባራዊነቱ በሶስት ኢንስቲቱሽኖች የሚወሰን ነበር። በ507 ዓ.ም ከክርስቶስ ልደት በፊት ሲሌይስቴነስ የሚባለው መሪ ፖለቲካዊ የጥገና ለውጥ ያደርጋል። በጥገና ለውጡ መሰረት የውስጡን ፖለቲካና የውጭውን ፖሊሲ የሚያስተዳድር አካል ይመርጣል። ይህ አካል ህግን የሚያወጣና ተግባራዊ የሚያደርግ ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ፣ ከተለያዩ የአቴን ጎሳዎች የተውጣጡ ተወካዮች የሚሳተፉበት መድረክ ይቋቋማል። በሶስተኛ ደረጃ፣ ህዝቡ ብሶቱን ወይም ቅሬታውን የሚያቀርብበት ፍርድቤት ይቋቋማል። ይህ ዐይነቱ ዲሞክራሲ ከዚህ ቀደም ብሎ በአሪስቶክራሲውና በተራው ህዝብ መሀከል የነበረውን ልዩነት ከሞላ ጎደል የሰበረ በመሆኑ፣ እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ ህዝቡ ከህግ ፊት እኩል ነበር። በሌላ ወገን እንደዚህ ዐይነቱ ዲሞክራሲ የተወሰነውን የአቴንን ዜጋ የሚመለከትና ሴቶችንም ያገለለ ነበር። ይሁንና ከጊዜው የህብረተሰብ ዕድገት አንፃርና በጎሳዎች መሀከል ከሚደረገው ሽኩቻ ሁኔታ ስንነሳ ይህ በአቴኑ መሪ ለመጀመሪያ ጊዜ ተግባራዊ የሆነው የዲሞክራሲ ጽንሰ-ሃሳብ አንድ እርምጃና ከዚያ በኋላ ለተነሳው የአውሮፓ የዲሞክራሲ ትግልና አስተሳሰብ መሰረት የጣለ ነው ብሎ አፍን ሞልቶ መናገር ይቻላል። በመሆኑም በአቴኑ ዘመን ተግባራዊ የሆነው የዲሞክራሲ አስተሳሰብ ከጎሳ ፖለቲካ ጋር የተያያዘ ሳይሆን ቀስ በቀስ ለሲቪል ሊበሪትና ለግለሰብአዊ ነፃነት በሩን የከፈተ ነው ማለት ይቻላል። እንደዚህ ከክርስቶስ ልድት በፊት በ594 ዓ.ም ስልጣንን የተረከበው ሶሎን የሚባለው መሪ አዲስና የተሻሻለ የጥገና ለውጥና ህገ-መንግስት እንዲወጣ ያደርጋል። በጥገና ለውጡም መሰረት ህዝቡ ተጠሪዎችን በመምረጥ በፖለቲካ አወቃቀሩ ላይ ተሳትፎ እንዲኖረው ይደረጋል። በዚህም መሰረት አዲስ የተመረጠው የህዝብ ተጠሪ ሶስት ተግባሮች እንዲኖሩት ይደረጋል። ኦርጋኑም ህግን የሚያወጣ፣ የመንስት ሰራተኞችን የሚመርጥና ጦርነት መካሄዱንና አለመካሄዱን የሚወስን ይሆናል። ይሁንና ግን በዚህ ዐይነቱ ፖለቲካዊ የጥገና ለውጥ ሴቶች፣ አገልጋዮችና የውጭ ሰዎች የመምረጥ መብት አልነበራቸውም። በህገ-መንግስቱ መሰረት፣ በእርጋኑ ውስጥ ተሳትፎ የነበራቸው የመሬት ከበርቴዎች፣ ሀብታም ነጋዴዎች፣ የተለያየ ደረጃ ያላቸው አንጥረኞችና ገበሪዎች ነበሩ። በዚህ መልክ በሶሎን አማካይነት የተዋቀረው አዲሱ ዲሞክራሲያዊና ሚዛናዊ አገዛዝ በዕዳ የተተበተበውንና በባላባቱ ስር ጥገኛ የሆነውን ገበሬ ነፃ በማድረግ ለመጀመሪያ ጊዜ ሰፋ ያለ የስልጣኔ መሰረት ለመጣል ረዳ። በእርግጥ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ነው ፍልስፍናም ሆነ ማቲማቲክስ፣ እንዲሁም ጥበብና አርክቴክቸር ቀጥሎም ድራማ የበለጠ በሰው የመፍጠር ኃይል ተግባራዊ ሊሆኑ የቻሉት። ሶሎን ራሱ ፈላስፋና፣ በከፍተኛ ደረጃም የተገለጸለት መሪ ስለነበር የዲሞክራሲን ሰፊ ትርጉም በመረዳት በልዩ ልዩ መልኮች ሊገለጹ የሚችሉበትን ሁኔታ ማዘጋጀት ቻለ። ይህ ሁኔታ በግሪክ ምድር ውስጥ በተለይም በአቴንና በአካባቢው ለስራ ክፍፍል መዳበርና ለንግድ ልውውጥ አመቺ ሁኔታን ይፈጥራል። በዚህ መልክ ቀደም ብሎ በልዩ ልዩ ጎሳዎች ይደረግ የነበረው ውጊያና ፍጥጫ ቆሞ ጠቅላላው ህዝብ ለስራና ለንግድ ታጥቆ ይነሳል። ይሁንና ግን ሶሎን ስልጣኑን ከለቀቀ በኋላ ይህ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ፈተና ይደርስበታል። ሶፊስቶች የመንግስቱን መኪና ወይም አገዛዙን በመክበብና ለራሳቸው መጠቀሚያ በማድረግ የጦርነት ምንጭ ያደርጉታል። የኋላ ኋላም የግሪኩ ስልጣኔ በሮማውያን ወራሪዎች ቀስ በቀስ ድምጥማጡ ይጠፋል። ታላቁ አሊክሳንደር አልገበርም ያሉትን ሁሉ ካሸነፈ በኋላ ከግብጽ፣ በሱ ስም ከተጠራው አሊክሳንደሪያ ከተማ በመነሳት በአካባቢው ስልጣኔን ለማስፋፋት ያደረገው ሙከራ በሮማውያን ወራሪዎች ይከሽፋል። ወደ ሰባት መቶ ሺህ የሚጠጉ መጽሀፎችን ሁለት ጊዜ ካቃጠሉና፣ ከግብጽም ሀብት ከዘረፉ በኋላ የግሪክ ስልጣኔ ሲደመሰስ በሱ ምትክ ወደ ሰባት መቶ ዓመታት የሚጠጋ የጨለማ ስርዓት ይዘረጋል። የሮማውያን ወረራና ሌሎችን ገባር አድርጎ መግዛት ቀስ በቀስ እየተዳከመ ይመጣል። በየቦታው የተስፋፋው የሮማውያን ኃይሉ እየተሟጠጠ ይመጣል። የመጨረሻ መጨረሻም በጀርመን ወራሪዎች በመደምሰስ ለፊዩዳሉ ስርዓት በሩን ይከፍታል። በካቶሊክ ቄሶችና በአሪስቶክራሲው የአውሮፓ ህዝብ መሰቃየት ይጀምራል። ይህ ሁኔታ ግን የኋላ ኋላ በተገለጸላቸው ኃይሎች፣ በተለይም በተፈጥሮ ሳይንስ አማካይነት መጋፈጥ ሲጀምር፣ አዳዲስ ኃይሎች በመፈጠር የድሮው አገዛዝ በአረጀው መልኩ ሊቀጥል እንደማይችል ግልጽ ይሆናል ።


በአገራችን ምድር በስልጣን ላይ የሚወጡ ኃይሎች ስለዲሞክራሲ ሲነሳ የሚያስፈራቸው ነገር የዲሞክራሲን አስፈላጊነት አለመገንዘባቸው ብቻ ሳይሆን፣ ዲሞክራሲያዊ መብት ተፈጥሮአዊ መብትም መሆኑን ለመረዳት ባለመቻላቸው ነው። በዚህም የተነሳ የወታደሩ አገዛዝ ስልጣን ከጨበጠ በኋላ በዲሞራሴ ጥያቄ ላይ እንዴት እንዳንገራገረና፣ የኋላ ኋላ ደግሞ የባሰውኑ ወደ አፋኝና ወደ ጨፍጫፊነት እንዳመራ እንገነዘባለን። ህዝቡ እየነቃ ሲመጣና ህዝባዊ ድርጅቶች እንደ አሸን መፍለቅ ሲጀመሩ እሱ ብቻ ሳይሆን ቢሮክራሲውም ጭምር መርበድበድ ጀመሩ። ተራማጅ ነን በሚሉ ኃይሎች ዘንድ የተደረገውን መገዳደል ትተን፣ ወርቃማ ጎኑን ስንመለከት ለመጀመሪያ ጊዜ ህዝባዊ ድርጅቶች እንደ አሸን የፈለቁበትና፣ እንዲሁም የዕደ-ጥበብ ሙያዎችና የልዩ ልዩ ብሄረሰብ-ባህሎች የዳበሩበት ዘመን የዲሞክራሲ ጭላንጭል በሚታይበት በአጭር ጊዜ ውስጥ ነበር። ውስጥ ባለው የአገዛዝ ቅራኔና፣ በተለይም ደግሞ ተራማጅ ነኝ በሚለው ኃይል መሀከል ከወረቀት ትግል ይልቅ የጠብመንጃ ትግል ነው የሚያዋጣው በማለት የትግሉን አቃጣጫ ለመቀየር ሙከራ ባይደረግ ኖሮ፣ የዲሞክራሲው ጥያቄ ሌላ መስመርን ይዞ ይጓዝ ነበር። ብዙ ምክንያቶች ተደራርበው፣ በተለይም ደግሞ ተራማጅ ነኝ ይል የነበረው ኃይል ኃሉን አስተባብሮ በቀና መንፈሰ በዕውቀትና በሃሳብ ዙሪያ በመሰባሰብ ቢታገል ኖሮ የወታደሩን አገዛዝም መቆጣጠር ይቻል ነበር። ይህም ሊሆን ባለመቻሉ ቀስ በቀስ ሁኔታው ከቁጥጥር ውጭ ሲወጣ የዲሞክራሲ ጥያቄ የባሰውኑ መታፈን ጀመረ። በመጀመሪያ አገርን ማዳን በሚለው ስር በተለይም አድርባዩ ሁሉ በመሰባሰብና ቢሮክራሲው ጉያ ስር በመውደቅ ከቀይ ሽብርና ከነጭ ሽብር በተረፉት ላይ ዘመቻውን በማካሄድ አገሪቱን የምሁር አልባ ለማድረግ በቃ። እዚህ ላይ ያልገባኝ ነገር፣ መኢሶን በኢህአፓ ላይ፣ ወይም ኢህአፓ በመኢሶን ላይ ሲዘምቱና ሲገዳደሉ ሰውን ብቻ ሳይሆን ዕውቀት ያለውንም ምሁራዊ ኃይል እንደገደሉ አለመገንዘባቸው ነው። ደርግም ሆነ የተቀሩት ለደርግ ያደሩ የማርክሲስት ሌኒንስት ድርጅቶች ነን ባዮች አባሎች የተረፈውን ምሁር እየጠቆሙ ሲያስገድሉ በኋላ አገሪቱ በምን ኃይል ለመገንባት እንደሚችሉ አለመረዳታቸው ነው። እነ ኮለኔል መንግስቱም ቀሪውን የተማረ ኃይልና ጂኔራሎችን ሲገድሉ ምን ታይቷቸው ነው? ለመሆኑ አንድን አገር ባልተማረ ኃይል መገንባት ይቻላል ወይ? እሲከዚህ ድረስ ምርር አድርጎ ርስ በርስ የሚያጫርስ ነገር ምንድነው ? በየትስ አገር ነው የታየው? የሚገርመውና የሚያሳዝነው ነገር ሁሉም ኃይሎች በማርክሲዝም ሌኒኒዝም እየማሉ ነበር ግድያውን ያጧጥፊት የነበረው። ያም ሆነ ይህ፣ ይህ የመረረ ሁነታ ያለፈ ቢመስልም፣ ዛሬም ቢሆን ከቂም በቀላቸው ያልተላቀቁ ኃይሎች እንዳሉ መገንዘብ ይቻላል። እነዚህ ኃይሎ አብዮቱ ተቀለበሰ ከተባለ በኋላ ተቀምጠው ጊዜ ውስደው ለምን ያህ ሁሉ ጭፍጨፋ እንደተካሄደና ታሪክ እንደወደመ ጥያቄ ለመጠየቅና ግልጽ ውይይት ለማድረግ ስላልቻሉ የጭንቅላት ተሃድሶ ሊያገኙ አልቻሉም። አንዳንዶቹ አሁንም ቢሆን በድሮው ዓለም ውስጥ በመዋኘት ለቀና ውይይትና ለግልጽነት በሩን ሁሉ ዘግተዋል። በዚህ ዐይነት ሁኔታ ውስጥ የፈለገውን ያህል ለአገሬ ነው የምታገለው ቢባልም እያንዳንዱ ለሰራው ስራ ተጠያቂ መሆኑን እስካላመነ ድረስና፣ የመጥፎም ሆነ የጥሩ ድርጊቱ ተካፋይ መሆኑን እስካለተገነዘበ ድረሰና ራሱን ለመጠየቅ ዝግጁ እስካልሆነ ድረስ ይህ ዐይነቱ ግትርነት ሊዲሞክራሲና ለነፃነት የሚደረገውን ትግል ያጨናግፋል። አገርም ባላፈበት የትግል ዘዴ፣ -ትግል ካልነው፟- ሊገነባ አይችልም። ስለዚህም ዛሬ አዲስና ሌላ ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ የወደቅን መሆናችንን በመገንዘብና ከድሮው ህልም በመላቀቅ አስተሳሰባችንን በመለወጥ ለአዲስ ህልምና ለአዲስ ዓላማ መነሳት ያለብን ይመስለኛል። አይ ያልተወራረደ ሂሳብ ስላለብን እሱን ካላጠናቀቅን ወደፊት ማምራት አንችልም የምንል ከሆነ ትርጉም ለሌለው ለራሳችን ጥቅም ወይም ዓላማ ነው የምንታገለው ማለት ነው። ይህ ደግሞ በጠቅላላው ኢትዮጵያ ላይ እንደመዝመት ይቆጠራል። ቀናውን መንገድ እንከተላለን የምንል ከሆነ ደግሞ ቂም በቀልን ብቻ ሳይሆን፣ ከገባንበት የድርጅት አምልኮ መላቀቅ አለብን። ራሳችንን ከድርጅት አምልኮ ስናላቅቅ ብቻ ነው ዕውነተኛ ነፃነትንና፣ ካንት የሚለውን ፍሪ ዊል ማዳባር የምንችለው። ይህን ካልኩኝ በኋላ ትንሽም ቢሆን ወደዛሬው አገዛዝ ልምጣ።


የወያኔ አገዛዝ ስለ ዲሞክራሲና ስለ ኢኮኖሚ ዕድገት ያለው የተበላሸ ግንዛቤ ዛሬ የተከሰተ ሳይሆን ወይም አዲስ ነገር ሳይሆን፣ የድርጅቱ ባህርይ ሆኖ ተቆራኝቶት የኖረ ነው። ራሱ በብሄረሰብ ደረጃ መደራጀትና ተግባራዊ ሊሆኑ የሚችሉ የጥገና ለውጦች ላይ መዝመቱ የሚያረጋግጠው ወያኔ የቱን ያህል ፀረ-ዲሞክራቲክና ፀረ-ዕድገት ኃይል መሆኑን ነው። በሌላ ወገን ደግሞ ከእንደዚህ ዐይነቱ በብሄረሰብ ደረጀ ከተደራጀ ቡድን ዲሞክራሲያዊ መብቶችን መለመኑ ወይም መጠበቁ እጅግ የዋህነት ነው። በመጀመሪያ ደረጃ ድርጅቱ በምሁራዊ እንቅስቃሴ ውስጥ በማለፍ የዲሞክራሲን ምንነት በመረዳት ወደ ውጭ ወጥቶ ለህዝብ ያስተማረና ለጋራ ትግል እጁን የዘረጋ እልነበረም። ከሌሎች ፀረ-ኢትዮጵያ ኃይሎች ጋር በመተባበር ወታደራዊው አገዛዝን ሲዋጋ፣ የትግል አጋሮቹን የስልጣን መወጣጫና መጠቀሚያ ለማድረግ እንጂ በመሰረቱ እነሱን እንደ ትግል አጋሮቹ በማየት አብሮ በእኩልነት ለመግዛት አልነበረም። በመሆኑም እንደ ብሄረሰብ የመሳሰሉት ጥያቄዎች ለስልጣን መወጣጫ ያገለገሉና የኋላ ኋላ ደግሞ ለከፋፍለህ ግዛ እንዲያመች እሱ በሚፈልገው መልክ ተግባራዊ የሆኑ ናቸው። በመሆኑም የክልል አስተዳዳሪዎች ቢያንስ የራሳቸውን ውስን መብት በማግኘት አካባቢያቸውን ለማስተዳደር እንዳይችሉ ተደርገዋል። በሌላው ወገን ደግሞ ራሳቸው የክልል ተወካዮች በምሁር ደረጃ የዳበሩና በራሳቸው የሚተማመኑ ስላይደሉ አገዛዙ ጋር በእኩል ደረጃ በመደራደር መብታቸውን በማስከበር የክልላቸውን ሀብት በማንቀሳቀስ ለየብሄረሰባቸው የኑሮ መሻሻልን ሊያመጡ አልቻሉም። የክልል አስተዳዳሪዎች በሀብት ሲደልቡና በቪላ ቤት ሲኖሩ፣ አሁንም ህዝቡ መሰረታዊ ነገሮችን ማግኘት አቅቶት ሲሰቃይ ይታያል። የየመንደሮችንና የከተማዎችን ሁኔታ ለተመለከተ በብሄረሰብ ነፃነት ስም አገራችን የቱን ያህል የኋሊት ጉዞ እንደምታደርግ መረዳቱ ቀላል አይደለም። ስለዚህም ከዛሬው አገዛዝ ጋር ተወዳድረን እሱን በምርጫ አሸንፈን፣ ወይንም የውጭው ኃይል ጣልቃ በመግባት አስታርቆን የስልጣን ተጋሪ በመሆን ዲሞክራሲን እናመጣለን የሚለው አካሄድ አደገኛ መሆኑ ብቻ ሳይሆን ፣ የድህነቱን ዘመን ለብዙ መቶ ዐመታት እንዲያራዝመው እንደማድረግ ይቆጠራል። የነፃነትንና የዲሞክራሲን፣ እንዲሁም የዕውነተኛው የስልጣኔ ፕሮጀክት ህልማችንን ከወያኔ አገዛዝ ባሻገር ተግባራዊ እንደሚሆኑ መገንዘብ ያስፈልጋል። ከዚህ ስንነሳ ብሄራዊ ዕርቅ ያስፈልጋል እየተባለ የሚናፈሰው የትግል መፈክር እጅግ አሳሳችና፣ ለዕውነተኛ ነፃነት የሚደረገውን ትግል የሚየዘናጋና ውስብስብ የሚያደርገው ነው። ጸቡ በወያኔና ተቃዋሚ ነኝ በሚለው ኃይል መሀከል ያለ ሳይሆን፣ ያለው ችግር ስልጣኔን፣ ዕድገትን፣ ዲሞክራሲያዊ ስርዓትንና ዕውነተኛ ነፃነትን በሚጠላው አገዛዝና፣ ዕውነተኛ ነፃነትንና ስልጣኔን በሚመኘው ሰፊው የኢትዮጵያ ህዝብ መሀከል ነው። ትግሉ አገርን ከሚያፈርስ፣ ታሪክን ከሚያበላሽና ከውጭ ኃይሎች ጋር እጅና ጓንቲ በመሆን ህዝባችን በዘለዓለማዊ ጨለማ ውስጥ እንዲኖር ከሚያደርገው ኃይል ጋር የሚደረግ የነፃነት ትግል ነው። ስለሆነም፣ የብሄራዊ ዕርቅ ያስፈልጋል የሚሉ ኃይሎች የማይገባቸው ሎጂክና ሳይንስ አለ። ይኸውም የብሄራዊ ዕርቅ ከተባለ፣ አገዛዙ እስካሁን ድረስ ያካሄደውን የተበላሸና አገርን የመቸብቸብና፣ ለውጭ ኃይሎች የጦር ካምፕ በመስጠት ሌላ ህዝብ እንዲጨፈጨፍ የሚያደርገውንና፣ ጠቅላላውን የኒዎ-ሊበራል ፖሊሲ ፕሮጀክት በሙሉ አምኖ እንደሚቀበሉ የተገነዘቡ አይመስለኝም። ይህ ዐይነቱ አካሄድ የስልጣን ድርሻ ሲኖረን እኛም አብረን አናቦካለን፣ አገርራችንን ለአንዴም ለመጨረሻም ጊዜ እናጠፋለን እንደማለት ሊተረጎም ይችላል። አይ ይህንን ለማለት አይደለም የምንፈልገው ከተባለ ደግሞ በሰፊውና ሎጂካዊ በሆነ መልክ ተብራርቶ መቅረብ አለበት። ይህ እስካልሆነ ድረስ የፖለቲካ መድረኩ በሚሆኑ በማይሆኑ መፈክሮችና አርዕስቶች በመያዝ ሰፊውን ህዝብ ግራ የሚያጋባ ይሆናል።


የወደፊቱ የዲሞክራሲ ፕሮጀክት ላይም ስንመጣ እንዲያው የዓለም አቀፍ ኮሙኒቲው የተቀበለው የህግ የበላይነት ብቻ ነው ሊሰራ የሚችለው ብለን ነገሩን አደፋፍነን መሄድ አንችልም። በመጀመሪያ ደረጃ ይህ የዓለም ኮሙኒቲ የሚባለው ማን ነው? ብለን መጠየቅ አለበን። ሰባት ቢሊዮን ህዝብ፣ ይህንን እወክላለሁ የሚለው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት፣ ወይም ሰለጠንኩኝ የሚለው የምዕራቡ ዓለም? ይህ ጉዳይ በግልጽ መቀመጥ አለበት። በየአገሮች እንደታየው፣ በተለይም ደግሞ እንደ አገራችን ባለ በብዙ ሽህ ችግሮች በተተበተበ አገር ተራ ዲሞክራሲና ምርጫ እንዲሁም መደብለ ፓርቲ የሚባሉት ፈሊጦች አንድ እርምጃ እንኳ ፈቀቅ ሊያደርጉን አይችሉም። እነዚህ አባባሎች ወይም መፈክሮች በመሰረቱ የኢሊት መፈክሮች ወይም ህልሞች በመሆናቸው ሰፊውን ህዝብ ሙሉ በሙሉ የስልጣን ባለቤት ሊያደርጉት አይችሉም። ማንነቱን እንዲረዳና ፈጣሪ እንዲሆን አያግዙትም። ስለዚህም ህዝባችንን የስልጣን ባለቤት ወደሚያደርገው ዲሞክራሲያዊ ስርዓት መሸጋገር መቻል አለበን። ይህ ማለት ግን ፓርሊሜንተሪ ዲሞክራሲ አይስፈልግም ለማለት ሳይሆን፣ በዛሬው ወቅት ፓርቲዎች በርዕይና በፖሊሲ ደረጃ በደንብ ተደራጅተው በማይታገሉበት አገርና፣ ከፍተኛ ምህራዊ ክፍተት በሚታይበት አገር ውስጥ የመደብለ ፓርቲን ስርዓት ለመፍጠር እጅግ አስቸጋሪ ነው። በሌላ አነጋገር የአገራችንን የተወሳሰበ ችግር ለመፍታት በመጀመሪያ ደረጃ የተሰበጣጠረውን ኃይል ሊያሰባስብ የሚችል መድረክ በመፍጠር ለሚቀጥሉት ሃምሳ ዓመታት አገሪቱን በጸና መሰረት ላይ ለመገንባት የሚያስችል ሁለ-ገብ ፕሮግራም መንደፍ አማራጭ የሌለው ሂደት ነው ብዬ እገምታለሁ። የተወሳሰበው ችግራችን በመደብለ ፓርቲና በምርጫ ሊፈታ የሚችል አይደለም። ወይም አንዱን ድርጅት ወይም ግለሰብ ውክልና በመስጠት ሊቀርፍ የሚችል አይደለም። የአገራችንን የተወሳሰበ ችግርና የመጭውን ትውልድ ዕድል ከራሳችን ጥቅምና ዝና ባሻገር ማየት ያለብን ይመስለኛል። ስለሆነም ሁለ-ገብና የሰፊውን ህዝብ የማሰብ ኃይሉን አዳብሮ ነፃነት እንዲሰማው የሚያደርገውን የዲሞክራሲ ስርዓት መዘርጋት የሚያስፈልግ ይመስለኛል። ይህ ዐይነቱ የተቀደሰ ዓላማ ወይም ህልም ተግባራዊ ሊሆን የሚችለው ከዛሬው አገዛዝ ባሻገር ብቻ ነው። ለዚህ ደግሞ የሬናሳንስ እንቅስቃሴ ወይም በሁሉም መልክ የሚገለጽ ምህራዊ እንቅስቃሴ መፈጠር አለበት። በተለይም ይህ ዐይነቱ እንቅስቃሴና ለዲሞክራሲና ለነፃነት የሚደረገው ትግል ለፖለቲካ ስልጣን እንታገላለን በሚሉ ኃይሎች የሚካሄድ ሳይሆን ከፖለቲካ ውጭ ያሉ በተለያዩ ሙያ በሰለጠኑ አማካይነት ብቻ ነው። በህብረተሰብ ታሪክ ግንባታም የተረጋገጠው ይህ ነው። ለፖለቲካ ስልጣን እንታገላለን የሚሉ ሰፊውን ህዝብ በቀን ተቀን የአገር ግንባታ ውስጥ ማሳተፍ የቻሉና የሚያስችሉ ስላይደለ ይህ ዐይነቱ የነሻነት ትግል መስመር ሊይዝ የሚችለው በተገለጸላቸው ምሁራን አማካይነት ብቻ ነው። የብዙዎች አገሮች ዲሞክራሲያዊ ምርጫዎች የኒዎ-ሊበራል አጀንዳዎች ስለሆኑ አንድን ህዝብ የስልጣንና የስልጣኔ ባለቤት አያደርጉትም ። በረቀቀ መንገድ ነፃነትን የሚያሰገፍፉና፣ ሀብት እንዲበዘበዝ የሚያደርጉ ናቸው። ስለሆነም ከኤሊት ዲሞክራሲ ወደ ህዝብ አሳታፊ ዲሞክራሲ የምናመራበት ዘዴ ለውይይትና ለጥናት መቅረብ አለበት።


ወደ ቲዎሪ ጥያቄ ስንመጣ ደግሞ፣ አንድ አገር ሀብት መፍጠር የምትችለው እንዴት ነው? በሚለው ዙሪያ የተለያዩ አስተሳሰቦች ይስፋፉ ነበር። በፊዚዮክራቶች፣ የመጀመሪያው የነፃ ገበያ ፍልስፍና አፍላቂዎች ወይም ላሴዝ-ፌር (Laissez faire) አሳቢዎች አመለካከት የአንድ አገር ሀብት ምንጭ እርሻ ነው የሚል ነው። ከገበሬው በስተቀር ሌሎች የህብረተሰብ ክፍሎች ምርታማ(Unproductive) ያልሆኑና፣ ከእርሻ የሚመጣው ትርፋማ ምርት(Surplus product) ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ተከፋፍሎ የተቀረው እንደገና ለመዋዕለ-ነዋይ በመዋል በዚህ አማካይነት ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ይመጣል ይሉናል። በመርከንታሊስቶች ዕምነት ደግሞ የአንድ አገር ሀብት ዋናው ምንጭ ከውጭ ንግድ የሚመጣ ወርቅና የወርቅ ክምችት ሲሆን፣ ተፈጥሮና ምድርንም ጨምሮ የሰው ጉልበት የሀብት(Wealth) ማመንጫ ዘዴዎች ናቸው ይሉናል። የሰው ጉልበት ወይም ኃይል ወይም ስራ ከተፈጥሮ ውስጥ ቆፍሮ የሚያወጣውን ንጥረ-ነገር በኃይል አማካይነት ወደ ፍጆታ ጠቀሜታ ከለወጠውና፣ የተወሰነው ደግሞ ለመዋዕለ-ነዋይ ከዋለ በዚህ አማካይነት ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ይመጣል ይላሉ። በኋላ ብቅ ያሉት የመርከንታሊስት ኢኮኖሚስቶች ነገሩን በማስፋፋት፣ አንድ ህብረተሰብ በኢኮኖሚ ዕድገት አማካይነት እንዲተሳሰር ከተፈለገ የማኑፋክቱር አብዮት ማካሄድ እንደሚያስፈልግ ያረጋግጣሉ። ምክንያቱም ከእርሻ ይልቅ የማኑፋክቱር መስክ የሚስፋፋና የሚያድግ እንዲሁም የማባዛት ኃይል ስላለው ዕውነተኛ የስራ-ክፍፍልና የኢኮኖሚ ዕድገት በዚህ አማካይነት ብቻ ነው ሊፈጠር የሚችለው ብለው ይነግሩናል። በተግባርም የታየው ይህ ነው። የከተማዎች ግንባታ፣ የንግድና የዕደ-ጥበብ መስፋፋት፣ እንዲሁም የከበርቴው መደብ ማደግና ቀስ በቀስም ብሄራዊ ባህርይ እንዲወሰድ መደረጉ፣ አንድ አገር በመገናኛ መንገድ በመተሳሰር ሰፋ ያለ ገበያ መዳበር የቻለው በመርከንታሊስት የኢኮኖሚ ፍልስፍና ወይም ፖሊሲ አማካይነት ነው። ከዚህም ጊዜ ጀምሮ ነው የኢኮኖሚ ዕድገት መልክ እያየዘ መምጣት የቻለውና፣ ቀስ በቀስም ህብረተሰብአዊ ሀብት(National or Social Wealth) ሊፈጠር የቻለው።


ለመሆኑ ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ካለሳይንስና ካለቴክኖሎጂ ተግባራዊ ሊሆን ይችላል ወይ? አብዛኛውን ጊዜ ስለሶስተኛው ዓለም የኢኮኖሚ ዕድገት ችግር የሚጽፉ ኤክስፐርቶች የሚዘነጉት ነገር ሳይንስና ቲኮኖሎጂ በኢኮኖሚ ዕድገት ውስ_ጥ ያላቸውን ሚና ከቁጥር ውስጥ ባለማስገባት ነው። በተለይም የኒዎ-ክላሲካል ኢኮኖሚስቶች ለሳይንስና ለቴክኖሎጂ ቦታ አይሰጡትም። ለማንኛውም ብዙ ሳናወጣና ሳናወርድ፣ ወይም በትንሹ ስናሰብ የሰው ልጅ ዕድገት ከቲክኖሎጂ ጋር የተያያዘ ነው። የተሻሉ የምርት መሳሪያዎች መጠቀም ሲጀምር የበለጠና በብዛት ማምረት ይችላል። ስራውንም ያቃልላል። በዚህም ምክንያት ሳይንስና ቴክኖሎጂ ተግባራዊ መሆን ከጀመሩ ከ18ኛው ክፍለ-ዘመን ጀምሮ የምርት መሳሪያዎች መብዛት ብቻ ሳይሆን በጥራትም እየመጠቁም መምጣት ችለዋል። በዚያውም መጠንም የዛሬ ሁለት መቶ ዐመት መመረት የማይችሉ ምርቶች፣ የተለያዩ የሰብልና የፍራፍሬና እንዲሁም የቅጠላ ቅጠል ዐይነቶች ተስፋፋተው ይገኛሉ። ይህም የሚያረጋግጠው በቴክኖሎጂዎች መስፋፋት የሰው ልጅም የማሰብና የማምረት ኃይል ሊያድግ እንደቻለ ነው። ከዚህ ስንነሳ ኋላ-ቀርነትና የረሃብን ምክንያት መገንዘቡ ቀላይ አይደለም። 1ኛ) ዕውነትኛ ዕውቀተ ባልተስፋፋበት አገር ሳይንስና ቴክኖሎጂ ሊፈጠሩና ህብረተሰብአዊ ባህርይ ሊወስዱ አይችሉም። 2ኛ) ሰፊው ህዝብ ካልተማረ ራሱ ምርትን በተለያየ ዐይነት ማምረት ብቻ ሳይሆን አንድንም ምርት በብዛት ማምረት ያቅተዋል። ኢምፔሪካል ጥናቶች እንደሚያረጋግጡት የሰው ልጅ ዕድገት በቁጥር መቀነስና ረሃብና ድህነት መወገድ፣ ከሰፊው ህዝብ የመማርና የማሰብ ኃይል ጋር የተያያዙ እንደሆነ ነው። ስለሆነም ሰፋ ያለና ዕውነተኛ ዕውቀት ዋናው የስልጣኔ ቁልፎች ናቸው። በሁሉም መልክ የሚገለጽ ዕውቀትና በአንድ ክልል ብቻ ያልተገደበ ዕውቀት ነው አንድን ህዝብ ሀብት ፈጣሪ የሚያደርገውና ከድህነትና ከረሃብም ሊያላቅቀው የሚችለው።


እስቲ ከቲዎሪ ተላቀን ወደ ተግባራዊ ነው ወደምንለው ነገር እንመጣ። ባለፉት 25 ዐመታት የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ እያደገ የመጣ ነው ወይ? ይህንን ጥያቄ መመለስ የምንችለው፣ ከየትኛው ሁኔታ በመነሳት ነው? የምንገመግመው ወይም የምንለካው? የሚለውን ጥያቄ ካስቀመጥንና ለመመለስ የቻልን እንደሆን ብቻ ነው። ሌሎች እጅግ አብስትራክት የሆኑ የጂዲፕ አሰላልና የምርት ጭማሮና ከውጭ የመጣን ልዩ ልዩ ወደ ምርት ውስጥ የሚገቡ በግማሽ የተፈበረኩና የጥሬ-ሀብት ጉዳዮችን ትተን እንዲያው በደፈናው ስንመለከት ከተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል አንጻር፣ ምናልባት 1% ለሚጠጋው የህብረተሰብ ክፍል „የኢኮኖሚ ዕድገት“ መጥቶለታል ማለት ይቻላል። ይህ ዕድገት በትላልቅ ህንጻዎች፣ በሆቴል ቤቶች ስራና ጋጋታ፣ በመንገድ ስራ፣ የስኳርና የቢራ ፋብሪካ የሚገለጽ ነው። ከዚህ ጋር ተያይዞ ከመንግስት ጋር በሺህ ድሮች የተቆላለፉ አየር በአየር ንግድ ውስጥ በመሰማራት፣ የውስጥን ጥሬ-ሀብት በመሸጥ የገቢያቸው መጠን በፍጥነት የተተኮሰ የህብረተሰብ ክፍሎች አሉ። ከዚህ ጋር በተያያዘ የነዚህ ህብረተሰብ ክፍሎች የፍጆታ አጠቃቀም በከፍተኛ ደረጃ አድጓል። ከውጭ የሚመጣው የቅንጦት ዕቃ የማህበራዊ ስታተሳቸውን ከፍ አድርጎለታል። ይህንና ከዚህ ጋር የተቆላለፈውን ሀብት ጨራሽ ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ነው ኢኮኖሚያዊ ዕድገት ተብሎ የሚወደስልን። ይህንን ዐይነቱን የኢኮኖሚ ዕድገት በመርከንታሊስቶችም ሆነ በፕሮፌሰር ፍሪድርሽ ሶዲና ፕሮፌሰር ኢሪክ ራይነርት የኢኮኖሚ ቲዎሪ መነፅር ስንመረመረው አዲስ ሀብት የፈጠረ አይደለም። ቲክኖሎጂያዊ ምጥቀትን ያመጣ አይደለም። የውስጥ ገበያ እንዲስፋፋና እንዲዳብር ያደረገና የሚያደርግ አይደለም። ለስራ ፈላጊው ሰፊ ህዝብ የስራ መስክ የከፈተና የሚከፍት አይደለም። የባሰ ጥገኝነትንና፣ ኢኮኖሚያዊ መዝረክረክን ያስከተለና የሚያስከትል ነው። ሀብትን የሚያባክን ነው። በተፈጥሮና በሰው ልጅ ላይ ዘመቻ የከፈተ „የኢኮኖሚ ዕድገት“ ነው። ይህንን ዐይነቱን ዕድገት ጥፋት እንለዋለን። የተወሰነውን የህብረተሰብ ክፍል በማባለግ፣ ሰፊውን ህዝብ በማድኸየት አቅመ-ቢስ ያደረገ ነው። እንደሚታወቀው አንድ አገር እንደ አገር የምትከበረው ከሁሉም አንፃር ማደግ ስትችል ነው። ግርማ ሞገስ ያላቸው ከተማዎችና የመኖሪያ ቤቶች ሲሰሩና ለሰፊው ህዝብ ሲዳረሱ ነው። ህዝቡ የመፍጠር ችሎታው ሲዳብር ነው። እንደ አንድ ዜጋ ሲታይና ጠንካራ ህብረተሰብ ለመመስረት ሲችል በእርግጥም ኢኮኖሚያዊ ዕድገት አለ ማለት ይቻላል። ልዩ ልዩ መናፈሻ ቦታዎችና ሲዘጋጁለትና የኬነትና ቤተ-መጻህፍቶች ሲቋቋሙለት ኢኮኖሚው ማደጉ ብቻ ሳይሆን፣ ህዝቡም አዲስ አስተሳሰብ ማዳበር ይችላል። የሰው ልጅ በዳቦ ብቻ አይኖርም፤ ፍቅርና ልዩ ልዩ መንፈሱን የሚያረኩ ነገሮችም ያስፈልጉታል። ከማያስፈልጉ ነገሮች እንዲቆጠብና ውድ ወንድሙን እንደሰው እንዲያይ ከተፈለገ በሳይንስ የተጠና ባህልም መዳበር ከኢኮኖሚው ዕድገት ጋር መያያዝ ያለበት ጉዳይ ነው። የዛሬው በወያኔ አገዛዝና እንዲሁም በኒዎ-ሊበራል ኤክስፐርቶችና አማካሪዎቹ ተግባራዊ የሆነው የኢኮኖሚ ፖሊሲ በመሰረቱ ማጅራት መቺዎችንና ማፊያ መሳዮችን የፈለፈለና ድህነትን ያስፋፋ ነው። በአንድ ወቅት ኢትዮጵያ ውስጥ በሚታተመው በሪፖርተር ላይ የወጣውን ዘገባ መመልከቱ ሁኔታው የቱን ያህል አሳሳቢ እንደሆነ ለመረዳት ያስችለናል።


ከዚህ በመነሳት እኛ ኢትዮጵያውያን ምሁር ሆን አልሆን ለምን ዐይነት ሀብረተሰብና ለምን ዐይነት አኮኖሚ ነው? የምንታገለው ብለን መከራከር አለብን። እኛን የሚያሳሰብን የዚህኛው ወይም የዚያኛው ብሄረ-ሰብ ነፃ መውጣትና አለመውጣት አይደለም። እኛን የሚያሳስበን ኢትዮጵያዊ ነኝ የሚለው የአርሞው፣ የአማራው፣ የትግሬው፣ የወላይታው፣ የጉራጌው… ወዘተ የኑሮ ሁኔታ ነው። እኛን የሚያሳስበንና አንጀታችንን የሚያቃጥለን ሺህ በሺህ ለአረብ አገሮች በመንግስት የሚሸጡት ልጆቻችንና እህቶቻችን ህይወት ነው። የሚያሳስብን በመንገድ ላይ የሚያድረው፣ ከቆሻሻ እየለቀመ የሚበላው፣ የዕፅ ሱሰኛ እንዲሆን የተገደደው ልጃችን ህይወት ነው። እኛን የሚያስጨንቀን የህዝባችን ኑሮ መጨለሙ ነው። እኛን የሚያሳስበን የአገራችን ውድመትና መቸብቸብ ነው። ህዝቡ እንደ አንድ ዜጋ እንዳይተሳሰር መደረጉ ነው። እኛን የሚያሳስበን ህዝባችን ዕውነተኛ ነፃነቱን እንዳይጎናፀፍና ዕድሉን ወሳኝ እንዳይሆን መደረጉ ነው። በዚህ ዐይነቱ ውጥቅንጡ የወጣ ስርዓት ግለሰብአዊ መብቶች መጣሳቸው ነው የሚያስጨንቀን። ሰፊው የኢትዮጵያ ህዝብ መሪ የሌለው መደረጉ ነው ሌት ከቀን እንቅልፍ የነሳን። የሚያሳስበን ያረጀ የብሄረ-ሰብ ጥያቄ ሳይሆን የዘጠና ሚሊዮኑ ህዝብ ዕድል ነው። ከዚህ ጋር ተያይዞ ከ50ና ከ100 ዐመት በኋላ ኢትዮጵያችን ምን ትመስላለች የሚለው? ነው የሚያሳስበን። የዚኸኛው ወይም የዚያኛው ፓርቲ ለስልጣን መውጣትና መራወጥ አይደለም አንጀታችንን የሚያቃጥለን። ባጭሩ የአገርና የህዝብ ደህንነት፣ ከሁሉም አቅጣጫ ዕድገት አለመኖር፣ ዕድገት እንዳይኖር ከውጭ የተሸረበብን ሴራና በጣም የደከመው ምሁራዊ እንቅስቃሴ ነው እንቅልፍና ዕረፍት የነሳን።


የዛሬው ሁኔታ በዚህ መልክ አፍጦ አግጦ ባለበት ወቅት አንዳንድ ምሁራን ስለተከታታይነት(Sustainable Economic Growth) ስላለው የኢኮኖሚ ዕድገት ይጽፋሉ። በየጊዜው ይህንን በማስመር የሚጽፉት ምሁራን፣ 1ኛ) ተከታታይነት ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት ምን እንደሆነ ለተራው ሰው ሲያስረዱ አይታዩም። 2ኛ) ባለፉት 25 ዐመታት በአገራችን ምድር ተግባራዊ የሆነውን የኒዎ-ሊበራል የኢኮኖሚ ፖሊሲ ትችታዊ በሆነ መልክ በመመርመርና በመጻፍ አላስተማሩንም። 3ኛ) ዛሬ አገራችን ምድር አፍጦ አግጦ ለሚታየው ድህነትና ረሃብ ዋናው ምክንያት ምን እንደሆነ አልነገሩንም። እንዲያው በደፈናው ብቻ ተከታታይነት ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት ያስፈልጋል እያሉ ነው የሚነግሩን። ይህንን ካላብራሩልን ደግሞ የውር ድንብራችን ነው የምንራመደው ማለት ነው። በሌላ ወገን ደግሞ ከዚህ ዐይነቱ አባባል የምንረዳው ኢኮኖሚው አድጓል፣ ይሁንና ግን ተከታታይነት የለውም የሚል ድምደማ ነው። በመሰረቱ የተለያየ የኢኮኖሚ ዕድገት ሊኖር አይችልም። በተለያዩ አገሮች የተለያዩ የህብረተሰብ አወቃቀሮችና አገዛዞች ቢኖሩም፣ የኢኮኖሚ ዕድገት ዋናው አንቀሳቃሽ ሃይል ፈጠራ፣ ከዚህ የሚፈልቁት ሳይንስና ቴክኖሎጂዎች ናቸው። ከዚህም ባሻገር ተከታታይነት ያለው የኢኮኖሚ ዕድገት ጉዳይ የቁጥር ብቻ ሳይሆን የዐይነትም ጭምር ነው። እነዚህ ጉዳዮች ደግሞ የግዴታ ከሰው ልጅ የኑሮ መሻሻል ጋር በቀጥታ የተያያዙ ናቸው። ስለተከታታይ የኢኮኖሚ ዕድገት በምናወራበት ጊዜ፣ ስለሪሶርስ አጠቃቀም ጉዳይ፣ ስለ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎች መፈጠር ጉዳይ፣ ስለ አካባቢ ደህንነት ጉዳይ፣ ስለ ከተማዎችና መንደሮች በደንብ በፕላን መታቀድና መገንባት ጉዳይ፣ ስለ ፍሳሽና ስለቆሻሻ መጣያ ወይም ሪሳይክል ማድረጊያ ጉዳዮች… ወዘተ. ማተት ያስፈልጋል። በተለይም የተፈጥሮን ሀብትና ጫካንም በስነስርዓት መንከባከቡና መጠበቁ የተከታታይ ዕድገት ዋናው ዕምብርት ነው። ንጹህ አየር መተንፈስና ጤንነታችንም ሊጠበቅ የሚችለው የአካባቢያችን ሁኔታ ከሳይንስ አንፃር እየተጠና እንክብካቤ ሲደረግለት ብቻ ነው። በተጨማሪም የወንዞችንና የባህሮችን ህይወት መንከባከቡ እጅግ አስፈላጊ ነው። እንደሚባለው አብዛኛዎቹ የኢትዮጵያ ወንዞች የተመረዙና እየደረቁ የሄዱና ህይወትም የሌላቸው ናቸው። ለዚህ ሁሉ በብዙ የስልጣኔ ተመራማሪዎችና የኳንተም ሳይንስ ምሁራን የተደረሰበት ድምዳሜ ለተከታታይ ዕድገት ዋናው ወሳኝ ኃይል ንቃተ-ህሊና( Quantum Consciousness) ነው። በሌላ አነጋገር ዝቅተኛ ንቃተ-ህሊና በሰፈነበት አገር ስለ ተራ ዕድገትም ሆነ ስለ ተከታታይ የኢኮኖሚ ዕድገት ማውራት አይቻልም።


እንኳን ከዘመን ዘመን አሸጋገራችሁ!እንዴት ሰነበታችሁሳ!‘አሳይቶ የሚሰጥ’ እንጂ ‘አሳይቶ የሚነሳ’ ዓመት እንዳይሆን አንድዬ ይርዳን! መልካም ልቦናውንም አትርፎ፣ አትረፍርፎ ይስጠንማ!ምስኪን ሀበሻ፡— አንድዬ! አንድዬ! አንድዬ፡— ማነህ አንተ?ምስኪን ሀበሻ፡— ምስኪኑ ሀበሻ ነኝ፣ አንድዬ፡፡አንድዬ፡—


የአስመራጩ ኮሚሽን ሊቀ መንበር ሪታ ማካራው ከተቃዋሚ ፓርቲዎች ጋር ከተገናኙ በኋላ በሰጡት መግለጫ፣ ኮሚሽኑ ከገዢው ፓርቲ ጋር ተባብሮ ስለሚሰራ ገለልተኛ አይደለም በሚል የቀረበውን ወቀሳ ሀሰት ሲሉ በማስተባበል፣ የተቃዋሚ ፓርቲዎች ወቀሳ ገሀዱን የማያንጸባርቅ ነው በሚል አጣጥለውታል።


በዚምባብዌ የጦር ኃይሉ የሀገሪቱን ስልጣን ከተቆጣጠረ በኋላ ካለፉት 37 ዓመታት ወዲህ ስልጣን ላይ ባሉት ፕሬዚደንት ሮበርት ሙጋቤ በቁም እስር ውስጥ ይገኛሉ። ትናንት የደቡብ አፍሪቃ ፕሬዚደንት ጄኮብ ዙማ የ93 ዓመቱን ፕሬዚደንት ሮበርት ሙጋቤን ማነጋገራቸው ይታወሳል።


#አርብቶ አደሮች በብዛት በሚኖሩባቸዉ በቆላማዉ ትግራይ፤ በአፋር፤ በሶማሌ መስተዳድሮች እና በአንዳድ የኦሮምያ ወረዳዎች እስካሁን ቁጥራቸዉ በዉል ያልተነገረ ከብቶች እና የቤት እንስሳት ሞተዋል።ሰዎችም እየተፈናቀሉ ነዉ።


የኢትዮጵያ ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድን በፍጥነት ራሱን መፈተሽ እንደሚገባው ብዙዎች እየተናገሩ ነው። አዲስ በተዋቀረው የአውሮጳ ኔሽንስ ሊግ የእግር ኳስ ፍልሚያ ተሰልፎ የነበረው የጀርመን ብሔራዊ የእግር ኳስ ቡድን በሆላንድ በሰፊ ልዩነት መረታቱ በርካቶችን አስደምሟል።


ኣቶ እምነቱ ተስፋይ፡ ኣብቲ ናጽነት ንምምጻእ ዝካየድ ዝነበረ እዋን ቃልሲ፡ ዓቢይ እጃም ዝነበሮ፡ ሕጂ ድማ፡ ታሪኽ ህይወት፡ ናይ ፍሉይ ታሪኽን ኣበርክቶን ዝነበሮም ፍሉጣት ኤርትራውያን፡ ኣብ ምስናድ፡ ከይተሓለለ! ክሰርሕ ዝጸንሐን ዘሎን ሓው ኢዩ። ፍርያቱ: ኣብ መርበብ ሓበሬታኡ እምነቱ.ኮም (www.Emnetu.com) ብምስናድ፡ ንኹሎም ግዱሳት ኤርትራውያን ተነባቢ ከምዝኸውን ገይሩዎ ኣሎ። ሃብታም ተመኩሮኡ፡ ንኹልና ኤርትራውያን ጠቓሚ ስለዝኾነ፡ ብጽሞና ክንከታተሎን ክንመሃረሉን ኣገዳሲ ኢዩ። እዚ ታሪኽ'ዚ፡ እቶም ምንም ታራ ዘይነበሮም ዝመስሉ፡ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ክሳብ ክንደይ ዕዙዝ ኣበርክቶ ከምዝነበሮም፡ ከነስተውዕል ዝሕግዘና ኣጋጣሚ ኢዩ። 1ይ ክፋል (29-Apr-2017)፡ 2ይ ክፋል (14-Oct-2017)፡


በዛሬዉ የካፍ ጠቅላላ ጉባኤ ላይ ከተሸለሙት ኣፍሪካዊያን ጋዜጠኞች መካከል ገነነ መኩሪያ በአበረከተዉ ኣስተዋፅኦ አንዱ ሆኗል።በዚህ ኣጋጣሚ እንኳን ደስ አለህ እያልኩት።ከዚህ ቀደም ለማስታወሰ የፃፈኩትን ጋበዝኳቹ። ትንሽ በጥቂቱ ስለ ገነነ መኩሪያ (ሊብሮ )የማውቀውን፡፡ይህ ሰው ሁሌም በመረጃ አሰባሰብ በዝግጅት አቀራረቡ እና በሌሎች ነገሮቹ ድንቅ ከሚሉኝ ሰዎች ውስጥ አንዱ ነው። ሁለገቡ ሰው ገነነ መኩሪያ( ሊብሮ) ።


እንዴት ሰነበታችሁሳ!እንደተመለደው አይደል የሚባለው…እንደተለመደው ምስኪን ሀበሻ ብሶቱን ይዞ አንድዬ ዘንድ ብቅ ብሏል፡፡ምስኪን ሀበሻ፡— አንድዬ፣ አኔ ምስኪኑ ፍጥረትህ ነኝ፡፡አንድዬ፡— (ይቆጣል) አሁን ደግሞ ምን ፈለግህ?ምስኪን ሀበሻ፡— ተቆጣኸኝ እኮ፣ ምን አጠፋሁ?አንድዬ፡— አሁን ሌላውን ነገር ተወውና፣ ምን ፈልገህ ነው


Amharic(i) 1 በጉም ከሰባቱ ማኅተም አንዱን በፈታ ጊዜ አየሁ፥ ከአራቱም እንስሶች አንዱ ነጐድጓድ በሚመስል ድምፅ። መጥተህ እይ ሲል ሰማሁ። 2 አየሁም፥ እነሆም፥ አምባላይ ፈረስ ወጣ፥ በእርሱም ላይ የተቀመጠው ቀስት ነበረው፥ አክሊልም ተሰጠው፥ ድልም እየነሣ ወጣ ድል ለመንሣት። 3 ሁለተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ ሁለተኛው እንስሳ። መጥተህ እይ ሲል ሰማሁ። 4 ሌላም ዳማ ፈረስ ወጣ፥ በእርሱም ላይ ለተቀመጠው ሰላምን ከምድር ይወስድ ዘንድ ሰዎችም እርስ በርሳቸው እንዲተራረዱ ሥልጣን ተሰጠው፥ ታላቅም ሰይፍ ተሰጠው። 5 ሦስተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ ሦስተኛው እንስሳ። መጥተህ እይ ሲል ሰማሁ። አየሁም፥ እነሆም፥ ጕራቻ ፈረስ ወጣ፥ በእርሱም ላይ የተቀመጠው በእጁ ሚዛን ያዘ። 6 በአራቱም እንስሶች መካከል ድምፅ። አንድ እርቦ ስንዴ በዲናር ሦስት እርቦ ገብስም በዲናር፥ ዘይትንና ወይንንም አትጕዳ ሲል ሰማሁ። 7 አራተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ የአራተኛው እንስሳ ድምፅ። መጥተህ እይ ሲል ሰማሁ። 8 አየሁም፥ እነሆም፥ ሐመር ፈረስ ወጣ፥ በእርሱም ላይ የተቀመጠው ስሙ ሞት ነበረ። ሲኦልም ተከተለው፤ በሰይፍና በራብም በሞትም በምድርም አራዊት ይገድሉ ዘንድ ከምድር በአራተኛዋ እጅ ላይ ሥልጣን ተሰጣቸው። 9 አምስተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ፥ ስለ እግዚአብሔር ቃልና ስለ ጠበቁት ምስክር የታረዱትን የሰዎች ነፍሳት ከመሠዊያ በታች አየሁ። 10 በታላቅ ድምፅም እየጮኹ። ቅዱስና እውነተኛ ጌታ ሆይ፥ እስከ መቼ ድረስ አትፈርድም ደማችንንስ በምድር በሚኖሩት ላይ እስከ መቼ አትበቀልም? አሉ። 11 ለእያንዳንዳቸውም ነጭ ልብስ ተሰጣቸው፥ እንደ እነርሱም ደግሞ ይገደሉ ዘንድ ያላቸው የባሪያዎች ባልንጀራዎቻቸውና የወንድሞቻቸው ቍጥር እስኪፈጸም ድረስ፥ ገና ጥቂት ዘመን እንዲያርፉ ተባለላቸው። 12 ስድስተኛውንም ማኅተም በፈታ ጊዜ አየሁ፥ ታላቅም የምድር መናወጥ ሆነ፥ ፀሐይም እንደ ማቅ ጠጕር ጥቁር ሆነ፥ ጨረቃም በሞላው እንደ ደም ሆነ፥ 13 በለስም በብርቱ ነፋስ ተናውጣ ቃርያዋን ፍሬ እንደምትጥል የሰማይ ከዋክብት ወደ ምድር ወደቁ፥ 14 ሰማይም እንደ መጽሐፍ ተጠቅልሎ አለፈ፥ ተራራዎችና ደሴቶችም ሁሉ ከስፍራቸው ተወሰዱ። 15 የምድርም ነገሥታትና መኳንንት ሻለቃዎችም ባለ ጠጋዎችም ኃይለኛዎችም ባሪያዎችም ጌቶችም ሁሉ በዋሾችና በተራራዎች ዓለቶች ተሰወሩ፥ 16 ተራራዎችንና ዓለቶችንም። በላያችን ውደቁ በዙፋንም ከተቀመጠው ፊት ከበጉም ቍጣ ሰውሩን፤ 17 ታላቁ የቁጣው ቀን መጥቶአልና፥ ማንስ ሊቆም ይችላል? አሉአቸው።


ይድረሰ ለአቶ ታዬ ደንደኣ፡- “እንዴት የሰው ልጅ ሰብዓዊ ክብሩ ወደሚገፈፍበት ጦላይ ይላካል?” October 16, 2018


" ወዮልህ ቴዲ አፍሮ፣ ወዮልህ ሃይሌ፣ ወዮልሽ ኤልሳ ቆሎ " ትንቢተ እህተ ማርያም


Previous “የቻይና ጅብ” ክፍል ፪፡ በብድር ያነክሳል! በዕዳ ጫና ይነክሳል! በወታደር ይጨርሳል!


እንተዋወቃለን ወይ አርቲስት ተዘራ ለማ፣ሱራፌል ተካ፣ሙሉነሽ ተሰማ ከትዳር አጋሮቻቸዉ ጋር በፋሲካ ልዩ ፕሮግራም/Special Enetewawekalen woy – Ethiopian TV : News Music Drama Comedy


እንተዋወቃለን ወይ አርቲስት ተዘራ ለማ፣ሱራፌል ተካ፣ሙሉነሽ ተሰማ ከትዳር አጋሮቻቸዉ ጋር በፋሲካ ልዩ ፕሮግራም/Special Enetewawekalen woy


ኮምፕዩተርወ በቀላሉ እንዳይጠቃ ጥንቃቄ ያድርጉ፤ ክፍል ሁለት፤ ኦፕሬቲንግ ሲስተሞችና ማንነታቸው። 04/22/2014 - 23:09


ያሰብኩት ዋናው ነጥብ ግን ጥቃቅን ስህተቶችን በመከታተል ምክንያት የተገነባውን ሊያፈርስ እንደሚችል ለማሳየት ነው። ጥቃቅን ስህተቶች ለምሳሌ ለቤተሰብ ወተት ሳይገዙ ረስቶ ወደቤት መምጣት ሊሆን ይችላል። ወዳጅዎ ጋር ሆነው ስልክ ተደውሎልዎት በስልክ ረዘም ላለ ጊዜ ወሬ ማውራት ሊሆን ይችላል። ሁሉንም ነገር መጥቀስ ስለማይቻል ሁለት ምሳሌወች ብቻ ነው የጠቀስኩት። ስለዚህ ወተቱን በተመለከተ ወይም ወደሱቅ ተመልሶ ወዲያውኑ መግዛት ነው። ወይም ለነገ ማስተላለፍ ነው። በወተት የተነሳ ቤተሰብ ውስጥ ኬኩ በምን ሊሰራ ነው? ልጆቹ ምን ሊጠጡ ነው? እያሉ ጭቅጭቅ፣ ማጠንጠንና ማባዛት አያስፈልግም። ስልኩን በተመለከተ ወዳጅዎን ይቅርታ ብለው ባጭሩ ንግግርዎን መጨረስና በኋላ ብቻወን ሲሆኑና ጊዜ ሲኖርዎት መደወል ይሻላል። አስቸኳይ ከሆነም በቅድሚያ ለወዳጅዎ መንገር ይመረጣል።


ዴሴምበር 11፣ 2017 ለመጠቀም ይችሉ ዘንድ እዚህ ላይ ድህረ ገጽ ይጫኑ።


ፌብሩዋሪ 1፣ 2018፦ ከ9ኛ እስከ 12ኛ ላሉ ክፍሎች የማመለከቻ የመጨረሻ ቀን*


ፌብሩዋሪ 2፣ 2018፦ ከሎተሪ በኋላ ማመልከቻ ከ9-12 ክፍል ክፍት ነው


ማርች 1፣ 2018፦ ከ PK3 እስከ 8ኛ ላሉ ክፍሎች የማመለከቻ የመጨረሻ ቀን


* ተመራጭ የሆነ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት፣ ማለት ምንም ክልል የሌለው ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ማለት ነው። DCPS በተወሰኑ የብቃት መለኪያዎችና መምረጫ ደረጃዎች መሰረት የሚያስገቡ ስድስት የተመረጡ ሁለተኛ ደረጃ ትምርህት ቤቶች አሉት። ማንም ሰው ወደነዚህ ትምህርት ቤቶች ማመልከት ይችላል፤ ሆኖም፣ የትምህርት ቤቱን የብቃት መለኪያዎን የሚያሟሉ ተማሪዎች ብቻ ይገባሉ። ለአንድ ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የተመረጡ የDCPS ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች የሚያመለክቱ ተማሪዎች፣ የMy School DC ሎተሪ ማመልከቻ ተጨማሪ ክፍልን መሙላት አለባቸው። ለዚህ መረጃ "የ My School DC መመሪያ" የሚለውን ያውርዱ፣ ወይም የአፋጣኝ መስመር ቁጥርን (202) 888-6336 ይደውሉ። እርስዎን ለመርዳት ተወካይ ከአስተርጓሚ ጋር ይሰራል።


በዲሲ የህዝብ ትምህርት ቤቶች ከክልል ውጪ የሆኑ ትምህርት ቤቶች (PK3–12)፣ የDCPS ከተማ አቀፍ ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ


ይህንን ማመልከቻ በMySchoolDC.org ላይ ከMy School DC አባል የሆኑ ት/ቤቶች ብቻ ናቸው የሚቀበሉት። እያንዳንዱ አመልካች ተማሪ 12 ለሚሆኑ የተለያዩ ት/ቤቶች ማመልከት ይችላል። የየአንዳንዱ አመልካች ተማሪ ወላጆች የልጃቸውን ማመልከቻ ተራ በተራ በማስቀመጥ ለልጃቸው በአንደኛ ምርጫ የተወሰደውን፤ በሁለተኛ ምርጫ የተወሰደውን፤ በሶስተኛው ምርጫ የተወሰደውን፤እንዲያም እያሉ እስከ መጨረሻ ምርጫቸው መዝግበው ማኖር ይችላሉ። ወላጆች የሚመርጡዋቸውን ት/ቤቶች ልጃቸው በእርግጥ ከነዚያ በአንዱ ገብቶ መማሩን በማመቻቸት ነው። የሚፈልጉዋቸውን ት/ቤቶች ስም ከምርጫው ማውጣት አለባቸው።


የMy School DC መደበኛ ሎተሪ ነጠላ የሆነ በዕድል የሚገኝ ሎተሪ ሲሆን፣ ለአዲስ ተማሪዎች፣ በሁሉም ተካፋይ ትምህርት ቤቶች አመዳደብን የሚወስን ነው። የተማሪዎች ትምህርት ቤት አመዳደብ በየአንዳንዱ ትምህርት ቤት ባለው የክፍት ቦታ ቁጥር፤ ወንድም ወይም እህት ላላቸው፣ ለቤታቸው ያለውን ቅርበት እና ሌሎች የሎተሪውን ምርጫዎች፣ እንዴት እያንዳንዱ ተማሪ ትምህርት ቤቱን ወይም ቤቷን የምርጫ ደረጃ እንደሚሰጥ፣ እና የእያንዳንዱ ተማሪ በዕድል የሚገኝ የሎተሪ ቁጥር የተመረኮዘ ይሆናል። (በMy School DC መደበኛ ሎተሪ አማካኝነት፣ የተመረጡ የDCPS ስድስቱ የዲሲ ሁለተኛ ትምህርት ቤቶች ተማሪዎች ላይ ያተኮረ መስፈርትን ቀደምትነት ይሰጣል።)


የትምህርት ቤት ፍለጋን እዚህ መጀመር ይችላሉ። በተጨማሪ በከተማ አቀፍ ክልልዎ በስፋት ትምህርት ቤቶችን ለመፈለግና በሚኖሩበት አቅራቢያ የሚገኙ ትምህርት ቤቶችን የትምህርት መፈለጊያ መሳሪያችን በመጠቀም መፈለግ ይችላሉ። እዚህ መጫን የትምህርት መፈለጊያ ማግኘት ይቻላል።


በጋሞ ጎፋ ዞን በቆሎን በኩታ ገጠም ማሳ የማልማት ስራ እየተካሄደ መሆኑ ተገለጸ - Saturday, 24 March 2018 00:40


መንግሥታችን ሆይ፤ ለደመወዝ ማስተካከያ ፍጠን! መንግሥታችን ሆይ፤ ለደመወዝ ማስተካከያ ፍጠን! _ በጫሊ በላይነህ በድሬቲዩብ የሪፓርተር ጋዜጣ አንድ ዜና እንዲህ ይላል። […]


የነዳጅ ገቢዎች ከመንግስት በጀት ውስጥ የ 65% ን ይወክላሉ, ነገር ግን 5% ብቻ ወደ ምርት አምራቾች ይሄዳል. ከዚህ በላይ ከተገለጡት ሁሉም አለመግባባቶች በተጨማሪ በማዕከላዊ መንግስት ውስጥ ዝቅተኛ ግንባታ ውስጥ እንዲቆዩ ይደረጋል. የመጠጥ ውሃ, መንገዶች, ኤሌክትሪክ, ትምህርት ቤቶች ወይም ሆስፒታሎች ብቁ ናቸው ... እና በተደጋጋሚ የጋዝ እጥረት! ሕዝቡ ህዝቡ በራሱ መንገድ መና እንዲጠቀምበት እየሞከረ ነው ... የፓይፕ መስመሮችን በመዘርጋት. 800 በጥር እና በጥቅምት 2000 መካከል ባለው ጊዜ ውስጥ ለ 21 ኛው ዓመቱ ከ $ 4 ቢሊዮን ዶላር ያነሰ ነበር. ይህ የትራፊክ መጠነ አንድ ሀሳብ ይሰጣል, ነገር ግን ዋጋ ከባድ ነበር; ጥቅምት 2000 ውስጥ, 1998 ሰዎች መስመር ላይ ፍንዳታ ተገድለዋል, ታህሳስ ውስጥ ሐምሌ 1000, 250 2000 ውስጥ 60 ሰዎች ....


4 thoughts on “ሰበር ዜና – ቅ/ሲኖዶስ በኤጲስ ቆጶሳት ምርጫና ሹመት ላይ ይወያያል”


ዊልያም ጄፈርሰን «ቢል» ክሊንተን (እንግሊዘኛ፡ William Jefferson "Bill" Clinton) (የትውልድ ስም፦ ዊልያም ጄፈርስን ብላይዝ ፬ኛ፣ እንግሊዘኛ፡ William Jefferson Blythe IV) በነሐሴ 13 ቀን፣ 1938 ዓ.ም. (= 1946 እ.ኤ.አ.) በሆፕ አርካንሳው የተወለዱ ሲሆን ከ1993 እስከ 2001 እ.ኤ.ኣ. ድረስ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ነበሩ። ፕሬዝዳንት ከመሆናቸዉ በፊት አምስት ጊዜ የአርካንሳው ስቴት አስተዳዳሪ ነበሩ።


ከግራ ወደ ቀኝ፦ ማቲ (አባታችን)፣ ታኡኖ፣ ሳይሚ፣ ማሪያ ኤሚሊያ (እናታችን)፣ ቫይኖ (ሕፃን)፣ አይሊ እና አኒኪ በ1935


12. የወንድ ዘር ከሴቷ ማህጸን ውጭ እንዲፈስ እየተደረገ የሚፈጸም ሩካቤ (ግብረ-አውናን)


ሌላው ጥያቄዬ ደግሞ ኮንዶም መጠቀም ሀጢአት ከሆነ ላለማርገዝ ሲባል የወንዱ ዘር ከሴቷ ማህጸን ውጪ ቢፈስ እንዳታረግዝ ይረዳታል........ሀጢአትነቱ ምኑ ላይ ነው? ነው ወይስ ልጅ በላይ በላይ እንድትወልድ ነው የሚፈለገው?................


WARKA ዋርካ • View topic - ዝክረ-ወሲብ (ከ 18 እድሜ በታች ላሉ የተከለከለ)


ሾተል.....እስከነክብርነታችን ሆነን ስሎቫኪያ ያለነው...ባንማርም የተማረ እየበዳን ነው...ተማሪ ካምፓስ ውስጥ ነን...እንደተማርን እራሳችንን ቆጠርነው..[/quote]


ሾተል /ፀባየ -ወርቅ /Deedat-08/አንድሪው /እንድርያስ /አፈንድዴ / .....99 ኒክ ያለህ ሹጣም PERVERT


እንዲህ ስርዓት ሲፈርስ፣ ያለህጓ የመጡበት የማይታወቁ ሰዎች መጥተው የአባቶቻንን ሥርዓት ሲያፈርሱ፣ ህጓን ሲፃረሩ፣ ለሌላ ሃይማኖት ሊሰጡን ደፋ ቀና ሲሉ ዝም ብሎ ማየት በታሪክም ያስወቅሳል፣ መጪውስ ትውልድ ምን ይላል።


ሳልዋ አሜሪካ የመጣችው ከ27 አመት በፊት ነበር። ሁለት ልጆች የወለደችለት ባለቤትዋ በሞት ሲለያት ታዳጊ ህጻናት ልጆቿን ይዛ በሱዳን...“ወላድ ይፍረድ!” (አርአያ ተስፋማሪያም) አሜሪካ የመጣችው ከ27 አመት...


‹‹የኢትዮጵያ አየር መንገድ አሁን ያለበትን ጉዞ ባናጨናግፍ ጥሩ ነው›› አቶ ግርማ ዋቄ፣ የቀድሞ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዋና ሥራ አስፈጻሚ


እኔን በውል የሚያውቁኝ ሰው አይደለሁም ተራ ሰው እና ሳገኝ የውስጤን የምሞነጫጭር የእስኪርቢቶ ጓደኛ ስሆን እርስዎን የማግኘት እድል ከአንድም ሁለት ጊዜ ቢገጥመኝም የእጅ ሰላምታ ሰጥቶ የእግዜር ሰላምታ ከመስጠት ያለፈ ሂደት አላከናወንኩም ፣ ይሄ ማለት ደግሞ ትልቅ ነገር ሆኖ ለውጥ ያመጣል ብዬ አላስብም ግን ማነው ብለው የሚሉ ከሆነ አንድ ተራ ብእርተኛ ብለው እንዲያስቡን እሻለሁ፣ እንዲህ ስልዎት ደግሞ ከሳቅዎ ጋር እየገነፈለ የሚወጣው ቁጣዎ መጥቶ እንዴት እኔን ይደፍረኛል ብለው እንዲሉ ሳይሆን እንዲያው ሃሳብን በሃሳብ ይረዱልኝ ዘንድ ቤዬ ችግሬን ላካፍልዎት ብዬ ወደድኩ ፤ ይሄውም በጣም በሚወዷቸው እና ዜግነትዎን ሁሉ ተናግረውለት በማይጠግቡት ሳኡዲዎች ፣በሌላ ወገንዎት (በትውልደ ኢትዮጵያውነትዎን በሚናገሩበት ዜጋዎት ላይ ፣)ደግሞ ከምንም በማይቆጥሩት እና ከመንግስት ጋር ባለዎት መልካም እና ጥብቅ ግንኙነት የሚጠቀሙበትን ህዝብ ፣ መንግስት እና እንዲሁም ሃገር ላይ ያለዎትን አስተያየት እና እንዲሁም አመለካከት እንዲነግሩኝ ሲሆን በአሁን ሰአት በዜጎችዎ የኢትዮጵያውያን ዜጎች ላይ የሚደርሰውን ጥቃት እንዴት እንዳዩት ልብ ሊሉልኝ ይገባል ። በአሁን ሰአት ባሉበት ስውዲን ሆነው ይህችን ብጣሽ ደብዳቤዬን ሊያነቡልኝ እንደሚችሉ እርግጠኛ ነኝ እርስዎ ማንበብ ባይችሉ እና ጊዜ ቢያጡም አማካሪዎችዎ ከመናገር ወደ ኋላ አይሉምና ሊያገኝውት እደሚችሉ እርግጠኛ ነኝ ። እንደ ኢትዮጵያውያን የኑሮ ሁኔታ 85 በመቶ የሚኖረው ህዝብ ከገጠሪቱ የኢትዮጵያ ክፍል እንደሆነ ጠንቅቀው ያውቁታል፣ከፍተኛው አርሶ አደር ነው ጥቂቱ ደግሞ አርብቶ አደር ፣የአርሶ አደሩ እና የአርብቶ አደሩን የገቢ ምንጭ ቁጥር ስናነጻጽረው የአርሶ አደሩ የተሻለ ህይወት አለው ሆኖም ግን 75 በመቶ የሚሆነው ህብረተሰብ በድህነት አለም ላይ ያለ ህብረተሰብ በመሆኑም የብዙ ቤተሰብ ጫንቃ በአንድ ሰው ትከሻ ላይ የሚጫንበት አገር እንደሆነች ብጠቅስልዎት ለእርስዎ ተረት ተረት ሊመስልዎት ይችላል ግን አይደለም ግልጽ ነው ። ይህንን ስናገር እርስዎ በኢትዮጵያ ፖለቲካ ጉዳይ ላይ እንቅስቃሴ ማድረግ ከጀመሩ እረጅም ጊዜ እንዳስቆጠሩ በአንድ ወቅት ላይ በተናገሩት በራስዎት አንደበት ለመረዳት ችያለሁ ታዲያ በደሃ አገር በደሃ ህዝብ ላይ ሃብታም የሆነ አንድ ባለሃብት የደሃውን ጉሮሮ ለመድፈን ሳይሆን የራስን ጥቅም ለማሽከርከር ሲል ከአለው መንግስት ጋር ተጣብቶ የግል ፍላጎትን ለማሟላት የሚደረገው ጥረት ከእርስዎ ብቻ የመጣ ሳይሆን ታላላቅ ሃገሮች የሚባሉት አውሮጳ እና አሜሪካውያኖች በአፍሪካ ሪሶርስ ላይ ፈላጭ ቆራጭ በመሆን እጃቸውን አስገብተው እንደፈለጋቸው ለማሽከርከር በሚያመቹበት መልኩ እራሳቸውን አደላድለው ተቀምጠዋል ። ታዲያ እርስዎም በኢትዮጵያ ፖለቲካ እና የንግድ ተቋም ላይ ለምን ገቡ ብዬ ልጠይቅዎት አልፈልግም በአንድ በኩል ትልቅ አስተዋጾ እያደረጉ መሆኑን ይገባኛል ይሄውም የዜግነት ግዴታዎን እየተወጡ ሲሆን በሁለተኛ ደረጃ በብዙ ሺዎች የሚቆጠሩ የደሃ ቤተሰቦችን ጉሮሮ እየደፈኑ እንደሆነ የሚታወቅ ስለሆነ ፣እንደዚያም ቢሆንም ከኢትዮጵያን ህዝብ ጥቅም ይልቅ እርስዎ የሚያገኙት ጥቅም 90% በላይ ሲሆን ሃገሪቱንም ጎድተው አንጡራ ሃብቶቿንም ተጠቅመው ሃብትዎንም አካብተው ዛሬ ላይ ደርሰዋል ፣ይሄን ሁሉ ለሆነልዎት ባለውለታ ለከፈለልዎት ህዝብ እና አገር ምላሽዎ ዝምታ ሆኖአል ። ለምን ዝምታን መረጡ ? እንደዜግነትዎ የሁለት አገር ዜግነት እንዳለዎት እየተናገሩ ባለበት ወቅት ፣በሃገራችን ላይ የመጀመሪያውን ዘርዎን ለማስጠራት ሲሉ ሳኡዲ ስታር የሚለውን ኩባንያ ተክለው ፣ምርቶቹን ወደ ሳኡዲ እንዲሄድ እያደረጉ የሳኡዲ ዜግነት ያላቸውን ወገኖችዎን እየረዱ ባለበት በዚህ ሁኔታ ለምንስ ይሄን ያህል ዋጋ ለከፈለልዎት ህዝብ ደግሞ የውለታው መላሽ አልሆኑለትም ? ከላይ እንደጠቀስኩልዎት ሃሳብ መሰረት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ህዝብ የገጠሩ ህዝብ እንደሆነ እና የገጠሩ ህብረተሰብ ደግሞ በድህነት አረንቋ የሚኖር እነመሆኑ መጠን እራሱን ለማሻሻል ቤተሰቡን ለመርዳት ብሎም ሃገሩንም ከችግር ለማውጣት ሲል በሌላ ዜግነት ባለዎት የሳኡዲ ምድር ላይ ስራ ሰርቶ እንዲኖር ያስችለው ዘንድ አገሩን ፣ ወገኑን ፣የትውልድ ቀዬውን እንዲሁም የልጅነት ናፍቆቱን ያሳለፈባቸው ጓደኛ ዘመድ አዝማዶቹን በእዝነ ህሊናው እየዳሰሰ በረሃን አቋርጦ ኑሮው ሲያሸንፈው ኑሮን ለማሸነፍ ደፋ ቀና ሲል “የሰው አገር ሰው ቢረግጡት አህያ ቢለጉሙት ፈረስ “ሆኖበት መከራ እና ስቃዩን ማየት ከጀመረ ከራርሞአል ። ታዲያ አገር እየገዛሁ ነው ያለው መንግስትም ምንም እርዳታውን በተገቢው መልኩ ሊያደርግ አልቻለም ፣የሳኡዲ ዜግነት እያለዎት በሳኡዲ መንግስት ላይ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ማድረግ ሳይቻልዎ ቢቀር በደሃ አገሮች ላይ ክርንዎን ለማሳየት የሞከሩበት ዋነና ሁኔታ በማንቂያ ገንዘብ እያሳዩ በአካፋ መዛቅ የለመዱበት አገር ላይ ህዝቡ ዝምታን ስለመረጠልዎ ይመስለኛል ታዲያ እርስዎ ለዚያ ደሃ ገበሬ ፣ያፈራውን ምርት ነጥቀው ለሳኡዲዎች የሚሰጡበት ገበሬ ያ ደሃው ህዝብ ዛሬ የድረሱልኝ ጥሪ ሲያሰማ እርስዎስ የት ገቡ ። ንጉስ አብደላንስ ለምን ለማማከር አልሞከሩም ። ነው ወይስ እንደ አቶ አይለማርያም ደሳለኝ ቅጥፈትዎን በአደባባይ ሊያሳዩን ፈለጉ ?። በኢትዮጵያ ምድር እና ህዝብ ላይ ከ20 በላይ ትላልቅ የሆኑ ኩባንያዎችን መመስረትዎ የሚታወቅ ነው ጥቂቶቹን ብናነሳ ኤልፎራ ፣ኒያላ ኢንሱራንስ ፣ኒያላ ባንክ፣ሸራተን አዲስ፣ሳኡዲ ስታር ፣ሰን ላይት የኤሌትሪክ ኩባንያ ፥እንዲሁም የወርቅ ማእድን ቁፋሮ የሚያመርተው ትልቁ ኩባንያዎት የሃገሪቱን አመታዊ በጀት በአንድ ቀን የሚያገኙበት ዋነኛው የንግድዎ ምንጭ እና እንዲሁም ሌሎች የአበባ ፣ሰሊጥ ፣እህል እና ትራጥሬ ምርት የሚሰበስቡበት ኩባንያዎት ትልቁን የሃገሬን ገበሬ ጉሮሮ እየነጠቀ ምንም የሚበላ ነገር ለማያመርቱት እና በግብርናው አለም ህይወታቸው አልፎ የማያወቀው ፣ በነዳጅ ምርት ብቻ አእምሮአቸው ለተደፈነው ጥጋበኛ ባለ ሃብቶች ዝርያዎችዎ ምርታችንን በማከፋፈል ስራዎ መጠመድዎን አውቃለሁ ፣ታዲያ ለምንስ በእናትዎ ወገን ያሉትንስ ለማዳን አይጥሩም ?ሴት እህቶቻችን ሲደፈሩ ሲገደሉ ፣ወንዶችም ሲደፈሩ ፣ሲገደሉ ፣በርሃብ እና ውሃ ትም ሲሰቃዩ እናት ከእንጭጭ ልጆችዋ ጋር በሜዳ ላይ ያለ መጠለያ ስትወድቅ ሰው ያለ ሃገሩ በደል እና ስቃይ ሲደርስበት አስትዋሽ ሲያጣ መንግስትም ጉዳየ አይደለም ብሎ ህዝቡን በንቀት ሲመለከት እርስዎስ እንዴት አዩት ? ከ63 % በላይ መሬቱን ነጥቀው ምርት የሚያመርቱት የእርስዎ ዝርያ ያላቸው የሳኡዲ አረቦች መሆናቸውን ዘንግተውታልን ? በሃገራችን ገብተው እንደሚሰሩት ሁሉ ለምን የሌሎቹንም ዜጎች ክብር ሊጠብቁ እንዳልቻሉ ለምን አንደበትዎን ከፍተው አልተናገሩልንም ? ኢትዮጵያን እወዳለሁ እያሉ የሚደነፉት የግላዊ ጥቅምዎ እስኪከናወን ብቻ እንደሆነ ያየንበት እና የታዘብንበት ወቅት ዛሬ መሆኑን ገብቶናል እንጂ የንብ ቲሸርት ለብሰው እኔ ወያኔ ነኝ ባሉበት ወቅት አልነበረም ምክንያቱም ለኢትዮጵያ ህዝብ ፖለቲካ ሳይሆን የቸገረው ዳቦ ፣ሰላም እና መልካም አስተዳደራዊ መንግስት ብቻ ነው ስለዚህ ያንን ሰላሙን በሃገሩ የነጠቀው መንግስት በሰው አገር እንዲሰደድ አደረገው በሰው አገርም ስደቱ አልበቃ ሲለው ስቃዩ እና መከራው በዛበት እንደርስዎ በገንዘብ የጠገበ ዲታ ሰው ማንንስ ደሃ ያስታውሳል ብቻ ድከም ብሎኝ እና የደሃ እህት እና ወንድሞቼ ደም ቢከሰኝ ጥያቄዬን ልጠይቅ ብዬ እንጂ መልስዎን ሊመልሱ እንደማይችሉ አውቃለሁ ፣ስለዚህ ምላሽ ካለዎት ምላሹን በዝግጅት ክፍላችን ልናስተናግድ ዝግጁዎች ነን ስለዚህ በኢሜል አድራሻችን ቢያቀርቡልን ለህዝብ ከማድረስ ወደ ኋላ አንልም ።ለዚህ ደግሞ ውድ ጊዜዎን ተሻምቼ ይህችን ስላነበቡልኝ ሳላመሰግን አላልፍም ፣ታዲያ እንዲህ ስልዎት ስም ያለውን ሰው እየፈለጉ ወይን ባለስልጣን እያሰሱ ብርዎን ከሚረጩ የድረሱልኝ ጩኸታቸውን እያሰሙ ያሉትን ዜጎቻችንን መፍትሄ ቢሰጡልኝ ደስታዬ እጅግ የላቀ ነው ።ከዚያም አልፎ ከስደት መልሳቸው በሃገራቸው ኮርተው ይኖሩ ዘንድ ስራንም ፈጥረው የስራ አጡን ቁጥር ቢቀንሱት የስደተኛው ቁጥር ሊቀንስ ይችላል እና ልብ ሊሉት ይገባል በማለት የዛሬውን ሃሳቤን እቋጭልዎታልሁ ላደረጉት ነገሮች ሁሉ በድጋሚ እያመሰገንኩ በኢሜል አድራሻችን አስፈላጊ የሆኑትን ነገሮች ቢልኩልን እንወዳለን እናስተናግዳለን zelalem@maledatimes.com ወይንም editor@maledatimes.com አሁንም ለጊዜዎ ክብረትን ይስጥልኝ ! ethjezandedአክባሪዎት ዘላለም ገብሬ


ከአንድ የፖለቲካ ድርጅት ፤ ከአንድ የፖለቲካ ድርጅት መሪ ፤ ከገዥው ፓርቲ የቋንቋ ትስስር ካላቸው ጎሳወች ወይም ብሔሮች ጋር ሳይሆን አማራን በዳይ አስመስሎ ከሚነዛ ፀረ-አማራ የፖለቲካ አስተሳሰብ ጋር ነው ;


ሆኖም፣ በክልሉ ውስጥ የተፈጸመው ወንጀል መልክ መያዝ የሚለካው ኦፒዲኦ በሚወስደው የፖለቲካ አቋም ሣይሆን፣ በኦሮሚያና የኢትዮጵያ ሕዝብ ትግል መሆኑ መታወቅ ይኖርበታል። ለነገሩ የኦፒዲኦ ሰዎችም እሰከዛሬ የኦሮሞ ሕዝብ እንዲመታ ለሠጡት ድጋፍና ትብብር አመራራቸው ከተጠያቂነት አያመልጥም።


አሁንም ሆነ ነገ፡ እንደቁራ በየቦታው እየዞሩና እያደቡ የመሬት፡ የመንግሥት በጀትን በኮንትራት ሥራዎች (መንገድ፡ ውሃ፡ ሕንጻ፡ መብራት፡ ትራንፖርት፡ ኢንዱስትሪ ኢንፍራስትራክቸር ወዘተ)፣ በፕሮጅክት ሥራዎች ግንባታና አፈጻጸም፣ ሃገሪቷን አጥንቷን ጭምር የሚግጧት ምህረት የሌላቸው የሕወሃት ጅቦች ናቸው!


ደደቢት: የሕወሃት ማይክሮ ፋይናንስ ተቋም ከ416 ሚልዮን ብር በላይ ብድር ሰጠ


ለታላቁ የህዳሴ ግድብ ግንባታ አዳዲስ የገቢ ማስገኛ ፕሮጀክቶች ተዘጋጁ-የህዳሴ ግድብ ግንባታ ብሔራዊ ምክር ቤት


”ምን ያህል ተማሪዎች እንደተጎዱ ሊገልጹልን ይችላሉ?” በሚል ለቀረበላቸው ተጨማሪ ጥያቄ፦ ረብሻው ገና ስላልበረደ ምን ያህል ተማሪዎች እንደተጎዱ በትክክል መረጃው እንደሌላቸው ተናግረዋል።


ለድርጅቱ ምክትል ሊቀመንበርነት የተወዳደሩት አቶ ደመቀ መኮንን እና ዶክተር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል ሲሆኑ፤ አቶ ደመቀ መኮንን 149 ድምጽ በማገኘት የድርጅቱ ምክተል ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠዋል። ዶክተር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል ከጠቅላላው የድምጽ አሰጣጥ 15 ድጋፍ እንዳገኙ ተገልጿል።


ይህ አሳሳቢ ችግር ነው፡፡ ይህንን ሚዛናዊ ያልሆነ የገበያ ድርሻ ካልቀየርን ማን ያውቃል ከአሥር ዓመት በኋላ ሁሉም የአፍሪካ አየር መንገዶች ሊጠፉ ይችላሉ፡፡ የአፍሪካ አገሮች የገበያ ድርሻ የሚያሳየው ግራፍ እየወረደ ነው፡፡ የአፍሪካ አገሮች ተባብረን ግራፉን መቀልበስ ካልቻልን አንድም የአፍሪካ አየር መንገድ ላይገኝ ይችላል፡፡ አሁን ያለው ፍትሐዊ ያልሆነ የገበያ ድርሻ እንደ ፓን አፍሪካ አየር መንገድ ያሳስበናል፡፡ በአጠቃላይ በአፍሪካ አቪዬሽን ኢንዱስትሪ ውስጥ እየታየ ያለው አካሄድ አሳሳቢ ነው፡፡ የአፍሪካ አየር መንገዶችና አገሮች ተባብረው ሁኔታውን መለወጥ አለባቸው ብለን እናምናለን፡፡ እኛም የበኩላችንን አስተዋጽኦ ማድረግ እንፈልጋለን፡፡ የተለያዩ ክልላዊ መናኸሪያዎችን ማቋቋም የምንፈልገው ከዚህ አንፃር ነው፡፡ ሁለተኛው ምክንያት ስኬታማ የሆኑ የአፍሪካ አየር መንገዶችና ክልላዊ መናኸሪያዎች ሲኖሩ፣ የአፍሪካ አገሮችን በአየር ትራንስፖርት የበለጠ ማስተሳሰር ይቻላል፡፡ በአውሮፓ፣ በአሜሪካና በእስያ ክልላዊ መናኸሪያዎች በመመሥረት ያደረጉት ጥረት ውጤታማ ነው፡፡ በአውሮፓ ብትመለከት ለንደን፣ ፍራንክፈርት፣ ፓሪስና አምስተርዳም የተዋጣላቸው መናኸሪያዎች ናቸው፡፡ በአሜሪካም ዋሽንግተን ዳላስ፣ ኒውዮርክ (ጄኤፍኬ)፣ አትላንታና ዳላስ ግዙፍ መናኸሪያዎች ናቸው፡፡ ክልላዊ መናኸሪያ የንግድ አሠራር እስካሁን ውጤታማ ነው፡፡


በአፍሪካ ከመካከለኛው አፍሪካ አገሮች ጋር ተነጋግረን አንድ ክልላዊ መናኸሪያ መካከለኛው አፍሪካ ላይ ብናቋቁም፣ የምዕራብና የምሥራቅ አፍሪካ አገሮችን፣ የምዕራብና ደቡብ አፍሪካ አገሮችን በተሻለ በአየር ትራንስፖርት በማገናኘት የኢኮኖሚ ትስስር ማጠናከር ይቻላል፡፡ ክልላዊ መናኸሪያው ዛምቢያ፣ ዴሞክራቲክ ኮንጎ ወይም ጎንኮ ብራዛቪል ካሉ የመካከለኛው አፍሪካ አገሮች ጋር በመነጋገር የሚቋቋም ይሆናል፡፡ የጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ ቢታይ የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ በሰሜንና ደቡብ አፍሪካ፣ በምዕራብና በምሥራቅ አገሮችን ለማግኘት አማካይ ቦታ ላይ የምትገኝ በመሆኑ ክልላዊ መናኸሪያውን ለማቋቋም ወሳኝ ቦታ ነበረች፡፡ ሆኖም አሁን ባለው የአገሪቱ የፀጥታ ችግር የማይታሰብ ነው፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከዛምቢያ መንግሥት ጋር በመተባበር በሽርክና አየር መንገድና ክልላዊ መናኸሪያ ለማቋቋም በጋራ እየሠራ ይገኛል፡፡ ድርድሩ በጥሩ ሁኔታ እየተካሄደ ሲሆን በቅርቡ ድርድሩን አጠናቀን የሽርክና ስምምነት እንፈራረማለን የሚል እምነት አለን፡፡ አየር መንገዱ በሉሳካ የሚቋቋም ሲሆን የመካከለኛው አፍሪካ መናኸሪያ ሆኖ ያገለግላል፡፡ የሞዛምቢክ መንግሥት አየር መንገድ እንድናቋቁም ይሁንታ ሰጥቶናል፡፡ የሞዛምቢክ መንግሥት አየር መንገዶች በሞዛምቢክ የአገር ውስጥና የዓለም አቀፍ አየር መንገድ እንዲያቋቁም ባቀረበው ግብዣ መሠረት ዕቅዳችንን አቅርበን፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድን በአገር ውስጥ አየር መንገድነት ሞዛምቢክ ውስጥ ለማስመዝገብ ሒደት ላይ ነን፡፡


ነገር ግን ይህን ስናደርግ መርሐ ግብራችን ግልጽ መሆን አለበት፡፡ ከናይጄሪያ በቅርብ ርቀት ላይ ቶጐ ሎሜ አስካይ አየር መንገድ ይገኛል (የኢትዮጵያ አየር መንገድ አስካይ አየር መንገድ ላይ 40 በመቶ የባለቤትነት ድርሻ ያለው ሲሆን በማኔጅመንት ኮንትራት ወስዶ አየር መንገዱን በማስተዳደር ላይ ይገኛል)፡፡ ስለዚህ የቢዝነስ ስትራቴጂያችን በግልጽ መቀመጥ ይኖበታል፡፡ ከጋና መንግሥት ጋርም የጀመርነው ጥረት አለ፡፡ የጋና አቪዬሽን ሚኒስትር በቅርቡ ወደ ኢትዮጵያ መጥተው ከልዑካቸው ጋር የኢትዮጵያ አየር መንገድን ጎብኝተዋል፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የገነባቸውን የጥገና ማዕከል፣ የካርጎ ተርሚናል፣ የምግብ ማደራጃና የአቪዬሽን አካዳሚ ጎብኝተው የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዕድገት ጉዞ ለመረዳት ጥረት አድርገዋል፡፡ ከእኛ ጋር አብሮ ለመሥራት ፍላጎት አሳይተዋል፡፡ ሚኒስትሯ ባቀረቡልን ጥያቄ መሠረት ከጋና መንግሥት ጋር ተባብረን መሥራት እንደምንፈልግ የሚገልጽ ሰነድና የሥራ ዕቅድ አዘጋጅተን አቅርበንላቸዋል፡፡


አቶ ተወልደ፡- ከኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት ጋር መዋሀድ ያስፈለገበት ምክንያት በዓለም አቀፍ ደረጃ ያለው ከባድ ውድድር ነው፡፡ ከሥራው ባህሪ አንፃር የአየር ትራንስፖርት ኢንዱስትሪ በዓለም አቀፍ ደረጃ ውድድር የበዛበት ነው፡፡ በዓለም አቀፍ መድረክ ተወዳድረህ አሸናፊ መሆን ይጠበቅብሃል፡፡ አለበለዚያ ትጠፋለህ፡፡ በራዕይ 2025 ባስመጥናቸው ግቦች የኢትዮጵያ አየር መንገድን ከአፍሪካ ትልቁ የአቪዬሽን ግሩፕ ማድረግ ችለናል፡፡ ትልቁን የበረራ ምግብ ማደራጃ፣ የአውሮፕላን ጥገና አገልግሎት ማዕከል፣ ትልቁን የካርጎ ተርሚናልና ትልቁን የአቪዬሽን አካዳሚ ገንብተናል፡፡ እነዚህ የአየር መንገዱ ዕድገት መሠረት ናቸው፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ዛሬ የቦይንግ ዘመናዊ ምርት የሆነውን ቦይንግ 787 ድሪምላይነር አውሮፕላንና የኤርባስ አዲስ ምርት የሆነውን ኤርባስ A350 አውሮፕላኖችን ጨምሮ 92 አውሮፕላኖች ባለቤት ነው፡፡ በአፍሪካ አየር መንገዶች ማኅበር የአፍሪካ ምርጥ አየር መንገድ መሆኑ የተመሰከረለት ሲሆን፣ ዓለም አቀፍ የአየር ትራንስፖርት ማኅበር የኢትዮጵያ አየር መንገድ ከአፍሪካ ቀዳሚ አየር መንገድ እንደሆነ በሪፖርቱ አስቀምጧል፡፡ በአየር መንገዱ በኩል የተሳካልን ቢሆንም በኤርፖርት አገልግሎት ወደኋላ ቀርተናል፡፡


በአየር ትራንስፖርት ኢንዱስትሪ የምትወዳደረው በአየር መንገድህ ብቻ ሳይሆን በኤርፖርትህም ነው፡፡ ጥሩ አየር መንገድ ኖሮህ ኤርፖርትህ ዘመናዊ ካልሆነ ተወዳዳሪ መሆት አትችልም፡፡ እንደ አየር መንገዱ አዲስ አበባን ከአፍሪካ ምርጥ መዳረሻ ማድረግ አልተሳካልንም፡፡ የአዲስ አበባ ኤርፖርት በአገልግሎቱ፣ በፋሲሊቲና በደንበኞች አገልግሎት ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ አይደለም፡፡ ይህ ችግር አየር መንገዱን ወደኋላ ሲጎትተው ቆይቷል፡፡ መንግሥት ችግሩን ተመልክቶ የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት በኢትዮጵያ አቪዬሽን ግሩፕ እንዲዋሀድ ወስኗል፡፡ የራሱን ማኔጅመንት ይዞ በአቪዬሽን ቡድኑ ሥር ከአየር መንገዱ ጋር ተናቦና ተቀናጅቶ እንዲሠራ ተወስኗል፡፡ በዚህ መሠረት የማቀናጀቱ ሥራ በጥሩ ሁኔታ እየተካሄደ ይገኛል፡፡ የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት ከ500 በላይ ለሚሆኑ ሠራተኞች በኢትዮጵያ አቪዬሽን አካዳሚ ሥልጠና እየሰጠን ነው፡፡ በኤርፖርት ኦፕሬሽን፣ የደንበኞች አገልግሎትና የመንገደኞች አያያዝ ሰፊ ሥልጠና እየሰጠን ነው፡፡ ደንበኛ ንጉሥ ነው፣ ደንበኛ ሁልጊዜ ትክክል ነው የሚለውን እሳቤ ለማስረፅና ለመንገደኞች ሊደረግ ስለሚገባው መስተንግዶ ጥልቅ ግንዛቤ ለማስያዝ እየሠራን ነው፡፡ መንገደኞች በኤርፖርት የሚያሳልፉት ጊዜ ወሳኝነት አለው፡፡ በዚህ ረገድ በዚህ አጭር ጊዜ በአዲስ አበባ ኤርፖርት ለውጥ እያመጣን ነው፡፡ ነፃ የገመድ አልባ ኢንተርኔት አገልግሎት መስጠት ጀምረናል፡፡ ይህ ያልነበረ አገልግሎት ነው፡፡ አንዳንድ ኤርፖርቶች የሚያስከፍሉ ቢሆንም እኛ ነፃ እንዲሆን አድርገናል፡፡


የሆሳዕና ፡ ቃለ ፡ ሕይወት ፡ ሐ ፡ መዘምራን ፡ አልበሞች


ፀጋ ፡ ቢስ ፡ ሌባ ፡ ሸክላ ፡ ነኝ ፡ ምሰበር


እኔን ፡ ለምን ፡ ጠራኝ ፡ በምን ፡ ምክንያት ፡ እነሱ ፡ ቀሩ


ቀደም ሲል እንደተጠቀሰው፣ “እኛ” እና “እነሱ” የሚለው እሳቤ አንፃራዊ ነው። በዚህ መሰረት፣ ሩቅ ባሉት “እነሱዎች” እና ቅርብ ባሉት “እኛዎች” መካከል ሌላ ሦስተኛ “እነሱዎች” አሉ። እነዚህ ሦስተኞቹ “እነሱዎች” ከቦታና ግዜ አንፃር ለእኛ ቅርብ ቢሆኑም ሥራና ተግባራቸውን ግን በቀላሉ ማወቅና መገመት፣ እንዲሁም ተነጋግሮ መግባባት አይቻልም። “በእኛዎች” እና በሦስተኛ “እነሱዎች” መካከል ላለው ልዩነት መነሻ ምክንያቱ ተነጋግሮ መግባባት አለመቻል ነው። “እኛ” እና “እነሱ” በሚለው እሳቤ መሰረት፣ ሰዎች የተለየ ቋንቋ ሲናገሩ፣ እርስ-በእርስ መነጋገርና መግባባት ሲሳናቸው፣ በዚህም አንዱ የሌላውን እንቅስቃሴና ባህሪ ማወቅና መገመት ሲሳነው፣ “እኛ” ሰዎች፥ ሌሎቹን ደግሞ ከሌላ የእንስሳት ዝርያ የመጡ ለምሳሌ “ውሾች” አድርገው ይስላሉ።


ከሰው ልጅ በስተቀር ሌሎች እንስሳት ምንም ያህል ቢራራቁ ወይም ቢቀራረቡ፣ አንድ ዓይነት ዝርያ እስከሆኑ ድረስ በምልክት ቋንቋ እርስ-በእርስ መነጋገርና መግባባት ይችላሉ። ስለዚህ፣ በመካከላቸው ምንም ያህል ልዩነት ቢፈጠር አንዱ ሌላውን እንደ ሌላ ዝርያ ፍጡር አይመለከተውም። እዚህ ጋር ጋሽ ስብሃት በሰውኛ ዘይቤ “በውሾች ዘንድ “እኛ” እና “እነሱ” የሚባል ነገር የለም” ያለው ማስታወስ ተገቢ ነው። በእርግጥ ውሾች አንድ ዓይነት መግባቢያ ቋንቋ አላቸው። ስለዚህ፣ ከጎንደር ሆነ አሳይታ፣ ከአክሱም ሆነ ወላይታ፣ …ከየትኛውም አከባቢ የመጡ ውሾች እርስ-በእርስ መነጋገርና መግባባት ይችላሉ። ነገር ግን፣ ከተጠቀሱት አከባቢዎች የመጡ ሰዎች በአንድ ቦታ ቢገናኙ እርስ-በእርስ መነጋገርና መግባባት አይችሉም።


በአጠቃላይ፣ በብሔርተኝነት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ፍፁም ስህተት ከመሆኑ በተጨማሪ የአውሬነት መገለጫ ነው። በማንኛውም ግዜ ቦታ ቢሆን በብሔርተኝነት ላይ የተመሰረተ የፖለቲካ እንቅስቃሴ ሀገርን ወደ የእርስ-በእርስ ጦርነት የሚያስገባና ጨቋኝ ስርዓት በመዘርጋት የሚቋጭ የድኩማኖች መንገድ ነው። በአጠቃላይ፣ ብሔርተኝነት የሰው ልጅ አውሬነት መገለጫ ነው። ከዚህ በተቃራኒ፣ ዴሞክራሲያዊ መብትና ነፃነት የሚደርግ ሕዝባዊ ንቅናቄና ትግል እንዴት መጀመርና ምን መሰረት ማድረግ እንዳለበት በቀጣይ ክፍል እንመለከታለን።


ፒንግባክ፤ ከጨቋኝ መንግስት በፊት ጭቆናን የተቀበለ ሕዝብ መቀየር አለበት – ክፍል-1 _ ethiopanorama.com _ ethiopanorama.com


የዶ/ር አብይ ፍቅር ሞልቶ ፈሰሰ፣ ኤርትራን አቋርጦ ደቡብ ሱዳን ደረሰ!


ከአዘጋጁ፡-(ውድ አንባቢያን፤ከላይ የቀረበው አጭር ልብወለድ፣ ለሁለተኛ ጊዜ ያወጣነው ቢሆንም አልፎ አልፎ እንደምናደርገው ለየት ያለና አስደማሚ እንዲሁም ግሩምና ያልተጠበቀ አጨራረስ ያለው ሆኖ ስላገኘነው ነው የመረጥነው፡፡ እንደወደዳችሁት እርግጠኞች ነን)


“የአገሬን ዕጣ ፈንታ ሳስብ በጣም አዝናለሁ” አገር ሰላሟ ሲደፈርስ፣ ወጥቶ መግባት ብርቅ ሲሆን፣ ግጭቶች ሲከሰቱና ሰላማዊ የመኖሪያ ቀዬ የጦርነት ቀጠና ሲሆን፤ ህይወትን ለማዳን ማቄን ጨርቄን ሳይሉ መሰደድ ግድ ይሆናል፡፡


እንኳን ከዘመን ዘመን አሸጋገራችሁ!እንዴት ሰነበታችሁሳ!‘አሳይቶ የሚሰጥ’ እንጂ ‘አሳይቶ የሚነሳ’ ዓመት እንዳይሆን አንድዬ ይርዳን! መልካም ልቦናውንም አትርፎ፣ አትረፍርፎ ይስጠንማ!ምስኪን ሀበሻ፡— አንድዬ! አንድዬ! አንድዬ፡— ማነህ አንተ?ምስኪን ሀበሻ፡— ምስኪኑ ሀበሻ ነኝ፣ አንድዬ፡፡አንድዬ፡—


ሕዳሴ ቴሌኮም አክሲዮን ማህበር ዴስክቶፕ ኮምፒዉተር በጨረታ አወዳድሮ መግዛት ይፈልጋል፡፡


«ግን ነፍሱ ምን አግኝቶ ነው በዚህ ሰዓት እንዲህ የሚጀነነው» አለ አንዱ፡፡


ኣሁን ሳስበው፤ ከፊልሙ በላይ የፈረንሳይ ልጆች በፊልሙ ላይ ተመስርተው የሚሰጡት ኣስተያየት ያዝናናኝ ነበር፡፡ ኣንድ ቀን በጣም እጅ እጅ የሚል ፊልም ስናይ “ፓርላማውን ቀይርልን ፓርላማውን ቀይርልን ”ብለው ቀወጡት፡፡ ኣሰልቺ ፊልሞች” ፓርላማ “ተብሎ እንደሚጠሩ ያወኩት ያኔ ነው፡፡ ባለቪድዮ ቤቱም ኣብላጫውን ድምጽ ኣይቶ ሌላ ፊልም እንዲቀየር ውሳኔ ኣስተለለፈ፡፡


“ራስ（መኮንን）...መኳንንታቸውን ሰብስበው የጦር ምክር ተደረገ፡፡ ራስ ኣሉላም ምክሩ ላይ ነበሩ፡፡