ከረጅም ወራት ጉዳት በኃላ ዳግም ወደ ሜዳ የተመለሰው የፈረሰኞቹ የፊት አጥቂ ከቡድኑ ጋር ወደ ባህርዳር ለማቅናት የመጨረሻ ልምምዱን እየሰራ ባለበት ወቅት ነበር የውስጥ ህመም እንደተሰማው በመግለፅ ልምምድ አቋርጦ የወጣው። ወደ ሆስፒታልም ካመራ በኋላም የትርፍ አንጀት ህመም እንደሆነ ተነግሮት ቅዳሜ ረፋድ ላይ የተሳካ የቀዶ ጥገና በማድረግ አሁን በጥሩ ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ ለማወቅ ተችሏል። ከዚህ በኋላ ከሜዳ ለምን ያህል ጊዜ እንደሚርቅ የህክምና ባለሙያዎች በሚነግሩት ውጤት መሰረት እንደሚታወቅም ተጫዋቹ ለሶከር ኢትዮጵያ ገልጿል።
ሳላዲን ሰዒድ እስካሁን በሊጉ አምስት ጎሎችን በማስቆጠር ከአቤል ያለው ጋር በጥምረት የክለቡ ከፍተኛ ጎል አስቆጣሪ ነው።
© ሶከር ኢትዮጵያ
በድረ-ገጻችን ላይ የሚወጡ ጽሁፎች ምንጭ ካልተጠቀሱ በቀር የሶከር ኢትዮጵያ ናቸው፡፡ እባክዎ መረጃዎቻችንን በሚጠቀሙበት ወቅት ምንጭ መጥቀስዎን አይዘንጉ፡፡
Share
Tweet
Post navigation
መቐለ 70 እንደርታ የአጥቂውን ውል አራዘመ
ስሑል ሽረ ሙሉዓለም ረጋሳን አስፈረመ
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Comment *
Name *
Email *
Website
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ አጥቂ ለማስፈረም ተስማማ August 4, 2024
ጫላ ተሺታ ወደ አዲስ ክለብ አምርቷል August 4, 2024
ኢትዮ ኤሌክትሪክ አሰልጣኝ ዘሪሁን ሸንገታን በይፋ መሾሙን ተከትሎ ጋዜጣዊ መግለጫ ተሰጥቷል August 3, 2024
ስሑል ሽረዎች የነባር ተጫዋቾች ውል አራዘሙ August 3, 2024
ወልዋሎዎች ሁለት ተጫዋቾችን ለማስፈረም ተስማሙ August 3, 2024
ኢትዮ ኤሌክትሪክ አጥቂ ለማስፈረም ከጫፍ ደርሷል August 3, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር
ኢትዮ ኤሌክትሪክ አጥቂ ለማስፈረም ተስማማ
August 4, 2024
ዳንኤል መስፍን
ሀዲያ ሆሳዕና ዜና ዝውውር
ጫላ ተሺታ ወደ አዲስ ክለብ አምርቷል
August 4, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ አሰልጣኝ ዘሪሁን ሸንገታን በይፋ መሾሙን ተከትሎ ጋዜጣዊ መግለጫ ተሰጥቷል
August 3, 2024
ዳንኤል መስፍን
ስሑል ሽረ ዜና ፕሪምየር ሊግ
ስሑል ሽረዎች የነባር ተጫዋቾች ውል አራዘሙ
August 3, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month August 2024 (35) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ካውንስል የ2016 በጀት ዓመት የአንደኛ ሩብ ዓመት የዕቅድ ክንውን ሪፖርት ጥቅምት 27/2016 ዓ/ም ቀርቦ ገምግሟል፡፡ ተጨማሪ ፎቶዎችን ለማየት እዚህ ይጫኑ፡፡
የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝደንት ዶ/ር ዳምጠው ዳርዛ ከዩኒቨርሲቲው የትኩረት አቅጣጫዎችና ስትራቴጂካዊ ግቦች አንጻር የቀረበውን የሩብ ዓመት ሪፖርት በመገምገም ጠንካራ ጎኖችን ለማስቀጠልና ደካማ አፈጻጸም የታየባቸው መስኮችን በመለየት በቀጣይ ጊዜያት ትኩረት ሰጥቶ ለመሥራት የሚያስችል ግንዛቤ ለመፍጠር መርሃ ግብሩ የተዘጋጀ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
የዩኒቨርሲቲው የስትራቴጂክ ዕቅድ ዝግጅት፣ ትግበራና ግምገማ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ተወካይ አቶ ሰሎሞን ይፍሩ ባቀረቡት ሪፖርት እንደተመለከተው የ12 ሥርዓተ ትምህርቶች ክለሳ ተጀምሮ በመጠናቀቅ ላይ መሆኑ፣ ለሁለት መምህራን የሙሉ ፕሮፌሰርነት፣ ለ14 መምህራን የረዳት ፕሮፌሰርነት፣ ትምህርታቸውን አጠናቀው ለተመለሱ ዘጠኝ መምህራን የሌክቸረርነት አካዳሚክ መዕረግ እንዲያገኙ መደረጉ፣ መምህራን በሚያስተምሩት ዐቢይ ትምህርት የበቁ እንዲሆኑ በሀገር ውስጥ ሦስት የ3ኛ ዲግሪ፣ በውጭ ሀገር አንድ የ2ኛ ዲግሪ እና 10 የ3ኛ ዲግሪ የትምህርት ዕድል መስጠት መቻሉ በአካዳሚክ ዘርፍ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል ይጠቀሳሉ፡፡
በሩብ ዓመቱ 13 ነባር ምርምሮች መጠናቀቃቸው፣ የ9.88 ሚሊዮን ብር የገንዘብ ድጋፍ ከትብብር ፕሮጀክቶች መገኘቱ፣ ለ2,070 የማኅበረሰብ ክፍሎች ነፃ የሕግ ጥብቅና፣ የምክር አገልግሎትና የሠነድ ዝግጅት ድጋፍ መሰጠቱ፣ በ “STEM” ማዕከል ከሰባት ዞኖች በመስፈርቱ መሠረት ለተወጣጡ 175 2ኛ ደረጃ ት/ቤቶች ሥልጠና መሰጠቱ፣ የተለያዩ የአካባቢና ደን ጥበቃ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑ እና የእንሰት ቴክኖሎጂዎችን ለማስፋፋትና ለማስተዋወቅ በ“USAID” ከሚደገፍ ‹‹የኢትዮጵያ ትራንስፎርሚንግ አግሪካልቸር›› የተሰኘ ድርጅትና ቴክኖሎጂዎቹን ከሚያመርቱ አምስት የግል ድርጅቶች ጋር በጋራ ለመሥራት የሦስትዮሽ መግበቢያ ሠነድ መፈረሙ በምርምር፣ በቴክኖሎጂ ፈጣራና ሽግግር እና በማኅበረሰብ ጉድኝት ዘርፍ በሩብ ዓመቱ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል የሚጠቀሱ መሆኑ በሪፖርቱ ተመላክቷል፡፡
ለዩኒቨርሲቲው 113 አዳዲስና ነባር ተሽከርካሪዎች ሙሉ የኢንሹራንስ አገልግሎት ግዢ መፈጸሙ፣ የ1,200 ካሬ የመልክዓ ምድር (Land Scape) ሥራ መከናወኑ፣ 9,433,129.90 ብር ከውስጥ ገቢ መሰብሰብ መቻሉ፣ ለዩኒቨርሲቲው የመማሪያና ሪፈራል ሆስፒታል የሕክምና ተማሪዎችና ስፔሻሊስት ሐኪሞች መኖሪያ የሚሠራበትን ቦታ ድንበር ማስወሰንና ለ26 ተነሺ አባወራዎች የካሳ ክፍያ ተፈጽሞ ነዋሪዎችን ከቦታው የማስለቀቅ ሥራ እየተከናወነ መሆኑ እንዲሁም ለሥራ ተቋራጮች የዋጋ ማካካሻ እንዲከፈላቸው በተወሰነው መሠረት ክፍያ እየተፈጸመ መሆኑ በአስተዳደርና ልማት ዘርፍ በሩብ ዓመቱ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል ይጠቀሳሉ፡፡
የተማሪ ምግብ ጥሬ ዕቃን ጨምሮ የግብዓት አቅርቦት የገበያ ዋጋ ንረት፣ የግንባታ ሥራ ተቋራጮች የዋጋ ጭማሪ ለውጥ/escalation/ በመጠባበቅ የግንባታዎች ክንውንን ማቀዛቀዝ፣ ከውጭ የሚገዙ የትምህርትና የግንባታ ግብዓቶች ከውጭ ምንዛሪ ጋር በተያያዘ አቅራቢዎች በውል በተቀመጠ ጊዜ መሠረት መፈጸም አለመቻል፣ በዩኒቨርሲቲው ዓመታዊ በጀት መሠረት በየወሩ ከገንዘብ ሚኒስቴር ከሚለቀቀው የገንዘብ መጠን ጋር ባለመጣጣምና በገበያ ዋጋ መናር ምክንያት የምርምርና ሌሎች የልማት ሥራዎችን በታቀደው ልክ መፈጸም አለመቻል በሩብ ዓመቱ ካጋጠሙ ችግሮች መካከል ተጠቅሰዋል፡፡
የመማር ማስተማር፣ የምርምርና የአስተዳደር ዘርፍ ሥራዎችን ቴክኖሎጂ ተጠቅሞ የመሥራት ደረጃን ለማሻሻል በትኩረት መሥራት፣ የምርምር ሥራ ውጤቶችና የተላመዱና የተፈጠሩ ቴክኖሎጂዎችን ወደ ተጠቃሚው ማኅበረሰብ የማሸጋገር ሥራ አጠናክሮ መሥራት፣ ከኦዲት ግኝት የጸዳ ተቋም ለመሆን በትኩረት መሥራት፣ የገቢ ማመንጫ አማራጮችን በማበራከትና አሠራሮችን በማሻሻል ገቢን ማሳደግ፣ ነባር የግንባታ ፕሮጀክቶች እንዲጠናቀቁና አዲስ የተጀመሩት በብቃት እንዲሠሩ ትኩረት ሰጥቶ መደገፍ እንዲሁም በዩኒቨርሲቲው አዲስ መዋቅራዊ አደረጃጀት ጥናት መሠረት የሠራተኛ ምደባ ሥራን በትኩረት ማከናወን በቀጣይ ጊዜያት ትኩረት ከሚሰጣቸው ተግባራት መካከል መሆናቸው በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡
በመጨረሻም ‹‹Ethiopian Higher Education, Leadership, Management and Governance Training for Public Higher Education Institution Leaders /LMG/›› በሚል ርእስ በተሰጠው የ10 ቀናት ሥልጠና እና አሜሪካ ሀገር በሚገኙ በቴክሳስ/Texas/፣ ኦክላሆማ/Oklahoma/ እና ኦህዮ/Ohio/ ዩኒቨርሲቲዎች የልምድ ልውውጥ ላይ የተሳተፉት የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝደንት ዶ/ር ዳምጠው ዳርዛ እና የአስተዳደርና ልማት ም/ፕሬዝደንት ወ/ሮ ታሪኳ ወ/መድኅን በቆይታቸው ከተቋማቱ አደረጃጀት፣ ከመምህራን ደመወዝ አከፋፈል፣ ከስፖርትና መዝናኛ መሠረት ልማቶች አሠራርና አጠቃቀም፣ ከበጀት ምንጭ፣ ከምድረ ግቢ ውበት፣ ከቀድሞ ምሩቃን አደረጃጀትና ሚና፣ ከኮሚዩኒኬሽንና ብራንዲንግ አንጻር የተመለከቷቸውን አዳዲስ ልምዶችንና አሠራሮችን የተመለከተ ገለጻ ለካውንስሉ በማቅረብ ልምድ አጋርተዋል፡፡
አርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ
የብሩህ ተስፋ ማዕከል!
ለተጨማሪ መረጃ በድረ-ገጽና በማኅበራዊ ትስስር ገጾቻችን ይከተሉን፡-
ድረ-ገጽ - https://www.amu.edu.et/
ቴሌግራም - https://t.me/arbaminch_university
ፌስቡክ - https://www.facebook.com/ArbaMinchUniversityCCD/
ዩቲዩብ - https://www.youtube.com/channel/UCOO_nclhMo8M3r74OyPBlVA
የኮሚዩኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት
የዩኒቨርሲቲው የ2016 በጀት ዓመት የአንደኛ ሩብ ዓመት የዕቅድ ክንውን ሪፖርት ቀርቦ ተገመገመ
የአርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ ካውንስል የ2016 በጀት ዓመት የአንደኛ ሩብ ዓመት የዕቅድ ክንውን ሪፖርት ጥቅምት 27/2016 ዓ/ም ቀርቦ ገምግሟል፡፡
የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝደንት ዶ/ር ዳምጠው ዳርዛ ከዩኒቨርሲቲው የትኩረት አቅጣጫዎችና ስትራቴጂካዊ ግቦች አንጻር የቀረበውን የሩብ ዓመት ሪፖርት በመገምገም ጠንካራ ጎኖችን ለማስቀጠልና ደካማ አፈጻጸም የታየባቸው መስኮችን በመለየት በቀጣይ ጊዜያት ትኩረት ሰጥቶ ለመሥራት የሚያስችል ግንዛቤ ለመፍጠር መርሃ ግብሩ የተዘጋጀ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
የዩኒቨርሲቲው የስትራቴጂክ ዕቅድ ዝግጅት፣ ትግበራና ግምገማ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ተወካይ አቶ ሰሎሞን ይፍሩ ባቀረቡት ሪፖርት እንደተመለከተው የ12 ሥርዓተ ትምህርቶች ክለሳ ተጀምሮ በመጠናቀቅ ላይ መሆኑ፣ ለሁለት መምህራን የሙሉ ፕሮፌሰርነት፣ ለ14 መምህራን የረዳት ፕሮፌሰርነት፣ ትምህርታቸውን አጠናቀው ለተመለሱ ዘጠኝ መምህራን የሌክቸረርነት አካዳሚክ መዕረግ እንዲያገኙ መደረጉ፣ መምህራን በሚያስተምሩት ዐቢይ ትምህርት የበቁ እንዲሆኑ በሀገር ውስጥ ሦስት የ3ኛ ዲግሪ፣ በውጭ ሀገር አንድ የ2ኛ ዲግሪ እና 10 የ3ኛ ዲግሪ የትምህርት ዕድል መስጠት መቻሉ በአካዳሚክ ዘርፍ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል ይጠቀሳሉ፡፡
በሩብ ዓመቱ 13 ነባር ምርምሮች መጠናቀቃቸው፣ የ9.88 ሚሊዮን ብር የገንዘብ ድጋፍ ከትብብር ፕሮጀክቶች መገኘቱ፣ ለ2,070 የማኅበረሰብ ክፍሎች ነፃ የሕግ ጥብቅና፣ የምክር አገልግሎትና የሠነድ ዝግጅት ድጋፍ መሰጠቱ፣ በ “STEM” ማዕከል ከሰባት ዞኖች በመስፈርቱ መሠረት ለተወጣጡ 175 2ኛ ደረጃ ት/ቤቶች ሥልጠና መሰጠቱ፣ የተለያዩ የአካባቢና ደን ጥበቃ ሥራዎች እየተከናወኑ መሆኑ እና የእንሰት ቴክኖሎጂዎችን ለማስፋፋትና ለማስተዋወቅ በ“USAID” ከሚደገፍ ‹‹የኢትዮጵያ ትራንስፎርሚንግ አግሪካልቸር›› የተሰኘ ድርጅትና ቴክኖሎጂዎቹን ከሚያመርቱ አምስት የግል ድርጅቶች ጋር በጋራ ለመሥራት የሦስትዮሽ መግበቢያ ሠነድ መፈረሙ በምርምር፣ በቴክኖሎጂ ፈጣራና ሽግግር እና በማኅበረሰብ ጉድኝት ዘርፍ በሩብ ዓመቱ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል የሚጠቀሱ መሆኑ በሪፖርቱ ተመላክቷል፡፡
ለዩኒቨርሲቲው 113 አዳዲስና ነባር ተሽከርካሪዎች ሙሉ የኢንሹራንስ አገልግሎት ግዢ መፈጸሙ፣ የ1,200 ካሬ የመልክዓ ምድር (Land Scape) ሥራ መከናወኑ፣ 9,433,129.90 ብር ከውስጥ ገቢ መሰብሰብ መቻሉ፣ ለዩኒቨርሲቲው የመማሪያና ሪፈራል ሆስፒታል የሕክምና ተማሪዎችና ስፔሻሊስት ሐኪሞች መኖሪያ የሚሠራበትን ቦታ ድንበር ማስወሰንና ለ26 ተነሺ አባወራዎች የካሳ ክፍያ ተፈጽሞ ነዋሪዎችን ከቦታው የማስለቀቅ ሥራ እየተከናወነ መሆኑ እንዲሁም ለሥራ ተቋራጮች የዋጋ ማካካሻ እንዲከፈላቸው በተወሰነው መሠረት ክፍያ እየተፈጸመ መሆኑ በአስተዳደርና ልማት ዘርፍ በሩብ ዓመቱ ከተከናወኑ ተግባራት መካከል ይጠቀሳሉ፡፡
የተማሪ ምግብ ጥሬ ዕቃን ጨምሮ የግብዓት አቅርቦት የገበያ ዋጋ ንረት፣ የግንባታ ሥራ ተቋራጮች የዋጋ ጭማሪ ለውጥ/escalation/ በመጠባበቅ የግንባታዎች ክንውንን ማቀዛቀዝ፣ ከውጭ የሚገዙ የትምህርትና የግንባታ ግብዓቶች ከውጭ ምንዛሪ ጋር በተያያዘ አቅራቢዎች በውል በተቀመጠ ጊዜ መሠረት መፈጸም አለመቻል፣ በዩኒቨርሲቲው ዓመታዊ በጀት መሠረት በየወሩ ከገንዘብ ሚኒስቴር ከሚለቀቀው የገንዘብ መጠን ጋር ባለመጣጣምና በገበያ ዋጋ መናር ምክንያት የምርምርና ሌሎች የልማት ሥራዎችን በታቀደው ልክ መፈጸም አለመቻል በሩብ ዓመቱ ካጋጠሙ ችግሮች መካከል ተጠቅሰዋል፡፡
የመማር ማስተማር፣ የምርምርና የአስተዳደር ዘርፍ ሥራዎችን ቴክኖሎጂ ተጠቅሞ የመሥራት ደረጃን ለማሻሻል በትኩረት መሥራት፣ የምርምር ሥራ ውጤቶችና የተላመዱና የተፈጠሩ ቴክኖሎጂዎችን ወደ ተጠቃሚው ማኅበረሰብ የማሸጋገር ሥራ አጠናክሮ መሥራት፣ ከኦዲት ግኝት የጸዳ ተቋም ለመሆን በትኩረት መሥራት፣ የገቢ ማመንጫ አማራጮችን በማበራከትና አሠራሮችን በማሻሻል ገቢን ማሳደግ፣ ነባር የግንባታ ፕሮጀክቶች እንዲጠናቀቁና አዲስ የተጀመሩት በብቃት እንዲሠሩ ትኩረት ሰጥቶ መደገፍ እንዲሁም በዩኒቨርሲቲው አዲስ መዋቅራዊ አደረጃጀት ጥናት መሠረት የሠራተኛ ምደባ ሥራን በትኩረት ማከናወን በቀጣይ ጊዜያት ትኩረት ከሚሰጣቸው ተግባራት መካከል መሆናቸው በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡
‹‹Ethiopian Higher Education, Leadership, Management and Governance Training for Public Higher Education Institution Leaders /LMG/›› በሚል ርእስ በተሰጠው የ10 ቀናት ሥልጠናና አሜሪካ ሀገር በሚገኙ በቴክሳስ/Texas/፣ ኦክላሆማ/Oklahoma/ እና ኦህዮ/Ohio/ ዩኒቨርሲቲዎች የልምድ ልውውጥ ላይ የተሳተፉት የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝደንት ዶ/ር ዳምጠው ዳርዛ እና የአስተዳደርና ልማት ም/ፕሬዝደንት ወ/ሮ ታሪኳ ወ/መድኅን በቆይታቸው ከተቋማቱ አደረጃጀት፣ ከመምህራን ደመወዝ አከፋፈል፣ ከስፖርትና መዝናኛ መሠረት ልማቶች አሠራርና አጠቃቀም፣ ከበጀት ምንጭ፣ ከምድረ ግቢ ውበት፣ የቀድሞ ምሩቃን አደረጃጀትና ሚና፣ ከኮሚዩኒኬሽንና ብራንዲንግ አንጻር የተመለከቷቸውን አዳዲስ ልምዶችንና አሠራሮችን የተመለከተ ገለጻ ለካውንስሉ በማቅረብ ልምድ አጋርተዋል፡፡
አርባ ምንጭ ዩኒቨርሲቲ
የብሩህ ተስፋ ማዕከል!
ለተጨማሪ መረጃ በድረ-ገጽና በማኅበራዊ ትስስር ገጾቻችን ይከተሉን፡-
ድረ-ገጽ - https://www.amu.edu.et/
ቴሌግራም - https://t.me/arbaminch_university
ፌስቡክ - https://www.facebook.com/ArbaMinchUniversityCCD/
ዩቲዩብ - https://www.youtube.com/channel/UCOO_nclhMo8M3r74OyPBlVA
የኮሚዩኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክቶሬት
Quick Links
News
Vacancies
AMU Intranet
ICT Center
Systems
SMIS
AMU Mail
Digital Library
AMU RDB
E-learning
Downloads
Newsletter
Registrar
Academic Calendar
Finance & Budget Transparency
joomla vector social icons
Contact us
Corporate Communication
P.O. Box 21
Arba Minch University
Tel: +251-46881-4986
Fax: +251-46881-0820/0279
E-mail: corcom@amu.edu.et , ictc@amu.edu.et
Registrar
About Us
Alumni
Alumni Registration
Contact us
Colleges
Agriculture
Business & Economics
Medicine and Health Sciences
Natural Sciences
Social Sciences & Humanities
Systems
SMIS
AMU Mail
Digital Library
AMU RDB
E-learning
Copyright © 2021 Arba Minch University.
Campus Guide
Contact Us
Sitemap
Slot Online 2023 Slot Gacor Slot Demo https://www.jamjoompharma.com/rtp-live/ https://joyme.io/slotdemogacor rtp live https://www.sidiap.org/toto-macau/


ሎሚ’ኳ መንቀልን ሸቶን ናይዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝተነጸረ፡ ኣብ እንታይነቱን ከመይነቱን ዝቐርብ ብዙሕ ሕቶ የለን። ቅድሚ 29 ዓመታት ኣብ እዋን ናጽነት ኤርትራን ውድቀት ደርግን ግና፡ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ፡ “ናይ ሽዑ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ናይ ሎሚ ህግዲፍ መሰዋእትን ሕድርን ደቀይ ክሒዱ ክጠልመኒ እዩ”፡ ዝብል ስግኣት ስለ ዘይነበሮ፡ ነቶም ካብ መጀመርታኡ ካብ ተመኩሮ ብዘዋህለልዎ ኣፍልጦ፡ ተወዲቦም ዝቃወምዎ ዝነበሩ ኤርትራዊ ኣካላት፡ “ሎሚኸ ቃልሲ ተወዲኡ እንከሎ፡ እንታይ ደልዮም እዮም ደገደገ ዝብሉ ዘለዉ፡ ብመንግስቲ ዝተዋህቦም ምሕረት ተጠቒሞም፡ በብውልቆም ተማእዚዞም ዓዶም ክኣትዉዶ ይጽውዑ ኣየለዉን?” ዝብል ሕቶ ይቐርቦም ነይሩ እዩ። ቀንዲ ዕማም ናይቶም ካብ ሸዑ ጀሚሮም ኣንጻር ህግዲፍ ዝተሰለፉ ወገናት ግና “እተጽግበኒ ቅጫስ ኣብ መቑለኣ እንከላ እፈልጣ” ከም ዝበሃል፡ እቲ ዝተታሕዘ ኣገባብ ምምሕዳር፡ ንናጻን ሓዳስን ሃገረ-ኤርትራ ዘይምጥንን ንፍረ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘየውሕስን ምዃኑ ስለ ዝተረድኡ ናይ ለውጢ ቃልሶም ቀጺሎም።
ኣብ ጽባሕ ናጽነት ኤርትራ ቀንዲ ዕላማ ናይ ለውጢ ሓይልታት፡ መንቀልን ሸቶን ቃልሶም እንታይ ምንባሩ ምብራህ እዩ ነይሩ። ኣብቲ መስርሕ መንቀሊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ምንጻር ዝሕግዙ ምዕባለታት ብክልተ ሸነኻት ክገሃዱ ክኢሎም። እቲ ሓደ ሸነኽ፡ እቲ ዘይሕለል ጽዕጹዕ ጐስጓስ ብዛዕባ ጸረ ህዝቢ ባህርያትን ኣተሓሳስባን ጉጅለ ኢሳያስ ናይ ምርዳእ ጻዕሪ ናይቶም ኣንጻር ወጽዓ ዝቃለሱ ዝነበሩን ዘለዉን ኤርትራውያን ውዱባት ኣካላት ኮይኑ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ምምሕዳር ኢስያስ ኣፈወርቂ፡ ሓቢእዎ ዝኸይድ ዝነበረ ጸረ ህዝቢ ባርያቱ በብእዋኑ እንዳተቓልዐን እናተጋህደን ክመጽእ ክኢሉ። ብትእዛዝ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ ሓባር መሰሎም ዝሓተቱ ናይ ውግእ ሓርበኛታት ምስተረሸኑ፡ እቲ ተግባር ህዝቢ ዘሰንበደ፡ ዘቖጠዐን ንኣረሜንነት ኢሳይስ ዘቃልዐን ፍጻመ ነይሩ።
እዚ ናይ ክልቲኡ ኣቕጣጫታት ተረኽቦ ተደሚሩ ከኣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ “ክሳብ ተኣምን ኪድ ካብ ዘይትኣምን ተመለስ፡ እዚ ሰብኣይ በዓል ደሓና ኣይኮነን” ዝብል ግንዛበ ሰሪጹን ኣስፋሕፊሑን። መንቀሊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነትን ልኡላውነትን፡ ወጽዓን ጭቆናን ናይቲ ኣብ ናጽነት ክሕባእ ዝፈተነ ትዕቢተኛ ጉጅለ ምንባሩ ከኣ ብብሩህ ተራእዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እቲ መንቀሊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሩህ ክነሱ፡ ህግዲፍ ነቲ ሓቂ ከይርእዩ ብትዕቢትን ትምክሕትን ዘዕወሮም “ርእዮም ከምዘይረኣዩ” ክኾኑ ዝፈተኑ ኣዝዮም ውሑዳት ኤርትራውያን ኣይነበሩን ሕጂውን የለዉን ማለት ኣይኮነን። እቲ ተመሊሱ ተስፋ ዝህብ ግና ካብዞም ተዓሽዮም “ወሰደየ ወዲ ኣፎም በዓል ስረ” ዝብሉ ዝነብሩ፡ ሎሚ ኣብ መስርዕ ተቓውሞ ተሰሊፎም ይቃለሱ ምህላዎም እዩ።
ቃልስና ንጹር መንቀሊ ካብ ሃለዎ፡ ዘዕውቶ ሸቶ ወይ መዓርፎ ክህልዎ ከኣ ባህርያዊ እዩ። በዚ መሰረት ናይዚ መመሊሱ ዝጉህር ዘሎ፡ 2ይ ምዕራፍ ቃልስና ሸቶ፡ ናይ ጽባሕ ኤርትራ፡ ናጽነትን ልኡላውነትን ምዕቃብ፡ ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና ትካላቱን ምውጋድ፡ ድሕሪ ውድቀቱ ኣብዘሓ-ሰልፋዊ ስርዓት ምትካልን ኣብ ኤርትራ ግዝኣተ ሕጊ ምርግጋጽ፡ መሰረታዊ መሰላትን ሓርነታትን ህዝቢ ምውሓስን ዝኣመሰሉን ዝርከብዎም ምዃኖም ብሩህ እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ መሰረታዊ ዕላማኡ ነዚ ዝተጠቕሰ ኤርትራዊ ሽቶ ምውሓስ ምዃኑ ካብ ዘረጋግጹ ሰነዳቱ፡ ኣብ ራኢኡ፡ “ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ከም ኣካል ሃገራውን ዲሞክራስያውን ፖለቲካዊ ኤርትራዊ ሓይልታት ደምበ ደለይቲ ፍትሒ፡ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሊፉ፡ ንምልክን ሰረታቱን ካብ ስሩ ኣልጊሱ፡ ኣብ ክንዳኡ፡ ንኹሉ ናጽነታት ህዝቢ ኤርትራ ዘውሓሰ፡ ንኤርትራዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ዝከላኸልን ዝዕቅብን፡ ስሙርቲ፡ ብልጽግትን ቅዋማዊትን ሃገረ ኤርትራ ክሃንጽ ዝቃለስ ሰልፊ እዩ” ዝብል ምስፋሩ ከም ኣብነት ምጥቃሱ ይከኣል።
እቲ ኣብ መንጎ መንቀልን ሸቶን ናይ ቃልስና ዘሎ ርሕቀትን ዝበልዖ ግዜን እንተ ክነውሕ ወይ ክሓጽር ዝውስን እቲ ንሕና ኣንጻር ምምሕዳር ኢሳያስ እነድመዖ እዩ። እዚ መስርሕዚ፡ በቲ ሓደ ወገን ንሕናን ህዝብናን ነቲ ኣራዊት ጉጅለ ንምንብርካኽ፡ በቲ ካልእ ከኣ እቲ ጉጅለ ንከይሰዓር ሓያል ምትሕንናቕ ዝረኣየሉ እዩ። ኣብ መወዳእትኡ ግና ናይ ህዝቢ ተዓዋትነት ዘይተርፍ ስለ ዝኾነ ተሰዓርነት ህግዲፍ ውሁብ እዩ። እዚ ካብ መንቀሊ ቃልስና ክሳብ ምውሓስ ሸቶና ዝኽየድ ጉዕዞ፡ ሕልኽልኻት ዝመልኦ፡ ናይ ብዙሓት ተሳትፎ ዝሓትት፡ ናይቶም ናይ ሓባር ዕላማ ስለ ዘለዎም ብሓባር ክቃለሱ ዝግበኦም ኣካላት ስጥመት፡ ኮታ መትከል ፍልልያዊ ሓድነት ጐሊሑ ክረኣየሉ ዝግባእ መድረኽ ስለ ዝኾነ፡ ብዙሓት ተሻረኽቲ ኣካላት ዝፍተንሉ እዩ።
እቲ ንህዝብና ደም እንዳንበዐ፡ ካብ ንቡር ኣተሃላልዋ ወጺኡ፡ ነብሱ ሓቢኡ፡ ጭንጭራዓበደ ዝጻወት ዘሎ መራሒ ናይዚ ኤርትራዊ ጠላም ጉጅለ፡ እዚ ነካይዶ ዘለና ናይ መሰረታዊ ለውጢ ቃልሲ፡ ንቀጻልነቱ ኣብ ስልጣን ዝውስን ስለ ዝኾነ፡ ንምብርዓኑ ኩሉ ዓቕሙን ንብረቱን ዘዋፍረሉ ምዃኑ ካብቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ናይ ዓቕሊ ጽበትን ምህዳም ካብ ሓቅን ተግባራቱ ምግንዛብ ይከኣል። ነዚ ድሌቱ ንከዕውት ክኣስር፡ ክስውር፡ ክቐትል፡ ኩሉ መሰላት ክነፍግ፡ ምናልባት እውን ነቲ ዋጋ መስዋእቲ ብዙሓት ዝኾነ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ከእቱ ንድሕሪት ከምዘይበል ካብቲ ክትኣምኖ ዘጸግም መደረታቱ ተረዲእናዮ ኣለና። እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘርእዮ ዘሎ ኩለመዳያዊ ንዕቀት ከኣ ኮነ ኢሉ ሃንዲሱ ዝስረሓሉ ዘሎ እዩ።
ድሕሪ ሕጂ እዚ ንዛረበሉ ዘለና ጸረ ህዝቢ ጉጅለ፡ ብናቱ ብርታዐን ተሰማዕነትን ዝሓሰቦ ከተግብር ዘለዎ ዕድል ኣዝዩ ዝጸበበ ምዃኑ፡ ኣይኮነንዶ ንዓና ንዓኡ እውን ንጹር እዩ። ኣብ ክንዲ ነዚ ውድቀቱ ተቐቢሉ ሞቱ ዝጽበ፡ መቐጸሊ ዕድመ ንምርካብ ዳምዳም ካብ ምባል ዓዲ ከምዘይዕል ግና ርዱእ እዩ። ካብቲ ኣብ ስልጣን ንከቐጽሎ ተስፋ ኣንቢሩ ዝሰርሓሉ ዘሎ ምርጫታት ሓደ ከኣ፡ ናትና ናይቶም ንለውጢ ንቃለስ ዘለና ኤርትራዊ ሓይልታት ድኽመትን ብሓብር ክንቃለሶ ዘይምብቃዕን ምምዝማዝን ኣብ ክንዲ ምቅርራብና ምርሕሓቕና ንክሰፍሕ ምጽዓትን እዩ።
ስለዚ ቀንዲ ህልዊ ጸገምና፡ ካበይ ነቒልካ ኣበየናይ ሽቶ ከም እትበጽ ዘይምርዳእ ዘይኮነ፡ በቲ ናብ ዓወት የብጸሓኒ ዝበልካዮ ናይ ለውጢ ጐደና፡ በቲ ዝድለ ፍጥነትን ስጥመትን ብቐጻሊ ክትስጉም ዘይምብቃዕ እዩ። እዚ ድኹም ጐድኒዚ ከኣ ተስፋ ኣቑሪጹ ካብ ቃልሲ ዘብኩረና ወይ ከኣ ካልእ እቲ ወጻዒ ጉጅለ ዝምዝምዞ ኣቋራጭ መንገዲ ክንሕዝ ዘገድደና ዘይኮነ፡ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ከነዕርዮ ዝግበና እዩ። ንቃልስና መሪር ዝገብሮ ከኣ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ፡ ካልእ መተካእታ ዘይብሎም ብደሆታት ናይ ምስጋር ህልኽን ጽንዓትን ዘጠቓልል ብምዃኑ እዩ።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ስለምንታይ’ዩ ሓድነት ዘገድሰና?
Monday, 11 May 2020 09:59 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ከም ኤርትራውያ ኣብ ሓንቲ ሃገር ንክንነብር ዝተፈጠርና ኢና። ሃገርና ኩሉ ተሓጒሱ ዝነብረላ፡ ጥዑይ ህይወት ክህልዋ ድማ ስምምዕን ሓድነትን ናይ ኩሎም ደቃ ግድነታዊ ተደላይ ይገብሮ። ንዓና ኤርትራውያን ሕቶ ሓድነት፡ ግዚያዊ ጸገም ንምስዓር ጥራይ ኢልና እነልዕሎ ኣይኮነን። ሃገርና ብሰላም፡ ብልጽግናን ክብርን ክትህሉ ብተግባር ከነረጋግጾ ዝግብኣና ዕላማ ብምዃኑ ኢዩ። ከምኡ ስለዝኾነ እዩ ድማ ቃልሲ ንሓድነት፡ ካብቲ ንሃገራዊ መንነትናን ክብርናን ዝተቓለስናዮ ዘይትሕት ክኸውን ዝኸኣለ።
ኣብ ኤርትራ እቲ ቀንዲ ዕንቅፋት ኣብ ምርግጋጽ ሃገራዊ ሓድነትና ኮይኑ ዘሎ፡ ህልዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ቀዳማይ ዕንቅፋት'ዚ ኣብ ምልጋስ ሓድነት ናይ ኩሎም ኣብዚ ዝኣምኑ ኤርትራውያን እዋናዊ ጠለብ ኮይኑ ይርከብ። ኣርእስትና ውን ነዚ ጠለብ'ዚ ንምምላስ፡ ጽብብ ብዝበለ፡ ንተደላይነት ሓድነት ዝድህስስ ክኸውን እዩ።
ሓድነት ወትሩ ሓይልን ዓቕምን እዩ። ሓድነት ይዕበ ይንኣስ፡ ናይ ሓባር ሸቶኻ ሓቢርካ እተዕውተሉን ኣብቲ መስርሕ ዝጸንሕ ዕንቅፋታት እትጸርገሉን መሳርሒ እዩ። ኣገዳስነትን ኣድላይነትን ሓድነት ኣብ ኩሉ፡ ግዜ’ ቦታን ኩነታትን ቦትኡ በሪኹ ዝረአ እምበር፡ ሓደ ግዜ እትወስዶ ሓደ ግዜ እትጓስዮ ናይ ምርጫ ጉዳይ ኣይኮነን።
ኣገዳስነት ሓድነት ክሳብ ክንድዚ ዘይስገር ዕዙዝ ዝኸውን፡ ኣብ መንጎ እቶም ብመንገዲ ሓድነት ናይ ሓባር ሸቶኦም ከመዝግቡ ዝግበኦም ኣካላት፡ ዝኾነ ፍልልይ ኣብ ዘይሃለወሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዝኾነ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይን ናይ መንነት ብዙሕነትን እንዳሃለወካ እውን፡ ንፍልልያትካ ኣመሓዲርካ ሓድነትካ ኣዕቊብካ፡ ብሓባር ተቓሊስካ ናይ ሓባር ዓወት ንምምዝጋብ መሰረታዊ መሳርሒ እዩ። ሓድነት መንነታትካን ኣተሓሳስባኻን ዓቂብካ ኣብቲ ብሓባር ዘርበሓካ ደረጃ በሪኽካ እትወጸሉ ፍቱን መንገዲ እዩ። ሓድነት ከም መውጽእ ዝኣፍ፡ ጨሪሕካዮ እትሓለፍ ዘይኮነ፡ ዓሚቕ ትርጉምን ስርጸትን ሒዙ ኣብ መስርሕ ዝምዕብል ቀጻሊ ትብዓትን ተወፋይነትን ዝሓትት ስራሕ እዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤ) “ጻዕርና፡ ምስቶም ዝኾነ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ዘይብልና ክሳብ ፍጹም ሓድነት፡ ምስቶም ንምቅርራቡ ግዜ ዝወስድ ፍልልይ ዘለና ከኣ ክሳብቲ ክንከዶ ዝግበና ብሓባር ንምቅላስ ዘኽእለና ሓድነት ክንበጽሕ ዝነጥፍ ቀጻሊ መስርሕ’ዩ” ዝብል መትከል ሒዙ ይጽዕት ኣሎ።
ሓድነት ወትሩ ኣብ ኩሉ መዳይ ህይወትና ኣገዳሲ ኮይኑ፡ ከምቲ “እስኪ ንተኣከብ ምኽሪ ክርከብ” ዝበሃል፡ ፍቱን ናይ ጸገማት መፍትሒ እዩ። ብዘይካዚ ነቶም ካብ ምርሕሕሓቕና ዝዕንገሉ ኣካላት ዓቕምና ኣስሚርና እንስዕረሉ እዩ። ከም ህግዲፍ ዝኣመሰለ ካብ ምፍልላይ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጥን ምትፍናን ህዝቢ ኤርትራን ዝድረር ሓይሊ ከኣ፡ ናይ ህልውና ጉዳይ ስለ ዝኾኖ፡ ኣንጻር ሓድነትና ኩሉ መዓጹ ክኩሕኩሕን ህጣራ ንዋት ከፍስስን ድሕር ዝብል ከምዘይኮነ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ፣ ሓድነት ስለ ዘድልየካ ወይ ስለ እትብህጎ ጥራይ ዝርከብ ዘይኮነስ፡ ከቢድ ግን ከኣ ኣብ ኢድና ዘሎ ዋጋ ዘኽፍል ብደሆ ኮይኑ ቀሪቡ ዘሎ።
ካብ መምዘንታት ናይዚ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ሓድነት፡ ብናይ ሓደ ጻዕሪ ካብቶም ኣብ ሓድነት ዝርብሑ ኣካላት ዝዕወት ዘይኮነስ፡ ናይ ኩሎም’ቶም ሰብ ዋኒን ተዋሳእቲ ኣበርክቶ ዝሓትት ምዃኑ እዩ። ኣብ መስርሕ ሓድነት ክንጽዕት እንከለና፡ ንነናይ ገዛእ ርእስናን ነቲ “ናትና” እንብሎ ኣተሓሳስባን ንምዕዋት እምበር፡ ንረብሓ ካልእ ኢልና እንህቦ ኣገልግሎት ከምዘይኮነ ክንግንዘብ እሞ፡ ኣብ ምዕዋቱ ካብ ተጸባይነትን ተዓዛብነትን ወጺእና “ይሕግዝዩ” ዝበልናዮ መዋጸኦ ሓሳብ ኣመንጭና ክንቅረብን ክንጽዕትን ይግብኣና። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ኣብቲ ብ2017 ዝነደፎ እማመ ሓድነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ “ኣብ ዘለናዮ እዋን ንእንገብሮ ሓባራዊ ስራሕ መበገሲ መትከላት ክዀና ዝኽእላ ምዃነን ምግንዛብን ብዕዙዝ ኣገዳስነተን 1. ምዕቃብ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ፡ 2. ምውዳቕ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምልጋስ መሓውራት ጭቆናኡን፤ 3. ድሕሪ ውድቐት ስርዓት ህግደፍ ኣብዝሓ ሰልፋዊ ስርዓት ዝሰረቱ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምቛም፤ 4. ግዝኣተ ሕግን ዲሞክራስያዊ መሰላትን መላእ ሓርነታትን ህዝቢ ምቕባል፡” ዝብላ ሓሳባት ናይ ምስፋሩ ምስጢር ኮነ፡ ኣብ 3ይን ሓድነታውን ጉባአኡ 2019 “ነቲ ምስ ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ውድባትን ግንባራትን ተጀሚሩስ ከይተውድአ ዝጸንሐ መስርሕ ዘተ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ኣብ መፈጸምታኡ ንምብጻሕ፡ ማእከላይ መሪሕነት ሰልፊ ኣድላዪ ስጉምትታ ይወስድ” ዝብል ፖለቲካዊ ውሳነ ናይ ምውሳኑን ትርጉም ከኣ መርኣያ ንድሕሪት ዘይምለስ ዕቱብነቱ ኣብ ኣገዳነት ሓድነት እዩ።
ሓድነት ክንድቲ ናይ ኣገዳስነት ዕዝዙነቱ፡ ምውሓሱ እውን ቀሊል ከም ዘይኮነ ተመኩሮና የረደኣና። መስርሕ ምውሓስ ሓድነት ከቢድ ዝገብርዎ፡ ንሕና እቶም ከነረጋግጾ ዝግበና፡ ቀሊል ክነሱ ከም ከቢድ፡ ዝከኣል ክነሱ ከም ዘይከኣል ጌርና ስለ እንሕዞን እንርደኦን እዩ። ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን፡ ካብ ጸቢብ ሕሳባት ዘይምውጻእ፡ እታ እተዋጽእ ሓቂ ምሳይ ጥራይ እያ ዘላ ምባል፡ ክንድቲ ክትስማዕ እትደልዮ ክትሰምዕ ቅሩብ ዘይምዃን፡ ዝያዳ ዓቕምኻ ኣብ ዝሓለፈ ምጽብጻብ ዘይኮነ ኣብ መጻኢ መዋጽኦ ዘይምጽማድ፡ ንሓላፍነት ብዓይኒ ቃልሲ ዘይኮነ ብዓይኒ ተጠቃምነት ምርዳእ፡ ዘይግሉጽነት ….ወዘተ፡ ካብ ዝብሉ ኣተሓሳስባታት ክንወጽእ እንተንበቅዕ ምርግጋጽ ሓድነት ቀሊል እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ግና ነቲ ካብዞም ዝበልናዮም ሓድነት ዝዕንቅፉ ኣተሓሳስባታት ናይ ምውጻእ ዓቐብ ደይብና ኣብ ሰፊሕ ጐልጐል ክንበጽሕ ዝቐረብና ኢና እንመስል ዘለና'ሞ በቲ ሒዝናዮ ዘለና ናህሪ ንድፋእ።
ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ፡ መኻይድኻ ክነሱ ኣብ ክንዲ ደጊፍካ ምሳኻ ተጓዕዞ፡ ሰጊርካዮ ዕዝር ምባል ዘዐውት ኣይኮነን። እዚ ኣብ ሕሉፍ ተመኩሮና ኣብ መስርሕ ሓድነት ዘኽሰረና ምንባሩ፡ ኣብ ሐሕልና ኩልና ዘሎ ዘጣዕስ ዝኽሪ እዩ። ደሓር ግና ካብዚ ክደጋገም ዘይግበኦ ናይ ሰዓራይን ተሰዓራይን ዝኽሪ ክንወጽእ ከም ዝግብኣና ካብ እንርዳእ ነዊሕ ግዜ ጌርና ኢና። እቲ ናይ ርሑቕ ገዲፍና፡ ተበግሶ፡ ምትእኽኻብ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ምሕዝነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ደሓር ዝተራእየ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ካለኦት ግንባራት፡ ጽላላትን ምትሕንፋጻትን ከኣ ናይ ሓቢርካ ምዕዋት ኣተሓሳስባ ከም ዘጥረና ዘመልክት እዩ። እንተኾነ ኣብዚ ዳሕረዋይ ንቕሎታት እውን ክንድቲ ዝድለ ኣየድማዕናን። ኣብዚ ብዘይምድማዕና ከኣ ድኽመትና ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ሓድነት ተራእዩ እዩ። እዚ ተመኩሮናዚ ዝያዳ ሃሳዪ ዝኸውን ከኣ፡ ኣብ መጻኢ እውን ጌና ክንመሃረሉ እንተዘይ ክኢልና እዩ። እንተኾነ ሎምስ ምስቲ በብኹርናዑ ዝነፍስ ዘሎ ናይ ሓድነት ጠሊ፡ ዝለበምና ኢና ንመስል ዘለና እሞ ኣጽኒዕና ሒዝና ንቐጽሎ። ናይዚ “ስለምንታይ’ዩ ሓድነት ዘገድሰና?” ዝብል ሕቶ መልሲ፡ ካልእ ዝርዝር ከየብዛሕና፡ “ኣብቲ ንቃለሰሉ ዘለና ዓወት ክንበጽሕ ካልእ መዋጸኦ ስለ ዘየብልና” እንተበልናዮ ጌጋ ኣይኮነን።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ኢሳያስ! “ኣባ ጉንባሕሲ፡ ዘይግራቱ ይኾልል”
Wednesday, 06 May 2020 08:05 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኢሱ፡ወያካብ ቻይና ዝተሓስማ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ኣብ ባቱስ ግጥም ኣቢልዋ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ መላእ ዓለምናን ህዝባን፡ ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ሻቕሎት ኣለዉ። ኤርትራን ህዝባን እውን ከም ኣካል ናይ ዓልም ኣብዚ ናይ ሻቕሎት ህሞት እዮም ዝርከቡ። እዚ ዘለናዮ ዓለማዊ ኩነታት፡ ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ከቢድ ሻቕሎት ዝፈጠረ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ሃገራት ዘንብሮ ሓላፍነት ኣዝዩ ከቢድ እዩ። መራሕቲ ሃገራት ኣብዚ እዋንዚ ቀንዲ ዝረባረብሉ ዘለዉ ዕማም ምድሓን ህይወት ዜጋታቶም ኮይኑ፡ እዚ እዋናዊ ሻቕሎት ምስ ሓለፈ ክመጽእ ዝኽእል ቁጠባውን ፖለቲካውን ሃስያታት ንምቅላል ካብ ሕጂ ጀሚሮም ኣብ ምስራሕ ነብሶም ጸሚዶም ኣለዉ። መላእ ዓለም ንጉድኣት ኮረና ቫይረስ ብሓባር ይገጥም ምህላዉ ዘይከሓኳ እንተኾነ፡ ብሰበብ ኣብ ኮረና ቫይረስ ዝተራእየ ኣተሓሕዛ ኣብ መንጎ ቻይናን ኣሜሪካን ዘሎ ናይ ሓሳባት ትንዕምንዕን ኣብዚ ቀረባና ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ሕቶ ግዜ ምርጫ ዘንቀሎ ምፍሕፋሕን ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ብሰንኪ ከምዚ ዓይነት ተደራራቢ ከቢድ ሓላፍነት፡ ሎሚ ካብ ሃገሩ ዝወጽእ መራሒ ሃገር ዳርጋ የለን።
ኣይኮነዶ ኣብዚ ፍሉይ ኣቓልቦ ዘድልዮ ኩነታት፡ ኣብቲ ንቡር ኩነታት እውን፡ ኣብዚ ዓለምና ብሳላ ምዕባለ ናብ ቁሸት ተቐይራትሉ ዘላ፡ ናይ መራሕቲ ሃገራት ልዝባትን ምትሕግጋዛትን ልዑል ቆላሕታ ኣብ ዝረኸበሉ ኢና ዘለና። እዚ ከኣ ንዘቤታዊ ኣጀንዳ ብዘይሃሲ፡ ዲፕሎማስያዊ ርክባት ብኣካል ዘይኮነ ሓሳብ ኣቀራሪብካ፡ ብዘመናዊ ኣገባብ ኣብ ዝካየደሉ ተነቃፊ ህሞት ኢና ንርከብ። ኣብ መንጎ መንግስታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ መንግስቲ እውን፡ ኣብተን ብንቡርን ስሩዕን ትካላዊ ኣገባብ ዝምረሓ ሃገራት፡ ኣኼባታ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኣብ በቤት ጽሕፈትካ ኮይንካ ምክያድ ናይ ግድን ኣብ ዝኾነሉ ኢና ንርከብ።
ከም ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝኣመሰሉ ኩሉ ነገር ዝተፈንጠሖም፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን “ዘይንታዮም” መራሕቲ ኢና በሃልቲ ግና፡ ኣብዚ እዋንዚ ዝመርጽዎ ሜላ፡ ወይ ተሓቢእካ ምጽቃጥ፡ ወይ ድማ ዘይእዋናዊ ምኽንያት ፈጢርካ፡ ምህዳም እዩ። እንሆ ከኣ ኢሳያስ ምሕባእ ንክጥዕሞ “ክሕባእ እየ እሞ፡ ሞይቱ ኢልኩም ኣውሩዩለይ” ኢሉ ኣጽቂጡ ምስ ቀነየ፡ እዛ ምህዞ፡ ግዜ በሊዓ ምስራሕ ምስ ኣበየቶ፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ዝቃላዕ፡ ህጹጽ ጉዳይ ከም ዘለዎ ኣምሲሉ፡ ነታ ሓንቲ ምርጫ ወሲዱ ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ “ኣሎኹ” ክብል ዝመረጸ ይመስል። ህዝቢ ኤርትራ ኢሳያስ ዘይንታዩ ምዃኑኳ ብናይ ክሳብ ሕጂ ተመኩሮ ዝተረደአ እንተኾነ፡ እነሆ ሕጂ ከኣ ከምቲ “ንኡሽተይ ውራይ ግበር እሞ ፈታዊኻን ጸላኢኻን ኣለሊ” ዝበሃል፡ ጉዳይ ህዝብና ንኢሳያስ ዘይንታዩ ምዃኑ ተወሳኺ መረጋገጺ ረኺቡ። ኢሳያስ ጥዑይ እንተዝነብር፡ እቲ ዘምሕረሉ፡ “ኣብዚ ዘተዓዛዝብ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ” ዘይኮነስ “ኣብ ሆስፒታል እገለ ከይዱ ሕሙማት ኣተባቢዑ” ዝብል ዜና እዩ ዝነበረ። እቲ በቲ ቫይረስ ዘይተለኽፈ፡ ብስእነት ማይን ካልእ መሰረታዊ ነገራትን ዝሻቐልን ኣብ ጥራይ ገዛ ተዳጒኑ ዘሎን ህዝብና እውንኮ፡ ኣበይ ደኣ ረኺብዎ እምበር፡ ናይ መራሕቲ “ኣጆኻ” መድለዮ።
እዚ ናይ ኢሳያስ ዘይእዋናዊ መገሻ ንኢትዮጵያውያን እውን ዘገረሞምን ፍጊዕ ዝበሎምን እዩ ዝመስል። “እዚ ሰብኣይ ለካ ሓቂ እዩ ኣብቲ ዓዱ ስራሕ የብሉን፡ መምስ ጸመዎ እንዳመጸ ንመራሕትና ካብ ስራሕ ከየብኩረልና።” ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ውሑዳት ከምዘይኮኑ ርዱእ እዩ። እቲ ዘገርም እዚ ቅድሚ ሕጂ “ሚሊንየም ኣዲስ” ኣብ ዝበሃል ሰፊሕ ኣዳራሽ ክሳብ 15 ሺሕ ሰባት ኣብ ዝተዓደምሉ፡ እንግዶት ዝግበረሉ ዝነበረ፡ ከም ኣባ ጉንባሕ ዘይግራቱ ዝኾልል ሰብኣይ፡ ኣብዚ ናይ ሕጂ መገሻኡ ግና ጡረተኛታት ወሲኽካ 7 ሰባት ኮይኖም እዮም ንምሳሕ “ንቐደም በል” ኢለምዎ።
ነቲ መገሻ ንምምልኻዕ፡ ኢስያስ ናብ ኢትዮጵያ ዝኸደሎም ተባሂሎም ዝተጠቕሱ፡ ዛዕባታት ጉዳይ ምክልኻል ሕማም ኮሮናቫይረስን ምቁጽጻር ኣንበጣን ምዃኖም ካብ ናይ ሚድያ ጊላታቱ ሰሚዕና። ወዮ ደኣ ከምቲ “ላምሲ ብኢዳ ዝቐርባ ብእግራ ትሓክኽ” ዝበሃል ኮይኑ እምበር፡ ነዞም ጸገማት እዚኣቶም ንምፍታሕ ደኣ ቅድሚ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዞኽዞኽ፡ ካብ ኤርትራ እንድዩ ክጅመር ዝግበኦ ነይሩ። እዚ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ወጺኡ ህዝቢ ከተባብዕ “ኣጀኹም ኣጆና” ክብል ወይ ኣብ ትካላት ጥዕና ከይዱ “ምሕረት የውርደልኩም” ከይብል ህዝቢ ዝተሓሰመ ጋኔንሲ፡ ነቲ ምክልኻል ኮሮና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ ከካይዶ ምሕሳቡ ክሳብ ክንደይ ኩሉ ነብሱ ግርንቢጥ ኮይኑ ከም ዘሎ ዘረድእ እዩ።
ኢትዮጵያውያን ናብ ዝወስድዎ ምስ ጠፈኦም፡ ናብ ከባቢ እታ ቀደም ዝዋይ ትበሃል ዝነበረት፡ ሎሚ ግና “ባቱ” ተባሂላ ዘላ ከተማን ቦታ ሕርሻ መቅን ተማሊአምዎ። ኣብኡ ከኣ ኣብ ምምራቕ 200 ሺሕ ሄክታር ከልምዕ ዝኽእል ዘመናዊ መስኖ ኣሳቲፈምዎ። ቅድሚ ሕጂ እውን ኣብ ኣዋሳ፡ ባህርዳርን ጅማን ናይ ልምዓት ትካላት ምምራቕ ኣሳቲፈምዎ ነይሮም እዮም። ምናልባት ናይ ኢትዮጵያውያን ናብ ከምዚ ዓይነት ኣጋጣምታት ንኢሳያስ ምውሳዶም፡ ኮንደኾን ይቐንእ’ሞ ኣብ ሃገሩ ከምኡ ዓይነት ስጉምቲ ይወስድ ብዝብል ተስፋ ይኸውን። ኢሳያስ ግና፡ ርኹስ ናይ ምጭቋን፡ ምቕታልን ምእሳርን እምበር፡ ቅዱስ ናይ ልምዓት፡ ሰላምን ዲሞክራስን ቅንኢ ዘሕድር ሕልናኡ ንሓዋሩ መኺኑ እዩ። ንጽቡቕ ዝቐንእ ነይሩ እንተዝኸውን ደኣ ኣብ ኤርትራ እውን እኮ ብዙሕ ዘቕንእ ተርእዮ ነይርዎ። ጭቁን ህዝቢ ክርኢ እንከሎ በቲ ኣብ ራህዋ ዝነብር ናይ ካልእ ሃገር ህዝቢ መቐንአ። ድኻ ህዝቢ ክርኢ እነከሎ በቲ ኣብ ካልእ ሃገር ብሳላ ቅኑዕ ምምሕዳር ካብ ድኽነት ዝወጸ ህዝቢ መቐንአ።
ኢሳያስ ኣብቲ ናይ ከባቢ ባቱን መቂን ምምራቕ መስኖ ከይሓነኸ ተዛሪቡ። ኣብቲ ዘረብኡ ከኣ “ኣነን ብጾተይን ካብዚ ፕሮጀክትዚ ብዙሕ ተማሂርና ኣለና” ኢሉ። እንተደኣ ብዛዕባ መስኖ ሎሚ ካብ ፕሮጀክት ባቱ ወይ መቂ ዝመሃር ኣልዩ፡ ነቲ ኣብ ዓዲ ሃሎ፡ ገርገራ፡ ፋንኮን ካልእ ከባብን ኣዕቚርዎ ዘሎ ማይ “ነጻ ጉልበት ተረኽበ” ኢሉ ዘስርሖ እምበር፡ ብዛዕባ ቁጠባዊ ፋይዳኡ ዘይሓሰበሉ ምንባሩ እዩ ዘረድእ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ መውጽኢ ኣፍ ክኾኖ ዝበሎ እምበር፡ ጸገም ኢሳያስስ ስእነት መምሃሪ፡ ዘይኮነስ ክትመሃር ቅሩብ ዘይምዃን እዩ። እወ! ክመሃር ቅሩብ እንተዝኸውን ደኣ፡ ካብ ሳዕቤናት፡ ቅትለት ማይሓባር፡ ውግእ ምስ ጉረባብቲ፡ ምዕጻው ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ፡ ምእሳር ጉጅለ-15ን ጋዜጠኛታትን፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ኣብ ሃይማኖታዊ ትካላት ኢድ ምእታውን ምዕጻው ኩሉ ቁጠባዊ ወፍርታትን እንዶ ኣይመተማህረን።
በቲ በለ በዚ፡ እዚ ተግባራት ኢሳያስ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ ናብ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ዘመሓላልፎ መልእኽትን ዘሰክሞ ሓላፍነትን ኣለዎ። እቲ መልእኽቲ ንጹር እዩ። ኢሳያስ ኣብ ቀልቢ ህዝቢ ኤርትራ ቦታ ከምዘየብሉ ተረዲኡ ዓቕሉ ምስ ዝጸበቦን ጉዳይ ህዝቢ ጉዳዩ ከምዘይኮነ ተርዲኡን ዝወስዶ ዘሎ ጽሉል ስጉምቲ እዩ። እቲ ንዓና ዘሰክመና ሓላፍነት ከኣ፡ ነቲ መልእኽቱ ተረዲእና፡ ጉዳይ ሃገርናን ህዝብናን ድሕነቶምን ኣብ ዝባና ዘሎ ምዃኑ ተነግዚብና ብኽንድኡ ደረጃ ናይ ለውጢ ቃልስና ናይ ምዕዝዝ ሓላፍነት ክንወስድ እዩ።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ሓቢርና ንጽናዕ፡ በበይንና ከይንምናዕ
Friday, 01 May 2020 10:39 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ብዕራይ ናብ ዘበለ እንተበለ፡ ዕርፊ ኣጽንዕ” ዝብል ምሳልያዊ ኣዘራርባ ኣበው፡ ሰፊሕን ዓሚቕን ትርጉም ዘለዎ እዩ። እቲ ሓሳብ ክጠቓለል እንከሎ ከኣ፡ ኣብ ሓደ ዘተኣማምን ሸቶ ንምብጻሕ ዝሓዝካዮ ጉዕዞ፡ ዕንቅፋታት እንተጋጠሙኻ እውን ንኹሉ ክኢልካን በዲህካን፡ መንገድኻ ምቕጻል ወሳኒ ምዃኑ ዘዕጥቕ እዩ። እዚ ረዚን ምሳልያዊ ኣበሃህላ፡ ኤርትራውያን ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ኮነ ቅድሚኡ ዝነበረ ተመኩሮ ቃልሶም ኣመስኪረምዎ እዮም። እዚ ተባዕ ናይ ጽንዓት ኣበሃህላ ኣብዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ እውን ምስ ኩሉቲ ዘጓንፈና ዘሎ ሕልኽልኻት ህያው እዩ።
ጉዕዞ ኣብ ቃልሲ፡ ከምቲ ስሙ ዘመልክቶ መሪርን ብሕልኽልኻትን መልከዓቶም እንዳቐያየሩ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታትን ዝተመልአ እዩ። ብቐንዱ ናይቲ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዘጋጥምን ዕርፊ ኣጽኒዕካ ብምጥዋቕ ክሕለፍ ዝግበኦን መሰናኽላት ሃንዳሲ፡ እቲ ኣንጻሩ እትቃለስ ዘለና ጸላኢ ህዝብናን ጸላኢናን እዩ። ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ሓይሊ መግዛእቲ እቲ ቀዳማይ ክእለ ዝነበሮ ዕንቅፋት ነይሩ። ኣብዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ምእንቲ መሰል፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ከኣ ህግዲፍ እቲ ቀንዲ ክእለ ዘለዎ ሃንዳሲ ሕልኽልኽን ዓንቃፊ ምዕባለን ኢዩ። መስርሕ ቃልሲ ኩርኳሕ ንክኸውን ኣዕናዊ ግደ ናይቲ ጉልባቡ ዝቐለዐ ጸላኢ ዕዙዝ ኮይኑ፡ ኣባና ኣብቶም ኣንጻር ወጽዓ እንቃለስ ዘጋጥም ድኽመታትን ዝርኣ ሕጽረታትን እውን፡ ነቲ ናይ ጸረ-ህዝቢ ሓይልታት ውዲታት ኣብ ምግዳድ ዝፈጥሮ ጥጡሕ ባይታ ኣለዎ። ብወገን ሓይልታት ለውጢ ክውገድ ዝኽእል ዕንቅፋታት ከነወግድ ምብቃዕ፡ ውዲታት ጸላኢ ንከይዕወት ወሳኒ ኣስተዋጸኦ ኣለዎ። ንኣብነት ኣብዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ናይ ሞትን ሕየትን ቃልሲ፡ ሓቢርካ ምስራሕ፡ መሰረታውን እዋናውን ዕማምና ክነሱ፡ ክሳብ ሕጂ ብዘተኣማምን ደረጃ ከነዕውቶ ዘይምብቃዕና ክሳብ ክንደይ መፍቶ ህግዲፍ ንኸውን ከም ዘለና ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን።
“ሓድነት ንዓና ሓይልታት ለውጢ ዋሕስ ዓወትና እዩ። ንጸላኢና ህግዲፍን ካብ ድኽመትናን ምፍልላይናን ዝዕንገሉ ኩሎም ጸረ ህዝቢ ወገናትን ከኣ ሕማም ርእሶም እዩ”፡ ክንብል እንከለና መልእኽቱ ንጹር እዩ። ጉጅለ ህግድፍ መስርሕ ቃልስና ኣብቲ ዝዓለሞ ሸቶ ከይበጽሐ ንምኹላፉ ዝጥቀሞም ሜላታት ብዙሓትን ረቀቕትን እዮም። ዘይሩ ዘይሩ ከኣ ሓድነትና ምዝራግ ማእከሉ ዝገበረ ምዃኑ እሙን እዩ። ቃልስና ንምዕዋት ኣብ ክንዲ ብናትና ዝተጸንዐ መደብ ንኸይድ፡ ጉጅለ ህግዲፍ ብዝከኣሎ ደረጃ ካብ መስረታዊ ጉዳይና ወጺና እንህውትተሉ ሓደስቲ ኣጀንዳታት እንዳፈጠረ ናቱ እሱራት ክንከውን ወትሩ ውራየይ ኢሉ ዝሰርሓሉ መርዛም ምህዞ እዩ። ናይ ሓሶት ሰባት ክኣስርን ክቐትልን እንከሎ፡ ኣንፈትና ኣስሒቱ ብዛዕባኡ ክንዛረብ ጅሆ ይሕዘና። “እገለ ሞተ፡ እገለባ ሓመመ” ዝብል ኮነ ኢልካ ዝተቓመመ መዳህለሊ ሓሶት ይህንድስ እሞ፡ ብዛዕባኡ ክንዛረብ ከኣ ካብ ግዜና ኮነ ካብ ዓቕምና ከነባኽን ጸኒሕና። ሎሚ ሎሚ ግና ምናልባት ደኣ ሓድሽ ከይምሃዝ እምበር፡ እቶም ናይ ክሳብ ሕጂ ማእለማታት ህግዲፍ መብዛሕተኦም ኣሪጎም ዕዳጋኦም ዝሒሉ እዩ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኢሳያስ ሞይቱዶ፡ ብኻልእ ህግዲፋዊ ባእታ ተተኪኡዶ፡ ተባሂሉ ዝተወርየ፡ ህዝቢ ፈጺሙ ኣየቕለበሉንኳ እንተዘይበልና፡ ናይ መብዛሕትኡ ርኢቶ ኣብ ክንዲ ሃንደፍ ኢልካ ምቕባሉ፡ “እዝስ ግደፍዎ ደኣ ህግዲፍ ባዕሉ ንመዳህለልን ኣቕጣጫ ንመቐየርን ዝሰንዖ ድርዕቶ ሓሶት እዩ” ክብሎ እዩ ቀንዩ። ደሓር ከኣ ምናልባት ስነፍጥረታዊ ሞት ተሪፍዎ እንተዘይኮይኑ፡ ኢሳያስን ጉጅለኡን ብደረጃ ኣተሓሳስባ ሞይቶም ካብ ልቦና ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝወጽኡኮ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እቲ “እመርሖ ኣለኹ” እትብሎ ህዝቢ፡ ኣባኻ ዝነበሮ እምነት ካብ ምስሓብ ዝዓቢ ሞትከ ኣሎ ድዩ?
እቲ መዳህለሊ ሜላታት ህግዲፍ ብዙሕ እዩ፡ ከምዚ ክውረ ዝቐነየ ናይ ገለ ሕማምን ሞትን ምውራይ፡ ምስ ገለ ሃገራት ህውከት ምፍጣርን ኣብ ዘይምልከተካ ናይ ካለኦት ዋኒን ጠብሎቕ ምባልን፡ ዝኾነ መበገሲ ባይታ ዘየብሉ ቁጠባዊ ውጥን ክንትግብር ኢና ኢልካ ናይ ሓሶት ቃል ምእታው፡…..ወዘተ ኩሎም፡ መዳህለልቲ እዮም። ዕላመኦም ከኣ በቲ ሓደ ወገን ኣብ መንጎ ሓይልታት ለውጥን ህዝቢ ኤርትራን፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ሕድሕድ ሓይልታት ለውጢ ምትእምማን ንምዝራግ እዩ። እቲ ተንኮል ህግዲፍ ምትእምማን ኣብ ምጥፋእ ጥራይ ዝድረት ዘይኮነ፡ እንተኾይንሉ ኣብ ሕድሕድና ምንቛትን ምግድዳዕን ክፍጠር እውን ካብቲ ቀንዲ ዝሰርሓሉ እዩ። ስለዚ እዩ ከኣ “ሓቢርና ንጽናዕ፡ በበይንና ከይንምናዕ” ብዝብል ብዛዕባ ተደላይነት ሓቢርካ ምቅላስ መምስ ነብስና ክንላዘብ ናይ ግድን ዝኸውን።
እቲ ካብ ምግድዳዕ ዘድሕነና ሓድነት፡ ብናይ ኩልና ቅሩብነትን ኣበርክቶን ዝዕመም እምበር፡ ብናይ ውሱናት ኣበርክቶን ሓልዮትን ዝሕፈስ ማና ኣይኮነን። እቲ ሓደ “ነዓ ናባይ” በሃላይ፡ እቲ ካልእ ከኣ ነቲ መንገዲ በይኑ ክኸዶ ዘገድድ ዘይኮነስ፡ ነቲ ተመዓዳዲናዮ ዘለና ርሕቀት ንምቅርራብ፡ ከካብ ዘለናዮ ተጓዒዝና ኣብ ማእከላይ ናይ ኣተሓሳስባ ቦታ ንምርኻብ ቅሩብነት ክህሉ ናይ ግድን እዩ። ናብቲ ናይ ሓድነት ዕዳጋ ክትስጉም እንከለኻ፡ እንታይ ከም እትሸይጥን ከም እትዕድግን ወጢንካ ምውራድኳ ኣድላይ እንተኾነ፡ ኣብቲ ዕዳጋ ንዝጸንሓካ ምሃብን ምቕባልን ቦታ ክትገድፍ ድልዊ ምዃን ከኣ ኣድላይ እዩ። ንኩነታትና ምስቲ ለባማት ወለድና “ኣዴኻ ዝበለትካ ዘይኮነስ፡ ዕዳጋኻ ዝሃበካ ግበር” ዝበልዎ ኣዛሚድና ክንሪኦ ከድልየና ኢዩ።
ብዘይ ሕድገትን ምክእኣልን ዝብጻሕ ሓድነት የለን። ኣብ ሓድነት ዘይምብጻሕ ከኣ በበይንኻ ኮይንካ ብምግድዳዕ ዘዝባኸነ ግዜ እንዳጸብጸብካ ምቑዛም መፍቶ ጸላኢ ምዃን እዩ። ሓድነት ንስሙ ሓድነት ዘይኮነ፡ ብሓደ ከተዕውቶም ኣብ ዝግበኣካ መሰረታዊ ጉዳያት ዘትከለ እዩ። ምዕቃብ ልኡላውነት ኤርትራ፡ ጉጅለ ህግዲፍ ምውጋድ፡ ናጻ ኤርትራዊ ውሳነ ምውናን፡ ልዕልናን ወሳንነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኩሉ መዳያት ምዕቃብን ብሓባር ከሰልፉና ካብ ዝኽእሉ ኣበር ዘየብሎም ዛዕባታት እዮም። ብቕንዕናን ሓላፍነትን እንተመዚናዮም ኣብዚ ንዋሰኣሉ ዘለና ሜዳ ቃልሲ፡ እቶም ዝፈላልዩና ብብዝሒ ኮነ ብኽብደት ካብቶም ዘሰማምዑና ንታሕቲ እዮም። እቶም ዝፈላልዩና፡ ሎሚ ኣብቶም ዘሰማምዑና እንተ ኣድሚዕና ጽባሕ መሊሶም ዝውሕዱን ዝንእሱን እዮም። ኣብቶም ዘሰማምዑና ንኣነነትን ጽበትን ስዒርና፡ ብሓባር ክንቃለስ እንተዘይበቒዕና ግና፡ እቶም ናይ ሎሚ ናእሽቱ ዝፈላልዩና እውን፡ ጽባሕ ዝያዳ እዮም ዝፍንትሩ።
ስለዚ ኩነታትና ግዜ ዘይህብ ምዃኑ ተረዲእና፡ ወጽዓ ህዝብና መመሊሱ ይኸብድ ከም ዘሎ ተገንዚብና፡ ህግዲፍ ኣብ ስልጣን ንምቕጻል ኩሉ ዝከኣሎ በታኒ ሴፍ ካብ ምምዛዝ ንድሕሪት ከምዘይብል ኣስተብሂልና፡ “ሓቢርና ንጽናዕ፡ በበይንና ከይንምናዕ”
Published in EPDP Editorial
Read more...
ሎሚ’ውን፡ ሸቶና ኣጽኒዕና ንሓዝ
Saturday, 18 April 2020 10:07 Written by ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
እዚ ንርከበሉ ዘለና ቅነ፡ ናይ 2020 በዓል ትንሳኤ ዝኽበረሉን ቅዱስ ሮመዳን ዝጅመረሉን እዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ትንሳኤን ሮመዳንን፡ ዓለምና ብሰንኪዚ ኣጋጢሙና ዘሎ ተላጋቢ ሕማም ኮሮናቫይረስ ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ኣብ ዝኣተወትሉ ኢና ንዝክሮም ዘለና። ስለዚ ታራ “እንኳዕ ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና” ንበሃሃለሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምሕረት ክወርደልና እውን ሰናይ ትምኒት እንገልጸሉ እዩ’ሞ፡ ናብ ራህዋ ዘሰጋግር ኣጋጣምታት ይኹነልና።
*****************
“መዓርፎ ሸቶኡ ዘይፈልጥ፡ መበገሲኡ’ውን ኣይፈልጥን” እዩ ዝበሃል’ሞ፡ ክትብገስ እንከለኻ ሸቶኻ ምንጻር ኣብቲ ክትበጽሖ እትደሊ ንምብጻሕ መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ብመንጽር’ዚ እቲ ብምዕራፋት ዝተኸፋፈለ ጌና እውን ኣብ መስርሕ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ መንቀሊኡ መግዛእትን ሒዝዎ ዝመጸ ወጽዓታትን ኣወጊድካ፡ ኣብ ምህናጽ ፍትሒ ዘውሓሰት፡ ሕገመንግስታዊት፡ ህዝባዊትን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ምብጻሕ ነይሩን እዩን።
ብመንጽር’ዚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብነዊሕን መሪርን ቃልሲ ሓሊፉ፡ ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ብምውሓስ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልሱ ኣዕዊቱ። ካብ መበገሲኻ ነቒልካ ኣብ ሸቶኻ ንምብጻሕ፡ ዝወስዶ ግዜ ክነውሕ ወይ ክሓጽር ይኽእል። እቲ ኣብ መስርሕ ዝኽፈል ዋጋ እውን ከምኡ ክፈኩስን ክኸብድን ከም ዝኽእል ካብ መስርሕ ቃልስና ዝተመኮርናዮ እዩ። ኣብ ምንዋሕን ምሕጻርን ናይ ቃልሲ ግዜን ኣብ ምኽባድን ምፍኳስን ናይቲ ዝኽፈል ዋጋን ዝውስኑ ውሽጣውን ግዳማውን ረቁሕታት ኣለዉ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከካብ ረብሓኦም ዝነቕሉ፡ ኣብ መንጎ እቲ መስርሕ ተወዲኡ ኣብቲ ዝተዓለመሉ ሸቶ ክበጽሕ ዝደልይዎን ብኣንጻሩ ነቲ ቃልሲ ሸቶኡ ከስሕትዎ ዝሃልኩን ኣካላት ዝካየድ ግብግባት ኣሎ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ከምቲ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝበሃል፡ እቲ ፍትሓዊ ቃልሲ ከይዕወት ምናልባት ዘደናጉዮ እንተዘይኮይኑ፡ ዝዓግቶ ሓይሊ የለን።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ልኡላዊት ሃገሩ ናብቲ ካብ ቅድም ዝሓዞ ሸቶ ሕገመንግስትዊ፡ ህዝባውን ዲሞክራስያውን ምምሕዳር በጺሓ፡ ሰላማን ልምዓታን ዘውሓሰት ክትከውን፡ ናብ ካለኣይ ምዕራፍ ቃልሱ ካብ ዝሰጋገር፡ እነሆ ናብ 30 ዓመታት ተጸጊዑ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ሓደ ኣካል ናይዚ ኣብ ካለኣይ ምዕራፍ ለውጢ ንምርግጋጽ ተሰሊፉ ዘሎ ኤርትራዊ ሓይሊ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ብፍላይ ኣብቲ ተልእኮ ዝብል ክፍሊ፡ “ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ሓርነት ህዝባ ዘውሓሰት፡ ልዑላውነታ ዘረጋገጸት፡ ሓድነት ህዝባ ዝዓቀበት፡ ድኽነትን ሕማማትን ዝሰዓረት፡ ክብርታት ህዝብና ዝሓለወት፡ ብልጽግቲ፡ ቅዋማዊትን ደሞክራስያዊትን ሃገር ንምህናጽ ምቅላስ።” ዝብል መልእኽቲ ኣስፊሩ ኣሎ።
እዚ ካለኣይ ምዕራፍ ቃልስና፡ በቲ ሓደ ወገን በቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልሲ ዘንጸፎ ባይታን ዘቕሰሞ ተመኩሮን ክሕገዝ እዩ ዝብል ተስፋ ስለ ዝነበረ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህግዲፍ ክሳብ ክንድዚ ህዝቢ ክጠልምዩ ዝብል ናይ ብዙሓት ግምት ስለ ዘይነበረ፡ ክንድዚ ዝወስዶ ዘሎ ግዜ ክወስድን ከቢድ ዋጋ ከኽፍልን ትጽቢት ብዙሓት ኣይነበረን። እዚ ተተሓሒዝናዮ ዘለና ምዕራፍ፡ ዘይተጸበናዮ ግዜ ክበልዕ ዘገደዱ ምኽንያታት ብዙሓት ምዃኖም ርዱእ ኮይኑ፡ ውልቃዊ ረብሓ ልዕሊ ሓባራዊ ምስራዕ፡ ኣብ ቃልሲ ቀዳማይ ምዕራፍ ተሰጊሮምን ተመሓዲሮምን ዝነበሩ ጸበብቲ ስምዒታት ምድጋስ፡ ፖሊሲ ብዙሕነታዊ ሓድነት ኣስጢምካ ዘይምሓዝን ዘይምትግባርን፡ ኣብ ክንዲ ናብ መጻኢ ናይ ሓባር ረብሓን ዕማምን ናብ ዝሓለፈ ናይ ድሕረ-ባይታ ፍልልይ ምቁማትን ብኣብነት ዝጠቀሱ እዮም። እዚኦም ንድኽመት ደንበ ሓይልታት ለውጢ ዝምልከቱ እዮም።
እቲ ኣብ ምዝሕታል ሓይልታት ለውጢ “ተረባሒ እየ” ኢሉ ዝሰርሕ ጉጅለ ህግዲፍ፡ ብወገኑ ንፍልልያትና ኣብ ምብላሕን ሸቶ ቃልስና ኣብ ምጥምዛዝን ዝገብሮ ፍንጭራዕ እውን ኣብ ምድንጓይ ናይ ለውጢ ቃልስና ዘለዎ ኣዕናዊ ግደ ቀሊል ኣይኮነን። ኣይኮነሉን ደኣ እምበር ዕላማ ህግዲፍ ኣብ ምድንጓይና ዝድረት ዘይኮነ፡ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ብዝፍጠሩ ዕንቅፋታት ሰንቢድና ኣላሽ ብምባል ካብ መስርሕ ቃልሲ ክሳብ ምውሓስ ሸቶና ክንበኩር ባህጉ እዩ። ከምቲ ኩልና ዘይንስሕቶን ካብቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ቃልስና እንምኮሮን ኣብ ሽቶኻ ንምብጻሕ ኣብ ዝኽየድ ናይ ቃልሲ ጐደና ብብዙሓት ጐድናዊ ጸገማት ዝተመልአ እዩ። ነቲ ቃልሲ፡ ዘምርሮ ከኣ፡ ነቲ ኣብ ጉዕዞ ዘጋጥም ጸገማት እንዳፈታሕካን እንዳወገንካን፡ ናብታ ርሕቕቲ መሲላ እትረአ ሸቶ ናይ ምብጻሕ ኩርኳሕ መንገዲ ምዃኑ እዩ። ኣብቲ ጉዕዞ ዘጋጥሙ ጸገማት ውሱናትን ኣብ ሓደ ግዜ ጥራይ ዘጋጥሙን ዘይኮኑ፡ ብዓይነትን ብትሕዝቶን ዝተፈላለዩን በብግዜኡ መልከዖም እንዳቀያየሩ ዘጋጥሙን እዮም።
ኣብዚ እዋንዚኳ፡ ብዓይነቱ፡ ስፍሓቱ ኮነ ሓደገኛነቱ ዘይተጽበናዮ፡ ባዕሉ ኣብ ዝመረጾ ግዜ ዝመጸ ዓማሚ ተላጋቢ ሕማም ኮሮናቫይረስ ኣዝዩ የሻቕለና ኣሎ። እዚ ናይ ሕጂ ተርኽቦ ካብ ኩሎም’ቶም ኣብ መስርሕ ቃልሲ ከጋጥሙና ዝጸንሑ ብደሆታት ዝያዳ ኣሉታዊ ተጽዕኖ ዝፈጥር እዩ። ብዓይኒ ቃልሲ ክንርእዮ እንከለና እምበር፡ ዘኽፍሎ ዋጋ ደኣ ይኸብድ እምበር፡ ዝስገር እዩ። ንሕና እውን ከምዚ ዝረአ ዘሎ፡ ቀዳምነት ሂብና ምስ ህዝብና ኮይና ምስ ሰዓርናዮ፡ ናብቲ ንቡር ዝተበገስናሉ ሸቶኻ ናይ ምርግጋጽ መስመርና ክንኣቱ ኢና። ድሕሪ ጸልማት ብርሃን ክህሉ ከኣ ውሁብ እዩ። ሕጂ እውን ቀዳማይ ደረጃ ኢና ዘይነትሕዞ እምበር፡ በዚ ግዝያዊ ተረኽቦ ተሰናቢድና ካብቲ ናብ ሸቶና ዝወስድ መስመር ከይወጻእና እቲ ዝግበኦ ግዜን ዓቕምን ክንህቦ ግድን እዩ።
ዝኾነ ኣብ ጉዕዞ ዘጋጥም ጸገማት ቁጠባዊ ይኹን ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ ሕሳብ ምንጽብራቑ ዘይተርፍ እዩ። ድሮኳ ንተረኽቦ ኮሮናቫይረስ ተጐዝጒዞም፡ ኣብ መንጎ ሓያላት ዝረአ ዘሎ ምትፍናንን ቆይቅን ንዕዘብ ኣለና። እዚ ምትፍናን ብደረጃኡ ኣባና እውን ክርአ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕልቲ በብእዋኑ ዝጸንሖ ትዕዝብትን ዕቃበን ጉጅለ ህግዲፍ ካብ መራሒኡ ጀሚርካ ክሳብ ክንደይ ናቱ ከም ዘይኮነ ዝግንዘበሉ እዋን እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ከኣ ኩሉ ግዜ ቀልቡ ኣብ ጁባ ካለኦት ኢድካ ምስዳድ ምዃኑ ምልክታቱ ንርእዮ ኣለና። ንሕና እምበር ከምቲ ህግዲፍ ዝምነዮ፡ ንተረኽቦ ኮርኖናቫይረስ ከም ናይ ዓለም መወዳእታ ወሲድና፡ ብስባደ ካብ መስመር ቃልስና ከይወጻእና፡ ከምቲ “ብዕራይ ናብ ዘበለ እንተበለ፥ ዕርፊ ኣጽንዕ” ዝበሃል፡ ኣብቲ ክነብጽሖ ሒዝናዮ ዘለና ሸቶ ናይ ምብጻሕ ጽንዓትና ኣብ ቦኣቱ ክኸውን ግድን እዩ
Published in EPDP Editorial
Read more...
ኣድላይነት ሓድነት፡ ዝያዳ ዘበርኽ ኩነት
Monday, 13 April 2020 09:52 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሓድነት ሓይሊ እዩ፡ ዝሓበራ ኣጻብዕ ኣርቃይ የጸንበዓ፡ ኣሕዋት ምስ ዝሓብሩ ጸላኢ የባርሩ “ ዝብሉ ኣበሃህላታት፡ ሓያልነትን ወሳንነትን ሓድነት ዘድምቑ ናይ ኣቦታትና ምሳለታት እዮም። ኣብ ሓደ መስርሕ ተጽዕኖን ግደን ሓድነት ብኣውንታን ብኣሉታን ዝግለጽ እዩ። እቲ ኣውንታ በቲ ሳላ ሓድነት ዝምዝገብ ውጽኢትን ዓቕምን ዝግለጽ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ኣሉታ ከኣ ብሰንኪ ብኩራቱ ዘጋጥም ክሳራ ዝግለጽ እዩ።
ኤርትራውያን ኣብ ፖለቲካዊ ተመኩሮና ሳላ ሓድነትና ዘመዝገብናዮ ዓወታት ብዙሕ እዩ። ብዓብይኡ፡ ብቁጽሪ ውሑዳት፡ ብዕጥቂ ዝተሓትና እሞ ድማ ናይ ግዳም ደግፍ ዘይብልና ክነስና፡ ብቑጽሪ ንዝበዝሑና፡ ብዕጥቂ ንዝበልጹናን ብሓያላት ንዝድገፉን ገዛእቲ ስዒርና፡ ነጻነትን ልኡላውነትን ሃገርና ከነውሕስ ምብቃዕና ናይቲ ብሳላ ሓድነት ዝረኸብናዮ ኣውንታዊ ውጽኢት ርኡይ መግለጺ ኮይኑ ተመዝጊቡ ዘሎ እዩ። “ምስጢር ዓወትና ሓድነትና እዩ” እንብል ከኣ ካብዚ ነቒልና ኢና። እዚ ኣባና ጥራይ ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ኣብ ቅድሚ ካለኦት እውን ከም ብሓድነት ተቓሊስካ ናይ ምዕዋት መወከሲ ዝተወስደ እዩ።
ሰኣን ሓድነት ዘጥፋእናዮም ዕድላት እውን፡ ወዮ ደኣ በቲ ሳላ ሓድነት ዘመዝገብናዮ ዓወት ንጸናናዕ ኮይና እምበር፡ ኣሉታዊ ኣሰሮም ቀሊል ኣይኮነን። ብዓብይኡ ነቲ ኣንጻር ናይ ግዳም መግዛእቲ ዓወት ክንጭብጥ ዘብቀዕና ሓድነት ኣብ ቃልሲ ኣንጻርቲ ዘየናሕሲ ዘቤታዊ ጨቋኒ ክንደግሞ ስለ ዘይበቓዕና፡ እነሆ ህዝብና ብህግዲፍ ይደሃኽ ኣሎ። ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብሓድነት ምቅላስ ኣድላይን መሰረታውን ከም ዝኾነ ኣብ ተመኩሮ ብዙሓት በዚ ናትና መስርሕ ዝሓለፉ ኣብ ውጽኢት ከም ዘብጸሐ እንዳረኣና ብግብሪ ከነረጋግጾ ዘይምብቃዕና፡ ንቃልስና ብቐረባ ንዝዕዘቡ ወገናት’ውን “ዘገርም” ዘብል ዘሎ እዩ።
ስለምንታይ ሓድነትና ከነረጋግጽ ዘይከኣልና፡ ሓደሓደ ግዜስ ንሕና እውን ይገርመና እዩ። እቲ ጠንቂ ግና ኣርሒቕካ ምምርማር ዘድልዮ ዘይኮነ፡ ካባና ናባና ዘሎ እዩ። ክንድቲ ብዛዕባ ሓድነት እትጭረሖ ብግብሪ ዉፉይ ዘይምዃን፡ ዝመጻናሉ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ድርሕረ-ባይታታት ዝፈጠሮ ስንብራት፡ ንመስርሕ ሓድነት ኣብ ክንዲ ብልዑል ህዝባውን ሃገራውን ተደላይነት፡ ብጸቢብ ጉጅላዊ ምናልባት እውን ብውልቃዊ ሕሳብ ምቕናይ፡ ካብቶም ብዙሓት ክስገሩ እናተገበኦም ዘይሰገርናዮም ዝዕንቅጹና ዘለዉ ንኣብነት ክጥቀሱ ዝኽእሉ እዮም። ኣብዚ ኩልና ንፈልጦ ክንስና፡ ምጥቃሱ ኣገዳሲ ዝኸውን፡ ሓድነት ዝኾነ ይኹን ፍልልይ ብዘየብሎም ኣካላት ዝድኮን ዘይኮነ፡ ህጹጽነት ጉዳያት ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ቅድሚት ከመጽእ ዘይግበኦ ዛዕባታት ኣወንዚፍካ ኣብቲ ተባራዒ መድረኻዊ ኩነታት ኣትኪልካ ዝንደቕ ዓቕሚ እዩ። ኣብ ህልዊ ፖለቲካዊ ዕማምና፡ ምውጋድ ጉጅለ ህግዲፍ ንቕድሚት ኣምጺእካ ኣብ ዙርያኡ ዓሲልካ ሓድነት ክንደቐሉ ዝግበኦ እዩ። ሕጂ ከኣ ከምቲ “ክፉእካ ኣይትጽላእ ዝኸፈአ ከይመጸካ” ዝበሃል፡ ግደ ሓድነት ዝያዳ ዘበርኽ ሓያልን ግዜ ዘይህብን ኮሮናቫይረስ ዝበሃል ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት ክሕዝ ዝግበኦ ራዕዲ ዝፈጥር ዛዕባ ኣጋጢሙ እነሆ።
ብዛዕባ ሓድነት ክንሓስብ እንከለና ኣብ ክንዲ ናይ ሃገርን ህዝብን ድሕነትን ቀጻልነትን፡ ነናትና ምስ ናይ ካለኦት እንተዘይተወሃሂዱ፡ ሩባ ዘየሳግር ጸቢብ ሕሳባት ንቕድሚት ምምጻእ ከም ዘየዕወተና ርኢና ኢና። ምርኣይ ከኣ ምእማን እዩ። ከምቲ ጳጳስ ኣቡነ ፍራንሲስ ቅድሚ ሳልስቲ ብምኽንያት ክብሪ ዓርቢ ስቕለት 2020 ኣብ ዘመሓላለፍዎ ኣባታዊ መልእኽቲ “ኣፍላጋት ነቲ ማዮም ኣይሰትይዎን እዮም፡ ኣግራብ ነቲ ዘፍረይዎ ፍረታት ኣይበልዕዎን እዮም፡ ጸሓይ ብርሃና ነዓኣ ኣይኮነን ዘብርህን ዘንጸባርቕን … ወዘተ” ምስ በሉ “ሕጉስ ክትከውን እንከለኻ ህይወት ጽብቕቲ እያ፡ ዝያዳ ጽብቕቲ እትኸውን ግና፡ ካለኦት ብግብርኻ ክሕጐሱ እንከለዉ እያ” ዝበልዎ፡ ቀንዲ ኣድህቦና ብውልቂ ካብቲ ሓድነት ክንጥቀም ዘይኮነ፡ ሃገርን ህዝብን ምድሓን ክኸውን ይግበኦ። ንኣድላይነት ሓድነት እምበኣር፡ ብፍላይ ኣብዚ ኣቲናዮ ዘለና ፍሉይ ዓለማዊ ኩነታት ብመንጽርዚ ክንጥምት ይግበኣና።
ክሳብ ሕጂ ቃልስና ኣብ ፖለቲካዊ ህልውና ዝዓለመ እዩ ጸኒሑ። ብዛዕባ ምውጋድ ጉጅለ ህግዲፍ፡ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ፡ ልዕልና ሕግን ፍትሕን፡ ምኽባር ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ መሰል ምውዳብ፡ ሓሳብካ ምግላጽን ናጽነት እምነትን ክንዛረብ እንከለና ብኸመይ ሕገመንግስታዊ ህዝባውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ዝማእከሉ ፖለቲካዊ ህልውናን ቀጻልነትን ይህልወና ኢና እንጥምት። እቲምንታይሲ እዚ እቲ ዝበለጸ ኣነባብራ ሃገር ንክመጸልና ዝኽልእ ብደሆታት ዝስዕር ስለ ዝኾነ እዩ። ሎሚ ግና ብኸመይን ብመንን ይመሓደር ብዘየገድስ፡ ህዝቢ ከም ሰብኣዊ ፍጡር ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ዝፍትን ሓደጋ ኣጋጢሙና ኣሎ። እሞ ከኣ ንኹሉ ወገናት ኣብ ነናቱ ዝጸመደ፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ክሕግዝ ኣብ ዘይክእለሉ ኩነታት ምእታው እዩ። ካብዚ ጸልማት ንምውጻእ ግደ ሓድነት ኤርትራውያን ወሳኒ ምዃኑ ንምትንባህ ኢና ከኣ ነዚ ናይ ሻቕሎት እዋን “ኣድላይነት ሓድነት፡ ዝያዳ ዘበርኽ ኩነት” ንብል ዘለና። እዚ ሕጂ ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ኣልማማ መቕዘፍቲ ከጋጥምዩ ዝብል ትጽቢትኳ እንተዘይነበሮ፡ ሰዲህኤ ኣብ ጥዕና ህዝብና ዘለዎ ቆላሕታ ንምንጻር፡ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ፡ “ኣገልግሎት ጥዕና ኤርትራ፡ ኣብ ምክልኻል ሕማማት ብምድሃብ ነቶም ንህዝብና ዘሳቕዩ ሕማማት ቀዳምነት ሂቡ ኣድላዪ መደብ ምክልኻል ክሕንጽጽን ከተግብርን እዩ፡” ዝብል ሓሳብ ኣስፊሩ ኣሎ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ንቡር ዝፈልጥ፡ ሓላፍነት ህዝብን ሃገርን ዝስመዖን ዝርዳእን መንግስቲ እንተዝህሉ፡ ፖለቲካዊ ስሰዐኡ ኣወንዚፉ፡ ነቶም ንፖለቲካዊ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ኤርትራውያን ከይተረፈ፡ ኩሉ ድሕሪ ድሕነት ህዝቢ ስለ ዝኾነ “ንዑ ህዝብና ብሓባር ነድሕን” ኢሉ ክጽወዓና መተገበአ። እንተኾነ ከምቲ “ ሓንሳብ ዝጐበጠ ኣይቀንዕን እዩ” ዝበሃል፡ ኢሳያስ ኣብቲ ጸረ-ህዝቢ ተግባሩ ስለ ዝደረቐ፡ ከምኡ ክገብር ኣይንጽበዮን ኢና። ሕሉፍ ሓሊፉ ገሊኦም መራሕቲ ሃገራት፡ ጉዳይ ህዝቦም ኣዝዩ ኣሻቒልዎም፡ “ፖለቲካዊ ስልጣን ድሕሪ ህዝቢ እዩ” ኢሎም ናብቲ ቅድም ዝነበሮም ሕክምናዊ ሞያኦም ኣብ ዝምለስሉ ግዜ፡ ኢሳያስ ግና ድምጹ ኣጥፊፉ ሃጢሙ።
ሕጂ ንሕናን ህዝብናን ናትና ንግበር። እዚ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ በዳሂ ዕማም በዳህን ንተደላይነት ሓድነት ዘበርኽን እዩ። እቲ እንብህጎን ምእንታኡ እንቃለሱ ዘለናን ሓድነት ሓይልታት ለውጢ ኣቐዲምና ኣውሒስናዮ እንተንጸንሕ፡ ኣብ መኸተ ኣንጻር ኮሮና ቫይረስ ዝያዳ መሓገዘና ነይሩ። ብዝኾነ ሕጂ እውን ይኸድብ እምበር፡ ዘይከኣል ኣይኮነን እሞ፡ እቲ ኣብ መንጎ ተቓወምትን ደገፍትን ህግዲፍ ዝጸንሐ ብምልካዊ ስርዓት ዝተኣልመ ዓለባ ሳሬት ተቐዲዱ ኩልና ኣብ ጉዳይ ምህላውን ዘይምህላውን ከም ህዝቢ ጉጅለ ህግዲፍ ከም ልማዱ ብዘይብለጸሉን መሰረታዊ ናይ ለውጢ ኣንፈትና ብዘየስሕትን ንሰጉም።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ንተደላይነት ሓድነትና፡ ናህሪ ዝውስኽ ተበግሶ
Wednesday, 08 April 2020 09:25 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ካብዚ ዓለምና ብሰንኪ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ምህላውን ዘይምህላውን ተፋጢጠሙላ ዘለዉ ሓደገኛ ኩነታት፡ ንምውጻእ ኩሎም ወገናት ዝነበሮም ኣጀንዳታት ኣወንዚፎም፡ በብርኩርናዑ ንህልውና ሰባት ይረባረቡ ኣለዉ። እንተኾነ ዋላ እተን ኩሉ ከም ዝኽእላ ዝእመነለን ዝነበራ መንግስታት እውን ክሳብ ሎምስ ብዘተኣማምን መኪተን ውዱእ ውጽኢት ከርእያ ኣይከኣላን። ካብዚ ኣብ ዓለምና ከምቲ ዝሓለፈ ናይ ዓለም ውግኣት ናይ ፖለቲካዊ ሓይልን ምጣነሃብታዊ ዓቕምን ኣሰላልፋ ክቕይር እዩ፡ ተባሂሉ ዝግመት ዘሎ ኩነታት ንምውጻእ ካብ ዘኽእሉ መንገድታት ሓደ ብሓባር ምስራሕ ምዃኑ ተኣሚንሉስ ብግብሪ ክስረሓሉ ጀሚሩ ኣሎ። ሃገራት ኣብ ሕድሕደን ናይ መሳርሕን ክኢላታትን ሓገዝ ክለጋገሳ ምጅማረን ከኣ ናይዚ ኣብነት ጌርካ ዝውሰድ እዩ።
ሓቢርካ ምስራሕን ምቅላስን ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ንዓና ንኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ካብ ካልእ ዝንገረና ዘይኮነ ካብ ተመኩሮ ቃልስና ኣንጻር ህግዲፍ እንርደኦ እዩ። ምኽንያቱ ብሰንኪ ሓቢርካ ዘይምቅላስ ክሳብ ክንደይ እንጽበዮ ውጽኢት ክንረክብ ከምዘይክኣልና ንርዳእ ስለ ዝኾና። ሎሚ እውን እነሆ ጉዳይ ብሓባር ምስራሕን ምቅላስን ኣብ ልዕልቲ ኣገዳስነቱ ኣዝዩ ግዜ ዘይህብ እዋናዊ ዛዕባ ኮይኑ። ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ከስምዕዎ ዝጸንሑ ድምጽታት ኣገዳስነት ሓቢርካ ምቅላስ ክሳብ ክንደይ በሪኹ ከም ዘሎ ዘርኢ እዩ። ድምጺ ኤርትራውያን፡ ፖለቲካዊ ምሕዝነታት፡ ግንባራት፡ ሰልፍታትን ውድባትን እውን ካብዚ ዝተፈልየ ኣይኮነን። እዞም ፖለቲካዊ ሓይልታት ውሁድ ድምጾም ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ብዛዕባ፡ ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝወረደ በደል፡ ኩነታት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል፡ ኢድ ኣእታውነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ኤርትራዊ ዛዕባን ሓደገኛ ወስታ ልኡኻት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኣማኑኤል እያሱን ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጽታት መስርሕ ሓድነት ኣብ ምጽራግን ሕድሕድ ምትእምማን ኣብ ምዕኳኽን ዝነበሮ እጃም ብቐሊሉ ዝግመት ኣይኮነን።
እነሆ ሎሚ ከኣ እዞም ፖለትካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብዚ ዓለምና ኣብ ፍሉይ ኣጨናቒ ኩነታት ኣትያትሉ ዘላ ህሞት ብ31 መጋቢት 2020 “ሓባራዊ መልእኽቲ ናብ ህዝቢ ኤርትራ/ መጸዋዕታ ኤርትራውያን ናብ ዓለም-ለኻዊ ሰብኣዊ ማሕበረሰብ፡ ካብ ፖሊቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስታት ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ብሓባር ቃሎም ኣስሚዖም ኣለዉ። እዚ መጸዋዕታ በቲ ሓደ ወገን፡ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ብዛዕባዚ ቀዛፊ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝወሃብ ዘሎ መከላኸሊ መምርሕታት መሰረት፡ ዘለዎ ዓቕሚኳ ውሱን እንተኾነ፡ ክንዲ ዝከኣሎ ነብሱ ክሕሉ፡ ኣብ ሕድሕዱ ክተሓጋገዝን ምስ ሓይልታት ምክልኻሉ ኩይኑ ተጽዕኖኡ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግዲፍ ከሕይልን ዝጽውዕ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ እዚ ናይ ሓባር መጸዋዕታ፡ ብሓፈሻ ኩሉ ማሕበረሰብ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ጉዳይ ሰብኣውነት ዝምልከቶምን ዘገድሶምን ከም ትካል ጥዕና ዓለም ዝኣመሰሉ ትካላትን ኤርትራውያን ኣዕቊቦም ዘለዉ ናይ ርሑቕን ጐረባብትን መንግስታትን፡ ንጉዳይ እቶም “ኣነ ኣለኹልኩም” ዝብል ናይ ህዝቡ ሓላፍነት ዝወስድ መንግስቲ ዘየብሎም ኤርትራውያን፡ ዝያዳ ኩሉ ግዜ ቆላሕታ ክህብዎ ዝምሕጸን እዩ።
እቲ መጸዋዕታ ብዛዕባ ኩሎም ኤርትራውያን ዝግደስ ኮይኑ፡ ብፍላይ ምስዚ እዋናዊ ኩነታት ኣተሃላልዋኦም ንሓደጋ ተላጋቢ ሕማም ኮሮናቫይረስ ዝተቓለዐ፡ ኣብ መደበራት ስደተኛ፡ ኣብ ከም ሳዋ ዝኣመሰሉ ግዱድ መዳጐንን ኣብ ፈቐዶ ስዉርን ግሁድን ኣብያተ-ማእሰርትን ንዝርከቡ ኤርትራውያን ዝያዳ ቆላሕታ ዝህብ እዩ። እዚ መጸዋዕታ ኣዝዩ እዋናውን ግዜ ዘይህብ ቅልጡፍ ምላሽ ዝሓትትን ብምዃኑ ድሮኳ ብላዕለዎት ጉዳይ ኤርትራ ዝምልከቶም ኣካላት ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ኣቓልቦ ረኺቡስ “እሱራት ፍታሕ” ዝብል መልእኽቲ ናብቲ ማእዝኑ ዝሰሓተ ምምሕዳር ኤርትራ ክመሓላለፍ ጀሚሩ ኣሎ። ምምሕዳር ኤርትራ ግና ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ስለ ዝጨከነ፡ ብዛዕባ እሱራት ምፍታሕን ዘይምፍታሕን ዘይኮነ፡ ብዛዕባ ንህዝቢ ኤርትራ ዝተለገሰ ሓገዝ መከላኸሊ ሕማም ኮሮናቫይረስ ኣይቅበልን ምባሉ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበራ ዘይመንግስታዊ ትካላት ጥዕና ምዕጻዉን መራሒኡ ኣብ ክንዲ ተስፋ ዝህብን ዘተባብዕን መግለጽታት ዝህብ ምሕባኡን ዘመልክቱ ዜናታት ኢና ንሰምዕ፡ ንዕዘብን ነንብብን ዘለና።
ኣብዚ ወሳኒ እዋን ኣብ ወጻኢ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንዘለዉ ኮነ ኣብ መደበር ስደተኛታት ንዝርከቡ ዜጋታቶም ንምሕጋዝ ዝገብርዎ ዘለዉ ምንቅስቓስን ዘርእይዎ ዘለዉ ሓልዮትን ዝነኣድን ዘሕብንን ስለ ዝኾነ፡ ኩልና ብተገዳስነት ከነሰንዮ ዝግበኣና እዩ። እዞም ምቕሉላት ሓደ ኣብ ግምት ከእትውዎ ዝግበኦም መሰረታዊ ቁምነገር ግና ኣሎ። ጉጅለ ህግድፍ ነቲ ምልዕዓሎም ከም ፖለቲካዊ መሕብእን መረሳስዕን፡ ነቲ ልግሶም ተወፋይነቶምን ከኣ፡ ከምቲ ልማዱ መህጠሪ ጉጅላዊ ካዝንኡ ከይጥቀመሎም ምስትብሃል ከድሊ እዩ። እዚ ኣብ ዓለምና ተላቢዑ ዘሎ፡ ጌና መንቀሊኡን መዕረፊኡን ዘይተፈልጠ ሕማም፡ ዓለም ብዓለማ ብማዕረ ዘንቀጥቅጥ ዘሎ እዩ። እንተኾነ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ስርዓታትን ምምሕዳራትን ኣብ ኣተሓሕዛ እቲ ጸገም ናቱ ግደ ከም ዘለዎን ንብዙሓት ከም ዝፈተነን ንዕዘቦ ዘለና እዩ።
ብመንጽርዚ ጉዳይ ሃገርና ኤርትራ ምስቲ ዝጸንሐ፡ ህዝቢ ዘየሳትፍ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ግምት እውን ዘየእቱ ቀይዲ በተኽን ኣብ ንቡር ኩነታት እውን ዝተሳዕረ፡ ኣተሓሕዛ ህግዲፍ ኣብ ምግዳድ እቲ ሳዕቤን ዓብይ ግደ ከም ዝህልዎ ኣይንዘንግዕ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ቀጻሊ ፖለቲካዊ ቃልስና፡ ብሰንክዚ ኣጋጢሙ ዘሎ እዋናዊ ጸገም ንግዜኡ ደኣ ቀዳምነት ኣይንህቦ እምበር፡ ቀንዲ ውራይና ስለ ዝኾነ፡ በዚ እዋናዊ ጸገም ተሰናቢድና ኣዋዲቕናዮ ህዝብና ንሓዋሩ መፍቶ ህግዲፍ ክኸውን ኣይንፈቅድን ኢና። ካብ ሓባራዊ ኣዋጃትን መግለጺታትን ክብ ኢልና፡ ምስ ከም ንቕሎ ይኣክልን ብሓፈሻ ተበግሶ ኤርትራውያን ምሁራትን ሞያተኛታት ጥዕናን ኮይና፡ ናብ ዝያዳ ተግባራዊ ስጉምትታት ከነቕንዕ ከድልየና እዩ።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ኣተሃላልዋ ኤርትራውያንን ለበዳ ኮሮናቫይረስን
Thursday, 02 April 2020 10:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ብሰንክ’ቲ ህግዲፍ ኣብ ሃገርና ዝፈጠሮ ኩርኳሕ ኩነታት፡ ኤርትራውያን ከም ደቂ ዛግራ ፋሕጭንግራሕ ኢሎም ከም ዘለዉ ፍሉጥ እዩ። ኣብ ገዛእ ሃገሮም ኣብ ሕሱም መነባብሮን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ-ማእሰርትን ኣብ ዘይውሑስን ዘይክፈሎን ግዱድ ስረሓትን ኣብ ዝቓይ ይነብሩ ኣለዉ። ካብዚ ሓሊፉ እቶም ካለኦት ገሊኦም ኣብ ውጻኢ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ዘይውሑስ ህይወት፡ ካለኦት ከኣ ኣብ ፈቐዶም ኣጸጋሚ መደበር ስደተኛታትን ኣብ ጉዕዞ ናብ ስደትን ዝኣመሰሉ ንሓደጋ ዝተቓልዑ ኩነታት ይርከቡ። እዚ ኣተሃላልዋ ኤርትራውያን ብፍላይ ናይቶም ስደተኛታት፡ ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ሎሚ ዓለም ለኻዊ ኣዝዩ ሓደጋ ኮሮናቫይረስ ከቢድ ጉድኣት ዘውርደሉ ዘሎ፡ ኣብ ንቡር ኩነታት እውን ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ምርድኡ ዘጸግም ኣይኮነን።
ኣብ ፈቐዶ መደበራት ስደተኛ ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ብሰንክዚ ናይ ፋሕጭንግራሕ ኣተሃላልዋኦም ሓብሓቢ ስኢኖም ክሳቐዩን ካብዚ መከራ ንክወጹ ክምሕጸኑን ጸኒሖም እዮም። ካብ ሊቢያ፡ ማልታን እስራኤልን ክንሰምዖ ዝጸናሕና ቀጻሊ ኣውያትን መጸዋዕታን ኤርትራውያን ናይዚ ኣብነት እዩ። ኣብ መደበራት ስደተኛ ሱዳንን ኢትዮጵያን ናይ ዝነብሩ ኤርትራውያን ህይወት እውን ካብዚ ብዙሕ ዘይፍለ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ሕማም ኮሮናቫይርስ ኣብ ዘተኣማምን ኩነታት ኮንካ እውን ኣዝዩ ኣጨናቒ ኮይንሉ ኣብ ዘሎ፡ ኣብ ትግራይ መደበር ሕንጻጽ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝደተኛታት፡ ብዘይ ድሌቶም፡ እኹል መሳለጥያን መጽለልን ናብ ዘየብሎም መደበራት ማይዓይንን ዓዲ ሓርሽን ንምብታኖም ዝግበር ዘሎ ገልታዕታ፡ ግዳይ ናይዚ ሕማም ናይ ምዃን ዕድሎም ዘጋድድ እዩ። ኤርትራውያን ስደተኛታት ግና ሰማዒ እዝኒ ክሳብ ዝረኽቡ ነቲ ንኣተሓሕዛ ስደተኛታት ዘይተኸተለ ኣስገዳድ ውሳነ ምቅዋሞም ቀጻሊ ኣሎ። ካብዚ ከይወጻእና፡ ነቲ ብክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ልግስን ሰብኣዊ ሓላፍነትን እንዳነኣድናን እንዳተባባዕናን፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካልእስ ይትረፍ እዚ ሕማቕ እዋን ክሳብ ዝሓልፍ፡ ንጉጅለ ህግዲፍ ብዋጋ ስደተኛታት ንምሕጓስ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከይጭክንን ኣብ ውሳነኡ ዳግመ-ርኢቶ ክገብርን መጸዋዕታና ነቕርበሉ።
ኣብዚ ሓያላትን ምዕቡላትን ሃገራትኳ ዜጋታተን ንምድሓን ኣዝየን ተጸጊመናሉ ዘለዋ ግዜ፡ ብዛዕባ ኣብ ፈቐዶ መደበራት ስደተኛ ዘለዉ ግዳያት ዝዛረብ ዓለም ለኻዊ ኣካል ዘይምህላዉ ከኣ፡ ስደተኛታት ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ክሳብ ክንደይ ኣብ ሓደጋ ከምዘለዉ ዘመልክት እዩ። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ካብቶም ኣብ መደበራት ስደተኛ ተዳጒኖም ዘለዉ ዝሓሸ ናይ ምዝራብን ምልጋስን ዕድል ስለ ዘለዎም ቅድሚ ሕጂ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ስደተኛታት መሰሎም ከይግፈፍ ክምሕጸኑ ጸኒሖም እዮም። እዚ ጉዳይዚ ሎሚ እውን ቆላሕታ ሂቦም ስምዕታኦም ከዛይድሉ ዝግበኦም ወቕቲ እዩ። ብግብሪ ከኣ ከምኡ ይገብሩ ኣለዉ። ዋላኳ ዝያዳ ናብ ስደተኛታት ምትኳር ዘድሊ እንተኾነ፡ ናይቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ ህይወት እውን ንምምሕዳር ህግዲፍ ኣሚንካ ዘቕስን ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።
ቅድሚ ናብቲ ክግበረሎም ዝግባእ ደገፍ ምሕላፍና፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዘዘለዉዎ ከም ዝኾነ ሰብ ክንድቲ ኩነታት ዝፈቅደሎም፡ ነቲ ንምክልኻል ሕማም ኮሮናቫይርስ ብዝምልከት ዝመሓላለፍ ምዕዶን ምኽርን ተስፋ ከይቆረጹ ክተግብሩ ይግበኦም። ምኽንያቱ ናይዚ ሕማምዚ መከላኸሊ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኢድ ሓካይም ዘይኮነ፡ ኣብ ኢድ ጥንቃቐ ነፍሲ ወከፍ ዘሎ ብምዃኑ። ኣብዚ ዕዉታት ንክኾኑ ከኣ፡ ብዝኾነ ይኹን ንኡሳን ስምዒታትን ዝንባለታትን ከይተፈላለዩ ሓድነቶም ኣደልዲሎም ኩሉ ዓቕሞም ህይወት ናብ ምድሓን ከውዕልዎ ንጽወዖም።
ብዛዕባቲ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ህግዲፍ ዝነብር ህዝብና፡ ህግዲፍ ኣብ ሎሚ በጺሑ ርህሩህ ልቢ ከሕድር እትጽበዮ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ሓንሳብን ንሓዋሩን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝጨከነ ስለ ዝኾነ። ዋላ ከምኡ ይኹን እምበር ህግዲፍ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ንህዝብና ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ክቕጽዖ ዝጸንሓ፡ ኣብዚ ኣዝዩ ሕማቕ እዋን ከይደግሞ ነዚ ጉጅለ ከይነገርናዮ ኣይንሓልፍን። ህዝብና እምነቱ ኣብ ልዕሊቲ ጉጅለ ስለ ዘጉደለ፡ ኢድን ድምጽን ናይቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ወገኑ ክጽበ እዩ። እቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና እውን ነዚ ዝስሕቶ ኣይኮነን። በብኩርንዑ “እንታይን ብኸመይን ኢና እሞ ንህዝብና ክንሕግዞ?” ዝብል ሕቶ ይለዓልን ግብራዊ ምንቅስቓስ ይረኣይን ምህላዉ ከኣ፡ ናይዚ ምስክር እዩ።
ኣብዚ እቲ ዝግበር ሓገዝ ናብቲ ህዝቢ ከም ዝበጽሕ ምርግጋጽ ከድሊ እዩ። እቲ ዝወሃብ ሓገዝ ብዓይነት ኣብ ምክልኻል እዚ ሕማም ዝሕግዙ ጥዕናዊ መሳርሕታት እምበር፡ ብጥረ ገንዘብ ከይከውን ምስትብሃል ኣድላይ እዩ። ምኽንያቱ ህግዲፍ ዝኾነ ኣጋጣሚ ተጠቒሙ፡ ቀዳምነቱ ምምላእ ካዝና ስለ ዝኾነ፡ “ጥረ ገንዘብ ሃቡኒ እሞ ባዕለይ መሳርሒ ክዕድግ እየ” ዝብል ብሂል ከም ዘምጽእ ፍሉጥ እዩ። እቲ “ህግዲፍ ናይ ገንዘብ እምበር፡ ናይ ዓይነት ሓገዝ ኣይኮነን ዘድልየና” ኢሉ ብዝብል ዝናፈስ ዘሎ ወረ ከኣ ነዚ ዘመልክት እዩ።
ኣብዚ ኣስጋኢ እዋን ብዛዕባ ኤርትራ ክንዛረብ እንከለና፡ ኣብ ቅድሜና ዘሎ “ብኸመይ ንሕግዝ?” ጥራይ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ፈቐዶ ምስጢራዊ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዳጒንዎም ዘሎን በዚ ሕማም እዚ ዝያዳ ክጥቅዑ ዝኽእሉን እሱራት ክፈትሕ እውን ክንምሕጸኖን ነዚ መልእኽቲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ተጽዕኖ ናይ ምግባር ዓቕምን ሓላፍነትን ናብ ዘለዎም ኣካላት ከነብጸሖን ከኣ እዋኑ እዩ።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ንሕና ሰብ ተደራራቢ ዋኒን ኢና
Saturday, 28 March 2020 09:15 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ሓደ ዝተወሰነ መድረኽ ብሓንሳብ ተደራራቢ ብደሆታት ከጋጥም ዝነበረ እምበር ሎሚ ዝጅምር ዘሎ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት ንጉዳያት ከከም ህጹጽነቶምን ክብደቶምን ቀዳምነታት ሰሪዕካ ምሓዞም ግድነት እዩ። ኣብ ዝተወሰነ እዋን ቀንዲ ቆላሕታኻ ኣብቲ ቀዳምነት ዝሃብካዮ መደባት እኳ እንተኾነ፡ ነቶም ጽባሕ ቀዳማይ ደረጃ ዝሕዙ ሎሚ ግና ኣብ 2ይ፡ 3ይ ደረጃ ዝስርዑ ዋኒናት እውን ጠቕሊልካ ትርሰዖም ማለት ከም ዘይኮነ ካብ ተመኩሮ እንመሃሮ እዩ።
ሎሚ ንዓለምና “ኮቪድ-19 ኮሮናቫይረስ” ዝተባህለ ትንፋስ ዘይህብን ዘየናሕስን ለበዳ ኣሸቢርዋ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ እውን ኣንበጣ፡ ምንቅጥቃት መሬት፡ እሳተ-ጐመራን ደርቅን ካልእ ዓይነት ተላጋቢ ሕማማትን ተመሳሳሊ ጸገም ዝፈጠርሉ ተመኩሮኳ እንተነበረ፡ ናይ ኮሮናቫይረስ ጉዳይ ግና ፍሉይ ምዃኑ ኩልና ንሓልፎ ዘለና ህይወት እዩ። እዚ ዓለም ብዓለማ ኣሰንቢዱ ዘሎ ወራር ኮሮና፡ ኣይኮነንዶ ንዓና ነቶም ጽባሕ ብኹሉ መለክዒ ብቕዕትን ተወዳዳሪትን ኤርትራ ክንርኢ ጌና ንቃለስ ዘለና ሓይልታት ለውጢ፡ ነቶም ኣብ ኩሉ ጽላታት ዕቤት ዝለዓለ ደረጃ ዝሓዙ መንግስታትን መራሕተንን እውን ኣዝዩ ብዳሂ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ህልዊ ኩነታት፡ ቻይና፡ ኢጣልያ፡ ኣሜሪካ፡ ፈረንሳ፡ ስፐይን፡ ጀርመንን ካለኦት መሳቱአንን ከኣ ናይዚ ምስክር እዩ።
ብዘይ ወዲ ሰብ ዝሕሰብ ዕቤት ኮነ ህልውና የለን። ወዲ ሰብ የለን ማለት ኩሉ የለን ማለት እዩ። ከምዚ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ነዚ ቀዛፊ ለበዳ ምዕጋት ቅድሚ ኩሉ ዝስራዕ ዓለም ለኻዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ። ዓለምና ከኣ ኩለንተነኣ፡ ቀልባን ዓቕማን ኣብኡ ተጸሚዳ እነሀት። እንተኾነ እዚ ኣጸጋሚ ኩነታት ሓሊፉ ናብቲ ዝጸነሓቶ ንቡር ህይወት ከም እትምለስ ትስፉው ተረድኦ ምሕዳር ከኣ ግድነት እዩ። ተስፋ እንተዘየልዩ ነዚ ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ ዘሎ “ህይወት ካብ መቕዘፍቲ ናይ ምድሓን” ምርብራብ እውን ከተዕውት ኣይክትክእልን እያ። ነዚ በዳሂ መኸተ ምዕዋት ንውሱናት ሃብታማትን ሓያላትን ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ፡ ናይ ኩልና ዓቕሚ ዝሓትት ምዃኑ ክንርዳእ ናይ ግድን እዩ። ካልእ ይትረፍ ነቲ ብክኢላታት “መዋጸኦ ክኸውን” ተባሂሉ በብግዜኡ ዝንገረና መምርሕታትን ምዕዶን ተቐቢልና ህይወትና እንተ ኣድሒንናን፡ ብዘለና ዓቕሚ እቲ ምኽርን መጠንቀቕታን ናብቲ ክበጽሖ ዝግበኦ እንተኣባጺሕናን ኣብ ምምካት ክሮና ዝነዓቕ ኣስተዋጸኦ ኣይኮነን።
ቀዳማይ ዕማሙን ተልእኮኡን ፖለቲካዊ ጐስጓስ ኮይኑ ዝጸንሐ ናይ ሓይልታት ለውጢ ናይ መራኸቢ ሜላታት ብዘለዎ ዓቕሚ፡ ኣካል ናይቲ ነዚ ሕማም ንምምካት ዝካየድ ዘሎ ምርብራብ ኮይኑ ክስለፍ ከድልየና እዩ። ነዚ ዝምልከት ሓበሬታ ክንዝርግሕ እንከለና ከኣ ጥንቃቐ ንግበር። ህዝቢ ኣሰንቢዱ ዘርዕድን ተስፋ ዘቑርጽን ዘይኮነ፡ ጌጋ መንገዲ ከይሕዝ ዝምዕድን ትስፉው መጻኢ ዘመላኽትን ክኸውን ይግበኦ። ከም ኣብነት ናይተን ነቲ ሕማም ናይ ምቁጽጻር ኣወንታዊ ኣንፈት ዘርእያ ዘለዋ ሃገራት ክንጠቕሰሉ ይምረጽ። ኣጋጣሚ ኮይኑ በዚ ሕማምዚ ተለኺፍካ ማለት ብኡንብኡ ትመውት ማለት ከምዘይኮነ ምርድኡ እውን ጽቡቕ እዩ።
ከምቲ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል እዚ ሕማም ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘለና ኣሻቓሊ ደረጃ፡ ኣብ ንቡር ግዜኳ ተራ መድሃኒት ኣብ ዘይርከበለን ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ዝያዳ ከም ዘሻቕል ፍሉጥ እዩ። ብኣንጻሩ ናይዚ ሕማምዚ ቀንዲ መከላኸሊ እቲ ህዝቢ ኣብ ዝገብሮ ጥንቃቐ ዝምርኮስ ስለ ዝኾነ፡ ህዝብና እንተደኣ ተጠንቂቑ ማዕረቲ ኣብተን ሓያላትን ዝማዕበላን ሃገራት ዘሎ ህዝቢ ክምክትን ክድሕንን ተኽእሎ ከም ዘለዎ ክንሕብሮን ከነተስፍዎን ክንበቅዕ ይግበኣና።
እዚ ከም ሰብ ንህልውናና ዘስግእ ዘሎ ሕማም፡ ነቲ ናይ ለውጢ ቃልስና ክሳብ ክንደይ ከም ዝሃስዮ ንርእዮ ዘለና እዩ። ርሑቕ ከይከድና እቲ ዓብይ ተጽቢት ተነቢርሉ ዝነበረ፡ ኣጋጣምታት፡ ኣኼባ 14 መጋቢት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ፡ ርክብ መራሕቲ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ለንደን 22-24 መጋቢት 2020ን ኣብ ጀርመን ኮነ ሽወደን ተመዲቡ ዝነበረ ኣኼባታት ዘይምክያዱ ርኡይ ኣበነት እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና እዚ ሎሚ ኩሉ ቀልብናን ሃምናን ናብኡ ኣቕኒዕናሉ ዘለና ቀዛፊ ለበዳ ሓሊፉ፡ እቲ 2ይ 3ይ ደረጃ ሒዙ ዘሎ ተደራራቢ ናይ ለውጢ ቃልሲ ዋኒንና ኣብ 1ይ ቦታኡ ከም ዝምለስ ተስፋ ከነሕድር ይግበኣና። እዚ ዘለናሉ ኩነታት ምናልባት ብስፍሓቱ፡ ቅልጣፈኡን ዘኸትሎ ዘሎ መቕዘፍትንኳ ፍሉይ ግምት ዝወሃቦ እንተኾነ፡ ከምቶም ዝሓለፉ ባህርያዊ ጸገማት ዝሓልፍ እምበር ከም ናይ መወዳእታና ህልውናና ጌርና ክንወስዶን ንኹሉ ተስፋና ካብ ኣእምሮና ሓጢጥና ከነውጸኦን ኣይግበኣና።
እዚ ዘለናሉ ኩነታት ተቐይሩ፡ ኣብቲ ስሩዕ ናይ ለውጢ ቃልስና ተመሊስና፡ ነቲ ርህራሀን ተሓታትነት ዝረሓቖ ምምሕዳር ህግዲፍ ስዒርና፡ እታ ንብህጋ ኤርትራ ከም እነውሕስ እምነት ከነሕድር ይግበኣና። ህዝብና ኣብ ዓዲ ይሃሉ ኣብ ወጻኢ፡ ኣብቲ ዘይተርፍ ዓወቱ ክጠራጠርን ተስፋ ክቖርጽን ኣይግበኦን። ሕጂ እውን ናይ ሎሚ ቀዳምነትና ድሕነት ህዝቢ ኤርትራን ዓለምንኳ እንተኾነ፡ ከቶ ሰብ ተደራራቢ ዋኒን ምዃና ግና ንካልኢት እውን ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን።
Published in EPDP Editorial
Read more...
ብብድሆታት ዝቝዝም፡ ንዕድላት ድማ ዘባኽን መሪሕነት
Monday, 23 March 2020 09:30 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንዲሞከራስን ፍትሕን ብሓፈሻ፡ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ድማ ብፍላይ፡ ተበዲልና እምበር በዲልና ዘይወጾም መራሕቲ ኢዮም። ስለዝዀኑ ድማ፡ ይቕሬታ ክሓቱ ወይ ሕድገታት ክገብሩ ባህርያቶም ኣየፍቅደሎምን ኢዩ። ጌጋኻ ከይኣረምካ፡ ካብ ቂምን ቅርሕንትን ዝተበገሰ ተጻይ መልሲ እንዳሃብካ ሃገር ምምራሕ ስለዘይከኣል ከኣ፡ እንሆ ኤርትራን ህዝባን ብስእነት ሰላምን ሰናይ ምሕደራን ንእልቢ ዘይብሉ ጸገማት ተቓሊዖም ይርከቡ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ ዕጫ ህዝቢ ኤርትራ፡ ድኽነት፡ ሕማም፡ ድንቍርና፡ ህውከትን ስደትን ኰይኑ ኣሎ።
ነዚ ሓቂ’ዚ ንምሽፋንን ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕን ኢዩ እምበኣር ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ብድሆታትን ዕድላትን ዝብል ቃላት ኣብ ነፍስወከፍ ዓመት እናደጋገመ ንህዝቢ ከደናግር ክፍትን ዝጸንሐን ዘሎን። ብዓይኒ ሓቂ እንተርኢናዮ ግን፡ እዚ ስርዓት’ዚ ብብድሆታት ዝቝዝም ንዝተፈጥሩ ዕድላት ድማ ብኸንቱ ዘባኽን ስርዓት ኢዩ።
ናጽነት ኤርትራ ብ1991 ምስ ተረጋገጸ፡ ንብድሆታት ህንጻ ሃገር ንምስዓር ዘኽእሉ ብዙሓት ዕድላት ኢዮም ተኸሲቶም ነይሮም። ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ንግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ተቐቢሎም፡ ከም ተቓወምቲ ብናጽነት ክዋስኡ ዘኽእሎም ዘተ ንምግባር ቅሩብነቶም ዝገለጽሉ እዋን’ዩ ነይሩ። መራሕቲ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ናይ ሓድሽ ወለዶ መራሕቲ ተባሂሎም ኣህጕራዊ ማሕበረ-ሰብ ብሓፈሻ፡ መንግስቲ ኣመሪካ ከኣ ብፍላይ ክድግፎም ድልዊ ነይሩ። ዓለም ብዓለማ ብኢትዮጵይ ጀሚርካ፡ ናጽንትን ልዑላውነትን ናይ ኤርትራ ተቐቢላ፡ ምስ ኤርትራ ሓቢራ ክትሰርሕ ኤምባሲታት ኣብ ኤርትራ ከፊታ። ጣልያን፡ መገዲ ባቡር ኤርትራ ባዕለይ ክሰርሖ ኢላ ተመባጺዓ። ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ንኽጣየሱ ዘድሊ ሓገዛት ክገብር ወሲኑ። ኣብ ግዳም ዝነብሩ ኤርትራውያን ከኣ፡ ነታ ዘላቶም ዓቕሚ ኣብ ህንጸት ሃገሮም ከውዕሉ፡ ብሓብር ድዮም ወይስ በብውልቆም ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ገንዘቦም ከዋፍሩ ክጓየዩ ዝተራእይሉ ወቕቲ’ዩ ነይሩ።
ምልካዊ ስርዓት ኣስመራ ግን፡ ነዚ ዕድላት’ዚ ብምሉኡ ኣባኺኑ’ዩ ናብ ብድሆታት ቀይርዎ። ናጽነት ኤርትራ ምስ ተረጋገጸ፡ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ምስ ዲፕሎማስያዊ ዕዮ ዘይሳነ፡ ንውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ንዅሎም መራሕቲ ኣፍሪቃን ብምቍንጻብን ብምጽራፍን ኢዩ ፈሊምዎ። ንጣልያን ውን ከምኡ እቲ ገንዘብ ኣብ ኢድና እንተዘይሃብኩምና ይትረፈና ዝብል መልሲ ሂቡ፡ ብጕልበት ኤርትራውያን ነቲ መገዲ ባቡር ዘመናዊ ንምግባር ዘይኰነስ፡ ነቲ ዝነበረ ንምጽጋን ክንደይ ግዜን ገንዘብን ከጥፍኣሉ መሪጹ። ንወኪል ኤምባሲታት ሕብረት ኣውሮጳ ኣባሪሩ፤ ስደተኛታት ከይምለሱ፡ ምስኦም ተሓኤን ዕላማታቱን ክምለሱ ኢዮም ካብ ዝብል ስግኣት ናይ መምለሲኦም ገንዘብ ደኣ ሃቡኒ እምበር፡ ከመይ ከምዝምለሱስ ባዕለይ ኢየ ዝፈልጦ ብምባል ነቲ ተበግሶ ኣምከኖ። ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ድማ፡ ንገሊኦም ፕሮጀክትታቶም ሰሪቑ፡ ኣብ ግብሪ ክውዕል ዘየኽእል ምስምስ፡ ንኣብነት ፋብሪካ ክገብር እንተበሉ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣብ ዘይርከቦ ቦታ ክተኽልዎ ወይ ድማ እዚ ፕሮጀክት’ዚ ድሮ ብኻልኦት ቀሪቡ ኣሎ ኢሉ ከምክኖን ቦንድ’ዶ ናይ ገዛውቲ ፕርጀክት’ዶ እናበለ ሃብቶም፡ ገንዘቦምን ጕልበቶምን ክዝርፍ ኢዩ ተራእዩ። እትረፍ’ዶ ኣውፈርቲ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ክኣትዉ። እቶም ኣብ ኤርትራ ዝነበሩ ውሕዳት ሰብ ርእሰ-ማል ሃገሮም ራሕሪሖም ክወጹን፡ ሃብቶም ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ከዋፍርዎን ተራእዮም።
እቲ ጸይቂ ስራሕ ኣብ’ዚ ጥራሕ ተደሪቱ’ውን ኣይተረፈን። ምስ ጐረባብቲ ሃገራት የመን፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ጅቡትን ውግእ ብምብራዕ ንዞናና ናብ ዘይርጉእን ናይ ውግእን ወረ ውግእን ዞና ቀይርዎ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ብምልዮናት ዝቝጸሩ ነበርቲ ናይ’ዘን ሃገራት ኣደዳ ሞት፡ ስንክልና፡ ምፍንቓልን ስደትን ኰይኖም። እታ እንኮ ዝነበረትና ዩኒቨርሲቲ ተዓጽያ፡ ብወተሃደራት ዝካየድ ኣብያተ-ትምህርትን ኮለጃትን ተተኪኣ። በዚ ኣገባብ’ዚ፡ ኤርትራ፡ ዝነበራ ዕድላት ኵሉ ባኺኑ፡ ስማን መልክዓን ተደዊኑ፡ ዜጋታታ ኣደዳ ማእሰርቲ፡ መጭወይቲ ቅንጸላን ስደትን ኰይኖም። ዋላ እቶም ነቲ ውልቀ-መላኺ ናብ ስልጣን ዘምጽእዎ ተጋደልትን መራሕቲ ብጾቱን ከይተረፉ ካብ’ዚ ዕጫ’ዚ ኣይደሓኑን። ብሓጺሩ፡ ኤርትራ ናብ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኢያ ተቐይራ። ነዚ ናይ ቤት ማእሰርቲ መነባብሮ ድማ፡ ስርዓት ኢሳያስ፡ ኣብ ኤርትራ ሰላም ኣሎ፡ ከም ድላይካ ከይሰጋእካ ክትዛወር ትኽእል እናበለ ክንየተሉ ይስማዕ ኢዩ። እወ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘረባ የለ፡ ተቓውሞ የለ፡ መሰል የለ፡ ባእሲ የለ፡ በቶም ዝሕልውኻ ወተሃደራት ዝወሃበካ ትእዛዛት እናፈጸምካ ኢኻ ትነብር። ነዚ’ዩ ሰላም ሰፊኑ ኢሉ ክምክሓሉ ዝስማዕ።
ሕጂ ብዛዕባ ኣየናይ ዕድል ኢዩ ስርዓት ኢሳያስ ክዛረብ ዝፍትን ዘሎ ብዙሕ ብሩህ ኣይኰነን። እንታይ ከይረገጣ ዝተረፈቶ ጩራ ብርሃን ኣልያ ኰይና ኢያ ዕድላት ኣሎ ክብለና ዝፍትን ዘሎ። እዛ ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣብዪ ኣሕመድን ምስ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንትን ገይረያ ኢሉ ዝዛረበላ ዘሎ ምሕዝነት እንተዀይና፡ ሰላምን ልምዓትን ንምምጻእ ዘይኰነስ ንህውሓት ንምቕርቃርን ንልዑላውነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ብምእታው ጐብለልን ናይ’ቲ ከባቢ ንምዃን እንተዘይኰይኑ ካልእ ዝርአ ወይ ዝጭበጥ ዕላማ ኣይርኣናላን። ቅድሚ ሕጂ እውን ንኤርትራ ዝሓወሰት ኢትዮጵያ ክመርሕ ስለዝደለየ ኢዩ ንክልቲኡ ኣህዛብ ኣብ ውግእ ዝነቖተን ፍልልይ ምስ ወያነ ዝተኸስተን።
ኣብ ህልው ኵነታት ኤርትራን ኣብ ምዕባለታት ከባቢናን፤ ከምኡ’ውን ኣብ ዕድላትን ብድሆታትን መደባት ስራሕ 2020 ብዝብል ኣርእስቲ፡ ሓጐስ ገብረሂወት (ክሻ)፡ ዑስማን ሳልሕ፡ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ኣብርሃ ክሳን ወለንኪኤል ኣብርሃን ዝርከብዎ ዝለዓለ ተላኣኣኺ ጕጅለ ኢሳያስ፡ ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ላዕለዎት መራሕቲ ማሕበራትን ትካላትን ዘካድዎ ዘለዉ ሰሚናራት፡ ነቲ ምስ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ዝተበጽሐ ዘይንጹር ውዕላትን ስዒቡ ኣብ ዝተገብረ ብጽሖታት ክልቲኦም መራሕቲ ናብ ክልቲአን ሃገራት፡ ካብ መራሕ ሃገር ዘይትጽበዮ ኢሳያስ ዘስምዖ ናይ ጥልመት መደረ ንምክሕሓስን ንሱ ዘስዓቦ ህዝባዊ ቁጠዐን ንምዝሓልን ዝዓለመ ኢዩ። ስለ’ዚ ከኣ’ዮም ንመንእሰያትና ብሓድሽ ተክኖሎጂ ኣዕጢቕና ኣንጻር እዞም ኣዕነውቲ ሶሽያል ሚድያ ከነዋፍሮም ኣሎና ክብሉ ዝተሰምዑ።
እቲ ተወሲኹ ተባሂሉ ዝተዘርበሉ ደሞዝ ከኣ፡ ብመሰረት ኣብ 2016 ዝተገብረ ናይ ደሞዝ ምምሕያሽ እሞ ኣብ 2018 ኣብ ግብሪ ዝውዓለ ዝብሃል፡ እቲ ዝተሓተ ደሞዝ 1800 ናቕፋ ክኸውን ተወሲኑ ክነሱስ፡ ገለ ግን 500 ናቕፋ ይውሃቦም ምንባሩ’ዩ ኢሳያስ ጠቒሱ። ነዚ ድማ ንሱ ከምዘይፈልጦ ዝነበረ ኰይኑ ቀሪቡ። እቶም ነዚ ዝገበሩ ታሕተዎት ሰበ-ስልጣን ምንባሮም ኣሚቱ ወይ ምስ ናይ ቀረባ መራሕቶም ኣባኢሱ፡ ሕጂ ናይ ክልተ ዓመት በብ1300 ንወርሒ ተሓሲቡ ክኽፈሎም ከምዝወሰነ ገሊጹ። እዚ’ዩ ተወሲኹ ተባሂሉ ክግለጽ ዝሰማዕናዮ። ካልእ ዝሰማዕናዮ ወሰኽ ኣይነበረን። ነቶም ኣብ 2020 ክጅመር ተባሂሉ ተታሒዙ ዘሎ መደብ ስራሕ ኢሎም ሕቶኦም ከቕርብሉ ዝፈተኑ ጋዜጠኛታት ክግስጽ ከሎ ድማ፡ ኣብ 2020 ዘይኰነስ ኣብ 2021 ኢዩ ዝጅምር ክብል ተሰሚዑ። ብሓጺሩ ኣብ 2020 ዝዀነ ይኹን ክግበር ዝተመደበ ምምሕያሽ የለን። ን2021 እንተዀይኑ ድኣ ሽዑ እታ ርሕቕቲ ትመስል ዓመት ምስ መጸት ዘይመርከብናሉ። ካብ ንዓመታ ደርሆስ፡ ሎምዘበን እንቋቍሖ’ዶ ኣይምሓሸን።