breaking: Social Media in Amhara Politics: Disinformation and Misinformation in an Existential Struggle 08.16.2024 | 0 comment
breaking: Is the Ethiopian War Saga Ending, or Just Beginning? 08.15.2024 | 0 comment
breaking: A new world record: Congratulation Ethiopia! 08.10.2024 | 0 comment
breaking: – Zemene Kassie Released: Did he reach a secret deal with government? 08.08.2024 | 0 comment
Home
Categories
Amharic
Current Affairs / News
Videos
Music & Dramas
Articles & Opinions
References
Interviews
Sport
Bloggers
WONDIMU’S BLOG
Radios
1888 Radio
Voa
Contact Us
Ethiopia Nege
Ethiopatriot
Ethiopia Zare
mejemer
ያሜሪቃ ቱጃርና ያሜሪቃ ውጀ (መስፍን አረጋ)
Posted by admin | June 18, 2020 | 0
ያሜሪቃ ቱጃርና ያሜሪቃ ውጀ
መስፍን አረጋ
ንዑስ ርዕሶች
መንደርደርያ
ያሜሪቃ ውጀ ምንነት፣ አመሠራረት፣ እና መሥራቾቹ
ቅኝገዥና ቀማኛ
የቀማኛ ዲሞክራሲ
ያሜሪቃ የቀማኛ ዲሞክራሲ
ያሜሪቃ ቀማኛና ጥቁር አሜሪቃውያን
ያሜሪቃ ቀማኛና እስያዊ አሜሪቃውያን
ያሜሪቃ ጥቁርና የአፍሪቃ አህጉር
ያሜሪቃ ውጀና የአሜሪቃ ሕግ
አንግሎ ሳክሶኖችና ሌሎች አውሮጳውያን
የነጭ ላዕልተኛነት
ዶናልድ ትራምፐና የነጭ ላዕልተኛነት
ያሜሪቃ ውጀ – የነጭ ፈራንከንስቲን
አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ
መንደርደርያ
ውጀ ማለት ባራዳ ዘይቤ ፖሊስ ማለት ነው፡፡ ይህን ኢመደበኛ ያራዳ ቃል መደበኛ እናደረገውና police የሚለውን የባዕድ ቃል እንተካበታለን፡፡ ለምሳሌ ያህል የውጀ እርመና (police brutality) ማለት የውጀ አረመኔነት ወይም ጭራቅት ማለት ነው፡፡ ያሜሪቃ ውጀ (american police) ማለት ደግሞ ያሜሪቃ ፖሊስ ማለት ነው፡፡ ይህ ጦማር የሚያተኩረው ባሜሪቃ ውጀ እርመና (american police brutality) ማለትም ባሜሪቃ ውጀ አረመኔነት እና በምክኒያቱ ላይ ነው፡፡
ውጀ ከሚለው ቃል ወጀጀ (to police) የሚለውን ግስ እናገኛለን፡፡ ወጀጀ ማለት የውጀ ሥራ ሠራ ወይም አስሠራ ማለት ሲሆን፣ ግሱም ሲረባ ወጀጀ (to police)፣ ውጅጅ (policed)፣ ወጃጅ (policing)፣ ውጀጃ (policing) እያለ ይሄዳል፡፡ ለምሳሌ ያህል ቀበሌ ውጀጃ ይልቁንም ደግሞ ቀበሌ ጥበቃ (community policing) ማለት ቀበሌ ነዋሪውን በሚገባ ስለሚያሳትፍ፣ የቀበሌ ነዋሪው በደንብ የሚተማመንበት ውጀጃ ማለት ነው፡፡
እግረመንገዳችንን ደግሞ ውጀ ከሚለው ቃል ወጀም (policy) የሚለውን ቃል እናገኛለን፡፡ ወጀም ማለት መመርያ ማለት ሲሆን፣ ግሱም ሲረባ ወጀመ፣ ውጅም፣ ወጃሚ፣ ውጀማ እያለ ይሄዳል፡፡ ወጀመ ማለት ወጀም (መመርያ) አወጣ ማለት ሲሆን፣ የእንግሊዘኛ አቻ የለውም፡፡ ለምሳሌ ያህል ያሜሪቃ ውጀነክ ወይም ውጀጃነክ ወጀሞች (police or policing related policies) የሚወጀሙት ያሜሪቃ ውጀ የፈለገውን ዓይነት እርመና (በተለይም ደግሞ በጥቁር ላይ) ቢፈጽም ተጠያቂ የማይሆንበትን ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ ነው፡፡
ያሜሪቃ ውጀ ምንነት፣ አመሠራረትና፣ መሥራቾቹ
ያሜሪቃ ውጀ (american polics) በጥቁር አሜሪቃውያን (black americans) ላይ ከሞላ ጎደል በሙሉ ኢተጠያቂነት (with full impunity) በየዕለቱ የሚፈጽመውን ግፍ፣ ሰቆቃና አረመኔያዊ ግድያ ለመረዳት ያሜሪቃ ውጀ ምንድን ነው ወይም ደግሞ ሚናው ምንድን ነው የሚለውን መሠረታዊ ጥያቄ ማጤን ያስፈልጋል፡፡
ባጭሩ ለመናገር ያሜሪቃ ውጀ (american police) ማለት ሌላ ምንም ማለት ሳይሆን ከታች መደብ (lower class) እና መኻል መደብ (middle class) አሜሪቃውያን በሚሰበሰብ ግብር (tax) የሚጠገር (financed) የላይ መደብ (upper class) ነጭ አሜሪቃውያን ዘበኛ እንዲሁም አካልዘብ (body guard) ማለት ነው፡፡
ያሜሪቃ ውጀ የሚያገለግለውና የሚከላከለው (serve and protect) ያሜሪቃን ነጭ ቱጃር ብቻና ብቻ ነው፡፡ ቱጃሩን የሚከላከለው ደግሞ ቱጃሩ ከሚመጠምጣቸው ጥቁር አሜሪቃውያን እና ድኻ ነጮች ነው፡፡ የመከላከያ ዘዴወቹ ደግሞ ሁለት ናቸው፡፡ የመጀመርያው ዘዴ ጥቁር አሜሪቃውያን ነጭን እገዳደራሁ ብለው መነሳት ቀርቶ እንዳያስቡ፣ በጥቁር አሜሪቃውያን ላይ ሽብር እየለቀቀ እድሜ ልካቸውን በፍራቻና በስጋት እንዲኖሩ ማድረግ ነው፡፡ ሁለተኛው ዘዴ ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያን ሲፈጥራቸው ወንጀለኛ፣ እጸኛ (drugist) ወዘተ. ናቸው የሚሉትን መሠረተቢስ ትርክቶች (narrations) የሚያጠናክሩ ድርጊቶችን ዘወትር እየፈጸመ የነጭ ላዕለተኝነትን (white supremacy) በማራገብ፣ ያሜሪቃ ነጭ ድኻ መሠረታዊ አጋሩ ከሆነው ካሜሪቃ ጥቁር ጋር ዓይና ናጫ እንዲሆን ማድረግ ነው፡፡
ባጭሩ ለመናገር ያሜሪቃ ውጀ በጥቁር አሜሪቃውያን ላይ የሚያረምነው፣ ያሜሪቃን ጥቁር እያሸበረ አደብ እንዲያስገዛና፣ ያሜሪቃ ድኻ ነጭ ደግሞ ካሜሪቃ ጥቁር ጋር እንዳያብር ጥቁርን በመጥፎ እንዲስል፣ ካሜሪቃ ነጭ ቱጃር በሚሰጠው ይፋና ህቡዕ ትዛዝ መሠረት ነው፡፡
ከመነሻው ጀምሮ ያሜሪቃ ውጀ የተመሠረተው ያመለጡ ባሮችን አድኖ በመያዝ ለፈንጋዮቻቸው እያስረከበ፣ ባርያ ፈንጋዮችን እንዲያገለግልና እንዲከላከል (to serve and protect) ነበር፡፡ ከነዚህ ባርያ ፈንጋዮች ውስጥ ደግሞ ዋና ዋናወቹ ያሜሪቃ መሥራች አባቶች (founding fathers) የሚባሉት እነ ጆርጅ ዋሽንግተንና ቶማስ ጀፈርሰን ነበሩ፡፡
በተለይም ደግሞ አረቀቀው በሚባለው የነጻነት አዋጅ (declaration of independence) ላይ ሁሉም ሰወች በሰውነታቸው እኩል ናቸው (all men are created equal) ያለው ቶማስ ጀፈርሰን (Thomas Jefferson)፣ በዚያው የነጻነት አዋጅ ላይ ደግሞ በነጭ ሰፋሪወች አረመኔያዊ ጭፍጨፋ የተፈጸመባቸውን አገራይ አሜሪቃውያንን (native americans) አረመኔወች (savages) ብሎ የዘለፈ ተመጻዳቂ ከመሆኑም በላይ፣ በባርነት ሃጢያት የረከሰ የባርነት እርኩስ ነበር፡፡
አብራሃም ሊንከልን (Abraham Lilncoln) ደግሞ የሕዝብ፣ በሕዝብ፣ ለሕዝብ (of the people, by the people for the people) ሲል፣ የነጭ፣ ለነጭ፣ በነጭ (of whites by whites for whites) ማለቱ እንደነበር ግልጽ ስለነበር ማብራራት አላስፈላጊ ብቻ ሳይሆን አስቂኝም ይሆን ነበር፡፡ ባሮችን ነጻ ወጥታችኋል ሲል ደግሞ ያንግሎ ሳክሶኖችን (anglo-saxon) ጥቅሞች ለማስከበር የምትዋጉ ወታደሮች ትሆናላችሁ ማለቱ እንጅ፣ ላንግሎ ሳክሶኖች ብቻ ከቀረበው የዲሞክራሲ ማዕድ ትቋደሳላችሁ ማለቱ አልነበርም፡፡ አብራሃም ሊንከልን ማለትኮ እኮ ዳኮታ (Dakota) ከሚሰኙት አገራይ አሜሪቃውያን (native americans) ውስጥ ሠላሳ ስምንቱን (38) ማንካቶ (mankato, Minessota) ውስጥ ባንድ ላይ በመደዳ ሰቅሎ፣ የቀሩትን ዳኮታውያን ወደ ነብራስካ (Nebraska) ጠራርጎ በማባረር መሬታቸውን ለነጭ ወራሪወች ያከፋፈለ፣ ሌላኛው የአሜሪቃ ፊምበር (president) እንድርያስ ጃክሰን (Andrew Jackson) ቸሮኪ (Chrokee) በሚሰኙት አገራይ አሜሪቃውያን ላይ ከፈጸመው አሰቃቂ ወንጀል ያልተናነሰ ወንጀል የፈጸመ ወንጀለኛ ነው፡፡
ያሜሪቃን ብሔራዊ መዝሙር (national anthem) በ 1814 ዓ.ም ያረቀቀው ፈራንሲስ ኬይ (Francis Scott Key) ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያን በባርነት ወህኒ በሚማቅቁበት ዘመን፣ ያለ ምንም ኀፍረት አሜሪቃን የነጻወች አገር (the land of the free) ሲል፣ የነማን አገር ለማለት እንደፈለገ ግልጽ ነበር፡፡ ስለዚህም አሜሪቃ በወሬ ሳይሆን በተግባር ሁሉም ሰወች በሰውነታቸው እኩል የሆኑባት አገር እስክትሆን ድረስ፣ ይህ ያሜሪቃ ብሔራዊ መዝሙር ሲዘመር ባንድ ይቅርና በሁለት ጉልበት መንበርከክ ቢያንስ እንጅ አይበዛም፡፡
ቅኝ ገዥና ቀማኛ
ቅኝ ገዥ የሚለውን ቃል ለማርባት ይመቸን ዘንድ በማሳጠር ቀጋዥ (colonialist) እንለዋለን፡፡ ግሱም ሲረባ ቀገዘ፣ ቅግዝ፣ ቀጋዥ፣ ቅገዛ (colonialism) እያለ ይሄዳል፡፡ ቀገዘ ማለት ቅኝ ገዛ ማለት ነው፡፡ በተጨማሪ ደግሞ ቀጋዥ (colonialist) ከሚለው ቃል ዘመናይ ቀጋዥ (neocolonialist)፣ ዘመናይ ቅገዛ (neocolonialism)፣ ቀገዝ (colony) የመሳሰሉትን ቃሎች እናገኛለን፡፡ ቀገዝ ማለት ቅኝ የተገዛ ምድር ማለት ነው፡፡
ቀጋዥ(colonialist) ማለት ሌላ ምንም ማለት ሳይሆን ቀማኛ ማለት ነው፡፡ የቅገዛ (colonialism) ዋና ዓላማ ደግሞ በቀማኛነት ሐብት ማካበት ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል አውሮጳ የቀማኞች አህጉር ባትሆን ኖሮ ያለማችን የመጨረሻዋ ድኻ አህጉር በሆነች ነበር፡፡ አሁንም ቢሆን አውሮጳን ገትሮ የያዛት በዘመናይ ቅገዛ (neocolonialism) አማካኝነት ከሌሎች አህጉሮች በተለይም ደግሞ ካፍሪቃ የምታጋብሰው የቅምኝት ሐብት ብቻ ነው፡፡
የጣልያኑ ምክትል ቀዳሚ ሎሌ (deputy prime minister) ሉዊጂ ዲማዮ (Luigi Di Maio) በትክክል እንደገለጸው፣ የዘረኞቹ የኤዶልፍ ሂትለር እና ዊንስተን ቸርችል የዘረኝነት መምህር የነበረው፣ የቀንደኛው ነጭ ላዕልተኛ (white supermacist) የአርተር ጎቢኑ (Arthur de Gobineau) አገር የሆነችው ፈረንሳይ፣ የምዕራብ አፍሪቃ ቀገዞቿን (colonies) እንዳጣች ወዲያውኑ ተንኮታኩታ ሦስተኛውን ዓለም ያልተቀላቀለችው፣ አሁንም ቢሆን በዘመናይ ቅገዛ (neocolonialism) አማካኝነት ምዕራብ አፍሪቃን ስለምትቦጠቡጥ ብቻ ነው፡፡
የቀማኛ ዲሞክራሲ
ቀማኞች ሲቀማኙ ፍቅረኞች ናቸው፡፡ ዓይናቸውን የሚጥሉት በቅምኝቱ ቱርፋቶች ላይ እንጅ በቅምኝቱ ሂደት ላይ ስላልሆነ፣ ቅምኝቱን ለማሳካት ማድረግ /የሚገባቸውን/ ሁሉ በሙሉ ስምምነትና ትብብር ያደርጋሉ፡፡ የቅምኝቱን አመራሮች የሚመርጡት ደግሞ የቅምኝቱን ቱርፋቶች አመርቂ ያደርጋሉ ብለው የሚያምኑባቸውን ብቁ ግለሰቦች ብቻና ብቻ ነው፡፡ ማናቸውም የቅምኝቱ አመራር አባል ደግሞ የቅምኝት አመራር ሚናውን በሚገባ ካልተወጣ /የሚጎዳው/ እሱ ራሱ በመሆኑ፣ ቦታውን ከሱ ለተሻለ ግለሰብ ለመልቀቅ ደስተኛ ነው፡፡ ማናቸውም የቅምኝቱ ዐባል ደግሞ ቅምኝቱን አመርቂ ለማድረግ ይበጃሉ የሚላቸውን ሐሳቦች የመግለጽ ሙሉ ነጻነት ብቻ ሳይሆን፣ እንዲገልጽም በእጅጉ ይበረታታል፡፡
ቅምኝቱ ከተከናወነ በኋላ ግን አብዛኞቹ የቅምኝቱ አባሎች በቅምኝቱ ቱርፋቶች ክፍፍል ቅር ይሰኙና በቅምኝቱ ወቅት የነበረው ፍቅር ወደ መናቆር ይለወጣል፡፡ በክፍፍሉ እጅግ የተጎዱት፣ በክፍፍሉ እጅግ በተጠቀሙት ላይ መሣርያ እስከማንሳት ይደርሳሉ፡፡ ተጠቃሚወቹ ደግሞ ጥቅማቸውን የሚያስከብር ድርጅት አቋቁመው በዘረፉት ልክየለሽ ሐብትና ንብረት አማካኝነት የበላይነት ይይዙና የቱጃሮች፣ በቱጃሮች፣ ለቱጃሮች የሆነ የቱጃር ስርዓት ይመሠርታሉ፡፡
የዚህ የቱጃር ስርዓት ዋና ተግባር ደግሞ ለግል ሐብት ከሚገባው በላይ አጽንኦት በመስጠት፣ የቱጃሮቹን የቅምኝት ቱርፋቶች መጠበቅና ማስጠበቅ ነው፡፡ በተለይም ደግሞ ስርዓቱ በይበልጥ የሚያተኩረው በቅምኝቱ ክፍፍል እጅግም ያልተጠቀሙት የቅምኝቱ አባሎች እድላቸውን እየረገሙ ከፍፍሉን አሜን ብለው እንዲቀበሉ የሚያስገድዱ ሕጎችን በመሐገግና፣ ሕግ አስከባሪውን ኃይል በማጠናከር ነው፡፡
በቅምኝቱ ቅር የተሰኙት የቅምኝቱ አባሎች ቅሬታ እየባሰ ሲሄድ፣ እነዚህን ቅሬተኞች ለማፈን የተሐገጉት ሕጎችና የተደነቡት ደንቦች በዚያው ልክ እየሰፉና እየጠነከሩ ይሄዳሉ፣ በቅምኝቱ ወቅት የሰፈነው ዲሞክራሲም በዚያው ልክ እየጠበበና እየተዳከመ ይሄዳል፡፡ ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ደግሞ ወደ ሙሉ አምባገንነት ይለወጣል፡፡
የቅምኝት ዓላማን ለማሳካት የግድ ስለሚያስፈልግ ብቻ በጊዜያዊነት የሚያገለግል፣ ዓላማው ከተሳካ በኋላ በጊዜ ሂደት ወደ ሙሉ አምባገነንነት የሚለወጥ ዲሞክራሲ የቀማኞች ዲሞክራሲ ይባላል፡፡ ለምሳሌ ያህል የኦሮሞ ገዳ የሚባለው ስርዓት፣ ኦነጋውያን እንደሚሉት እውነተኛ ዲሞክራሲ ሳይሆን፣ ባሥራ ስድስተኛው ክፍለ ዘመን ላይ ለተከናወነው መጠነ ሰፊ ቅምኝት እንዲያገለግል ብቻ በጊዜያዊነት ከተሠረተ በኋላ ቅምኝቱ /ሲገታ/ ወዲያውኑ የከሰመ የቀማኞች ዲሞክራሲ ነበር፡፡
የሜሪቃ የቀማኛ ዲሞክራሲ
በቅምኝት የተመሠረተችው አሜሪቃ፣ ዲሞክራቲክ የሆነችው ቅምኝቱን ለማሳካት የግድ ዲሞክራቲክ መሆን ስለነበረባት እንጅ፣ ዲሞክራቲክ መሆን ስለፈለገች አይደለም፡፡ አሜሪቃ ዲሞክራቲክ የሆነችው በዲሞክራሲ ስለምታምን ቢሆን ኖሮ፣ ጥቁር አሜሪቃውያንን እና አገራይ አሜሪቃውያንን (native americans) በተመለከተ ፍጹም ኢዲሞክራቲክ ባልሆነች ነበር፡፡ ያሜሪቃ ዲሞክራሲ የቀማኞች፣ በቀማኞች፣ ለቀማኞች የሆነ ውስን ዲሞክራሲ ነው፡፡ በሌላ አባባል ያሜሪቃ ዲሞክራሲ የቀማኛ ዲሞክራሲ ነው፡፡
እንደ ማናቸውም የቀማኛ ዲሞክራሲ፣ ያሜሪቃ የቀማኛ ዲሞክራሲም ምህዳሩ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጠበበ ነው፡፡ በቅምኝት ዘመን የነበረው ያሜሪቃ ዲሞክራሲ ለሁሉም ቀማኞች ፍጹም ነጻነት ያጎናጸፈ ዲሞክራሲ ነበር፡፡ ቀማኞቹ በሐብት ይበልጥና ይበልጥ እየተለያዩ ይበልጥና ይበልጥ እየተቃቃሩ ሲሄዱ ግን ዲሞክራሲው ይበልጥና ይበልጥ የሐብታሞች፣ በሐብታሞች፣ ለሐብታሞች እየሆነ መጣ፡፡ ያሜሪቃው የርስበርስ ጦርነት የተነሳውም የደቡቡ ዲክሲ (Dixie) ቀማኛ በሰሜኑ ያንኪ (Yankee) ቀማኛ ላይ ከፍተኛ ቅሬታ አሳድሮ መሣርያ በማንሳቱ ነበር፡፡
የዓለም አዛዥና ናዛዥ ሁኘ፣ ሁሉን በጀ በደጀ ካላደረኩ የምትለው፣ ዜጎቿን ሰባት/ሃያ አራት የምትሰልለው የዘመኗ አሜሪቃ ደግሞ፣ ዲሞክራቲክ ከምትባል ይልቅ ዓምባገነንነት የተጠናወታት አጼፈናኝ (imperialist) ብትባል የበለጠ እንደሚገልጻት፣ ዊሊያም ቦነር (William Bonner) እና ኤዲሰን ዊጊን (Addison Wigin) እደኛው አጼጌ (Empire of Debt) በተሰኘው ድንቅ መጽሐፋቸው ላይ በሰፊው አብራርተውታል፡፡ በዚህ ከቀጠለች ደግሞ ፍጹም አምባገነን የምትሆንበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም፡፡
በመሬት ቅምኝት የተመሠረተው ያሜሪቃ የቀማኞች ዲሞክራሲ፣ የመሬት ቅምኝቱ ሲያክትም አብሮ ያላከተመበት ምክኒያት፣ ቅምኝቱ አሁንም ቢሆን በተዛዋሪ ዘዴወች በተለይም ደግሞ በጠገራዊ (financial) ዘዴወች እየተከናወነ በመሆኑ ብቻና ብቻ ነው፡፡ ባለም አቀፍ የገንዘብ ድርጅቶች አማካኝነት የአልምዕራብ (non-western) አገሮች አንጡራ ሐብት ወደ ምዕራብ አገሮች በተለይም ደግሞ ወደ አሜሪቃን በገፍ የሚጎርፍበት ጠገራዊ ቅምኝት (financial robbery) ዳፋው ከመሬት ቅምኝት ቢብስ እንጅ አያንስም፡፡
ያሜሪቃ ቀማኛና ጥቁር አሜሪቃውያን
ያሜሪቃ መሥራች አባቶች (founding fathers) የሚባሉትን ሁሉንም ጨምሮ ያማሪቃ ላይ መደብ ነጮች (upper class whites) አብዛኞቹ ቱጃሮች ለመሆን የበቁት፣ ወላጆቻቸው ካገራይ አሜሪቃውያን (native americans) በነጠቁት ዲካ የለሽ መሬት ላይ የጥቁር አሜሪቃውያንን (black americans) ጉልበት በነጻ በማፍሰስ ባካበቱት የደም ሐብት ነው፡፡ አሁን ደግሞ የልጅ ልጆቻቸው በገንዘብ ባሕር የሚዋኙት በትውልድ ሐረግ የመጠጡትን ይህን የደም ሐብት መሠረት አድርገው፣ የዓለምን የሐብት ፍሰት በበላይነት የሚቆጣጠሩ ዘመናይ ቀጋዥ (neo-colonialists) በመሆን ነው፡፡
ቀማኛ ሲባል በተፈጥሮው ቱርቂ (ቀዝቃዛ ውሃ ውስጥ የሚያልበው ፈሪ) ስለሆነ፣ ያሜሪቃ ነጭ ቱጃር በቀማኛነት ያፈራሁትን ሐብትና ንብረት እነጠቅ ይሆናል የሚለው ስጋት ቀን ከሌት እያስጨነቀ እንቅልፍ ይነሳዋል፡፡ ከዚህ ጭንቀቱ የተነሳ ሐብትና ንብረቴን ያስከብሩልኛል ብሎ የሚያስባቸውን የሕግ ዓይነቶች ሁሉ ሐግጓል፡፡ አሜሪቃን አሜሪቃ ካስባሏት ውስጥ አንዱና ዋናው ርዕሰሕጓ (ሕገ መንግስቷ constitution) ለግል ንብረት (private property) የሚሰጠው መጠን ያለፈ አጽንኦት (emphasis) የሆነበትም ምክኒያት፣ ይህ ካሜሪቃ መሥራች አባቶች ጀምሮ ሲወርድ ሲዋረድ የመጣው የቀማኛ እቀማለሁ የሚል መጠን ያለፈ ፍራቻ ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል መንገድ የጠፋው ሰው በሌላ ሰው መሬት ላይ ሲሄድ ባለመሬቱ ቢገድለው፣ ተገዳዩ ደመ ከልብ ነው፡፡ እነጠቅ ይሆናል ብሎ ይህን ያህል የሚሰጋ የነጠቀ ብቻ ነው፡፡
ያሜሪቃ ነጭ ቀማኛ ባንደኛ ደረጃ የሚፈራው ጥቁር አሜሪቃዊን ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ የሚፈራው ደግሞ በታች መደብ (lower class) ላይ የሚገኘውን ያሜሪቃን ነጭ ድኻ ነው፡፡ አገራይ አሜሪቃውያንን (native americans) አብዛኞቹን ጨፍጭፎ ስላጠፋቸው፣ የቀሩትን ጥቂቶቹን ደግሞ በእጽ እና በመጠጥ ስላኮላሻቸው በነሱ በኩል ስጋት የለባትም፡፡
ካገራይ አሜሪቃውያን (native americans) የሚፈለገው መሬታቸው ብቻ ስለነበረ፣ መሬታቸውን ከተነጠቁ በኋላ ተጨፍጨፈዋል፡፡ ከጥቁር አሜሪቃውያን የሚፈለገው ደግሞ የባርነት ነጻ ጉልበታቸው ስለነበረ፣ ጉልበታም ጥቁሮች እየተመረጡ እንዲራቡና እንዲበራከቱ ተደርገዋል፡፡
ያሜሪቃ ጥቁር ያሜሪቃን ነጭ ቱጃር በእኩይ ሥራው እንደሚንቀውና እንደሚጠየፈው፣ ነጩ ቱጃር የሠራበት ግፍ እንደ እግር እሳት እንደሚያንገበግበው፣ በሚገባ ከተማረ፣ ከበለጸገ፣ ከተደራጀና ከታጠቀ ደግሞ የነጩን ቱጃር የቀማኛ ዋሻ ባጭር ጊዜ ውስጥ ለመደረማመስ የሚያስችለው እምቅ ሥጋዊና መንፈሳዊ ኃይል እንዳለው፣ ነጩ ቱጃር አሳምሮ ያውቃል፡፡ ስለዚህም ያሜሪቃ ጥቁር ለታይታ ያህል እንደ ጥቂት ግለሰቦች እንጅ፣ እንደ ሕዘብ ስኬታማ እንዳይሆን ማስቀመጥ የሚችላቸውን እገዳወች ሁሉ አስቀምጧል፡፡ በፖለቲካ ረገድ ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያን በምርጫ እንዳይሳተፉ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ጥቁሮችን (በተለይም ደግሞ ወጣቶችን) በተልካሻ ምክኒያቶች እየከሰሰ ሊመርጡ የማይችሉ ወንጀለኞች ያደርጋል፣ ቢመርጡም ደግሞ ጀሪምንደራ (gerrymandering) በሚባል አፓርታይዳዊ የምርጫ ቀጠና አከላለል፣ የጥቁሮችን ድምጽ ዋጋቢስ ያደርገዋል፡፡
ያሜሪቃ ዲሞክራሲ የቀማኞች፣ በቀማኞች፣ ለቀማኞች የሆነ የቀማኞች ዲሞክራሲ በመሆኑ ነው እንጅ፣ ቶማስ ጀፈርሰን ሁሉም ሰወች በሰውነታቸው እኩል ናቸው (all men are created equal) ያለው በትክክል ተተርጉሞ አሜሪቃ ከምሥረታዋ ጀምሮ የእውነተኛ ዲሞክራሲ አገር ብትሆን ኖሮ፣ ባሁኑ ጊዜ ባሜሪቃ በሁሉም ዘርፎች (በሕዝብ ብዛት፣ በኢኮኖሚ፣ በፖለቲካ፣ ወዘተ. ) የሁሉም የበላይ ይሆኑ የነበሩት ጥቁር አሜሪቃውያን ነበሩ፣ ላሜሪቃ እንደ ጥቁር አሜሪቃዊ የደከመላትና የደማላት የለምና፡፡
ያሜሪቃ የቀማኛ ዲሞክራሲ ግን፣ አሜሪቃ ለነጭ እና በተወሰነ ደረጃ ለእስያውያን ብቻ እንጅ ለጥቁር አሜሪቃውያን የዝሃር ምድር (land of opportunity) እንዳትሆን በማድረግ፣ ጥቁር አሜሪቃውያን በማሕበራዊ መሰላል የመጨረሻ ደረጃ ላይ እንዲገኙ አድርጓቸዋል፡፡ በሚቀጥለው ክፍል ላይ እንደምንመለከተው ደግሞ፣ ነጩ ቀማኛ ያሜሪቃን የዝሃር በሮች (doors of opportunity) ለእስያውያን የከፈተላቸው፣ ወዶ ሳይሆን ከጥቁር አሜሪቃውያን ጋር ለሚያደርገው የሞት ሽረት ትግል አጋር ስላስፈለገው ብቻ ነው፡፡ እንዲህም ሆኖ ያሜሪቃ የዝሃር በሮች ለእስያውያን የሚከፈቱላቸው የነጭን የበላይነት አምነው እስከተቀበሉ ድረስ ብቻ ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል ቻይና ያሜሪቃን የበላይነት መገዳደር (challenge) ከጀመረች ጀምሮ ያሜሪቃ የዝሃር በሮች ለቻይናዊ አሜሪቃውያን መዘጋት ጀምረዋል፡፡
ያሜሪቃ ጥቁር ያሜሪቃን ነጭን እገዳደራለሁ ብሎ መነሳት ቀርቶ እንዳያስብ፣ በተለያዩ ዘዴወች ቅስሙ መሰበር አለበት፡፡ አንዱ ቅስም የመስበርያ ዘዴ የእስያዊ አሜሪቃውያንን ስኬት ከአፍሪቃዊ አሜሪቃውያን ኢስኬት ጋር አላግባብ በማነጻጸር ጥቁሮችን ተስፋ የሌላቸው ተስፋቢሶች አድርጎ ማሳየት ሲሆን፣ ሌላው ቅስም የመሰብርያ ዘዴ ደግሞ ጥቁሮች የሚያቋቁሟቸውን የስኬት ተቋሞች በተለያዩ መንገዶች ባጭሩ እያጨናገፈ ሁልጊዜም ከምንም እንዲጀምሩና ምንም እዳይራመዱ ማድረግ ነው፡፡
ያሜሪቃ ጥቁሮች እድሉን ካገኙ የነጮችን ተመሳሳይ ተቋሞች እጅግ የሚያስንቁ የጥቁር ተቋሞችን (በተለይም ደግሞ ባንኮችን) ባጭር ጊዜ ውስጥ መገንባት እንደሚችሉ በዊልሚንግተን (Wilmington, North Carolina)፣ ተልሳ (tulsa, Oklahoma) እና በመሳሰሉት ያሜሪቃ ከተሞች ውስጥ በግልጽ አስመስክረዋል፡፡ የጥቁርን ታታሪነትና ፈጣሪነት በግልጽ የሚመሰክሩት እነዚህ ተቋሞች ግን፣ ነጩን ቱጃር ፍርሃት ስለለቀቁበት፣ በሰደድ እሳት እንዲጋዩ አድርጓቸዋል፡፡ የጋዩት ደግሞ ያሜሪቃ ውጀ ባደረገው ከፍተኛ ትብብር ነው፡፡
ለምሳሌ ያህል ጥቁሩ ሚሊየነር (ባሁኑ ምንዛሬ ቢሊየነር) ኦደብሊው ገርሊ (O. W. Gurley) ከተልሳ፣ ኦክላሆማ (tulsa, Oklahoma) ባቡር ጣቢያ በስተሰሜን በገዛው ሰፌ መሬት ላይ በ 1906 ዓ.ም የመሠረተውን የጥቁር ዋል ስትሪት (Black Wall Street) ነጮች ባያወድሙት ኖሮ፣ ባሁኑ ጊዜ ያሜሪቃ የጠገራ ማዕከል (american financial center) ኒውዮርክ ሳትሆን ተልሳ የመሆኗ ዕድል የሰፋ ነበር፡፡ የጠገራ የማዕከሉ የበላዮች ደግሞ ጥቁሮች በሆኑ ነበር፡፡ የጠገራ ማዕከሉ የበላዮች ጥቁሮች ቢሆኑ ኖሮ ደግሞ፣ ጥቁር አሜሪቃውያንን በተልካሻ ምክኒያቶች ብድር በመከልከል እንዳይማሩና እንዳይሠሩ ካደረጉ በኋላ፣ ጥቁሮች የደኸዩት የመማርና የመሥራት ፍላጎት ስለሌላቸው ነው ለማለት ባልተቻለ ነበር፡፡
በነገራችን ላይ ያሜሪቃ መሰሶወች (freeways, highways)፣ ትቤቶች (schools)፣ ኮሌጆች (colleges)፣ ዩኒቨርስቲወችና (universities) እና የመሳሰሉት መንግሥታዊ ተቋሞች ሁሉም ሥራየ ብለው የሚገነቡት፣ በሚያልፉበት ወይም በሚያርፉበት ቦታ ላይ ያገራይ አሜሪቃውያንን (native americans) ታሪካዊ አሻራ የሚያጠፉበትን፣ ወይም ደግሞ እያቆጠቆጡ ያሉ የጥቁር ተቋሞችን የሚደፈጥጡበትን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ባቅራቢያቸው እንዲሆኑ የሚያደርጓቸውን የነጭ ንብረቶች ዋጋ ሰማይ የሚሰቅሉበትን ሁኔታ ታሳቢ በማድረግ ነው፡፡ ለምሳሌ ያህል I-94 የተሰኘው መሰሶ (freeway) የተሠራው በቅዱስ ጳውሎስ ከተማ (Saint Paul, Minnesota) የሚገኘውን ሮንዶ ቀበሌ (Rondo Neighborhood) የተሰኘውን በከፍተኛ ፍጥነት እያቆጠቆጠ የነበረ የጥቁር የከስብ (business) ቀበሌ አፈራርሶ እንዲያልፍ ሁኖ ነበር፡፡
ያሜሪቃ ቀማኛና እስያዊ አሜሪቃውያን
ካገራይ አሜሪቃውያን (native americans) እና ጥቁር አሜሪቃውያን (black americans) በስተቀር ሌሎቹ ያሜሪቃ ንዑሳን (minorities) በተለይም ደቡብ-ምሥራቅ እስያውያንን (South-east Asians) ዋና ፍላጎታቸው የነጭን የበላይነት አሚን ብለው ተቀብለው፣ በነጭ ሥር ሁነው፣ ቀማኛው ነጭ ከዘረፈው የቅምኝት ሐብት ውስጥ የሚችሉትን ያህል መቦጥቦጥ ነው፡፡ በዚህም ምክኒያት ቀማኛው ነጭ የሚያያቸው እንደ ንዑስ አጋሮቹ ወይም ደግሞ ተከፋይ አሽከሮቹ ነው፡፡ አብዛኛውን ጊዜ ደግሞ ቀማኛው ነጭ፣ ዓይን ውስጥ ላለመግባት ሲል ብቻ እነዚህን ደቡብ ምሥራቅ እስያውያን ከፊት አድርጎ ታላላቅ ሹመቶችን ይሾማቸዋል፣ እነሱም ሊያመልኩት እየዳዳቸው በቅንነት ያገለግሉታል፡፡
ነጩ መናገር (መጻፍ) እየፈለገ እሱ ቢናገረው (ቢጽፈው) ተቀባይነት የማይኖረውን የሚናገሩለት (የሚጽፉለት) ዲነሽ ዲሶዛን (Dinesh D’Souza) የመሳሰሉ አፈነጮች ናቸው፡፡ መተገበር እየፈለገ እሱ ቢተገብረው ተቃውሞ የሚያስነሳውን የሚተገብሩለት ደግሞ ቦቢ ጂንዳልን (Bobby Jindal) የመሳሰሉ ጭቃሹሞች ናቸው፡፡
እጅግ የሚያስተዛዝበው ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያን ለንዑሳን መብት (minority rights) ሲታገሉ፣ እስያዊ አሜሪቃውያን አድፍጠው ይቀመጡና፣ ትግሉ ፍሬ ሲያፈራ ግን እኛም ንዑስ ነን በማለት የትግሉን ፍሬ ለመሰብሰብ በመጀመርያ ረደፍ የሚሰለፉት እነሱ መሆናቸው ነው፡፡ ያሜሪቃን የስኬት በሮች ቁልፎች ጠቅልሎ የያዘው ቀማኛው ነጭ ደግሞ፣ ጥቁሮች በትግል ባስከፈቱት በማናቸወም የስኬት በር ላይ፣ የሚያሳልፈው ባብዛኛው እስያውያንን ብቻ እየመረጠ ነው፡፡ እስያውያኑ ደግሞ ጥቁር ባስከፈተው የስኬት በር ላይ እየመረጠ ያሳለፋቸውን ነጭ እያመሰገኑ፣ የስኬት በሩን ያስከፈተውን ጥቁርን ግን መናቅ ብቻ ሳይሆን ዘረኛ ሊሆኑበት ይሞክራሉ፡፡
ባጭሩ ለመናገር ጥቁር አሜሪቃውያን በቆራጥነት ይታገላሉ፣ እስያዊ አሜሪቃውያን ደግሞ የትግሉን ፍሬ በብልጣብልጥነት ይበላሉ፡፡ ያላመረትከውን ምርት ካምራቹ አስቀድመህ መሰብሰብ ርካሽነት ነው፡፡ በርካሽነት በሰበሰብከው ምርት አምራቹን ዝቅ አድርገህ ለመመልከት መሞከር ደግሞ የርካሽ ርካሽነት ነው፡፡
የአንግሎ ሳክሶንን ፈለግ በመከተል ጥቁርን ዝቅ አድርገው ለመመልከት የሚሞክሩትን እስያዊ አሜሪቃውያንን በተለይም ደግሞ ሕንዶችን ጥቂት ጥያቄወችን ልጠይቃቸው እወዳለሁ፡፡ ሕንድን ቅኝ በሚገዛበት ዘመን ከእንስሳ እየቆጠረ ይንቃችሁ፣ ይጠየፋችሁ፣ ይጨፈጭፋችሁ የነበረው አንግሎ ሳክሶን፣ አሜሪቃ ስትመጡ ለምን ወደዳችሁ? ዊንስተን ቸርችል (Winston Churchill) እነሱ አውሬ ሐይማኖታቸው ያውሬ (a beastly people with a beastly religion) ያላችሁን ለምን ትረሳላችሁ? ይሄው ዊንስተን ቸርችል የናንተን ማልኮልም ኤክስ (Malcolm X) የሆነውን ማህተማ ጋንዲን (Mahatma Gandhi) ማየት እንኳን ያቅለሸልሸው እንደነበር (It is nauseating to see Mr. Ghandhi) ለምን ትዘነጋላችሁ? ለማህተማ ጋንዲ የተነፈገውን የኖቤል ሽልማት የተሸለመው፣ ሕንድ ተወልዶ የሕንድ ወዝ እየጠጣ ያደገው ሩድያርድ ኪፕሊን (Rudyard Kipling)፣ የነጭ ሕዝብ ሸክም (The White man’s burden) የሚለውን የዘረኝነት ቅኔ የተቀኘው በዋነኝነት በናንተ ላይ መሆኑን እንዴት ዘነጋችሁት? አንግሎ ሳክሶን ስለወጋ ቢረሳ፣ እናንተ የተወጋችሁት ለምን ትረሳላችሁ? ከተጠቀመባችሁ በኋላ አሽቀንጥሮ ጥሎ መልሶ እንደማይወጋችሁ ምን ማረጋገጫ አላችሁ?
እስያዊ አሜሪቃውያን (ምክኒያታቸው ምንም ይሁን ምን) በነጭ ሥር ለመበልጸግ እንጅ ነጭን ለመገዳደር የሚመኙ ሕዝቦች ስላይደሉ ነጩን አያሰጉትም፡፡ ቁጥራቸው አናሳ ስለሆነ ደግሞ የፈለጉትን ያህል ቢበለጽጉ፣ የቀማኛውን ነጭ የሐብት ባሕር በጭልፋ ይጨልፉታል እንጅ በበርሜል አይቀዱትም፡፡ በሌላ በኩል ግን የእስያዊ አሜሪቃውያን እስከተወሰነ ደረጃ ድረስ ስኬታማ መሆን፣ ለቀማኛው ነጭ እጅጉን ይጠቅመዋል፡፡ የሚጠቅመው ደግሞ ያሜሪቃ ጥቁር በትግሉ ባስከፈታቸው የስኬት በሮች ላይ እስያኖቹን ብቻ እየመረጠ በማሳለፍ የእስያኖቹን ስኬት፣ በሩን ከዘጋባቸው ከጥቁሮች ኢስኬት ጋር አላግባብ እያነጻጸረ ጥቁሮችን ለማሸማቀቅ ነው፡፡ በተጨማሪ ደግሞ ጥቁሮች ስኬታማ ሊሆኑ አይችሉም የሚለውን መሠረተቢስ ትርክት እያናፈሰ፣ ተገዳዳሪ ጠቁሮች ሊወጡ የሚችሉባቸውን ጥቁሮች ብዙሃን የሆኑባቸውን ትቤቶች ሥራየ ብሎ እያቆረቆዘና እየዘጋ፣ ባለሙያወችን ከእስያ አገሮች ለማጋዝ ምክኒያት ይሆነዋል፡፡
ስለዚህም ነጩ ቀማኛ ለእስያኖቹ የስኬት መንገዶችን የሚያመቻችላቸው፣ ካሜሪቃ ጥቁር ጋር ለሚያደርገው የሞት ሽረት ትግል ትልማዊ (strategic) አጋሮቹ እንዲሆኑለት ብቻና ብቻ ነው፡፡ ይህ ማለት ደግሞ እስያኖቹ የሚፈለጉት በተወሰኑ ጥቂት ዘርፎች ላይ ብቻ ስኬታማ ሁነው ጥቁርን ለማሸማቀቅ እንዲያገለግሉ ብቻ ነው ማለት ነው፡፡ ቁጥራቸውን አብዝተው አያሌ ዘርፎች እንቆጣጠራለን ካሉ ግን፣ በነጩ ቀማኛ ዓይን ላይ መጡበት ማለት ስለሆነ፣ በጥቁር ላይ ከሚሆነው የበለጠ ዘረኛ ይሆንባቸዋል፡፡ ለአብነት ያህል በብሪቲሽ ኮሎምቢያ (British Columbia) በተለይም ደግሞ በቫንኩቨር (Vancouver) በሚኖሩት ቻይኖች ላይ ካናዳዊው ነጭ በነቂስ የተነሳባቸው፣ ከተፈቀደላቸው በላይ ስኬታማ ስለሆኑ ብቻ ነው፡፡
ስለዚህም ያሜሪቃ ነጭ ቱጃር ያሜሪቃ ጥቁሮችን የሚመክር አስመስሎ እስያዊ አሜሪቃውያንን ተመልከቱ የሚለው፣ ጥቁሮችን ከትግላቸው ለማዘናጋት እንጅ፣ ጥቁሮች እንደ እስያወች ስኬታማ እንዲሆኑ አስቦ አይደለም፡፡ እንደዚህ የሚያስብ ቢሆን ኖሮ፣ ጥቁሮች የሚያቋቁሟቸውን የስኬት ተቋሞች እግር በእግር እየተከታተለ ባላፈራረሰ ነበር፡፡
ያሜሪቃ ጥቁርና የአፍሪቃ አህጉር
ያሜሪቃ ቀማኛ ያሜሪቃን ጥቁር ቅስም ለመስበር የሚጠቀምባት ሌላዋ መሣርያ ራሷ እናት አፍሪቃ ናት፡፡ ለምሳሌ ያህል ያሜሪቃ የአፍሪቃ ወጀም (american african policy) ሙሉ በሙሉ የሚያጠነጥነው የአፍሪቃን የተፈጥሮ ሐብት እየዘረፉና አፍሪቃውያንን እርስበርስ እያጨራረሱ አፍሪቃንና አፍሪቃውያንን ማቆርቆዝ፣ በዚያውም ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያንን በኀፍረት አንገት ማስደፋት በሚለው (ባንድ ዲንጋ ሁለት ወፍ በሚያስመታው) ዓላማ ላይ ነው፡፡
አፍሪቃ በርስበርስ ጦርነት ሰላም አጥታ በድኽነት ከማቀቀች፣ ጥቁር አሜሪቃውያንን በነጻነት አፍሪቃ ከምትኖሩ በባርነት አሜሪቃ ብትኖሩ ሺ ጊዜ ይሻልችኋል፣ አላርፍ ካላችሁ ደግሞ ወደዚያው እንመልሳችኋለን እያሉ በማሸማቀቅ አደብ ለማስገዛት መሞከር ይቻላል፡፡ ነጭ አሜሪቃዊ ስኬታማ ሲሆን አሜሪቃ ልታመሰግነው ይገባል፣ ጥቁር አሜሪቃዊ ስኬታማ ሲሆን ግን አሜሪቃን ማመስገን አለበት (when a white man succeeds, America has to be thankful to him, but when a black man succeeds he has to be thankful to America) የሚሉትም በዚሁ መሠረት ነው፡፡ መባል የነበረበት ግን ግልብጡ ነበር፡፡ ነጭ አሜሪቃዊ ስኬታማ ሲሆን፣ የስኬት መንገዱን አልጋ ባልጋ ያደረገችለትን አሜሪቃን ማመስገን ሲገባው፣ ጥቁር አሜሪቃዊ ስኬታማ በመሆን ከራሱ አልፎ ላሜሪቃ ሲጠቅም ደግሞ፣ የስኬት መንገዱን በሚቻለው መንገድ ሁሉ የዘጋችበት አሜሪቃ ልታመሰግነው ይገባታል፡፡
ለጥቁር የሚሻለው ነጻነት ሳይሆን የነጭ ባርነት ነው ለማለት፣ የጥቁር ነጻነት ተምሳሌት የሆነቸው ጦቢያ በርስበርስ ጦርነት መደኽየት፣ ብሎም ተበጣጥሳ ስሟ ከዓለም ካርታ መጥፋት አለበት፡፡ ቅኝ ያልተገዛቸው ጦቢያ ደኽይታ፣ ቅኝ የተገዛቸው ኬንያ ከበለጸገች፣ ቅኝመገዛት አፍሪቃን ጠቀማት እንጅ አልጎዳትም ብሎ መከራከር ይቻላል፡፡
የመጀመርያውን በጥቁር የሚመራ ሪፓብሊክ (black-led republic) በ 1804 ዓ.ም ያቋቋመችው፣ ናፖሊዮንን ድል አድርጋ ከላቲን አሜሪቃና ከካሪቢያን አገሮች ሁሉ አስቀድማ ነጻነቷን የተቀዳጀችው፣ ባርነትን ለመጀመርያ ጊዜ በሕግ ያገደቸው ሄይቲ (Haiti)፣ እድሜ ዘመኗን በብጥብጥ እንድትቆረቁዝ ተደርጋ፣ በነጮች ደባ ከሄይቲ እንድትገነጠል የተደረገቸው ዶሚኒካን ሪፓብሊክ (Dominican Republic) ከሄይቲ እጅግ በተሻለ ደረጃ እንድትገኝ ከተደረገች ደግሞ፣ ጥቁሮች ራሳቸውን ማስተዳደር ስለማይችሉ በነጭ መተዳደር አለባቸው የሚለውን ትርክት ያጠናክራል፡፡
ነጩ ቱጃር በጥቁር አሜሪቃውያን ነጻ ጉልበት ያፈራውንና ከአፍሪቃ የዘረፈውን መዋዕለ ንዋይ በገፍ የሚያፈስስባቸው የእስያ አገሮች ፈጣን እድገት ካሳዩ፣ ዘኢኮኖሚስትን (the economist) የመሳሰሉ የነጩ ቱጃር የቱልቀዳ (propaganda) መሣርያወች፣ አፍሪቃ መቸም የማታድግ ጨለማ አህጉር (the dark continent) ናት በማለት ጥቁር አፍሪቃውያንን ለማሸማቀቅ ይችላሉ፡፡
ፓትሪስ ሉሙምባን (patrice lumumba) የመሰለ የአፍሪቃ ብሔርተኛ (African nationalist) የሆነ፣ አፍሪቃ አንድ ሁና ምዕራባውያንን እንድትገዳደር (challenge) ብቻ ሳይሆን እንድታሸንፍ የሚመኝ ሁላፍሪቃዊ (panafricanist) መሪ ሲበቅል፣ በሲአይኤ (CIA) ጉጠት ወዲያውኑ መመንገል አለበት፡፡ መለስ ዜናዊን የመሰለ፣ ጦቢያን በጣጥሶ በማዳከም የሮማን ፕሮቻዝካን (Roman Prochazka) ሕልም ለማሳካት ቀን ከሌት የሚተጋ ጉዳይ አስፈጻሚ ሲገኝ፣ የስልጣን እድሜው በተቻለ መጠን እንዲረዝም መደረግ አለበት፡፡ ዐብይ አህመድን የመሰለ ጦቢያን ለነጭና ላረብ የሚደልል፣ የጦቢያን አንጡራ ሐብት ለነጭ ቱጃሮች ለማስተላለፍ ያቆበቆበ፣ የምዕራባውያንን ነውር የሚያስፋፋ ምንደኛ ሲገኝ ደግሞ ኖቤል መሸለም አለበት፡፡
ያሜሪቃ ውጀ እና ያሜሪቃ ሕግ
ያሜሪቃ ቀማኛ ቱጃር በቀማኛነቱ ለመቀጠል ዋስትና የሚኖረው፣ አሜሪቃዊ ጥቁር ነጭን ለመገዳደር እንዳያስብ እድሜ ልኩን በፍራቻና በመሸማቀቅ እንዲኖር ሲገደድ ነው ብለናል፡፡ ይህን ጥቁርን የማስፈራራትና የማሸማቀቅ ተልዕኮ በሕግ ማስከበር ሽፋን የሚፈጽመው ደግሞ፣ ሌላ ማንም ሳይሆን ያሜሪቃ ነጭ ቱጃር ዘበኛ እንዲሁም አካልዘብ (body guard) የሆነው ያሜሪቃ ውጀ (american police) ነው፡፡
ስኬታማ ጥቁሮችን (ሐብታሞችን፣ ከያኒወችን፣ ስፓርተኞችን፣ ምሁራንን ወዘተ…) ያለ ምንም ምክኒያት (ከፋ ቢባል ደግሞ በተልካሻ ምክኒያት) የፊጥኝ እያሰሩ በሕዝብ ፊት ማዋረድ፣ ጥቁሮች የሚበዙበትን ሰፈር ቀን ከሌት እያዘወተሩ ኃይልን በማሳየት አዳጊ ሕጻናትን ማሳቀቅ፣ በነዚህ ሰፈሮች ውስጥ አደገኛ እጾች እንዲስፋፉ በሕቡዕ ማገዝ ወይም ደግሞ ሲስፋፉ አይቶ እንዳላዩ ማለፍ፣ እዴሜና ጾታ ሳይለዩ ጥቁሮችን ባሰቃቂ ሁኔታ በመግደል በጥቁሮች ላይ ሽበር መልቀቅ፣ … እነዚህና እነዚህን የመሳሰሉት ሁሉ ያሜሪቃ ውጀ በተሰጠው ልዩ ተልዕኮ መሠረት በጥናት የሚፈጽማቸው ወንጀሎች ናቸው፡፡
ያሜሪቃ ውጀ ባሜሪቃ ጥቁሮች ላይ የሚፈጽማቸውን አረመኔያዊ ወንጀሎች ሁሉ የሚፈጽመው በደስታ መንፈስ ነው፡፡ የሚያስደስተው ደግሞ በሠራው ወንጀል አለመጠየቅ ብቻ ሳይሆን እንደሚያተርፍበት እርግጠኛ ስለሆነ ነው፡፡ ርግጠኛ የሆነው ደግሞ ባሜሪቃ ተግባራዊ ሕግ (applied law) ሙሉ በሙሉ ስለሚተማመን ነው፡፡
ማሞ ሌላ መታወቂያው ሌላ እንዲሉ፣ ያሜሪቃ ጽሑፋዊ ሕግ (written law) እና ተግባራዊ ሕግ (applied law) እየቅል ብቻ ሳይሆኑ ፍየል ወዲያ ቅዝምዝም ወዲህ ናቸው፡፡ ጥቁሮችን በተመለከተ ያሜሪቃ ጽሑፋዊው ሕግ መላዕካዊ ነው ባይባልም፣ ያሜሪቃ ተግባራዊው ሕግ ግን በትክክል ሰይጣናዊ ነው፡፡ ሰይጣናዊ የሆነበት ምክኒያት ደግሞ ጽሑፋዊ ሕጉን የሚተገብሩት ፍርድ ሸንጓዮች (jury) አብዛኞቹ በማይምነት ታውረው በነጭ ላዕልተኛነት (white supremacy) እንዲመረዙ የተደረጉ ድኻ ነጮች ስለሆኑ ነው፡፡
ማናቸውም ነጭ ያሜሪቃ ውጀ (police) ማናቸውንም ዓይነት አሰቃቂ ወንጀል በጥቁር (ጥቁሮች) ላይ ፈጽሞ ከጽሑፋዊው ሕግ (written law) በተመዘዘ አንቀጽ (አንቀጾች) መሠረት ተከሶ ፍርድቤት ቢቀርብ፣ በተግባራዊው ሕግ (applied law) ግን ለሠራው ወንጀል ተወድሶና ተሞግሶ በነጻ እንደሚሰናበት በርግጠኝነት ያውቃል፡፡ ለወንጀሉ የሚያገኘው ‹‹ቅጣት››፣ እየተከፈለ ረፍት እንዲወስድ መደረግ፣ በከፍተኛ ካሳ ከሥራ መሰናበት፣ በመገናኛ ብዙሃን እየቀረበና መጻሕፍትን እየጻፈ ታዋቂና ሐብታም መሆን ነው፡፡
የጊወርጊስ ፍሎይድ (George Floyd) ገዳይ ዴሬክ ቻውቪን (Derek Chauvin) እጁን ኪሱ ውስጥ ከቶ፣ መነጽሩን ግንባሩ ላይ ጥሎ፣ ደረቱን ነፍቶ፣ ፎኪናውን (ፎቶ መኪናውን፣ camera) ፈት ለፊት እያየ በኩራት መንፈስ ወንጀሉን የፈጸመው፣ ጥቁሮችን በተመለከተ የበለጠ ጭራቅ ሲሆን የበለጠ እንደሚደነቅና የበለጠ እንደሚያተርፍበት ስለሚያውቅ ነው፡፡
ዴሬክ ቻውቪንን በደጋፊወቹ ዘንድ ይበልጥ ተደናቂ የሚያደርገው ደግሞ፣ ወንጀሉን የፈጸመው አላፊ አግዳሚ እያየው፣ በፎኪና (camera) እየተቀረጸ መሆኑን እያወቀ መሆኑ ነው፡፡ የነጭ ቱጃር ዋና ዓላማ እዚህም እዚያም ጥቁሮችን መግደል ሳይሆን፣ በሁሉም ጥቁር አሜሪቃውያን ላይ ሽብር በመልቀቅ ሰጥ ለጥ ብለው እንዲገዙለት ማድረግ ነው፡፡ ስለዚህም ዴሬክ ቻውቪን የቀማኛ ቱጃሮች ጀግና ነው፣ የውጀ እርመና (police brutality) ግዴታውን በሚገባ ተወጥቷልና፡፡
ያሜሪቃው ተግባራዊ ሕግ ጥቁሩ ጀሪ ዊሊያምስ (Jerry Dewayne Williams) አንድ ኩርማን ፒዛ (one slice of pizza) በቀልድ መልክ ቢነጥቅ እድሜ ልክ የሚፈርድ፣ ነጩ ኢታን ኮች (Ethan Couch) ሰክሮ በመንዳት አራት ሰወችን ገድሎ አስራ አንድ ሰወችን ሲያቆስል ግን፣ ሐብትሳክ (affluenza) በሚል የፉገራ ሰበብ በማስጠንቀቂያ የሚያልፍ ዘረኛ ሕግ ነው፡፡
አንግሎ ሳክሶኖችና ሌሎቹ አውሮጳውያን
ያሜሪቃ አንግሎ ሳክሶን ፕሮቴስታንቶችን (anglo-saxon protestants) በትውልድ አገራቸው በብሪታኒያ ላይ ከርዝራዥ ተቆጥረው፣ በሐይማኖታቸው ተጨቁነው፣ በድኽነታቸው ተንቀው፣ በወንጀለኛነታቸው ተግዘው አሜሪቃ ምድር ላይ የሰፈሩት ሰፋሪወችና የነሱ ዘር ማንዘሮች ናቸው፡፡
የተገፋ ደግሞ የመግፋት እድል ካጋጠመው የከፋ ገፊ ስለሚሆን፣ ያሜሪቃ አንግሎ ሳክሶኖች ከብሪታኒያ አንግሎ ሳክሶኖች እጅግ የከፉ ዘረኞችና ጨቋኞች የሆኑበት ምክኒያት ይሄው ነው፡፡ መገፋትን በደንብ ስለሚያውቁ፣ የምንገፋው ጥቁር መልሶ እንዳይገፋን በሚል ፍራቻ ባገኙት ብትር ያለ ርህራሄ ይቀጠቅጡታል፡፡ የፈሪ ብትር ሆድ ይቀትር፡፡
እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ያሜሪቃ ነጭ (american white) የሚለው ቃል ይወክል የነበረው አንግሎ ሳክሶን ፕሮቴስታንቶችን (anglo-saxon protestants) ብቻና ብቻ ነበር፡፡ ምሥራቅ አውሮጳውያን (east europeans) ይቅርና ምዕራብ አውሮጳውያን የሆኑት ካቶሊኮቹ አይሪሾች፣ ጣልያኖችና ፈረንሳዮች ከነጭ አለመቆጠር ብቻ ሳይሆን ይመደቡ የነበሩት ከጥቁር እምብዛም ባልተሻለ ደረጃ ነበር፡፡
ለምሳሌ ያህል እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ያሜሪቃ ፊምበሮች (presidents) ይመረጡ የነበረው፣ የካቶሊክ እምነት ተከታይ ፊምበር (president) መሆን አይችልም በሚል ያልተጻፈ ሕግ መሠረት ነበር፡፡ የመጀመርያው ያሜሪቃ ካቶሊክ ፊምበር (catholic president) የተመረጠው የአሜሪቃ ሪፓብሊክ ከተመሠረተ ከ 185 ዓመታት በኋላ በ 1961 ዓ.ም ሲሆን፣ እሱም 35ኛው ያሜሪቃ ፊመበር ዮሐንስ ኬኔዲ (John F. Kennedy) ነበር፡፡
የጥቁር አመጽ እየተጠናከረ ሂዶ የአንግሎ ሳክሶን ቀማኞችን አጥር መነቅነቅ ሲጀምር ግን፣ የነጭን ብያኔ (definition) በማስፋት የነጭን ቁጥር ማብዛት የግድ አስፈለገ፡፡ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ከነጭ አይቆጠሩ የነበሩት አንግሎ ሳክሶን ያልሆኑ አውሮጳውያን በተለይም ደግሞ ምሥራቅ አውሮጳውያን፣ አይሪሾችና፣ ደበቡ ጣልያናውያን የጥቁርን አመጽ ለማፈን የግድ ስላስፈለጉ ብቻ ነጭ ናችሁ ተባሉና እዚህም እዚያም ተሾሙ፡፡ ከዚያስ?
የዝቅተኝነት ስሜት ክፉኛ የጎዳቸው እነዚህ አልአንግሎ ሳክሶን አውሮጳውያን (non anglo saxon europeans) ያንግሎ ሳክሶን ሽንገላ አማለላቸውና፣ ውነትም ደማችው ያንግሎ ሳክሶን ደም መሆኑን ለማስመስከር ሲሉ ብቻ ካንግሎ ሳክሶን የባሱ ዘረኞች ሆኑ፡፡ ከለማበት የተጋባበት፡፡
ለምሳሌ ያህል አብዛኞቹ ጣልያናዊ አሜሪቃኖች (italian americans) ዘረኛ የሚሆኑት፣ ዘረኛ መስለው በመታየት ካንግሎ ሳክሶኑ ጋር አንድ መሆናቸውን ለማሳየት ሲሉ እንጅ፣ እንደ አንግሎ ሳክሶኑ ሰይጣን የተጠናወታቸው እኩዮች ስለሆኑ አይመስለኝም፡፡ የሚያሳዝነው ደግሞ አብናቶቻቸው (አባቶችና እናቶቻቸው፣ forebears) ሮማውያን እንደ በሬ ጠምደው ያርሱት ለነበረው ለትናንት መጤው አንግሎ ሳክሶን አጎብድደው፣ ጉዳይ አስፈጻሚው ለመሆን መቋመጣቸው ነው፡፡ ይበልጥ የሚያሳዝነው ደግሞ ዛሬ ጥቁር አሜሪቃውያንን በወንጀለኛነት የሚፈረጀው የዓለማችን ታላቁ ወንጀለኛ አንግሎ ሳክሶን፣ ትናንት ጣልያናውያንን በማፍያነት ይፈርጅ እንደነበር መርሳታቸው ነው፡፡
አንግሎ ሳክሶኑ ደግሞ ሲፈጥረው መሰሪ ስለሆነ፣ የነዚህን አልአንግሎ ሳክሶን አውሮጳውያን ነጭነት የሚጠራጠር እያስመሰለ፣ በጥቁር ላይ የበለጠና የበለጠ ዘረኛ በመሆን ነጭነታቸውን በየጊዜው እንዲያረጋግጡ በግልጽና በተዛዋሪ ዘዴወች በማስገደድ፣ እኩይ አዟሪት (vicious circle) ውስጥ አስገብቷቸዋል፡፡
ላሜሪቃ ውጀነት (american police) በብዛት የሚመለመሉት፣ እነዚህ ነጭነታቸውን በየጊዜው ካላስመሰከሩ በነጭነታቸው የሚያገኟቸውን መብቶችና ጥቅማጥቅሞች እንዳያጡ የሚሰጉት አልአንግሎ ሳክሶን አውሮጳውያን፣ በተለይም ደግሞ ፖሊሾች፣ አይሪሾችና ደቡብ ጣልያኖች ናቸው፡፡ ለምሳሌ ያህል ባረመኔነቱ ወደር የማይገኝለት የኒውዮርክ ውጀ (New York Police) አብዛኞቹ አባሎች፣ በተለይም ደግሞ ሹማምንቶች፣ እስከቅርብ ጊዜ ድረስ በዚሁ በኒውዮርክ ውጀ እንደ ዐይጥ ይታደኑ የነበሩት ደቡብ ጣልያኖችና አይሪሾች ናቸው፡፡
በርከት ያሉ ያሜሪቃ ውጀወች ደግሞ በጥቁር ላይ የሚያረምኑት ነጭነታቸውን ለማስመከር ሳይሆን፣ ባደረባቸው ሥር የሰደደ ልቦናሲናዊ (psychological) ችግር ምክኒያት ነው፡፡ እንደነዚህ ዓይነቶቹ ሰወች ውጀ ለመሆን የሚመኙት፣ በወጣትነት ዘመናቸው ከወጣት ጓደኞቻቸው አንጻር ይሰማቸው የነበረውን ከፍተኛ የበታችነት ስሜት በሕግ ሽፋን ለመወጣት በማሰብ ነው፡፡ ስለዚህም ጀግና የሚመስሉት በሕግ ጥላና ከለላ ሥር ብቻ ነው፡፡ ከዚያ ውጭ ግን ፈሪወች ስለሆኑ፣ ለሚፈጽሙት እኩይ ተግባር ባንድ ወይም በሌላ መንገድ ተመሳሳይ አጸፋ የሚያገኙ መሆኑን ከተገነዘቡ አደብ ይገዛሉ፡፡
ለምሳሌ ያህል ከሰላሳ ጊዜ በላይ መጠናለፍ ኃይል (excessive force) የመጠቀም ስሞታወች (complaings) የቀረቡበት፣ አያሌ ጊዜ ተከሶ ሁሉም ክሶች ውድቅ የተደረጉለት፣ የሚኔሶታ ምርጥ (minnesota’s finest) ነኝ እያለ በትራምፕና በትራምፕ ደጋፊወች ፊት በመንጎባለል ስላንበሳነቱ ይደሰኩር የነበረው ቦብ ክሮል (Bob Kroll)፣ በጆርጅ ፍሎይድ (George Floyd) ግድያ በማመጽ ጥቁር ሆ ብሎ ሲነሳ፣ ዓይጥ አክሎ ድምጥማጡ ጠፋ፡፡ ከፍራቻው የተነሳ የዋሽንግተን ፖስት ዘጋቢ (Washington Post reporter) አስተያየቱን ለመጠየቅ ወደ ቤቱ ሲሄድ፣ በሩን ዘግቶ ኡኡ እያለ 911 ደወለ፡፡
ስለዚህም የቦብ ክሮል ዓይነት ውጀወችን አደብ ለማስገዛት ፍቱን መድሐኒት፣ የማልኮልም ኤክስን (Malcolm X) መንገድ በመከተል ባስፈላጊው ዘዴ (by any means necessary) መጋፈጥ ነው፡፡ ያሜሪቃ ነጭ ሁሉንም ነገር ያገኛ በኃይሉ ስለሆነ፣ የሚገባው ቋንቋ ኃይልና ኃይል ብቻ ነው፡፡ ያሜሪቃ ጥቁር ለመብቱ የሚታገለው፣ ያሜሪቃ ነጭ መቸም ቢሆን ሊገባው በማይችለው በማርቲን ሉተር ኪንግ (Martin Luther King, Jr.) ሰላማዊ መንገድ ሳይሆን፣ በማልኮልም ኤክስ አጸፋዊ መንገድ ቢሆን ኖሮ፣ ያሜሪቃ ውጀ እርመና (american police brutality) በከፍተኛ ደረጃ በቀነሰ ነበር፡፡
ውጀነትና ወታደርነት እየቅል ናቸው፡፡ ወታደር የሚፋለመው እንደሱ መሣርያ ከታጠቀ፣ የፍልሚያ ሕጉ ለሁለቱም እኩል ከሚሠራ ባላንጣ ጋር ነው፡፡ ውጀ ግን ወንጀለኛን እፋለማለሁ የሚለው፣ እኔ የፈለኩትን ባረግህም፣ አንተ ግን ጫፌን መንካት ቀርቶ አትኩረህ ብታየኝ አይቀጡ ቅጣት ትቀጣለህ የሚለውን ሕግ መከታ አድርጎ ነው፡፡ ስለዚህም ማንም ፈሪ ውጀ መሆን ይችላል፡፡ ወታደር ለመሆን ግን ጀግንነትን ይጠይቃል፡፡
ጆርጅ ፍሎይድ (George Floyd) ራሱን ከሳተ በኋላ እንኳን፣ ዴሬክ ቻውቪን (dereck chauvin) ከጆርጅ ፎሎይድ አንገት ላይ ጉልበቱን ያላነሳበት አንዱ ምክኒያት፣ ከተነሳ ይገለኛል የሚለው ከመንፈሱ ጋር የተዋሃደው ጥቁርን አለቅጥ የመፍራት አባዜ ነው፡፡ ራሳቸውን የሚኔሶታ ምርጦች (minnesota’s finest) የሚሉት የሚኔሶታ ውጀወች (minnesota police)፣ በእውነትም የሚኔሶታ ምርጦች ሳይሆኑ ዴሬክ ቻውቪንን የመሳሰሉ የሚኔሶታ ዝቃጮች ናቸው፡፡ የሌሎች ያሜሪቃ ከተሞች ፖሊሶችም እንዲሁ፡፡
ከዩኒቨርስቲ ምሁር በላይ ደመወዝና ጥቅማጥቅም የሚያገኘው ያሜሪቃ ውጀ፣ በእውነትም የተቀጠረው ሰላማዊ ሕዝብን እያገለገለ ለመከላከል (to serve and protect) ቢሆን ኖሮ፣ ሰላማዊን ከሚገል ይልቅ ራሱ መሞት ነበረበት፡፡ ይበልጥ ማስቆጣትና ማስቀጣት ያለበት ሰላማዊ ሰው፣ እያገለገልኩ እከላከልሃሉ በሚለው በውጀ ሲገደል እንጅ፣ እንደሚሞት አውቆና ፈርሞ የገባ፣ ለዚህም ከፍተኛ ደመወዝ የሚከፈለው ውጀ በወንጀለኛ ሲገደል አይደለም፡፡ ያሜሪቃ ውጀ ግን ዋና ሥራው ጥቁርን ማሸበር ስለሆነ፣ ጥቁር ባየ ቁጥር እጁን ከቃታው ላይ ይጭናል፡፡
በነገራችን ላይ ኬኬኬን (KKK) የመሳሰሉ የነጭ ብሔርተኞች (white nationalists) ጥቁር ነበሮችን (black panthers) ከመሳሰሉ የጥቁር ብሔርተኞች (black nationalists) ጋር ለመፋለም የሚመኙት፣ እነሱ እስካፍንጫቸው ታጥቀው ጥቁሮች ባዶ እጃቸውን እስከሆኑ ድረስ ብቻ ነው፡፡ የኬኬኬን ዝንብ እሽ ያላለው መንግስታቸው፣ ጥቁር ነብሮችን እግር በእግር እየተከታተለ ትጠቅ ያስፈታቸውና ወህኒ የወረወራቸውም ለዚሁ ነበር፡፡
እነ ዊንስተን ቸርችልም ለቅኝ ግዛት ወደ አፍሪቃ የተሸቀዳደሙት፣ እነሱ የታጠቁትን ዘመናዊ መሣርያ አፍሪቃውያን እንዳልታጠቁ እርግጠኞች ስለሆኑ ብቻና ብቻ ነበር፡፡ ኤዶልፍ ሂትለር በተመሳሳይ መሣርያ ሲገጥማቸው ግን፣ ከቀናት ውጊያ በኋላ መሣርያቸውን እንዳለ አስረክበው፣ ፈሳቸውን ጥለው፣ ጅራታቸውን ቆልፈው ፈረጠጡና እርዳታ ፈለጋ ወዳሜሪቃና ወደ ራሺያ አቀኑ፡፡ የነጭ ቅኝ ገዥወች ጀግንነት እስከዚህ ድረስ ነው፡፡
የኑብያን ፒራሚዶች ከሺ ዓመታት በፊት የገነቡት፣ ሠረገላን (chariot) ለጦርነት በማዋል የመጀመርያወቹ የነበሩት፣ የታላቁ ጦረኛ የቱታንክሃመን (Tutankhamun) ልጆች የሆኑት ጥቁሮች፣ በትናንት መጤወቹ አውሮጳውያን በጦር መሣርያ ተበልጠው የተሸነፉት፣ በመንፈሳዊው ጉዳይ ላይ ፀጉር እየሰነጠቁ ዓለማዊውን (በተለይም ደግሞ የጅ ሥራውን) ጉዳይ በመናቃቸው ነበር፡፡ አፍሪቃውያንን ለቅኝ ግዛት የዳረጋቸው በደቂቃ ስደስት መቶ ጥይት የሚተፋው ማክሲም መትረየስ (Maxim machinegun) እንጅ፣ አውሮጳውያን አልነበሩም፡፡
የትናንቱ ውራ አሕዛቡ ፈረንጅ
ዛሬ ከፊት ሁኖ በስልጣኔ ፈርጅ፣
ቢንቅ ቢጸየፋችሁ አሳንሶ ከውሻ ልጅ
ቢሸጥ ቢለውጣችሁ እያሰረ በፍንጅ፣
አዲስ በመፍጠር አይደለም አክብሮ በማንሳት እንጅ
ተንቆ የተጣለውን በናንተው ከናንተው ደጅ፡፡
እያላችሁት በይፋ በነጋሪት ባዋጅ
አናፂ አንጠረኛ ቀጥቃጭና ባለጅ
ሙያውን አስንቃችሁ አርጋችሁ አዋራጅ፡፡
የነጭ ላዕልተኛነት
ያሜሪቃ ነጭ ቀማኛ ባንደኛ ደረጃ የሚፈራው ጥቁር አሜሪቃዊን ሲሆን፣ በሁለተኛ ደረጃ የሚፈራው ደግሞ በታች መደብ (lower class) ላይ የሚገኘውን ያሜሪቃን ነጭ ድኻ ነው ብለናል፡፡ ስለዚህም እነዚህን ሊተባበሩ የሚገባቸውን ሁለት ጭቁን ቡድኖች እንዳይተባበሩ ብቻ ሳይሆን፣ እንደ አጥፊና ጠፊ እንዲተያዩ ማድረግ አለበት፡፡ ይህን ለማድረግ ደግሞ ቀላሉና ፍቱኑ ዘዴ የነጭ ላዕልተኛነት (white supremacy) የሚባለው መሠረተቢስ ትርክት (narration) ነው፡፡
አብናቶቻችን (አባቶቻችንና እናቶቻችን) እንደሚሉት የሰው እንጅ የጊዜ ጀግና የለውም፡፡ ጊዜ የሰጠው ቅል ዲንጋ ይሰብራል፡፡ ጊዜ የሰጠው ዘር ደግሞ፣ ራሱን የሰው በላይ አድርጎ ላዕልሰብ (superman) ነኝ እያለ፣ ሌላውን ከታሕትሰብ (subhuman) ፈርጆ ከእንስሳ በመቁጠር፣ አበሳውን እያሳየ፣ አሣሩን እያበላ ያንገፈግፈዋል፣ እሱም ወርተራው ደርሶ፣ ከታሕትሰብ ተፈርጆ፣ በሰፈረበት ቁና እስኪሰፈር ድረስ፡፡ ዘረኝነት ማለት ደግሞ ሌላ ምንም ማለት ሳይሆን፣ ቀን የወጣለት ቀን በመሸበት ላይ የሚያሳየው ንቀትና የሚፈጽመው ግፍ ማለት ነው፡፡
ለምሳሌ ያህል ሮማውያን በላቲንኛ (Latin) ብሪታንያ (Britannia) ብለው የሰየሙትን እንግሊዝን (England)፣ ዌልስን (Wales) እና ደቡብ እስኮትላንድን (sothern Scotland) የሚያጥቃልለውን መሬት ለአራት መቶ ዓመታት (ከ 43 ዓ. ም እስከ 410 ዓ.ም) ይቀግዙ (ቅኝ ይገዙ) በነበረበት ጊዜ፣ እንግሎ ሳክሶኖችን ከእንስሳ በመቁጠር እንደ በሬ ጠምደው ያርሱባቸው ነበር፡፡ አንግሎ ሳክሶን ቀን ሲወጣለት ደግሞ ጣልያኖችን ከርዝራዥ ቆጠራቸውና፣ አሜሪቃ እንዳይሰፍሩ የሚከለክል ሕግ እስከ መሐገግ ደረሰ (Emergency Quota Act of 1921, and Immigration Act of 1924)፡፡ እነ ያሳቅ ኒውተንን (Isaac Newton) እንግሊዘኛ ለሳይንስ ቀርቶ ለስነጽሑፍ የማያመች ኋላቀር ቋንቋ ነው በማለት መጻሕፎቻቸውን የጻፉት በላቲንኛ እንዳልነበር ሁሉ፣ እንግሊዘኛ የማይናገር ታሕትሰብ ነው (Anyone who doesnot speak english is subhuman) ይባል ጀመር፡፡ ሙምባይ (Mumbai) የተወለደው ሩድያርድ ኪፕሊን (Rudyard Kipling) ደግሞ በጠጣው የሕንድ ወዝ ጠንብዞ የሚከተለውን አቀረሸ፡፡
Take up the White man’s burden, Send forth the best ye breed
Go, bind your sons to exile, To serve your captives’ need.
Your new-caught sullen peoples, Half-devil, half-child.
Rudyard Kipling (The White Man’s Burden, 1889)
ለዚህ ቅርሻቱ ደግሞ፣ ባንግሎ ሳክሶኖች ዘንድ ትልቅ ክብር አግኝቶ፣ ለማሕተማ ጋንዲ (Mahatma Gandhi) የተነፈገውን፣ ላንግሎ ሳክሶን ጥቅም አስከባሪወች ብቻ የሚሸለመውን የኖቤል ሽልማት ተሸለመ፡፡ ሩድያርድ ኪፕሊንግ ያልተረዳው፣ ወይም ደግሞ ተረድቶ እንዳልተረዳ የሆነው፣ ታሪክ ኡደታዊ (cyclic) በመሆኑ፣ የዛሬው ሸክም የነገ አሸካሚ እንደሚሆን ነው፡፡
ታሪክ ስለሆነ በኡደት የሚሖስ
ጊዜውን ጠብቆ የሱ ተራ ሲደርስ
ወደላይ የወጣ ወደታች ሊመለስ
በታች የነበረ በላይ ሁኖ ሊነግሥ
ሕገ ተፈጥሮ ነው መቸም የማይጣስ፡፡
ሚዛን ለመጠበቅ እድገት ለማካካስ
ያነሰ ሲተልቅ የተለቀ እንደሚያንስ
ምሳሌወች ናቸው አውሮጳ ጦቢያ ፋርስ፡፡
ይሄን ሐቅ ዘንግቶ ጀርመንና እንግሊዝ
አንግሎ ሳክሶኔ ያሕዛብ አበጋዝ፣
የሱ ተራ ደርሶ ቁንጮነትን ሲይዝ
በደስታ ሰክሮ ስላለ ጥንብዝብዝ
የሚቀር መሰለው እዚያው ሲፈነጥዝ፡፡
የሕንድ ወዝ ጠጥቶ በስካር ታውሮ
በንቀት ተሞልቶ በትቢት ተወጣጥሮ
ኪፕሊንግ እንዳለው ስንኝ ደርድሮ፣
ሸክም የሚባለው ዛሬ ቢታይ ጠቁሮ
ነገ ነጭ ይሆናል መልኩ ተቀይሮ፡፡
የነጭ ላዕለተኝነት (white supremacy) ማለት ሌላ ምንም ማለት ሳይሆን፣ ጊዜው የነጭ መሆኑን የሚያንጸባርቅ አመለካከት ማለት ነው፡፡ ከዚህ በተርፈ ግን አንዳችም ሳይንሳዊ ወይም ታሪካዊ መሠረት የለውም፡፡ አሁን ደግሞ በሃን ላዕለተኝነት (Han supremacy) እየተተካ ስለሆነ፣ ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ድምጥማጡ ጠፍቶ እንዳልነበረ ይቆጠራል፡፡ ብድር በምድር ነውና፣ እንግሊዝ ቻይናን እያስገደደ ኦፕየም (opium) እንዳስጨሰው፣ ቻይናም በተራው እንግሊዝን እያስገደደ ኮኬይን (cocaine) ያስምገዋል፡፡ በሰፈረው ቁና የሚሰፈረው ነጭ ደግሞ የጎጃሙ የራስ ካሳ ዓይነት የጸጸት እንጉርጉሮ ማንጎራጎር ይጀምራል፡፡
ሰው በድለን ነበር እኛም እንደ ዋዛ
ቁናው ቁናችን ነው ጥቂት ዙሩ በዛ፡፡
እስከዚያው ድረስ ግን ነጭ ሲባል በእውነትም ላዕልሰብ (superman) የሚመስላቸው ይልቁንም ደግሞ እንዲመስላቸው የተደረጉ ማይሞች፣ ነጭን ፈጣሪ እጁን ታጥቦ የሠራው፣ ለይቶ የባረከው፣ የቀደሰው፣ የመረቀው፣ ግዛ ብዛ ያለው ይመስላቸዋል፡፡ ፈጣሪን በነጭ አምሳል ስለው ይሰግዱለታል፡፡ ፊቱ እንደ ሶለግ የሾጠጠውን፣ ቆዳው እንደ ሊጥ የለጠለጠውን፣ ነጫጭባ ፍጡር የውበት ተምሳሌት ያደርጉታል፡፡
አንዱን እያነሳ ሌላውን በመጣል
ታሪከ ያለማቆም ኡደቱን ሲቀጥል፣
ወርተራው ደርሶለት የሚሆነው ከላይ
ውበትን በይኖ በዕይታው መሳይ፣
የሱን ነገር ሁሉ ያደርግና ሰናይ
የታቹን ይለዋል ሁለመናው እኩይ፡፡
በሌላ አነጋገር የውበት ብያኔ
ሳይሆን ቋሚ ትርጉም የዘላለም ቅኔ
እያንጸባረቀ የወቅቱን ስልጣኔ
የሚለዋወጥ ነው በእስስት አስተኔ፡፡
ተፎካካሪህን አራት መቶ ዓመታት ሙሉ ባለበት እንዲቆም ቀፍድደህ፣ ባለፍክባቸው መንገዶች ላይ ትላልቅ መሰናክሎችን እያስቀመጥክ አንተ ብቻህን ለአራት መቶ ዓመታት ከሮጥክ በኋላ፣ በመካከላችሁ በተፈጠረው ከፍተኛ ርቀት እየተመካህ መታበይ ሌላ ምንም ሳይሆን አስቂኝ ቧልት (comedy) ነው፡፡ የነጭ ላዕለተኛነት (white supremacy) ማለት ደግሞ ሌላ ምንም ማለት ሳይሆን፣ ይህን አስቂኝ ቧልት፣ ቧልት መሆኑን አለማወቅ ወይም ደግሞ እያወቁ እንዳላወቁ መሆን ማለት ነው፡፡ ስለዚህም የነጭ ላዕለተኛነት አቀንቃኝ ሊሆን የሚችለው ወይም ምንም የማያውቅ ጥሬ ማይም አለያ ደግሞ አውቆ እንዳላወቀ የሚሆን ቧልተኛ (comedian) ብቻ ነው፡፡
ለምሳሌ ያህል የነጭ ላዕልተኝነት አቀንቃኙ ኤዶልፍ ሂትለር (Adolf Hitler)፣ ዘረኝነትን በተመለከተ አውቆ የተኛ ቧልተኛ ይመስለኛል፡፡ ከሂትለር በከፋ ደረጃ የነጭ ላዕልተኝነትን የሚያቀነቅነው ዊንስተን ቸርችል (Winston Churchill) ግን ዘረኝነትን በተመለከተ እንጭጭ ማይም ይመስለኛል፡፡
ነጭ ላዕለተኞች፣ ለላዕልተኝነታቸው ከሚጠቅሷቸው ምስክሮች ውስጥ አንዱና ዋናው ያሜሪቃ ልዕለኃያልነት (superpower) ነው፡፡ ያሜሪቃ ልዕለኃያልነት ግን የነጭ ላዕልተኛነት መሠረት ሊሆን አይችልም፡፡ አሜሪቃ አያሌ ቦታ የተሰነጣጠቀች፣ አያሌ ደካማ ዘለበቶች (weak links) ባሉት በቀላሉ ሊበጣጠስ በሚችል ሰንሰለት የተሳሰረች፣ ቢከፍቷት ተልባ የሆነች አገር ስለሆነች፣ እውነተኛው ያሜሪቃ ኃይል አመለካከታዊ (perceptional) እንጅ ግኡዛዊ (physical) አይደለም፡፡ ያሜሪቃ ግኡዝ ኃይል ወይም ጽኑ ኃይል (hard power) የትም እንደማያደርሳት ቬትናም፣ ኢራቅ፣ አፍጋኒስታንና ሶማልያ በግልጽ አስመስክረዋል፡፡
ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ፣ አሜሪቃ ባጭር ጊዜ ውስጥ እንደ ጨሳፊ (rocket) ተጨስፋ ልዕለኃያል (superpower) እንድትሆን ያስቻላት፣ ያሜሪቃ ሉሳ ኃይል (soft power) ዋና መሠረት የሆነው ያሜሪቃ ሕዝበኛ ባህል (american popular culture) ነው፡፡ አሜሪቃ ልዕለኃያል የሆነቸው ደግሞ አብዛኛው የዓለም ሕዝብ (በተለይም ደግሞ ወጣቱ) አንጡራ ሐብቱን፣ አፍላ ጉልበቱንና ብሩህ አይምሮውን ወደ አሜሪቃ በገፍ ስላፈሰሰ ብቻ ነው፡፡ ይህን ያደረገው ደግሞ ባሜሪቃ ሕዝበኛ ባሕል ታውሮ ያሜሪቃን እኩይ ገጽታወች ለማየት ባለመቻሉ፣ የጥቁሮች ገሃነም የሆነቸው አሜሪቃ የሰብኣዊ መብት (human right) ገነት ስለመሰለችው፣ ያሜሪቃን የቀማኛ ዲሞክራሲ ከእውነተኛ ዲሞክራሲ ስለቆጠረ ብቻና ብቻ ነው፡፡
ያሜሪቃን ሕዝበኛ ባህል የቀረጹት ደግሞ ከሞላ ጎደል ሙሉ በሙሉ ጥቁሮች ናቸው፡፡ ስለዚህም አሜሪቃ ልዕለኃያል እንደትሆን በቀጥታም ሆነ በተዛዋሪ ዋናውን ሚና የተጫወቱት ያሜሪቃ ጥቁሮች ናቸው፡፡ በመሆናቸውም ያሜሪቃን ልዕለኃያልነት እያጣቀሰ ከነጭ ላዕልተኝነት (white supremacism) ጋር ለማጎዳኘት የሚሞክር፣ ልዕለኃያልነቱ በማንና በምን እንደተገኘ የማያቅ ማይም፣ አለያም ደግሞ እያወቀ እንዳላወቀ የሚሆን፣ አውቆ የተኛ ሸፍጠኛ ብቻ ነው፡፡
አብዛኛው ያሜሪቃ ታች መደብ ነጭ (lower class white)፣ በተለይም ደግሞ ብልዛንገት (redneck) የሚባለው የደቡቡ ዲክሲ (Southern Dixie) ገጠሬ፣ ሙሉ እውቀቱ በሦስት ምንጮች ላይ ብቻ የተመሠረተ እንጭጭ ማይም ነው፡፡ እነዚህም ሦስት ምንጮች ቲቪ (TV)፣ ሙቪ (movie) እና ወሬሪ (ወሬ-ርዕይ፣ talk show) ናቸው፡፡ ስለዚህም ይህን ማይም ነጭ፣ የእውቀቱ ምንጭ በሆኑት በነዚህ ሦስት የቱልቀዳ (propaganda) መሣርያወች አማካኝነት መሠረተቢስ ትርክቶችን (narration) ቀን ከሌት እየተረከቱ (narrate) ወናይምሮውን (ወና አይምሮ፣ tabula rasa) በነጭ ላዕልተኝነት በመሙላት፣ የትግል አጋሩ ሊያደርገው የሚገባውን ያሜሪቃን ጥቁር በመሪር ጠላትነት እንዲያይ ማድረግ ይቻላል፣ ተችሏልም፡፡
አሜሪቃን በሰፋፊ ጃንቤቶች (mansions) እና ባያሌ መዝናኛወች መረን በለቀቀ ቅንጦት የሚንደላቀቅባት ነጩ ቱጃር፣ ያሜሪቃን ዓልማቅ (ባንዲራ) ቢጠና ኮቱ ላይ ነው የሚለጥፋት፣ ለዚያውም ባዘቦት ሳይሆን በክት ቀን ለታይታ ብቻ፡፡ የቀበሮ ጉድጓድ በሚመስል፣ በውርማ በተከበበ፣ ትንሽ ቅርንጫፍ ቢወድቅበት በሚደረመስ፣ ኮሳሳ ተንቀሳቃሽ ቤት (mobile house) ውስጥ፣ ከሰው ተለይቶ እንደ አውሬ የሚኖረው ብልዛንገት (redneck) ግን፣ ዋጋው የቤቱን ዋጋ ከእጥፍ በላይ የሚበልጥ ግዙፍ ሰንደቅ (pole) ከደጃፉ ተክሎ፣ የቤቱን በር ከእጥፍ በላይ የሚበልጥ ግዙፍ ዐልማቅ እያውለበለበ ለመኩራራት ይጣጣራል፡፡
የሚፈለገውም ይሄውና ይሄው ብቻ ነው፡፡ ነጩ ድኻ ለምን ድኻ ሆንኩ ብሎ ራሱን እንዲጠይቅ ሳይሆን፣ የጥቁር የበላይ የሆንኩ ነጭ ላዕልተኛ (white supremacist) ነኝ በማለት በባዶ ሜዳ እንዲኩራራ፡፡ ዓይኑን ለድኽነት በዳረገው በነጩ ቱጃር ላይ ሳይሆን፣ እንደሱ በደኸየው አሜሪቃዊ ጥቁር ላይ ሳያነቃንቅ እንዲተክል፡፡
አብዛኛው ያሜሪቃ ነጭ ድኻ (በተለይም ደግሞ ገጠሬው)፣ ሲቀርቡት እጅግ የሚያሳዝን ምስኪን፣ በቲቪ የሚሰማውን ሁሉ ቅንጣት ሳይጠራጠር አምኖ የሚቀበል፣ ላሳሳቾች በቀላሉ የሚጋለጥ የዋህ ሕዝብ ነው፡፡ ስለዚህም፣ ያሜሪቃ ነጭ ድኻ በነጭ ላዕልተኝነት ተመርዞ በጥቁሮች ላይ ለሚፈጽማቸው ወንጀሎች፣ ዋናው ተጠያቂ መሆን ያለበት የመረዘው ነጭ ቱጃር እንጅ፣ ተመራዡ ነጭ ድኻ አይደለም፡፡
ቁጥሩ የማይናቅ ነጭ ድኻ ደግሞ የተወሰነ ጥቁርነት ስላለበት፣ ነጭ ላዕልተኛ ከሆነ የሚሆነው፣ ጥቁርነቱን እንዲጸየፍና መጸየፉን በተግባር እንዲያረጋግጥ በቀጥታና በተዛዋሪ መንገድ ስለሚገደድ ነው፡፡ ነጭ ላዕልተኛነታቸውን በይፋ እየለፈፉ፣ በጥቁር ላይ አሰቃቂ ወንጀሎችን በኩራት የሚፈጽሙት፣ እነዚህ ጥቁርነት ስላለባቸው የዝቅተኝነት ስሜት እንዲሰማቸው የተደረጉ የስነልቡና በሽተኞች ናቸው፡፡
የነጭ ቱጃር የቅምኝት ሐብት ዋስትና የሚኖረው፣ ድኻው ነጭ ሙሉ ትኩረቱን በነጭ ላዕለተኛነት ላይ እስካደረገ ድረስ ብቻ ነው፡፡ ስለዚህም የነጭ ድኻ በነጭ ላዕልትኛነት መጠመድ፣ ለነጭ ቱጃር የሕልውና ጉዳይ ነው፡፡ በመሆኑም የነጭ ላዕልተኝነት እሳት እንዳይጠፋ ብቻ ሳይሆን፣ እንዲንበለበል በተቻለው መጠን ያራግበዋል፡፡
የነጭ ላዕልተኛነት አንዱና አንዱና ዋናው አራጋቢ ያሜሪቃ ውጀ (american police) ሲሆን፣ የማራገቢያ ዘዴው ደግሞ የውጀ እርመና (police brutality) ነው፡፡ ያሜሪቃ ውጀ እና ሌሉች የነጭ ላዕልተኛነት አራጋቢወች በማራገብ ተልዕኳቸው ይበልጥ የሚጠመዱት፣ ያሜሪቃ ጥቁር ራሱን ቀና ባደረገ ቁጥር ነው፡፡ ለዚህ ዐብይ ምሳሌወች ደግሞ የዊልሚንግተን ጭፍጨፋ (Wilmington massacre of 1898), የተልሳ ጭፍጨፋ (Tulsa race massacre of 1921)፣ የዲትሮይት ጭፍጨፋ (Detroit massacre, 1943)፣ እና የባራክ ኦባማ መመረጥ ናቸው፡፡ በተለይም ደግሞ ያሜሪቃ ምርጫ በተቃረበ ቁጥር፣ ነጩ አሜረቃዊ በዘረኝነት ተገፋፍቶ ለምርጫ እንዲነሳሳ፣ ጥቁሩ አሜሪቃዊ ደግሞ ተሸብሮ ከመምረጥ እንዲቆጠብ፣ የነጭ ላዕልተኝነት በይበልጥ ይራገባል፡፡
ዶናልድ ትራምፕና የነጭ ላዕልተኛነት
ዶናልድ ትራምፕ (Donald Trump) ነጭ ላዕልተኛ (white supermacist) ነውን? ይህን ጥያቄ ለመመለስ ነጭ ላዕልተኛ ስንል ምን ማለታችን እንደሆነ ማብራራት ያስፈልጋል፡፡ ባንደኛው ትርጉሙ ነጭ ላዕለተኛ (white supermacist) ማለት በነጭ ላዕልተኛነት (white supremacism) የሚያምንና ዕድሉን ካገኘ ደግሞ ዕምነቱን የሚተገብር ማለት ሊሆን ይችላል፡፡ በሌላኛው ትርጉሙ ደግሞ ነጭ ላዕለተኛ ማለት በነጭ ላዕልተኛነት የማያምን፣ ነገር ግን ነጭ ላዕልተኝነትን መተግበር ለሱ እስከጠቀመው ድረስ የሚተገብር ማለት ሊሆን ይችላል፡፡
ትናንት ሮማውያን ከታሕተሰብ (subhuman) እየቆጠሩት ባርባርያን (barbarian) ይሉት የነበረውን አንግሎ ሳክሶንን (anglo-saxon)፣ ዛሬ ቀን ስለወጣለት ብቻ በሰውነቱ ከሰወች ሀሉ የሚበልጥ ላዕልሰብ (superman) ነው ብሎ በነጭ ላዕልተኛነት ለማመን፣ ማይም ብቻ ሳይሆን፣ የማይም ማይም መሆን ያስፈልጋል፡፡ ዶናልድ ትራምፕ ደግሞ የዚያን ያህል ማይም አይደለም፡፡ ስለዚህም በሁለተኛው የነጭ ላዕልተኛነት ትርጉም ከሄድን፣ ዶናልድ ትራምፕ የነጭ ላዕለተኛነት መዕምን የሆነ ነጭ ላዕልተኛ (white supremacist) አይመስለኝም፡፡
ዶናልድ ትራምፕ በነጭ ላዕልተኛነት የሚያምን ነጭ ላዕልተኛ (white supremacsit) መሆን አለመሆኑ አከራካሪ ቢሆንም፣ ነጭ ላዕለተኛነትን እንደሚተገብር ግን አያከራክርም፡፡ የሚተገብረው ደግሞ በደንብና በግልጽ ነው፡፡ እኔ ከሞትኩ ሠረዶ አይብቀል ባይ፣ ገደብየለሽ ራስወዳድ (narcisst) በመሆኑ ደግሞ፣ ማናቸውም ነገር እሱን እስከጠቀመው ድረስ፣ በጥቁር ሕዝብ ላይ ይቅርና፣ በነጭ ሕዝብ ላይ ይቅርና፣ በራሷ ባሜሪቃ ላይ ይቅርና፣ በራሱ የቅርብ ቤተሰቦች ላይ ይቅርና፣ በራሱ ልጆች ላይ የሚያመጣው ጉዳት ቅንጣት አያሳስበውም፡፡ ዶናልድ ትራምፕ ከሰው ለመብለጥ ይልቁንም ደግሞ በልጦ ለመታየት ሲል የማያደርገው የለም፡፡
አብዛኛው ነጭ አሜሪቃዊ በነጭ ላዕልተኛነት ከልቡ የሚያምን ጥሬ ማይም መሆኑን፣ ዶናልድ ትራምፕ እና አማካሪወቹ እነ እስጢፋኖስ ባኖን (Steve Bannon) በደንብ ያውቃሉ፡፡ ስለዚህም ይህን ማይም አሜሪቃዊ ማሕበራዊ መሰረታቸው ካደረጉና፣ የዚህ ማይም አሜሪቃዊ ብቸኛ ጣቢያ በሆነው ፎክስ (Fox News) ላይ የነጭ ላዕልተኛነትን ቀን ከሌት እያራገቡ እሱንና እሱን ብቻ በደንብ ከቀሰቀሱ፣ በምርጫ እንደሚያሸንፉ እርግጠኞች ናቸው፡፡ በ 2016 ዓ. ም ምርጫ ያደረጉትና፣ ለ 2020 ዓ.ም ምርጫ እያደረጉት ያለውም ይሄንኑ ነው፡፡
በእኔ እሳቤ፣ ዶናልድ ትራምፕ ነጭ ላዕልተኛነትን የሚያየው ሐይማኖትን በሚያይበት ዓይኑ ነው፡፡ አብዛኛውን ሐብቱን በቁንጅና ውድድሮች (beauty contests) እና በቁማር ቤቶች (casinos) ያፈራው ዶናልድ ትራምፕ፣ ለሐይማኖት ዴንታ እንደሌለውና፣ ባብዛኛው ጥሬ ማይም የሆኑትን አጉል ተመጻዳቂ ወንጌላውያን እና ጴንጤቆስጤወችን እንደሚጸየፋቸው ግልጽ ነው፡፡ ማሕበራዊ መሠረቱን ለማጠናከር የግድ ስለሚያስፈልጉት ግን፣ መስማት የሚፈልጉትን እያሰማና፣ ማየት የሚፈልጉትን እያሳየ እንደ ከብት ይነዳቸዋል፡፡
ስለ ዶናልድ ትራምፕ ካነሳን ዘንድ የዶናልድ ትራምፕ አርአያ (role model) ስለሆነው፣ ፀረእጽ ጦርነት (War on Drugs) በሚል ሰበብ ከፍተኛ ፀረጥቁር ዘመቻ ከፍቶ በጥቁር አሜሪቃውያን ላይ ከፍተኛ ግፍ እንዲፈጸም ስላመቻቸው ስለ ሮናልድ ሬገን (Ronald Reagan) ጥቂት እንበል፡፡ ሮናልድ ሬገን (Ronald Reagan) እይታው ከሆሊውድ አድማስ ያልዘለለ፣ እውቀቱ ከዲክሲ ብልዛንገት (Dixe redneck) የማይሻል ጥሬ ማይም እንደነበር ያደባባይ ሚስጥር ነው፡፡ አብዛኛው ነጭ ማይም በእጅጉ ይወደው የነበረውም ራሱን በሬገን ውስጥ ስለሚያይ ነበር፡፡ ስለዚህም ሬገን በነጭ ላዕልተኝነት ባያምን እንጅ ቢያምን አያስገርምም፡፡ ነገረ ሥራው ሁሉ የሚመሰክረው ደግሞ በነጭ ላዕልተኝነት ከልቡ የሚያምን መሆኑን ነው፡፡ በርግጥም የሚያምን ከሆነ ደግሞ፣ ባንግሎ ሳክሶኖች አመለካከት ነጭ ሲባል የአይሪሽ ደም ያላቸውን የሱን ቢጤወች እንደማይጨምር እንኳን የማያቅ አላዋቂ ነበር ማለት ነው፡፡
ያሜሪቃ ውጀ፣ የነጭ ፍራንከንስቲን
ፍራንከንስቲን (frankenstein) ማለት ሰው ሠራሽ የሆነ፣ ውሎ አድሮ ከሠሪው ቁጥጥር በመውጣት ሠሪውን የሚያሸብር አልፎ ተርፎም ገድሎ የሚበላ ጭራቅ (monstor) ማለት ሲሆን፣ የቃሉ መሠረት ደግሞ በደራሲ ሜሪ ሸሊ (Mary Shelley) ልቦለድ መጽሐፍ ውስጥ የሚገኘው ዋና ገጽባሪ (ገጸ ባሕሪ፣ character) ነው፡፡
ያሜሪቃ ውጀ (american police) የነጭ ላዕልተኛነት (white supremacy) ዋና አራጋቢ ስለሆነ፣ በነጭ ላዕልተኛነት እንዲመረዝ የተደረገው አብዛኛው ያሜሪቃ ድኻ ነጭ፣ በተለይም ደግሞ ዲክሲው ብልዛንገት (Dixe redneck)፣ ውጀውን የነጭ ቱጃር ዘበኛ ሳይሆን የራሱ አገልጋይና ተከላካይ (server and protector) አድርጎ በመመልከት በሁሉም ረገዶ ከፍተኛ እገዛ ያደርግለታል፡
ያሜሪቃ ውጀ ግን ያሜሪቃ ነጭ በሚያደርግለት ከፍተኛ ድጋፍ አለቅጥ ጠንክሮ ከቁጥጥር ውጭ በመውጣት ራሱን ነጩን የሚያሸብር የነጩ ፍራንከንስቲን ሁኗል፡፡ የጆርጅ ፍሎይድን (George Floyd) አሰቃቂ ግዳያ ለመቃወም በወጡ ሰላማዊ ነጮች ላይ ያሜሪቃ ውጀ የፈጸማቸው አሰቃቂ የመብት ጥሰቶች የሚመሰክሩት፣ ያሜሪቃ ውጀ ለነጩም ቢሆን የማይመለስ መሆኑን ነው፡፡ የሰባ አምስት ዓመት አዛውንት ያለ ርህራሄ የሚፈጠፍጥ፣ ወጣቶችን ምን ሊያረግ እንደሚችል መገመት አያዳግትም፡፡
የሚኔሶታውን ቦብ ክሮል (Bob Kroll) በመሳሰሉ ማይም ነጭ ላዕልተኞች (white supremacists) የሚመራው ያሜሪቃ ውጀወች ማሕበር (american police union)፣ የሠራተኞች ማሕበር ሳይሆን የቀማኞች ጋንግ (gang) ነው፡፡ ከሌሎች ቀማኛ ጋንጎች የሚለየው ሕጋዊ እውቅና የተሰጠው የቀማኛ ጋንግ በመሆኑ ብቻ ነው፡፡ የጣልያን ፖለቲከኞችና ሹማምንቶች ማፍያን ይፈሩት ከነበረው በላይ፣ ያሜሪቃ ፖለቲከኞችና ሹማምንቶች የውጀውን ጋንግ ይፈሩታል፡፡ ይህ ጋንግ የሚጠይቀውን ሁሉ በሙሉ ፈቃደኝነት የማይፈጽም፣ የሚፈጽማቸውን ወንጀሎች ሁሉ በጽኑ የማይደግፍ ፖለቲከኛ አይመረጥም፣ ሹመኛም አይሾምም፡፡ ከተመረጠ ወይም ከተሾመ ደግሞ አለ ስሙ ስም ተሰጥቶት፣ አለ ወንጀሉ ወንጀለኛ ተብሎ፣ በሕዝብና በቤተሰቡ ፊት በይፋ ተዋርዶ፣ ባፋጣኝ ስልጣኑን ይለቃል ወይም ከሹመቱ ይሻራል፡፡
በተለይም ደግሞ ያሜሪቃ ውጀ በጥቁር አሜሪቃውይን ላይ የሚፈጸመውን አሰቃቂ ወንጀል፣ ወንጀል ነው ማለት ቀርቶ፣ አግባብ አይደለም ለማለት የሚደፍር ፖለቲከኛ ወይም ሹመኛ፣ በራሱ ላይ እንደፈረደ ማወቅ አለበት፡፡ ማናቸውም አሜሪቃዊ ደግሞ፣ የውጀውን ጋንግ ለመቃወም ይቅርና ለመተቸት ከቃጣ፣ የትም ሲሄድ ለውጀ ጉስቆላ (police harassment) ራሱን አዘጋጅቶ መሄድ አለበት፡፡
ጥቁርን ለማፈን የተቋቋመው ያሜሪቃን ውጀ፣ ጥቁርን ብቻ ሳይሆን የሚቃወመውን ማናቸውን ነጭ የሚያፍን አደገኛ አፋኝ ሁኗል፡፡ ስለዚህም፣ አለቅጥ ደርጅቶ፣ በማን አለብኝ ስሜት መረን የለቀቀውን ያሜሪቃን የውጀ ጋንግ ሙሉ በሙሉ በማፈራረስ በቀበሌ ጠባቂ (community police) ለመተካት በሚደረገው ትግል ላይ፣ ሰፊው ያሜሪቃ ነጭ መሳተፍ ያለበት ለጥቁር ብሎ ሳይሆን ለራሱ ሲል ነው፡፡ ጨው ለራስህ ጣፍጥ፡፡
አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ
ያሜሪቃ ቀማኞች ቀማኝነታቸውን በጽኑ የሚታገልን ይቅርና በመጠኑ የሚተችን ማናቸውንም ግለሰብ ለማሸማቀቅ የሚጠቀሙባት አንድ አባባል አለች፡፡ እሷም “አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ” (America love it or leave it) የሚሏት ናት፡፡ እኔም መስፍን አረጋ ለዚህ ጦማሬ የሚሰጠኝ የመጀመርያ ምላሽ አሜሪቃን ካልፈለክ ተጠረግ የሚለው እንደሚሆን እርግጠኛ ነኝ፡፡
አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ የሚለው አባባል አያሌ መልዕክቶችን ያዘለ ሲሆን፣ ዋናው መልዕክት ግን “አሜሪቃ የኛ የነጭ ቀማኞች ብቻ ስለሆነች፣ ለኛ ብቻ በሚመች መንገድ እናስተዳድራታለን” የሚለው ነው፡፡
በመጀመርያ ደረጃ ግልጹን ለመግለጽ ያህል አሜሪቃ ያገራይ አሜሪቃውያን (native americans) እንጅ የነጭ አይደለችም፡፡ ነጮች አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ ሲሉ፣ በገዛ መሬታቸው ላይ የሚገፉትን አገራይ አሜሪቃውያንን መገፋታችሁ ካስከፋችሁ ተጠረጉ ማለታቸው ነው፡፡ በኋላ የመጣ ዓይን አወጣ፡፡
አገራይ አሜሪቃውያን (native americans) አሜሪቃን ካልፈለጋችሁ ተጠረጉ ሲባሉ የሚሰማቸው ስሜት አስብ፡፡ አንድ ቀማኛ ቤትህን ሰብሮ ገባና እኔም እኖረበታለሁ አለህ፡፡ ቀማኛው ለጊዜውም ቢሆን ኃይለኛ ስለሆነ፣ ሳትወድ በግድህ እሽ ብለህ፣ አንተም፣ እኔም፣ ሁለታችንም እንኑርበት አልክ፡፡ ቀማኛው ደግሞ በኃይሉ ተማምኖ ምናባህ ታመጣለህ በሚል ስሜት፣ እሱ ክፍል እየበላ አንተ ክፍል ያራ ጀመር፡፡ ቤቱም ጠነባ፣ ገማ፣ ተግማማ፡፡ አንተ ደግሞ ቀማኛውን የቤቱ መጠንባት ለኔ ብቻ ሳይሆን ላንተም ለራሰህ ጠንቅ ነው እያልክ ብትመክረው ብታስመክረው አልሰማ ሲልህ ጊዜ፣ አቤቱታህን ልታሰማ አደባባይ ወጣህ፡፡ ቀማኛውም ዘበኞቹን ወደ አደባባይ ልኮ ባሰለቃሽ ጭስ እያስለቀሰ፣ በፕላስቲክ ጥይት እየበረቀሰ፣ በዱላ እየቀጠቀጠ፣ በሰደፍ እየወገረ፣ በርግጫ ረመረመህ፡፡ የቀማኛው መሪ ነን ባዮች ደግሞ ቤቱ ገማኝ ብሎ አደባባይ ከሚወጣ ለምን ቤቱን ለቆ አይወጣም አሉህ፡፡ ምን ይሰማሃል?
ካገራይ አሜሪቃውያን ቀጥሎ በሁለተኛ ደረጃ አሜሪቃ መሬቴ ናት ማለት የሚችሉት፣ ነጮች ሳይሆኑ ለአራት መቶ ዓመታት በባርነት እሳት እየተንገረገቡ፣ ጉልበታቸውን በነጻ እያፈሰሱ የገነቧት ጥቁር አሜሪቃውያን ናቸው፡፡ ስለዚህም አሜሪቃ ለሁሉም እኩል የማትመች ሁና ደረጃ በደረጃ መመቸት ካለባት፣ መቅደም ያለባቸው አገራይ አሜሪቃውያን ቀጥሎ ደግሞ ጥቁር አሜሪቃውያን ናቸው፡፡
አሜሪቃ የነጭ፣ በነጭ፣ ለነጭ ሁና፣ ለነጭ ብቻ እየተመቸች ዘመናትን አስቆጥራለች፡፡ ይህ ደግሞ በውድም በግድም መቆም አለበት፣ ይቆማልም፡፡ ያሜሪቃን ነጭ ቀማኛ አለቅጥ የሚያስፈራውም ይህ ሕቅ የሚያደርገው ሐቅ ነው፡፡ መቆሚያው እየተቃረበ ሲሄድ ደግሞ የቀማኛው ነጭ ፍራቻ እየጨመረ፣ ጭከኔውም በዚያው ልክ እየከፋ ይሄዳል፡፡ ወትሮም ቢሆን ይበልጥ የሚጨልመው ሊነጋጋ ሲል ነው (the darkest hours are just before dawn)፡፡ ሲደርስ ያዳርስ፡፡
አሜሪቃን የማትፈልግ ተጠረግ የሚለው አባባል ያዘለው ሌላው መልዕክት ደግሞ “የበላዮች ስለሆን የፈለግነውን እናደርጋለን፣ ምናባህ ታመጣለህ” የሚለውን ዕብሪት ነው፡፡ ዕብሪት ደግሞ አያዛልቅም፡፡ ትዕቢት ጥፋትን፣ ኩፍሰት ውድቀትን ትቀድማለች (ምሳሌ 16፡ 18)፡፡
ዲሞክራት ከኛ ወዲያ ላሳር የሚሉት ያሜሪቃ ቀማኞች፣ አሜሪቃን የማይፈልግ ይጠረግ የሚሉት ተወዳጅ አባባላቸው ፍጹም ኢዲሞክራሲያዊ መሆኑን እንኳን የማያውቁ አላዋቂወች ናቸው፡፡ አያሌ አማራጮች ሳሉ፣ ሁለት አማራጮችን ብቻ አቅርበህ አንደኛውን የማትወስድ ከሆነ ሌላኛውን ልትወስድ ይገባሃል ማለት የለየለት አምባገነንነት ነው፡፡ አሜሪቃ የሚኖር ያሜሪቃን ሁለመና መውደድ የለበትም፤ አሜሪቃን የሚወድ ደግሞ አሜሪቃ መኖር የለበትም፡፡ አሜሪቃ እየኖርክ ያሜሪቃን ገጽታወች ልትጠላ ትችላለህ፡፡ ሩስያ እየኖርክ አሜሪቃን ልትወድ ትችላለህ፡፡
አሜሪቃን የሚወዳትና ላሜሪቃ የሚበጃት ንፍጧን የሚጠርግላት እንጅ፣ ከነንፍጧ የሚስማት አይደለም፡፡ አሜሪቃ ደግሞ ቁመናዋ ሸጋ ቢሆንም፣ የዘሯ እያንዘረዘራት፣ የዘረኝነት ንፍጧን ቀን ከሌት የምታዝረከርክ ንፍጣም ናት፡፡


የኢትዮጵያ የጤና ሚኒስተር ዶ/ር ሊያ ታደሰ ከሰሞኑ ለሃገር ውስጥ መገናኛ ብዙሃን በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ባለፉት አራት ወራት በኢትዮጵያ ሁሉም ክልሎች የኩፍኝ በሽታ ወረርሽኝ መገኘቱን አስታውቀዋል፡፡ ኤደን ገረመው በሚኒስተር መስሪያ ቤቱ የእናቶች እና ሕጻናት ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ዶ/ር መሰረት ዘላለምን አነጋገራለች፡፡


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


ብሔራዊ ባንክ ከምንዛሬ ስርአት ለውጥ በኋላ ወርቅ የሚገዛው በአለምአቀፍ እለታዊ ዋጋ መሆኑን መግለጹን ተከትሎ እለታዊ የወርቅ መግዣ ዋጋ በድረ ገጹ ይፋ እያደረገ ይገኛል።
በእየለቱ በምን ያህል የውጭ ምንዛሬ ወርቅ እንደሚገዛ በጽረ-ገጹ ይፋ እንደሚያደርግ የገለጸው ባንኩ፣የዛሬ የወርቅ መግዣ ዋጋን ይፋ አድርጓል።
በዚህም መሰረት ባለ 24 ካራት 1 ግራም ወርቅ 78.1625 የአሜሪካ ዶላር ወይም በእለቱ የብሄራዊ ባክ የምንዛሬ ዋጋ 8 ሺህ 381 ብር እየገዛ መሆኑን አስታውቋል።
ባለ 23 ካራት 1 ግራም ወርቅ 74.9057የአሜሪካ ዶላር ወይም በእለቱ የብሄራዊ ባክ የምንዛሬ ዋጋ 8 ሺህ 32.7314 ብር እየገዛ መሆኑን የባንኩ መረጃ ያመለክታል።
ባለ 22 ካራት 1 ግራም ወርቅ 71.6489 የአሜሪካ ዶላር ወይም በእለቱ የብሄራዊ ባክ የምንዛሬ ዋጋ 7 ሺህ 683.4822 ብር እየገዛ መሆኑን ባንኩ አስታውቋል።
ባለ 21 ካራት 1 ግራም ወርቅ 68.3922 የአሜሪካ ዶላር ወይም በእለቱ የብሄራዊ ባክ የምንዛሬ ዋጋ 7 ሺህ 334.233 ብር እየገዛ ይገኛል።
ባለ 20 ካራት 1 ግራም ወርቅ 65.1354የአሜሪካ ዶላር ወይም በእለቱ የብሄራዊ ባንክ የምንዛሬ ዋጋ 6 ሺህ 984.9838 ብር እየገዛ መሆኑን ነው ባኩ በድረ ገጹ ያወጣው መረጃ ያሚያመለክተው።
የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባክ ከዚህ ቀደም ባወጣው መግለጫው የወርቅ አምራቾች እና ሻጮች ወርቁን በሸጡበት በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በኩል ክፍያ ይፈጸምላቸዋል ማለቱ ይታወሳል።


ዛሬ እንዲካሄዱ ታስበው የነበሩት የመከላከያ እና ድሬዳዋ ከተማ እንዲሁም የኤሌክትሪክ እና መቐለ ከተማ ጨዋታ ወደ ነገ ተሸጋግረዋል። በዚህም መሰረት ነገ 04:00 ላይ በአዲስ አበባ ስታድየም መከላከያ ከድሬዳዋ ከተማ ሲጫወቱ 09:00 ላይ ኤሌክትሪክ ከ መቐለ ከተማ የረጫወታሉ። 11:30 ላይ ደግሞ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከ ወላይቻ ድቻ አስቀድሞ በተያዘው ሰዓት መሰረት የሚጫወቱ ይሆናል።
በአንደኛው ዙር ከሚደረጉ ጨዋታዎች መካከል ሀዋሳ ከተማ ከ ሲዳማ ቡና ሊያደርጉት የነበረው ጨዋታ ሀዋሳ ከተማ ቡድኑን በጊዜያዊነት በመበተኑ ምክንያት ባቀረበው ጥያቄ ወደ ሌላ ጊዜ ሲሸጋገር አርባምንጭ ላይ አርባምንጭ ከተማ ከ ኢትዮጵያ ቡና የሚያደርጉት ጨዋታ በተያዘለት መርሐ ግብር መሰረት እንደሚካሄድ ፌዴሬሽኑ አስታውቋል። ኢትዮጵያ ቡና በዚህ ጉዳይ ላይ ትላንት ቅሬታውን ማቅረቡ የሚታወስ ነው።
Share
Tweet
Post navigation
የአሰልጣኞች ገጽ | ጉልላት ፍርዴ [ክፍል 1]
ቅዱስ ጊዮርጊስ በሴካፋ የክለቦች ውድድር ላይ አይሳተፍም
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
ፈረሰኞቹ የታዳጊ ቡድን ፍሬያቸውን ዳግም ለማስፈረም ተስማምተዋል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና የሴቶች እግርኳስ
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል
September 14, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (52) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


መብርሂ፦ ብ ምኽንያት ግደን ተሳትፎን ቤተ ክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኢትዮጵያ ኣብ ኲናት ትግራይ፡ ብዙሓት ሕትቶታት እናተልዓሉ ይርከቡ። መራሕቲ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትግራይ ድማ፡ ናይ ባዕልቶም ቤተ ክህነት ከም ዘቘሙ ገሊፆም እዮም። ብዙሓት ሰባት፡ እዙ ቤተ ክህነት እንታይ ዝይልውጦ ነገር ይህልው ይዀን እናበሉ ይሓትቱ፥ ይፅበዩ።
እዙ ፅሑፍ፡ መልሲ ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ኦርቶድክስ ተዋህዶ ትግራይ ኣብ ቤተ ክርስትያን ኦርቶዶክስ ቐሪቡ እዩ ል ዝበሉዎም ነቐፌታት እዩ። መርገፂ፥ ኣተሓሳስባን ቤተ ክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ትግራይ፥ ከምኡ እውን ዝይህልዉን ዘኢይህልውን ለውጥታት የርእይ።
እቱ ፅሑፍ፡ ኣዝዮም ብዙሓት ግድፈታት ፊደላት፥ ተፈድሎት፥ ስዋስውን ስርዓተ ቋንቋን ዘለዉዎ ስለ ዝዀነ፡ ል ደረጃ ሕትመት ትግሃት ዝይበቅዕ ኣይነበረን። ይዅን እምበር፡ እቶም ዝየልዕሎም ዛዕባታት፡ እዋናውያንን ህዝባዊ ጠቐሜታን ጕድኣትን ዘለዎምን ስለ ዝዀኑ፡ እቱ ፅሑፍ ከም ዘለዎ፡ እንበለ እርማት፡ ነቕርቦ ኣለና።
እቶም መለስቲ፡ ል ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያን ዝይልዓሉ ኵሎም ሕቶታት እኳ ዋላ ይመልሱ፡ መልዓሊ ኰይኖምና እዮም ዝበሉዎም ግን ኣብ ሜድያ ደደቢት ዝቐረቡ ክልተ መደባት እዮም። ንሳቶም ክዓ
1) ኣብ ትግራይ ፖለቲካን ሃይማኖትን መዓዝ ክተሓዋወስ ጀሚሩ? ህዝቢ ትግራይ ዘይተረድኦ ምኽንያት ጽንተቱ እንታይ እዩ?
2) ክፋል 1:- ካብቲ ዘበናት ዘቑጸረ ጽውጽዋይ ሽዋ ከመይ ንውጻእ? – ቃለ መሕተት ምስ መጋቢ ሚስጥር ኤልያስ በሪሁ
3) ክፋል 2:-ካብቲ ዘበናት ዘቑጸረ ጽውጽዋይ ሽዋ ከመይ ንውጻእ? – ቃለ መሕተት ምስ መጋቢ ሚስጥር ኤልያስ በሪሁ
ትሕዝቶ
ካብ መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ትግራይ ኣብ ልዕሊ ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ንዝቐረበ ኢሃይማኖታዊ ሓሳብ ዝተውሃበ ወቅታዊ መልሲ፡፡
ድሕሪ ባይታ እምነት ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን አብ ዓለም
1.”ኦ/ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አብ ልዕሊ ህዘቢ ትግራይ ንዝተኣወጀ ኲናት ተሓባበሪት ኮይና ኢያ።” ንዝብል
2. ካብ ደገ ብፅዕንቶ ዝኣተወ ጊጉይ አስተምህሮ ሒዛ ኢያ እትነብር፡፡ ንዝብል!
3.ስዕልን ምስልን ተምልኽ ኢያ፡፡
4. አጽዋማትን በዓላትን ብምብዛሕ ጠንቂ ጥዕናን ርብሓ ሕብረተ ሰብናን ኮይና ኢያ፡፡” ንዝብል መልሲ
ዓይነትሥርዓት ጾም
መደበኛ መጽሐፋዊ ጾም
ናይ አዋጅ ጾም
ናይ ግሊ ጾም
5.ወርሒ የካቲትን ካልኦት በዓላትን ብምእዋጅ ሰብ ሓሪሱን ሰሪሑን ማእቶቱ ከየድንፍዕ ምስ ንጉሳት ተመሳጢራ ትግራዋይ ናብ ድኽነት ክኣቱ ገይራ ኢያ፡፡
በዓላት ብሐዲስ ኪዳን
6.ደቂቀ እስጢፋኖስ ንመስቀልን ንድንግል ማርያምን አይንሰግድን ስለዝበሉ ሰማዕትነት ፈፂሞም ኢዮም ፡፡ ስለዚ ፅሩያት ክርስቲያን ነይሮም ምባል፡፡
ምኽንያት ክሲ አቡነ እስጢፋኖስ
እቲ መግለጺኦም ዝኾነ ሓቂ ግን፡-
7.ናይ ድንግል ማርያም ክብርን ልመናን ቃል ኪዳንን
ክብሪ ቅዱስ መስቀል
ናይ ቅዱሳን ቃል ኪዳንን ጸሎትን
8. ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ሰብ ብቋንቁኡ ከይመሃር ገይራ ኢያ፡፡
9.ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እምበር ቅድስት ሃገር እትብሃል የላን ምኽንያቱ ቅድስት ሃገር እትብሃል ኩሉ ነባራይ ከምቶም ህዝበ እሥራኤል አብ ዘመነ ኦሪት እግዚአብሔር ዘምልኽ እንተኾይኑ ኢዩ፡፡ንዝብል መልሲ
10.ካህናተ ደብተራ ዝብሃሉ ምስ ንጉሳት እናተመሳጠሩ ዝፈጠርዎ ዘይክርስቲያናዊ ሥርዓታትን ድርሰታትን አታአታቲዋ ከምመስርሕ ትጥቀም ስለዘላ ናብቲ ጥንታዊ ሥርዓት ሃይማኖት ክምትምለስ ኣለዋ፡፡
11.ናይ ቤተ ክህነት ሰባት ምሁራን አይኮኑን ኢዮም ፡፡ንዝብል ክሲ
12.አሥራው ወይ ጉንዲታት መጻሕፍቲ 66 ኢየን ቑፅረን ፡፡ንዝብል መልሲ
መጠቓለሊ፡፡
ካብ መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ትግራይ ኣብ ልዕሊ ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ንዝቐረበ ኢሃይማኖታዊ ሓሳብ ዝተውሃበ ወቅታዊ መልሲ፡፡
ኣብ መንበረ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ትግራይ፡፡
ብምኽንያት አብዚ ቀረባ እዋን አብ ደደቢት ሚድያ ቀሪቦም አመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መሲሎም አብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝተናገርዎ ንኦርቶዶክስ ዘይውክል ምንፍቅና አመልኪቱ ሊቃውንትን ዝተዳለወ ወቅታዊ መልሲ፡፡
መጋቢት፡-፲፫/፳፻፲ወ፭/2015/ዓ/ም
መቐለ- ትግራይ፡፡
ዕለት13/07/2015
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!!
ብፁዓን አበው ሊቃነ ጳጳሳት!
ዝኸበርኩም ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን!
ዝኸበርኩም ናይ ትግራይ አህጉረ ሰብከት ሓለፍትን መገልገልገልትን
ዝኸበርኩም አብ ዝተፈላለያ ክፍላተ ዓለም እትርከቡ ሊቃውንት
ዝኸበርኩም አብ ወሽጢ ዓድን ደገን ዘለኹም ተጋሩን አብ መላእ ዓለም እትርከቡ አመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምእመናንን ምእመናትን!!
ብምኽንያት፡ ደስታ ገ/ሚካኤል ኃ/ኪሮስን ኤልያስ በሪሁ አፅበሃን አብዚ ቀረባ እዋን አብ ደደቢት ሚድያ ቀሪቦም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ አመንቲ መሲሎም አብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝተናገርዎ ንኦርቶዶክስ ዘይውክል ምንፍቅና አመልኪቱ ካብ መንበረ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ትግራይ ብሊቃውንት ጉባኤ ተዳልዩ ዝተውሃበ ወቕታዊ መልሲ !
አብ ወቕታዊ ኩነታት ኮይንና ብዝተፈላለዩ አካላት ብዝተፈላለዩ መራኸብቲ ህዝቢ ዓለም እናተርኣዩ ከምኡ ድማ ብዝተፈላለዩ መመሓላለፍቲ መልእኽቲ አብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ዝዝርግሕዎ ዘለዉ ፀለመ ናይቲ ካብ ዘመነ ሐዋርያት ጀሚሩ ዝነበረ ቢፅሓሳውያን ዝነዝሕዎ ዝነበሩ ናይ ሓሶት ክሲ መቀፀልታ ኮይኑ ነዚ ኢሃይማኖታዊ አስተምህሮኦም ካብ መሰረቱ መልሲ ተዋሂብዎም ክርስቲያን ኢና እናበሉ ብክርስቶስ ዘይኣምኑ ሓሰውቲ መሲሕ/ ከምዝኾኑ ዝተግሃደ ኢዩ፡፡ ኮይኑ ግን ንቶም በብግዚኡ ዝትሥኡ ከሰስቲ እቲ ዝብልዎን መልሱን ንቲ ናይሎሚ ወለዶውን ንክርድኦ ወቕታዊ መልሲ ስለ ዘድልዮም ዝተዳለወ ሓፂር ግብረ መልሲ ንተሃድሶአውያንኢና በሃልትን መሰላቶምን፡፡
ንሕና አብ መላእ ዓለም እንርከብ አመንቲ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኩልና ናይ ሃይማኖትና መሠረትን መሥራትን ጎይታና መድሓኒትና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝኾነ አሚና አብታ ቅንዕቲ መንገዲ እምነት ንርከብ፡፡ “አብ ጎደና ደው ኢልኩም ተመልከቱ እቲ ጥንታዊ ፅቡቅ ጎደና አየናይ ምዃኑ ጠይቑ እሞ ብእኡ ተመላለሱ ሽዑ ነንፍስኹም ዕረፍቲ ክትረኽቡ ኢኹም ኤር.6፣16፡፡ አነ መንገዲ ሓቅን ህይወትን ኢየ ዮሐ.14፡6፡፡ መንገዲ እግዚአብሔር ቅኑዕ ኢዩ ጻድቃን ብእኡ ይመላለሱ፤ኀጥኣን ግን ይስእንዎ ሆሴ 14፣9፡” ብዝበሎ መሰረት ጎይታና መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብቅዱስ መንፈሱ ንነቢያትን ሐዋርያትን ብዝሀቦ ሕግን ሥርዓትን በታ ቅንዕትን ርትዕትን ሃይማኖት ክርስትና አሚና አብ ምድሪ ኮይና ሰማያዊ አገልግሎት እናፈጸምና ንርከብ ፡፡
ሐዋርያዊት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብመንፈስ ቅዱስ ገላፅነት አብ ጉባኤ ቂሳርያ ብልሳን ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተመስከረት፣ ክርስቶስ ብክቡር ደሙ ዝዓደጋ ናይ ሲኦል በርታት/መናፍቃን/ዘየናውዕዋ ኮይና ዝተመሥረተት ሓደ እግዚአብሔር፣ሓንቲ ሃይማኖት፣ ሓንቲ ጥምቀት ዝብል ሐዋርያዊ አስተምህሮ ዝተረጋገፀላ ብሓደ ክርስቶስ ዝተመሥረተት ሓንቲ እምነት ክርስትና ቅንዕትን ርትዕትን ኢያ፡፡ ማቴ.16፣13-20፡፡ ኤፌ. 4፣5፡
እታ ንዘመናት ተሓፊራን ተኸቢራን ዝፀነሐት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አብቶም ዝሓለፉ ክልተ አሽሓት ዘመናት ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሐት አብዚ ሐዚ በፂሕናዮ ዘለና ዘመን ንክትበፅሕ ካብ ምሥረታኣ ጀሚሩ መእለያ ብዘይብሎም ፈተናታት እናሰገርት እንሆ አብዚ በፂሓ ኢያ። ንቕድሚት እውን ዓለም እስካብ ዝሓልፍ ንዝኾነ ይኹን ተቃራኒኣ ዘይትንቕነቕ ኮይና ብፅኑዕ መሰረታ ክትነብር ኢያ፡፡
ኮይኑ ግን ከምዚ ሐዚ ሓደ ሓደ ሰባት ብስም ኦርቶዶክስ ንምትላል ኦርቶዶክሳዊ ስምን ኣከዳድናን ተጠቒሞም መሰረት አስምህሮ እምነት ኦ/ተ/ ቤተ ክ/ያን ዘፍርስ ተልእኾ ሒዞም ዝንቀሳቐሱ አካላት በቲ ካብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝረኸብዎ ኣምሲሎም ዝትርክዎ ልቢወለድ ዘረበኦም፡ ከምቲ ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ አብ መልእኽቱ ከምቲ ተመን ብጉርሑ ንሔዋን ዘስሓታ ከምኡ ንስኻትኩምውን ብሓሳብኩም ተታሊልኩም ካብቲ ንክርስቶስ ዘለኩም ቅኑዕን ንጹህን ፍቕሪ ከይትርሕቑ እፈርሕ አሎኹ፡ ስለ ምንታይ ሓደኳ ንሕና ዘይሰበኸናዮ ካሊእ ኢየሱስ እንተሰበኸልኩም ወይ ካባና ዘይተቀበልኩምዎ መንፈስ ካሊእ መንፈስ እንተተቐበልኩም ወይ ቅድሚ ሐዚ ዘይተቀበልኩምዎ ካልእ ወንጌል ካሊእ እንተሰበኸልኩም ስቅ ኢልኩም ክትፅበዩና ይግባእ፡፡ 2ይቆሮ.11፡3-4፡፡ ዝበሎ ናይ ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ተቃራኒ አስተምህሮ ዘለዎም ቢጽ ሐሳውያን ናይታ ሃገር ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው ዘይተረጋገዐ ፖለቲካዊ ምሕደራ እንትህሉ እቲ ናይ ማሕበረሰብ ናብራ ከምፅቡቕ አጋጣሚ እናተጠቐሙ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ናይ ጥንቲ ምንፍቅንኦም ምቅዋሱ ስለዘይተርፍ ነዚ ንምስኻዕ ላዕልን ታሕትን እናበሉ ፀኒሖም ኢዮም፡፡ሐዚ ውን ኣብ ከባቢና ካብ ቀረባ ግዜ ብፍላይ ካብ 2013 ዓ/ም ናብዚ ጀሚሮም አብ ተመሳሳሊ ምዕራፍ ይርከቡ ።
እዞም ኣብ መበል 16 ክ/ዘመን አብ ምዕራባውያን ዝተልዓሉ ካብ ሐዋርያዊ አስተምህሮ ዝወፀ ተቓራኒ ፅንሰ ሓሳብ ከም እምነት ሒዞም ዝጉዓዙ ዘለዉ ጉጅለታት እዋን እንትረኸቡ ናይ ክርስቶስ አባጊዕ /ምእመናን/ ብምዝማት እንትንቅሓሎም ድማ ርእሶም ሓቢኦም አመንቲ መሲሎም ኣብ ሃገርና ብተደጋጋሚ ፀረ ሓድነትን ሰላምን ኮይኖም ተራእዮም ኢዮም፡፡ ብፍላይ አብ ልዕሊ ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ማእለያ ዘይብሉ በደል ክፍፀማ ዝገበሩ መናፍቃን ብዝተፈላለዩ ሽርሒታት ንታ ቤተ ክርስቲያን ንምድኻምን አብ ምእመናንና ሰፊሕ አፈላላይ ንክፍጠርን ፃዕሪ እናገበሩ ይርከቡ፡፡
[2]
ብሓደ ሓደ መንፈሳዊነት ዝጎደሎም ውልቀ ሰባት ብሄራውን ፖለቲካውን ዕብለላ ወሪስዎም ክርስቲያን ምሉእ ውክልና ከምዝወሰዱ ጌርካ መራሕቲ ሃይማኖት ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብዝገበርዎን ዝተናገርዎን ኢመንፈሳዊ ተግባር ንኦ/ተ/ ቤተ ክርስትያን ደገፍቲ ጥፍኣት ህዝቢ ትግራይ ኮይኖም ኢዮም! ኦ/ተ/ ቤተ ክርስትያን ትግራይ ኣብ ገበን ወራር ትግራይ ተሓታቲት ኢያ! እናበሉ ንህዝቢ ትግራይ ሓላያት መሲሎም ዘቕርብዎ ፀለመ ብ ውሽጡ ንኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ምፍራስ ዝዓለመ ኢዩ። ብመሠረቱ እቲ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኻየደ ኩለንተና ወራርን ዕንወትን ልዕሊ 96% አብ ልዕሊ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ትግራይ ዝተፈፀመ ኢዩ። እዚ ድማ አብ ናይ ኢትዮጵያ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ሲኖዶስ ዝርከቡ ውልቀ ሊቃነጳጳሳትን ተሓባበርቶምን ከምኡ ድማ ብሃይማኖት ጉልባብ መሳርሒ ፖለቲካ ዝኾነ ማሕበር ማሕበረ ቅዱሳንን አብ ዘይምልከቶም ኣትዮም ናይ ፖለቲካ መሳርሒ ኮይኖም ካብ ክርስቶስ ዝተውሃቦም ሐዋርያዊ ሓላፍነት ወይ ንኹሉ ኣቦ ካብ ምኳን ወፂኦም አብ ክንዲ ንሰላምን ዕርቅን ምውጋን ከምታራ ፖለቲከኛ ብብሔርን ብቋንቋን አድልዎ ገይሮም ንቲ መስራቲ ሀገረ አትዮጵያን እምነት ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያንን ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ጠሊሞም አብ ልዕሊኡ ንዝተፈፀመ ከቢድ ወራርን ዕንወትን ከምውልቀ ሰውነቶም እምበር ንኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አይውክሉን፡፡
ነዚ መሰረት ገይርና እውን ምስከምዚኦም ዝበሉ ሐዋርያዊ ስርሖም ዝረስዑ ሓቢርና ምንባር ስለዘይንኽእል ናይ ባዕልና ጥንታዊ መንበረ ጵጵስናና መንረ ሰላማ ጉባኤ ሊቃነ ጳጳሳት ትግራይ መስሪትና ኢና፡፡
ድሕሪ ባይታ እምነት ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን አብ ዓለም
ከምዝፍለጥ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብሀልዎተ እግዚአብሔር፣ ብእግዚአብሔር ነሰባት ብዝተገልፀ ምሥጢር ሓድነትን ሠለስትነትን እትኣምን፤ካብሠለስተ አካለት ሓደ አካል ወልድ ዋሕድ ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም አምላክ ፣ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ሓደ ባህርይ ሓደ አካል ከምዝኾነ አሚና በክቡር ደም ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተመስረተት ናይ መንፈስ ቅዱስ ሓለዋን ረድኤትን ዘለዋ ኣብ ምድሪ ዝተመስረተት፣ ናይ መንፈስ ቅዱስ ሥልጣነ ክህነት ብዘለዎም ጳጳሳት፣ካህናት፣ዲያቆናት እናተመርሐት ሰማያዊ አገልግሎት ዝፍፀመላ ኢያ፡፡ ዮሐ.1፣1፡፡1፡14፡፡
ብከምዚ ሥርዓት ምስተመሥረተት ድሕሪ ቅሩብ ዘመን አርዮስ ዝተብሃለ ተወላዲ ሊብያ ዝኾነ ከሓዲ ተላዒሉ አብ መሠረታዊ ትምህርተ ሃይማኖት ትምህርተ ምሥጢረ ሥላሴ ” አብ ምሳሌ8፡22 ዘሎ ቃል ዓውደ ንባቡ ብዕምቆት ከይተመልከተ ብዝመስሎ ተርጒሙ ንምሥጢር ሥላሴ ዘይገልፅ ክሕደት ከስተምህር ጀሚሩ ኢዩ፡፡ ይኹን እምበር እቲ መናፍቅነቱ ክእርም ተሓቲቱን ምኽሪ ተውሂብዎን ካብ ዝሓዞ መንገዲ ብዘይ ምምላሱ ብ325 ዓ/ም ኣብ ኒቅያ ብዝተገበረ ናይ 318 ሊቃውንት ብቅዱስ እለእስክንድሮስ ናይ መንበረ ማርቆስ ሊቀ ጳጳስ ዝምራሕ ዓለም ለኸ ጉባኤ ተኻይዱ እቲ ዘስተምህሮ ዝነበረ ክሕደት ከምዝኾነ ብጉባኤ
ተረቲዑ ካብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተወጊዙ ባዕሉን ትኸተልቱን ክፍለዩ ተገይሩ ኢዩ፡፡ ድሕርዚ ድማ ኦርቶዶደክስ ዝብል መግለፂ ተዋሂቡዋ ኢዩ፡፡(ቅንዕቲ እምነት ማለት ኢዩ፡፡) ከምዚ እናበለ እንትቕፅል ውሽጣዊ ተግባሮም ስለዘይተዓበሰ ግዜ ክረኽቡ እንተለዉ መርዞም እናነዝሑ ዘየጥዕሞም ክኸውን እንተሎ ድማ አመንቲ መሲሎም ውሽጦም ሐቢኦም እናተተኻኽኡ ንዘመናት ፀኒሖም ኢዮም፡፡
በዚ ምኽንያትውን ሠለስቲኦም ዓበይቲ ጉባኤታት ማለት እውን አብ 325 ዓ/ም ጉባኤ ኒቅያ፣ ብ381 ዓ/ም ጉባኤ ቊጥንጥንያ፣ ብ431 ዓ/ም ጉባኤ ኤፌሶን ምክያዶም ይፍለጥ፡፡ ድርሕሪዚ እቲ ብውልቀ ሰባት ዝካየድ ዝነበረ ምንፍቅና ናብ ውሽጢ ሰብ ስልጣን ኣትዩ መለካውያን /ንጉሣት/ አብ ውሽጢ ሃይማኖት ኢዶም ከእትውሉ ምስጀመሩ አብ ናይ ቤተ
ክርስቲያን ዓለም ለኸ ሓድነት ከቢድ እትምራሕ ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን ተኸፋፊላ ኢያ፡፡ እዚ እውን አብ 5ይ ክፍለ ዘመን ምፍልላይ አጋጢሙ ብሓደ እምነት ክርስትና ዝተፈፀመ ፀሊም ታሪክ ቤተ ክርቲያን ተባሂሉ ተመዝጊቡ ኢዩ፡፡
እታ ካብ መበል 4ይ ክ/ዘመን ብአባ ሰላማ ከሣቴ ብርሃን ዝተመሥረተት መንበረ ሰላማ ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያንውን ብተመሳሳሊ አህጉራዊ ፈተና እናተቐበለት መናፍቃን ምስ መናፍቃን ገዛእቲ እናተሻረኹ አብ ልዕሊ አመንቲ ክርስትና ብዙሕ በደላትን ዕንወትን እናስዐቡ ደም ክርስቲያን በብግዚኡ ከም ውሒዝ እናፈሰሰ መጺኡ ኢዩ። ይኹን እምበር ናይ ክርስቶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ትግራይ በዚ ነዊሕ ዘመን ዝበፅሓ በደል ከይተሰኮነት ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሐት ንሃይማኖት ናፅነት፣ንሃገር ልኡላዊነት፣ ንሕብረተ ሰብ ሓድነት ዘይትካእ መሥዋእቲ ከፊላ አብዚ ሐዚ በፂሕናዮ ዘለና ዘመን ንክንበፅሕ ዘኽኣለት እንኮ በዓልቲ መጠነ ሰፊሕ ታሪክ ኢያ፡፡
እዚ ከምዚ እናበለ ስለዝመፀ ኩሉ ግዜ ካብ ደገን ውሽጥን ዝልዓለ ፀረ ሃይማኖትን ወረርቲ ሉኣላዊ ሃገርን ኩሎም ቀዲሞም ዒላማ ዝገብሩዋ ንኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ኢዩ፡፡
ከምዚ ዝዓይነቱ ታሪኽ እናሃለዋ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ንምፍራስ ወይ ንምውራስ ዒላማ ገይሮም ዝወፈሩ መናፍቃን ናይ ህዝቢ ሓላያት ብምምሳል ናይ ሓሶት መልእኽቲ ብምንዛሕ ንኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ዝተፈላለዩ ፀለመታት እናቕረቡ ብግሊ ሰባት ዝተፈፀሙ ንቤተ ክርስቲያን ከምዝውክሉ ብምውሳድ ጠቕላላ ክብሪ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብምቅላል ሥርሐይ ኢሎም ሒዞሞ ይርከቡ፡፡
ካብቶም አብ ልዕሊ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ትግራይ ወፍርና ኢሎም ዝሓዝዎም ነጥቢታት ወቕቲ ተጠቒምካ አብ ዓለም ዘዝጎደለ ዘበለኩሉ ቤተ ክርስቲያን ተሓታቲት ብምግባር ምእመናን ንክፍለይዋ ዓሊሞም ሓሲቦም ክሲታት ዘስምዑ እንትኾኑ ፡፡
እዞም ቐፂሎም ዘለዉ ነጥቢታት ይርከብዎም፡፡
ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን አብ ልዕሊ ህዘቢ ትግራይ ዝተኣወጀ ኲናት ተሓባባሪት ኮይና ኢያ፡፡
ካብ ደገ ብፅዕንቶ ዝኣተወ ጊጉይ አስተምህሮ ሒዛ ኢያ እትነብር ዘላ ምህዳስ የድልያ ኢዩ።
ስእልን ምስልን ተምልኽ ኢያ፡፡
ወርሒ የካቲትን ካልኦት በዓላትን ብምእዋጅ ሰብ ሓሪሱን ሰሪሑን ማእቶቱ ከየድንፍዕ ምስ ንጉሳት “
አጽዋማትን በዓላትን ብምብዛሕ ጠንቂ ጥዕናን ርብሓ ሕብረተ ሰብናን ኮይና ኢያ፡፡ ተመሳጢራ ትግራዋይ ናብ ድኽነት ክኣቱ ገይራ ኢያ፡፡
ደቂቀ እስጢፋኖስ ንመስቀልን ንስእሊ ድንግል ማርያምን አይንሰግድን ስለዝበሉ ሰማዕትነት ፈፂሞም ኢዮም፡፡ስለዚ ፅሩያት ክርስቲያን ስለ ዝነበሩ ከምኦም ንመስቀልን ንስእሊ ማርያም አይንሰግድን ክንብል አለና ምባል፡፡
ድንግል ማርያም አይተማልድን ፣ቃል ኪዳን እውን አይተውሃባን፡፡
ኢየሱስ ክርስቶስ ዝማልድ ኢዩ ፡፡
ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ሰብ ብቋንቁኡ ከይመሃር ገይራ ኢያ፡፡
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እምበር ቅድስት ሃገር እትብሃል የላን ምኽንያቱ ቅድስት ሃገር እትብሃል ኩሉ ነባራይ ከምቶም ህዝበ እሥራኤል አብ ዘመነ ኦሪት እግዚኣብሔር ዘምልኽ እንተኾይኑ ኢዩ፡፡
ካህናተ ደብተራ ዝብሃሉ ምስ ንጉሳት እናተመሳጠሩ ዝፈጠርዎ ዘይክርስቲያናዊ ሥርዓታትን ድርሰታትን አታአታቲዋ ከምመስርሕ ትጥቀም ስለዘላ ናብቲ ጥንታዊ ሥርዓት ሃይማኖት ክምትምለስ አለዋ፡፡
ናይ ቤተ ክህነት ሰባት ምሁራን አይኮኑን።
አሥራው ወይ ጉንዲታት መጻሕፍቲ 66 ኢየን ቑዕረን ካብዚ ወፃኢ ዘለዉ ገድላትን ድረሳናትን ኣየድልዩን ዝብሉን ካልኦት ጠቐነታትን ይርከብዎም፡፡
ብድምሩ እንትረአ እዞም አብላዕሊ ዝተዘርዘሩ መናፍቃን ዘልዕልዎም ሐሳባት እቲ ሓቂ ንዘይተረደኦ ምናልባት ከጋግዩ ይኽእሉ ኢዮም ብምባል አልዒልናዮም እምበር መሰረት
· ዘይብሎምን አብ ተግባር ዘይርከቡ ንኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዘይገልፁ ኢዮም፡፡ ኮይኑ ግን ኦርቶዶክሳዊት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እቶም ዝተጋገየ አረኣእያ ዘለዎም ንክእረሙ፣ እቲ ሰማዒ እውን ከይደናገር መልሲ ምሃብ ኣገዳሲ ስለዝኾነ ከከም ኣቀራርብኦም መጽሐፍ ቅዱስ መሰረት ብምግባር ብከምዚ ዝስዕብ መልሲ ተዋሂብዎም አሎ፡፡
1.”ኦ/ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አብ ልዕሊ ህዘቢ ትግራይ ንዝተኣወጀ ኲናት ተሓባበሪት ኮይና ኢያ።” ንዝብል
ብመሰረቱ አብ ሥርዓት ሃይማኖት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አማኒ እግዚአብሔር ንሃይማኖቱ ሰማዕትነት ከምዝኸፍል እምበር ቀስቃሲ ኲናት ክኸውን ዝእዝዘሉ መስርሕ ይኹን ታሪክ የለን፡፡ እዚ ከምዚ እናሃለወ ኮነ አልካ ንቲ ብኲናት ሃስያ ዝበፀሖ ማ/ሰብ ኣደናጊርካ ካብታ መንፈሰ ልደት/ጥምቀተ ክርስትና/ ዝተወለደላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክርሕቕ እሞ ንሕና እኒሄናልካ ኢሎም ናብቲ ናይ ጥፍኣት መንገዶም ንምውሳድ ዘኽእሎም ሓደ ወቕታዊ ኩነታት ብምጥቃም ዝገበርዎ መንገዲ ምዕልእላእ እምበር ኦርዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብመሥራቲኣ ብክርስቶስን አሰር ክርስቶስ ተኸቲሎም ብዝርከቡ አበውን እምበር ብዝተጋገዩ ውልቀ ሰባት አይትልካዕን፡፡ ዮሐ 10፣14፡፡ግብ 20፣28፡፡
2. ካብ ደገ ብፅዕንቶ ዝኣተወ ጊጉይ አስተምህሮ ሒዛ ኢያ እትነብር፡፡ ንዝብል!
መጽሐፍ ቅዱስ መሰረት ዘይብሉ ብኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ካብዘይመስላ ክፋል ዓለም ካሊእ አስተምህሮ ኣእትያ እትጥቀሞ ባህል ይኹን ሥርዓት የብላን፡፡ ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያንና ብዝነበራ ዘይተደፈረ ልኡላዊ ክብሪ ዘይተበረዘ ባህልን ሥርዓት እምነትን ሒዛ እትርከብ ኢያ። ብዚ ምኸንያት ብሊቃውንታ ዝተፃሕፉ ጥንታውያን መፃሕፍቲ እሙናት ኢዮም ተብሂሎም ስለዝተኣመነሎ ብዙሓት ተመራመርቲ ዝረኸብዎም ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለዎም መጻሕፍቲ ካብ ዝተፈላለዩ ገዳማትና ተወሲዶም አብ ዝተፈላለያ አህጉራት ዓለም ከም ምስክር ኮይኖም ይርከቡ እምበር ካብ ደገ ዝኣተወ ብኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ዘይኣምን ተኸታሊ ክርስቶስ ዘይመሃሮ፣ነቢይ ወይሐዋርያ ዘይፀሓፎ ኣየእተወትን፡፡
ኩሉ ክፈልጦ ዝግባእ ታሪክ ግን ኦ/ተ/ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትግራይ ካብ 34 ዓ/ም ጀሚሩ ክርስትና ዝተሰበከላ፣ካብ 335 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ምሥጢረ ጥምቀትን ቊርባንን ምስ ክህነት ተታሓሒዙ ብክርስቶሳዊ አስተምህሮ እትፍፅም እምበር ብምትላል ወይ ብፅዕንቶ ዝተፅዓነቶ ኢክርስቲያናዊ ባህልን ሥርዓትን የብላን፡፡
እኳዳኣስ አብ ባህልናን ሥርዓት እምነትናን ዘይነበረ ንቅድሚትውን ክኣቱ ዘይግብኦ ብምድራዊ ገንዘብ ተለኣኣኸቲ ኮይኖም ብጥቕማ ጥቕሚ እናታለሉ ምእመናን እናደናገሩ ዝርከቡ ወገናትና ተታሊሎም ካብ ደገ ዘምፅእዎ አብ ሃገርና ዘይበቖለ ናይ ምዕራባውያን ካብቲ ዝኸድዎ ዘለዉ ናይ ሃይማኖትን ባህልን ምጥፋእ ጎደና ተመሊሶም ንታ ዘዕበየቶም ቤተ ክርስቲያን ክሓስቡ ይግባእ ንብል።
ወርእሰክሙ አመክሩ _ ለእመ ሀሎክሙ በሃይማኖት ወርእሰክሙ ሕቱ _ ለእመቦ ዘኢተአምሩ ለሊክሙ 2ቆሮ.13፣5።
ወባሕቱ አንትሙ አሰረ ዚአነ ትልዉ አንትሙሰ መልአክ እምሰማይ ለእመ መሀረክሙ ካልአ እምዘመሀርናክሙ ውጉዘ ለይኩን ገላ 1፣9፡፡ብትግርኛ
3.ስዕልን ምስልን ተምልኽ ኢያ፡፡
ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቅድስት ቤተ ክርስተያን ካብ ጥንቲ ዘመን ምሥረታ ክረስትና ጀሚራ እቲ ንሙሴ ዝተውሃበ ሕጊ ስእሊ ከምዘሎ ብምዕቃብ ንቶም ቅዱሳት መጻሕፍቲ አንቢቦም ክርድኡ ዘይኸእሉ ምእመናን ነቲ ናይ መፅሓፍ ቅዱስ ታሪክ ወይ አስተምህሮ ብዝገልፅ መልክዑ መጽሓፋዊ ገለፃ ዘለዎ ስእሊ እምበር ምስሊ አይትጥቀምን፡ምስልን ሥዕልን ፈሊኻ ምፍላጥ የድሊ። አብ ብሉይ ኪዳን ሕጊ እግዚአብሔር ንሙሴ ስእሊ ኪሩብ ንክስዕል ከምዝአዘዞ አብ ዘፀ 25፡19፡37፡7 ይርከብ፡፡
ስዕሊ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ክልተ መልእኽቲ ኣለዎ፡፡ እቲ ሓደ ስእሊ ከምመፅሓፍ ኮይኑ ትምህርቲ ንምትሕልላፍ እንትኾን እቲ ካልኣይ ምእንታን እምነት ኦ/ተዋሕዶ ቅድስት ቤተ ስዕሊ ክርስቲያን ኢሎም መከራ ስጋ ከይተሰቀቑ አብ ቅድሚ አላውያን ነገሥታት ቀሪቦም ብድፍረት ስለኢየሱስ ክርስቶስ እናመስከሩ ብሰማዕትነት ዝሓለፉ ሰማዕታት ከመይ ዓይነት
ገድሊ ከምዝፈፀሙ ንምዝካር ኢዩ፡፡
አብ ቅድሚ ስእሊ ቆይምካ ምዕላይ ምስቲ በዓል ስእሊ ዘለካ መንፈሳዊ ፍቅሪ ንምግላፅ እምበር
ንስእሊ ምምላኸ አይኮነን፡፡
አ አብዳን ሰብአ ገላትያ መኑ አሕመመክሙ ከመ ኢትእመኑ በጽድቅ ዘያስተርኢ ለዐይን
ኢየሱስ ክርስቶስ ገላ.3፣1፡፡
4. አጽዋማትን በዓላትን ብምብዛሕ ጠንቂ ጥዕናን ርብሓ ሕብረተ ሰብናን ኮይና ኢያ፡፡” ንዝብል መልሲ
አብ መእተዊና ከምዝረኤናዮ እዞም አፅራረ ቤተ ክርስቲያን ነቲ ካብ ማርቲን ሉተር ዝተቐበልዎ ምግባረ ሃይማኖት ዘይብሉ ሃይማኖት ዝመስል ተዋሥኦ ናብ ዓለም ንምስራዕ “ኩሉ ነገር አየድልን ” ዝብል ተቓውሞ ዝተመልኦ ኢሐዋርያዊ አስተምህሮ ኢዩ፡፡
ኮይኑ ግን ጾም መሰረት መንፈሳዊ ተግባር ኢዩ፡፡ ብዘይ ፆም ዝተመስረተ ክርስትና የለን ጾም ናይ መንፈሳዊ ተግባር መሰረት ከምዝኾነ ኩለን ዓበይቲ በዓላትና ንምኽባር ዖም ብምጽዋም ነብዕለን፡፡
ረብሓ ጾም፡-
ጾም ናይ ዘልማድ ዘይኮነስ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝመስረተ ሕጋዊ ኢዩ ማቴ.4፣2፡፡ሉቃ.4፣2፡፡
ጾም ርኩሳን መናፍስቲ ንምርሓቅ መንፈሳዊ ሓይሊ ኢዩ ማቴ.17፣21፡
ናይ ጾም ሃይማኖታዊ ትርጉሙ ንፈጣሪ መለመኒ ፣ናይ ኀጢኣት ሥርየት/ሕድገት/ መጠየቒ ስለዝኾነ ብጾም ወቕቲ ንፍቐድ ሥጋ ዘበረታትዑ ፣ንመንፈሳዊ ሓይሊ ካብ ዝቃረኑ ነገራት ኩሎም ምዕቃብ ኢዩ ዳን. 10፣2-3፡፡
ምእመናን አብ እዋን ጾም ካብ ምግቦም ብምቕናስ ንነዳያንን ዕጉማትን እንትረድኡ ዝበለጸ ክብሪ ይህቦም ኢሳ 58፣6-11፡፡
ጾም ብሓዋርያትን ሊቃውንትን ዝተሰበከን ብቀኖና ዝተአወጀን ኢዩ ዲድ.አን 29፡፡ፍትሕ መንፈሳዊ አን15፡፡
ዓይነትሥርዓት ጾም
አብ ውሽጢ ኦ/ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝካየድ ሥርዓተ ጾም አብ ሠለስተ ይኽፈል።ንሳቶም ድማ
መደበኛ መጽሐፋዊ ጾም
ናይ ኣዋጅ ጾም
ናይ ግሊ ጾም ይብሃሉ፡፡
መደበኛ መጽሐፋዊ ጾም
ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብቅዱስ መጽሓፍ መሰረት ቀድሱ ጸመ ወስብኩ ምህላ/ ጾም አውጁ ጉባኤ ፀውዑ ኢዩ.1፡14፡፡ ወኵሎ ሥሩዐ ወዕቁመ ወውሱነ ግበሩ /ኩሉ ብስርዓትን ብአገባብን ግበሩ/1ይ ቆሮ 14፡40፡፡ተባሂሉ ከምዝተነገረ ብዝተወሰነ ግዜን ወቕትን አብ ዓመት ሸውዓተ አጽዋማት ማለት እውን ጸመነነዌ፣ዐቢይ ጾም፣/ጾመ ኢየሱስ/ ጾመ ሐዋርያት፣ጸመ ፍልሰታ፣ጸመልደት፣ጸመ ገሃድ፣ ጾመ ረቡዕን ዓርብን ብፍሉጥ ግዜ ክዕወማ ዝገበረትሉ ምኽንያት ጥንቲ ሥርዓተ ጾም ካብ መሰረታዊ ታሪኩ ከይተፋለሰ መጽሐፋዊ ወይ ሕጋዊ ቀወምቲ አጽዋም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት ኢዮም፡፡
ናይ አዋጅ ጾም
ናይ አዋጅ ጾም ከምቲ አብ ትንቢተ ዮናስ ዝርከብ ኣብ ዝኾነ ሃገር ሐደጋ ፣ድርቂ፣ተላባዲ ሕማም ፣ኲናት ወዘተ ንሕብረተ-ሰብ አብሓደጋ ዘውድቕ እንተጋጥም ብአበው ሊቃነ ጳጳሳት ወይ ብሊቃውንት ዝተወሰነ ግዜ ብፆምን ጸሎትን ምህላን ዝፍፀሙ ግዜታት ብውሱን ግዝያዊ
ምእዋጅ ኢዩ፡፡
ናይ ግሊ ጾም
ናይ ግሊ ጾም ብፍቓድ ርእሱ ወይ በትእዛዝ ንስሐ ዝጾሞ ናይ ግሊ ጾም እንትኸውን ነናይ ባዕሉ ሥርዓት ዘለዎ ኢዩ። እዚ ከምዚ እናሃለወ ፆም ኣብ ዝደለኻዮ ትፀውም ፣ኣብዘ ይደለኻዮ ግዜ እትሓድገሉ ሥርዓት ኦ/ተዋሐዶ ክርስትና የለን።
5.ወርሒ የካቲትን ካልኦት በዓላትን ብምእዋጅ ሰብ ሓሪሱን ሰሪሑን ማእቶቱ ከየድንፍዕ ምስ ንጉሳት ተመሳጢራ ትግራዋይ ናብ ድኽነት ክኣቱ ገይራ ኢያ፡፡
እቶም አጽራር ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን አብዚ ርእሲ ሓሳብ ተመሥሪቶም ዘልዕልዎ መሰረት ሓሳብ ብሓዲስ ኪዳን ሥርዓት ዝተአዘዘ በዓል የለን። ብስሩውን ብሓዲስ ኪዳን በዓል ብምብዓል ከየታልልኹም ኢሉ ኢዩ እናበሉ አብዘይ ቦትኡ ዝጠቐስዎ ጥቕሲ አሎ፡፡ቆላ 2፡16- 17፡፡
ብመሰረቱ አብዘይ ጥቅሱ ምጥቃስ ዘበለና አብዚ ክፍሊ ዝርከብ ሐዋርያዊ አስተምህሮ እቶም አምሳል፣ጽላሎት ኮይኖም ዝሓለፉ ናይ ኦሪት በዓላት አብዘመነ ሐዲስ አምፂኦም ንክተኽብርዎም ከየግድድኹም ዝብል እምበር ስለ ናይ ሓዲስ ኪዳን በዓል ከምዘየለ ፈጺሙ ዝምልከት ኣይኮነን፡፡
ብዛዕባ ወርሒ ለካቲት ምሉእ በዓል ኮይኑ ክኸበር ተኣዚዙ ስለዝነበረ እስካብ ሐዚ እዚ እወጃ አይተቐየረን ዝብል” ብቅድስት ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ወርሒ የካቲት ካብ ወርሒ ጥሪ ወይ ካብ መጋቢት ዝተፈለየ ነገር የብላን ፡፡እዚ ከምዚ እናሃለወ ፈጠራ ብዝኾነ ልቢ ወለድ ንመደናገሪ ዝተጠቐምዎ ዘረባ እንትኸውን ሐዚ ውን ከምቲ አብኩሎም ጸለታቶም እምነት ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን አፍሪስካ ንምቕያር ተደራራቢ ፀለመ ንምቕራብ እምበር ዝተፈለየ ታሪክ ዘለዎ ሓሳብ አይኮነን፡፡
በዓላት ብሐዲስ ኪዳን
ኦ/ተ/ቤተ ክርስቲያን ክርስቲያናዊ ዝኾነ አበዓዕላ አለዋ፡፡ብመሠረት መዝመረ ዳዊት 117፣/118/26 “ግበሩ በዐለ ብትፍሥሕት” ብዝበሎ ብሰሙን፣ብወርሒ፣ ብዓመት ዝኸበሩ በዓላት ወሲና እተኽብር ኢያ፡ኮይኑ ግን ቅዱሳት በዓላት እግርኻን ኢድካን አጣሚርካ ወይ ደቂስካ ብምብላዕን ምስታይን ዝግለፁ ዘይኮነስ አብ ሕገ ወንጌል ዝተአዘዙ ምግባራት ወንጌል እንፍፅመሎም ኢዮም፡፡ ሉ.14፣12።ራእ.1፣10፡1ይ ቆሮ.16፣1-2፡፡ፍት.መን ኣን 19/20፡፡
6.ደቂቀ እስጢፋኖስ ንመስቀልን ንድንግል ማርያምን አይንሰግድን ስለዝበሉ ሰማዕትነት ፈፂሞም ኢዮም ፡፡ ስለዚ ፅሩያት ክርስቲያን ነይሮም ምባል፡፡
አባ እስጢፋኖስን ደቀመዛሙርቶምን ቅዱሳት ገዳማት ትግራይ ካብ ዘፍረየኦም መነንቲ ዓለም ተጠቐስቲ እንትኾኑ ቅዱስ መጽሓፍ “ወኵሉ ዘኀደገ አብያተ ወአኀወ ወአኀተ ወአበ ወእመ ወብእሲተ ወውሉደ ወገራውሀ በእንተ ስምየ ምእተ ምክዕቢተ ይነሥእ ወሕይወተ ዘለዓለም ይወርስ ማቴ ፲፱፡፳፱፡፡”
“አንሰ እፈቅድ ለክሙ ዘእንበለ ኀዘን ተሀልዉ እስመ ዘኢያውሰበ ይሔልዮ ለእግዚአብሔር በዘያሠምሮ ለእግዚአብሔር ፩ይ ቆሮ ፯፡፴፪፡፡”
ብዝበሎ መሠረት ገዳማዊ ሕይወት መሪፆም ንሥጋና ይትረፈና ነፍስና ምሕላው ይበልፀና ኢሎም ንሳቶም ንዓለም ምዉታት ኮይኖም ፣ዓለም እውን ንዓዓቶም ምውቶም ኮይኑ ንዓለማዊ ግብርን አተሓሳስባን ምውታት ኮይኖም ብሥርዓተ ምንኩስና ዝሓለፉ አበው ኢዮም፡፡
ደቂቀ እስጢፋኖስ ብጾም ፣ብጸሎት፣ብብሕትውና ፣ብምንኩስና ሕይወት ሐዋርያዊ ገድሎም ዝፈጸሙ እንትኾኑ ብኣንጻሩ ጾም፣ጸሎት፣ምንኩስና፣ገዳም አየድልን፣ብሓፈሻ ዕላማ ቅዱሳን መነኮሳት ዝቃወሙ ቢጽ ሐሳውያን ስለ አባ እስጢፋኖስ አመልኪቶም ክዛረቡ ወይ ክትርኩ ሞራል የብሎምን። ምስቲ ዝይፅየፍዎን ዝነቅፍዎን ሥርዓተ ምኩስና ሕይወቶም ዝተፀመዱ አብ ታሪክ ዓለም ተነጊሩ ዘይፈልጥ ፈጠራ ብዝኾነ አነጋግራ ንመስቀል፣ንስእሊ ማርያም ክሰግዱ ብንጉሥ ዘርዐያዕቆብ ተኣዚዞም አይንሰግድን ኢሎም ኣብ ቅድሚ ንጉሥ ስለ ዝተናገሩ ብግፍዒ ተቐቲሎም ሰማዕትነት ፈፂሞም ዝብል ወረ ዝነዝሑ አካላት ነቶም ሃይማኖት ጉልባብ ገይሮም ብዘይወዓልዎ ዝኸሰስዎም አካላት ድጋፍ/መረጋገፂ/ ምሃብ ስለ ዝኾነ ኩሉ ትግራዋይ ናይቲ ታሪኽ ሓቂ ንጉሥ ዘርዐያዕቆብ ንባዕሉ ክስገደሉ ስለዝኣዘዞም እምበር ስለ መስቀልን ስእሊ ድንግል ማርያም ምኽንያት ከምዘይኮነ ታሪክ ገድለ አቡነ እስጢፋኖስ ይገልጽ፡፡
ምኽንያት ክሲ አቡነ እስጢፋኖስ
ናይ ንጉሥ ዘርዐያዕቆብ ስርወ መንግሥት ሰሎሞናዊ አይኮነን ኢልካ፡፡ ገጽ 15/16
ብዕለተ ሰንበት መንገዲ ተጉዒዝካ፡ገጽ15
ብዘይ ታቦት ተቅድስ ኢኻ፡፡ ገጽ 16
ንንጉሥ ዘርዐያዕቆብ አይሰግድን ኢልካ ዝብሉ ክሲታት ብቶም ናይ ቤተ መንግስቲ ቅልብተኛታት ዝቐረበሉ ዘይውዓለሉ ክሲታት እምበር ከምቲ መናፍቃን ዝምነይዎ እምነት አይነበሮምን።
እቲ መግለጺኦም ዝኾነ ሓቂ ግን፡-
መነኮሳት አብ ዓለማዊ ስልጣን ክሳተፉ የብሎምን ይብሉ ነይሮም፡፡ ገጽ 15
ንመስቀልን ስእሊ ማርያምን ይሰግዱ ምንባሮም፡፡
አብታቦት ሥርዓተ አምልኮ ዝፍፅሙ ምንባሮም፡፡
መስቀል ብክቡር ደም ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተቐደሰ ከምዝኾነ ዝኣምኑ ምንባሮም፡፡
አብ ትግራይ ልዕሊ 15 ክ/ዘመን ዘቑፀራ ብርክት ዝበላ ጥንታውያን ገዳማት ዝነበራ እንትኾና እዚአን ካብ ዘፍርየኦም አበው መነኮሳት ንመስቀል፣ንስእሊ ማርያም፣ብሓፈሻ ንኹሎም ቅዱሳን ናይ ፀጋ ስግደት አይሰግድን፣ማርያም አይተማልድን ዝበለ መነኮስ ነይሩ ዝብል ታሪክ ተሰሚዑ አይፈልጥን።
ምኽንያቱ ኣቦታትና ተጋሩ ሊቃውንት ብሠለስቲኦም ሕግጋት እምነት ዝተጉዓዙ ቅኑዕ እምነት ዝሓዙ እንትኾኑ ኣብ ታሪኽ ዓለም ዝሓለፉ ዘመናት ናይ ሃይማኖት ተፋልሶ ዘይገጠሞም ካብ ሕገ ልቡና ናብ ሕገ ኦሪት፣ካብ ሕገ ኦሪት ናብ ሕገ ወንጌል ዝተሰጋገሩ ስለ ዝኾኑ ሊቃውንቲ ትግራይ መነኮሳት ይኹኑ ዘይመንኮሱ ኩሎም ናይ አምልኮ ስግደት ንመን ከምዝግባእ፣ናይ ጸጋ ስግደት ንመን ከምዝግባእ ጠንቂቖም ዝተምሃሩን ልዕሊ 30/40 ዘመኖም አብ ትምህርቲ ዘሕለፉ ናይ ሥነ መለኮት ሊቃውንት ኢዮም፡፡
እዙይ ከምዚ እናሃለወ ንመስቀልን ስእሊ ማርያምን ናይ ፀጋ ስግደት ምስጋድ ደሓር ከምዝኣተወ ብምምሳል ደቂቀ እስጢፋኖስ ንመስቀልን ስእሊማርያምን ስገዱ ተብሂሎም አይንሰግድን ስለ ዝበሉ ብግፍዒ ተቐቲሎም እናበልካ እቶም አብዘመን ደቂቀ እስጢፋኖስ ዝነበሩ ገዛእቲ ሸዋ ብፖለቲካዊ ምሕደረኦም ፍትሓዊ ስለዘይኮኑ ሓደ መራሒ ንህዝቡ ክገብሮ ዝግባእ ንጎድኒ ገዲፎም አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ሊቃውንታን ርእስኻ ዘየቕንዕ ግፍዒ ፈጺሞም ኢዮም፡፡ደቂቀ እስጢፋኖስ አብ ልዕሊ ንጉሥ ዘርዐ ያዕቆብ ሓዋርያዊ ተግሳጽ እንተስምዑ እቶም ተቀለብቲ ማእዲ ንጉሥ ዝገበርዎን ዘይገበርዎን እናመሃዙ ክሲ አብልዕሊ ከሲ እናደራረቡ የሳቕይዎም ምንባሮም ዝተግሃደ ሓቀዊ ታሪኽ ኢዩ፡ዘርዐያዕቆብን መሻርኽቱን ንቶም ዘይምዕሩይ ሥርዓተ ምሕደርኡ ተቃውኦም ዘስምዑ ዝነበሩ ሊቃውንት ስለዘይተቐበልዎም ብሃይማኖት ተንከፍ እንተኸሲስናዮም ኢና አብ ህዝቢ
ትግራይ ተቐባልነት እንረከብ ኢሎም ዝፈጠርዎ ሽርሒ ከምዝኾነ እናተፈለጠ ነዚ ከም ሓቂ አምሲሎም ብዘይውዓልዎ ታሪኸ ነዚ ወለዶ ብድንጋር ናብቲ ኦርቶዶክሳዊ ዘይኮነ አስተምህሮ ንምእታው ኮነ፡ ተባሃለ ዝተኣነመ ምዃኑ ክፍለጥ ኣለዎ።
ስለአባ እስጢፋኖስ ሃይማኖታዊ ታሪኮም ግን ፅሩይ አማኒ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ከም ኣቦታቶም እንጦንስን ጳኩሚስን ብገዳማዊ ሕይወት ከምዝነበሩ ዝተረጋገፀ ኢዩ።
ምስዚ ተተሓሒዙ ዝቐርብ ክፉእ ታሪክ ዝነበሮም ሰባት ስሞም ስለ ዝተጠቐሰ ብኣኣቶም ከምዝተፅሓፈ ጌሮም ንቲ ገድላትን ድርሳናትን ንምቅዋም ክጥዕሞም ንዚ እገሌ ፀሓፎ፥ ነዚ እውን እገሌ አምፅኦ ብ ምባል እታ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝሓዘቶም ምቅዱሳት መጻሕፍቲ ምድንጋር ንምፍጣር ዝገብርዎ ውስጠ ኑፋቄ ኢዩ።
ንኣብነት ተአምረ ማርያም ብዘመነ ሐዋርያት እናተነገረ ዝተፅሓፈ እናሃለወ ኣብ ዳሕራይ ዘመን ብዘርዐያዕቆብ ከምዝተፅሓፈ ገይሮም ዝነዝሕዎ ዘለዉ ፈጠራዊ ሐሶት ታሪክ ቤተ ክርስቲያን ዘይተመልከቱ ሕንከት ዘይብሎም ኢዮም።
ኦ/ተ/ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብክርስቶስ ደም ተመሥሪታ ብሐዋርያት ስብከት ናብ ዓለም ዝተባፀሐት በቶም ዐቃብያነ እምነት አበው ሊቃውንት ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሐ ዶግማውን ቀኖናውን ትሕዝቶኣ ነጊሮም ብምስትምሃር ናብ ወለዶ ክትሰጋር ዝገበርዋ ቅንዕቲ ሃይማኖት እምበር ብመለካውያን ንጉሣውያን ዝተዓብለለት ሥጋውያን ነገሥታት ዘቕረብዎ አስተምሮ ተቐቢላ ኣይትፈልጥን፤ክትኸውን እውን አይትኽእል።
በዚ አጋጣሚ ክፍለጥ ዘለዎ ነገር እንተሃለወ ሓደሓደ ገድላትን ድርሳናትን ብገለ ሰባት እናተሓተሙ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናብ ሊቃውንት ጉባኤ አቅሪባ ዘየመርመረቶም ዝተሓተሙ ላዕላዮም ዝኾነ ይኹን ስእሊ ይሃልዎም ኦ// ቤተ ክርስቲያን ሓላፍነት ክትወስደሎም አይትኽእልን።
ስለዚ መንፈሳውያን መጻሕፍቲ ንምዕጻግ አብ እንሓስበሉ ብሊቃውንት ጉባኤ ተራእዮም ዝተመርመሩ፣ናይቶም ሊቃውንቲ ቃለ ጉባኤን ፊርማ ዝዓረፈሉ መሰነይታ ዘለዎም፣ ቅዱስ መጽሓፍ መሰረት ዝገበሩ ምዃኖም ምሉእ ፍቃድ ከምዘለዎም ብምርግጋፅ ክንጥቀም ከምዘለና ክነተሓሳስብ ንፈቱ፡፡፡
እዚ ኣብላዕሊ ዝረአናዮ ከምዘለዎ ኮይኑ ኣብ ሓደ ሓደ ገድላትን ድርሳናትን ወይ ካብ ናይ ደገ ቋንቋ ዝተተርጎሙ መፃሕፍቲ ከምዝገልፅዎ ንሓደ ፍፃመ በየናይ ዘመን ከምዝኾነ ብቑፅሪ ወይ ብእዋኑ ብዝነበረ ንጉሥ ምቑጻር ዝተለመደ ከምዝኾነ እናተተረከ ከምዝንገር ናይ ሥነ ፅሑፍ ጠባይ ኢዩ፡፡እዚ እንትኸውን ከሎ እቲ መፅሓፍ ካሊእ እቶም ሰባት ካልኦት ዘይጋነዩ ምዃኖም ምረዳእ የድሊ፡፡
ንኣብነት ክኾነና ይትረፍ አብ ቅዱስ መፅሓፍ ስሙ ክጥቀስ ብወግዒ እኳ ስሙ ክልዓል ዘይግብኦ ክፉእ ታሪክ ዘለዎ ልዕሊ 144000/ሓደ ምኢትን ኣርብዓን አርባዕተን ሽሕ ህፃናት ንህላወ ንግሥንኡ ክብል ዘጨፍጨፈ ሄሮድስ ብዘመኑ ጎይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝተወለደ ንምዝንታው ቅዱስ ማቴዎስ አብ ወንጌሉ “ወተወሊዶ እግዚእ ኢየሱስ በቤተ ልሔም ዘይሁዳ በመዋዕለ ሄሮድስ ንጉሥ” ትግርኛ ኢሉ ጠቒስዎ ንረኽቦ፡፡ማቴ 2፡1፡፡
እዚ ምባል ዘድለየና ምኽንያት ማርያም ዘይትፈልጦ ተኣምረ ማርያም አብ መበል 14ክ/ዘመን ብዘርዐ ያዕቆብ ዝተፃሕፈ ዳሕረዋይ ድርሰት ኢዩ እናበሉ አብ መበል 6ይ ክ/ዘመን ብዝነበሩ ለቃውንት ብመንፈስ ቅዱስ እናተመርሑ ዝተደረሱ ተኣምራት፣ ወዳሴታት፣ ቅዳሴያት ከምዘይነበሩ ብምምሳል ብኩሉ መንገዶም ናብታ ናይ ባዕሎም ፀረ ቅድስና ንምእታው
ዝነዝሕዎ ምድንጋር ከምዝኾነ ንምርዳእ ያድሊ፡፡
7.ናይ ድንግል ማርያም ክብርን ልመናን ቃል ኪዳንን
ኦ/ተ/ቅደስት ቤተ ክርስቲያን ንቅድስት ድንግል ማርያም ካብ እግዚአብሔር ዝተውሃባ ክብሪ ትሕቲ ፈጣሪ ልዕሊ ፍጡራን ከምዝኾነ ትኣምን።ሉቃ.1፣28-35/48፡፡
ብሕይወተ ሥጋ እናሃለወት ቀዋሚ ናይ ምሕረት ኪዳን /ኪዳነ ምሕረት/ከምዝተውሃባ ትኣምን ብጸሎታውን ከምእተምሕር ትኣመን ዮሐ.2፣1-5፡፡ዮሐ.19፣26፡፡ማቴ.10፣41- 42፡፡መዝ.88፣3፡፡
ክብሪ ቅዱስ መስቀል
ቅዱስ መስቀል ብጎይታና መድሓኒና ክቡር ደም ዝተቀደሰ፣ናይ ደቂ ሰባት ሰላም ዝተአወጀሉ ቅዱስ ምስዋዕ ስለ ዝኾነ ብዘለዎ ሓይሊ ረድኤት ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ንቅዱስ መስቀል መመክሒኣ፣ምልክታ፣ምስክር ክርስትናኣ ገይራ ትጥቀሞ ኢያ፡፡ አፌ 2፣15-17/26፡፡ገላ.6፣14፡፡1ይ ቆሮ.1፣18፡፡መዝ.131.7፡፡ኤፌ.2፣26፡
ናይ ቅዱሳን ቃል ኪዳንን ጸሎትን
ቅዱሳን ብመሠረት ሕጊ እግዚአብሔር ፀኒዖም አብዚ ዓለም ብዝገበርዎ ገድልን ሰማዕትነትን ካብ እግዚአብሔር ሞገስ /ቅቡልነት/ ስለዝረኸቡ ብልመነኦም ዝተማሕፀነ ዋግኡ ከምዘይስእን ቃል ኪዳን ካብ እግዚአብሔር ተዋሂብዎም ኢዩ፡፡ማቴ.10፣41-42፡፡ቅዱሳን አብዚ ዓለም ጥራሕ ከይኮነስ አብ አፀደ ነፍስ እንተለዉውን እቲ ዝተውሃቦም ቃል ኪዳን ፅኑዕ ኢዩ። መዝ.88.3፡፡ማቴ.19፣28፡፡ማቴ.11፣11።ሉቃ.20፣37-40፡፡መዝ 111፣ 3።
8. ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ሰብ ብቋንቁኡ ከይመሃር ገይራ ኢያ፡፡
አብዚ ነጥቢ ዝልዓለ ሓሳባት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አብ ምድኻም ቋንቋ ትግርኛ ተሳቲፋ ኢያ፤ ሰብ ብቋንቁኡ ከይመሃር ትገብር ኢያ ዝብሉ ኮይኖም እዞም ካብ ቤት ክርስቲያን ምንቃፍ ዘይዓርፉ መንገዲ ሓቂ ዝተሰወሮም ሕሊና ይወቕሰና ኢዩ ኢሎም ዘይሓስቡ ኢዮም፡፡ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቋንቋ ትዕቅብ እምበር ቋንቋ አይተጥፍእን፡፡ብዙሓት ሰልጠና በሃልቲ ንቲ መሰረት ቋንቋ ኢትዮጵያ ዝኾነ ልሳነ ግእዝ ናብ ደባትር ቋንቋ እናበሉ እንተቃልልዎ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት ግን ቋንቋ ግእዝ ይጥፋ ወይ አየድልን ማለት ጥንታዊ ተሪክናን ሥልጣነን ቋንቋ ትግርኛን ይጥፋእ ማለት ከምዝኾነ ብዕምቆት ተረዲኦም ቋንቋ ግእዝ ምስ ዜማ ቅዱስ ያሬድ ዓቂቦም ዘመናት ብምስጋር ነዚ ትውልዲ ኣብፂሖምሉ ኢዮም፡፡ነዚ ከምዚ ዝኣምሰለ ታሪክ ምዕቃብ ሃገር ቦቆል ሃፍቲ ዘለዋ ቤተ ክርስቲያን ቤተ መዘክር ቋንቋ ከምዝኾነት ተፈሊጣ ክትምስገን እምበር ክትንቀፍ አይግባእን፡፡ ቅዱሳት መጻሕፍቲውን ሰብ ብቋንቋኡ ክመሃር ኢየን ዝእዝዛ፡፡1ይ ቆሮ 14፣5- 11፡፡/ወተናገራ በነገረ ብሔራ ቅ.የሬድ መዋሥ ዘትስብእት/ እዙይ ከምዚ እናሃለወ ብገዛእቲ ሸዋ አብልዕሊ ህዝብን ቤተ ክርስቲያንን ትግራይ ናይ ቋንቋኡ ጭቆና ከምዝነበረ ዘይርሳዕ ታሪክ ኢዩ፡፡
9.ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እምበር ቅድስት ሃገር እትብሃል የላን ምኽንያቱ ቅድስት ሃገር እትብሃል ኩሉ ነባራይ ከምቶም ህዝበ እሥራኤል አብ ዘመነ ኦሪት እግዚአብሔር ዘምልኽ እንተኾይኑ ኢዩ፡፡ንዝብል መልሲ
ብመሰረቱ እግዚአብሔር ዝፈጠራ ምድሪ ቅድስቲ ኢያ፡፡ ምድሪ ንቶም ካብ ሕግን ትእዛዝን እግዚአብሔር ወፂኦም ኣብልዕሊኣ ርኩሰት ዝፍፅሙ ትከሶም ኢያ፡፡ ስለዚ ቅድስት ሃገረ ትግራይ ዝብሉ ንሰምዕለና ትግራይ ቅድስት ክትብሃል የብላን ወዘተ…እናበሉ ኩለንተና ዘረበኦም ተቓውሞ ስለዝኾነ እምበር ልዕሊ ሰለስተ ሺሕ ዓመት አምልኮተ እግዚአብሔር ዘይተፈለያ ሀገርና ብአፃብዕቲ እግዚአብሔር ዝተፃሕፈ ናይ ቃል ኪዳን ፅላት ዘለዋ ቅድስት ታቦተ ፅዮን ዘለዋ ዓድና ቅድስት ኢያ፡፡ ብተወሳኺውን ስመ አግዚአብሔር ዝጽውዐሉ አምልኮተ እግዚአብሔር ዝፍጸመሉ ዓዲ ቅዱስ ኢዩ፡፡መዝ.23፣1፡፡ኢሳ48፣2፡፡
10.ካህናተ ደብተራ ዝብሃሉ ምስ ንጉሳት እናተመሳጠሩ ዝፈጠርዎ ዘይክርስቲያናዊ ሥርዓታትን ድርሰታትን አታአታቲዋ ከምመስርሕ ትጥቀም ስለዘላ ናብቲ ጥንታዊ ሥርዓት ሃይማኖት ክምትምለስ ኣለዋ፡፡
እዞም ንባዕሎም ሕጊ ዘይብሎም ሕጊ ቤተ ክርስቲያን ዝነቕፉ ወገናት አብገድላትን ድርሳናትን ናይ ንጉሣት ቅልብተኛታት ካህናተ ደብተራ ዝፀሓፍዎም ኢዮም እምበር ቅቡላት አይኮኑን ዝብል መዛብዒ ሓሳብ ብምስራዕ ንቲ ማሕበረ-ሰብ ንምድንጋር ዝጥቀሙሉ መሰረተ ሓሳብ ብመሰረቱ አብ ፅልኣት ክብሪ ቅዱሳን ዝተመርኮሰ ኢዩ፡፡ ኮይኑ ግን አዋልድ መጻሕፍቲ ማለት ትርጉሙ ብኣንስታይ ጾታ ዝጽውዑ ካብ ቅዱሳን መጻሕፍቲ ዝተወሰዱ፣ተውጻእጺኦም ዝተጸሓፉ ናይ ሊቃውንቲ መጻሕፍቲ እዮም::እዚ ማለት አዋልድ መጻሕፍቲ ብቕርጾም ኮነ ብትሕዝቶኦም ዐሥራው ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝመስለን ካብ ፍልፍል ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝተቐድሑን እዮም::
ብአገላልፃ ሊቃውንቲ ቤተክርስቲያንና መጻሕፍቲ ብሉይ ኪዳን ንባብ፣መጻሕፍቲ ሓዲስ ኪዳን ትርጉም እንትኾኑ አዋልድ መጻሕፍቲ (መጻሕፍቲ ሊቃውንቲ) ድማ መብራህርሂ ብሉይን ሓዲስን ኪዳን እዮም::
አዋልድ መጻሕፍቲ ተልእኾ፣ውዕለታ፣ክብሪን ቅድስናን ቅዱሳን መላእኽቲ፤በረከት ገድሎም፡ ቅድስነኦም፣ጸጋኦምን ካብ ፈጣሪኦም ዝተቐበልዎ ቃል ኪዳን ናይ ጻድቃንን ሰማእታትን ብሰፊሑ ዘመላኽትን፤ንኻልእ ድማ ጽቡቕ ምሳሌነት ብቐሊሉ ዘረድኡ መጻሕፍቲ እዮም፡፡ ተስፋ ምእንቲ ክንረክብ፣ እቲ ዝተጸሐፈ ዘበለ ኹሉ ንትምህርትና እዩ ዝተጻሕፈ” ዝበሎ ነዚ እዩ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “በቲ ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝርከብ ትዕግስትን ምጽንዕናን ::” /ሮሜ 15:4/
አዋልድ መጻሕፍቲ ስለሃይማኖትን ስለመንፈሣዊ ምግባርን ዘለዎም ርእይቶ ዝገልጹ መጽሐፍ ቅዱስ መሰረት ዝገበሩ ፣ገሊኦም ድማ አብ መጽሐፍ ቅዱስ ውሽጢ ዝሓጸረ ንባብ ብምንዋሕ፣ዝረቐቐ ምስጢሩ ብምብርህራህን ብግልጺ ብምርዳእን ዝተጸሓፉ፣አብ መጽሐፍ ቅዱስ ዘሎ ጥረ ንባብን ዝተመሰለ ምሳሌን ተርጒሞም ዝተጠቐሰ አብራህሪሆም ዝሓዙ ብብዙሕ ዝቑጸሩ መጻሕፍቲ እዮም:: ስለዚ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ 81 ቅዱሳት መጻሕፍቲ መሰረተ ሓሳብ ዝወጹ “አዋልድ”መጻሕፍቲ “አዋልድ መጻሕፍቲ የብላን ንቕድሚት እውን አይህልዋን::1ይ ቆሮ 16፣26
እዚ ከምዚ እናሃለወ እቶም ተቃራኒ አስተምህሮ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ዘለዎም መናፍቃን መጻሕፍቲ አብ ሠለስተ ይኸፈላ ኢሎም ፡-ቅዱሳት መፃሕፍቲ፣አዋልድ መጻሕፍቲ ፣አንደባራ/ዲቓላ/ መጻሕፍቲ ይብሃላ ዝበልዎ ምናልባት እቲ ኣብ መበል ሳልሳይ ዘልዓልዎ ንሶም ዝክተልዎን ዝአምንዎን ናይ ምዕራባውያን አተሓሳስባ ዝሃቦም ክኸውን ይኽእል እምበር ቅድስት ቤተ ክርስቲያንስ ካብ አሥራውን አዋልድን ዝተፈለየ ካሊእ ዝተዳቐለ እትጥቀሞ ነገር የለን፡፡
11.ናይ ቤተ ክህነት ሰባት ምሁራን አይኮኑን ኢዮም ፡፡ንዝብል ክሲ
ብርክት ዝበለ ናይ መድረኽን ሚድያን ዕድል ዝገጠሞም ሰባት ጭብጢ ዘለዎን ዘይብሉን ስለዝተዛረቡ ብዘይ ንሶም ሰብ ዘሎ ኮይኑ አይስምዖምን ።እዚ እቲ ሓደገኛ ኣታሓሳስባ ኢዩ፡፡ካብዚ ዝብገሱ ፍልጦ ዘይብሎም ካብዝሓዝዎም ተግባራት ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ምቅላል ኢዩ፡፡ እዚ ንምንታይ መናፍቃን እቲ ትልምና ኢሎም ክጥቀምሉ ይኽእሉ ኢልና እንትንሓስቦ በቲ ከዱ በቲ እታ ዋና ሓሳቦም እምነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምፍራስን ምፍራስን ጥራሕ ኢያ፡፡
ካብ ኣዲኣያ ተወሊዳስ ነዲኣ ሕርሲ ተምህራ” ከምዝብሃል ካብሊቃውንትና አፎም ዝኸፈቱ አካላት ካብወሰን ፍልጠት ዝተመለሱ ምሉእ ዓቅሚ ዘይብሎም ደፋራት ንቶም ሊቃውንት ቤተ ክርስቲያን ንምግምጋም ዓቕሚ የብሎምን፡፡ኮይኑ ግን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ዘለውዋ ሊቃውንቲ ብሞዮኦም ዘይሕመዩ እኳዳኣስ ንቲ ሞይኦም ብትሕትና መንፈስ ዘይተምሃሩ መሲሎም ትሕት ኢሎም ስለዝነብሩ እንተዘይኮይኑ ብዘይ ምንም መሳርሒ ብሉያትን ሓዲሳትን፣መጻሕፍቲ ለቃውንትን ኣብ ሓንጎሎም ተሸኪሞም ንባብ ምስ ምሥጢሩ፣ ሓሳበ አዝማናት ምስ ሥነ ቀመሩ፣ዜማ ምስ ምልክቱ ዝተሸከሙ ዘይተነበበ ማኅደር መዛግብቲ ኢዮም እምበር በሪ ሊቃውን-ቤተ ክርስቲያን ብዘይረኣዩ ኣካላት ዝግምገሙ አይኮኑን፡፡
ብተወሳኺውን ወለዶ ክፈልጦ ዝግባእ ናይ ትማሊ ሓቃዊ ታሪክ ኣብ ምቅራፅ ሕገ መንግሥትን ሥርዓተ ትምህርትን እቲ ዝዓበየ ግደ ወሲዶም ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ዘበርከቱ ናይ ቤተ ክህነት ምሁራን ኢዮም፡፡ምክንያቱ ጉዕዞ ሥልጣነ ሃገርና ዓቅሚ ምሁራን ቤተ ክህነት ዝገበረ እምበር አብዚ ዓዲ ዝማዕበለ ዘመናዊ ትምህርቲ ዝአተየ አይነበረን፡፡
12.አሥራው ወይ ጉንዲታት መጻሕፍቲ 66 ኢየን ቑፅረን ፡፡ንዝብል መልሲ
ቅዱስ መጽሓፍ ናይ እግዚአብሔር መንፈስ ብዝመርሖም ብዙሓት ነቢያትን ሓዋርያትን ዝተፃሕፈ ካብ መጻሕፍቲ ሙሴ እስካብ መጻሕፍቲ ሐዋርያት ዝተጠቓለልሉ ዝመን እንትንርኢ ልዕሊ 1500 ዓመታት አለውዎ፡፡እዚኦም ከምዚ ሐዚ እንሪኦ ዘለና አብ ሓደ ከይኮነስ በብጥራዞም ነንበይቶም ተሰኒዶም ከከም አርእሰቶም ተትሒዞም እስካብ 4ይ ክ/ዘመን ፀኒሖም ኢዮም፡፡
አብቲ 4ይ ክ/ዘመን ንቅዱሳት መጻሕፍቲ ተመሳሲሎም ብግኖስቲካውያን እናተፃሕፉ ናብ ህዝቢ ይብተኑ ስለ ዝነበሩ እቶም አምላካውያን መጻሕፍቲ በመንፈስ ቅዱስ መሪሕነት ዝተፃሕፉ ንከይብረዙ ናይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት ብ325 ዓ/ም ካብ ሚያዝያ 21- እስካብ ሕዳር 9 አብ ዝነበሮም ነዊሕ ጉባኤ ንቅዱሳት መጻሕፍቲ አርእስቲ፣ ከምኡ ውን ብንአሞንዮስ ምዕራፍ፣ ቑፅሪ አንቢሮም ናይ ቅዱስ ወንጌል ዘርኢ ከይተረፈ ቆፂሮም መጻሕፍቲ ነቢያትን ሐዋርያትን ዝኾኑ 81 ከምዝኾነ እዚ አብ ሓደ ጥራዝ ኮይኖም ብመሰረት አስተምህሮ ቅዱስ ጳውሎስ 2ይ ጢሞ 3፣15-16፡፡ ቅዱስ መጽሓፍ ከምዝብሃል በቲ ጉባኤ ውሳነ አብ ፍትሕ መንፈሳዊ ዓንቀጽ 2 ተደንጊጎም ይርከቡ፡፡ በዚ መሰረት ናይ ኢትዮጵያ ጥንታዊ መንበር መንበረ ሰላማ ቅድስት አክሱም ሊቃውንት ነቶም መጻሕፍቲ ብሉያት ካብ ቋንቋ እብራይስጥ፣ሓዲሳት ድማ ካብ ቋንቋ ግሪክ ናብ ልሳነ ግእዝ ተርጒሞም ዘፅንሕዎም እምበር ካብ ካሊእ ዝተአታተዉ አይኮኑን፡፡
እዚ ከምዚ ኮይኑ እቶም አብ7ይን 8ይን ክ/ዘመን ወራር አረማውያን ዘጋጠሞም ምዕራባውያን መጻሕፍቶም ብዝግባእ አይጠርነፉን፡፡ ኣብ ዳሕራይ እዋን ከካብ ዓዱ መጻሕፍቲ እንተተኣኻኸቡ ንተን 66 ጥራሕ ረኺቦሞን በዚድማ አብ ናይ ቑፅሪ ጥራዝ ቅዱስ መጽሓፍ አፈላላይ ከጋጥም ክኢሉ ኢዩ፡፡ንአብነት ናይዘን አኀት አብያተ ክርስቲያናት ዝበሀላ እንትንርኢ ኩለን ልዕሊ 70 ፣80 ዝርዝር ቑፅሪ ዘለዎን ኢየን፡፡ስለዚ ኣብምጥራዝ ዘጋጠመ አፈላላይ እምበር ዳሕረዋይ ድርሰት አብ ቅዱስ መጽሓፍ ከምዘየለ ምርዳእ ያድሊ።ነዚ ዘይተቐበለ ድማ ጀርመናዊ ፀረ ተዋሕዶ ክርስትና ማርቲን ሉተር ኢዩ፡፡እቶም ሐዚ ብ66 ቁፅሪ ዝጫወቱ ዘለዉ ንሌትር ናይ ግብሪ ደቁ ኢዮም፡፡ብተወሳኺውን ንቲ መጽሓፍ ዝብሎ ዘይተቀበሉ ሐዋርያዊ እምነት ዘይብሎም ምዃኖም ኢዩ እምበር ካብቶም ዘይቅበልዎም መጻሕፍቲ “መጽሐፈ ሄኖክ”ጥንታዊ ከምዝኾነ ኣብ መልእኸቲ ይሁዳ ሓው ያዕቆብ ቑፅሪ 14፡- “በከመ ተነበየ ሄኖክ” ኢሉ ስለ ነገረ ምጽአቱ ሄኖክ ከምዝተነበየ ብምግላጽ ዝተናገሮ እቲ መጽሐፈ ሄኖክ ካብ ዘመነ ብሉይ ናብዘመነ ሓዲስ ተሰጋጊሩ አብ ኢድ ሐዋርያት ከምዝአተወ የረድእ፡፡ ማቴ.27፣9።1ይ ቆሮ.2፣9።(1ይ መቃ.14፣20)
እዚ ከምዚ እናሃለወ ነገራት ብምትሕሓዝ ተአምረ ማርያም ምስ ዘርዐያዕቆብ ፣81 ዝርርዝር ዘለዎ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ማሕበረ ቅዱሳን ምትሕሓዝ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ እዚ ንምግባር ዓቅሚ ዘይብሎም ሰባት እናጠቐስካ መዓር ብመርዚ ምቕባእ ኮይኑ ኢዩ ዝርአ።አብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘለዉ ዝረዝራት ናይ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ለቃውንት ወንበር ዘርጊሖም እናስተምሃርዎም ዝመጹ እምበር ብሓደ ሓደ ማሕበር ዝስነዱ አይኮኑን፡፡
ብመሰረቱ እውን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብመንፈስ ቅዱስ እትምራሕ ሓንቲ ጉባኤ ሐዋርያት ኢያ እምበር ብማሕበር ብጉጅለ እትመሓደር አይኮነትን፡፡ እቲ እስካብ ሐዚ እናተገበረ ዝመፀ ናይ መንፈሳውያን ማሕበራት ምብዛሕ ውስጠ ፖለቲካ እምበር ንቤተ ክርስቲያን ዝጠቅም አይኮነን፡፡
እቲ ሓቂ ክግሃድ ምእንታን ግን ኦ/ተ/ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስ ምዕራባውያን ዝሓዝዎ መጽሓፍ ቅዱስ ብቑፅሪ ጥራሕ ዘይኮነስ እንኮላይ ብአገላልፃ ምሥጢር አይትስማዕማዕን፡፡ እዚ ስለዝኾነ ንቅድሚትውን ናይ ትግራይ ኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን እቶም ብልሳነ ግእዝ ዝተፃሕፉ ናይ ጥንቲ መጻሕፍቲ ተወኪሳ /መሰረት ገይራ/ ከከም ማሕበረ-ሰቡ ቋንቋ ብጥንቃቀ እናተርጎመት ኦርቶዶክሳዊ ተዋሕዶ ትሐዝቶ ዘለዎም መፃሕፍቲ ክተዳሉ ከምትኽእል ክንሕብር ንፎቱ፡፡ ድሕሪ ሐዚ አብመሰልጠኒ ካህናትን አብያተ ትምህርቲ ሰንበትን ዝወሃቡ ናይ መንፈሳዊ ትምህርቲ መጻሕፍቲ ካብብመንበረ ሰላማ ጀሚሩ አእስካብ ኩለን አህጉረ ስብከት ትግራይ ብዝርከብ ጉባኤ ሊቃውንት ትሕዝትኦም ብቅዱስ መጽሓፍ መሰረት እናተመርመሩ ብትግርኛን ግእዝን ክዳለዉ ይግባእ፡፡ እዚ ድማ ግደ አብውሽጥን ደገን ዘለኹም ሊቃውንት ትግራይ ይኸውን፡፡ንዚ ዘድሊ ንምሕጋዝውን ኩሉ ኦርቶዶክሳዊ ትግራይን ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት እትኸተላ አሕዋት አብያተ ክርስቲያናትን ዘድሊ ሓገዝ ክትገብሩ መልእኽትና ነመሓላልፍ፡፡
መጠቓለሊ፡፡
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኦርቶዶክሳውያን እዚ ወቕታዊ ግብረ መልሲ ክንህብ ዝተልዓልናሉ
ምኽንያት፡-
ናይ ሚድያ ነፃነት ተጠቒሞም ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝተደንገገ ናይ ሃይማኖት ክብሪ እንተየኸበሩ ንታ ቅድስትኦ/ተ/ ቤተ ክርስቲያን ስማ እናፀርሑ አብ መድረኽ ዓለም ክነቅፉዋን ብዘይስማ ክፅውዕዋን ብተደጋጋሚ ስለዝተኸታተልናዮም ግዜ ተጠቒሞም ውሽጣዊ መናፍቅነቶም ንምዝራእ ብዝተፈላለዩ ሚድያታትን ዕሑፋትን ከምዘለዉ ምሉእ መረዳእታ ሒዝና ስለ ዘረጋገፅና ነቲ መሰረት ዘይብሉ ሓሳቦም ውድቂ ንምግባርን እቲ ውሽጦም ግልፂ ንምግባርን ኢዩ፡፡
እቲ ዘይተአረመ ንቤተ ክርስቲያን ዘይገልፃ ፀለመ ካብ ዝተዘረበሉ ግዜ ጀሚርኩም መንፈሳዊ ቅንዓት ሓዲርኩም ብዝተፈላለዩ ሓሳብን አስተምህሮን እናተሳተፍኩም _ ዝፀናሕኹም ምእመናን ብስም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ነመስግን ! ንቐፃሊውን ብዝበለፀ አብ እምነትና ንዝልዓል ዝኾነ ተቓራኒ ነገር ወቕታዊ ክትትል ክትገብሩ እንክርዳድ ካብስርናይ ፈሊኹም ክትሪኡ ንፅውዕ፡፡
ናይ መራኸብቲ ሓፋሽ ሰብ ሞያ እቲ ናይ ሚድያ ነፃነት ሕልው ኮይኑ ነገር ግን ዓርሞ /ወሰን/ ጥሒሶም ናይ ሃይማኖት ክብሪ ክነቕፉ ሓሳብ ንዝህቡ ሰባት እቲ ሓሳብ ኣብ አየር ድሕሪ ምውዓሉ አብቲ ንዘመናት ተኸባቢሩ ዝፀነሐ ሕብረተ-ሰበና ዝፍጠር ምንጋዕ ሰላምን ሓድነትን አብ ግምት ኣእቲኹም ኣቀዲምኩም ሞያኹም ብኣግባቡ ክትዋፅኡ ብስም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ነተሓሳስብ፡፡
ተፈጸመ፡፡
ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ እምነትና ንዘለኣልም ትንበር
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ክብርን ምስጋናን ንወላዲተ አምላክ ድንግልማርያምን ኩሎም ቅዱሳንን።
መጋቢት 13/2015 ዓ/ም፡፡ መቐለ፡፡
Post Views: 18,089
Related Topics:ኢትዮጵያኦርቶዶክስ ትግራይ
Tghat
Continue Reading
4 Comments
4 Comments
Awot H
April 22, 2023 at 4:46 am
ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ አንቢበዮ ግና ነቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ እዋናዊ ዛዕባን ንህዝብና ዝበፅሖ ማህሰይትን ዘነኣእስ እምበር ዝድግፍ ወይ ድማ ናይታ ቤተክርስትያን ቅዋም ዝመስል ነገር ይብሉን፤ ኣይረአኸሉን።
ብስሩ ናይቲ ፅሑፍ ዋና ጭብጢ ‘ውንስ ነቲ አብ ልዕሊ ቤተክርስትያናት ንዝበፅሑ ናይ ናውትን ህዝብን ማህለቕቲ ምድፋን ድዩስ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ደፋትርን ኣቅሽቲ ኢና በሃልቲ መላኸዖ ሽፋን ምሃብ እዩ?


በ25ኛው ሳምንት የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ወራጅ ቀጠናው ውስጥ የተገኙትን ወልዲያን እና ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርስቲን ያገናኘው ጨዋታ በወልዋሎ 1-0 አሸናፊነት ተጠናቋል፡፡ የጋናዊው አጥቂ ሪችመንድ አዶንጎ የሁለተኛ አጋማሽ የፍፁም ቅጣት ምት ግብ የሁለቱ ቡድኖች ልዩነት ነበረች፡፡
ከጨዋታው መጀመር አስቀድሞ የወልዋሎ ተጫዋቾች በድንገት ህይወታቸውን ላጡት የደደቢቱ አሰልጣኝ ንጉሴ ደስታ መታሰቢያ ባነር ይዘው ወደ ሜዳ የገቡ ሲሆን የአንድ ደቂቃ የህሊና ፀሎትም ለአሰልጣኙ ተደርጓል፡፡
በውጤት ቀውስ ውስጥ የሚገኘው ወልዲያ ባሳለፍነው ሳምንት በአርባምንጭ ከተማ በሰፊ ግብ ልዩነት ከተሸነፈው ቡድኑ ውስጥ የሶስት ተጫዋቾች ቅያሬ አድርጎ ጨዋታውን ሲጀመር ተጋጣሚው ወልዋሎ በበኩሉ ከጅማ አባ ጅፋር ጋር ነጥብ ከተጋራው ቡድኑ ውስጥ የአንድ ተጫዋች ለውጥ አድርጓል፡፡
በፈጣን እንቅስቃሴ በተጀመረው የሁለቱ ክለቦች ጨዋታ ወልዲያ ግብ ለማስቆጠር የሚችልበትን ግልፅ እድል ያገኘው ገና በሁለተኛው ደቂቃ ነበር፡፡ ከግራ መስመር የተሻገረውን ኳስ መስፍን ኪዳኔ ቢያገኝም በማይታመን መልኩ ግብ ማስቆጠር ሳይችል ቀርቷል፡፡ መስፍን ከደቂቃ በኃላ የጨረፈውን ኳስ የወልዋሎ ግብ ጠባቂ ዩሃንስ ሽኩር አድኖበታል፡፡ በአራተኛው ደቂቃ ዋለልኝ ገብሬ እና በ15ኛው ደቂቃ አለምነህ ግርማ ከሞከሯቸው ሁለት ኢላማቸውን ያልጠበቁ ሙከራዎች ውጪ ወልዋሎዎች የግብ አጋጣሚ ሲፈጥሩ አልተስተዋለም፡፡ የመሃል ሜዳ ብልጫን ለመውሰድ በሚደረጉ ትግሎች እና በሚቆራረጡ የቅብብል ስኬቶች የቀጠለው ጨዋታው ወልዋሎች ወደ ግራ መስመር ተከላካዩ አለምነህ አድልተው የማጥቃት እንቅስቃሴያቸውን ሲያደርጉ ወልዲያዎች በበኩላቸው አንዱአለም ንጉሴን መሰረት ያደረገ እንቅስቃሴን ይከተሉ ነበር፡፡ በደቂቃ ልዩነቶች ውስጥ ወልዲያዎች ግብ ለማስቆጥ ከጫፍ ደርሰው ሳይሳካለቸው ቀርቷል፡፡ በ27ኛው ደቂቃ ተስፋዬ አለባቸው ከርቀት የመታውን ቅጣት ምት ዩሃንስ ሲያወጣበት ከደቂቃ በኃላ ከማዕዘን ምት የተሻገረውን ኳስ የወልዋሎ ተከላካዮች ከግቡ መስመር ላይ ወደ ወጪ አውጥተዋል፡፡ የአጋማሹ መገባደጃ ላይ ወልዲያዎች ይበልጥ ጫና ፈጥረው ቢጫወቱም ለእረፍት ግን ቡድኖች ያለግብ ነበር ያመሩት፡፡
ከእረፍት መልስ በአዲስ አበባ ስታዲየም የጣለውን ከባድ ዝናብ ተከትሎ የመጫወቻ ሜዳው ውሃ በመቋጠሩ እና በመጨቅየቱ ሁለቱ ቡድኖች በጨዋታው እንዲቸገሩ አድርጓል፡፡ እምብዛም የግብ ማግባት እድሎች ባልተፈጠሩበት ይህ አጋማሽ በቅብብል ወቅት ውሃ ባዘለው ሜዳ ላይ ኳስ ለተፈለገው ተጨዋች አለመድርሷ በቀላሉ የሁለቱ ቡድኖች የማጥቃት እንቅስቃሴ ላይ እክልን ፈጥሯል፡፡ የወልዲያ ተከላካዮች በ52ኛው ደቂቃ ኳስን ለግብ ጠባቂው ደረጄ አለሙ በመመለስ ላይ ሳሉ ኳስ በመሃል ቀርታ የወልዋሎው አዶንጎ ሞክሮ ወደ ውጪ ወጥቶበታል፡፡ በ56ኛው ደቂቃ አማረ በቀለ ዋለልኝ ላይ የሰራውን ጥፋት ተከትሎ የተሰጠውን ፍፁም ቅጣት ምት አዶንጎ አስቆጥሮ ወልዋሎን መሪ ማድረግ ችሏል፡፡ የአቻነት ግብ ፍለጋ አደም ኮድዞን ቀይረው ያስገቡት ወልዲያዎች አንዱአለም በቶጓዊው ጋር በማጣመር የወልዋሎን የኃላ መስመር ለመፈተን ጥረት አድርገዋል፡፡ በ83ኛው ደቂቃ አዴም ሞክሮ በግቡ አናት ከወጣበት እና አዶንጎ በተመሳሳይ ወደ ውጪ ከሞከረው ሙከራ ውጪ ጨዋታው ይህ ነው የሚባል የግብ እድል ሳይፈጠርበት በወልዋሎ 1-0 አሸናፊነት ተገባዷል፡፡
ድሉን ተከተሎ ወልዋሎ በ27 ነጥብ 13ኛ ደረጃ ላይ ሲቀመጥ ተከታታይ ጨዋታዎች ላይ ነጥብ እየጣለ የሚገኘው ወልዲያ በበኩሉ በ20 ነጥብ የሊጉ ግርጌ ላይ ተቀምጧል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
ሪፖርት | ድሬዳዋ ከተማ በሜዳው መቐለን በማሸነፍ ከወራጅነት ስጋት የመራቅ ጥረቱን አሳምሯል
ሪፖርት | ኢትዮጵያ ቡና ወደ ዋንጫ ፉክክሩ ይበልጥ ያስጠጋውን ጣፋጭ ሶስት ነጥብ አሳክቷል
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


መስከረም ለሚለው ቃል መነሻ “ከረመ” የሚለው ግስ ነው፤ ትርጓሜውም “ቀዳማይ፣ ለዓለም ሁሉ መጀመሪያ፣ ርእሰ ክራማት፣ መቅድመ አውራኅ” የሚለውን ያመለክታል፡፡ በሌላ በኩል መስከረም የመጀመሪያ ወር ስም፣ ከዘመነ ሥጋዌ በፊትም ለዓለም ሁሉ የመጀመሪያ ወር ማለት ነው፤ “መስ” የሚለው ቃልም መነሻ መስየ የሚለው ግስ ሲሆን “ምሴተ ክረምት (የክረምት ምሽት) በምሥጢር ደግሞ ፀአተ ክረምት (የክረምት መውጫ)፣ የክረምት ጫፍ መካተቻ፣ የመፀው መባቻ” መሆኑን ኪዳነ ወልድ ክፍሌ በመዝገበ ቃላታቸው ይገልጣሉ፤ (ገጽ ፮፻፲፪) እንዲሁም “መቅድመ አውራኅ (የወራት መጀመሪያ) ርእሰ ክራማት” ይሰኛል ይላሉ፡፡
Read more
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-09-10 10:20:062024-09-10 11:04:50ወርኃ መስከረም
ቃለ በረከት ዘብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአኵስም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ዘተናገረ በበዓለ ርእሰ ዐውደ ዓመት ዘዕሥራ ምእት ዐሠርቱ ወሰብዓቱ ዓመተ ምሕረት
Read more
https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/2024/09/የአቡነ-ማትያስ-ቃለ-በረከት.jpg 548 1080 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-09-10 09:50:282024-09-10 10:00:23ቃለ በረከት ዘብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአኵስም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ዘተናገረ በበዓለ ርእሰ ዐውደ ዓመት ዘዕሥራ ምእት ዐሠርቱ ወሰብዓቱ ዓመተ ምሕረት
ርእሰ ዐውደ ዓመት
ለዘመኑ ጥንት ፍጻሜ የሌለው ጌታ የጨለማውን ጊዜ ክረምቱን አሳልፎ፣ ዘመንን በዘመን ተክቶ፣ ምድርን በእህል (በሰብል) ሸፍኖ፣ ድርቀቷን በአረንጓዴ ዕፅዋት አስውቦ፣ ብሩህ ተስፋን በሰው ልጆች ልቡና ያሠርፃል፤ አዲስ ዓመት በመጣ ቁጥር ሰዎች በአዲስ መንፈስና ዕቅድ በአዲስ ሰብእና፣ በዕድሜ ላይ በተጨመረው ሌላኛው ዘመን ዕቅዳቸውን ለማሳካት፣ ምኞታቸውን ለማስመር ታትረው ይነሣሉ፤ የወቅቱ መቀየር በራሱ አዲስ ነገር እንዲያስቡ ያነቃቃል፤ በአዲስ ዓመት መግቢያ (በርእሰ ዐውደ ዓመት) የአጽዋማት መግቢያ፣ የበዓላት መከበሪያ ቀንና ዕለት ይታወጁበታል፤ ባለፈው ዓመት ዘመኑን በስሙ ተሰይሞለት የነበረው ወንጌላዊ ለተረኛው ማስረከቡን ይበሠርበታል፡፡
Read more
https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/2024/09/ርእሰ-ዐውደ-ዓመት.jpg 388 547 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-09-10 04:31:552024-09-10 04:35:48ርእሰ ዐውደ ዓመት
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
ውድ የእግዚአብሔር ልጆች! እንዴት አላችሁልን? በዕረፍት ጊዜያችሁ ምን እየሠራችሁ ነው? ቤተ ክርስቲያን በመሄድ፣ መንፈሳዊ ትምህርት በመማር እንዲሁም ደግሞ ለዘመናዊ ትምህርታችሁ አንዳንድ ማጠናከሪያ የሆኑ ትምህርቶችን በመማር እያሳለፋችሁ እንደሆነ ተስፋ እናደርጋለን! ምክንያቱም በጨዋታ ብቻ ማሳለፍ የለብንም!
እንግዲህ አዲሱን ዘመን ልንቀበል በዝግጅት ላይ ነን! ባለፈው የቡሄ ዕለት ወንዶች ልጆች ዝማሬን እየዘመሩ በዓሉን እንዳከበሩት አሁን ደግሞ ተራው የእኅቶቻችን ነው! አበባ አየሽ ሆይ እያልን የፈጣሪያችንን ድንቅ ሥራ የሚገልጡ ዝማሬዎችን እየዘመራችሁ በዓሉን ለማክበር እየተዘጋጃችሁ ነው አይደል? በርቱ!
ታዲያ በአዲስ ዓመት በሚጀመረው ትምህርት በርትታችሁ ለመማር ዝግጅት ማደረጉንም እንዳንረሳ፤ ሌላው ደግሞ ቤተ ክርስቲያን መሄድን መንፈሳዊ ትምህርትን መማርን መቀጠል አለባችሁ፤ ባለፈው ትምህርታችን ከሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን የነፍስና የሥጋን ቁስል (ሕመም) የሚፈውሱ ስለሆኑት ምሥጢረ ንስሐ እና ምሥጢረ ቀንዲል ተምረን ነበር፡፡ አሁን ደግሞ የአንድነትና የአገልግሎት ጸጋን ስለሚያሰጡን ሁለት ምሥጢራት እንማራለን፤ መልካም!
Read more
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-09-06 08:38:062024-09-06 08:45:25ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
ወርኃ ጳጉሜን
ወርኃ ጳጉሜን በዓመቱ መጨረሻ የምትገኝ በአገራችን ኢትዮጵያ እንደ ዐሥራ ሦስተኛው ወር የምትቆጠር ናት፤ ወርኃ ጳጉሜን አምስት ቀናት ያሏት ስትሆን በአራት ዓመት አንድ ጊዜ በዘመነ ሉቃስ መውጫ በዘመነ ዮሐንስ መግቢያ ያለው ስድስት ቀን ይሆናል፡፡ አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ በመዝገበ ቃላታቸው ጳጉሜን እንዲህ ይተረጉሟታል፤ ጳጉሜን ማለት ጭማሪ ተውሳክ፣ አምስት ቀን፣ ከሩብ፣ ከዐውደ ወር ተርፎ በዓመቱ መጨረሻ የተጨመረ ስለሆነ ትርፍ ተጨማሪ ማለት ነው፡፡ (አለቃ ኪዳነ ወልድ ክፍሌ መዝገበ ቃላት፣ ገጽ ፱፻፭)
Read more
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-09-05 04:35:562024-09-05 11:15:56ወርኃ ጳጉሜን
‹‹ጻድቃን እኔን ይጠብቃሉ›› (መዝ.፻፵፩፥፯)
በሰማይና ምድር በሚገኙ ፍጥረታት ሁሉ ምስጉን የሆነ እግዚአብሔር የቤተ ክርስቲያንን ውበት እንድንመለከትባቸውና እግዚአብሔርን ለማመስገን እንድንሰባሰብባቸው ምክንያት አድርጎ ከሰጠን ቅዱሳን አባቶች መካከል ታላቁ አባታችን አቡነ ተክለ ሃይማኖት አንዱ ናቸው፡፡
Read more
https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/2024/08/አቡነ-ተክለ-ሃይማኖት.jpg 400 300 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-08-29 07:34:322024-08-29 07:34:32‹‹ጻድቃን እኔን ይጠብቃሉ›› (መዝ.፻፵፩፥፯)
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
ውድ የእግዚአብሔር ልጆች! እንዴት አላችሁልን? ጾመ ፍልሰታን እንዴት አሳለፋችሁ? ከሕፃን እስከ አዋቂ በአንድነት የሚጾሙት ጾመ ፍልሰታ እንግዴት አበቃ! ሁላችሁም እንደ ዓቅማችሁ በመጾም ስታስቀድሱ እንደ ነበር እናምናለን፡፡ አባቶቻችን ቅዱሳን ሐዋርያት ትንሣኤዋን እና ዕርገቷን እንዲመለከቱ ሱባኤ በገቡ ጊዜ እንደባረከቻቸው እኛንም ዛሬ ትባርከናለች፡፡
ውድ የእግዚአብሔር ልጆች! ዓመቱ እየተገባደደ ነው፤ በአዲስ ዓመት በሚጀመረው ትምህርት በርትታችሁ ለመማር ዝግጅት እያደረጋችሁ ነው? ታዲያ በክረምቱ ሰ/ት/ቤት በመሄድ እንማር፤ እንዘምር እንደነበር፣ ትምህርት ሲከፈትም በዕረፍት ቀናችሁ ቤተ ክርስቲያን መሄድን፣ መንፈሳዊ ትምህርትን መማርን መቀጠል አለባችሁ፤ ባለፈው ትምህርታችን ከሰባቱ ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን የልጅነት ጸጋን አዲስ ሕይወትን የሚያሰጡ ምሥጢራት የሚባሉትን ምሥጢረ ጥምቀት፣ምሥጢረ ሜሮን፣ ምሥጢረ ቁርባን ተመልክተናል፤ ዛሬ ደግሞ የነፍስና የሥጋ ቁስልን (ሕመም) የሚፈውሱ ስለሆኑት ምሥጢረ ንስሐ እና ምሥጢረ ቀንዲል እንማራለን፤ መልካም!
Read more
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-08-29 04:50:162024-08-29 07:48:36ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
የቅዱስ ፓትርያርክ የጾመ ፍልሰታ መልእክት
Read more
https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/2024/08/የቅዱስ-ፓትርያርክ-መልእክት-ለፍልሰታ-ጾም.jpg 538 1080 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-08-06 10:36:432024-08-06 10:38:37የቅዱስ ፓትርያርክ የጾመ ፍልሰታ መልእክት
መልካሟ ርግብ
ከቀለማት ሁሉ በላይ በሆነው፣ የፍጹምነት መገለጫ፣ ሰማያዊ ክብር በሚገለጽበት በጸአዳ ብሩኅነት ደምቃ፣ የንጽሕናን ሞገስ ተከናንባና አሸብርቃ በሰማይ ትበራለች፡፡ ከውልደቷ ጀምሮ የፈጠራት ይህን ሰማያዊ ጸጋ ሲያላብሳት እርሷም “አሜን” ብላ ተቀብላ ሰማያዊ መናን እየተመገበችና በሰማያት ሠራዊት እየተጠበቀች ከምድር ከፍ ከፍ ብላ መብረርን ለምዳ ከቤተ ሰቦቿ ተለየች፡፡
Read more
https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/2024/08/Saint-Mary.jpg 368 300 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-08-06 04:31:532024-08-06 04:38:41መልካሟ ርግብ
ነሐሴና በረከቶቹ
ሀገራችን ኢትዮጵያ የብዙ ጸጋዎች ባለቤት ናት፡፡ በብዙ ሰው ሠራሽና ተፈጥሯዊ ጸጋዎች የተሞላች ግን ደግሞ በውል ይህን እውነት የማንረዳ ብዙ ዜጎችም ያላት ሀገር ናት፡፡ “አንድ ሰው ጸጋውን የሚያውቀው ሲያጣው ነው” እንደሚባላው መንፈሳዊና ቁሳዊ፣ ተፈጥሯዊና ሰው ሠራሽ ጸጋዎቿን የምንረዳበትና ጠብቀን ተንከባክበን የምንጠቀምበት ዘመን ይመጣ ዘንድ እንመኛለን፡፡
የዚህች ሀገር ልዩ ጸጋዎች ከሆኑት መካከል ወቅቶች አንዱና ዋነኛው ነው፡፡ ምክንያቱም የዐሥራ ሦስት ወር ጸጋ የታደለች በክረምትና በበጋ፣ በጸደይና በበልግ በዐሥራ ሦስት ወር ወራት የተዋቀረ፣ ለሰው ልጆች ሁሉ ተስማሚ ወቅት ያላት ሀገር በመሆኗ ይህ በብዙዎች ዘንድ የማይገኝ ጸጋ ነው፡፡
Read more
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2024-08-02 04:57:222024-08-02 04:59:26ነሐሴና በረከቶቹ
Page 1 of 232123›»
በፌስቡክ የትስስር ገጽ ያግኙን
ስለ ማኅበረ ቅዱሳን መሰረታዊ መረጃዎች
ስያሜ
ማኅበረ ቅዱሳን እግዚአብሔር ያከበራቸው የነቢያት፣ የሐዋርያት፣ የጻድቃንና የሰማዕታት በአጠቃላይ የቅዱሳን ገድል፣ ትሩፋትና አማላጅነት የሚዘከርበት በመሆኑ ‹‹ማኅበረ ቅዱሳን›› የሚል ስያሜውን አግኝቷል፡፡
የማኅበሩ ርእይ
ቤተ ክርስቲያን ሁለንተናዊ የመሪነት ሚናዋን ስትወጣ ማየት
ተልእኮ
ለቤተ ክርስቲያን ተልእኮ መሳካት እና ለሕልውናዋ የሚተጋ፣ የተደራጀ ፣ ምሉዕ ኦርቶዶክሳዊ፤ ርቱዕ ዘመናዊ፤ ሁለገብ መሪ ትውልድ ማፍራት እና ማሰማራት
እሴቶች
መንፈሳዊነት
ኦርቶዶክሳዊነት ርትዕት ሃይማኖት፣ ጽኑ እምነት፣ መልካም ምግባርና መንፈሳዊ እውቀት በአንድነት የተዋሐዱበት፤ አርአያ እግዚአብሔርን አጽንቶ በሐዋርያዊ የሕይወት ተጋድሎ እግዚአብሔርን በግብር ወደ መምሰል የሚታደግበት ፍጹም ሰማያዊ ሕይወት በመሆኑ፤ አባላት በየትኛውም ቦታ፣ ጊዜና ሁኔታ በማሰብ፣ በመናገር እና በመሥራት/በተግባር በሚገለጽ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር ታንጸው፣ ፍኖተ አበውን ተከትለው፣ በታማኝነት እና በፈሪሐ እግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያንን በቅንነት ያገለግላሉ::
አገልጋይነት
የማኅበሩ አባላት አገልግሎትን የክርስቲያናዊ ሕይወታቸው መገለጫ አድርገው በመቀበል በበጎ ፈቃድ ሰማያዊውን ክብርና ጸጋ በመሻት፣ ምድራዊ ክብርና ውዳሴ ከንቱን ሳይፈልጉ፣ በትሕትና እና በክርስቲያናዊ ፍቅር በታማኝነት ያገለግላሉ::
የሐሳብ መሪነት
ማኅበሩ ለቤተ ክርስቲያን ዘላቂ አገልግሎት የሚያስፈልጉ፣ ኦርቶዶክሳዊ እሳቤን የተከተሉና ዘመኑን የዋጁ የመሪነት ሐሳቦችን በማፍለቅ ከሚመለከታቸው የቤተ ክርስቲያን መሪዎች ጋር በመመካከር ይሠራል::
ተባባሪነት
ማኅበሩ የቤተ ክርስቲያን አገልግሎት የሁሉም የቤተ ክርስትያን አካላት የወል ተግባር ነው ብሎ ያምናል:: በመሆኑም እንደየጉዳዩ አግባብነት ካላቸው ባለ ድርሻ እና አጋር አካላት ጋር በመግባባት፣ በመመካከር እና በቅንነት ለተልእኮ አንድነት ብዝኃ ጸጋን በማክበር አብሮ ይሠራል::
ሙያ አክባሪነት
የማኅበሩ አባላት ባላቸው ልዩ ልዩ ሙያ /ዕውቀት/ ቤተ ክርስቲያንን ለማገልገል የተሰባሰቡ በመሆናቸው፣ በማኅበሩ አሠራሮች ሁሉ ከኦርቶዶክሳዊው ትምህርተ ሃይማኖት ጋር በማይጋጩ በእውነተኛ መረጃ ለሚደገፉ ሙያዊ ምክረ ሐሳቦች ተገቢውን ክብርና ቅድሚያ ይሰጣል:: በቤተ ክርስቲያንም ለመንፈሳዊ እና ለዘመናዊው (አስኳላ) ሙያ ተገቢው ክብር እንዲሰጥ ይሠራል::
ምክንያታዊ ሞጋችነት
ማኅበሩ በእውነተኛ መረጃ ላይ ተመሥርቶ ቤተ ክርስቲያንን ከውስጥም ሆነ ከውጭ የሚፈትኑ አስተሳሰቦችን፣ አሠራሮችን፣ ልማዶችን እና ትርክቶችን በግልጽና በመንፈሳዊ ጥብዓት እና በእውነት እንዲሞገቱና መፍትሔ ላይ እንዲደረስ ይሠራል::
ተጠያቂነት
የማኅበሩ አገልግሎት ግብ ሰማያዊ ዋጋ ማግኘት ስለሆነ ኀላፊነትን በአግባቡ አለመወጣት በእግዚአብሔር እና በሰዎች ዘንድ የሚያስጠይቅ በመሆኑ በየትኛውም እርከን ላይ ያለ አባል እና አመራር በማኅበሩ አሠራር መሠረት በተሰጠው ኀላፊነት ተጠያቂ ይሆናል፡፡
ዓላማዎች
የቤተ ክርስቲያን ተቋማዊ አስተዳደር፣ የአሠራር ሥርዐትና አስተሳሰብ፣ በቴክኖሎጂ እና በልዩ ልዩ መንገዶች በመደገፍ ዘመኑን ለዋጀ ጠንካራ አገልግሎት ማብቃት፤
የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ተማሪዎችን ሙሉ ሰብእናን የሚገነባ ሥርዐተ ትምህርት በማስተማር ዘመኑን የዋጁ ምሉዕ ኦርቶዶክሳዊ የሆኑ በቤተ ክርስቲያን አስተዳደራዊ መዋቅር የሚያገለግሉ እንዲሁም በማኅበራዊ፣ በኢኮኖሚያዊ በፖለቲካዊ እና በሀገር አስተዳደር ጉዳዮች መሪ/ንቁ ተሳታፊ አገልጋዮችን ማፍራት እና ማሠማራት፤
የተተኪውን ትውልድ ምንጭ ለማጎልበት የሰ/ት/ቤቶችን አቅም በማጠናከር የሕጻናት እና የወጣቶችን የተተኪነት ሚና ማሳደግ፤
ኦርቶዶክሳዊ መንፈሳዊነትን በተግባር የሚገልጽ ቤተሰብ እና አንድነቱን የጠበቀ ኦርቶዶክሳዊ ማኅበረሰብ በመገንባት የተደራጀ እና የተናበበ አገልግሎት መስጠት፤
በተደራጀ እና ተደራሹን ማእከል ባደረገ መንገድ ስብከተ ወንጌልንና ሐዋርያዊ ተልእኮን ዘርፈ ብዙ በሆኑ መንገዶች በመላው ዓለም ማስፋፋት፤
በቤተ ክርስቲያን ላይ የሚነዙትን የርእዮተ ዓለም፣ የሐሰት ትርክቶች እና የአጽራረ ቤተ ክርስቲያንን እንቅስቃሴ ጥናት እና ምርምር ላይ ተመርኩዞ መሞገት እና የተሳሳቱትን በማረም፣ በጠንካራ የዕቅበተ እምነት አገልግሎት የቤተ ክርስቲያንን ሕልውና ማስጠበቅ፤
በተመረጡ ገዳማት እና አብነት ትምህርት ቤቶች የልኅቀት ማእከል እና የተለየ ክርስቲያናዊ ተልእኮ የሚፈጽሙ እንዲሆኑ የሚያስችል ሁለገብ የአእምሮ ልማት ድጋፍ ማድረግ፤
ማኅበሩ ዘመኑን የዋጀ ተቋማዊ የአሠራር ሥርዓት በመዘርጋት ተልእኮውን ማሳካት የሚችልበት አቅም መፍጥር ( በአመራር፣ በሰው ኃይል፣ በመንፈሳዊነት፣ በግንኙነት፣ በዕውቀት፣በልማት፣ በፋይናንስ፣ በቴክኖሎጂ)፤


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ ኣቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል