ቀደም ብለው በከፍተኛ ሊጉ ንብ ጥሩ የውድድር ዓመት ያሳለፈው የቀድሞ ግብ ጠባቅያቸው ሶፎንያስ ሰይፈ እና ያለፉትን ሁለት የውድድር ዓመታት ከላይቤርያው ክለብ ሔቨን ኢለቨን ያሳለፈው እና በቅርቡ በሶሻል ሳይንስ የመጀመርያ ዲግሪው ያገኘው ሴራልዮናዊው ግብ ጠባቂ አልፋ ኖህ ሴሳይ ለማስፈረም የተስማሙት መቐለ 70 እንደርታዎች አሁን ደግሞ ምሕረትአብ ገብረህይወትን ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል።
በ2009 ዓ.ም ደደቢትን ለቆ መቐለ 70 እንደርታ ከተቀላቀለ በኋላ በክለቡ የአራት ዓመታት ቆይታን አድርጎ በ2013 ከቡድኑ ጋር ተለያይቶ በመቻል፣ በከፍተኛ ሊጉ ስልጤ ወራቤ እና ሀድያ ሆሳዕና ቆይታ የነበረው ይህ ግብ ጠባቂ ከነብሮቹ ጋር በስምምነት ተለያይቶ ከዓመታት በኋላ ወደ ቀድሞ ክለቡ ተመልሶ ለመጫወት ከስምምነት ደርሷል።
ከክለቡ ጋር በተያያዘ ዜና ሐምሌ 30 በመቐለ ከተማ የቅድመ ውድድር ዝግጅቱን የጀመረው ቡድኑ በነገው ዕለት ለተጨማሪ ዝግጅት እንዲሁም የአቋም መፈተሻ ጨዋታዎች ለማድረግ ወደ አዳማ ከተማ እንደምያቀና ለማወቅ ተችሏል።
Share
Tweet
Post navigation
ወልቂጤ ከተማ ረዳት አሰልጣኝ ሾሟል
ሀዋሳ ከተማ የሁለት ተጫዋቾችን ውል አራዝሟል
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ከአሰልጣኝ ያሬድ ቶሌራ እንደማይቀጥል የተረጋገጠው ለገጣፎ ለገዳዲ የያሬድ ረዳት ሆነው ሲሰሩ የነበሩት ዳዊት ሀብታሙን ወደ ዋና አሰልጣኝነት በማሳደግ የሁለት ዓመት የቅጥር ስምምነት ፈፅሟል። አሰልጣኝ ዳዊት በአዳማ ፕሮጀከት የአሰልጣኝነት ህይወታቸውን ጀምረው በመቀጠል የአዳማ ከ17 ዓመት በታች እና የኦሮሚያ ምርጥ እንዲሁም የለገጣፎ ምክትል አሰልጣኝ ሆነው ሰርተዋል።
በተጠናቀቀው የውድድር ዓመት መልካም አጀማመር አድርጎ የነበረው ሰበታ ከተማ ሥዩም ከበደን ወደ መከላከያ ከሸኘ በኋላ በምክትሉ ሲመራ ቆይቶ አራተኛ ደረጃን ይዞ ያጠናቀቀ ሲሆን ዳግም ወደ ፕሪምየር ሊጉ የመመለስ ህልሙን ለማሳካት ክፍሌ ቦልተናን ምርጫው አድርጓል። የቀድሞው የኢትዮጵያ ቡና፣ መድን እና ጅማ አባጅፋር አሰልጣኝ የተጠናቀቀው የውድድር አጋማሽን በፌዴራል ፖሊስ አሰልጣኝነት ጀምረው በውድድር ዓመቱ አጋማሽ ወደ ሀዲያ ሆሳዕና ማምራታቸው የሚታወስ ነው።
Share
Tweet
Post navigation
ኢትዮጵያን ዳኞች ከፍተኛ ግምት ያገኘው የቻምፒየንስ ሊግ ሩብ ፍፃሜ ጨዋታን ይመራሉ
ኢንተርናሽናል ዳኛ ቴዎድሮስ ምትኩ ደረጃውን አሻሻለ
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል


ከሰዓታት በፊት ይሁን እንዳሻው ወደ ወልዋሎ ማምራቱን መግለፃችን ይታወቃል። ተጫዋቹም ለሶከር ኢትዮጵያ በሰጠው አስተያየት ከጅማ ጋር በውል ማራዘምያ ዙርያ ባለመስማማቱ ወደ ወልዋሎ ስለማምራቱ ገልፆ ነበር። ሆኖም አሁን ደግሞ ከጅማ አባ ጅፋር ባገኘነው መረጃ መሰረት የአማካይ ስፍራ ተጫዋቹ ወደ ወልዋሎ የሚያደርገውን ዝውውር በመተው በጅማ ለመቆየት መስማማቱ ተገልጿል።
በጉዳዩ ዙርያ የወልዋሎ አሰልጣኝ ፀጋዬ ኪ/ማርያም “ተጫዋቹ ጠዋት አስፈርመነዋል። የአንድ ዓመት ውል ተዋውለን ለኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌድሬሽን አስገብተን አፀድቀናል። አሁን ላይ ጅማ ውሉን አድሷል ሲባልም ሰምተናል። ተጫዋቹ እኛ ጋር ፈርሞ ሳለ ወደ ሌላ መሄዱን አንቀበልም። በቀጣይ የተገቢነት ክሳችንን ለፌዴሬሽኑ አስገብተን ተገቢን ምላሽ ለማግኘት ጥረት እናደርጋለን።” ብለዋል፡፡
በጅማ በኩል ደግሞ ስራ አስኪያጁ አቶ እስከዳር ዳምጠው እንዲህ ብለዋል። ” ተጫዋቹን እኛ አስፈርመነዋል። ውሉንም ማደሱን በፊርማ አረጋግጦልናል። ተጫዋቹ ስለዚህ ህጋዊ ተጫዋቻችን ሆኗል፤ ለሚመጡት ጥያቄዎች ግን በህጉ መሠረት በመረጃ አስደግፈን ማቅረብ እንችላለን” ብለዋል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
አስራት መገርሳ ሌላው የወልዋሎ ፈራሚ ሆኗል
ታንዛንያ 2019 | ከ17 ዓመት በታች ብሔራዊ ቡድን የማጣርያ ዝግጅቱን ቀጥሏል
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ሰብአዊ መብቶችን ያማከለ ዘላቂ መፍትሔን ለተፈናቃዮች ማመቻቸት በአግባቡ እራሳቸውን ችለው እንዲኖሩ ያስችላቸዋል - Ethiopian Human Rights Commission - EHRC
Skip to content
Facebook XYouTube Linkedin Flicker TikTok Instagram
Search Search
About
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Regions
EHRC is an independent federal institution tasked with the promotion and protection of human rights in Ethiopia.
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Gambella
Oromia
Somali
Tigray
Central Ethiopia
Sidama
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples'
Areas of Work
Areas of Work
We are an independent national human rights institution tasked with the promotion & protection of human rights in Ethiopia.
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Monitoring & Investigation
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Search Search
Toggle Menu
ሰብአዊ መብቶችን ያማከለ ዘላቂ መፍትሔን ለተፈናቃዮች ማመቻቸት በአግባቡ እራሳቸውን ችለው እንዲኖሩ ያስችላቸዋል
February 16, 2023 February 16, 2023 Event Update
ምንም እንኳን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን በተመለከተ መንግሥት ተቀዳሚ ኃላፊነት ያለበት ቢሆንም የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም የዘላቂ መፍትሔ ጥረቶች ስኬታማ እንዲሆኑ የማገዝ ኃላፊነት አለባቸው
ሰብአዊ መብቶችን ያማከለ ዘላቂ መፍትሔን ለተፈናቃዮች ማመቻቸት በአግባቡ እራሳቸውን ችለው እንዲኖሩ ያስችላቸዋል
ምንም እንኳን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን በተመለከተ መንግሥት ተቀዳሚ ኃላፊነት ያለበት ቢሆንም የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም የዘላቂ መፍትሔ ጥረቶች ስኬታማ እንዲሆኑ የማገዝ ኃላፊነት አለባቸው
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ/ኮሚሽኑ) ለሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን አስመልክቶ ከፌዴራል እና ከክልል መንግሥታት ተቋማት፣ በኢትዮጵያ ከሚገኙ የተለያዩ ኤምባሲዎች፣ ከተባበሩት መንግሥታት ኤጀንሲዎች፣ ከዓለም አቀፍ የልማት ተቋማት እንዲሁም ከሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች እና ባለሙያዎች ጋር በቅርቡ ውይይት ማድረጉ ይታወሳል። በዚህ የውይይት መድረክ የዕለቱ የክብር እንግዳ የነበሩት እና በወቅቱ ኢትዮጵያን ሊጎበኙ የመጡት የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጽሕፈት ቤት የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ልዩ አማካሪ ሮበርት ፓይፐር፤ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ለሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ዙሪያ ልዩ ትኩረት ሰጥቶ እየሠራ መሆኑን አንስተው በዚህም ሂደት ትምህርት ሰጪ የሚሆኑ ተመክሮዎችን ለመሰነድ ከተመረጡት 16 ሀገራት መካከል ኢትዮጵያ አንዷ መሆኗን ገልጸዋል፡፡
ከ4.5 ሚሊዮን የሚበልጡ ተፈናቃዮችን ለምታስተናግድ ሀገር ይህ እንደመልካም እና ሊያመልጥ የማይገባ አጋጣሚ ሆኖ ሊወሰድ ይገባል። ምንም እንኳን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን በተመለከተ መንግሥት ተቀዳሚ ኃላፊነት ያለበት ቢሆንም ልዩ አማካሪው በአጽንዖት እንደገለጹት የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም የዘላቂ መፍትሔ ጥረቶች ስኬታማ እንዲሆኑ የማገዝ ኃላፊነት አለባቸው። ኢትዮጵያ ከ15 ሀገራት ጋር ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ዙሪያ ትምህርት ሰጪ የሚሆኑ ተመክሮዎችን ለመሰነድ ስትመረጥ ይህንኑ ለማሳካት በዘላቂ መፍትሔ ዙሪያ ለሚሠሩ የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ የሙያ እና የግብአት ድጋፍ እንዲያደርጉ ጥሪ ተደርጓል። ይህንኑ ጥሪ መሠረት በማድረግ ድጋፍ ለማድረግ ፍላጎት እንዳላቸው የገለጹ የልማት ተቋማት እና ድርጅቶች ያሉ ሲሆን፤ ይህንን ለመተግበር ግን በዋናነት የመንግሥትን ቁርጠኝነት ማየት እንደሚፈልጉ ገልጸዋል።
ዘላቂ መፍትሔን ማመቻቸት መንግሥት በባለቤትነት እና በከፍተኛ ቁርጠኝነት መተግበር ያለበት ትልቅ ኃላፊነት መሆኑን ኢሰመኮ ከዚህ በፊትም በአጽንዖት ሲገልጽ የቆየው ጉዳይ ነው። የዚህ ቁርጠኝነት አንደኛውና ዋነኛው መገለጫ በአንድ በኩል ለመፈናቀል መንስዔ ለሆኑ እና ለዘላቂ መፍትሔ መሰናክል ሆነው ለቆዩ በተለያዩ አካባቢዎች ለተከሰቱ ግጭቶች እልባት መስጠት ሲሆን፤ በሌላ በኩል ደግሞ በመፈናቀል ወቅት የጥበቃና ድጋፍ ሥራዎችን የማሳለጥ እና ዘላቂ መፍትሔን የማመቻቸት ሥራዎችን በበላይነት የሚመራ እና የሚያስተባብር በሕግ ግልጽ ኃላፊነት እና ሥልጣን የተሰጠው ተቋም መሾም አስፈላጊ ነው። እንዲሁም ምንም እንኳን በርካቶች መፈናቀልን እንደ የሰብአዊነት ጉዳይ ብቻ አድርገው ቢገነዘቡትም መፈናቀል የሰብአዊ መብቶች፣ የልማት፣ የጸጥታ እና የደኅንነት ጉዳይ እንደመሆኑ ለችግሩ ዘላቂ መፍትሔ ለማመቻቸት የበርካታ መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ያልሆኑ ባለድርሻ አካላት ተሳትፎ እና ርብርብ ያስፈልጋል።
ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማመቻቸት በቅድሚያ የመንግሥት ኃላፊነት ነው ሲባል እንደማንኛውም ዜጋ ተፈናቃዮች የሰብአዊ መብቶች ባለቤቶች በመሆናቸው መንግሥት ሰብአዊ መብቶቻቸውን የማስከበር፣ የመጠበቅ እና የማሟላት ግዴታ አለበት ማለት ነው። ይህም ማለት ዘላቂ መፍትሔን በማመቻቸት ሂደት ተፈናቃዮች ለበርካታ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ተጋላጭ በመሆናቸው መንግሥትም ሆነ ይህንን ሂደት የሚደግፉ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ለተፈናቃዮች ሰብአዊ መብቶች ጥበቃና መከበር ልዩ ትኩረት ሰጥተው ሊሠሩ ይገባል።
ባለፉት ሁለት ዓመታት ኢሰመኮ በበርካታ አካባቢዎች የተደረጉትን እና እየተደረጉ ያሉትን የዘላቂ መፍትሔ ሥራዎች በተመለከተ ክትትል ባደረገበት ወቅት ሊበረታቱ የሚገባቸው ጥሩ ጅምሮች የተመለከተ ሲሆን፤ በአንጻሩ ሊሻሻሉ እንዲሁም በጭራሽ ሊደገሙ የማይገባቸውን ሂደቶች እና ሥራዎችም ለይቷል። በቅርቡ የተሰማውን እና ከላይ የተጠቀሰውን በጎ ዜና በአግባቡ ልንጠቀምበት ከቻልን በሀገራችን በተራዘመ የመፈናቀል ሁኔታ ውስጥ ለሚገኙ እንዲሁም በየዕለቱ ቁጥራቸው እየጨመረ ላሉ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ለማፈላለግ የሚያስፈልገውን ከፍተኛ ግብአት በተሻለ ሁኔታ ለማሰባሰብ የሚቻልበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። ይህ ዕድል የተሳካ እንዲሆን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ሂደት ውስጥ ተሳታፊ የሚሆኑ መንግሥታዊም ሆነ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ለሚከተሉት የሰብአዊ መብቶች መርሆዎች ትኩረት ሰጥተው እንዲተገብሩ ኢሰመኮ ጥሪ ያቀርባል፦
ትርጉም ያለው ተሳትፎ
ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለጉ ሂደት ዋና ተዋንያን መሆናቸውን መቀበልና ዘላቂ መፍትሔው ሲታቀድ፣ ሲተገበር እንዲሁም ሲገመገም በአግባቡ እንዲሳተፉ ሁኔታዎች ሊመቻቹ ይገባል። በዚህም ሂደት የተለያዩ የተፈናቃዮች ቡድኖችን፤ ማለትም ሴቶች፣ ወጣቶች፣ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋውያን፣ ኅዳጣንን በበቂ ሁኔታ ማሳተፍ ይገባል። ይህ የተፈናቃዮችን የተሳትፎ መብትን ከማክበር አኳያም ሆነ ተፈናቃዮችን ሙሉ ተሳታፊ አድርጎ ማብቃት ለዘላቂ መፍትሔው ስኬታማነት ትልቅ አስተዋጽዖ ያደርጋል። እንዲሁም ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችላቸው አካባቢ በሚካሄዱ ምርጫ፣ ሕዝበ-ውሳኔ እንዲሁም አስተዳደራዊ ጉዳዮችን ጨምሮ ሕዝባዊ ጉዳዮች ውስጥ እንዲሳተፉ ማስቻል ይገባል። ተቀባይ ማኅበረሰብ በተመሳሳይ በዘላቂ መፍትሔ የማፈላለጉ ሂደት ተሳታፊ ሊሆን ይገባል። ኮሚሽኑ የሰብአዊ መብቶች ክትትል ባደረገባቸው አካባቢዎች ተፈናቃዮች ወደ ቀድሞ የመኖሪያ አካባቢዎቻቸው እንዲመለሱ ወይም በሌሎች አካባቢዎች እንዲሰፍሩ በሚደረግበት ወቅት ስለሚመለሱበትም ሆነ ስለሚሰፍሩበት ቦታ ወይም ሁኔታ ምንም ዓይነት መረጃም ሆነ ውይይት ውስጥ እንዲሳተፉ ሳይደረግ የመመለስ ወይም የማስፈር እርምጃዎች እንደሚወሰዱ፤ በዚህም ምክንያት ለባሰ ችግር እንደሚዳረጉ እና የተወሰኑትም ለዳግም መፈናቀል እንደተዳረጉ ተመልክቷል። እንዲሁም ከተቀባይ ማኅበረሰብ ጋር ውይይት ባለመደረጉ ውስን በሆኑ የመሠረተ ልማቶች እና ማኅበራዊ አገልግሎት ዙሪያ ሊኖር የሚችለውን ውጥረት መቅረፍ ባለመቻሉ ላልተፈለገ ግጭት መንስዔ ሆኗል። ስለሆነም የዘላቂ መፍትሔው ዕቅዱም ሆነ አተገባበሩ ተፈናቃዮችን እና ተቀባይ ማኅበረሰብን ያሳተፈ ሊሆን ይገባል።
2. ፈቃድን ማግኘት
ተፈናቃዮች የዘላቂ መፍትሔ አማራጮችን በተመለከተ ነጻ ሆነውና በመረጃ የተደገፈ ሐሳባቸውን እና ፈቃዳቸውን ሊጠየቁ ይገባል። ተፈናቃዮች በሌላ የሀገሪቱ ክፍል ውስጥ ደኅንነትን የመፈለግ እና ሕይወታቸውን፣ ደኅንነታቸውን፣ ነጻነታቸውን ወይም ጤናቸውን አደጋ ላይ ወደሚጥል ማንኛውም ቦታ በኃይል ያለመመለስ ወይም እንዲሰፍሩ ያለመገደድ መብት አላቸው። የዘላቂ መፍትሔ አማራጮችን ይህንኑ ባገናዘበ ሁኔታ እንዲሁም ተፈናቃዮች እንደማንኛውም ዜጋ ወይም ነዋሪ በየትኛውም የሀገሪቷ አካባቢ ሄደው የመኖር መብታቸውን በሚያረጋግጥ መልኩ መተግበር አስፈላጊ ነው። ተፈናቃዮችን በዘላቂ ሁኔታ ለማቋቋም ወደ ቀድሞ የመኖሪያ ቦታቸው መመለስ ብቸኛው አማራጭ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። ስለሆነም የዘላቂ መፍትሔ አማራጮች የተፈናቃዮችን ፍላጎት እና ፈቃድ ባገናዘበ መልኩ ሊተገበር ይገባል።
3. ጸጥታ እና ደኅንነትን ማረጋገጥ
ኢትዮጵያ ውስጥ ካለው ከፍተኛ የተፈናቃዮች ቁጥር እንዲሁም በየዕለቱ አዳዲስ መፈናቀሎች ከመፈጠራቸው አንጻር፤ ብዙውን ጊዜ በመንግሥት የተሻለ አማራጭ ተደርጎ የሚወሰደው ተፈናቃዮችን በተቻለ መጠን ወደ ቀድሞ ቀያቸው መመለስ ነው። ነገር ግን በመጀመሪያ ለሰዎቹ መፈናቀል መንስዔ የሆነው ግጭት ወይም የጸጥታ መደፍረስ በዘላቂ ሁኔታ መፍትሔ ሳያገኝ ተፈናቃዮቹን መመለሱ ዘላቂ መፍትሔ ሊሆን አይችልም። ይልቁኑም ለዳግም መፈናቀል እና ለተጨማሪ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች የሚዳርግ ይሆናል። ስለሆነም አስተማማኝ እና አሳታፊ የዕርቀ-ሰላም ሥርዓት ሳይፈጸም፣ ጸጥታ እና ደኅንነታቸው ባልተረጋገጠባቸው አካባቢዎች እንዲሁም መፈናቀል ወዳላቆሙባቸው አካባቢዎች ተፈናቃዮችን እንዲመለሱ ማድረግ ለተደጋጋሚ መፈናቀል እንደሚዳርግ ተገንዝቦ ለዘላቂ መፍትሔ በሚመረጡ አካባቢዎች ግጭት ወይም የጸጥታ ስጋት አለመኖሩን ማረጋገጥ ያስፈልጋል። እንዲሁም ተፈናቃዮችን የጦርነት ቀጠና ወደነበሩ አካባቢዎች ከመመለስ ወይም ከማስፈር አስቀድሞ አካባቢዎቹን ከፈንጂዎች እና ከሚፈነዱ የጦር መሣሪያ ቅሪቶች በአግባቡ ማጽዳት ያስፈልጋል።
4. የመመዝገብ እና ሰነድ የማግኘት መብት
የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችን በሙሉ የሚመለከት መዝገብ ማደራጀትና ወቅታዊ መረጃዎችን መያዝ ቁጥራቸውን ለማወቅ ካለው ፋይዳ ባሻገር ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ለማመቻቸት ጉልህ ሚና አለው፡፡ ነገር ግን በሀገር ደረጃ በተሟላ መልኩ የተደራጀ፣ የተሰባጠረ፣ በየጊዜው ወቅታዊ የሚደረግ የተፈናቃዮች መረጃ የለም። ኢሰመኮ ባከናወናቸው የክትትል ሥራዎችም እንደተመለከተው በተለያዩ ተቋማት የሚያዘው መረጃ አንዱ ከሌላው የሚለያይ መሆኑ፣ አንዳንዱ በአባወራ ወይም በቤተሰብ ደረጃ እንጂ በግለሰብ ደረጃ መረጃ ባለመያዙ እና በየጊዜው ወቅታዊ ባለመደረጉ ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በአግባቡ ለማመቻቸት ትልቅ ተግዳሮት ሆኗል። በተጨማሪ ተፈናቃዮች የማንነት መታወቂያ እና ሌሎች ሰነዶችን ከቀያቸው ሳይዙ ከመጡ ወይም በመፈናቀል ሂደት ከጠፋባቸው ወይም ጊዜው ካለፈበት አዲስ ለማውጣት ወይም ለማሳደስ ይቸገራሉ። እንዲሁም በተራዘመ መፈናቀል ሁኔታ ለሚፈጠሩ አዳዲስ ኩነቶች የማረጋገጫ ሰነድ ለማግኘት ይቸገራሉ። መታወቂያ ወይም የማንነት ሰነድ ባለማግኘታቸው በቀላሉ ራሳቸውን ችለው መኖር ወይም የተወሰኑ ፍላጎቶቻቸውን በራሳቸው ማሟላት የሚችሉ ተፈናቃዮችም ጭምር ሰብአዊ ድጋፍ ጠባቂዎች እና ተረጂዎች ይሆናሉ። ስለሆነም ተፈናቃዮች የማንነት እና ሌሎች ሰነዶችን እንዲያገኙ በማድረግ በዘላቂ መፍትሔ ሂደት እራሳቸውን ሙሉ ለሙሉ እስኪችሉ ድረስ ሊያገኙ የሚገባውን ሰብአዊ ድጋፎችን እንዲያገኙ፣ ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሰው ሥራ እንዲሠሩ፣ የባንክ አገልግሎት እና መሰል መሠረታዊ አገልግሎቶችን እንዲያገኙ፣ በሕዝባዊ እና ሀገራዊ ጉዳዮች እንዲሳተፉ እንዲሁም ሌሎች ሰብአዊ መብቶቻቸውን እንዲጠቀሙ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር ያስፈልጋል።
5. ልዩ ጥበቃና ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተመላሾች ትኩረት መስጠት
ዘላቂ መፍትሔ የማፈላለጉ ሂደት የተሟላ እና አካታች ሊሆን ይገባል። ይህም ማለት የተለያዩ የተፈናቃዮችን ቡድኖች ልዩ ፍላጎቶች መለየትና ማካተት ያስፈልጋል። ነፍሰ ጡር እና አጥቢ እናቶች፣ ሕፃናት፣ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋውያን፣ ተጓዳኝ የሆኑ የተለያዩ የጤና ችግሮች ያሉባቸውን ሰዎች ልዩ ፍላጎት በመለየት የድጋፍ አሰጣጥ አሠራሩን ምቹ ማድረግ ያስፈልጋል። በተለይ የሕፃናት የትምህርት መብት ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት የዘላቂ መፍትሔ በሚመቻቹባቸው አካባቢዎች የትምህርት እና የጤና አገልግሎት ሊኖር ይገባል። የኑሮ ሁኔታን በዘላቂነት የሚያሻሽሉ ፕሮጀክቶችን በበቂ ሁኔታ በማመቻቸት ተመላሾች በተለይም ሴቶች እና ሕፃናት ለጾታዊ ጥቃት፣ ለሕገ ወጥ የሰዎች ዝውውር እና መደበኛ ላልሆነ ስደት እንዲሁም ለጉልበት ብዝበዛ ተጋላጭ እንዳይሆኑ መከላከል ያስፈልጋል።
6. በበቂ የኑሮ ደረጃ የመኖር መብት
ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ አገኙ የሚባለው በመፈናቀል ምክንያት ያገጠሟቸው ፍላጎቶች ወይም ችግሮች እንዲሁም አድሎዎ ተቀርፎ፣ በዘላቂነት ወደ ቀድሞ የመኖሪያ ቦታቸው ተመልሰው ወይም ወደ ሌላ ቦታ ሰፍረው፤ ወይም በተቀባይ ማኅበረሰብ ውስጥ በአግባቡ ተቀላቅለው እና እራሳቸውን ችለው መኖር ሲጀምሩ ነው። መፈናቀል የሚያመጣውን መዘዝ እንዲሁም ለሰብአዊ መብት ጥሰት ተጋላጭነትን ለመቅረፍ ረጅም ጊዜ ሊወስድ የሚችል ሂደት ስለሆነ ተፈናቃዮች ወደመጡበት ስለተመለሱ ወይም ወደሌላ ቦታ ስለሰፈሩ ወይም ከተቀባይ ማኅበረሰብ ጋር ስለተቀላቀሉ ዘላቂ መፍትሔ አግኝተዋል ማለት አይደለም። ይልቁንም ተፈናቃዮችን በዘላቂነት ለማቋቋም ምቹ የሆኑ ሁኔታዎችን በማበረታትና በመፍጠር ለመፈናቀል ችግር እልባት መስጠት ያስፈልጋል፡፡ ተፈናቃዮች መልሰው እራሳቸውን እስኪችሉ ድረስ የሰብአዊ ድጋፍ፤ ማለትም ምግብ፣ ውሃ፣ መጠለያ፣ ትምህርት፣ ሕክምና፣ የንጽሕና አገልግሎት እንዲሁም ምግብ ነክ ያልሆኑ ቁሳቁሶች ሊቀርቡላቸው ይገባል። የሰብአዊ ድጋፉ ልዩ ፍላጎት ያላቸው ወይም ለመብት ጥሰት ተጋላጭ የሆኑ የማኅበረሰብ ክፍሎችን ፍላጎት ባገናዘበ ሁኔታ ሊቀርብ ይገባል። ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችባቸው አካባቢዎች፤ በተለይም በጦርነት መሠረታዊ አገልግሎቶች በወደሙባቸው አካባቢዎች መሠረታዊ አገልግሎቶች በአፋጣኝ ተጠግነው አገልግሎት እንዲሰጡ ማድረግ ይገባል።
በተቀባይ ማኅበረሰብ ቀድሞውንም የነበረ ውስን መሠረተ ልማት እና አገልግሎት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተፈናቃይ ሲጨመርበት ችግሩ ሊባባስ እና ከተቀባይ ማኅበረስቡ ጋር ለመጋጨት ምክንያት ሊሆን ይችላል። ስለዚህም ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻቹባቸው አካባቢዎች ያሉትን መሠረታዊ አገልግሎቶች መለየት፣ ተፈናቃዮችን እንዲሁም ተቀባይ ማኅበረሰብን በአግባቡ ማወያየት እና ማሳተፍ፣ ተፈናቃዮች ላይ ብቻ የሚያተኩር ድጋፍ ከማድረግ ይልቅ ተፈናቃዮችን እና ተቀባይ ማኅበረሰቡን በጋራ ተጠቃሚ የሚያደርጉ ፕሮጀክቶችን መተግበር ይገባል። እንዲሁም ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችበት ወቅት ተፈናቃዮች ከመፈናቀላቸው አስቀድሞ የነበራቸውን የአኗኗር ዘይቤ፣ የሥራ ልምድና ክህሎት በመለየት ተፈናቃዮች እራሳቸውን ችለው በዘላቂነት ለማቋቋም ለሚደረገው ጥረት የራሳቸውን አስተዋጽዖ እንዲያደርጉ ማብቃት ያስፈልጋል።
7. ፍትሕ የማግኘት መብት
ሰሜን ኢትዮጵያን ጨምሮ በተለያዩ አካባቢዎች በማኅበረሰባዊ እና አስተዳደራዊ ጥያቄዎች ምክንያት በሚነሱ ኃይል የቀላቀሉ ግጭቶች በርካታ ሰዎች ተፈናቅለዋል፣ ሴቶችና ሕፃናት ተደፍረዋል፣ አካላዊ ጉዳት ደርሷል፣ የግል እና የሕዝብ ንብረት ወድሟል፣ ጠፍቷል፣ ተዘርፏል። ነገር ግን ሰዎችን አስገድደው ያፈናቀሉ እንዲሁም የተለያዩ አካላዊ እና ቁሳዊ ጉዳት ያደረሱ ግለሰቦችም ሆኑ ቡድኖች ወደ ሕግ ቀርበው ተጠያቂ በማድረጉ እና ተጎጂዎችን በመካሱ ረገድ ክፍተቶች ተስተውለዋል። በተጨማሪም በግጭቱ ወይም በመፈናቀሉ ምክንያት የንብረት ባለቤትነትን የሚያረጋግጡ ሰነዶች ለጠፋባቸው ተፈናቃዮችና ተመላሾች ምትክ ሰነድ ለማግኘት ይቸገራሉ፣ ለወደመባቸው ንብረትና ሀብትም የጉዳት መጠን ተገምቶ ካሳ አያገኙም። በዚህም ምክንያት ወደቀያቸው ተመልሰው መደበኛ ኑሯቸውን ለመቀጠል ይቸገራሉ። ስለሆነም ተፈናቃዮች በመፈናቀል ሂደት በአካላቸውም ሆነ በንብረታቸው ላይ ለደረሰባቸው የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶች ተገቢውን ፍትሕ የሚያገኙበትን እንዲሁም ተጠያቂነት የሚረጋገጥበት ሁኔታ ሊኖር ይገባል። በተለይ ከተፈናቃዮች ንብረት ጋር በተያያዘ የሚነሱ ክርክሮችን ለመፍታት አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ቀለል ያሉ ሥነ-ሥርዓቶችን እና ሂደቶችን በመዘርጋት ተፈናቃዮች ሀብት እና ንብረቶቻቸውን መልሶ የሚያገኙበትን ምቹ ሁኔታ መፍጠር ያስፈልጋል፡፡ በተጨማሪም ለተፈናቃዮች ነጻ የሕግ አገልግሎት ሊመቻች ይገባል።
Designed by 360Ground.com
`); myWindow.document.write('
'); myWindow.document.close(); myWindow.focus(); myWindow.onload = function(){ this.print(); } myWindow.onafterprint = function(){ this.close(); } return true; } Twitter Facebook Telegram Email Whatsapp Print
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ/ኮሚሽኑ) ለሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን አስመልክቶ ከፌዴራል እና ከክልል መንግሥታት ተቋማት፣ በኢትዮጵያ ከሚገኙ የተለያዩ ኤምባሲዎች፣ ከተባበሩት መንግሥታት ኤጀንሲዎች፣ ከዓለም አቀፍ የልማት ተቋማት እንዲሁም ከሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች እና ባለሙያዎች ጋር በቅርቡ ውይይት ማድረጉ ይታወሳል። በዚህ የውይይት መድረክ የዕለቱ የክብር እንግዳ የነበሩት እና በወቅቱ ኢትዮጵያን ሊጎበኙ የመጡት የተባበሩት መንግሥታት ዋና ጽሕፈት ቤት የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ልዩ አማካሪ ሮበርት ፓይፐር፤ የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ለሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ዙሪያ ልዩ ትኩረት ሰጥቶ እየሠራ መሆኑን አንስተው በዚህም ሂደት ትምህርት ሰጪ የሚሆኑ ተመክሮዎችን ለመሰነድ ከተመረጡት 16 ሀገራት መካከል ኢትዮጵያ አንዷ መሆኗን ገልጸዋል፡፡
ከ4.5 ሚሊዮን የሚበልጡ ተፈናቃዮችን ለምታስተናግድ ሀገር ይህ እንደመልካም እና ሊያመልጥ የማይገባ አጋጣሚ ሆኖ ሊወሰድ ይገባል። ምንም እንኳን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማፈላለግን በተመለከተ መንግሥት ተቀዳሚ ኃላፊነት ያለበት ቢሆንም ልዩ አማካሪው በአጽንዖት እንደገለጹት የዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም የዘላቂ መፍትሔ ጥረቶች ስኬታማ እንዲሆኑ የማገዝ ኃላፊነት አለባቸው። ኢትዮጵያ ከ15 ሀገራት ጋር ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ዙሪያ ትምህርት ሰጪ የሚሆኑ ተመክሮዎችን ለመሰነድ ስትመረጥ ይህንኑ ለማሳካት በዘላቂ መፍትሔ ዙሪያ ለሚሠሩ የዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ የሙያ እና የግብአት ድጋፍ እንዲያደርጉ ጥሪ ተደርጓል። ይህንኑ ጥሪ መሠረት በማድረግ ድጋፍ ለማድረግ ፍላጎት እንዳላቸው የገለጹ የልማት ተቋማት እና ድርጅቶች ያሉ ሲሆን፤ ይህንን ለመተግበር ግን በዋናነት የመንግሥትን ቁርጠኝነት ማየት እንደሚፈልጉ ገልጸዋል።
ዘላቂ መፍትሔን ማመቻቸት መንግሥት በባለቤትነት እና በከፍተኛ ቁርጠኝነት መተግበር ያለበት ትልቅ ኃላፊነት መሆኑን ኢሰመኮ ከዚህ በፊትም በአጽንዖት ሲገልጽ የቆየው ጉዳይ ነው። የዚህ ቁርጠኝነት አንደኛውና ዋነኛው መገለጫ በአንድ በኩል ለመፈናቀል መንስዔ ለሆኑ እና ለዘላቂ መፍትሔ መሰናክል ሆነው ለቆዩ በተለያዩ አካባቢዎች ለተከሰቱ ግጭቶች እልባት መስጠት ሲሆን፤ በሌላ በኩል ደግሞ በመፈናቀል ወቅት የጥበቃና ድጋፍ ሥራዎችን የማሳለጥ እና ዘላቂ መፍትሔን የማመቻቸት ሥራዎችን በበላይነት የሚመራ እና የሚያስተባብር በሕግ ግልጽ ኃላፊነት እና ሥልጣን የተሰጠው ተቋም መሾም አስፈላጊ ነው። እንዲሁም ምንም እንኳን በርካቶች መፈናቀልን እንደ የሰብአዊነት ጉዳይ ብቻ አድርገው ቢገነዘቡትም መፈናቀል የሰብአዊ መብቶች፣ የልማት፣ የጸጥታ እና የደኅንነት ጉዳይ እንደመሆኑ ለችግሩ ዘላቂ መፍትሔ ለማመቻቸት የበርካታ መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ያልሆኑ ባለድርሻ አካላት ተሳትፎ እና ርብርብ ያስፈልጋል።
ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ማመቻቸት በቅድሚያ የመንግሥት ኃላፊነት ነው ሲባል እንደማንኛውም ዜጋ ተፈናቃዮች የሰብአዊ መብቶች ባለቤቶች በመሆናቸው መንግሥት ሰብአዊ መብቶቻቸውን የማስከበር፣ የመጠበቅ እና የማሟላት ግዴታ አለበት ማለት ነው። ይህም ማለት ዘላቂ መፍትሔን በማመቻቸት ሂደት ተፈናቃዮች ለበርካታ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ተጋላጭ በመሆናቸው መንግሥትም ሆነ ይህንን ሂደት የሚደግፉ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ለተፈናቃዮች ሰብአዊ መብቶች ጥበቃና መከበር ልዩ ትኩረት ሰጥተው ሊሠሩ ይገባል።
ባለፉት ሁለት ዓመታት ኢሰመኮ በበርካታ አካባቢዎች የተደረጉትን እና እየተደረጉ ያሉትን የዘላቂ መፍትሔ ሥራዎች በተመለከተ ክትትል ባደረገበት ወቅት ሊበረታቱ የሚገባቸው ጥሩ ጅምሮች የተመለከተ ሲሆን፤ በአንጻሩ ሊሻሻሉ እንዲሁም በጭራሽ ሊደገሙ የማይገባቸውን ሂደቶች እና ሥራዎችም ለይቷል። በቅርቡ የተሰማውን እና ከላይ የተጠቀሰውን በጎ ዜና በአግባቡ ልንጠቀምበት ከቻልን በሀገራችን በተራዘመ የመፈናቀል ሁኔታ ውስጥ ለሚገኙ እንዲሁም በየዕለቱ ቁጥራቸው እየጨመረ ላሉ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ለማፈላለግ የሚያስፈልገውን ከፍተኛ ግብአት በተሻለ ሁኔታ ለማሰባሰብ የሚቻልበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። ይህ ዕድል የተሳካ እንዲሆን ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለግ ሂደት ውስጥ ተሳታፊ የሚሆኑ መንግሥታዊም ሆነ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ለሚከተሉት የሰብአዊ መብቶች መርሆዎች ትኩረት ሰጥተው እንዲተገብሩ ኢሰመኮ ጥሪ ያቀርባል፦
ትርጉም ያለው ተሳትፎ
ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በማፈላለጉ ሂደት ዋና ተዋንያን መሆናቸውን መቀበልና ዘላቂ መፍትሔው ሲታቀድ፣ ሲተገበር እንዲሁም ሲገመገም በአግባቡ እንዲሳተፉ ሁኔታዎች ሊመቻቹ ይገባል። በዚህም ሂደት የተለያዩ የተፈናቃዮች ቡድኖችን፤ ማለትም ሴቶች፣ ወጣቶች፣ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋውያን፣ ኅዳጣንን በበቂ ሁኔታ ማሳተፍ ይገባል። ይህ የተፈናቃዮችን የተሳትፎ መብትን ከማክበር አኳያም ሆነ ተፈናቃዮችን ሙሉ ተሳታፊ አድርጎ ማብቃት ለዘላቂ መፍትሔው ስኬታማነት ትልቅ አስተዋጽዖ ያደርጋል። እንዲሁም ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችላቸው አካባቢ በሚካሄዱ ምርጫ፣ ሕዝበ-ውሳኔ እንዲሁም አስተዳደራዊ ጉዳዮችን ጨምሮ ሕዝባዊ ጉዳዮች ውስጥ እንዲሳተፉ ማስቻል ይገባል። ተቀባይ ማኅበረሰብ በተመሳሳይ በዘላቂ መፍትሔ የማፈላለጉ ሂደት ተሳታፊ ሊሆን ይገባል። ኮሚሽኑ የሰብአዊ መብቶች ክትትል ባደረገባቸው አካባቢዎች ተፈናቃዮች ወደ ቀድሞ የመኖሪያ አካባቢዎቻቸው እንዲመለሱ ወይም በሌሎች አካባቢዎች እንዲሰፍሩ በሚደረግበት ወቅት ስለሚመለሱበትም ሆነ ስለሚሰፍሩበት ቦታ ወይም ሁኔታ ምንም ዓይነት መረጃም ሆነ ውይይት ውስጥ እንዲሳተፉ ሳይደረግ የመመለስ ወይም የማስፈር እርምጃዎች እንደሚወሰዱ፤ በዚህም ምክንያት ለባሰ ችግር እንደሚዳረጉ እና የተወሰኑትም ለዳግም መፈናቀል እንደተዳረጉ ተመልክቷል። እንዲሁም ከተቀባይ ማኅበረሰብ ጋር ውይይት ባለመደረጉ ውስን በሆኑ የመሠረተ ልማቶች እና ማኅበራዊ አገልግሎት ዙሪያ ሊኖር የሚችለውን ውጥረት መቅረፍ ባለመቻሉ ላልተፈለገ ግጭት መንስዔ ሆኗል። ስለሆነም የዘላቂ መፍትሔው ዕቅዱም ሆነ አተገባበሩ ተፈናቃዮችን እና ተቀባይ ማኅበረሰብን ያሳተፈ ሊሆን ይገባል።
2. ፈቃድን ማግኘት
ተፈናቃዮች የዘላቂ መፍትሔ አማራጮችን በተመለከተ ነጻ ሆነውና በመረጃ የተደገፈ ሐሳባቸውን እና ፈቃዳቸውን ሊጠየቁ ይገባል። ተፈናቃዮች በሌላ የሀገሪቱ ክፍል ውስጥ ደኅንነትን የመፈለግ እና ሕይወታቸውን፣ ደኅንነታቸውን፣ ነጻነታቸውን ወይም ጤናቸውን አደጋ ላይ ወደሚጥል ማንኛውም ቦታ በኃይል ያለመመለስ ወይም እንዲሰፍሩ ያለመገደድ መብት አላቸው። የዘላቂ መፍትሔ አማራጮችን ይህንኑ ባገናዘበ ሁኔታ እንዲሁም ተፈናቃዮች እንደማንኛውም ዜጋ ወይም ነዋሪ በየትኛውም የሀገሪቷ አካባቢ ሄደው የመኖር መብታቸውን በሚያረጋግጥ መልኩ መተግበር አስፈላጊ ነው። ተፈናቃዮችን በዘላቂ ሁኔታ ለማቋቋም ወደ ቀድሞ የመኖሪያ ቦታቸው መመለስ ብቸኛው አማራጭ ተደርጎ ሊወሰድ አይገባም። ስለሆነም የዘላቂ መፍትሔ አማራጮች የተፈናቃዮችን ፍላጎት እና ፈቃድ ባገናዘበ መልኩ ሊተገበር ይገባል።
3. ጸጥታ እና ደኅንነትን ማረጋገጥ
ኢትዮጵያ ውስጥ ካለው ከፍተኛ የተፈናቃዮች ቁጥር እንዲሁም በየዕለቱ አዳዲስ መፈናቀሎች ከመፈጠራቸው አንጻር፤ ብዙውን ጊዜ በመንግሥት የተሻለ አማራጭ ተደርጎ የሚወሰደው ተፈናቃዮችን በተቻለ መጠን ወደ ቀድሞ ቀያቸው መመለስ ነው። ነገር ግን በመጀመሪያ ለሰዎቹ መፈናቀል መንስዔ የሆነው ግጭት ወይም የጸጥታ መደፍረስ በዘላቂ ሁኔታ መፍትሔ ሳያገኝ ተፈናቃዮቹን መመለሱ ዘላቂ መፍትሔ ሊሆን አይችልም። ይልቁኑም ለዳግም መፈናቀል እና ለተጨማሪ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች የሚዳርግ ይሆናል። ስለሆነም አስተማማኝ እና አሳታፊ የዕርቀ-ሰላም ሥርዓት ሳይፈጸም፣ ጸጥታ እና ደኅንነታቸው ባልተረጋገጠባቸው አካባቢዎች እንዲሁም መፈናቀል ወዳላቆሙባቸው አካባቢዎች ተፈናቃዮችን እንዲመለሱ ማድረግ ለተደጋጋሚ መፈናቀል እንደሚዳርግ ተገንዝቦ ለዘላቂ መፍትሔ በሚመረጡ አካባቢዎች ግጭት ወይም የጸጥታ ስጋት አለመኖሩን ማረጋገጥ ያስፈልጋል። እንዲሁም ተፈናቃዮችን የጦርነት ቀጠና ወደነበሩ አካባቢዎች ከመመለስ ወይም ከማስፈር አስቀድሞ አካባቢዎቹን ከፈንጂዎች እና ከሚፈነዱ የጦር መሣሪያ ቅሪቶች በአግባቡ ማጽዳት ያስፈልጋል።
4. የመመዝገብ እና ሰነድ የማግኘት መብት
የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችን በሙሉ የሚመለከት መዝገብ ማደራጀትና ወቅታዊ መረጃዎችን መያዝ ቁጥራቸውን ለማወቅ ካለው ፋይዳ ባሻገር ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ ለማመቻቸት ጉልህ ሚና አለው፡፡ ነገር ግን በሀገር ደረጃ በተሟላ መልኩ የተደራጀ፣ የተሰባጠረ፣ በየጊዜው ወቅታዊ የሚደረግ የተፈናቃዮች መረጃ የለም። ኢሰመኮ ባከናወናቸው የክትትል ሥራዎችም እንደተመለከተው በተለያዩ ተቋማት የሚያዘው መረጃ አንዱ ከሌላው የሚለያይ መሆኑ፣ አንዳንዱ በአባወራ ወይም በቤተሰብ ደረጃ እንጂ በግለሰብ ደረጃ መረጃ ባለመያዙ እና በየጊዜው ወቅታዊ ባለመደረጉ ለተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ በአግባቡ ለማመቻቸት ትልቅ ተግዳሮት ሆኗል። በተጨማሪ ተፈናቃዮች የማንነት መታወቂያ እና ሌሎች ሰነዶችን ከቀያቸው ሳይዙ ከመጡ ወይም በመፈናቀል ሂደት ከጠፋባቸው ወይም ጊዜው ካለፈበት አዲስ ለማውጣት ወይም ለማሳደስ ይቸገራሉ። እንዲሁም በተራዘመ መፈናቀል ሁኔታ ለሚፈጠሩ አዳዲስ ኩነቶች የማረጋገጫ ሰነድ ለማግኘት ይቸገራሉ። መታወቂያ ወይም የማንነት ሰነድ ባለማግኘታቸው በቀላሉ ራሳቸውን ችለው መኖር ወይም የተወሰኑ ፍላጎቶቻቸውን በራሳቸው ማሟላት የሚችሉ ተፈናቃዮችም ጭምር ሰብአዊ ድጋፍ ጠባቂዎች እና ተረጂዎች ይሆናሉ። ስለሆነም ተፈናቃዮች የማንነት እና ሌሎች ሰነዶችን እንዲያገኙ በማድረግ በዘላቂ መፍትሔ ሂደት እራሳቸውን ሙሉ ለሙሉ እስኪችሉ ድረስ ሊያገኙ የሚገባውን ሰብአዊ ድጋፎችን እንዲያገኙ፣ ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሰው ሥራ እንዲሠሩ፣ የባንክ አገልግሎት እና መሰል መሠረታዊ አገልግሎቶችን እንዲያገኙ፣ በሕዝባዊ እና ሀገራዊ ጉዳዮች እንዲሳተፉ እንዲሁም ሌሎች ሰብአዊ መብቶቻቸውን እንዲጠቀሙ ምቹ ሁኔታዎችን መፍጠር ያስፈልጋል።
5. ልዩ ጥበቃና ድጋፍ ለሚያስፈልጋቸው ተመላሾች ትኩረት መስጠት
ዘላቂ መፍትሔ የማፈላለጉ ሂደት የተሟላ እና አካታች ሊሆን ይገባል። ይህም ማለት የተለያዩ የተፈናቃዮችን ቡድኖች ልዩ ፍላጎቶች መለየትና ማካተት ያስፈልጋል። ነፍሰ ጡር እና አጥቢ እናቶች፣ ሕፃናት፣ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋውያን፣ ተጓዳኝ የሆኑ የተለያዩ የጤና ችግሮች ያሉባቸውን ሰዎች ልዩ ፍላጎት በመለየት የድጋፍ አሰጣጥ አሠራሩን ምቹ ማድረግ ያስፈልጋል። በተለይ የሕፃናት የትምህርት መብት ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት የዘላቂ መፍትሔ በሚመቻቹባቸው አካባቢዎች የትምህርት እና የጤና አገልግሎት ሊኖር ይገባል። የኑሮ ሁኔታን በዘላቂነት የሚያሻሽሉ ፕሮጀክቶችን በበቂ ሁኔታ በማመቻቸት ተመላሾች በተለይም ሴቶች እና ሕፃናት ለጾታዊ ጥቃት፣ ለሕገ ወጥ የሰዎች ዝውውር እና መደበኛ ላልሆነ ስደት እንዲሁም ለጉልበት ብዝበዛ ተጋላጭ እንዳይሆኑ መከላከል ያስፈልጋል።
6. በበቂ የኑሮ ደረጃ የመኖር መብት
ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔ አገኙ የሚባለው በመፈናቀል ምክንያት ያገጠሟቸው ፍላጎቶች ወይም ችግሮች እንዲሁም አድሎዎ ተቀርፎ፣ በዘላቂነት ወደ ቀድሞ የመኖሪያ ቦታቸው ተመልሰው ወይም ወደ ሌላ ቦታ ሰፍረው፤ ወይም በተቀባይ ማኅበረሰብ ውስጥ በአግባቡ ተቀላቅለው እና እራሳቸውን ችለው መኖር ሲጀምሩ ነው። መፈናቀል የሚያመጣውን መዘዝ እንዲሁም ለሰብአዊ መብት ጥሰት ተጋላጭነትን ለመቅረፍ ረጅም ጊዜ ሊወስድ የሚችል ሂደት ስለሆነ ተፈናቃዮች ወደመጡበት ስለተመለሱ ወይም ወደሌላ ቦታ ስለሰፈሩ ወይም ከተቀባይ ማኅበረሰብ ጋር ስለተቀላቀሉ ዘላቂ መፍትሔ አግኝተዋል ማለት አይደለም። ይልቁንም ተፈናቃዮችን በዘላቂነት ለማቋቋም ምቹ የሆኑ ሁኔታዎችን በማበረታትና በመፍጠር ለመፈናቀል ችግር እልባት መስጠት ያስፈልጋል፡፡ ተፈናቃዮች መልሰው እራሳቸውን እስኪችሉ ድረስ የሰብአዊ ድጋፍ፤ ማለትም ምግብ፣ ውሃ፣ መጠለያ፣ ትምህርት፣ ሕክምና፣ የንጽሕና አገልግሎት እንዲሁም ምግብ ነክ ያልሆኑ ቁሳቁሶች ሊቀርቡላቸው ይገባል። የሰብአዊ ድጋፉ ልዩ ፍላጎት ያላቸው ወይም ለመብት ጥሰት ተጋላጭ የሆኑ የማኅበረሰብ ክፍሎችን ፍላጎት ባገናዘበ ሁኔታ ሊቀርብ ይገባል። ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችባቸው አካባቢዎች፤ በተለይም በጦርነት መሠረታዊ አገልግሎቶች በወደሙባቸው አካባቢዎች መሠረታዊ አገልግሎቶች በአፋጣኝ ተጠግነው አገልግሎት እንዲሰጡ ማድረግ ይገባል።
በተቀባይ ማኅበረሰብ ቀድሞውንም የነበረ ውስን መሠረተ ልማት እና አገልግሎት ከፍተኛ ቁጥር ያለው ተፈናቃይ ሲጨመርበት ችግሩ ሊባባስ እና ከተቀባይ ማኅበረስቡ ጋር ለመጋጨት ምክንያት ሊሆን ይችላል። ስለዚህም ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻቹባቸው አካባቢዎች ያሉትን መሠረታዊ አገልግሎቶች መለየት፣ ተፈናቃዮችን እንዲሁም ተቀባይ ማኅበረሰብን በአግባቡ ማወያየት እና ማሳተፍ፣ ተፈናቃዮች ላይ ብቻ የሚያተኩር ድጋፍ ከማድረግ ይልቅ ተፈናቃዮችን እና ተቀባይ ማኅበረሰቡን በጋራ ተጠቃሚ የሚያደርጉ ፕሮጀክቶችን መተግበር ይገባል። እንዲሁም ዘላቂ መፍትሔ በሚመቻችበት ወቅት ተፈናቃዮች ከመፈናቀላቸው አስቀድሞ የነበራቸውን የአኗኗር ዘይቤ፣ የሥራ ልምድና ክህሎት በመለየት ተፈናቃዮች እራሳቸውን ችለው በዘላቂነት ለማቋቋም ለሚደረገው ጥረት የራሳቸውን አስተዋጽዖ እንዲያደርጉ ማብቃት ያስፈልጋል።
7. ፍትሕ የማግኘት መብት
ሰሜን ኢትዮጵያን ጨምሮ በተለያዩ አካባቢዎች በማኅበረሰባዊ እና አስተዳደራዊ ጥያቄዎች ምክንያት በሚነሱ ኃይል የቀላቀሉ ግጭቶች በርካታ ሰዎች ተፈናቅለዋል፣ ሴቶችና ሕፃናት ተደፍረዋል፣ አካላዊ ጉዳት ደርሷል፣ የግል እና የሕዝብ ንብረት ወድሟል፣ ጠፍቷል፣ ተዘርፏል። ነገር ግን ሰዎችን አስገድደው ያፈናቀሉ እንዲሁም የተለያዩ አካላዊ እና ቁሳዊ ጉዳት ያደረሱ ግለሰቦችም ሆኑ ቡድኖች ወደ ሕግ ቀርበው ተጠያቂ በማድረጉ እና ተጎጂዎችን በመካሱ ረገድ ክፍተቶች ተስተውለዋል። በተጨማሪም በግጭቱ ወይም በመፈናቀሉ ምክንያት የንብረት ባለቤትነትን የሚያረጋግጡ ሰነዶች ለጠፋባቸው ተፈናቃዮችና ተመላሾች ምትክ ሰነድ ለማግኘት ይቸገራሉ፣ ለወደመባቸው ንብረትና ሀብትም የጉዳት መጠን ተገምቶ ካሳ አያገኙም። በዚህም ምክንያት ወደቀያቸው ተመልሰው መደበኛ ኑሯቸውን ለመቀጠል ይቸገራሉ። ስለሆነም ተፈናቃዮች በመፈናቀል ሂደት በአካላቸውም ሆነ በንብረታቸው ላይ ለደረሰባቸው የሰብአዊ መብቶች ጥሰቶች ተገቢውን ፍትሕ የሚያገኙበትን እንዲሁም ተጠያቂነት የሚረጋገጥበት ሁኔታ ሊኖር ይገባል። በተለይ ከተፈናቃዮች ንብረት ጋር በተያያዘ የሚነሱ ክርክሮችን ለመፍታት አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ቀለል ያሉ ሥነ-ሥርዓቶችን እና ሂደቶችን በመዘርጋት ተፈናቃዮች ሀብት እና ንብረቶቻቸውን መልሶ የሚያገኙበትን ምቹ ሁኔታ መፍጠር ያስፈልጋል፡፡ በተጨማሪም ለተፈናቃዮች ነጻ የሕግ አገልግሎት ሊመቻች ይገባል።
Location Ethiopia
Related posts
August 17, 2023 August 18, 2023 Event Update
የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች በሚመለከቷቸው ጉዳዮች ላይ የመሳተፍ መብት አላቸው
March 30, 2022 October 5, 2022 Expert View
የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮችን ጉዳይ የሚከታተልና ዘላቂ መፍትሔ የሚያመቻች ቋሚ የመንግሥት አካል ስለማስፈለጉ
January 27, 2023 January 27, 2023 Event Update
ለሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች ዘላቂ መፍትሔዎችን የማመቻቸት ሥራዎች የሰብአዊ መብቶች መርሆችን መሠረት ያደረጉ እንዲሆኑ ማስቻል
October 20, 2023 October 31, 2023 Press Release
ኢሰመኮ ሁለተኛውን የሀገር ውስጥ ተፈናቃዮች የሰብአዊ መብቶች ሁኔታ ዓመታዊ ሪፖርት ይፋ አደረገ
Signup for the Latest Update from EHRC
Submit your email to singup
Email Address
Submit
Facebook Like us on FacebookXFollow us on XYouTube Follow us on YouTubeLinkedin Follow us on Linkedin
Useful Links
NANHRI
GANHRI
OHCHR
ACHPR
Get Involved
Jobs
Events
Contact Us
Telegram Bot
Subscribe to our newsletter
Connect with Us
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Flickr
Instagram
We are an independent
national human rights
institution tasked with
the promotion and protection of human
rights in Ethiopia.
Submit your email to get the latest update from EHRC
Email Address
Submit
Address: Sunshine Tower No. 5, Meskel Square, on Bole Road next to Hyatt Regency Hotel, Addis Ababa, Ethiopia
Tel: +251115504031 | Fax: +251 11 550 4125 | PO Box 1165 Addis Ababa | Email: info@ehrc.org
The contents of this website, excepting third party content for which the Commission bears no responsibility, may be freely used and copied for educational and other non-commercial purposes, provided that any such reproduction is accompanied by an acknowledgement of the Ethiopian Human Rights Commission (EHRC). Source of images used in the content of this website: EHRC Media and Communications Department Archive and Creative Common License.
Powered by 360Ground
We are using cookies to give you the best experience on our website.
You can find out more about which cookies we are using or switch them off in
settings
.
Accept
Scroll to top
About
Expand child menuExpand
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Expand child menuExpand
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Central Ethiopia
Gambella
Oromia
Sidama
Somali
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples’
Tigray
Areas of Work
Expand child menuExpand
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Human Rights Monitoring & Investigation
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
Expand child menuExpand
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expand child menuExpand
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Facebook XYouTube Linkedin Flicker
Toggle Menu Close
Search for:
Search
Close GDPR Cookie Settings
Privacy Overview
Strictly Necessary Cookies
Powered by GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview
This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.
Strictly Necessary Cookies
Strictly Necessary Cookie should be enabled at all times so that we can save your preferences for cookie settings.
Enable or Disable Cookies
If you disable this cookie, we will not be able to save your preferences. This means that every time you visit this website you will need to enable or disable cookies again.


የተወደዳችሁ የማኅበረ ቅዱሳን ድረ ገጽ ተከታታዮች! በክፍል አምስት ዝግጅታችን ሦስተኛውን የዘመነ ክረምት ንዑስ ክፍል በተለይ ደሰያትን እና ዓይነ ኵሉን መነሻ በማድረግ ወቅቱን የሚመለከት ትምህርት አቅርበን ነበር፡፡ በዚህ ዝግጅት ደግሞ አራተኛውን የዘመነ ክረምት ንዑስ ክፍል የሚመለከት ትምህርት ይዘንላችሁ ቀርበናል፡፡ መልካም ንባብ!
፬. ጎህ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን፣ መዓልት
ከነሐሴ ፳፰ እስከ ጳጕሜን ፭ (፮) ቀን (ከአብርሃም እስከ ዮሐንስ ዋይዜማ) ድረስ ያለው አራተኛው ክፍለ ክረምት ‹ጎህ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን መዓልት› ይባላል፡፡ በዚህ ክፍለ ክረምት ውስጥ በሚገኙ ቀናት እነዚህን ፍጥረታት የሚመለከቱ የቅዱሳት መጻሕፍት ክፍሎች በቤተ ክርስቲያናችን ይነገራሉ፤ ይተረጐማሉ፤ ይመሠጠራሉ፡፡ ‹ጎሕ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን፣ መዓልት› ዅሉም የግእዝ ቃላት ሲኾኑ ተመሳሳይ ትርጕምና ጠባይዕ ያላቸው ፍጥረታት ናቸው፡፡ ‹ጎህ፣ ነግህ እና ጽባሕ› – ንጋትን፣ ማለዳን፣ ሌሊቱ ወደ ቀን፤ ጨለማው ወደ ብርሃን የሚሸጋገርበትን ክፍለ ጊዜ ይገልጻሉ፡፡ ብርሃን ደግሞ የጨለማ ተቃራኒ፣ የፀሐይ ብርሃን የማይታይበት ክፍለ ዕለት ሲኾን ‹መዓልት› ማለትም በአንድ በኩል የፀሐይ ብርሃን የሚታይበት ጊዜን፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከእሑድ እስከ ሰኞ ያሉትን፣ እንደዚሁም ከ፩ – ፴ የሚገኙ ዕለታትን ያመላክታል (ዘፍ. ፩፥፭-፴፩)፡፡
ስለ ንጋትና ብርሃን ለመናገር በመጀመሪያ ስለ ፀሐይ፣ ስለ ጨረቃ እና ከዋክብት አፈጣጠር በጥቂቱ ማስታወስ ያስፈልጋል፡፡ እግዚአብሔር አምላክ በዕለተ ረቡዕ በመጀመሪያው ሰዓተ ሌሊት ‹‹ለይኩን ብርሃን፤ ብርሃን ይኹን›› ባለ ጊዜ ፀሐይ፣ ጨረቃ፣ ከዋክብት ተፈጥረዋል፡፡ ‹‹እግዚአብሔርም ‹ብርሃን ይኹን› አለ፤ ብርሃንም ኾነ፡፡ እግዚአብሔርም ብርሃኑ መልካም እንደ ኾነ አየ፤ እግዚአብሔርም በብርሃኑና በጨለማው መካከል ለየ፤ እግዚአብሔርም ብርሃኑን ‹ቀን›፣ ጨለማውንም ‹ሌሊት› ብሎ ጠራው፤›› እንዲል (ዘፍ. ፩፥፫-፬)፡፡ የፀሐይ ተፈጥሮዋ ከእሳትና ከነፋስ ሲኾን ጨረቃንና ከዋክብትን ደግሞ ከነፋስና ከውኃ አርግቶ ፈጥሯቸዋል፡፡ ሲፈጥራቸውም ከዅሉም ፀሐይን፤ ከከዋክብት ደግሞ ጨረቃን አስበልጦ ነው፡፡ የፈጠራቸውም እርሱ ሊጠቀምባቸው ሳይኾን ለሰው ልጅ እና በዚህ ዓለም ለሚገኙ ፍጥረታት እንዲያበሩ ነው፡፡ እነዚህ የብርሃን ምንጮች (ፀሐይ እና ጨረቃ) ልዩ ልዩ ምሳሌያት አሏቸው፤ ከእነዚህ መካከልም በጻድቃንና በኃጥኣን መመሰላቸው አንደኛው ነው፡፡
ጻድቃን ዅልጊዜ በምግባር፣ በሃይማኖት ምሉዓን በመኾናቸው በፀሐይ፤ ኃጥኣን ደግሞ በምግባር አንድ ጊዜ ሙሉ፣ ሌላ ጊዜ ጐደሎ ማለትም አንድ ጊዜ ደግ ሌላ ጊዜ ክፉ እየኾኑ ግብራቸውን በመለዋወጥ ይኖራሉና በጨረቃ ይመሰላሉ፡፡ የፀሐይ እና ጨረቃ አካሔዳቸው በሰማይና በምድር መካከል ነው፡፡ ጻድቃንም በተፈጥሯቸው ምድራውያን ኾነው ሳሉ ሰማያዊውን መንግሥት ይወርሳሉ፡፡ ፀሐይ እና ጨረቃ ሠሌዳቸው ከነፋስ፣ ከእሳትና ከውኃ ነው፡፡ እነዚህ ሦስቱ ጠባይዓት እርስበርስ ተስማምተው ብርሃንን እንዲሰጡ አድርገዋቸዋል፡፡ ስለዚህም በነፋሱ ፍጥነት፣ በእሳቱ ሙቀት፣ በውኃው ቅዝቃዜ ይስማማቸዋል፡፡ ይህም የመምህራን መንፈሳዊ ቍጣ ምሳሌ ነው፡፡ የቤተ ክርስቲያን መምህራን ጠባያቸው እንደ ውኃ የቀዘቀዘ ቢኾንም የእግዚአብሔርን ክብር የሚያቃልሉ፣ ቅዱሳንን የሚጥላሉ፣ የቤተ ክርስቲያንን አስተምህሮ የሚፃረሩ መናፍቃን ሲመጡ ግን እንደ ነፋስ በሚፈጥን፣ እንደ እሳት በሚያቃጥል መንፈሳዊ ቍጣ ተነሣሥተው ይገሥፃሉ፤ ይመክራሉ፤ ያስተምራሉ፡፡ አንድም እነዚህ ሦስቱ የፀሐይ እና የጨረቃ ሠሌዳዎች የሥላሴ ምሳሌዎች ናቸው፡፡ ይኸውም እሳት በመለኮት፤ ውኃ በትስብእት፤ ነፋስ በመንፈስ ቅዱስ ይመሰላል (መጽሐፈ ሥነ ፍጥረት፣ አንድምታ ትርጓሜ)፡፡
በሌላ ምሥጢር ስንመለከታቸው ጎህ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን፣ መዓልት ወይም ዅሉንም በአጠቃላይ በብርሃን ምንጭነት ወይም በብርሃን ብንሰይማቸው የብርሃን ምንጭ ወይም ብርሃን እግዚአብሔር ነው፡፡ እርሱ በጨለማው ዓለም፤ በጨለማው ሕይወታችን፤ በጨለማው ኑሯችን የሕይወትን ወጋገን፣ ንጋት፣ ብሩህ ቀን የሚያወጣ አምላክ ነውና (ዮሐ. ፩፥፭-፲)፡፡ ለዚህም ነው ‹‹እግዚአብሔር ብርሃኔና መድኀኒቴ ነው፤ የሚያስፈራኝ ማነው?›› በማለት ቅዱስ ዳዊት የሚዘምረው (መዝ. ፳፮፥፩)፡፡ ስለ ኾነም እኛ ክርስቲያኖች ብርሃን በተባለ በእግዚአብሔር መታመን ያስፈልገናል፡፡
ዳግመኛም የእግዚአብሔር ሕግ ብርሃን ይባላል፡፡ ብርሃን ጨለማን እንደሚያስወግድ ዅሉ የእግዚአብሔር ሕግም ከኀጢአት ባርነት፣ ከሲኦል እሳት ያድናልና፡፡ ‹‹ሕግህ ለእግሬ መብራት፤ ለመንገዴም ብርሃን ነው›› እንዳለ ቅዱስ ዳዊት (መዝ. ፻፲፰፥፻፭)፡፡ እንደዚሁም ብርሃን ክርስቲያናዊ ምግባርን ያመለክታል፡፡ ብርሃን ለራሱ በርቶ ለሌሎችም እንዲያበራ ክርስቲያናዊ ምግባርም ከራስ ተርፎ ለሰዎች ዅሉ ደምቆ በአርአያነት ይታያልና፡፡ እኛም ‹‹ብርሃን ሳለላችሁ በብርሃን ተመላለሱ›› ተብሎ እንደ ተጻፈ የጽድቅ ሥራ የማይገኝበት ጊዜ የጨለማ ዘመን ከመምጣቱ በፊት የጽድቅ ሥራ መሥራት በምንችልበት ጊዜ ዅሉ በመልካም ምግባር ጸንተን እንኑር (ዮሐ. ፲፪፥፴፭-፴፮፤ ፩ኛ ዮሐ. ፩፥፯)፡፡
ደግሞም መልካም ግብር ያላቸው ምእመናን በብርሃን ይመሰላሉ፤ ብርሃን በግልጽ ለሰዉ ዅሉ እንደሚታይና እንደሚያበራ መልካም ምግባር ያላቸው ምእመናንም በጽድቅ ሥራቸው ለብዙዎች አርአያ፣ ምሳሌ ይኾናሉና፡፡ ‹‹እናንተ የዓለም ብርሃን ናችሁ፡፡ በተራራ ላይ ያለች ከተማ ልትሠወር አይቻላትም›› እንዳለ ጌታችን በወንጌል (ማቴ. ፭፥፲፬)፡፡ እንግዲህ ዅላችንም በጨለማ ከሚመሰለው ኀጢአት ወጥተን በብርሃን ወደሚመሰለው የጽድቅ ሕይወት ተመልሰን በክርስቲያናዊ ምግባር በርተን እኛ በርተን ወይም ጸድቀን ለሌሎችም ብርሃን ማለትም የጽድቅ ምክንያት ልንኾን ይገባናል፡፡ ‹‹ብርሃናችሁ በሰዉ ዅሉ ፊት ይብራ›› ተብለን ታዝዘናልና (ማቴ. ፭፥፲፮)፡፡
በአጠቃላይ ጎህ፣ ነግህ፣ ጽባሕ፣ ብርሃን፣ መዓልት የሚባለው ክፍለ ክረምት ‹‹ቡሄ ካለፈ የለም ክረምት፤ ዶሮ ከጮኸ የለም ሌሊት›› እንደሚባለው ክረምቱ እየቀለለ፣ ማዕበሉ እየቀነሰ፣ ዝናሙ እያባራ፣ ሰማዩ እየጠራ የሚሔድበት የንጋት፣ የወጋገን፣ የብርሃን ጊዜ ነው፡፡ ልክ እንደ ዘመኑ እኛም እንደ ደመና በልባችን የቋጠርነውን ቂምና በቀል፤ እንደ ጨለማ በአእምሯችን የሣልነውን ክፋትና ኑፋቄ ወይም ክህደት፤ እንደ ዝናምና ማዕበል በወገን ላይ ያደረስነውን ጥፋትና በደል በንስሐ ፀሐይ አስወግደን ወደ ብርሃኑ ሕገ እግዚአብሔር፤ ወደ ብርሃኑ ኢየሱስ ክርስቶስ፤ ወደ ብርሃኑ ምግባረ ሠናይ፤ ወደ ብርሃኑ ክርስትና እንመለስ፡፡ እንዲህ እንድናደርግም ልዑል እግዚአብሔር ‹‹በሕይወታችሁ ውስጥ ብርሃን ይኹን!›› ይበለን፡፡ እርሱ ‹‹ብርሃን ይኹን›› ካለ የኀጢአት ጨለማ በእኛ ላይ ለመሠልጠን የሚችልበት ዓቅም አያገኝምና፡፡
ይቆየን
Share this entry
Share on Facebook
Share on X
Share on WhatsApp
Share on Pinterest
Share on LinkedIn
Share on Tumblr
Share on Vk
Share on Reddit
Share by Mail
http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png 0 0 Mahibere Kidusan http://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/logo-4.png Mahibere Kidusan2017-08-24 11:11:112017-09-07 08:40:14ዘመነ ክረምት – ክፍል ስድስት
በፌስቡክ የትስስር ገጽ ያግኙን
አዳዲስ ጽሑፎች
ዘካርያስ
ወርኃ መስከረም
ቃለ በረከት ዘብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፓትርያርክ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳስ ዘአኵስም ወዕጨጌ ዘመንበረ ተክለ ሃይማኖት ዘተናገረ በበዓለ ርእሰ ዐውደ ዓመት ዘዕሥራ ምእት ዐሠርቱ ወሰብዓቱ ዓመተ ምሕረት
ርእሰ ዐውደ ዓመት
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
ወርኃ ጳጉሜን
‹‹ጻድቃን እኔን ይጠብቃሉ›› (መዝ.፻፵፩፥፯)
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
የቅዱስ ፓትርያርክ የጾመ ፍልሰታ መልእክት
መልካሟ ርግብ
ነሐሴና በረከቶቹ
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
‹‹በእሳትና በውኃ መኻከል አሳለፍኸን›› (መዝ.፷፭፥፲፪)
የማያልቀው ሀብት
ሰባቱ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያን
የጽሑፎች ማውጫ – በወራት
የጽሑፎች ማውጫ – በወራት Select Month September 2024 (6) August 2024 (6) July 2024 (10) June 2024 (12) May 2024 (12) April 2024 (12) March 2024 (16) February 2024 (9) January 2024 (18) December 2023 (15) November 2023 (13) October 2023 (11) September 2023 (12) August 2023 (7) July 2023 (12) June 2023 (12) May 2023 (18) April 2023 (13) March 2023 (20) February 2023 (17) January 2023 (17) December 2022 (15) November 2022 (6) October 2022 (13) September 2022 (14) August 2022 (16) July 2022 (15) June 2022 (15) May 2022 (13) April 2022 (14) March 2022 (14) February 2022 (14) January 2022 (20) December 2021 (15) November 2021 (14) October 2021 (11) September 2021 (12) August 2021 (10) July 2021 (11) June 2021 (11) May 2021 (11) April 2021 (11) March 2021 (12) February 2021 (10) January 2021 (5) December 2020 (7) November 2020 (10) October 2020 (9) September 2020 (17) August 2020 (15) July 2020 (15) June 2020 (28) May 2020 (17) April 2020 (10) March 2020 (19) February 2020 (9) January 2020 (12) December 2019 (13) November 2019 (14) October 2019 (10) September 2019 (13) August 2019 (13) July 2019 (6) June 2019 (18) May 2019 (7) April 2019 (10) March 2019 (9) February 2019 (6) January 2019 (7) December 2018 (1) November 2018 (6) October 2018 (2) September 2018 (2) August 2018 (8) July 2018 (9) June 2018 (1) May 2018 (4) April 2018 (34) March 2018 (12) February 2018 (7) January 2018 (3) December 2017 (3) November 2017 (9) October 2017 (13) September 2017 (14) August 2017 (31) July 2017 (14) June 2017 (13) May 2017 (7) April 2017 (30) March 2017 (23) February 2017 (13) January 2017 (20) December 2016 (13) November 2016 (7) October 2016 (9) September 2016 (12) August 2016 (30) July 2016 (20) June 2016 (24) May 2016 (12) April 2016 (4) March 2016 (3) February 2016 (5) January 2016 (9) December 2015 (2) November 2015 (2) October 2015 (2) September 2015 (5) August 2015 (6) July 2015 (2) June 2015 (8) May 2015 (10) April 2015 (7) March 2015 (5) February 2015 (10) January 2015 (9) December 2014 (7) November 2014 (7) October 2014 (15) September 2014 (14) August 2014 (17) July 2014 (22) June 2014 (19) May 2014 (14) April 2014 (1) March 2014 (11) February 2014 (24) January 2014 (19) December 2013 (10) November 2013 (7) October 2013 (14) September 2013 (9) August 2013 (5) July 2013 (9) June 2013 (15) May 2013 (8) April 2013 (24) March 2013 (18) February 2013 (21) January 2013 (20) December 2012 (24) November 2012 (21) October 2012 (26) September 2012 (21) August 2012 (25) July 2012 (11) June 2012 (14) May 2012 (26) April 2012 (35) March 2012 (39) February 2012 (18) January 2012 (17) December 2011 (18) November 2011 (21) October 2011 (11) September 2011 (8) August 2011 (14) July 2011 (16) June 2011 (21) May 2011 (19) April 2011 (14) March 2011 (27) February 2011 (23) January 2011 (22) December 2010 (30) November 2010 (5) October 2010 (3) September 2010 (2) March 2010 (39) February 2010 (7) November 2009 (14) October 2009 (5) September 2009 (8) August 2009 (11) July 2009 (1) April 2009 (1) March 2009 (5) February 2009 (2)


የጥናት ስልት የጥናት ስልት Pdf የማጥናትና ሚስጥር የሳጥናየል ጎል በኢትዮጵያ የሣጥናኤል ጎል በኢትዮ የሳጥናኤል ጎል ኢትዮጲያ የሳጥናኤል ጎል በኢትዮጵያ1 Pdfd የሳጥናኤል ጎል ኢትዮጵያዊ የሳጥናኤል ጎል በኢትዮጵያ Pdf 2 የሳጥናኤል ጎል በኢትዮጵያ


በዩናይትድ ኪንግደም ቢማሩ፣ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ ትምህርት፣ በመላው ዓለም ተቀባይነት ያላቸው የብቃት ማረጋገጫዎች እና ግሩም የሆኑ የሥራ እድሎች ያገኛሉ።
በዩናይትድ ኪንግደም በሚገኝ ዩኒቨርሲቲ፣ ኮሌጅ፣ አዳሪ ትምህርት ቤት ወይም የእንግሊዝኛ ቋንቋ ትምህርት ቤት መማር ይፈልጋሉ? የሚመኙትን ትምህርት እንዲማሩ እና ለወደፊቱ የትምህርት እቅድ ማውጣት እንዲችሉ ልንረዳዎት ዝግጁ ነን። ከዚህ ቀጥሎ ተጨማሪ መረጃዎችን ማግኘት ይችላሉ።
በዚህ ክፍል
በዩናይትድ ኪንግደም መማር ይፈልጋሉ?
በዩናይትድ ኪንግደም ቢማሩ፣ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ ትምህርት፣ በመላው ዓለም ተቀባይነት ያላቸው የብቃት ማረጋገጫዎች እና ግሩም የሆኑ የሥራ እድሎች ያገኛሉ።


More: ሆቴሎች , ስፓዎች , የፍቅር ጉዞዎች , ጀብድ , የቤተሰብ ጉዞ , ያልተለመደ እና አስገራሚ , ጎልፍ , የምግብ ጉዞ , የባህር ዳርቻዎች እና ደሴቶች , የመንገድ ጉዞ , ዘላቂነት , ስነ-ጥበብ እና ባህል


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ ኣቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


በዓለ ጥምቀት በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። በዓለ ጥምቀት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከሚከበሩት በዓላት አንዱና […]
Readmore>>
18/02/2017
በዓለ ጥምቀት
News
by admin
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። በዓለ ጥምቀት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከሚከበሩት በዓላት አንዱና ዋናው የጥምቀት […]
Readmore>>
18/02/2017
እንኳን ለብርሃነ ጥምቀቱ በሰላም አደረሳችሁ
News
by admin
እንኳን ለብርሃነ ጥምቀቱ በሰላም አደረሳችሁ! በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ የቅ/ገብርኤል እና የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን የጥምቀትን በዓል እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ […]
Readmore>>
18/02/2017
ዛሬ በዳዊት ከተማ መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋል
News
by admin
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ የቅዱስ ገብርኤል እና የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን ታህሣሥ ፳፱ (07.01.2016) ቀን የጌታችንና የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ የልደት […]
Readmore>>
18/02/2017
እንኳን ለቅዱስ ገብርኤል ዓመታዊ በዓል በሰላም አደረሳችሁ
News
by admin
እንኳን ለቅዱስ ገብርኤል ዓመታዊ በዓል በሰላም አደረሳችሁ Den EOTK i Norge St. Gebriel og Abune Teklehaimanot kirke i Oslo skal […]
Readmore>>
18/02/2017
የስቅለት በዓል ኣከባበር – 2008
News
by admin
Readmore>>
18/02/2017
ዓብይ ጾም – 2008
News
by admin
ለእመናን በሙሉ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ የቅዱስ ገብርኤል እና የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ቤተ ክርስቲያን እንኳን ለዓብይ ጾም በሰላም አደረሳችሁ እያለች በዓብይ […]
Readmore>>
18/02/2017
፲፱ኛው የአውሮፓ መንፈሳዊ ጉባዔ
News
by admin
Dato: March/03/2016 የካቲት ፳፭/፳፻፰ ዓ/ም የፋ.ቁ 009/2016 ለምእመናን በሙሉ። ጉባዔውን አውጁ (ኢዩ. ፪፥፲፬)። ጉዳዩ፦ ፲፱ኛውን የአውሮፓ መንፈሳዊ ጉባዔ ይመለከታል። በቅድሚያ […]
Readmore>>
18/02/2017
ጥምቀት በዓል አከባበር – 2008
News
by admin
የጥምቀት በዓል አከባበር በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኖርዌይ ቅዱስ ገብርኤልና ኣቡነ ተክል ሐይማኖት ቤተክርስቲያን ብፁዕ አቡነ ኤልያስ የአውሮፓ ምሥራቅና ደቡባዊት […]


የዩናይትድ ስቴትስ ኃይሎች ትንናት ሐሙስ ሶማልያ ውስጥ በሚገኘው አልሻባብ ላይ የአየር ጥቃት አካሂደው፣ በርካታ አማፅያን መገደላቸውን፣ የዩናይትድ ስቴትስ ጦር አስታወቀ።
ዋሺንግተን ዲሲ —
የዩናይትድ ስቴትስ ኃይሎች ትንናት ሐሙስ ሶማልያ ውስጥ በሚገኘው አልሻባብ ላይ የአየር ጥቃት አካሂደው፣ በርካታ አማፅያን መገደላቸውን፣ የዩናይትድ ስቴትስ ጦር አስታወቀ።
የመከላከያ ሚኒስቴር ፔንታጎን ቃል አቀባይ አውድሪካ ሃሬስ ለአሜሪካ ድምፅ ራድዮ እንደገለፀት፣ ሰው አልባው የአሮፕላን ጥቃት የተካሄደው፣ ከዋና ከተማዋ ሞቅዲሾ በስተ ምዕራብ 160 ኪሎአ ሜትር በሚገኘው የቤይ ክልል ነው።


የሲንጋፖር ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን (እ.ኤ.አ. ታሚል ፡ சிங்கப்பூர் தேசிய kebangsaan Singapura, ቻይንኛ : 新加坡国家足球队 የተደራጀው በሲንጋፖር እግር ኳስ ማህበር (ኤፍኤኤስ) ነው፣ በሲንጋፖር ውስጥ የእግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል፣ እሱም ከእስያ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (AFC) እና ከክልላዊ ASEAN እግር ኳስ ፌዴሬሽን (ኤኤፍኤፍ) ጋር የተያያዘ። የቡድኑ ቀለሞች ቀይ እና ነጭ ናቸው. ሲንጋፖር በተለምዶ “አንበሶች” በመባል ይታወቃሉ። [1]
ሲንጋፖር በእስያ ከሚገኙት አንጋፋ ብሄራዊ ቡድኖች አንዱ ሲኖራት ኤፍኤኤስ በአህጉሪቱ ውስጥ አንጋፋው የእግር ኳስ ማህበር ነው። [2] ሀገሪቱ በአንፃራዊነት አነስተኛ የህዝብ ብዛት ቢኖራትም በአጠቃላይ ከትልቅ እና ብዙ ህዝብ ከሚኖሩ ጎረቤቶቿ ጋር ጠንካራ ፉክክር ያላቸውን ቡድኖችን በማፍራት በአጠቃላይ ከክብደቷ በላይ በቡጢ ተመታለች።
ሲንጋፖር በ 1998 ፣ 2004 ፣ 2007 እና 2007 እና 2012 አራት ጊዜ ድል ባደረገችበት የክልል ኤኤፍኤፍ ሻምፒዮና ውስጥ በተገኘው እጅግ ጉልህ ስኬቶቹ ውስጥ ይታያል። ሲንጋፖር ይህንን ስኬት ያስመዘገበው የመጀመሪያው ቡድን ሲሆን ባደረጋቸው የፍጻሜ ጨዋታዎች ሁሉ ያሸነፈ ብቸኛ ቡድን ነበር። እ.ኤ.አ. በ1998 ሲንጋፖር ቬትናምን በፍፃሜው አሸንፋ የሀገሪቱን የመጀመሪያ አለም አቀፍ የእግር ኳስ ዋንጫን አሸንፋለች። በ2004–05 በተካሄደው ውድድር ሲንጋፖር ኢንዶኔዢያንን በድምር ውጤት 5-2 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። ሲንጋፖር በ2007 ዋንጫውን አስጠብቆ በፍጻሜው ጨዋታ ታይላንድን 3-2 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። እ.ኤ.አ. በ2012 ሲንጋፖር ለ4ኛ ጊዜ የዋንጫ ባለቤት ስትሆን በድጋሚ የሶስት ጊዜ ሻምፒዮን የሆነችውን ታይላንድን 3 ለ 2 በማሸነፍ በፍፃሜው ውድድር አሸንፋለች።
ሲንጋፖር ከንዑስ ኮንፌዴሬሽን ባለፈ ጥሩ ውጤት አስመዝግቧል። እ.ኤ.አ. በ 2007 የኤሲያ ዋንጫ ማጣሪያ ሲንጋፖር ኢራቅን በማሸነፍ ብቸኛዋ ቡድን ሆና ኢራቅ ወደ ኤዥያ ዋንጫ አሸናፊነት ዘመቻ ስትጓዝ ነበር። ሲንጋፖር በ2006 እና 2009 በሜዳው ከቻይና 0–0 እና 1–1 አቻ ተለያይተዋል። በመጋቢት 2008 አውስትራሊያም ሲንጋፖርን ማሸነፍ ተስኖት ጨዋታው ያለ ጎል በአቻ ውጤት ተጠናቋል። በ 2018 የፊፋ የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ ጃፓን በሜዳዋ በሳይታማ ስታዲየም በሲንጋፖር ተካሂዶ የነበረ ሲሆን በምድቡ ነጥብ ያጡበት ብቸኛው ጨዋታ ነበር።
__LEAD_SECTION__
[ለማስተካከል | ኮድ አርም]
የሲንጋፖር ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን (እ.ኤ.አ. ማላይ ፡ ፓሱካን ቦላ ሴፓክ ኬባንግሳን ሲንጋፑራ : ቻይንኛ ፡新加坡国家足球队፣ ታሚል ፡ சிங்கப்பூர் தேசிய kebangsaan Singapura, ቻይንኛ : 新加坡国家足球队 የተደራጀው በሲንጋፖር እግር ኳስ ማህበር (ኤፍኤኤስ) ነው፣ በሲንጋፖር ውስጥ የእግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል፣ እሱም ከእስያ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (AFC) እና ከክልላዊ ASEAN እግር ኳስ ፌዴሬሽን (ኤኤፍኤፍ) ጋር የተያያዘ። የቡድኑ ቀለሞች ቀይ እና ነጭ ናቸው. ሲንጋፖር በተለምዶ “አንበሶች” በመባል ይታወቃሉ። [3]
ሲንጋፖር በእስያ ከሚገኙት አንጋፋ ብሄራዊ ቡድኖች አንዱ ሲኖራት ኤፍኤኤስ በአህጉሪቱ ውስጥ አንጋፋው የእግር ኳስ ማህበር ነው። [4] ሀገሪቱ በአንፃራዊነት አነስተኛ የህዝብ ብዛት ቢኖራትም በአጠቃላይ ከትልቅ እና ብዙ ህዝብ ከሚኖሩ ጎረቤቶቿ ጋር ጠንካራ ፉክክር ያላቸውን ቡድኖችን በማፍራት በአጠቃላይ ከክብደቷ በላይ በቡጢ ተመታለች።
ሲንጋፖር በ 1998 ፣ 2004 ፣ 2007 እና 2007 እና 2012 አራት ጊዜ ድል ባደረገችበት የክልል ኤኤፍኤፍ ሻምፒዮና ውስጥ በተገኘው እጅግ ጉልህ ስኬቶቹ ውስጥ ይታያል። ሲንጋፖር ይህንን ስኬት ያስመዘገበው የመጀመሪያው ቡድን ሲሆን ባደረጋቸው የፍጻሜ ጨዋታዎች ሁሉ ያሸነፈ ብቸኛ ቡድን ነበር። እ.ኤ.አ. በ1998 ሲንጋፖር ቬትናምን በፍፃሜው አሸንፋ የሀገሪቱን የመጀመሪያ አለም አቀፍ የእግር ኳስ ዋንጫን አሸንፋለች። በ2004–05 በተካሄደው ውድድር ሲንጋፖር ኢንዶኔዢያንን በድምር ውጤት 5-2 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። በ2007 ሲንጋፖር ዋንጫውን አስጠብቃ በፍጻሜው ጨዋታ ታይላንድን 3-2 በሆነ ውጤት አሸንፋለች። እ.ኤ.አ. በ2012 ሲንጋፖር ለ4ኛ ጊዜ የዋንጫ ባለቤት ስትሆን በድጋሚ የሶስት ጊዜ ሻምፒዮን የሆነችውን ታይላንድን 3 ለ 2 በማሸነፍ በፍፃሜው ውድድር አሸንፋለች።
ሲንጋፖር ከንዑስ ኮንፌዴሬሽን ባለፈ ጥሩ ውጤት አስመዝግቧል። እ.ኤ.አ. በ 2007 የኤሲያ ዋንጫ ማጣሪያ ሲንጋፖር ኢራቅን በማሸነፍ ብቸኛዋ ቡድን ሆና ኢራቅ ወደ ኤዥያ ዋንጫ አሸናፊነት ዘመቻ ስትጓዝ ነበር። ሲንጋፖር በ2006 እና 2009 በሜዳው ከቻይና 0–0 እና 1–1 አቻ ተለያይተዋል። በመጋቢት 2008 አውስትራሊያም ሲንጋፖርን ማሸነፍ ተስኖት ጨዋታው ያለ ጎል በአቻ ውጤት ተጠናቋል። በ 2018 የፊፋ የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ ጃፓን በሜዳዋ በሳይታማ ስታዲየም በሲንጋፖር ተካሂዶ የነበረ ሲሆን በምድቡ ነጥብ ያጡበት ብቸኛው ጨዋታ ነበር።
^ "National Team - The Lions". Football Association of Singapore. "National Team - The Lions".
^ "Flashback Friday: Singapore Amateur Football Association founded on Aug 29, 1892" (በen) (29 August 2014). Ng, Huiwen (29 August 2014).
^ "National Team - The Lions". Football Association of Singapore. "National Team - The Lions".
^ "Flashback Friday: Singapore Amateur Football Association founded on Aug 29, 1892" (በen) (29 August 2014). Ng, Huiwen (29 August 2014).
ከ «https://am.wikipedia.org/w/index.php?title=የሲንጋፖር_ብሔራዊ_እግር_ኳስ_ቡድን&oldid=379816» የተወሰደ
ይህ ገጽ መጨረሻ የተቀየረው እ.ኣ.አ በ23:50፣ 11 ፌብሩዌሪ 2024 ዓ.ም. ነበር።
የዚህ መዝገበ ዕውቀት ጽሁፍ በ Creative Commons Attribution/Share-Alike License ስር ነው የተለቀቀው፣ ተጨማሪ ደንቦች ሊኖሩ ይችላሉ። ለበለጠ መረጃ Policy:Terms_of_Use የአጠቃቀም ደንቦችን ይዩ።


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


የጽሑፉ ዓላማ፡ ኢትዮጵያ፥ ከኤርትራ፣ ከሶማሊያና ከሱዳን አገራትና መንግስታት መክራና ዘክራ በተፈበረከ የፈጠራ ክስና ሐሰተኛ ውንጀላ በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸመችው ወረራና የዘር ማጥፋት ወንጀል ተከትሎ፥ ባርነትን አልቀበልም! በማለት ክንዱን ለትግል ያነሳና ያበረታ የትግራይ ህዝብና ሠራዊት ጎን በመቆም አቅሙ በፈቀደው የታገለ ትግራዋይ ሁሉ፥ ይህ ሁሉ ሞትና እልቂት ሊደርስብንና ሊፈጸምብን የቻለበት ምክንያት ምንድ ነው? ደማችን የገበርልንለትና ህይወታችን እየሰዋንለት ያለ የትግላችን ዓላማና መጨረሻ ምንድ ነው? በማለት ለሚያነሳው/ተብሎ ለሚነሳ ሀገራዊና ፖለቲካዊ ጥያቄ የዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ እንደ አንድ ትግራዋይ የሚሰጠው ታሪክን መሰረት ያደረገ ምላሽ ተጨባጭና ምክንያታዊ አቋም ለማንጸባረቅ ነው።
የጽሑፉ ውሱኑነት፡ በጽሑፉ ርዕስ እንደ ተገለጸ ጽሑፉ በይዘቱ ጸሐፊው “መፍትሔው፥ ምስረታ ሀገረ ትግራይ እውን ማድረግ ነው” ሲል ለሚያቀርበው ሙግት፤ እንዲሁም፥ ምስረታ ሀገረ ትግራይ ለምን? ለሚለው ጥያቄ ውሱን የሆነ ታሪካዊ ዳርቻው ፖለቲካዊ እሳቤው ማዕከል አድርጎ ጠቅለል ያለ ጽሑፍ እንጅ ለምስረታ አንዲት አገር የሚስያስፈልጉ ግልብአቶች አስመልክቶ የሚያትት ጽሑፍ አይደለም።
ትርጓሜ፡ የምንፈልገው አገር መሆን ነው! ሲባል የትግራይ ህዝብ ለኢትዮጵያ አገር የመሆን ጥያቄ እያቀረበ እንልሆነና እንዳይደለ ለመግለጽ እወዳለሁ። የትግራይ ህዝብ የሚጠቅመኝና የሚረባኝ ይህ ነው ብሎ ለሚውስነው ማንኛውም ውሳኔ የማንም ፈቃድና ይሁንታ አያስፈልገውም። አገር የመሆንም ይሁን ሌላ አማራጭ የመከተልና የመውሰድ ስልጣንና ኃላፊነትም የትግራይ ህዝብ ስልጣን ብቻ ይሆናል/ነው።
ማሳሰቢያ፡ ይህ የመፍትሔ ሃሳብ፥ ኢትዮጵያ ግፍ ስለ ፈጸመችብን፤ አንድም፥ የኢትዮጵያ ሰዎች “የትግራይ ህዝብ የሚፈልገው መሄድ ከሆነ መሄድ ይችላሉ” የሚል ከፍርሃትና ከጭንቀት የሚመነጩ ንግግሮች መሰረት ያደረገ ሳይሆን ከተፈጸመብን ግፍ ባሻገር ለተፈጸመብን ዘራዊ ጭፍጨፋ ምክንያትና መንስኤ የሆነ መሰረታዊ የአገሪቱ ችግር ስር ነቀል መፍትሔ መስጠት ስለሚሻው ነው። ውስጥ ለውስጥ በሚደረገው የተለመደ የፖለቲካ ሴራ፣ የትግራይ ገበሬን በዘይትና በስንዴ እያስፈራራህ፣ እንዲሁም ለግላዊ ጥቅምና ለስልጣን ሲባል አዲስ አበባ ተቀመጠህ በሚዶለተው ምክር ሳይሆን በህዝቡ መካከል ተገኝቶ በግላጭ/በይፋ አማራጭ ሃሳብ በማቅረብ ማለትም “ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆና መቀጠል አለባት” የሚል ሃሳብ ያለው ከተገኘና ሃሳቡ የትግራይ ህዝብ ከገዛው፣ ድጋፍ ካገኘና አሸናፊ ሆኖ ከወጣ፥ እንደ ተጋሩ አሸናፊ ለሆነው ሃሳብ በመገዛትና ትግራይን በማስቀደም በሚያግባቡን ነጥቦች ላይ አተኩረን አብረን እንሰራለን እንጅ እርስበርሳችን መለያየትና መናከስ አለብን ማለት እንዳይደለም ለማሳሰብ እወዳለሁ። መልካም ንባብ!
መንደርደሪያ፡ በዓይናችን እውን ሆኖ ያየነው፣ የፊንላንድ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትርና የአውሮፓ ህብረት ልዩ መልዕክተኛ የሆኑት ፔካ ሀቪስቶ በሰጡት ምስክርነት መሰረትም፥ ኢሳይያስ አፈወርቂ፣ ዐቢይ አህመድ ዓሊና የአማራ ልሒቃን በውንጀላ፣ በፈጠራ ትርክትና በሐሰተኛ ክስ አመካኝተው በትግራይ ላይ የፈጸሙት በዓይነቱ ለየት ያለ ወረራና ወረራውን ተከትሎም በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸሙት የመሰረተ ልማት ውድመትና ዝርፍያ ጨምሮ በሰብዓዊነት የሚፈጸም፣ የጦርና የዘር ማጥፋት ወንጀል ገፊ ምክንያትና ዋና ዓላማ የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ ዘር ላይቀርለትና ህልውና ላይኖረው፣ ቅሪት የተገኘ እንደሆነም ዳግም ቀና ብሎ እንዳይሄድና ራሱን ችሎ እንዳይቆም ቅስሙና ሞራሉ በመስበር፣ በማድቀቅና በማዋረድና ዘልአለም ፍርፋርያቸው ለቃሚ፣ ለማኝና የተጣለ፣ ህልውና የሌለው ጎስቋላ ፍጥረት ሆኖ እንዲያዩት ከነበራቸው ሰይጣናዊ ምኞት የተነሳ እንደሆነ ዓለም ያወቀው የአደባባይ ሚስጢር። ኔውዮርክ ታይምስም የአሜሪካ ሴኔት አባል የሆኑት ክሪስ ኩን ጠቅሶ የዘገበው ሐቅ ይህ ነው። ዐቢይ አህመድ ዓሊ ከውስጥም ከውጭም ኃይሎች ጋር ግንባር በመፍጠር ትግራይ የወረረበትና ያወደመበት፣ አሁንም በቀጣይነት ከበባ ውስጥ አገብቶ ከጥይት ያመለጠ ህዝብ በርሃብና በበሽታ ለመጨፍጨፍ፣ ለመግደልና ለማጽዳት እንዲሁም ድሮኖችና ተዋጊ ጀቶች እየላከ የትግራይ ከተሞች በእሳት እያነደደና የትግራይ ህጻናትና እናቶች ከሰማይ ቦንብ እያዘነበ እየጨፈጨፈ ያለበት ምክንያት ግቡና ዓላማው የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ ማብረስና ማንበርከክ አልሞ ስለተነሳ ነው።
ዐቢይ አህመድ ዓሊ በጭፍራና በደሴ ግንባሮች ከፍተኛ ቁጥር ያለው የሰውና የንብረት ኪሳራና ውድመት አስተናግዶ ወደ ደብረ ብርሃን ከሸሸ በኋላ በእነዚህ ግንባሮች በተለይ በደሴ ግንባር የገጠመው ከፍተኛ ወታደራዊ ሽንፈት፣ ኪሳራና ውርደት ምክንያት ሲገልጽ፥ “የተሸነፍነው ነጮችና ጥቁሮች የውጭ አገር ዜጎች በውጊያው ስለ ተሳተፉበት ነው፤ ወያኔዎች የደሴና የኮምቦልቻ የመኪና ሰሌዳ ለጥፈው አስቀድመው ወደ ከተሞቹ ስለገቡ ነው፣ ተኳሽና አስተኳሽ ከውስጥ ስለ ነበሩ” ሲል የሰጠውን ይፋዊ መግለጫ ሁላችን እናስታውሳለን። ዐቢይ አህመድ ዓሊ ይህን ያደረገበት ምክንያት የገጠመው ወታደራዊ ሽንፈት እንደ ለመደው በውሸት ለማድበስበስ ያለመ ቢሆንም በዋናነት ግን ዓላማው ከትግራይ ውጭ የሚገኙ በአማራና በሌሎች ክልሎች የሚኖሩ ንጹሐን የትግራይ ተወላጆት ዘራዊ ጭፍጨፋ እንዲደርስባቸው ያቀርበው ጥሪ ነው። ንግግሩ ተከትሎም በአማራ ክልል የሚንቀሳቀሱ የጎበዝ አለቆች በይፋ በንጹሐን የትግራይ ተወላጆች ላይ የሞት መለከት ሲነፉ፥ በኤርትራ መንግሥት የሚዘወረው፣ የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ደም ለመቃባት ዓላማውና ተልዕኮው አድርጎ የተቋቋመው፣ በተለይ በትግራይ ህዝብ ላይ አነጣጥሮ ሐሰተኛ ፕሮፓጋንዳ በመንዛትና በተደጋጋሚ ማንነት ማሰረት ያደረገ የዘር ጭፍጨፈ እንዲፈጸምበት ጥሪውን ያቀረበ የኢሳት ቴሌቪዥን፥ የደሴና የጭፍራ ምሽጎች በትግራይ ሠራዊት መደርመስ ተከትሎ ያስተጋባው መልዕክት ቢኖር በሁሉም የትግራይ ተወላጆች ላይ እርምጃ እንዲወሰድ ያቀረበው ይፋዊ የዘር ጭፍጨፋ ጥሪ ልብ ይሏል።
ከ100 ሚልዮን በላይ የሚገመት ህዝብ ያላት ኢትዮጵያ አለኝ የምትለው በርካታ ቁጥር ያለው መደበኛና መደበኛ ያልሆነ ሰራዊት፣ መሳሪያ የታጠቀ ሚኒሻና ሽፍታ ሁሉ ሰብስባ ስታበቃ ይህ ሁሉም አልበቃ ብሏትም ከ100 ሺህ በላይ የኤርትራ፣ እንዲሁም በርከታ ቁጥር ያለው የሶማሊያ ሰራዊት በመጋበዝ ትግራይን ከካርታ የትግራይን ህዝብ በተመሳሳይ ህልውናና ስመ ዝክር እንዳይኖረውና እንዳይቀርለት ከታሪክ ለመፋቅና ለመደምሰስ ያደረገችው ሙከራ ውጤቱ ድፍን ዓለም በአግራሞት የተመለከተው ሲሆን፥ ትላልቅና ሰፊ ተደራሽነት ያላቸው የዓለማችን መገናኛ ብዙሐንም በመላ፥ እንደ ፈሮዖን ሰራዊት በትግራይ ምድር ሰምጦ የቀረውና የተቀበረውን የኢትዮጵያ፣ የኤርትራና የሶማሊያ ሙትና ሙርከኛ እያሳዩ የትግራይ ህዝብ የትግል መንፈስና ጀግንነት እውን መሆኑን በተደጋጋሚ ምስክረነታቸው ሰጥቷል። ጥያቄው፥ እዚህ ውስጥ እንዴት ገባን? በዘላቂነት መፍትሔውስ ምንድ ነው? ተብሎ ለሚነሳ ጥያቄ እንደሚከተለው ተጻፏል።
የልባቸው ሃሳብ ቢሰምርላቸው ኖሮ፥ እንደ ህዝብ መታሰቢያ ላይኖረን አጥፍተውን ነበር
ዐቢይ አህመድ ዓሊና የአማራ ልሒቃን የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ በጠላትነት ፈርጀው የኤርትራና የሶማሊያ ሰራዊት ይዘው መጥተው በትግራይ ላይ የፈጸሙት ወራራ ይህን ተከትሎም ያደረሱት የህይወትና የንብረት ውድመት ግልጽ እንዲሆንልና እንዲገባን የወረራው ዘፍጥረት መመልከት አስፈላጊ ነው። ዐቢይ አህመድ ዓሊና የአማራ ልሒቃን አንድ የሚያደርጋቸውና ሁለቱም የሚጋሩት ባህሪይ ቢኖር እውነት ያልፈጠራቸውና በውሸት የተለከፉ (Compulsive lair) ተብለው ሊታወቁ የሚችሉ መሆናቸው ይጠቀሳል ነው። በመሆኑም፥ በተለይ በራሱ ላይ እየተኮሰ ራሱን በማቆሳሰል የሚስተካከለው የሌለው ዐቢይ አህመድ ዓሊ በትግራይ ላይ የፈጸመው ወረራና የከፈተው ጦርነት መንስኤ አስመልክቶ በተለላዩ ጊዜያት ተደጋጋሚ ሐሰተኛ መግለጫዎች በመስጠት ሐቁን ለማዳፈንና ለማድበስበስ ቢሞክርም፥ በተመሳሳይ በራሱ አንደበትና በሹማሙንቶቹ አማካኝነት የወረራው ዓላማና የጦርነቱ ግብ ምን እንደ ነበረና እንደሆነ ግልጽ አድርገውልናል።
ሽንፈቱን አምኖ በመቀበል ፈንታ ሰሚ ጆሮ ጭው የሚያደርግ፣ ተራና ውሃ የማይቋጥር ምክንያት በመደርደር የሚታወቀው ዐቢይ አህመድ ዓሊ በቅርቡ በደሴ ግንባር የተከናነበው ሽንፈት አስመልክቶ ሚኒስትሮቹን ሰብስቦ ያደረገው ንግግር እንኳ ብንመለከት፥ እያካሄደው ያለ ጦርነት እንዲሁ ዋጋ ቢስ ጦርነት ሳይሆን ከመነሻው ዓላማ ያለው ጦርነት መሆኑን ሲያስረዳ እንዲህ ነበር ያለው “ጦርነት ምንድ ነው? ጦርነት ማለት የፖለቲካ ዓላማ ማስፈጸሚያ የመጨረሻው ጫፍ ማለት ነው። ማንኛውም ግጭት ዝም ብሎ በግልፍተኝነት የሆነ ግሩፕ ስለ ፈለገ ሳይሆን አንድ ሊያሳካው የፈለገ ዓላማ በውይይት በክርክር በሃሳብ ብልጫ ማሸነፍ ሲሳነው በሃይል ያንን እሳቤ ለመጫን የሚደረግ ነገር ነው። ጦርነቱ ዓላማ ቢስ ግብ አልባ ጉዳይ ሳይሆን የሆነ ነገር ለማሳካት የሚሰራ ጉዳይ ነው የሚለውን ነገር ፖለቲካሊ መገንዘብ አስፈላጊ ነገር ነው” ሲል ነበር በትግራይ ላይ የፈጸመው ወረራና የከፈተው ጦርነት ዓላማ ያስረዳ።
ልብ ይበሉ፥ ሌሊቱ/ምሽቱ እስኪ ነጋ እንኳ መጠበቅ ተስኖት ጥቁር ለብሶ በሌሊት በጨለማ ብቅ ያለው ዐቢይ አህመድ ዓሊ የጦርነት ነጋሪት ሲጎስምና በትግራይ ላይ ወረራ ሲፈጽም፥ በምክንያትነትነት ያቀረበው የተፈበረከ ክስና ሐሰተኛ ውንጀላ “በዛሬው ዕለት ሰሜን ዕዝ ስለ ተጠቃ” የሚል ሁላችን እናስታውሳለን። ለአንድ ዓመት ሙሉ ሲነገር የከረመው የአዲስ አበባ ሐሰተኛ ፕሮፓጋንዳ፥ ማለትም “በሰሜን ዕዝ ተጠቃ” ተብሎ ይህን ተከትሎም ሃያ አራት ሰዓት ባልሞላበት ጊዜ ውስጥ ጦርነት ውስጥ የመገባቱ ነገር ውሸት እንደ ነበር ግን ከሌላ ሰው ሳይሆን ከራሱ ከዓቢይ አህመድ ዓሊ ልንሰማ ነው። ዐቢይ አህመድ ዓሊን አሁንም በደሴ ግንባር የተከናነበው ሽንፈትና ኪሳራ ተከትሎ ባደረገው ንግግር ውስጥ ጦርነት ተነካሁ ብለህ በሃያ አራት ሰዓት ውስጥ የሚለኮስ የምጣድ እሳት እንዳይደለ እንዲህ ነበር ያለው፥ “ግጭት ዝም ብሎ በግልፍተኝነት የሆነ ግሩፕ ስለ ፈለገ ሳይሆን አንድ ሊያሳካው የፈለገ ዓላማ በውይይት በክርክር በሃሳብ ብልጫ ማሸነፍ ሲሳነው በሃይል ያንን እሳቤ ለመጫን የሚደረግ ነገር ነው” ይላል። ይህ በስህተት አለቦታው የተቀመጠ የድራማ ሰው ዐቢይ አህመድ ዓሊ ይህ ብቻ አይደለም ያለው፥ ጦርነቱ ከመጀመሩ ከወራት በፊት ለጦርነት በሚገባ እንደ ተዘጋጀና ጦሩነቱንም እንደሚያሸንፍ ይህን ብሎ ተናግሮ እንደ ነበር ለፓርላው የተናገረው ንግግር “የዱሮን በሚመለከት እኔ አልደበቅኳቸውም፤ በግልጽ ከጥቂት ወራት በፊት የሚኒሻ ውጊያ አንዋጋም፣ ዘመናዊ ውጊያ እንዋጋለን፣ እንደዚህ ዓይነት ትጥቆችም አለን ብዬ ነግሬአቸዋለሁ” ሲል ተደብቆ ሳይሆን በይፋ ነው። ጎበዝ፥ ውሸት ፋይል የለውም! ይሉሃል እንግዲህ ይህ ነው።
ዐቢይ አህመድ ዓሊና ሠራዊቱ ከትግራይ (ምዕራብ ትግራይ እንዳለ ሆኖ) በኃይል ተመንግለው ከወጡ በኋላ ለገጠመው ፖለቲካዊና ወታደራዊ ሽንፈትና ኪሳራ ለማድበስበስ አዝማሪዎች ሰብስቦ ባደረገው ንግግር ላይ ደግሞ፥ ትግራይ (መቐለ) ለቀን የወጣንበት ምክንያት የሄድንበት ምሽን (ተልዕኮ) ስላሳካን፤ የቀድሞ ውበቷ አሳጥተን ከተሟ የሌባና የወንበዴ መዓት አድርገን፤ በሻሻ አድረገናት ነው የወጣነው! ነበር ያለው። እዚህ ላይ ዐቢይ አህመድ ዓሊ የሚለው ያለ ሃሳብ ሁሉ ትክክል ነው። ጦርነት በግልፍተኝነት እንደማይጀመርና በዓላማ የሚካሄድ መሆኑን፣ ኢትዮጵያ በትግራይ ላይ ወረራ ስትፈጽም የፖለቲካ ልዩነት ስላላት ሳይሆን ዓላማ እንደነበራትና ይህን ዓላማ አሳክታም እንደወጣች ነው ዐቢይ አህመድ ዓሊ እየተረከልን ያለው። አንድም፥ “ጦርነት ምንድ ነው? ጦርነት ማለት የፖለቲካ ዓላማ ማስፈጸሚያ የመጨረሻው ጫፍ ማለት ነው። ማንኛውም ግጭት ዝም ብሎ በግልፍተኝነት የሆነ ግሩፕ ስለ ፈለገ ሳይሆን አንድ ሊያሳካው የፈለገ ዓላማ በውይይት በክርክር በሃሳብ ብልጫ ማሸነፍ ሲሳነው በሃይል ያንን እሳቤ ለመጫን የሚደረግ ነገር ነው። ጦርነቱ ዓላማ ቢስ ግብ አልባ ጉዳይ ሳይሆን የሆነ ነገር ለማሳካት የሚሰራ ጉዳይ ነው የሚለውን ነገር ፖለቲካሊ መገንዘብ አስፈላጊ ነገር ነው” ብሎ ስለሚያምንና በትግራይ ላይ የፈጸመው ሁሉ በእውቀትና በዓላማ መሆኑን ነው።
መጽሐፍ፥ ምስክርነት በሁለትና በሦስት ይጸናል እንዲል መቋጠር ያልፈጠረበት ዐቢይ አህመድ ዓሊ በትግራይ ላይ የፈጸመው ወረራ አስመልክቶ፥ እንዲሁም ትግራይን ቀበርናት! እየተባለ በሚጨፈርበት ወቅት የወረራውና የጦርነቱ አጠቃላይ ምስልና ግንዛቤ ለመሳልና ለመስጠት የእግር ኳስ ምሳሌ በመጠቀም በቴሌቪዥን መስኮት ቀርቦ ያደረገው ንግግር እንመልከት። እንዲህ ያላል፥ “አሁን ሰሙኑን ካለው የኳስ ጨዋታ አንጻር እንኳን ወስደን ብንመለከት፥ ሁለት የሚቃረኑ ቡድኖች በአንድ ሜዳ ውስጥ ኳስ ይጫወታሉ፣ በዚህኛው ቡድን ያለ በA ቡድን ያለ አንድ አጥቂ ሰው ኳሱን ይዞ ለማጥቃት ቢንደረደር ከሚቃረነው ኃይል ሊገጥሙት የሚችሉት ጉዳዮች ከሞላ ጎደል ይታወቃሉ። አንደኛው በብቃት በልጦ በችሎታ በልጦ ኳሱ መቀማት ነው። ምንም ህግ ሳይጣስ በተሻለ ብቃት ካሱን ቀምቶ በወገን ኃይል ላይ ግብ እንዳያስቆጥር ማድረግ ነው፤ በብቃት የማትበልጠው አስቸጋሪ ሰው ከሆነ ሰውየው የሚያጠቃው ግለሰብ፥ ዳኛ ሳያይህ፣ ራስህን ደብቀህ፣ ጎንትለህ ጎትተህ ጠልፈህ ኳስዋን እንድትቀር እንድትጨናገፍ ማድረግ ነው። በችሎታም ካልበለጥክ፣ ዳኛም ደብቀህ ማስቀረት ካልቻልክ ሦስተኛ ነገር ዳኛም እያየ ቢሆን ፋዎል መስራት ነው” ይላል “ሰሜን ዕዝ ተጠቃ” በሚል የተፈበረከ ሐሰተኛ ውንጀላ በትግራይ ላይ ጦርነት የከፈተ ዐቢይ አህመድ ዓሊ።
ዓቢይ አህመድ ዓሊ፥ የራሱ፣ የኤርትራና የሶማሊያ ሰራዊት እንዲሁም የአማራ ኢንተርሃምወይ ሚኒሻና ታጣቂ በማሰለፍ ትግራይ በሁሉም አቅጣጫ በመክበብና በመውረር የስልክ የኢንተርኔትና የሚድያ አገልግሎት ሁሉ ሙሉ በሙሉ ዘግቶና ቆራርጦ በትግራይ ህዝብ ላይ ለፈጸመው በሰብዊነት የሚፈጸም የጦርና የዘር ጭፍጨፋ መሰረቱ “በብቃት የማትበልጠው አስቸጋሪ ሰው ከሆነ ሰውየው የሚያጠቃው ግለሰብ፥ ዳኛ ሳያይህ፣ ራስህን ደብቀህ፣ ጎንትለህ ጎትተህ ጠልፈህ ኳስዋን እንድትቀር እንድትጨናገፍ ማድረግ ነው” ሲል በቴሌቪዥን መስኮት ቀርቦ እየተረከልን ያለ አባባል መሰረት ያደረገ ነው። ያሰለፈው ስፍር ቁጥር የሌለው ሰራዊትና ሚኒሻ የቀናው ሙርኮ እናቱ የረገመችው ደግሞ የሞት ሲሳይ ሲሆንበትና የዓለም መሳቂያ መሳለቂ ሆኜ አለሁ ብሎ ሲያምን ደግሞ ታግሎ ያቃተው ህዝብና ሰራዊት በምግብና በመድሃኒት እጦት ለመበቀል ይሄው “በችሎታም ካልበለጥክ፣ ዳኛም ደብቀህ ማስቀረት ካልቻልክ ሦስተኛ ነገር ዳኛም እያየ ቢሆን ፋዎል መስራት ነው” እንዲል ዓለም እየየና እየሰማ የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ ለማብረስ ከበባውን አጠናክሮ ቀጥሎበታል።
በትግራይ ላይ የተፈጸመ ወረራ፣ የተካሄደ ጦርነትና አሁንም ያለው ህዝብን እንደ ህዝብ በምግብና በመድሃኒት እጦት የመፍጀት ጀኖሳይዳል ወንጀል በተፈበረከ ሐሰተኛ ውንጀላና ፕሮፓጋንዳ ላይ የተመሰረተ ለመሆኑ ከዚህ ቀደም በዐይጋ ፎረም ለንባብ በበቁ በርካታ ጽሑፎቼ በስፋትና በጥልቀት አስረድቻለሁ። ከብዙ በጥቂቱ ለማስታወስ ያህል ታድያ፥ በወቅቱ የአማራ ክልል ልዩ ኃይል አዛዥ የነበረ ኋላ በዐቢይ አህመድ ዓሊ ቀጥተኛ ትዕዛዝና በጓዶቹ የአማራ ልሒቃን እጅ የተገደለ አበረ አዳሙ የትግራይ ህዝብ ሞት እልቂት በማስመልከት ደስታቸውን ለመግለፅ በተዘጋጀ የደስታና የፌሽታ መድረክ ላይ ትግራይን ለመውረር ቀደም ብለው ዝግታቸው እንደጨረሱና ጦርነቱም በአማራና በትግራይ ክልል አዋሳኝ አከባቢዎች በምሽት እንዴት እንደ ጀመሩት ነጥብ በነጥብ ሲያስረዳ ተናጋሪውና ተጋባዥ ባለ ስልጣናቱ “ሰሜን ዕዝ ስለ ተጠቃ ነው” በሚለው የዐቢይ አህመድ ዓሊ የተፈበረከ ትርክትና ሐሰተኛ ውንጀላ ክት ብለው እየሳቁ ነው። ይህ ብቻም አይደለም፥ አንድ የዐቢይ አህመድ ዓሊ ከፍተኛ መኮነን (ኮረኔል) በፊናው ኢትቪ ወቅታዊ ፕሮግራም ላይ ቀርቦ ያለው ደግሞ ይህን ነበር “ሠራዊቱ (የኢትዮጵያ ሠራዊት) የተዘጋጀ መሆኑን የምታውቀው የመጀመሪያ ጥይት ከወያነ ቡድን ጋር ሶሮቃ አከባቢ የኮማንዶ አሃዱና በዚያ አከባቢ የነበሩ የአማራ ክልል ሚኒሻና ልዩ ኃይል ጋር ነው ውጊያ የጀመረው” በማለት ዐቢይ አህመድ ዓሊ ትግራይን ለመውረርና ለማውደም አስቀድሞ መዘጋጀቱ ብቻ ሳይሆን የጦርነቱ ጀማሪም የኢትዮጵያ ሰራዊት እንደሆነና ጦርነቱም ሶሮቃ የሚባል አከባቢ እንደ ተጀመረ፤ በትግራይ ህዝብ ላይ የተፈጸመ ግፍና በደል የማይገልጸው የዘር ጭፍጨፋም በሚገባ የታሰበበት ለመሆኑ ከዚህ በላይ መረጃና ማስረጃ ሊኖር አይችልም። እንግዲህ፥ በጥቂቱ ይህን ካነበቡ በኋላ ዐቢይ አህመድ ዓሊ በትግራይ ላይ የፈጸመው ወረራና ይህን ተከትሎም በሰውና በንብረት ላይ ያደረሰው ውድመትና የዘር ጭፍጨፋ አሁንም “የፖለቲካ ልዩነት” የፈጠረው ችግር ነው/ነበር፤ አንድም፥ “ሰሜን ዕዝ ስለ ተነካ ነው” ብለው የሚያምኑ ከሆነ ሰበአዊነት እንዲሰማዎትና የሚሸጥ ልብ ካለም ነፍስዎን ሽጠውም ቢሆን ልብ እንዲገዙ ብቻ ነው ልጠይቆት የምችለው።
እውን የትግራይ ህዝብ የህልውና ትግልና ጥያቄ፥ የፖለቲካ ልዩነት ነውን?
የፖለቲካ ልዩነት ማለት ምን ማለት ነው? ፖለቲካ ሲባል በጽርእ ይጻፍ በላቲን፣ በአማርኛ ይነገር በእንግሊዝኛ የኃይለ ቃሉ ፍቺና አንድምታ ዜጎች በጋራ ለሚሰሩት ስራ የሚያደርጉት ውሳኔ አንድም ህዝባዊ አስተዳደር ነው። በመሆኑም፥ የፖለቲካ ልዩነት ሊባል የሚችለው ከሞላ ጎደል የሃሳብና የምልከታ ልዩነት ነው። ይህ ማለት ግን የፖለቲካ ልዩነት እንዲሁ በደፈናው የአመላካከትና የአስተሳሰብ ወይም የሃሳብና የምልከታ ልዩነት ተብሎ እንዲሁ በቀላሉ ተድበስብሶ የሚታለፍ ሳይሆን ልዩነቱ፥ ከባድና ቀላል ተብሎ በደረጃ የሚቀምጥ ከዚህም አልፎ ፈጽሞ የማይታረቅ የራዕይ ልዩነት ጭምር የሚያስከትል ልዩነት የሚሆንበት አጋጣሚ ሰፊ ነው። ለምሳሌ ያህል፥ ከሰው ኪስ አስር ብር የሰረቀ ሌባ (ሌብነት ወንጀል ነውና) ሌባ ተብሎ ነው የሚታወቀው። የሌብነት አንዱ ትርጉም ያንተ ያልሆነ፣ ላንተ ያልተገባ፣ ያላስቀመጥከውን በክፉ ምክርና ምኞች መመንተፍና መውሰድ ነውና። በተመሳሳይ፥ ዓለም ልታበረክተው የምትችል የላቀና የረቀቀ የጥበቃ ቴክኖሎጂ የታጠረ ምስጢራዊ የመንግስት ግምዣ ቤት ዘልቆ የአገር ሀብትና ምስጢር (ሰነድ) የሚሰርቅ ድርጊቱ ስርቆት ስለሆነ በተመሳሳይ ሌባ ነው። እነዚህ ሁለት ዓይነት ሌቦች ግን እኩል ሌቦች አይደለም። በርግጥ የመጀመርያው፥ ሌባ የፈጸመው ድርጊት እንዲፈጽም የተገደደበት ምክንያት ቢጠየቅ፥ ስለ ራበው የፈጸመው ድርጊት መሆኑን ከተረዳን በኋላ በምክርና በተግሳጽ መግባባት ላይ ተደረሶ አብልተንና አጠጥተን ቀድሞ ከውሰደብን ገንዘብ ሁለት እጥፍ ጨምረን በፍቅር በሰላም ሂድ ብለን ሁላ ልናሰናብተው እንችላለን። የሁለተኛው ሌባ ድርጊት ዓላማ ተልእኮ ግን እጅግ የላቀና የተለየ በመሆኑ፤ ማለትም፥ በአንድ ሰው ብቻ የተፈጸመ ድርጊት አለ መሆኑ፥ የሚመለከተው አካል አገሪቱ ያፈራቻቸው የተዋጣላቸው የወንጀል መርማሪዎችና ባለሞያዎች አሰልፎ በሚያደረገው ምርመራ በከፍተኛ አመራር ላይ የተቀመጡ የአገር መሪዎችና ባለ ሥልጣናት ምክርና ቀጥተኛ ተሳትፎ ያለበት ድርጊት ሆኖ ሲገኝ ፈጻሚውና ተባባሪዎቹ እንዲሁ በቀላሉ ሌባ ተበለው ሳይሆን የሚታወቁ በአገር ክህደትና ሌሎች ስፍር ቁጥር የሌለው የወንጀል ዓይነት ተጠቅሶ በሞት ካልሆነ ደግሞ በዕድሜ ይፍታ የእስር ቅጣት ነው የሚቀጡ።
የአማራ ልሒቃን፥ ለኢትዮጵያ ከፈጣሪ የተሰጠ መንግስታዊ አስተዳደር መለኮታዊ የሆነ ሥርዓተ መንግስት አሃዳዊ ነው ሲሉ፤ ትግራይ ደግሞ፥ የለም ኢትዮጵያ የብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች አገር ናት፣ እንደ አገር አብረን መኖር የምንችለው ደግሞ የፌደራል ሥርዓት የገነባን እንደሆነ ነው ብላ ታምናለች። ይህ እውነትም ልዩነት ነው። ይህ ዓይነቱ ልዩነት ታድያ ተራ ልዩነት ሳይሆን መሰረታዊ የራዕይ ልዩነት ነው። ለሁሉም የሚበጀውና የሚሻለው የፌደራል ሥርዓት ነው ሲባል ይህን ያለ ሁሉ ልዩ ልዩ ታፔላዎች እየተለጠፈበት መጥፋትና መክሰም አለበት ተብሎ በአገርና በህዝብ ስም አንድን ህዝብ እንደ ህዝብ ከምድረ ገጽ ለማጥፋት መነሳት፣ ኢትዮጵያ ያለ የሌለ አቅሟን ማሰባሰብዋ ሳያንስ የጎረቤት አገራትና መንግስታት ይዛ መጥታ በሰማይና በምድር በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸመችው ታሪክ የማይረሳውና ይቅር የማይለው አረማዊ ድርጊት ምክንያትና መንስኤ የሆነ ችግር “በድርድር የሚፈታ የፖለቲካ ልዩነት” ሳይሆን በትግራይ ህዝብ ህልውና ላይ የተቃጣ ከፖለቲካ ልዩነት ያለፈ ጠላትነት ነው። በህልውና ላይ የሚቃጣ ጠላትነት የሚፈታው ደግሞ አንዱ ሰሜንን ሲመርጥ ሌላኛው ደቡብን፥ ሌላኛው ምዕራብን ሲመርጥ አንደኛውን ወደ ምስራቅ በማሰናበት ብቻ ይሆናል።
እውነት ነው፥ የፖለቲካ ምልከታና የሃሳብ ልዩነት ያለና በውይይትና በድርድር ለመፍታት የሚገባ ልዩነትም ነው። የፖለቲካ ምልከታና የሃሳብ ልዩነት በውይይትና በድርድር ለመፍታት አዳጋች የማይሆንበት ምክንያት አንዱ ታድያ፥ ግራ ዘመም ይሁን ቀኝ ዘመም ሁለቱም በልዩ ልዩ ቃላት የሚገልጹት፣ የሚያንጸባርቁትና የሚያራምዱት የፖለቲካ አቋም የተለያየ ቢመስልም የጋራ የሆነ፣ ሁለቱም በእኩልነት የሚያስማማና የሚያግባባ አገር የምትባል መድረክ ስላለ ልዩነቶቻቸው በሰለጠነ መንገድ በውይይት ለመፍታት አይቸገሩም። ኋላቀር የኢትዮጵያ ፖለቲካ በአንጻሩ፥ ባላንጣዎቹ አንድ የሚያደረግ የጋራ የሚባል ነገር አንድስኳ የላቸውም። የኢትዮጵያ ፖለቲካ፥ ግብዝነት የሞላበት፣ የማታለልና የማስመሰል ክፉ በሽታ የወረረው፣ በኃይማኖት ተሸፋፈነ የበከተ የሌብነት ፖለቲካ በመሆኑ ‘ኮምፕሮማይዝ’ በማድረግ በዘላቂነት የሚፈታ ችግር አይደለም። ዘልአለም ከጦርነትና ከድህነት መላቀቅ ተስኖን እየተዳማንና እየተገዳደልን ያለንበትና የምንገኝበት ምክንያትም ይህ ነው። አሁን ባለው የአገሪቱ ነባራዊ ሁኔታም የኢትዮጵያ ችግር ሊፈታና ዕልባት ሊያገኝ የሚችለው፥ አንዱ ለሌላኛው ሲሰግድና ራዕዩን ጥሎ ለመኖር የተስማማ እንደሆነ ብቻ ነው። ከዚህ ውጭ የሚሰፋና የሚበጃጀው ጥብቆ ሁሉ እንደ ገና ሦስት አስር ዓመታት ጊዜያዊ ዕረፍት ያስገኝልን ይሆን እንደሆነ ነው እንጅ የመቻቻል ባህል የሌላት አገር የራዕይ ልዩነት ተጨምሮበት በዝግ በር በምስጢር በሚደረግ ድርድር ዘለቄታ ያለው መፍትሔ ያመጣል ብሎ መጠበቅ ሲበዛ የዋህነት ነው። አንድም፥ የችግሩ ምንጭ በአገርና በህዝብ ስም በር ዘግተው የሚወይዩ ያሉ ግለሰቦች ችግር ካልሆነ በቀር፥ በሌላ አባባል፥ ለዚህ ሁሉ ሞትና እልቂት የዳረገን ጦርነት መንስኤው፥ በግለሰቦች መካከል የተፈጠረ የሥልጣንና የጥቅም መተላለፍ ከሆነና ሰዎቹ ያጣላቸው ሥልጣንና ጥቅም አስመልክተው በር ዘግተው በሚስጥር በሚያደርጉት ድርድር መግባባት ላይ ሲደርሱ ጦርነቱ በሴኮንዶች ውስጥ ያበቃል። ኢትዮጵያ ከጎረቤት አገራትና መንግስታት ጋር ግንባር ፈጥራ በትግራይ ህዝብ ላይ ያካሄደውችው ወረራና ይህን ተከትሎም የፈጸመችው በሰብአዊነት ላይ የሚፈጸውም የጦርና የዘር ማጥፋት ወንጀል ግን ከዚህ ሁሉ በላይ ነው።
እዚህ ላይ አንድ ነገር ግልጽ ለማድረግ እወዳለሁ፤ ይኸውም፥ በፖለቲካ አሳቢዎችና ልሒቃን እንዲሁም በህዝቦች መካከል የሃሳብ ልዩነት መታየና መፈጠር አዲስ ነገር እንዳይደለና የሃሳብና የምልከታ ልዩነት ባህሪያዊና ነባራዊ እንደሆነ ልናሰምርበት ይገባል። የራዕይ ልዩነት የተፈጠረ ዕለት፣ እንዲሁም፥ ፍርሃት የሚወልደው ቅናትና ምቀኝነት ወደ ጠላትነት አድጎ በአንድ ህዝብ ህልውናና ደህንነት ላይ በዚህ ደረጃ ሲገለጥ ታድያ ነገሩ እንዲሁ “የፖለቲካ ልዩነት” ተብሎ ዘወትር ሲነገር የምንሰማው ዓይነት ችግር እንዳይደለና የዚህ ዓይነቱ ችግር የችግሮች ሁሉ መሰረትና ምንጭ መሆኑን በተመሳሳይ መንገድ ልናሰምርበት ይገባል። የኢትዮጵያ ችግር፥ አንተም ተው – አንችም ተዪ ተብሎ እንዲሁ የሚፈታ ዓይነት ልዩነት አይደለም። የኢትዮጵያ ችግር፥ ሁለት እግር አለኝ ተብሎ ሁለት ዛፍ እንደማይወጣ እንዲሁ የየራስህ መንገድ በመጠብጠብ የሚፈታ የራዕይ ልዩነትና ቀደም ሲል እንደ ገለጽኩት ፍርሃት የሚወልደው የቅናትና የምቀኝነት ድምር ውጤት የሆነው ጠላትነት ነው ያለው። በሌላ አገላለጽ፥ ማንነት መሰረት አድርጎ በአንድ ህዝብ ህልውና ላይ አነጣጥሮ የሚሰበቅ፣ የሚቃጣና የሚወረወር ጦር፥ ግራ ዘመም – ቀኝ ዘመም ተብሎ የሚመደብም “የፖለቲካ የምልከታና የሃሳብ ልዩነት” ሳይሆን ጸበኞች የየራሳቸው ይዘው እንዲሄዱ የሚያስገድድ ጠላትነት ነው።
ከዚህ ቀደም “ልዩነቶቻችን አቻችለን አንድ በሚያደርገን ነገር አብረን እንስራ” ስንል አንድ የሚያደርገን የጋራ ጥቅም የሚመለከት እንጅ አንድ የሚያደርገን ነገር ኖሮ አይደለም። በተጨማሪም ልዩነት በራሱ መለያየት አለ መሆኑና ለአንድ የጋራ ዓላማ ከመቆም ስለ ማያግድ ነው። ሰው – ሰው ከመሆኑ የዘለለ ሰው ሁሉ መልኩም አሻራውም ልዩ ልዩ ነው፤ የሚያግባባ የጋራ ጥቅም የለውም፤ ይህ ማለት ግን ለጋራ ጥቅም አብሮ መስራት አይችልም ማለት አይደለም። ተወደደም ተጠላም፥ ትግራይ፥ ከአማራ ጋር የሥነ ልቦና፣ የቋንቋ፣ የባህል፣ የሥልጣኔ፣ የፖለቲካ፣ የልዩ ልዩ ወጎችና ልማዶች ልዩነት ያለን ህዝቦች መሆናችን ብቻ ሳይሆን የራዕይ ልዩነት ያለን ህዝቦች ጭምር ነን። ሐቁ፥ አንድ ገጽ ብቻ ሳይሆን የሌለነው ፈጽመን የተለዩ መጻህፍት ላይ ያለን ህዝቦች ነን። መጋባትና መውለድ እንደሆነ ትግራይም አማራም ከሱዳናውያን ከቻይናውያን እየተጋባና እየተዋለደ ነው። በመሆኑም፥ ኢትዮጵያ ተባላ ከበቀለችና ከተቀረቆረች ጊዜ ጀመሮ ሲወርድ ሲዋረድ ትውልድ እያዋረደ የሚገኝ የኢትዮጵያ ችግር በዘላቂነት መፍትሔ ሊያገኝ የሚችል ሁሉም የየራሱ ሲይዝ ብቻ ነው። የኢትዮጵያ ችግር የፌዴራል ሥርዓት ካልፈታው አገሮች በመሆን ይፈታል። ይህ የመፍትሔ ሃሳብ ደግሞ ለአማራ ወይም ለትግራይ የሚያደላ፤ አንድም፥ የጥላቻና የመራራነት ሃሳብ ሳይሆን ለሁላችን በፍትሓዊነት የሚዳኝ የመፍትሔ ሃሳብ ነው። ልዩነቶቻችን አቻችለን በእኩልነትና በፍትሓዊነት በአብሮነት መኖር ያቃተን ህዝቦች መሆናችን ብቻ ሳይሆን የትግራይ ህዝብ ስመ ዝክሩ ለማጥፋት የተኬደው ርቀት ዘልአለም የማይረሳ ታሪክ ነው። በመሆኑም፥ ሌላው የኢትዮጵያ ክፍል የወደደውን መንገድ ይምረጥ ከእንግዲህ ወዲህ ግን ከህልውናችንና ከደህንነታችን በላይ አብልጠን የምናየው ሆነ የምናስቀድመው ሌላ ምንም ነገር የለምና ለትግራይ የሚበጅ የመፍትሔ ሃሳብ ትግራይ አገር ሆና መቆም ነው።
ትክክለኛ የመፍትሔ ሃሳብ ለማመንጨት ሆነ ለማስቀመጥ ከምንም በላይ ችግሩን በትክክል ማወቅና ማግኘት እንዲሚጠይቅ እንዲሁ፥ የምንሊክ ዘር ነኝ እያለ እያወከን በሚገኝ ኃይልና በትግራይ ህዝብ መካከል ያለው ገደል፥ ከፖለቲካዊ የሃሳብና የምልከታ ልዩነት ያለፈ የራዕይ ልዩነት ያለን ሁለት ሕዝቦች መሆናችን ሊገባን ይገባል። በትግራይና በአማራ ልሒቃን መካከል ያለው ዘመናት ያስቆጠረ ችግር የማይገልጸው መቆራቆስ በፖለቲካ መደረክ በውይይትና በድርድር የሚፈታ ቢሆን ኖሮ የፌዴራል ሥርዓት በፈታው ነበር። የአማራ ልሒቃን ጭምር ተስማምተው የፈረሙበትና የጸደቀ የፌዴራል ሥርዓት የውሸት (ፌክ) ነበር ቢባል እንኳ፥ የአማራ ልሒቃን ዕድሉን ሲያገኙ፥ ሲያራግቡት ያየነው የፌዴራል ስርዓት የሚባል ነገር ማየትም መስማትም የማይፈልጉ መሆናቸው ነው። ይህ ደግሞ መብታቸው ነው። በኢትዮጵያዊነት፣ በፍቅርና በአንደነት ስም ግን የሰው አገር ሰው የመንካት ሆነ የመግደል መብት ግን የላቸውም። በትግራይ ህዝብ ላይ ለፈጸሙት በደልና ግፍ ተጠያቂዎች ሳይሆኑ እንዲሁ ያመልጣሉ ብሎ የሚያምን ካለ ደግሞ ተሳስቷል፤ በጊዜው በሰፈሩት መስፈሪያ ይሰፈርላቸዋል።
አሁን እርስበርሳችን መሸናገል ተትን እውነት እውነቱ ብቻ እንነጋገር ከተባለ፥ የኢትዮጵያ ችግር ተራ “የፖለቲካ ልዩነት” ሳይሆን ልዩነቱ፥ እኖራለሁ – አትኖርም ነው። ኢትዮጵያ በትግራይ ላይ የፈጸመችው ግፍና በደል ለዘመናት ሲወርድ ሲዋረድ የመጣ የበከተ ምንሊካዊ አስተሳሰብ ተከትሎ የመጣ ችግር “ሰሜን ዕዝ ተነካ ተብሎ” ሕዳር አራት በትግራይ ላይ የተፈጸመ ወረራ ተከትሎ የተፈጠረ ችግር አይደለም። እኖራለሁ – አትኖርም የፈጠረው ሞትና ዕልቂት፥ በፖለቲካ መድረክ በውይይት የሚፈታ የፖለቲካ ልዩነት የፈጠረው ችግር ነው ብሎ ማመን ቀርቶ ማሰብ በራሱ ታድያ፥ “ዘይስንኻ ሑፃ ቆርጥመሉ” ወደ አማርኛ ሲመለስ፥ “አለ ጥርስህ አሸዋ ፍጭበት” እንደ ማለት ነው። ወጣም ወረደ፥ ኢትዮጵያ የውስጥም የውጭም አገራትና መንግስታት ጋብዛ በጠራራ ጸሐይ በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸመችው የዘር ማጥፋት ወንጀል በስሙ መጥራትና ሳይሸቃቅጡ በትክክል ማስቀመጥ ካልተቻለ ዘላቂነት ያለው መፍትሔ ይገኛል ብሎ ማሰብ ራስህን ማታለል ብቻ ሊሆን የሚችለው።
ምንሊክ፣ ኃይለስላሴ፣ መንግስቱ ኃይለማሪያም፣ አሁን ደግሞ ዐቢይ አህመድ ዓሊ በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸሙትና እየፈጸመው ያለ ለሰሚ ጆሮ እጅግ የሚሰቀጥጥ ግፍና በደል በውይይት የሚፈታ የፖለቲካ ልዩነት ነው ተብሎ የሚታመን ከሆነ፥ ምን አለፋዎት ችግሩ ያለው ከኢትዮጵያና ከኢትዮጵያውያን ጋር ሳይሆን ችግሩ ያለው እኛው ጋር ነው። ተወደደም ተጠላም፥ ትናንትም ዛሬም በትግራይ ሰማያት ላይ ያጠላው ጥቁር የሐዘን መጋረጃ፣ ትግራይ በታሪኳና በሥልጣኔዋ ልክ የሚገባት የከፍታ ስፍራ እንዳትቀመጥ ቁልቁሊት ደፍቶ የድህነት መናገሻ ያደረጋት ከዛሬ ያለፈ የነገ ትውልድ አሻግሮ ማየት የተሳነው “ክሳብ ሰማይ ንብላዕ ስንዳይ” ብሎ የሚያምን የትግራይ የፖለቲካ አመራር ነው።
ኢትዮጵያ የፈጸመችብን ግፍና በደል “የፖለቲካ ልዩነት” የፈጠረው ችግር ነው ብሎ የሚያምን ትግራዋይ ካለ፥ በእውነቱ ነገር ኢትዮጵያ ሦስትና አራት ጊዜ እየደጋግመች ባትጨፈጭፈን ነው የሚደንቀኝ። ቀለል ባለ አማርኛ፥ የትግራይ ህዝብ፥ ትግራዋይ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ትግራይዋይ ኢታማጆር ሹም፣ የባንክና የደህንነት ዳይሬክተር ሲሾምና ትግራዋይ ቁልፍ ቁልፍ የፌዴራል ሥልጣን መቆጣጠር ሲችል ብቻ ነው ግፍና በደል የማይፈጸምበት ብለን የምናምን ከሆነ፥ አንድ ነገር በእርግጠኝነት መናገር ይቻላል። ይኸውም፥ ስንገፋ አምርረን እየታገልን፣ ታግለን ስናሸንፍ ደግሞ የተከፈለ ዋጋ እንደ ልጣጭ እየጣልን በሄድን ቁጥር ከመቶና ከመቶ አምሳ ዓመታት በኋላ ትግራይ የሚል ግዛት ሆነ የትግራይ ህዝብ የሚባል ህዝብ ሊኖር እንደማይችል ልንጠራጠር አይገባም። የዛሬ መቶ አምሳ ዓመት ስለሚሆን ነገር እኛን አይመለከት ባዮች ከሆነ ደግሞ መፍትሔው ተሸራርፈህ እስክታልቅ ድረስ እያጭበረበርክና እየተጭበረበርክ መኖር ነው።
የትግራይ ህዝብ፥ የገጠመው ችግር ከምንጩ ለማድረቅ ችግሮቹን በሚገባ አጢኖ በትክክል በማስቀመጥ ትክክለኛ መፍትሔ ለማፈላለግና ለመስጠት ካልቆረጠ አሁንም፥ ከጥቂት አስርት ዓመታት በኋላ እንደ ገና መቸገራችን፣ መራባችን፣ መሰደዳችንና መገደላችን የማይቀር ነው የሚሆነው። በማኸል ለጥቂት ዓመታት እያረፍን እንደገና መቁሰላችን፣ ደም መቀባታችንና መገደላችን ይቀጥላል፥ አንድ ቀን ደግሞ እንዲሁ ፈጽመን መጥፋችን የማይቀር ነው። የአንድ ትውልድ ዕድሜ በማይሞላ ጊዜ ውስጥ በተደጋጋሚ ደም እየተቃባን፣ እየተገዳደልን፣ የተወልደ ሁሉ ያለ ቀባሪ አፈር ሲበላው ለማየት እየተገደድን ያለነው በውል የሚታወቀው የኢትዮጵያ ችግር እልባት እንዲያገኝ ከማድረግ ይልቅ በጣት የሚቆጠሩ ግለሰቦች የትግራይ ህዝብ መስዋዕትነት በማቀጨጭ ጥቅማቸው ሲያሳድዱ እያየን ቁመን መመልከት ስለ መረጥን ነው። ጎበዝ፥ የትግራይ ችግር የኢትዮጵያ የፖለቲካ ችግር የፈጠረው ችግር ብቻ ነው ብል ውሸታም ያደርገኛል።
የኢትዮጵያ ችግር የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች ችግር ነው። የኢትዮጵያ ፖለቲከኞች ችግር ደግሞ ከብዙ በጥቂቱ የፖለቲከኞቹ የመጨረሻ የፖለቲካ ዓላማና ግብ፥ ህዝብና አገር እንዴት ይጠቀማሉ? ለሚለው ጥያቄ ምላሽ መስጠት ሳይሆን በአንጻሩ፥ በህዝብና በአገር ስም እንዴት ጥቅም አገኛለሁ፣ እንዴት የስልጣን ባለቤት እሆናለሁ የሚል ስስተኝነትና ራስ ወዳድነት የማይገልጸው የአውሬ ባህሪይ የነገሰበት ፖለቲካ የፈጠረው ችግር ነው። እየተባለ ያለ ታድያ፥ እኛም ጋር ችግር አለ ነው። ለዚህ ሁሉ ሞትና እልቂት ያበቃን የበከተ የኢትዮጵያ የትምክህትና የጠላቻ ፖለቲካ ብቻ አይደለም። የእኛ የራሳችን ፖለቲካም ቢሆን መሰረቱ የጣለ (አደራው የበላ) የጥቅም ፖለቲካ ከሆነ ዘመናት ተቆጥሯል። ከዚህ የተነሳም ችግር ውስጥ ገብተናል። ለእኔና ለቤተሰቤ ከደላንና ከተመቸን ጎረቤቴ ለምን በችጋር አያልቅም የምንል ዓይነት ሰዎች ካልሆን በቀር ወደድንም ጠላንም ችግር አለብን። ችግራችን መፍትሔ ሊያገኝ የሚችለው ታድያ የእኛ ችግር ደብቀን የሌላው ችግር እያጎላን በማውራት ሳይሆን እጅ የመቆረጥ ያህል ቢያመንም ችግራችን ለይተን በማወቅ፣ መጠየቅና ኃላፊነት መውሰድ ያለበት አካል በተጨባጭ ተጠያቂ እንዲሆን በማድረግ፣ የራሳችን ችግር ልንፈታና ወደ ፊት ልንሄድ ይገባል (የትግራይ ችግር በተመለከተ፥ የትግራይ ችግር ምንድ ነው? በሚል በሌላ ርዕስ በስፋት እዳስሰዋለሁ)።
የተጀመረው የተናጠል ውይይት ሆነ ይደረጋል እየተባለ ያለ አገር አቀፍ ውይይት
ዓላማና ግብ ምንድ ነው?
ተስማሙ ሲባል ተታኮሱ፣ እየተታኮሱ ነው ሲባል ተስማሙ! የሚለው ነገር አዲስ ነገር አይደለም። ይህን ዓይነቱ አዙሪት የነበረና ያለ ነው። ሰው ዘላአለም ጦርነት ውስጥ ስለማይኖርም በአንድም በሌላም መልኩ አሁን ያለው ሁኔታ የሚያሳልፍ ሁኔታ መፈጠሩ ግድ ነው። ግድ የሆነው/የሚሆነው ውይይት የሚባለው ነገር ጦርነትን ተክቶ የሚከሰተውም እዚህ ላይ ነው። በዚህ መልኩ የሚካሄድ ውይይትም ቢሆን በአንድ ጊዜ የሚፈጥረው መፍትሔ ኖሮ ሳይሆን ውይይቱ የአንድ አካል ብቻ ፍላጎት ሳይሆን የሁሉም ተሳታፊ አካላት ፍላጎትና ግዴታ እስኪሆን ድረስ ሰጣ-ገባው የሚጠበቅ ይሆናል። ቁም-ነገሩ፥ ወደው ነው ተገደው፣ በሦስተኛ አካል ነው በሌላ መንገድ፥ ሰዎች ለድርድር ሆነ ለውይይት ሲቀመጡ የሚደራደሩና የሚወያዩ አካላት በየፊናቸው የያዙት አንድን ነገር አሳካለሁ ብለው ነው። በሌላ አባባል፥ በሰጥቶ መቀበልም ቢሆን ጥቅማቸው ለማስጠበቅ ነው። ባይሆን ኖሮ፥ ያለውን ለማጣትና ለማስረከብ ለድርድርና ለውይይት የሚቀመጥ ባላንጣ ባልተገኘ ነበር።
ትናንት በፓርላማው ፊት ቀርቦ አንገቴን ለካራ ሲል የነበረ ሰው (ዐቢይ አህመድ ዓሊ) ውስልትናው እየመረረውም ቢሆን ዛሬ እየመሰከርነው ላለነው መድረክ ሊገባ ይቻለ ወዶና ፈቅዶ ሳይሆን ነፍሱን ለማትረፍ ነው። በሶማሌ፣ በአማራ፣ በአፋር፣ በኦሮሞ፣ በጋምቤላ ወዘተ የለመደው ግድያና ግልበጣ በትግራይ ላይ ሊደግመው ስላልተቻለውና ስለ ከሸፈበት፤ አሁን ባለው ሁኔታም ከቀጠለ አገሪቱ ካለችበትና ከምትገኝበት የኢኮኖሚና ማህበራዊ መቃወስ ከገጠመው ወታደራዊ ሽንፈትና ኪሳር ተደማምሮ እመራዋለሁ የሚለው ህዝብ ሲሳይ መሆኑ ስለማይቀር ከዚህ ለመትረፍም ሳይቸግረው ጎረቤት አገራትና መንግስታት አስተባብሮ በትግራይ ላይ የፈጸመው ወረራና ጦርነት በውይይት አንዲፈታ አጥብቆ ይሻል፤ ይህን ከማድረግም ሌላ አማራጭ አይኖረውም። ከአንድ ዓመት በኋላ፥ ውይይት ድርድር ለማለት የተደረሰም እንዲሁ ሳይሆን በቁጥራቸውና በታጠቁት የጦር መሳሪያ ተማምነው የወረሩንና የጨፈጨፉን የውስጥም የውጭም ኃይሎች ዳግም ደህና አድርገን ስለሰባበርናቸውና ስላንበረከክናቸው እንጅ የጎረቤት አገራትና መንግስታት ይዛ መጥታ ዘር ማንዘራችን ቆጥራ ልታጠፋን የተነሳችና የቻለቸው ሁሉ ያደረገች ኢትዮጵያ ወዳና ፈቅዳ አይደለም። ሲጀመር ነገሩ በውይይት ለመፍታትም አልወረሩንም። የከፈቱብን ጦርነት ስመ ዝክራችን ሊያጠፉና ሊያንበረክሩን ነበር። ይህ ሳይሳካላቸው ሲቀር ደግሞ ዓለም እያየች ካሽመደመድናሸውና ካጥመለመልናቸው “ችግራችን” በውይይት እንፈታለን ተባለ። እንግዲያውስ ምን እንላለን? ጎበዝ፥ እዚህ የተደረሰ፥ በተራራዎች መካከል የሰፈረ፣ ክህነትና ብረት ከደሙና ከዘሩ የማይታጣ፣ በሰላማዊነቱ የተመሰከረለት የትግራይ ህዝብ፥ ትግራይ ትስዕር! ብሎ ከበባው ሳይበግረው በአህጉሪቱ ትላላቅ የሚባሉ ሰራዊት ቆርጦ ሊጥላቸው ቆርጦ በመታገሉ ነው።
ጥያቄው፥ ትግራይዋይ ለውይይት ተስማምቶ ሲቀመጥ ምን ለማግኘትና ለማሳከት ነው? ምስረታ አገረ ትግራይ በሰላማዊ መንገድ እውን ለማድረግ ወይስ በዝግ ቤት በምስጢር በሚደረገው ድርድር ስምምነት ላይ ደርሰናል ተብሎ የትግራዋይ ደም ጠጥታ የሰከረች ጋለሞታይቱ ኢትዮጵያ ሌላ ካባ አልብሶ ትግራይ የኢትዮጵያ አካል አድርጎ ለማስቀጠል ነው? ስለ አፍሪንና ስለ አዛዝ የተጠየቀ ይመስል ላሊበላና ኮምቦሊቻ በማን ቁጥጥር ስር እንደሆኑ መረጃው የለኝም በማለት በይፋ የሚሸመጥጥ የኢትዮጵያ ቃል አቀባይ ዲና ሙፍቲ ኅዳር 9 ቀን 2014 ዓ/ም በሰጠው መግለጫ “የውይይቱ ፍሬ ነገር ከፍተኛ ጥንቃቄ ስለሚገባው ማይክራፎን ላይ ስምምነት አትጠብቁ” ብሏል። የዚህ አባባል አደገኝነት ለኢትዮጵያዊያን የሚተው ቢሆንም፥ አገር የጠፋችው ዐቢይ አህመድ ዓሊ ከህዝብ ደብቆ ዐረብ አገራት ድረስ በመሄድ ከኢሳይያስ አፈወርቂ ጋር የተፈራረመው ሰነድ ነው እዚህ ሁሉ እልቂት ወስጥ ያስገባን በማለት ተቃውሞውን በማሰማት የሚታወቀው የትግራይ አመራር የዚህ ውይይት በመሆኑ የተናጠል ውይይትም ቢሆን ምን እየሰራ እንዳለ በግልጽ የማሳወቅ፣ ለህልውናውና ለማንነቱ የህይወት መስዋዕትነት እየለፈለ የሚገኝ የትግራይ ህዝብ የማወቅ መብት አለው።
በጦርነቱ ማግስት የትግራይ አመራር ከኢትዮጵያ ጋር የሚያደርገው ውይይት፥ የትግራይ ህዝብ ጥያቄና መሻት በሰላማዊ ሂደትና አሰራር መልስ የሚያገኝበት መድረክ የሚያመቻች (ለማመቻቸት) ከሆነ እውነትም ከቀድሞ ስህተታችን መማራችን ብቻ ሳይሆን የትግራዋይ ሞትና የህይወት መስዋዕትነት ፍሬ አፈራ ማለት ነው። አባሳንጆ መጣ ሄደ እገሌ ተጨመረ እየተባለ የሚደረግ ሽርጉድ፥ ትግራይ በኪሳራ ከተንኮታኮተች ኢትዮጵያ ጋር ለማስቀጠል ሌላ መልኩን የለወጠ አደረጃጀትና መዋቅር ለማመቻቸት ከሆነ ግን ትግራዋይ ሁለት ሞት እንዲሞት መፍረድ ብቻ ሳይሆን ይህን ዓይነቱ መድረክ ተከትሎ ነገ ሊታይ የሚችለው ሰላም የሚመስል የዕረፍት ጊዜ እውነተኛና ዘላቂ ሰላም ሳይሆን እንደ መስቲካ ስኳሩ ሲያልቅ እንጨት እንጨት የሚል፣ ተመልሶ የሚቀጣጠል፣ የጠፋ የሚመስል የተደጎለ እሳት ነው ሊሆን የሚችለው። ለምን? የነገ “ሰላም” ኢትዮጵያ ወድዳና ፈቅዳ የምትገባበት ኪዳን ሳይሆን በኢትዮጵያ ስም የሚነግድ ትምክህተኛ ኃይል ዛሬም እንደ ትናንት ድጋሜ አከርካሪው ስለ ሰበርነው የተገኘ ዕረፍት ስለሆነ ነው። በተጨማሪም፥ ይህ ዓይነቱ ሰላም የሚመስል የዕረፍት ጊዜ እውነተኛ ሰላም ስላይደለ በዕረፍት ጊዜ አብልተንና አጠጥተን ስናወፍራቸው ከሆነ ዘመን በኋላ የበረቱና የጠነከሩ ስለሚመስላቸውና ሆኖ ስለሚሰማቸው ተመሳሳይ ችግር ውስጥ ሊጨምሩን እንደሚችሉ ግልጽ ስለሆነ ነው። ቀለል ባለ አማርኛ፥ ከታሪካችን እንደምንረዳው ኢትዮጵያ ግልጽ የሆነ የትግራይ ህዝብ የእኩልነትና የፍትሓዊነት ጥያቄ ፈጽሞ ሊገባት ስለማይችል፣ እኩልነት መሰረት ያደረገ የአብሮነት ህይወት ለእኔ አይጥመኝም ባይ ስለሆነች፣ ይህ የምትልበት ምክንያት ደግሞ የትግራይ ህዝብ ህልውና ከመፈታተን ያለፈ ጠንቅ በመሆኑ ለእኛም ለእነሱም የሚጠቅም መፍትሔ በተደጋጋሚ እንዳነሳሁት የራሳችን መያዝና ራሳችን ችለን መቆም ነው።
መፍትሔው፥ ምስረታ አገረ ትግራይ እውን ማድረግ ነው! የሚል ከአድልዎ የጸዳ የመፍትሔ ሃሳብ፥ ኢትዮጵያ በትግራይ ላይ የተፈጸመችው ወረራና ይህን ተከትሎም በትግራይ ህዝብ ላይ ያካሄደችው የዘር ጭፍጨፋ ብቻ መሰረት ሳይሆን የትግራይ ህዝብ አገር የመሆን ጥያቄ ኢትዮጵያ በትግራይ ህዝብ ላይ የፈጸመችው ተደጋጋሚ ግፍና በደል እንድትፈጽም ትናንትም ዛሬም ገፊ ምክንያት በመሆን ያገለገለ የበከተ ምንሊካዊ እምነትና አስተሳሰብ ለአንዴና ለመጨረሻ ከትግራይ ህዝብ ትክሻ ላይ ተቆርጦ ወደ እሳት መጣል ስላለበት ነው። አንድም፥ ኢትዮጵያ በቀጣይነት በትግራይ ህዝብ ላይ እፈጠረችው ያለ ችግር የሚፈታ ችግሩን በሚገባ በማጤን መፍትሔው አገር መሆን ነው በማለት የተነሳ የትግራይ ህዝብ ጥያቄና መሻት በመመለስ ስለሆነ ነው። አሁንም ይህን የምለው፥ ኢትዮጵያ በ21ኛው ክፍለ ዘመን በሰው ልጆች ላይ ይፈጸማል ተብሎ የማይታሰብና የማታመን ግፍና በደል ስለ ፈጸመችብን፣ የትግራይ ህዝብ ጥያቄ አገር መሆን ከሆነ ህገ-መንግስቱ ይፈቅድላቸዋል ሀገር መሆን ይችላሉ የሚለውና ይህን ብናደርግ ከተጠያቂነት እናመልጣለን ብለው የሚያልሙ የኢትዮጵያ ባለ ሥልጣን ፍርሃትና ጭንቀት የወለደው ዝሩው ቃል መሰረት ያደርገ ሳይሆን ትግራይ በተደጋጋሚ የመቃብር ስፍራ ያደረገ መሰረታዊ የአገሪቱ ችግር በተጨባጭ ማዕከል ያደረገና ያገናዘበ የመፍትሔ ሃሳብ ስለሆነ ነው። በተጨማሪም፥ ይገንጠሉ ሲባል እንቆያለን፤ አትሄዱም ሲባል እንገለጠላለን ዓይነቱ አንጻራዊ እልህም አይደለም። የተሸነፈችው ኢትዮጵያ ታግሎ በጅግንነቱ እዚህ ለደረሰ የትግራይ ህዝብ አቅጣጫ የምትሰጥበት አንዳች የሞራልም የሌላም መብት ሆነ አቅም የላትም። አንድም፥ የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ ተጠቃሚ የሚያደርግ የመፍትሔ ሃሳብ የትግራይ ህዝብ አገር መስርቶ በአገሩ እንዲኖር ከሆነ የማንም ፈቃድና ይሁንታ ሳያስፈልገው ምርጫውና ፍላጎቱ ያለ ከልካይ እናደርገዋለን፥ ከትግራይ አመራር የሚጠበቀው የትግራይ ህዝብ ምርጭና ፍላጎት አክብሮ መንገዱን መጥረግ ብቻ ነው። ይህ ሳይሆን ቢቀር ግን ዛሬ በዝግ በር ሊደረስ የሚችለው የትግራይ ህዝብ ጥቅምና መሻት ያላማከለ ማንኛውም ዓይነት ስምምነት ነገ አንድ ትውልድ ባማይሞላ ጊዜ ውስጥ እልቂቱ ተመልሶ የሚመጣና የትግራይ ህዝብ እየበላ ህልውናው ወደ ማክሰም የሚደርስ የተደጎለ እሳት ሆኖ የሚቀጥል የማይድን ጭንቁር ነው የሚሆነው።
በዚህ አጋጣሚ ማንሳት የምፈልገው ነጥብ ቢኖር፥ በሁሉም ግንባሮች ሽንፈትና ኪሳራ እየተከናነበች ያለችው ኢትዮጵያ በሐሰተኛ ፕሮፓጋንዳ ለማጽናናት፣ የሌለ አጀንዳ ለመፍጠርና ለማስቀየስ አፍጥጦ የመጣ የአዳነች አበቤ ፍርሃትና ጭንቀት የወለደው ንግግር በዓይነቱ ለየት ያለና አዲስ አነጋገር ሳይሆን ዐቢይ አህመድ ዓሊ ከበርካታ ወራት በፊት ቀደም ብሎ ትግራይን ለቀን የወጣነው እንዲሁ ሳይሆን በሻሻና አድርገናት ነው የወጣነው! ሲል ባደረገው ንግግሩ ላይ ሙሉ የንግግሩ ይዘት ከአሁን በኋላ ስለ ትግራይ አይመለከተንም፤ የትግራይ ህዝብ የፈለገው መሆን ይችላል፤ ከዚህ ቀደም ከእነሱ ጋር የነበረን ግኑኝነት ሁሉ ሙሉ በሙሉ አቋርጠናል፤ ፈልገውን ከመጡ በራችን ክፍት ነው በዛው እንሄዳለን ካሉ ደግሞ ምርጫቸው ነው፣ እኛም መንገዳቸው ጨርቅ ያርግላቸው እንናለን እያለ በይፋ ያደረገው ንግግር ትርጉምና ፍቺ ነው። ጥጉ፥ የትግራይ ህዝብ ከሌሎች የኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች ጋር ሊኖረው የሚችል ፖለቲካዊ ሆነ ማህበራዊ አስተሳሰቦችና ልዩነቶቹ አቻችሎ በወንድማማችነት መንፈስ ለመኖር ያለው ጽኑ ፍላጎት ጥያቄ ላይ የሚገባ ሳይሆን የህይወት መስዋዕትነት በመክፍል ያረጋገጠ ህዝብ ነው። ቢሆንም ግን፥ የትግራይ ህዝብ – እኩልነትና ፍትሓዊነት መሰረት ያደረገ በአብሮነት የመኖር መሻት ለኢትዮጵያና ለኢትዮጵያውያን (ለምንሊካውያን) ቀልድ ሆኖ ያመጣብን ጣጣና ያስከፈለን ዋጋ አይተነዋል። በመሆኑም፥ ለትግራዋይ የነበረው አማራጭ አንድም ምንሊካውያን በኢትዮጵያዊነት ስም በላዩ ላይ የሚጭኑበት ኋላቀር እምነትና አስተሳሰብ ሲጭኑት ለመጫን መንበርከክ ነው ካለሆነ ደግሞ ለክፉዎች ሴራና ተንኮል አልገዛም፣ እንቢ! በማለት መታገልና ራሱን ችሎ መቆም ነው። እውነት ነው የትግራይ ህዝብ የኢትዮጵያ ባንዴራ እያውለበለበ ለመጣ ግፈኛ ወራሪ ኃይል እምቢ! ብሎ በደሙና በመስዋዕትነቱ ህልውናው አረጋግጧል። ይህ፥ ትግራዋይ ለክብሩና ለነጻነቱ፣ ለህልውናውና ለማንነቱ ያደረገው ትግልና የከፈለው የህይወት መስዋዕትነት ታድያ የጉዞው ግማሽ መንገድ ብቻ ነው። የሚቀረው ግማሽ መንገድ፥ በመስዋዕትነቱ ያፈሰውና የተቀዳጀው ድል በፖለቲካ አሸናፊነትና ብልጫ በማተም ፈጽሞ ከእርግማን መገላገልና አገር ሆኖ መቆም ነው። ለመሆኑ፥ የትግራይ አገር መሆን የሚያከስራቸው አካላት እነማን ናቸው? ምክንያታቸውስ ምንድ ነው?
የትግራይ አገር መሆን የሚያከስራቸው እነማን ናቸው?
ምክንያታቸውስ ምንድ ነው?
በቀጠናው፥ የተፈጥሮ ሀብት፣ የኢኮኖሚ፣ የመልክዓ መድሩ አቀማመጥ ተከትሎም የጸጥታና የደህንነት ፍላጎትና ጥቅም ያላቸው ርዕሰ ኃያላኑ ልዩ ልዩ ወቅታዊ አጀንዳዎች ለጊዜው አቆይተን፥ የትግራይ አገር መሆን የሚያከስራቸው አካላት በጥቂቱ ሦስት አካላት ናቸው። ሦስቱ እነማን ናቸው? ምክንያታቸውስ ምንድ ነው? ለሚለው ጥያቄ እጅግ በጥቂቱ የተመልከትን እንደሆነ፥
ጥሮ ግሮ ሰርቶ ሳይሆን ትግራይን የዋጠች ኢትዮጵያ በመፍጠር ኢትዮጵያን እያለበ፣ እየመዘበረና እየዘረፈ የመኖር ህልም ያለው የኤርትራ መንግሥት ነው። ዐቢይ አህመድ ዓሊና የአማራ ልሒቃን ሥልጣናቸው ለመጠበቅና ለማስቀጠል የሄዱበት ርቀት እዚህ ድረስ ነው። እነዚህ በነጋ በጠባ ቁጥር፥ ኢትዮጵያ አገሬ፣ ኢትዮጵያ አትፈርስም፣ ኢትዮጵያ መቃብሬ! እና ሌሎች በርካታ ሐሰተኛ መፈክሮች እያስተጋቡና የአዞ እምባ እያነቡ በኢትዮጵያዊነት ስም እየተማማሉ ኢትዮጵያን የገዘገዙና የአገሪቱ ህዝቦች ወደ መቀመቅ የጨመሩ ሰዎች የኢትዮጵያ ሉዓላዊነት ሳይቀር ምንኛ ቀልድ እንደሆነባቸው፣ ኢትዮጵያ እንደ አገር በዚህ ደረጃ ማጠልሸታቸው ሳያንስባቸውም ለኢሳይያስ አፈወርቂ አሳልፈው እንደሰጧት ፍንትው አድርጎ የሚሳይ ነው። ባይሆን ኖሮ፥ ኤርትራ በዚህ ደረጃ በኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ እጇን ሰዳ ባልፈተፈተችና የራስዋ ጥቅም ለማስጠበቅ ኢትዮጵያን በደም ባላጨቀየች ነበር። እዚህ ላይ ኤርትራን በተመለከተ አንድ ነገር ማወቅ ይጠበቅብናል፤ ይኸውም፥ የኢሳይያስ አፈወርቂ ከሳላሳ ዓመታት በፊት የከሰመ የቀጠናው አያቶላህና ሲንጋፖር የመሆን እቅድና ምኞች የኤርትራና ኤርትራውያን አቅምና ጉልበት መሰረት ያደረገ ሳይሆን፥ በስርቆት፣ በዝርፊያና በማጭበርበር ከኢትዮጵያ በሚገኝ ሀብት መሰረት ያደረገ በመሆኑ ኤርትራ እንደ አገር መቀጠል የምትችለው ትግራይን የዋጠች ኢትዮጵያ የተፈጠረለት እንደ ሆነ ብቻ ስለሆነ ኢሳይያስ አፈወርቂና ደጋፊዎችና ምስረታ ሀገረ ትግራይ መስማት ሆነ ማየት የሞት ያህል ነው የሚከብዳቸው። ሐቁ፥ ኤርትራ ከትግራይ ጋር ያላት ግኑኝነት ካላስተካከለች፣ ለዚህ ሁሉ ውድቀትና ድቀት ችጋርና ድህነት የማገዳት ትዕቢትና እብሪት ወጥቶላት ጸባይዋ ካላሳመረች፣ ከትግራይ ጋር ካልተስማማችና ሰላም ካላወረደች በቀር የኤርትራ መንግስትና ህዝብ አሁን የሚገኝበት የጨለማ ህይወት የምጡ መጀመሪያ ብቻ ነው ሊሆን የሚችለው። በዓመት ከሣላሳ ተማሪ በላይ አስተምራ ለማስመረቅ የተሳናት ኤርትራ ራስዋ የቻለች አገር ብትሆንም አሁንም ከትግራይ ጋር ያላት ግኑኝነት ካላስተካከልች ሲም ካር በሌለው (ኔትዎር በሌለው) የስልክ ቆፎ የማውራት ያህል ሆኖባት የምትገኝበት የመቃብር ህይወት እንደኖረች እንዲሁ ትኖራለች። በመሆኑም፥ የኤርትራ መንግሥት ትግራይ አይደለም አገር ሆና ሊያይ ቀርቶ የትግራይ ህዝብ ህልውና እንዳይኖረው፥ ከኢትዮጵያ፣ ከሱዳን፣ ከሶማሊያ፣ ከአማራና ከኢምሬት ጋር መክሮና ዘክሮ ከአርባ በላይ ክፍለ ጦሮች በመላክ ትግራይን ወረዋል፣ ሀብት ንብረቱ ዘርፏል፣ ከዚህም በላይ በትግራይ ህዝብ ላይ የዘር ጭፍጨፋ ፈጽሟል።
በይፋ በአደባባይ በተሰጠው መንግስታዊ መግለጫ፥ የትግራይ ህዝብ ጠላት ህዝብ ነው! በማለት በትግራይ ህዝብ ላይ የጦርነት አዋጅ ያወጁ፣ በትግራይ ህዝብ ላይ ያነጣጠረ የጥላቻ ፖለቲካ እያራገቡ በግርግር የምንሊክ ዘውድ ለመጫን የሚቋምጡ የጸሐይ ብርሃን/እውነት የሚያጠፋቸው ቫምፓየሮች (vampire) የአማራ ልሒቃን ናቸው። ይህ ሲባል፥ እንዴ ነው ነገሩ? ሐሰተኛ ወሬና አሉባልታ በማናፈስ ህዝቡን በትግራይ ጠል ፖለቲካቸው አጥምቀው አገሪቱ የደም ምድር ያደረጉ ሰዎች እንዴት ነው ትግራይ ተገንጥላ እንድትሄድላቸው የማይፈልጉ? ከእነሱ በላይ የትግራይ መገንጠል ለማየት የሚሻና የሚናፍቅ ሌላ ማን ቢኖር ነው? አረንጓዴ፣ ብጫ፣ ቀይ ባንዴራ እንደ ልብስ አሰፍተው፥ እምዬ፣ እናቴ፣ መቃብሬ እያሉ የአዞ እምባ እያነቡ ሲያለቃቅሱ፣ ሲመጻድቁብንና በአደባባይ ወጥተው የትግራይ ህዝብ ጠላት ህዝብ ነው፣ ከዚህ ህዝብ ጋር ፈጽመን ልንቆራረጥ ይገባል፣ ጥላቻ በሚገባ መሰበክ አለበት! እያሉ የክተትና የዝመት ነጋሪት እየመቱ እሳቱን ያነዳዱና በቀጥይነት እያያዙት የሚገኙ የአማራ ልሒቃን አይደሉም ወይ? በማለት በርካታ ጥያቄዎች በማንሳት ራሱን የሚጠይቅ ቁጥሩ የማይናቅ አንባቢ ሊኖር እንደሚችል እገምታለሁ። እውነት ነው፥ የአማራ ልሒቃን እነሱ ብቸኛ የኢትዮጵያ ተቆርቋሪዎችና ጠበቆች ሌላውን ማህበረሰብ ደግሞ አፍራሽ እንደሆነ በማስመሰል የሚያራግቡት ትርክት ለረጅም ዘመን የተሰበከ ዲስኩር በመሆኑ የዚህ ዓይነቱ ጥያቄ ባይነሳ ነው ሊያገርም የሚችለው። የአማራ ልሒቃን በየ አደባብዩ እየወጡ፥ የማትሞት መርዛም ምላሳቸው እየወለወሉ “ለኢትዮጵያ አንድነትና ሉዓላዊነት አንሞታለን! ኢትዮጵያ ወይ ሞት!” እያሉ ሲፎክሩ፣ ሲያቅራሩና ሲሸልሉ የሚያይና የሚሰማ ሰው፥ ሰዎቹ በእውነት ስለ ኢትዮጵያ የሚጨነቁ ሰዎች ናቸው ብሎ ቢገምትና ቢያስብ አይፈረድምበት። ከነተረቱ፥ ግርግር ለሌባ ያመቻል እንደሚባለው ግን ይህ ሁሉ የአማራ ልሒቃን ሐሰተኛ የጥላቻ ፕሮፓጋንዳ የኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች በማደናገርና በማወናበድ ትምክህተኛ ምንሊካዊ የአገዛዝ ስርዓት ዳግም ለመትከልና በኢትዮጵያ ብሔር ብሔረሰቦችና ህዝቦች ጫንቃ ላይ ለመጫን የሚጠቀሙት ስልት፣ የሚያስነሱት አቧራና ፕሮፓጋንዳ፤ አንድም፥ የሚፈልጉት ለማግኘት እንደ መሰላል (means) የሚጠቀሙበት ታክቲክ እንጅ በተለይ በአሁን ሰዓት ትግራይ ጥሏቸው የሄደች እንደሆነ የአማራ ልሒቃን የሚጠብቃቸው ምን እንደሆነ ጠንቅቀው የሚያውቁ ሰዎች ናቸው። የአማራ ልሒቃን በአሁን ሰዓት፥ የምንሊክ፣ የጃንሆይና የደርግ ዘመን ተመልሶ እንደማይመጣና ዘመናቸው እንዳበቃ ጠንቅቀው ያውቃሉ። ቀለል ባለ አማርኛ፥ የአማራ ልሒቃን አይደለም የአገር ተቆርቋሪዎች፣ ጠበቆችና ጠባቂዎች ሊሆኑ ቀርቶ መቀመጫቸው የማይጠብቁ ቢራቢሮ እንደ መሆናቸው መጠን መርዛም ምዋርተኛ ምላሳቸው እየወለወሉ በትግራይ ላይ የሚያናፍሱት አሉባልታና ሐሰተኛ ፕሮፓጋንዳ የተነሳ በሚፈጠር ግርግር ሾልኮው የምንሊክ ዘውድ ለመትከል እንጅ በልባቸው ኢትዮጵያ ማለት በባህል፣ በሃይማኖት፣ በታሪክ፣ በፖለቲካና በሥልጣኔ ትግራይ ማለት እንደሆነች፤ በተመሳሳይ፥ ትግራይን አውጥተህ ኢትዮጵያ የምትባል አገር ትኖራለች ብለው አይደለም በውናቸው በህልማቸውም አያልሙትም። የአማራ ልሒቃን የኢትዮጵያ ባንዴራ እያውለበለቡ፣ በኢትዮጵያዊነት ስም የሚመጻደቁበት ታሪክ ሁሉ ካርቦን ኮፒ መሆኑን ጠንቅቀው ያውቃሉ። በተጨማሪም፥ የኢትዮጵያ ታሪክ እያሉ በተውሶ የሚያወሩት ታሪክ ሁሉ ብሉ-ፕሪንቱ ትግራይ መሆንዋን አሳምረው ያውቃሉ። ትግራይ አገር የሆነች ዕለትም የአማራ ልሒቃን ፍሬ አልባ በለስ ሆነው በቁማቸው ደርቀው እንደሚቀሩ፣ ያለ የትግራይ ክብር፣ ታሪክና ህልውና ሊኖራቸው እንደማይችል ጠንቅቀው ያውቃሉ። ትናንት፥ ጋላ ሻንቅላ እያሉ ልዩ ልዩ ስም እየሰጡ ሲያሸማቅቁት የኖሩት፣ የናቁትና የተጸየፉት የኦሮሞ ህዝብ “ኦሮ-ማራ” እያሉ ሊደልሉት ቢሞክሩም አሁን እንዴት ሿሿ ሊሰራቸውና ሰጥ ለጥ አድርጎ ሊገዛቸው እንደሚችል በቂ ትምህርት ቀስመዋል ብቻ ሳይሆን አርፈው ከመቀመጥ ውጪ ሌላ አማራጭ እንዴ ሌላቸው በሚገባ በርቶላቸዋል። በመሆኑም፥ የአማራ ልሒቃን “ኢትዮጵያ አትፈርስም” የሚል መፈክር እያውለበለቡ ካልሆኑ በቀር ጠላት ህዝብ ነው፣ ፈጽመን ልንቆራረጥ ይገባል ያሉት ህዝብ ማለትም የትግራይ አገር መሆን በቀጥታ አይቃወሙም። ለምን? የዋሉት እንደሆነ አቅመ ቢስነታቸውና ሽንፈታቸው በይፋ ስለሚገልጥና ስለሚያረጋግጥ ነው። “ኢትዮጵያ አትፈርስም!” እያሉ ሲጮኹ የሰማን እንደሆነም የሰዎቹ ጨኸት አገር ወዳዶች ስለሆኑ ሳይሆን ያለ ትግራይ በስም ብቻ የያዘች ኢትዮጵያ ካልሆነች በቀር ኢትዮጵያ የምትባል አገር ልትኖር እንደማትችል ስለሚያውቁ ነው። ሌላው፥ ለትግራይ ህዝብ የሚያስቡ በመምሰልና የትግራይ ህዝብን ለማሸማቀቅ በማሰብም፥ ቢገነጠሉ ምን ይበላሉ? ማለትን ያበዛሉ። ለምን? ያልን እንደሆነ የትግራይ አገር መሆን ራቁታቸው ስለሚያስቀራቸውና እንደ ወላጅ አልባ ህጻን ተንከራታች መሆናቸው ስለሆነ ነው እንጅ ለእኛ አስበውልን አይደለምና። “ምን ይበላሉ” የሚለው የልሃጫሞቹ የአማራ ልሒቃንና ከበሮ መቺዎቻቸው አባባል የሚመነጨው የትግራይ አገር መሆን ሰዎቹ ምን ያህል እንደ ሚያስጨንቃቸው፣ እንደ ሚያስበረግጋቸውና እንደ ሚያበሽቃቸው ሁነኛ ማሳያ ነው። ተሓጓሚ ተሎስ ተሓዚ!
በስንዴ መካከል እንክራዳድ እንደማይታጣ እንዲሁ፥ ህዝባዊ አጀንዳ የሌለውና መቀላወጥ የለመደ፣ በትግራይ ህዝብ ስም መነገድ የሚችሉበት፣ ግን ደግሞ የተመናመኑና ሞራል የሌላቸው በጣት የሚቆጠሩ የእኛ ሰዎች ወይም የትግራይ ተወላጆች ናቸው። ዐቢይ አህመድ ዓሊ ተዋጊ ጀቶች እየላከ የትግራይ ህጻናትና እናቶች ሲጨፈጭፍ በሚኒስትር ማዕረግ የመከላኪያ ሚኒስትር ሆኖ የተቀመጠ አሻንጉሊት አብርሃም በላይ የተባለ ግለሰብ ትግራዋይ ነው። አዲስ አበባ ተቀምጦ ትግራዋይ በማንነቱ እያደነ እያሰረና እያሳሰረ ያለ አረጋዊ በርሀ የተባለ ግለሰብም ቢሆን ትግራዋይ ነው። የትግራይ ህዝብ ስቃይና ህመም የማይሰማቸው፣ በትግራይ ህዝብ ስም የሚነግዱ፣ የትግራይ ህዝብ ጠላቶች ግን እነዚህ ብቻ አይደሉም። ጠላትነት ለራስ ጥቅም ተብሎ የህዝብ ጥቅምና ፍላጎት መጉበጥ ተብሎ ከተተረጎመ ትግራይ ውስጥ ተቀምጦ በትግራይ ህዝብ እየተማማለ የትግራይ ህዝብ ዓቅሙና ጉልበቱ ተጠቅሞ ሰው የደረሰበት እንዳይደርስ በራሱ ሚዛን እየመዘነ አይሰራ አያሰራ ሆኖ ማነቆ የሆነና ትግራይ ቁልቁል የደፋ የወዳጅ መሳይ ጠላት እንዳለ ማወቅ ለራስ ነው።
የትግራይ አገር መሆን የሚያከስረው ትግራዋይ ማን ነው?
አሁን በዚህ ሰዓት፥ የትግራይ ህዝብ ውክልና አለኝ የሚል በትግራይ ህዝብ ስም በህቡእ ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆና እንድትቀጥል የሚፈልግና የሚሰራ መኖሩ ስንሰማ ለብዙዎቻችን ልብ የሚሰብር ዜና ሊሆንብን እንደሚችል ይታመናል። የዚህ ንባብ ዓላማ ታድያ ይህን ዓይነቱ ህቡእ አቋም የሚያራምዱ ሰዎች ለማውገዝ ሳይሆን፥ ሌላው ይቅር ልጆቹ እያጣ ያለ ህዝብ የልጆቹ ሞት በከንቱ እንዳይደለ አውቆ ይጽናና ዘንድ ዕድል እንዲሰጠው ነው። በንኡስ ርዕሳችን ለተነሳ ጥያቄ ምላሽ ከመስጠቴ በፊት ግን ለወዳጅም ለጠላትም አንድ ነገር ግልጽ ለማድረግ እወዳለሁ። ይኸውም፥ ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆኖ የምትቀጥለው ለኢትዮጵያ ተብሎ ሳይሆን ለትግራይ ጥቅም ነው፤ አገር በመሆን ከሚገኝ “ጥቅም” (ጥቅም የሚለው ቃል ለጸሐፊው የህልውናችንና ደህንነታችን ዋስት ማረጋገጥ ነው) ይልቅ በመቆየት የምናገኘው ጥቅም ይበልጣል ብሎ በምክንያትና በተጨባጭ የሚሞግትና የሚያሳምነኝ ግለሰብ ይሁን ቡድን የተገኘ እንደሆነ አሁንኑ ሃሳቡን ደግፌ እቆማለሁ። ምክንያቱም፥ በትግራይ ጉዳይ ስንመካመርና ስንሟገት ቀዳሚና ተከታይ የሌለው የርዕሳችን ማዕከል ትግራይና የትግራይ ህዝብ ተጠቃሚነት ስለሆነች ነው። ኢትዮጵያን ጨምሮ ሌላ ርዕሰ ጉዳይ እዚህ ሞገት ውስጥ ስፍራም ዕድልም የላቸውምና። ይህ ማለትም ሌላው ገደል ይግባ የሚል “የእኔነት” አንድምታ ፈጽሞ የለውም። አንድም፥ ትግራዋይ ባለንጀራውን እንደ ራሱ አድርጎ የሚመለከትና የሚቀበል እንጅ ከራሱ በታችም በላይም አድርጎ አይመለከትምና። አሁን ወደ ተነሳው ጥያቄው ለመለስ፥
ይህ፥ ለትግራይ የሚጠቅም “ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆና የቀጠለች እንደሆነ” ብሎ በውስጡ የሚያምነውን እምነት በእውነት የትግራይ ህዝብ እንደ ህዝብ ተጠቃሚ የሚያደርግ ሃሳብ ነው ብሎ የሚያምን ከሆነ በይፋ አቋሙን የማያስውቅበት ምክንያት ለሁላችን ትንግርት ነው። በርግጥ፥ ይህ ቡድን ለትግራይ ህዝብ የሚበጀውና የሚረባው “ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆና የቀጠለች እንደሆነ ነው” ብሎ በተጨባጭ የሚሞግትበት ምክንያታዊ ምልከታና አመክንዮ ቢኖሮው ኖሮ ይህን ያህል ባልተቸገረ ነበር። በአንድ በኩል፥ ምስረታ ሀገረ ትግራይ በይፋ የሚቃወም የትግራይ የፖለቲካ ፓርቲ ሳይኖር በዚህ ጉዳይ ላይ መወያየታችን በራሱ ችግሩ ስለሌለ ሳይሆን ችግሩ በይፋ ያልተገለጠና ከብዙዎች እይታ የተሰወረ በመሆኑ ነው። ታድያ፥ በትግራይ ህዝብ ስም ሲማማል ጸሐይ የምትጠልቅበት፣ ትግራይ የኢትዮጵያ አካል ሆና እንድትቀጥል በብርቱ የሚሰራና የሚያሴር ቡድን የትግራይ ህዝብ ጥያቄ ለመመለስ የሚያስችለው አቅም ሆነ ፍላጎት የሌለው ሸማቂ መሆኑ ብቻ ሳይሆን ጸረ ትግራይ መሆኑም ሊታወቅ ይገባል። የስልጣኔ መሰረት የሆነችው ትግራይ ራስዋን ችላ እንደ አገር እንዳትቆም በራሱ ሚዛን እየመዘነ ጸረ የትግራይ ህዝብ ጥቅምና ፍላጎት የቆመ ኃይል ደግሞ ሌላ ማንም ሳይሆን፥
በህዝብና በአገር ስም በመነገድ በአቋራጭ የሚገኝ ጥቅምና ሥልጣን ከማሳደድ ውጪ ሌላ ራዕይና ተልዕኮ የሌለው፤
በህዝብ ስም ያልላበበት የህዝብ ሀብትና ንብረት ማግበስበስ የለመደ፤
የትግራይ ህዝብ ልጆቹ እየገበረና የህይወት መስዋዕነት እየከፈለ በሚያበራው ችቦ ስልጣኑን አደላድሎ ለመኖር የሚቋምጥ፤
አሁንም በትግራይ ወጣቶች ሞትና መስዋዕትነት በትግራይ ህዝብ ስም ክላሱን ጠብቆ የመኖር ፍላጎት ያለው፤
ትግራዋይ በማንነቱ ግፍ እየፈጸመችበት የምትገኝ አዲስ አበባ፥ ሥልጣን ለሚፈልግ ሥልጣን ሀብት ለሚፈልግ ሀብት ለመስጠትና ለማጋራት በሮችዋን የከፈተች ዕለት የትግራይ ህዝብ መሰረታዊ ጥቅምና ጥያቄ ጉዳዩ ያይደለ፤
የህዝብ ጥያቄ ይዘው የሚነሱትን ሁሉ ያለ ስማቸው ስም እየሰጠ ብረቱን ወልውሎ ከመረሸን የማይመለስ፤
የሥልጣንና የጥቅም ጥያቄው በትግራይ ህዝብ ስም ደጉሶ ዘመኑ ያለፈበት የለበጣ ጨዋታ እየተጫወተ የሚያነክስና የልቡን የሰመረለት ዕለት ደግሞ የትግራይ ህዝብ ጥያቄ የሞኝ ጥያቄ ነው እያለ የሚሳለቅ ኃይል ነው። መልካም ዜናው፥ ይህ ዕንቅፋት የሆነ ኃይል መናደፊው የተመነገለ በሂደት በአጭር ጊዜ ውስጥ የሚከስም ኃይል መሆኑ ነው።


ማስታወሻ፡– ቀጥሎ የምታነቡት ጽሑፍ በፍቃዱ ኃይሉ ከቂሊንጦ እስር ቤት ለነገረ ኢትዮጵያ የላከው ነው፡፡ ጽሑፉ በአማርኛና ትግርኛ እንዲነበብለት በጠየቀው መሰረት አማርኛው ቀጥሎ ቀርቧል፤ ትግርኛውን ከዚህ በታች ማግኘት ይቻላል፡፡
ትግራይ የኢትዮጵያ ገናና ታሪክ መሬቷ ላይ የተጻፈባት ክልል ናት፡፡ ብዙዎች ‹‹የኢትዮጵያ ራስ ናት›› የሚሉት ለዚህ ነው፡፡ የኢትዮጵያን ታሪክ ወደኋላ 3000 ዓመት የሚያደርሰው የአክሱም ስልጣኔ አሻራውን ትቶ የሄደው በትግራይ ክልል፣ አክሱም ከተማ ነው፡፡ ከአረቦች ተቀድቷል የሚባለውን የንግስተ ሳባ ታሪክ ‹‹ክብረ ነገስት›› በሚባለው መጽሐፍ ተርጉመው ለዚህ ትውልድ ያኖሩልን የትግራይ ሊቃውንት ናቸው፡፡
ሌላው ቀርቶ ህብረ-ብሄራዊ ቅርስ የሆነንን የሳባ ፊደል ለመላው ኢትዮጵያዊ ያወረሱት የትግራይ ሊቃውንት ናቸው፡፡ ከኢትዮጵያዊነት ቀለሞች አንዱ የሆነው ያሬዳዊው ዜማ የተቀዳው ከትግራይ ምድር ነው፡፡ እነዚህና ሌሎች ያልጠቀስኳቸው እውነታዎች ሁሉም ኢትዮጵያዊ የሚኮራባቸው ናቸው፡፡
ኢትዮጵያዊነት በትግራይና በሌሎችም ህዝቦች አኩሪ ታሪክ፣ ባህልና ስርዓት ተገምዶ የተፈጠረ ማንነት ነው፡፡ ይሁን እንጂ ነገሥታት በመጡና በሄዱ ቁጥር ለራሳቸው ጥቅም አንዱን ወገን ከጎናቸው በማሰለፍ ሌላውን ወገን ያጠቁ ነበር፡፡ የአሁኑ የሀገራችን ገዢዎችም፣ ይህንን ስልት እየተጠቀሙ በስጋና መንፈስ የተገነባውን ህብረታችንን ሊያፈርሱብን ከጫፍ ደርሰዋል፡፡ የዚህ ጽሁፍ ዓላማ ለዚህ እኩይ ተግባር ትግራዋዮች ተባባሪ እንዳይሆኑ መጠየቅ ነው፡፡
እንደሚታወቀው አምባገነኑን ደርግ ለመጣል በተደረገው ትግል የትግራይ ህዝብ የከፈለው መስዋዕትነት ቀላል አይደለም፡፡ ይሁን እንጂ ደርግን ተክቶ ስልጣን የያዘው ሕወሓት ቃል የገባውን ዴሞክራሲ እና ነጻነት ማምጣት ከብዶታል፡፡ እንዲያውም መልሶ ከደርግ ያልተናነሰ አምባገነን ሊሆን ተቃርቧል፡፡ ይህ አልበቃ ብሎት በትግራይ ህዝብ ስም የጥቂት ግለሰቦችን ጥቅም እያካበተ ነው፡፡ በዚህም የከፋፍለህ ግዛ ስልቱ በትግራይ ህዝብ እና በሌሎቻችን መካከል የቅራኔ ግንብ እየገነባ ነው፡፡
እኔ የመሐል ሀገር ሰው ነኝ፡፡ የመሐል ሀገር ሰው በሕወሓት ከፋፍለህ ግዛ ስልት ምን ያክል እንደተሸወደ አይቻለሁ፡፡ እኔም የችግሩ ሰለባ ነኝ፡፡ የመሐል ሀገር ሰው ትግራዋይ ሁሉ የሕወሓት አባል ይመስለዋል ቢባል የተጋነነ ውሸት አይደለም፡፡ የፖለቲካ ቅሬታ ያለው የመሐል ሀገር ሰው ትግራዋዮች ፊት ችግሩን አያወራም፡፡ ሁሉም አንድ ናቸው ብሎ ይፈራል፡፡ ታዲያ በዚህ የመሐል ሀገር ሰው ሊወቀስ አይገባም፡፡ ምክንያቱም የሕወሓት ፖሮፖጋንዳ ሰለባ አድርጎታል፡፡ ሕወሓት ራሱን የትግራይ ሕዝብ ወኪል አስመስሎ ያቀርባል፡፡ በደል እና ጭቆና የበዛበት የመሐል ሀገር ሕዝብ፣ ሕወሓት የጨቆነው የትግራይ ህዝብ የጨቆነው ይመስለዋል፡፡
በዚህ ጉዳይ ከብዙ የትግራይ ልጆች ጋር ካወራሁ በኋላ ሌላ ነገር ተገለጸልኝ፡፡ ለካስ ትንሽ የማይባሉ የትግራይ ልጆቹ የመሐል ሀገር ሰው ይጠላናል ብለው ያስባሉ፡፡ የመሐል ሀገር ሰው በሕወሓት እና በትግራይ ሕዝብ መሐል ያለውን ልዩነት መረዳት ባለመቻሉ፣ የትግራይ ሰው በፍራቻ ከሕወሓት ሌላ አማራጭ እንዳይዝ አድርጎታል፡፡ ሕወሓት የጨቋኞች ቡድን ነው፡፡ አንድ ጨቋኝ ቡድን ደግሞ እየመረጠ አይበድልም፡፡ ለስልጣኑ እና ለጥቅሙ ያልተመቸውን ሁሉ ይበድላል፡፡ ስለዚህ የህወሓት ጨቋኝነት ለትግራይ ሕዝብም የሚቀር አይደለም፡፡ እኔ (የመሐል ሀገር ሰው) የትግራይ ህዝብ ከህወሓት የተባበረ የሚመስለኝ በስርዓቱ ተጠቃሚ ስለሆነ ይመስለኝ ነበር፡፡ ተሳስቻለሁ፡፡ ለካስ የእኛ ጥርጣሬ የፈጠረው ፍራቻ ነው፡፡
ከትግራይ ልጆች ጋር በግልጽ ስንነጋገር የተረዳሁት ይህንን ነው፡፡ የትግራይ ሰዎች ሕወሓትን የሚመርጡ የሚመስሉት ሌላ የሚያምኑት ባለማግኘታቸው ነው፡፡ እርግጥ ነው፣ ጭቆናም ሆነ ነጻነት ለአንዱ ተሰጥቶ ለሌላው የሚነፈግ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያ ሁላችንም በህብረት የምንኖርባት ሀገር እስከሆነች ድረስ፣ የትግራይ ህዝብ ነጻ ወጥቶ ሌላው ሳይወጣ አይቀርም፡፡ ሌላው እየተጨቆነ ከሆነ ደግሞ የትግራይም ህዝብ እየተጨቆነ ነው ማለት ነው፡፡ እንደተረዳሁት ግን፣ ይህንን ሐቅ የሕወሓት ፕሮፖጋንዳ ሸፍኖታል፡፡
ልክ የመሐል ሀገር ሰዎች የትግራይ ሰዎችን ሁሉ በሕወሓት አባልነትና ደጋፊነት እንደሚጠረጥሯቸውና እንደሚፈሯቸው ሁሉ፣ የትግራይ ሰዎችም የመሐል ሀገር ሰዎች ከህወሓት ጋር ቀይጠው ያጠቁናል ብለው ይጠረጥራሉ፤ ወይም ይፈራሉ፡፡ ይህ በመካከላችን ትልቅ የፍርሃት ግድግዳ ፈጥሯል፡፡ ግድግዳውን በመተማመን ማፍረስ ደግሞ የእኔና የእናንተ ኃላፊነት ነው፡፡
ጋዜጠኛ ዮናስ በላይ ሽፍቶቹ፣ ወያኔዎች እና የትግራይ ህዝብ የተለያዩ ናቸው ይላል፡፡ ወያኔዎቹ የነጻነት ታጋዮች ናቸው፡፡ ሽፍቶቹ ደግሞ በነጻነት ታጋዮቹ ስም የሚነግዱት የአሁኖቹ ጨቋኞች (ሕወሓቶች) ናቸው፡፡ ዮናስ በላይ የትግራይ ህዝብ የሽፍቶቹ ተባባሪ እንዳልሆነ የጻፈውን ከልቤ ተቀብየዋለሁ፡፡ የትግራይ ህዝብ የሽፍቶቹ ተባባሪ ካልሆነ አሁን ብዙዎቻችን እያደረግን ያለነውን የነጻነትና የዴሞክራሲ ጥረት (ትግል) ይቀላቀላል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡ በእርግጥም ብዙ ትግራዋይ የነጻነት ታጋዮች ዛሬም አሉ፡፡ ነገር ግን ትግላቸው ከመሐል፣ ከምዕራብ፣ ከምስራቅና ደቡብ ሀገር ሰዎች ጋር መቀናጀት አልቻለም፡፡
እዚህ ጋር ከብዙ በእስር ከሚሰቃዩ የትግራይ ልጆች መሀከል አብርሃ ደስታን መጥቀስ ይኖርብኛል፡፡ አብርሃ የትም ቦታ የሚደረግ ጭቆና ይሰማኛል ብሎ የሚታገል ታጋይ፣ ምሁርና ምክንያታዊ የሐውዜን ልጅ ነው፡፡ አብርሃ ከማንም በላይ በትግራይ እና በመሐል ሀገር ሰው መካከል ያለውን አለመተማመን የሰበረ ሰው ነው፡፡ አብርሃ በኃይለኛ ብዕሩ ሕወሓትን ሲተች የተመለከቱ የመሐል ሀገር ሰዎች ‹‹ለካስ ትግራዋዮችም ህወሓትን ይቃወማሉ›› አስብሏቸዋል፡፡ ይህንን ሰው ግን ለነጻነት ታግያለሁ የሚለው ሕወሓት በመቃወሙ አስሮታል፡፡ አሁን በቃሊቲ ማረሚያ ቤት ጠያቂ ተከልክሎ፣ በጥብቅ ክትትል እንደወንጀለኛ ታስሯል፡፡ በትግራይ ልጆች መስዋዕትነት ስልጣን ላይ የወጣው ሕወሓት በስልጣኑ ከመጡበት ለትግራይ ልጆችም እንደማይመለስ አብርሃ ደስታ ማሳያ ነው፡፡
ሕወሓት በትግራይ ስም እየነገደ ነው፡፡ የትግራይ ሕዝብ በህወሓት ስም መልካም ገጽታው እየጎደፈ ነው፡፡ ይህ ግን መቀጠል የሌለበት ታሪክ ነው፡፡ የትግራይ ህዝብ፣ በተለይ የትግራይ ወጣቶች ይህንን ታሪክ ከሌላው ሕዝብ ጎን ቆመው ማስቆም አለባቸው፡፡ የትግራይ ህዝብ ለጭቆና እምቢ ባይነት ሕወሓት በሚል ስም ራሳቸውን ለሚጠሩት ሽፍቶችም መዋል አለበት፡፡
ኑ! እምቢ አልጨቆንም እንበል፡፡
ናይ ማእኸል ሃገር ሰብ መልእኽቲ ንህዝቢ ትግራይ
በፍቃዱ ኃይሉ (ከቂሊንጦ ለነገረ ኢትዮጵያ)
ትግራይ ናይ ኢትዮጵያ ዕዙዝ ታሪኽ ዝሰፈረላ ክልል እያ፡፡ አባዝሓ “ናይ ኢትዮጵያ ርእሲ እያ” ንድሕሪት 3000 ዓመታት ዘብፅሕ ስልጣነ ኣኽሱም አስር ገዲፋ ዝኸደ አብ ክልል ትግራይ ከተማ አኽሱም እዩ፡፡ ካብ የዕራብ ተቐዲሑ ዝበሃል ናይ ንግስተ ሳባ ታሪኽ “ክብረ ነገስት” አባ ዝበሃል መፅሐፍ ተርጐሞም ነዚ ወለዶ ዘንበሩልና ሊቃውንቲ ትግራይ እዮም፡፡
ካሊእ ተሪፋ ሕብረ – ብሄራዊ ሓድጊ ዝኾነና ናይ ሳባ ፊደል ንኹሉ ኢትዮጵያ ዘውረሱ ሊቃውንቲ ትግራይ እዮም፡፡ ካብ ኢትዮጵያ ዊነት ቀለማት ጣደ ዝኾነ ያሬዳዊ ዜማ ዝተቐድጣሐ ካብ ምድሪ ትግራይ እዩ፡፡ እዚኦምን ካልኦት ዘይፀራሕክፎም ሐቅታት ኩሎም ኢትዮጵያውያን ዝሕበንሎም እዮም ኢትዮጵያውያን ዝሕበንሎም እዮም፡፡
ኢትዮጵያዊነት አብ ትግራይን ካልኦት ህዝብታት ዘሐብን ታሪኽ፣ ባህልን ስርዓት ተላሒፁ ዝተፈጠረ እንታይነት እዩ፡፡ ይኹን እምበር ሃፄያውያን ብዝመፅሉን ብዝኸድሉ ጊዜ ንዓርሶም ረብሓ ሓደ ወገን አብ ጎኖም ብምስላፍ ንኻልእ ወገን ይሃስዩ ኔሮም፡፡ ናይ ሕዚ ገዛእቲ ሃገርና እዚ ሜላ እናተጠቐሙ ብስጋን መንፈስ ዝተሃነፀ እንታይነትናን ሕብረትና ንኸፍርሱ ኣብ ጫፍ በፂሖም እዮም፡፡
ናይዚ ፅሑፍ ዕላማ ነዚ ሕሱም ተግባር ትግራዎት ተሓባበርቲ ንኸይኾኑ ንምሕታት እዩ፡፡
ከምዝፍለጥ ውልቀ መላኺ ደርጊ ንምግርሳሳ አብ ዝተኻየደ ገድሊ ህዝቢ ትግራይ ዝኸፈሎ መስዋእትነት ቀሊል ኣይኮነን፡፡ ይኹን እምበር ንደርጊ ተኪኡ መዚ ዝጨበጠ ሕ.ወ.ሓ.ት ዝአተዎ ቃልን ዲሞክራሲን ነፃነት ምምፃእ ካሊድዎ እዩ፡፡ ማሕልፎ ካብ ደርጊ ዘይንእስ ውልቀ መላኺ ክኽውን ቀሪቡ ይርከብ፡፡ እዚ እንተይነኣሶ ብሽም ህዝቢ ትግራይ ናይ ሒደት ውልቀ ሰባት ረብሓ እናኣከበ እዩ፡፡
ኣነ ናይ ማእኸል ሃገር ውልቀሰብ እየ፡፡ ናይ ማእኸል ሀገር ሰብ ብናይ ሕ.ወ.ሓ.ት ከፋፊልካ ግዛእ ሜላ ክንደይ ዝኣክል ከምዝተሸወደ ሪእዩ እዩ፡፡ ኣነውን ናይዚ ፀገም ኣካል እየ፡፡ ናይ ማእኸል ሃገር ሰብ አብ መንጎ ሕ.ወ.ሓ.ት ካልእ መማረፂ ንኸይሕዝ ጌርዎ እዩ፡፡
ሕ.ወ.ሓ.ት ናይ ጨቆንቲ ጉጅለ እዩ፡፡ ሓደ ጨቋኒ ጉጅለ ድማ እናመረፀ ኣይብድልን፡፡ ንመዙን ረብሕኡ ዘይተመቸወ ኹሉ ዝብድል እዩ፡፡
ስለዚ ናይ ሕ.ወ.ሓ.ት ጭቆና ኣብ ህዝቢ ትግራይ እውን ዝተርፍ ኣይኮነን፡፡ ኣነ /ናይ ማእኸል ሃገር ሰብ/ ህዝቢ ትግራይ ምስ ሕ.ወ.ሓ.ት ዝተሓባበር ይመስለኒ ዝነበረ በዚ ስርዓት ተረባሒ ስለዝኾነ ይመስለኒ ኔሩ፡፡ ተጋግየ፡፡ ለካ ዝተፈጠረና ጥርጣረ ፍርሒ እዩ፡፡
ምስ ደቂ ትግራይ ብግልፂ እንተንዛተ ዝተገንብኩዎ እዚ እዩ፡፡ ደቂ ሰባት ትግራይ ንሕ.ወ.ሓ.ት ዝመርፁ ዝመስሉ ካልእ ዝኣምንዎ ብዘይ ምርካቦም እዩ፡፡ ርግፅ‘የ ጭቆና ኾነ ሓርነትን ሓደ ሂብካ ንኻልእ ዝዕገት አይኮናን፡፡
ኢትዮጵያ ኩላህና ብሕብረት እንነብረላ ሃገር ስጋዕ ዝኾነት ጊዜ ህዝቢ ትግራይ ሓራ ወፂኡ ካልእ እንተይወፀ ኣይተርፍን፡፡ እቲ ካልእ እናተጨቆነ እንተኾይኑ ድማ ህዝቢ ትግራይ እውን እናተጨቆነ እዩ ማለት እዩ፡፡ ግን ከምዝተገንዘብክዎ እዚ ሓቂ ኘሮፓጋንዳ ሕ.ወ.ሓ.ት ሸፊንዎ እዩ፡፡
ናይ ማእኸል ሃገር ሰባት ንደቂ ትግራይ ከም አባልነትን ደጋፍነት ሕ.ወ.ሓ.ት ከም ዝጥርጥርዎምን ከምዝፈርሕዎም ኩሉ ደቂ ትግራይውን ናይ ማእኸል ሃገር ሰባት ምስ ሕ.ወ.ሓ.ት ጨፍሊቆም ከየጥቅዑና ኢሎም ይጠራጠሩ ወይ ይፈርሑ፡፡ እዚ አብ መንጎና ግብዕ መንደቕ ፍርሓት ፈጢሩ እዩ፡፡
እዚ መንደቕ ብምትእምማን ንምግ ሃስ ድማ ናተይን ናታትኩም ሓላፍነት እዩ፡፡
ጋዜጠኛ ዮናስ በላይ ሸፋቱ፣ ወያነን ህዝቢ ትግራይ ዝተፈላለዩ እዮም ይብል፡፡ ወየንቲ ንሓርነት ተጋደልቲ እዮም፡፡ ሸፋቱ ድማ ብሽም ተጋደልቲ ሓርነት ዝነግዱ ናይ ሕዚ ጨቆንቲ /ሕ.ወ.ሓ.ት/ እዮም፡፡ ዮናስ በላይ ህዝቢ ትግራይ ናይ ሸፋቱ ተሓጋጋዚ ተዘይኮይኑ ሕዚ ኩላህና / አብዝሓ እናገበርናዮ ዘለና ኣብ ፃዕሪ /ቃልሲ/ ሓርነትን ዲሞክራሲ ይፅምበር ኢለ ተስፋ እገብር፡፡ ርግፅ‘ዩ ብዙሓት ተጋሩ ተጋደልቲ ሓርነት ሉሚውን አለው፡፡ ኮይኑ ግን ቃልሶም ምስማእኸል ምዕራብ፣ ምብራቕን ደቡብ ጠቂ ሰባት ክዋደድ አይከኣልን፡፡
ኣብዚ ምስ ብዙሓት ማእሰርቲ እናተሳቐዩ ካብዝርከቡ መንጎ አብርሃ ደስታ ክፀርሕ ይግብኣኒ አብርሃ ኣብዝኾነ ቦታ ዝካየድ ጭቆና ይስምዓኒ ኢሉ ዝቃለስ ተጋዳላይ ምሁርን ምክንያታዊ ወዲ ሐውዜን እዩ፡፡ ኣብርሃ ልዕሊ ኹሉ ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ማእኸል ሃገርን ትግራይ ዘሎ ዘይምትእምማን ዝገሃስ ውልቀ ሰብ እዩ፡፡ ኣብርሃ በቲ ሓያል ብዕሩ ንሕ.ወ.ሓ.ት እንትነቅፍ ዝረአዩ ደቂ ሰባት ማእኸል ሃገር “ለካ ተጋሩ እውን ንሕ.ወ.ሓ.ት ይቃወሙ እዮም” ክብሉ ጌርዎም እዩ፡፡ ንሓርነት ተቓሊሰ እየ ዝብል ሕ.ወ.ሓ.ት ግን ነዚ ውልቀ ሰብ ኣሲርዎ እዩ፡፡ ብዚ እዋን ኣብ ቃሊቲ ቤትህንፀት ዝሓቶ ተኸልኪሉ ብፅኑዕ ክትትል ከም ገበነኛ ተኣሲሩ ይርከብ፡፡
ብመስዋእትነት ደቂ ትግራይ ኣብስልጣን ዝወፀ ሕ.ወ.ሓ.ት ብስልጣኑ ንዝመፀ ንደቂ ትግራይ እውን ከምዘይምለስ አብርሃ ደስታ መርአያ እዩ፡፡
ሕ.ወ.ሓ.ት ብሽም ትግራይ እናነገደ እዩ፡፡ ሕዝቢ ትግራይ ብሽም ሕ.ወ.ሓ.ት ፅቡቕ መንፅሩ እናጠፍአ እዩ፡፡ እዚ ግን ክቕፅል ዘይብሉ ታሪኽ እዩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ፣ ብፍላይ መናእሰያት ትግራይ እዚ ታሪኽ ምስ ካልእ ሕዝብታት ጎኒ ብምስላፍ ደው ከብሎ ይግባእ፡፡
ህዝቢ ትግራይ ንጭቆና እምቢ ማለት ሕ.ወ.ሓ.ት ብዝብል ሽም ዓርሶም ንዝፅውዑ ሸፋቱ እውን ክውዕል አለዎ፡፡
ንዑ! እምቢ ኣይንጭቆንን ንበል!
“ጎልጉል፡ የድረገጽ ጋዜጣ የሕዝብ” እንደመሆኑ በ“የኔ ሃሳብ (Opinion)” ዓምድ ሥር የድርጅቶችና የማንኛውም ግለሰብ ነጻ ሃሳብ የሚስተናገድ ሲሆን ከአንባቢያን የሚላኩልን ጽሁፎች በጋዜጣው የአርትዖት (ኤዲቶሪያል) መመሪያ መሠረት ያለ መድልዖ በዚህ ዓምድ ሥር ይታተማሉ፡፡ ይህ በጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ በ“የኔ ሃሳብ (Opinion)” ዓምድ የታተመ ጽሁፍ የጎልጉል የድረገጽ ጋዜጣ® አቋም ሳይሆን የጸሃፊው ነው፡፡
Share on Facebook
Tweet
Follow us
Filed Under: Opinions Tagged With: Left Column
Reader Interactions
Comments
ቢንያም ከመቐለ says
September 8, 2015 11:54 pm at 11:54 pm
ኣንድ ነገር በጣም ይገርመኝ ነበር, ኣብዛኛው የኢትዮጵያ ህዝብ በተለይ የመሀል ሀገር ሰዎች ለምን እኛን እንደሚጠሉን ሲገርመኝ ኑሯል, ለኻ ለዚሁ ነው ይገርማል,


ኢትዮጵያ አሁን ያለችበት ሁኔታ “ከመቼውም ጊዜ በላይ የተወሳሰበ ነው” ያለው የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) አጠቃላይ የሃገራዊ ንግግር መድረክ እንዲጠራ ጠይቋል።
ዋሺንግተን፤ ዲሲ —
አቶ ዳውድ ኢብሳ
ኢትዮጵያ አሁን ያለችበት ሁኔታ “ከመቼውም ጊዜ በላይ የተወሳሰበ ነው” ያለው የኦሮሞ ነፃነት ግንባር (ኦነግ) አጠቃላይ የሃገራዊ ንግግር መድረክ እንዲጠራ ጠይቋል።


በራስ-ገዟ ሶማሌ-ላንድ የሚገኙ ባለሥልጣናት በሰጡት መግለጫ፣ ወደ ባሕረ-ሰላጤው ያመሩ የነበሩ 80 ኢትዮጵያውያን ህገ-ወጥ ስደተኞች፣ ሰሜናዊ ሶማልያ ውስጥ ትናንት ማታ መያዛቸውን አስታወቁ።


በኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ ረዘም ያለ የተሳትፎ ታሪክ ካላቸው ክለቦች መካከል የሚጠቀሰው ሀላባ ከተማ ከአሰልጣኝ ቾንቤ ገብረህይወት ጋር ከተለያየ በኋላ ለዘንድሮው የ2015 የውድድር ዘመን አዲስ አሰልጣኝ ለመቅጠር ባወጣው ማስታወቂያ መሠረት የተቀመጠውን መስፈርት አሟልቷል ያለውን አሰልጣኝ ራህመቶ መሀመድን አዲሱ አሰልጣኝ አድርጎ መሾሙን ክለቡ ለሶከር ኢትዮጵያ በላከው መረጃ አመላክቷል፡፡
የተጫዋቸነት ዘመኑን በአዳማ ከተማ እና ሙገር ሲሚንቶ ያደረገው እና ወደ አሰልጣኝነት ሙያው ከመጣ በኋላ በባቱ (ዝዋይ) ከተማ ረዳት አሰልጣኝ እንዲሁም ደግሞ የቡድኑ ዋና አሰልጣኝ በመሆን በተለያዩ ጊዜያት ያገለገለው ራህመቶ በመቀጥለም በመቂ ከተማ እንዲሁም ደግሞ በሞጆ ከተማ ዋና አሰልጣኝ በመሆን ሰርቷል፡፡ በ2011 ነገሌ አርሲን አሰልጥኖ የነበረው እና በተጠናቀቀው ዓመትም በድጋሚ አርሲ ነገሌን እየመራ በከፍተኛ ሊግ ምድብ ሀ ላይ ክለቡን አስደናቂ ጉዞን እንዲያደርግ ያስቻለው አሰልጣኙ በቅርቡ የኦሮሚያ ከ17 ዓመት በታች ቡድንን እንዲሁም ደግሞ በሴካፋ ተሳታፊ የነበረውን የኢትዮጵያ ከ17 ዓመት በታች ቡድን ረዳት አሰልጣኝ ሆኖ ካገለገለ በኋላ በይፋ የሀላባ አዲሱ አሰልጣኝ ሆኗል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
ኢትዮ ኤሌክትሪክ የአስር ተጫዋቾችን ዝውውር ፈፅሟል
ካፍ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ | ዐፄዎቹ የሜዳቸውን ጨዋታ ያለግብ ፈፅመዋል
የቅርብ ዜናዎች
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል September 8, 2024
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 8, 2024
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል September 8, 2024
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል September 8, 2024
ከፍተኛ ሊግ | አክሱም ከተማ ዋና አሰልጣኝ ቀጥሯል September 7, 2024
በዋልያዎቹ ስብስብ ተጨማሪ ተጫዋቾች ጉዳት አስተናግደዋል September 7, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ሴቶች ዝውውር ዜና የሴቶች እግርኳስ
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ኢትዮጵያ መድን ዜና ዝውውር
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ባህር ዳር ከተማ ዜና ዝውውር
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ዜና የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል
September 8, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (35) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)