ነገርን ከሥሩ ውሃን ከምንጩ እንዲሉ፣ በጎ ፈቃደኝነት ምንድን ነው? እንዴትስ ይገለጻል? በሚለው መሰረታዊ ጥያቄ የዛሬ ርዕሰ ጉዳያችንን እንጀምር፡፡ እርግጥ ነው በጎ ፈቃደኝነት ለኢትዮጵያውያን አዲስ ጉዳይ አይደለም፡፡ ኢትዮጵያውያን በአገራቸው ብቻ ሳይሆን ባህር ማዶ ጭምር ተሻግረው የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ፈጽመዋል፡፡ ኮንጎና ኮሪያ ድረስ ዘምተው ዓለማቀፍ የበጎ ፈቃድ ተግባር ተወጥተዋል፡፡
በሌላ በኩል፣ በጎ ፈቃደኝነት ወይም በጎ አድራጎት የሚል መደበኛ ስም አይሰጠው እንጂ፣ በዕለት ተዕለት ህይወታችንም ቢሆን አንዱ ለሌላው በጎ እያደረገ ነው እዚህ የደረስነው፡፡ ሆኖም ዘመናዊነትና ግላዊነት ባሳደሩብን አሉታዊ ተጽዕኖ ሳቢያ፣ ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ ይህ ቱባ እሴታችን እየተሸረሸረ መጥቷል፡፡ ለዚህም ነው ባለፉት ጥቂት ዓመታት፣ በመንግስት ደረጃ ጭምር፣ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት ላይ ትኩረት ተደርጎ ሥራ የተጀመረው፡፡ በእኒህ ዓመታት በተለይ በመዲናዋ የተከናወኑ የበጎ ፈቃድ ተግባራትን መቃኘት የዚህ ጽሁፍ ዓቢይ ዓላማ ነው፡፡
ከዚያ በፊት ግን መነሻችን ላይ ያነሳነውን መሰረታዊ ጥያቄ አስቀድመን እንመልስ፡፡ በጎ ፈቃደኝነት ምንድን ነው? እንዴትስ ይገለጻል? በጎ ፈቃደኝነት የራስን ጊዜ፣ አቅምና ችሎታ ወይም ሃብትና ክህሎት ሌላውን ለማገዝ ወይም ሸክሙን ለማቅለል የማዋል ተግባር ነው - በምላሹ ምንም ዓይነት ክፍያና ጥቅም ሳይፈልጉ፡፡ በሌላ አነጋገር፣ ለማህበረሰብ ወይም ለአገር በፈቃደኝነት ነጻ አገልግሎት መስጠት ብንለውም ያስኬዳል፡፡
የአዲስ አበባ አስተዳደር የህብረተሰብ ተሳትፎና በጎ ፈቃድ ማስተባበሪያ ኮሚሽን፣ ዋና ኮሚሽነር አቶ አብርሃም ታደሰ በበኩላቸው፤ “በጎ ፈቃደኝነት ማለት ሁሉም ሰው በራሱ ተነሳሽነትና ፍላጎት፣ ያለማንም አስገዳጅነት፣ በነጻ ፍላጎት ላይ ተመስርቶ፣ ያለምንም ክፍያ የሚሰጠው አገልግሎት ነው፡፡” ይላሉ፡፡ አክለውም፤ “በጎ ፈቃደኝነት ለሰዎች ጊዜህን፣ ገንዘብህንና ጉልበትህን በመስጠት ዘላቂ የሆነ የመንፈስ እርካታ የምታገኝበትና አብሮነትና ትብብርን ለማዳበር የሚያግዝ ተግባር ነው፡፡” በማለት ይገልጹታል፡፡
ከለውጡ ማግስት ጀምሮ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት በጠ/ሚኒስትር ዐቢይ መሃመድ ፊት አውራሪነት እየተለመደና እየተስፋፋ የመጣ ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅትም በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎችን የሚያሳትፍ ዘርፍ ሆኗል፡፡ በተለይ በመዲናዋ ልዩ ትኩረት ተሰጥቶት ተቋማዊ በሆነ አሰራር እየተተገበረ ነው፡፡ በቅርቡ ይህንኑ ዘርፍ የሚመራ ተቋም በኮሚሽን ደረጃ ተዋቅሮ ወደ ሥራ መግባቱ ይታወቃል፡፡ የአዲስ አበባ አስተዳደር የህብረተሰብ ተሳትፎና በጎ ፈቃድ ማስተባበሪያ ኮሚሽን ዋና ተግባሩ ይሄው ነው፡፡
በነገራችን ላይ በዓለም ላይ ለረዥም ዘመናት የዘለቀ ጠንካራ የበጎ ፈቃደኝነት ባህል ያላቸው በርካታ አገራት ይገኛሉ፡፡ እነ አሜሪካ፣ ካናዳ፣ አውስትራሊያ፣ እንግሊዝ፣ ኔዘርላንድና ስዊድን ይጠቀሳሉ፡፡ በወጉ የዳበረና የበለጸገ የበጎ ፈቃደኝነት ባህል እንዳላት በሚነገርላት አሜሪካ፣ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ዜጎች በተለያዩ የማህበረሰብ አገልግሎቶች ውስጥ በንቃት እንደሚሳተፉ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ እኒህ አገራት የበጎ ፈቃድ አገልግሎታቸውን ከራሳቸው አልፈው ለሌሎችም ማድረስና ማዳረስ ማዳረስ ችለዋል፤ ድንበር እየተሻገሩ፡፡
በጎ ፈቃደኝነት ሌላው ባህርይው - ወሰን፣ ድንበርና ዘር የማይገድበው መሆኑ ነው፡፡ የሰው ልጅ በመሆናችን ብቻ የተቸረን ጸጋ ነው፡፡ ስለዚህም የሰው ልጆች ባሉበት ሁሉ ይተገበራል፡፡ ሁሉም የህብረተሰብ ክፍል ያለ ልዩነት የሚሳተፍበት ዘርፍም ነው፡፡ ከሕጻናት እስከ አረጋውያን፣ ከሊቅ እስከ ደቂቅ---ሁሉንም ያሳትፋል፡፡ በጎ ፈቃደኝነት እርዳታ አይደለም፤ ይልቁንም የፍቅርና አጋርነት መገለጫ ነው፡፡
መረጃዎች እንደሚጠቁሙት፤ ባለፉት አምስት ዓመታት፣ በመዲናዋ፣ በሰብአዊ፣ ማህበራዊና ሌሎች መርሃ ግብሮች አማካኝነት 22.7 ቢሊዮን ብር የሚገመት የመንግስት ወጪ መሸፈን ተችሏል፡፡ በእኒህ ፕሮግራሞች በየዓመቱ በአማካይ ከ2 ሚሊዮን በላይ በጎ ፈቃደኞች የተሳተፉ ሲሆን፤ 900ሺህ ገደማ ነዋሪዎችም ተጠቃሚ ሆነዋል፡፡
በአዲስ አበባ የሚከናወኑ የበጎ ፈቃድ ተግባራት ዘርፈ ብዙ ናቸው፡፡ በተለይ በክረምት ወራት የአቅመ ደካሞችና አዛውንቶች ቤትን የማደስና የመገንባት ተግባር እየተስፋፋና እየተለመደ መምጣቱን አለመመስከር ንፉግነት ነው፡፡ የዛሬ አምስት አመት ገደማ ጠ/ሚኒስትሩ የአንዲት አረጋዊት ቤት በማደስ ሀ ብለው ያስጀመሩት የበጎ ፈቃድ እንቅስቃሴ፣ ዛሬ ተስፋፍቶና ተጠናክሮ በአቧሬና አካባቢዋ አጀብ የሚያሰኝ ውጤት አስመዝግቧል፡፡ የበርካታ ነዋሪዎችን ህይወት በተጨባጭ ለውጧል፡፡ በአካባቢው ባለ አስራ ሁለት ወለል የመኖሪያ ሕንጻዎች ተገንብተዋል፡፡ የበጎ ፈቃደኝነት ትሩፋቱ ታዲያ በአቧሬ ብቻ ተወስኖ አልቀረም፡፡ ልደታ አካባቢ “የበጎነት መንደር” ተመስርቷል - በበጎ ፈቃድ አገልግሎት፡፡ በተመሳሳይ .በአራዳ፣ በቂርቆስ፣ በቦሌ፣ በየካ፣ በለሚ ኩራ፣ በንፋስ ስልክ፣ በኮልፌ፣ በአዲስ ከተማና በሌሎችም ...የአቅመ ደካማዎችና አረጋውያንን ቤቶች የማደስና የመገንባት ተግባራት በስፋት ተከናውነዋል፡፡
በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ለሚገኙ የህብረተሰብ ክፍሎች፣ ማዕድ ማጋራትም፣ ሌላው በስፋት እየተለመደ የመጣ የበጎ አድራጎት ተግባር ነው፡፡ በዚህ ዓመት ብቻ ከ1.1 ሚሊዮን በላይ ለሚሆኑ ነዋሪዎች ማዕድ የማጋራት ተግባር ተከናውኗል፡፡ በገንዘብ ሲሰላ ከ3.5 ቢሊዮን ብር በላይ የሚገመት ነው፡፡
የአዲስ አበባ አስተዳደር “አንድ ቤተሰብ ለአንድ ሰው” እና “አንድ ቤተሰብ ለአንድ ህፃን” በሚል በጀመራቸው መርሃ ግብሮች ቁጥራቸው ቀላል የማይባል አረጋውያንና ህጻናትን መደገፍ ተችሏል፡፡ የአዲስ አበባ አስተዳደር የህብረተሰብ ተሳትፎና በጎ ፈቃድ ማስተባበሪያ ኮሚሽን፣ ዋና ኮሚሽነር አቶ አብርሃም ታደሰ እንደሚናገሩት፤ ”ባለፈው ዓመት ከ24 ሺህ 500 በላይ የሕብረተሰብ ክፍሎች፣ በዚህ ትስስር ተቆራኝተው፣ ትናንት ለአገር ውለታ የከፈሉ አዛውንቶችን እያገዙና እየደገፉ ነው፡፡ ለአብነት ያህል፡- ”ታፍ ኢትዮጵያ“ ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው አርባ እናቶችን፣ ለሁለት ዓመት፣ በየወሩ አራት ሺህ ብር እየሰጠ በመደገፍ ላይ ይገኛል፡፡” ብለዋል፡፡
“አንድ ቤተሰብ ለአንድ ሕጻን” በሚል መርሃ ግብርም፣ አንድ ባለሃብት 100 ሕጻናትን ከጨቅላነት እስከ ዩኒቨርስቲ ድረስ ለማስተማር መረከቡን የኮሚሽኑ ሃላፊ ገልጸዋል፡፡ ነገሩ እንዲህ ነው፡፡ ባለሃብቱ መቶ ሕጻናትን ከእናቶቻቸው ሳይለዩ በየወሩ 3 ሺህ 500 ብር በመስጠት በእንክብካቤ ያድጋሉ፡፡ በባለሃብቱ ድጋፉ እስከ ዩኒቨርስቲ ትምህርት ድረስ የሚዘልቅ ነው፡፡ በተመሳሳይም 430 የሚሆኑ ሕጻናት በየክፍለ ከተማው እንዲሁ ድጋፍ እየተደረገላቸው ነው - ባለሃብቶች ህጻናትን እየወሰዱ እያሳደጉ ነው፤ አረጋውያንን እየጦሩ እየደገፉ ነው፡፡
እኒህ ሁሉ በመዲናዋ እየተካሄዱ ያሉ የበጎ ፈቃደኝነት ትሩፋቶች ናቸው፡፡ ነዋሪዎች በሌላ በኩል በአረንጓዷ አሻራ መርሃ ግብር፣ ችግኝ በመትከል በንቃት ይሳተፋሉ፡፡ በጤናው ዘርፍ ደግሞ ነዋሪዎች ደም በመለገስ ለወገናቸው ይደርሳሉ፡፡ የመንግስትና የግል የጤና ተቋማት፣ እስከ ቀዶ ጥገና የሚደርስ ብዙ ወጪ የሚጠይቅ ነጻ የህክምና አገልግሎት እየሰጡ ይገኛሉ፡፡
ከዚህ አንጻር በመዲናዋ የሚከናወኑ የበጎ ፈቃደኝነት ተግባራት ድርብርብ የሆነ ትርፍ እንዳላቸው የሚናገሩት አቶ አብርሃም፤ የበጎ ፈቃደኝነት ተግባር የሃብት ክፍፍልን በማረጋገጥ ረገድ ትልቅ ሚና እንደሚጫወት ይገልጻሉ፡፡ ከዚህ ሌላ “ትልቁ ሃብት” የሚባለው የወጣቶች ሰብዕና ግንባታ ላይ ያመጣው ለውጥ ነው ባይ ናቸው። ”ወጣቶች ለአካባቢያቸው፤ ለማሕበረሰባቸውና ለአገራቸው በነጻ መስራትና ማገልገል ሲለምዱ፣ አገር ወዳድ ትውልድ ይፈጠራል።” ብለዋል፡፡
የበጎ ፈቃደኝነት ትሩፋቶች ተቆጥረው አያልቁም፡፡ በነዋሪዎች መሃል የአንድነትና የትብብር ስሜት በመፍጠር የማህበረሰብ ግንኙነትን ያጠናክራል፡፡ በጎ ፈቃደኝነት ሙያዊ ዕድገትን ያዳብራል፡፡ በጎ ፈቃደኞች በበጎ አድራጎት ተግባራት ሲሳተፉ፣ እግረ መንገዳቸውን አዳዲስ ክህሎቶችና ልምዶችን ይቀስማሉ፡፡ ይሄ ብቻ ግን አይደለም፡፡ በጎ ፈቃደኝነት ማህበራዊ ግንኙነትንም ያሰፋል፡፡ አዳዲስ ሰዎችን ለመተዋወቅ፣ ወዳጅነትን ለመመስረትና ማህበራዊ ትስስርን ለማስፋት ዕድሎችን ይፈጥራል፡፡ አስገራሚ ቢመስልም በጎ ፈቃደኝነት የጤና ትሩፋቶችም አሉት፡፡ ጥናቶች እንደሚጠቁሙት፣ በጎ ፈቃደኝነት ውጥረትን በመቀነስ፣ ድባቴን በማስወገድና በአጠቃላይ የመንፈስ እርካታና የደስታ ስሜትን በመጨመር የአዕምሮ ጤንነትን ያሻሽላል፡፡
መንግሥት በተደጋጋሚ እንደሚለው፣ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት፣ በአገራችን እንደ ባህል እንዲዳብርና ጥቂቶች ብቻ ሳይሆኑ በርካታ ሚሊዮኖች የሚሳተፉበት ተግባር ይሆን ዘንድ፣ በጽንሰ ሃሳቡ ዙሪያ ትርጉም ያለው የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ማከናወን ተገቢ ነው፡፡ በዚህ ረገድ የአዲስ አበባ አስተዳደር፣ በየጊዜው የተለያዩ የግንዛቤ ማስጨበጥና ማስረጽ ተግባራትን እያከናወነ ይገኛል፡፡
በጎ ፈቃደኝነት፤ የማህበረሰብ አንድነትንና ትብብርን እንዲሁም ማህበረሰባዊ ለውጥን ለማምጣት ትልቅ መሳሪያ ነው፡፡ ትሩፋቱ ለብዙሃን የሚዳረስ ነው፡፡ በድፍን አገር ላይ አዎንታዊ ተጽዕኖ ይፈጥራል፡፡
ባለፉት ጥቂት ዓመታት፣ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት፣ ከሌሎች የአገሪቱ አካባቢዎች በተሻለ መጠንና ፍጥነት በመዲናዋ እየተስፋፋ መጥቷል፡፡ ሌሎች የክልል መንግስታትና የከተማ አስተዳደሮችም የመዲናዋን አርአያነት በመከተል የበጎ ፈቃድ አገልግሎትን ለማስፋፋትና ለማዳበር እየተጉ ይገኛሉ፡፡
በመዲናችንም ሆነ በመላው አገሪቱ የበጎ ፈቃደኝነት ጥረቶችንና ጅምሮችን በማበረታታትና በመደገፍ፣ ጠንካራና አይበገሬ ማህበረሰቦችን መገንባት እንዲሁም ለሁሉም የምትመች ኢትዮጵያን መፍጠር የሁላችንም ሃላፊነት ነው፡፡ ክረምቱ ስኬታማ የበጎ ፈቃደኝነት ተግባራት የሚከናወንበት ይሁን!!
Published in ባህል
Tagged under
Read more...
Saturday, 29 June 2024 19:58
ለመራመድ ያቃተው እግር፣ ለመርገጥ ሲሉት ይነሳል
ከእለታት አንድ ቀን፣ አንዲት ወፍ፣ አንድ ባህር አጠገብ፣ ጎጆዋን መስራት ትፈልጋለች፡፡ ጥሩ ቦታ ስትፈልግ ቆይታ በገደል አፋፍ ላይ አንድ ጥላ ያለው ጎድጎድ ያለ ቦታ ታገኛለች፡፡ እዚህ ቦታ ጎጆዬን ብሰራ በደንብ የተከለለና ከአደጋ የተሰወረ ይሆናል ብሎ ወሰነች፡፡ ሳርም፣ ቄጤማም አምጥታ ጎጆዋን አሳምራ ሰራች፡፡ እሷ ጎጆዋን ስታሳምር ባህሩ በፀጥታ፣ ቀስ በቀስ ዳርቻውን አልፎ ወደ ገደሉ አፋፍ እየመጣ ነበር፡፡ ወደ ገደሉ ደርሶ ከጠርዙ ጋር እየተላተመ መመለስ ጀመረ፡፡ ውሎ አድሮም ወፏ ጎጆ ጋ ደረሰና፣ ጥርግርግ አድርጎ ወሰደባት፡፡ ወፊቱ እየጮኸች ክንፏን እያራገበችና በንዴት እያጨበጨበች ወደ ሰማይ በረረች፡፡ ከላይ ሆናም ጎጆዋ ባህር ውስጥ ገብቶ ሲፈራርስ ተመለከተች፡፡
“እንዴት እንዲህ ትደፍረኛለህ? እንዴት ዋናውን መቀመጫ ቤቴን ታፈርሳለህ? ስገነባው አላየህም? ምን ያህል ጊዜና ጉልበት እንደወሰደብኝስ ሳታውቅ ቀርተህ ነው?” እያለች ጮኸች፡፡
ሆኖም ባህሩ ምንም መልስ አልሰጣትም፡፡ እንደተለመደው ገደሉ አፋፍ ድረስ እየመጣ ተመልሶ ወደ ቦታው ይመለሳል፡፡ ወፊቱም “ቆይ ሳልሰራልህ ብቀር!” ብላ ከበረረችበት ወደ መሬት ወርዳ፣ በኩምቢዋ ጥቂት ውሃ ጨልፋ ወስዳ፣ ሜዳው ሳር ላይ ትተፋለች፡፡ እንደገናም ትመጣና ሌላ ውሃ ጨልፋ ትወስዳለች፣ እሳሩ ላይም ትደፋለች፡፡ “በዚህ ሁኔታ ቀኑን ሙሉ እየተመላለስኩ ውሃውን ብወስድበት ባዶ አደርገዋለሁ” ብላ አስባ ነው፡፡ ሆኖም ከጥቂት ጊዜ በኋላ ደከማት፡፡ ውሃውን መጨለፏን ግን አላቋረጠችም፡፡ ምክንያቱም እበቀለዋለሁ ብላ ቆርጣ ተነስታለችና ነው፡፡ ያልተገነዘበችው ነገር ቢኖር ምንም ያህል ውሃ እየቀዳች ብትወስድ፣ ባህሩን ልታጎድለው አለመቻሏን ነው፡፡ ውሃ እንደቀድሞው እየመጣ ማዕበሉም ከዳርቻው ጋር በሃይል እየተላተመ ይመለሳል፡፡ ወፏ ወደ ሞት እስከምትቃረብ ድረስ ለፍታ ለፍታ ደከማትና፣ አንድ ቋጥኝ ላይ ተቀምጣ አረፍ እንዳለች፣ አንድ ሌላ ትልቅ ወፍ ወደ እሷ ይመጣል፡፡ መጤው ወፍም፤ “ወፊት ሆይ! እስካሁን ስትሰሪ የነበረውን ነገር ሁሉ ራቅ ብዬ ስመለከት ነበር፡፡ ምን ለማድረግ እየሞከርሽ እንደሆነ ገብቶኛል፡፡ ግን አንድ ምክር እንድሰጥሽ ትፈቅጂልኛሽ?” አላት፡፡ የደከማት ወፍ መልስ ለመስጠት እንኳን አቅም አልነበራትም፡፡ ስለዚህም እንግዳው ወፍ ቀጠለ፡፡ “በቀል የደካማ በትር ነው፡፡ አቅምሽን ሁሉ በበቀል ላይ መጨረስ አያዋጣሽም፡፡ ራስሽን ተመልከቺ፡፡ ከጊዜ ጊዜ እየደቀቅሽ፣ እየተመናመንሽ እየሄድሽ ነው፡፡ ምን ተጠቀምሽ? ባህሩ እንደሆን ምንጊዜም ባህር ነው፡፡ ምንጊዜም ውሃ አለው፡፡ ምንጊዜም እንደሞላ ነው፡፡ ምን ጊዜም ጠንካራ ነው፡፡ ስለሆነም ልበቀለው ብለሽ የፈለግሽውን ያህል ብትፍጨረጨሪ ከንቱ ድካም ነው፡፡ ይልቅ አቅምና ጉልበትሽን በሚጠቅም ነገር ላይ አውይው፡፡ አስቢበት፡፡” ብሏት በረረ፡፡ ወፊቱ ቋጥኙ ላይ ተቀምጣ ድካሟን እያስታመመች ብዙ ካሰበች በኋላ፣ ቀጥሎ የምትሰራውን ወሰነች፡፡ ከዚያ ተነስታ ከባህሩ ዳርቻ ራቅ ብሎ፣ ለጎጆ መስሪያ አመቺ ቦታ መረጠች፡፡ ሳርና ቅጠል እየሰበሰበች እንደገና አዋቅራ አዲስ ጎጆ ሰራች፡፡ ቀጥላም፤ “እንግዳው ወፍ የነገረኝ እውነት ነው፡፡ አቅምና ጉልበቴን ጠቃሚ ነገር ላይ ባውለው ይሻላል፡፡ በቀል የደካማ በትር ነው፡፡ ትላንት የሰራሁትን ስህተት እንዳይ ያደርገኛል” አለች፡፡
***
በቀል በማንኛውም መልኩ ቢሆን የጥፋት ዝርያ ነው፡፡ ከማይቋቋሙት ባላጋራ ጋር መቀያየም፣ አልፎም ለበቀል መነሳት ትርፉ ፀፀት ነው፡፡ ጨልፈው የማይጨርሱትን ባህር ቀድቼ ባዶ አደርገዋለሁ ብሎ ማሰብ ከንቱ ቅዥት ነው፡፡ በቀል ለትውልድ ቂም ማኖር እንጂ የሀገርን አብራክ አያለመልምም፡፡ የህዝቧንም ተቀራርቦ ተስማምቶና ተቻችሎ የመኖር ተስፋ አይጠቁምም፡፡ ይልቁንም አድሮ ይቆጠቁጣል፡፡ የእንግሊዙ ገጣሚና ደራሲ ጆን ሚልተን ይህንኑ በግጥም ሲገልጽ፣ “ምን መጀመሪያ ቢጣፍጥ፣ በቀልም እንደማር ቢጥምም፣ ብዙ ሳይቆይ መምረሩ አይቀር፣ ዞሮ በራስ ሲጠመጠም፡፡” እንዳለው ሁሉ፣ ዛሬ በሌላው የምንወስደው እርምጃ፣ ነገ በእኛው ላይ የሚያነጣጥር በቀል-መላሽ ትውልድ እንደ መፈልፈል ነው፡፡ የሀገራችን እውቅ ገጣሚ መንግሥቱ ለማ፤ “… ማን ያውቃል እንዳለው ለድንጋይስ ቋንቋ፣ ዛፍ ለሚቆረጥ ዛፍ፣ እንዳለው ጠበቃ…” ያሉትም የዚሁ የበቀል መንፈስ ሌላው ገፅታ ምን እንደሆነ ሲጠቁሙ ነው፡፡ በፖለቲካ ፓርቲ፣ በድርጅት፣ በማህበር፣ በመስሪያ ቤት፣ በግለሰብ ወዘተ ላይ ወይም መካከል የሚደረግ የበቀል እንቅስቃሴ፣ “በቀልን የመረጠ የራሱን ቁስል እንዳስመረቀዘ ይኖራል” እንዳለው ፍራንሲስ ቤከን፣ ነገ የሚያቆጠቁጥና የሚቆጠቁጥ የትውልድ ህመም፤ ታሪካዊ ተውሳክ መትከል ነው፡፡ መቼም ይፈፀም መቼ፣ ማንም ይፈፅመው ማን ህዝብ ባህር ነው፡፡ የበቀል እርምጃ ሲወሰድ ዞሮ ዞሮ ህዝቡ የሀገሩ ባለቤት ነውና፣ በትዝብት ዐይን አስተውሎ በታሪክ ማህደር ጽፎ፣ አጥፊውን መጠየቁ አይቀሬ ነው፡፡ ኢፍትሐዊም ነውና በህግ መሟገቱ ሳይታለም የተፈታ ነው፡፡ ነፃነቴ ተነካ ሲል ሰብዓዊ መብቱ፣ መብቴ ተደፈረ ሲል ለዲሞክራሲያዊ መብቱ መቆሙ አይቀርም፡፡ ከቶውንም በየጊዜው የሚነገሩም ሆነ የሚተገበሩ የህግ የበላይነት አከባበር፣ አፈርሳታ፣ አውጫጪኝ፣ አዲስ አወቃቀር፣ ተሐድሶ፣ አዲስ አደረጃጀት ምልመላ፣ አሮጌ ጠላ በአዲስ ጋን፣ አሮጌ ሰው በአዲስ ጠበል ወዘተ… እያልን ላይ ታች የምንልባቸው ጉዳዮች፣ ልባችን ውስጥ የበቀል ቋጠሮ ቋጥረን፣ “ቆይ ሳልሰራልህ ብቀር” “ረዥም እረፍት ሳላስወስድህ ብቀር” እያልን ከሆነ፣ ተጫውቶ ተጫውቶ ቁር ሲሉ፤ “ፉርሽ ትሉኝ” ብሎ ከመጀመሪያው የገበጣ ቤት እንደ መጀመር ይሆናል፡፡ የፈሰሰ ንዋይ፣ የባከነ የስው አዕምሮ፣ የባከነ ጊዜ… የሀገር ሀብት መሆኑን መዘንጋት በታሪክ ተጠያቂ ያደርጋል፡፡ ያ ሳያንስ ጥፋተኛ ለመፈለግ በወገናዊ መንገድ መሄድና እሱንም በበቀል ቀመር ለማከናወን መጣር፣ ለሀገርና ለህዝብ ጥፋት መደገስ ይሆናል፡፡ ከቶውንም ፓርቲና ፓርቲ፣ የፖለቲካ ድርጅትና የፖለቲካ ድርጀት፣ አለቃና አለቃ፣ አለቃና ምንዝር ለመበቃቀል እቅድ ይዘው ስለመድብለ ፓርቲ፣ ድህነትን ስለመቀነስ ቢያወሩ፣ የትም ፈቀቅ ማለት አይቻልም፡፡
ወደ መተሳሰብ፣ ወደ መወያየት፣ ችግርን ከሀገር አንፃር ወደ መፍታት ሳይጓዙ ክፉ ክፉውን ወደ ማየት መጓዝ፣ ወደ ትንኮሳና አምባጓሮ ማምራት ለእድገት አያበቃም፡፡ ይልቁንም “ለመራመድ ያቃተው እግር፣ ለመርገጥ ሲሉት ይነሳል” እንደሚባለው ይሆናል፡፡
Published in ርዕሰ አንቀፅ
Tagged under
Read more...
Saturday, 29 June 2024 19:55
በትግራይ ሴቶች ላይ የሚፈፀሙ ጥቃቶች በአስቸኳይ እንዲቆሙ ተጠየቁ
ጊዜያዊ አስተዳደሩ እርምጃ ባለውሰድ ተወቅሷል
በትግራይ ክልል የሚንቀሳቀሱ አራት ተቃዋሚ ፓርቲዎች፣ በትግራይ ሴቶች ላይ የሚደርሱ የፆታ ጥቃቶች በአስቸኳይ እንዲገቱና የመፍትሔ እርምጃ እንዲወሰድባቸው ጠይቀዋል። ፓርቲዎቹ ባለፈው ሰኞ ሰኔ 17 ቀን 2016 ዓ.ም. መቐለ ከተማ በሚገኘው የሳልሳይ ወያነ ፓርቲ ጽሕፈት ቤት በሰጡት የጋራ መግለጫ፤ በክልሉ በሴቶች ላይ የሚፈፀሙ ጥቃቶች መነሻቸው ሥርዓተ አልበኝነት ነው ብለዋል።
ጋዜጣዊ መግለጫውን በጋራ የሰጡት አረና ትግራይ ለሉዓላዊነትና ለዴሞክራሲ ፓርቲ፣ ሳልሳይ ወያነ፣ ባይቶና እና የትግራይ ነጻነት ፓርቲ (ውናት) ናቸው።
“ትግራይ በአሁኑ ሰዓት የመንግስት አልባነት ሁኔታ ገጥሟታል ያሉት የአረና ትግራይ ለሉዓላዊነትና ለዴሞክራሲ ፓርቲ ሊቀመንበር አቶ አምዶም ገብረስላሴ፤ በተለያዩ የክልሉ አካባቢዎች በሴቶች ላይ የሚፈጸሙ እገታዎች፣ ግድያዎችና ጾታዊ ጥቃቶች የተበራከቱበትን ምክንያት ዘርዝረዋል።
እገታ እንደ አንድ የገቢ ማግኛ ዘዴ ማገልገሉ አንደኛው ምክንያት መሆኑን ያነሱት አቶ አምዶም፤ በዚህም የተነሳ የወንጀል ድርጊቱን ለመፈጸም የተደራጁ ቡድኖች፣ ታዳጊና ወጣት ሴቶችን በማገት ረብጣ ብር እንደሚጠይቁ ተናግረዋል። “እነዚህ ቡድኖች በክልሉ የፖሊስ ኮሚሽነሮችና ሌሎች ባለስልጣናት ከለላ እየተሰጣቸው ወንጀሉን ይፈጽማሉ፤ ፍትሕ ስለማይሰጥ ተጎጂዎች ስጋት ውስጥ ይገባሉ” ሲሉም ለጋዜጠኞች አስረድተዋል፡፡
የባይቶና ፓርቲ ሊቀ መንበር አቶ ክብሮም በርሄ በበኩላቸው፤ “በጠቅላላ ከሕግና ስርዓት ውጪ የሆኑ አሰቃቂ ድርጊቶችን በሴቶች ላይ የሚፈጽሙ ሃይሎች ተፈጥረዋል። እነዚህ ሃይሎች ደግሞ ህወሓት ያደራጃቸው ቡድኖች ናቸው። ስለዚህም እኒህን ቡድኖች ለማውገዝ ነው ጋዜጣዊ መግለጫው የተጠራው” ብለዋል።
አክለውም ሲያስረዱ፤ “የወንጀል ድርጊቶቹ ከፖሊስ ምክትል ኮሚሽነሩ ጋር የተያያዙ ናቸው፡፡ ፖሊስ ክስ አቅርቦ፣ እንዳይመረምር ተደርጓል። ምክንያቱም ከእነዚህ የወንጀል ድርጊቶች መካከል አንደኛውን የፈጸመው የምክትል ኮሚሽነሩ ልጅ ነው። በአጠቃላይ በህወሓት ተመርጠው፣ በጊዜያዊ አስተዳደሩ የተሾሙ ሃላፊዎችም በጉዳዩ ተሳታፊ ናቸው።” በማለት ከስሰዋል፡፡ ፡
የሴቶች ተገድዶ መደፈርና መገደል የአራቱም ፓርቲዎች “ቀይ መስመር” መሆኑን የገለጹት አቶ ክብሮም፤ የፓርቲዎቹ ዓላማ ለጥቃት ተጋላጭ የሆኑ ሴቶች ለመብታቸው እንዲቆሙ መቀስቀስ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ “ከወንጀል ድርጊቶቹ ጋር በተያያዘ የታሰሩት ዋናዎቹ ሳይሆኑ ሌሎች ሰዎች ናቸው። ነገሩ የይስሙላ ነው። ባደረግነው ጥናት መሰረት፤ ይሄ ተራ ሰዎች የሚፈጽሙት ወንጀል አይደለም። ታጋቾቹን ሆቴል ውስጥ በማስቀመጥ፣ ከታጋች ቤተሰቦች ጋር የዋጋ ድርድር ይደረጋል። ከዛም ብሩ ወደ አጋቾቹ አካውንት ይገባል። ካልሆነ ደግሞ ትኬትና መታወቂያ ለታጋቾቹ ተዘጋጅቶ ወደ አዲስ አበባ ይላካሉ” ሲሉ የወንጀል ድርጊቱ ሂደት ምን እንደሚመስል በጥቂቱ አብራርተዋል፤ አቶ ክብሮም።
ጊዜያዊ አስተዳደሩ “የስርዓተ አልበኞች አስተዳደር ሆኗል” ሲሉ የወቀሱት አቶ ክብሮም፤ “ህወሓት ፖለቲካው አልሆንለት ሲለው ክልሉን ወደ ማመስ፣ ወደ መዝረፍና የወንጀል ቡድኖችን ወደ ማደራጀት ገብቷል፡፡” ብለዋል።
የፓርቲዎቹ የወደፊት ዕቅድ ሰላማዊ ሰልፍ በመጥራት፣ ጉዳዩ የበለጠ ትኩረት እንዲያገኝ መስራት መሆኑን የባይቶና ሊቀ መንበር ጠቁመዋል፤ በፆታዊ ጥቃት ዙሪያ ሌሎች እንቅስቃሴዎችንም እንደሚያደርጉ በማከል፡፡
በተያያዘ ዜና፣ ባለፈው ማክሰኞ ሰኔ 18 ቀን 2016 ዓ.ም. በመቐለ ከተማ በሺዎች የሚቆጠሩ ሴቶች፤ “መንግስት ጸጥታን ያስከብር”፣ “ፍትህ ለትግራይ ሴቶች”፣ “ፆታ ተኮር ጥቃት ይቁም” በማለት የተቃውሞ ሰልፍ አካሂደዋል፡፡ በቅርቡ ታፍነው የተወሰዱና የተገደሉ ሁለት እንስት የጥቃት ሰለባዎችን ስም በመጥራትም፣ ተቃውሟቸውን አሰምተዋል። ከችግሩ ጋር በተያያዘ የክልሉ ጊዜያዊ አስተዳደር እርምጃ ለመውሰድ ቸልተኝነት አሳይቷል ሲሉም ወቅሰዋል።
ለሴት ሰልፈኞቹ ምላሽ የሰጡት፣ የትግራይ ክልል ፍትሕ ቢሮ ሃላፊ አቶ ሓዱሽ ተስፋ፤ በክልሉ በተለይ በሴቶች ላይ አሰቃቂና በጭካኔ የተሞሉ ያልተለመዱ ጥቃቶች መበራከታቸውን ገልፀው መንግስት ችግሩን ለመፍታት እንደሚሰራ ተናግረዋል፡፡
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 29 June 2024 19:55
ከሰሞኑ የኬንያ ህዝባዊ ተቃውሞ ምን እንማራለን?
“ጎረቤትህ ሲታማ ለእኔ ብለህ ስማ”
ከሰሞኑ በኬንያ የተቀጣጠለው ሕዝባዊ ተቃውሞ አልበረደም። ይህ ተቃውሞ ረቂቅ ዓዋጅን ከማሰረዝ አንስቶ የተጓዘባቸው ሂደቶች አነጋጋሪ ሆነዋል። ለተቃውሞው መቀስቀስ እንደ አጣዳፊ ምክንያት የሚጠቀሰው፣ ለኬንያ ምክር ቤት የቀረበው የፋይናንስ ረቂቅ ዓዋጅ ሲሆን፤ በሂደት ግን ወደ ሌላ አዲስ ምዕራፍ ተሸጋግሯል። ተቃዋሚዎች ፕሬዚዳንት ዊሊያም ሩቶ ስልጣን እንዲለቁ ጠይቀዋል።
እንደቢቢሲ ዘገባ ከሆነ፤ መንግስት ገቢውን በማሳደግ አገሪቱ የተከማቸባትን ከ80 ቢ.ብር በላይ የውጭ ዕዳ ለመቀነስ በሚል ዳቦን ጨምሮ በምግብ ዘይት፣ በሴቶች የንጽህና መጠበቂያ፣ በሞባይል ስልኮች፣ በኮምፒውተሮች፣ በተሽከርካሪዎችና በሌሎች ምርቶችና አገልግሎቶች ላይ የቀረጥ ጭማሪን ያካተተ ረቂቅ የፋይናንስ ሕግ አዘጋጅቶ ለፓርላማ እንዲፀድቅ አቀረበ። ሕጉ በተለያዩ የማሕበራዊ ትስስር ገጾች ላይ ተሰራጭቶ ከጫፍ እስከ ጫፍ ተቃውሞን ጫረ። ይሁንና ተቃውሞው የኬንያ የሕዝብ እንደራሴዎችን ቀልብ ሊስብ አልቻለም። ነገሩ ያበገናቸው ኬንያውያን ሰኔ 11 ቀን 2016 ዓ.ም. አደባባዩን በሰላማዊ ሰልፍ ባረኩት። ሰላማዊ ሰልፉ የዋዛ አልነበረም፤ ‘ፓርላማውን እንቆጣጠር - “Occupy The parliament” በሚል መሪ ቃል የተዘጋጀ ነበር።
አገሪቷ የነሱ ብቻ አይደለችም። የሁላችንም ናት። ስልጣን የህዝብ ነው። ፓርላማውን ተቆጣጥረን፣ የሕዝብ ተወካዮች የኬንያ ሕዝብ የሚለውን እንዲሰሙ እናደርጋቸዋለን” አለ-በተደጋጋሚ መንግስትን በድፍረት በመቃወም የሚታወቀው ቦኒፈስ ምዋንጊ፣ ለሰልፍ ከመውጣቱ በፊት። ዜጎች ወደ አደባባይ ተመሙ። የኬንያን ሰንደቅ ዓላማና የተለያዩ መፈክሮችን ይዘው የወጡ ተቃዋሚዎች እየዘፈኑ፣ እየጨፈሩ ነበር- ወደ ፓርላማው ያመሩት።
ተቃውሟቸው ወዲያውኑ ፍሬ አላፈራም!
የምክር ቤቱን አብላጫ ወንበር የተቆጣጠረው፣ የፕሬዚዳንት ዊልያም ሩቶ ፓርቲ የምክር ቤት አባላት 195 የድጋፍ ድምፃቸውን የሰጡ ሲሆን፣ በ106 ተቃውሞ ረቂቅ ዓዋጁ ፀደቀ። ይሄኔ ወጣቶች የሚበዛበት ኬንያ ተቃዋሚዎች፣ ከምክር ቤቱ አዳራሽ ውጭ ሆነው የተቃውሞ ድምጹን ያሰማ ያዘ፤ ሰሚ ቢያጣም ቅሉ።
የተቃውሞ እንቅስቃሴው በሰላማዊ ሂደቱ ግን አልቀጠለም፤ ከፖሊስ ጋር ፍጥጫው ጠንክሮ ነበር። ፖሊስ አስለቃሽ ጋዝና ውሃ መርጨት ብቻ ሳይሆን ጥይትም መተኮስ ጀመረ። ፖሊስ ሊቆጣጠረው ባልቻለው ሁኔታ ወጣቶቹ ጥብቅ ቁጥጥር የሚደረግበት የፓርላማ በሮች ገነጣጥለው ወደ ውስጥ ገቡ። ። መስኮቶች ተሰባበሩ። የፓርላማው ሕንጻም እሳት ተለኮሰበት።
የተቆጡ ወጣቶች ፓርላማውን ጥሰው ሲገቡ፣ ተቃውሞ የቀረበበትን ሕግ ያጸደቁትን የፓርላማ አባላት ከአዳራሹ ለማስወጣት ሄሊኮፕተር አንዣበበች። ፖሊስም በምላሹ ጥይት ተኮሰ። በርካታ አስከሬኖችም በጎዳናዎች ላይ ታዩ። በሰላማዊ መንገድ የተጀመረው የኬንያውያን ተቃውሞ ወደ ሁካታ ተለወጠ።
የኬንያው ዋነኛ ተቃዋሚና የአዚሚዮ ጥምረትን የሚመሩት ራይላ ኦዲንጋ፣ መንግስት “በአገራችን ልጆች ላይ ጭካኔ የተሞላበት የሃይል በትሩን እየሰነዘረ ነው” ሲሉ ነቀፉ። በኬንያ የተፈጸመውን ያልተጠበቀ የዜጎች ግድያ ተከትሎ፣ የትዊተር ገጽ ለሰዓታት ተቋረጠ፣ ኢንተርኔት ተጨናጎለ፣ ዩቲዩብ ቀጥ አለ።
ኢንተርኔት ከመዘጋቱ በተጨማሪ የግል ንብረት የሆነው ኬቲኤን ቴሌቪዥን ጣቢያ፣ በተቃውሞ ዘገባው ምክንያት፣ ከመንግስት ‘እዘጋችኋለሁ’ የሚል ማስፈራሪያ እንደደረሰው አስታወቀ።
ነገሮች ጦዙ፤ ከረሩም!
ተቃውሞው በመዲናዋ ብቻ ሳይሆን የሩቶ የትውልድ ስፍራ የሆነችው የጊሹ ግዛትን ጨምሮ፤ በኪሱሙ፣ ሞምባሳ ወዘተ ተቀጣጠለ- ከአገሪቷ 47 ግዛቶች ውስጥ በ35ቱ ተቃውሞው ተስፋፋ።
በኬንያ የፓርላማውን በር ጥሰው በገቡ ተቃዋሚ ወጣቶች ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በሌሎች ከተሞችም በዜጎች ላይ ግድያዎች ተፈጽመዋል። አንዳንድ የሰብዓዊ መብት ተሟጋቾች፣ የሟቾችን ቁጥር ከ20 በላይ አድርሰውታል።
በኬንያ ሕይወትን የቀጠፈና አገሪቱን ያመሳቀለው አወዛጋቢ የፋይናንስ ሕግ ምንጩ፣ ዓለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (IMF) ነው ተብሏል። IMF ኬንያ በአሁኑ ጊዜ ያለባትን 80 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ ብሔራዊ ዕዳን ለመቀነስ፣ የተለያዩ ግብሮችን መጣል እንዳለባት ምክሩን መለገሱ ተጠቁሟል። ተቋሙ በተለይ በአፍሪካ አገራት ጥሩ ስም እንደሌለው ሲታወቅ፣ ተረኛዋ ኬንያ በዜጎቿ በኩል በመንግሥት ላይ ብቻ ሳይሆን ኬንያን በእጅ አዙር እየጠመዘዟት ነው ባሏቸው ሌሎች ዓለም አቀፍ የገንዘብ ተቋማትም ላይ ተቃውሟቸውን እየገለጹ ነው።
ሩቶ በዚያው የተቃውሞ ዕለት ማምሻውን በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ፣ መንግስታቸው “ሁከትና ስርዓት አልበኝነት” ሲሉ የጠቀሷቸው ድርጊቶች ላይ ጠንከር ያለ እርምጃ እንደሚወስዱ አስጠነቀቁ። ከሰዓታት በኋላም የአገሪቱ የመከላከያ ሚኒስትር የአገሪቱ ሰራዊት እንዲሰማራ ትዕዛዝ መስጠታቸው ተሰማ። ሆኖም ተቃውሞውን አላረገበውም።
በማግስቱ ረቡዕ ግን ፕሬዚደንት ዊሊያም ሩቶ፣ የተለያዩ ታክሶችን ለመጣል በታቀደው የፋይናንስ ረቂቅ ሕግ ላይ ፊርማቸውን እንደማያኖሩ አስታወቁ።
ረቂቅ ህጉን የኬንያ ህዝብ ስለተቃወመው ውድቅ ተደርጓል አሉ። እንዲያም ሆኖ ግን ዜጎች በደስታ ጮቤ አልረገጡም። ይልቁንስ ሌላ ከባድ ጥያቄ አነሱ- ፕሬዚዳንት ሩቶ ከሥልጣን እንዲወርዱ ጠየቁ።
የኬንያ ተቃውሞ ተምሳሌትነቱ በብዙ መልኩ ሰፊ ነው፤ ነገር ግን አንድ አንጓ አለው። የመንግስት ለሕዝብ ተገዢ መሆን። በሕዝብ ገንዘብና በሕዝብ ድምጽ ስልጣን የተቆናጠጠ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ፣ የሕዝቡን ድምጽ ካልሰማ፤ እምቢተኝነት ምሳው፣ ተቃውሞ ራቱ ይሆናል። ልክ እንደ ሰሞኑ ኬንያ ማለት ነው። ግልጽነትን ካጎለበተ፣ አገሪቱን ወደ ትክክለኛ አቅጣጫ ከመራ ግን ነገሮች ተደላድለው ለዜጎች ምቹ ምሕዳርን ይፈጥራሉ።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 22 June 2024 00:00
የኮሪደር ልማቱ - በልማት ተነሺዎች አንደበት
* ሌሎች አካባቢዎችም እንደዚሁ ለምተው ለማየት እጓጓለሁ
* እኛ ለቅቀን ስንሄድ አካባቢው ጭልምልም ያለ ነበር
* አዲስ አበባ የእውነትም ”አዲስ አበባ“ ሆናለች
የአዲስ አበባ የኮሪደር ልማት የተጀመረ ሰሞን ብዙ ቅሬታዎችና ተቃውሞዎች መስተጋባታቸው አይዘነጋም፡፡ ”ታሪካዊ ቅርሶች እየፈረሱ ነው“ ከሚለው ጀምሮ፣ ”የልማት ተነሺዎች ከመኖሪያቸው እየተፈናቀሉ ነው“ እስከሚለው ድረስ፣ የተለያዩ እውነታ ላይ ያልተመሰረቱና በሃቀኛ የመቆርቆር ስሜት የተንጸባረቁ ድምጾች ተደምጠዋል፡፡
ይሄ ብቻም አይደለም፡፡ የኮሪደር ልማቱ በሦስት ወር ጊዜ ውስጥ ይጠናቀቃል የሚለውን የከተማዋን አስተዳደር መግለጫ በጥርጣሬ የተመለከቱም ቁጥራቸው ቀላል አልነበረም፡፡ አንዳንዶች እንደውም የኮሪደር ልማቱ ከመጠናቀቁ በፊት ክረምት እንደሚገባና የልማት ሥራው እንደሚስተጓጎል ገምተው ነበር፡፡ በዚህም የተነሳ ነው የኮሪደር ልማቱ በተያዘለት የጊዜ ሰሌዳ መገባደዱን ሲመለከቱ በእጅጉ የተገረሙት፡፡
ለነገሩ ቢገረሙም አይፈረ
ድባቸውም፡፡ ለምን? ቢሉ፣ ለረዥም ዘመን መንግሥት የገባውን ቃል ባለማክበር ነበር የሚታወቀው፡፡ አያሌ የልማት ሥራዎችና ፕሮጀክቶች ተጀምረው መሃል ከደረሱ በኋላ ሲቋረጡ ታይተዋል፡፡
በፕሮጀክቶች መጓተት ሳቢያ ህዝብና አገር ለኪሳራ ተዳርገዋል፡፡ በርካታ የመሰረት ድንጋዮች አንቱ በተባሉ የመንግሥት ሃላፊዎች ተጥለው የተረሱበት አጋጣሚም ብዙ ነው፡፡ በአጠቃላይ ፕሮጀክቶችን በተቀመጠላቸው ዕቅድና በተገባላቸው ቃል መሰረት አከናውኖ ማጠናቀቅ ለአገራችን እንግዳ ነበር ማለት ይቻላል፡፡
በእርግጥ የፕሮጀክቶች ክንውን ከጥቂት ዓመታት ወዲህ በእጅጉ ተለውጧል፡፡ በለውጡ ማግስት በአዲስ አበባ ብቻ በርካታ ፕሮጀክቶች በአስደናቂ ፍጥነትና የጥራት ደረጃ ተጠናቅቀው ብዙዎችን አጀብ አሰኝተዋል፡፡ የአዲስ አበባ የኮሪደር ልማትም ከእነዚህ መሰል ክንውኖች አንዱ ነው ቢባል ያስኬዳል፡፡ የፕሮጀክቶች ክንውን እየተለወጠ መምጣቱን ከሚያረጋግጡ የልማት ሥራዎች ተርታ የሚጠቀስም ነው፡፡
የኮሪደር ልማት ተነሺዎች ከመኖሪያ ቀዬአቸው ከመነሳታቸው በፊት ከአዲስ አበባ ከተማ ከንቲባ አዳነች አበቤ ጋር ባደረጉት ውይይት፣ የሚሰራውን የልማት ሥራ በፈለጉ ጊዜ መጎብኘት እንደሚችሉ ቃል ተገብቶላቸው ነበር፡፡ በዚህም መሰረት ነው ባለፈው ቅዳሜ ሰኔ 8 ቀን 2016 ዓ.ም ከሰዓት በኋላ የከተማ አስተዳደሩ ከፍተኛ ሃላፊዎችና ሌሎች የወረዳ ሃላፊዎች የልማት ተነሺዎችን በቡድን ተከፋፍለው፣ የለሙ የከተማዋን አካባቢዎች ያስጎበኙት፡፡
በዚህ ጉብኝት ወቅት ነዋሪዎች በሞባይላቸው የለሙ አካባቢዎችን ፎቶ ሲያነሱና እርስ በርስ ሲነሱ፤ እንዲሁም በደስታ ሲያዜሙና ሲጨፍሩ ተስተውለዋል፡፡ በአጠቃላይ ነዋሪዎቹ ባዩት የልማት ሥራ መደሰታቸውንና መደነቃቸውን ሁለመናቸው ይናገር ነበር፡፡ አስተያየታቸውን የሰጡን ጎብኚዎች የነገሩንም ይሄንኑ መንፈስና ድባብ የሚያረጋግጥ ነው - ደስታንና መደነቅን፡፡
በዕለተ ቅዳሜው የጉብኝት መርሃግብር፣ የልማት ተነሺ የከተማዋ ነዋሪዎች፣ ከአራት ኪሎ አንስተው እስከ ፒያሳና ቴዎድሮስ አደባባይ ድረስ የለሙ አካባቢዎችን በእግራቸው ተዘዋውረው ጎብኝተዋል፡፡
እንግሊዝ ኤምባሲ አካባቢ ተወልደው ለ50 ዓመታት ያህል መኖራቸውን የገለጹልን ወ/ሮ ትዕግስት አዘዘ፤ እነዚህን የልማት ሥራዎች በመመልከታቸው በእጅጉ መደሰታቸውን ተናግረዋል፡፡ ጠላ በመሸጥ ሥራ እንደሚተዳደሩ ያወጉን እኚህ እናት፤ ”አካባቢውን በፊት አውቀው ነበር፤ እንደዚህ ግን አልነበረም“ ይላሉ፡፡ “አሁን በጣም ተለውጧል፤ እንዲህ በመልማቱም ደስተኛ ነኝ፡፡” ሲሉም ወይዘሮ ትዕግስት አስተያየታቸውን ሰንዝረዋል፡፡
ከየካ ክፍለከተማ፣ ወረዳ 7 የመጡት ወ/ሮ የወይንሸት አለባቸውም እንዲሁ በጉብኝቱ በተመለከቱት ልማት መደነቃቸውን ነው የተናገሩት፡፡
“እኔ ይህን ቦታ ሳውቀው ዝም ብሎ መንደር ነበር፤ መንገዱ ወጣ ገባ የሆነ፣ በሸራ የተከለለ፣ ለዕይታ ደስ የማይሉ ቤቶች የነበሩበት ሥፍራ ነው” ያሉት ወ/ሮ የወይንሸት፤ “አሁን ሳየው አዲስ አበባ ውስጥ ያለሁ ሁሉ አልመስል ነው ያለኝ፤ አዲስ አበባ የእውነትም አዲስ አበባ ሆናለች” ሲሉ አድናቆታቸውን ገልጸዋል፡፡
በመዲናዋ ሲኖሩ ብዙ ልጆች ወልደው ማሳደጋቸውንና የዕድሜያቸውን አጋማሽ ማሳለፋቸውን የጠቆሙት ወ/ሮ የወይንሸት፤ ያዩት ልማት በተለይ ለልጆቻቸው ብሩህ ተስፋን የሚፈጥር አለኝታ እንደሚሆናቸው ተናግረዋል፡፡
ለኮሪደር ልማቱ ከመነሳቸው በፊት ፒያሳ ዳርማር ተብሎ በሚታወቀው ፎቅ ላይ ለብዙ ዓመታት መኖራቸውን የነገሩን አቶ ግርማ ገዜ፤ አካባቢው የቆሻሻ መጣያ እንደነበር ያስታውሳሉ፡
“እንደዚያ ቆሻሻ የነበረ አካባቢ እንዲህ ተለውጦ፣ ህይወት ዘርቶ እናየዋለን ብዬ አላሰብኩም ነበር፤ በዓይናችን የተመለከትነው ልማት ለትውልድ የሚተላለፍ ነው“ ሲሉ አስተያየታቸውን ገልጸዋል፡፡
አሁን በምን ሁኔታ ላይ እንደሚገኙ ሲናገሩም፤ ”በአቃቂ ክፍለከተማ አዲስ መኖሪያ ቤት ተሰጥቶኝ በደስታ እየኖርኩ ነው“ ብለዋል፤ አቶ ግርማ፡፡
ለመልሶ ማልማቱ ከፒያሳ ተነስተው ቃሊቲ አካባቢ መኖሪያ ቤት የተሰጣቸው አቶ ሸቢር አብደላ ደግሞ በፒያሳ አካባቢ ያዩትን ለውጥ ከቀድሞው ጋር እያነጻጸሩ በዝርዝር ገልጸውልናል፡፡
”እኛ ከዚህ ለቅቀን ስንሄድ እንደዚህ አልነበረም፡፡ ያኔ አካባቢው ያስፈራ ነበር--ጨለማ ነው---በነጻነት የምትሄድበት ቦታ አልነበረም ---ቤቶች አሰራራቸው ወጥ አይደለም---ሁሉነገሩ ጭልምልም ያለ ነበር፡፡“ ይላሉ፤ የቀድሞ የፒያሳ አካባቢ ገጽታን ሲያስታውሱ፡፡
አሁንስ? አቶ ሸቢር አሁን ያስተዋሉትን ለውጥ እንዲህ ይገልጹታል፡-
“አሁን ቤቶችና ህንጻዎች እየታደሱ ነው---ዛፎቹ በጣም ያምራሉ---ጽዶችና አበቦች ተተክለዋል---የእግረኛው መንገድ ሰፍቷል---ብስክሌቶች የሚሄዱበት መንገድ ለብቻው ተሰርቷል---ለሞተር ብስክሌቶች እንዲሁ መንገድ ተሰርቶላቸዋል---አሁን ሁሉ ነገር ጽድት ብሏል---መብራቱ ራሱ ኩልል ብሎ መርፌ ቢወድቅ እንኳን የሚታይበት ሆኗል፡፡”
በጉብኝታችን ያየነው የልማት ሥራ በእጅጉ የሚያስደንቅና የሚያስደስት ነው ያሉት አቶ ሸቢር አብደላ፤ሌሎች የከተማዋ አካባቢዎችም እንደዚሁ ለምተው ለማየት ጉጉት እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡
ይሄ ጉጉት የእርሳቸው ብቻ ሳይሆን የሁሉም የከተማዋ ነዋሪዎች ጉጉት ነው፡፡ ሁሉም አካባቢው እንዲጸዳና እንዲዋብ ይፈልጋል፡፡ሁሉም ኑሮው እንዲሻሻልና እንዲዘምን ይመኛል፡፡ ሁሉም አዲስ አበባ እንደ ስሟ አዲስ አበባ እንድትሆን ይሻል፡፡ ደሞም የጊዜ ጉዳይ ነው እንጂ እንኳን አዲስ አበባ መላዋ ኢትዮጵያ መልማቷ አይቀሬ ነው፡፡
Published in ባህል
Tagged under
Read more...
Friday, 28 June 2024 21:14
60 ሚሊዮን. ዶላር የሚያሸልመው የኢ-ስፖርት ዓለም ዋንጫ በሪያድ ሊጀመር ነው
አሸናፊዎች በሚሊዮን ዶላሮች ይንበሸበሻሉ
በነዳጅ ሀብቷ የበለጸገችው ሳውዲ አረቢያ፣ ከአንድ ዓመት በፊት ኢ-ስፖርት የዓለም ዋንጫ የሚል አዲስ የስፖርት ውድድር እንደምታዘጋጅ አስታውቃ ነበር፡፡ በየዓመቱ ክረምት ወር ላይ እንደሚካሄድ የተነገረለት አዲሱ ውድድር፤ ቴክኖሎጂዎችን መሰረት ያደረጉ የዓለም ዋንጫ ውድድሮችን ያካትታል፡፡
ሀገሪቱ ለዋንጫ አሸናፊዎች በአጠቃላይ 60 ሚሊዮን ዶላር የምትሸልም ሲሆን፤ ውድድሩ ከሰኔ 26 ቀን እስከ ነሐሴ 18 ቀን 2016 ዓ.ም ድረስ በሪያድ እንደሚካሄድ ታውቋል፡፡ የሳውዲ አረቢያ ዜና አገልግሎት እንደዘገበው፤ በዚህ የዓለም ዋንጫ ላይ በ21 የውድድር አይነቶች 30 ክለቦችን የወከሉ 1ሺህ 500 ተጫዋቾች ይሳተፋሉ፡፡
ለጨዋታው አሸናፊዎች 33 ሚሊዮን ዶላር፣ በየውድድሩ ኮከብ ለሆኑ ተጫዋቾች 1 ሚሊዮን ዶላር፣ ወደ ቀጣይ ዙር ለሚያልፉ 7 ሚሊዮን ዶላር እንዲሁም ለሌሎች የማጣሪያ ጨዋታ አሸናፊዎች 20 ሚሊዮን ዶላር እንደሚሸለሙ ተነግሯል፡፡
በውድድሩ ላይ ከሚሳተፉ መካከል በስፖርት ቴክኖሎጂ ዘርፍ የተሰማሩ ተቋማት፣ የመዝናኛ ፕሮግራም አዘጋጆችና ፈጣሪዎች ይገኙበታል፡፡ አዲዳስ፣ ሶኒ እና ሌሎች ዓለም አቀፍ የንግድ ኩባንያዎች የውድድሩ ስፖንሰሮች እንደሆኑም ተገልጿል፡፡
ሳውዲ አረቢያ ይህን ውድድር ይፋ ያደረገችው ወደ ሀገሪቱ የሚመጡ ጎብኚዎችን ለመሳብ፣ የ2029 የእስያ ዓመታዊ ውድድሮችን ለማዘጋጀት፣ እንዲሁም የ2034 ፊፋ ዓለም ዋንጫና ኦሎምፒክ ውድድሮችን ለማስተናገድ በማለም ነው፡፡
Published in ኪነ-ጥበባዊ ዜና
Tagged under
Read more...
Friday, 28 June 2024 21:13
አርቲስት ትዕግሥት ግርማ፣ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሕክምና ማህበር የበጎ ፈቃድ አምባሳደር ሆነች
ዓለም አቀፋዊ ማህበር የሆነው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሕክምና ማህበር፣ አርቲስት ትዕግሥት ግርማን፣ የበጎ ፈቃድ አምባሳደር አድርጎ መሾሙን በዛሬው ዕለት ሰኔ 20 ቀን 2016 ዓ.ም፣ በቤስት ዌስተርን ፕላስ ሆቴል በተካሄደ የፊርማ ሥነሥርዓት ላይ አስታውቋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሕክምና ማህበር ከተመሰረተ ጊዜ እንስቶ ዘር፣ ቀለም ሀይማኖትም ሆነ ማንነት ያልገደበው ሰብዓዊ ድጋፍና አገልግሎትን በመላው ኢትዮጵያ በመስጠት ላይ የሚገኝ ማህበር ነው ተብሏል።
ማህበሩ አዲስ አበባን ጨምሮ በተለያዩ የኢትዮጵያ ክፍሎች 35 የሚሆኑ የህክምና ጉዞዎችን በማድረግ፣ ሰብዓዊነትን ባስቀደመ ተግባሩ፣ ከ25 ሺህ በላይ ዜጎችን ተጠቃሚ ያደረገ ሲሆን፤ ከ150 ሚሊዮን ብር በላይ የሚገመት ሰብዓዊ ግልጋሎት ሰጥቷል።
በቀጣይም ማህበሩ አቅም የሌላቸው ዜጎችን ታሳቢ ያደረገ የሕክምና አገልግሎት ባልተዳረሰባቸው አካባቢዎች፣ ሙያዊ ፍቅርና አክብሮት የታነጸ የሕክምና አገልግሎት ለመስጠት እንዲሁም የህክምና አገልግሎት ላይ የሚስተዋሉ ችግሮችን ለመቅረፍ የሚያስችሉ የድጋፍ ስራዎችን፣ በአቅም ግንባታና በግብዓት ማሟላት ላይ አተኩሮ ለመስራት አቅዷል፡፡
በዚህ መነሻነትም ማህበሩ ከዚህ ቀደም ከሰራቸው የሰብዓዊነት ስራዎች በተጨማሪ በዚህ ወቅት እያከናወናቸው የሚገኙ ተግባራትንና ወደፊት ሊከውን ያቀዳቸውን ውጥኖቹን መነሻ በማድረግ ተወዳጇን ተዋናይትና የቴሌቪዥን ፕሮግራም አቅራቢ አርቲስት ትዕግስት ግርማን የበጎ አድራጎት አምባሳደር አድርጎ ሾሟል።
Published in ኪነ-ጥበባዊ ዜና
Tagged under
Read more...
Friday, 28 June 2024 21:01
የታሊስማን ጋለሪ የቅርስ ቤት ተመረቀ
ታሊስማን ጋላሪ የተመሰረተው በአቶ ማሲሞ ዴ ቪታ በ2009 ዓ.ም ብስራተ ገብርኤል ተብሎ በሚጠራው አካባቢ፣ ሳልቫቶሬ ዴ ቪታ ኮምፕሌክስ ህንፃ ላይ ሲሆን፤ የአርትስ ጋላሪውን ታዋቂና ታዳጊ የስነ-ጥበብ አርቲስቶች ስራቸውን ለህዝብ እንዲያሳዩና ከህዝቡም ጋር እንዲተዋወቁ እድሉን በማመቻቸት እንዲጠቀሙ ሲያደርግ ቆይቷል፡፡
ፈረንሳይ ለጋሲዮን የሚገኘው አዲሱ ታሊስማን ጋላሪ የቅርስ ቤት፣ ዛሬ ሰኔ 20 ቀን 2016 ዓ.ም፣ ከፍተኛ የቢሮ ኃላፊዎች፣ የደጃዝማች አምዴ አበራ ካሣ ቤተሰቦችና ጥሪ የተደረገላቸው እንግዶች በተገኙበት በይፋ ተመርቋል።
የአዲስ አበባ ከተማ ባህል፣ ኪነ-ጥበብና ቱሪዝም ቢሮ በቅርስነት የመዘገባቸውን የቅርስ ቤቶች የነበራቸውን ይዘት ሳይለቁ ተጠግነውና ታድሰው፣ ቅርሶቹ ለትውልድ እንዲተላለፉ ለማድረግ በርካታ ተግባራት ያከናውናል።
ተቋሙ የገንዘብ አቅምና ሙያዊ ብቃት ላላቸው ወገኖች ተላልፈው እንዲለሙና በእንክብካቤ እንዲቆዩ ለማድረግ ባወጣው መስፈርት ተወዳድረው፣ የደጃዝማች አምዴ አበራ ካሣ መኖሪያ ቤት የነበረውን የቅርስ ቤት ለማልማት፣ ከቢሮው ጋር ውል በመፈፀም፣ ቀድሞ የነበረበትን ይዘት ሳይለቅ በመጠገንና በማደስ፣ አሁን ላለበት ደረጃ እንዲደርስ የበኩላቸውን አድርገዋል፡፡
በምረቃ ስነስርአቱ ላይ ተገኝተው መልዕክት ያስተላለፉት የአዲስ አበባ ባህል፣ ኪነ-ጥበብና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ ሂሩት ካሳው (ዶ/ር)፤ “ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የአዲስ አበባ ከተማ ያሏት ቅርሶች፣ በአብዛኛው አቧራ ለብሰውና ተጎሳቁለው ነበር የሚታዩት፡፡ አሁን ግን በልማት በተለይም በኮሪደሩ ልማት ቅርሶቻችን ደረጃቸውንና ታሪካቸውን በሚመጥን መልኩ ተጠብቀው እንዲለሙና እንዲጠበቁ እየተደረገ ይገኛል” ብለዋል።
ቅርሶች በመንግስት ብቻ ሊለሙ እንደማይችሉ የገለጹት የቢሮ ኃላፊዋ፤ ቅርሶችን ከባለሀብቶች ጋር በመሆን አልምቶ ለቱሪስት ክፍት እንዲሆንና ጥበብን የምናሳድግበት፣ የምናለማበትና ለትውልድ የምናስተላልፍበት አሰራር ተፈጥሯል ብለዋል።
Published in ኪነ-ጥበባዊ ዜና
Tagged under
Read more...
Friday, 28 June 2024 19:54
ሕብረት ባንክ ለኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማህበር የገንዘብ ድጋፍ አደረገ
ሕብረት ባንክ ለኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማሕበር፣ አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት፣ የአንድ ሚሊዮን ብር የገንዘብ ድጋፍ ማድረጉ ተገለጸ፡፡ የገንዘብ ድጋፉ የተደረገው ባለፈው ረቡዕ ሰኔ 20 ቀን 2016 ዓ.ም. በባንኩ ዋና መስሪያ ቤት ነው፡፡
በመርሃ ግብሩ ላይ ተገኝተው የገንዘብ ድጋፉን ያበረከቱት የሕብረት ባንክ ሲኒየር ምክትል ዋና ስራ አስፈጻሚ ወ/ሮ ጽጌረዳ ተስፋዬ ባደረጉት ንግግር፤ ማሕበሩ ለሚሰራቸው ሰብዓዊ ስራዎች ምስጋናቸውን አቅርበዋል። አክለውም፣ የማሕበሩ አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤትም የበጐ አድራጎት ስራውን በስፋት ለማከናወን የሚረዳውን የሕንፃ ግንባታ መደገፍ ለባንኩ ትልቅ ኩራት መሆኑን አመልክተዋል፡፡
ባንኩ ከተቋቋመበት ጊዜ ጀምሮ የባንክ አገልግሎቱን ከመስጠት ባሻገር ቀጣይነት ባለው መልኩ ለማሕበረሰቡ ዕድገት፣ ጤናማነትና ለውጥ የሚሰሩ ድርጅቶችን በተቀመጡት መመዘኛዎች መሰረት ቅድሚያ በመስጠት እየደገፈ እንደሚገኝ ወ/ሮ ጽጌረዳ ተስፋዬ አብራርተዋል፡፡
የባንኩ ዕድገትና ስኬት መሰረቱም ከማሕበረሰቡ ጋር በሕብረት መስራቱ መሆኑን በመግለፅ፣ ሕብረት ባንክ የ25ኛ ዓመት የብር ኢዮቤልዩ በዓሉን በዚህ ዓመት በተለያዩ ዝግጅቶች እያከበረ እንደሚገኝ ጠቅሰዋል። አያይዘውም፣ ለኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማሕበር፣ አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት የተደረገው የገንዘብ ድጋፍም የዝግጅቱ አንድ አካል መሆኑን ገልጸዋል፡፡
በኢትዮጵያ ቀይ መስቀል ማሕበር፣ አዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት የቦርድ ሰብሳቢ አቶ ተስፋሚካኤል ታፈሰ በበኩላቸው፣ ማሕበሩ እየሰጠ ያለውን የሰብዓዊ አገልግሎት አሁን ካለበት ደረጃ በማሻሻል፣ ለሁሉም የከተማዋ ነዋሪዎች አገልግሎቱን ተደራሽ ለማድረግና ራዕዩን ለማስፋት የእያንዳንዱ ባለድርሻ ድጋፍና ትብብር ወሳኝ መሆኑን ተናግረዋል።
ሕብረት ባንክ ሕዳር 13 ቀን 2016 ዓ.ም. ባካሄደው የ25ኛ ዓመት የብር ኢዮቤልዩ በዓል ይፋዊ የማብሰሪያ መርሐ ግብሩ ላይ፣ ለአስር የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ለእያንዳንዳቸው 1 ነጥብ 5 ሚሊዮን ብር፣ በድምሩ 15 ሚሊዮን ብር የገንዘብ ድጋፍ ማድረጉ የሚታወስ ነው፡፡
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 22 June 2024 00:00
ሙያና ጥበብ ሲመጋገብ - ከታወቁ ደራስያን ሥራዎች
ሁለተኛ ክፍል
ሐ. በዓሉ ግርማ
በዓሉ ግርማ በዐማርኛ ልቦለድ ታሪክ የታወቀ ብቻ ሳይሆን፣ ለጥበቡ ሰማዕትነትን የከፈለም ነው። በዓሉ፣ በኢላባቡር ክፍለ ሀገር ሱጴ ውስጥ በ1928 ዓ.ም. ተወለደ። የ፩ኛ ደረጃ ትምህርቱን በልዕልት ዘነበወርቅ ትምሕርት ቤት ተከታትሏል፤ ፪ኛ ደረጃን የተማረው ደግሞ በጄኔራል ዊንጌት ትምህርት ቤት ነው። በትምህርቱ ትጉሕ ስለነበረ፣ በሁለተኛ መልቀቂያ ፈተና ባስመዘገበው ከፍተኛ ነጥብ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተማሪ ለመሆን በቅቷል። በዩኒቨርሲቲ በመጀመሪያ ዲግሪው ያጠናው ሥነፖሊቲካልና የዓለም አቀፍ ግንኙነት መስክ ነበር። ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የመጀመሪያ ዲግሪውን ካገኘ በኋላ፣ በተመሳሳይ የሙያ መስክ በውጪ ሀገር ተምሮ ሁለተኛ ዲግሪውን አግኝቷል።
ከደረሳቸው በርካታ ልቦለዶች መካከል ከአድማስ ባሻገር የተሰኘው ሥራው በኢትዮጵያ ሥነጽሑፍ ታሪክ እንደ ቀዳሚ ዘመናዊ ልቦለድ ይታያል። ይህ መጽሐፍ ታትሞ ሲወጣ ነው ሊቃውንቱ «አሁን ስለኢትዮጵያ ልቦለድ መነጋገር እንችላለን» አሉ እየተባለ የሚነገረው። ከአድማስ ባሻገር ዓለማቀፋዊ አድናቆት አትርፎ፣ በሩስኛ ቋንቋ ተተርጉሞ ለመስኮባውያን አንባብያንም ቀርቧል። ከዚህ መጽሐፍ በተጨማሪ፣ የሕሊና ደወል (በኋላ ተሻሽሎ ሐዲስ የተባለው)፣ የቀይ ኮኮብ ጥሪ፣ ደራሲው እና ኦሮማይ የተሰኙ ረጃጅም ልቦለዶችን ደርሷል። ይህ ዕውቅ ደራሲ፣ አጫጭር ልቦለዶችም እንዳሉት ይታወቃል። ለምሳሌ፣ ጭጋግና ጠል በተባለው መድበል ውስጥ «የፍጻሜው መጀመሪያ» በሚል ርእስ አንድ አጭር ልቦለድ አስነብቦናል።
በበዓሉ ልቦለዶች ውስጥ ዓለማት የስሜት ብርሃን ለብሰው የሚከሰቱ ናቸው። ትረታውን የሆነ ተራኪ የሚነግረን ሳይሆን፣ ራሳችን በዐውደ ዓለሙ ላይ በአካለ ሥጋ ተገኝተን የምንከታተል እስኪመስለን ድረስ ዓለማት ግልጽና ክሱት ናቸው። የሚከተለውን መቀንጭብ እንመልከት፤
ከባድ ዝናብ ያረገዘው የሀምሌ ሰማይ አጣዳፊ ምጥ ይዞት በጣር ያጉረመርማል። አዲስ አበባ ጥቁር የጉም ብርድ ልብስ ለብሳለች። በጥፊ የሚማታ፤ ቀዝቃዛ ስለታም ንፋስ እያፏጨ የሽምጥ ክንፍ አውጥቶ ይበራል። ዛፎችና ቅጠሎች የዛር ዳንኪራ እየረገጡ ይወዛወዛሉ።
ጠብ ያለሽ በዳቦ እያለ ሲፎክር ከመጣው አህያ ከማይችለው ዝናብ ለማምለጥ እግረኞች ወደየቤታቸው ወይም መጠለያ ካለው ሱቅ ለመጠጋት ይሮጣሉ፤ ወፎች ጫጫታቸውንና እልልታቸውን ትተው ወደየጎጆአቸው ይበራሉ። ሁሉም ወደሰማይ እያዬ ሲሮጥ፤ ሽብር የመጣ ይመስል ነበር።
ያለርህራሄ በጥፊ የሚማታው ንፋስ አቧራ አንስቶ እሰዉ አይን ውስጥ እየሞጀረ፤ የሴቶችን ቀሚስ ወደላይ እየገለበና ጃንጥላቸውን ለመንጠቅ እየታገለ መንገደኞችን ይተናኮላል። ንፋሱ ከራሱ ላይ የነጠቀውን ባርኔጣ የሚያባርር አንድ መላጣ ሰው አይቶ አበራ ፈገግ አለ። ከታች የሚመጣ አንድ ሰው ባርኔጣውን ባይዝለት ኖሮ ሰውዬው መቆሚያ አልነበረውም።
የበዓሉ ልቦለዶች ስሜት የሚያናውጡት በሐሳባዊ አቀራረብ አይደለም፤ ይልቅስ ተጨባጭ በመሆናቸው የእውነታ መልክና ገጽታ ተላብሰው ነው። ለዚህም ነው፣ በዓሉ የእውነታዊነት ልቦለድ ፈር ቀዳጅ ነው የሚባለው።
ጋዜጠኝነትና ሥነጽሑፍ በበዓሉ ግርማ ድርሰት
በዓሉ ግርማ፣ በጋዜጠኝነት ሙያም ስሙ የተጠራ ነበር። «የዛሬይቱ ኢትዮጵያ» ጋዜጣ አዘጋጅ ሆኖ ሠርቷል፤ የ«መነን መጽሔት» አዘጋጅም ነበር። «አዲስ ረፖርተር» መጽሔትን በአዘጋጅነት በመምራትም ስሙን ተክሎ ያለፈ ሰው ነው። «አዲስ ሪፖርተር» የዓለም አቀፍ መስፈርትን የሚያሟላ ብቃት ያገኘው በበዓሉ አዘጋጅነት ዘመን ነበር። በጋዜጠኝነት ሙያ በኢትዮጵያ ራዲዮ መሥራቱም ይታወቃል።
በኋላ ግን ጋዜጠኛ አልነበረም። በሙያው ላይ ያልቀጠለው፣ ምናልባት፣ ከነበረበት የኃላፊነት ደረጃ እንዲሁም በወቅቱ ከነበረው የትምህርት ደረጃው ከፍተኛነት የተነሳ ሊሆን ይችላል። በሚንስቴር ደረጃ የነበረ ሰው በጋዜጠኝነት ደረጃ ተመልሶ ለመሥራት የኃላፊነት ደረጃው አይፈቅድም። ይሁን እንጂ፣ ከሙያው ጋር የነበረው ፍቅር እስከ ኦሮማይ ድረስ ጅራቱን አንቆ ይከተለው እንደነበር እንመለከታለን። ኦሮማይ ልቦለድ ብቻ አይደለም፤ ዘጋቢ ፊልም ዓይነት ጠባይ ያለውም ነው። ምክንያቱም፤
ትኩረቱ በአንድ ወሳኝ ታሪካዊ ፕሮግራም ላይ ያነጣጠረ ነው። በቀይ ኮከብ ዘመቻ ነባራዊ ተግባራት ላይ ካሜራውን ደግኖ፣ የፈጣሪ ፍጡራን ያከናወኗቸውን ተግባራት ከሥር … ከሥር … እየተከታተለ በመቅረጽ ነው የሚተርከው።
በውሱን ነባራዊ መልክዓ ምድር ዳራ ላይ አተኩሮ፣ በገሐድ የነበሩ ምስላዊ ትረካዎችን ያቀርባል።
ታሪኩ እውነት ከመሆኑም በላይ፣ በታሪክ የሚታወቁ ሰዎች ናቸው ስማቸው እየተቀየረ፣ በገጸባሕርይነት የተሣሉት። በዘመኑ የነበሩ ሰዎችን አግኝተን የማነጋገር ዕድል ብናገኝ፣ «ፊያሜታ እገሊት ናት፤… ሥዕልም እግሌ ነው፤ … እያሉ፣ የፈጣሪ ፍጡራን የሆኑ ሰዎች ይነግሩን ነበር።
ተራኪው ጋዜጠኛ ነው።
እነዚህ ጉዳዮች የጋዜጠኝነት ሙያ በበዓሉ ውስጥ ካሳደረው የክሂሎት ተፅዕኖ የመነጩ ናቸው።
ለነገሩ፣ የበዓሉ ልቦለዶች ወደ ኣማናዊ ዓለም ተጠግተው የዘጋቢ ፊልም ጠባይ የተላበሱ ናቸው። ኦሮማይ ደግሞ፣ ከታሪካዊ እውነታው ጋር ሲገናዘብ የበለጠ ዘጋቢ ፊልም የመሆን ጠባዩ ጎላ። ይህ ብቃት የበለጠ እውን የሚሆነው ደግሞ በሙያው ሠልጥኖ፣ ልምድና ክሂሎት ካዳበረ ጠንቃቃ ጋዜጠኛ ነው። ለዚህ ነው፣ በዓሉ በአካሉ ከጋዜጠኛ ቢሮ ቢርቅም፣ ሙያው ግን ጥበቡን እያበለጸገለት ቀጥሏል ማለት ያለብን፤ ሙያና ጥበብ አንገትና ክታብ ሆነዋል፤ ሙያው አንገት አካሉን ገንብቷል፤ ክታቡ አካሉን አስጊጦታል።
መ. ደምሴ ጽጌ
ደምሴ ጽጌ ታኅሳስ 21 ቀን 1943 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ከተማ ነው የተወለደው። የ፩ኛ ደረጃ ትምህርቱን በስብስቴ ነጋሢ ተከታትሎ፣ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ደግሞ በሽመልስ ሀብቴ ፪ኛ ደረጃ ት/ቤት አጠናቀቀ። ከዚያ በመምህርነት ሙያ ሠልጥኖ፣ ለተወሰኑ ዓመታት ከሠራ በኋላ፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ በኢትዮጵያ ቋንቋዎችና ሥነጽሑፍ የመጀመሪያ ዲግሪውን አግኝቷል። ደምሴ፣ ከመምህርነት ሙያ በኋላ ያመራው ወደ ጋዜጠኝነት ሙያ ነው። ጋዜጠኝነት የጀመረው፣ በቱሪዝም ኮሚሽን ይታትም በነበረው «ዜና ቱሪዝም» ጋዜጣ ላይ ምክትል አዘጋጅ ሆኖ በመሥራት ነው። ከዚያ በኋላ፣ ማስታወቂያ ሚኒስቴርን ተቀላቀለ። በማስታወቂያ ሚኒስቴር «የዛሬይቱ» ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ ሆኖ ሠርቷል። ከዚያ፣ በዚያው በማስታወቂያ ሚኒስቴር ወደ «አዲስ ዘመን» ጋዜጣ ተሸጋግሮ፣ የዚህ ጋዜጣ ዋና አዘጋጅ በመሆን ለረጅም ጊዜ ሠርቷል።
ከዚህ ሙያው ጎን-ለጎን፣ የተለያዩ ግለፈጠራ ልቦለዶችን አበርክቷል። መጀመሪያ የልቦለድ እጁን ያሟሸው ፍለጋ በተባለው ኖቬላ ነው። ሌላው ግለፈጠራው ምትሐት የተሰኘው ልቦለዱ ነው። አጫጭር ልቦለዶችንም ይጽፍ ነበር። ለምሳሌ፣ ጭጋግና ጠል በተሰኘው መድበል ውስጥ «ማን ያውቃል» በሚል ርእስ አንድ አጭር ልቦለድ ድርሰት አስነብቦናል። ከግለፈጠራ ሥራዎች በተጨማሪ፣ ከባሴ ሀብቴ ጋር ሆኖ በጣም ተነባቢ የነበረውን የካርንጌን ሥራ ጠብታ ማር በሚል ርእስ ተርጉሞ ለአንባብያን አቅርቧል።
ደምሴ ጽጌ በአርትኦት ሥራውም ይጠቀሳል። በጋዜጣ አዘጋጅነት ሙያው ከዐበይት ተግባራቱ አንዱ አርትኦት መሆኑን ማንም አይዘነጋውም። ከዚያ ውጪ የአርታኢነት ብቃቱን የሚያረጋግጥለት በስብሐት ገብረ እግዚአብሔር ሥራዎች ያተመው የአርትኦት አሻራ ነው። በዚህ ተግባሩ፣ የስብሐት የተፈጥሯዊነት አጻጻፍ ይትበሃል ከአንባቢው ማኅበረሰብ ባህልጋር እንዲቀራረብ በማድረግ ረገድ ጉልሕ ሚና መጫወቱን ስብሐት ራሱ መስክሯል። ከስብሐት ምስክርነት ባሻገር፣ በደምሴ አርትኦት የተቃናውን ቅጽና የደምሴ አርታኢነትን አሻፈረኝ ብሎ የታተመውን ቅጽ ልዩነት ተመልክቶ፣ የዚህን ደራሲ የአርታኢነት አሻራ ማጠየቅ ቀላል ነው።
ሠ. ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ትግራይ ውስጥ አድዋ አካባቢ በምትገኝ በእርባ ገረድ መንደር ሚያዚያ 27 ቀን 1928 ተወለደ። አባቱ ገብረ እግዚአብሔር ገብረ ዮሐንስ ይባላሉ፤ እናቱ ደግሞ ወይዘሮ መዓዛ ተወልደ መድኅን። በልጅነት ዕድሜው አዲስ አበባ ከዘመድ ዘንድ መጥቶ መጀመሪያ ስዊድን ት/ቤት ተማረ። በኋላ ደግሞ በተፈሪ መኮንን ት/ቤት ተምሯል። በትምህርቱ ውጤታማ ሆኖ፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ በትምህርት አስተዳደር የመጀመሪያ ዲግሪውን አግኝቷል። ዲግሪውን እንደተቀበለ፣ በአስፋ ወሰን ት/ቤት ለሁለት ዓመታት ያህል እንግሊዝኛ አስተምሯል። ቀጥሎም በትምህርት ሚኒስቴር የውጪ ትምህርት ዕድል ጽ/ቤት ውስጥ የሕዝብ ግንኙነት ባልደረባ በመሆን አገልግሏል። በኋላም፣ የተባበሩት መንግሥታት የሳይንስና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮ) በሰጠው የትምህርት ዕድል በፈረንሳይ ሀገር ተምሯል። ይህን የትምህርት ዕድል ለዘለቄታው ባይገፋበትም፣ ከአውሮፓ የሥነጽሑፍ ባህል ጋር እንዲተዋወቅ ግን ሰፊ በር ከፍቶለታል። ይህንን የምናረጋግጠው በቀጣይ ዘመኑ በድርሰት ቆሌ በመለከፉ ብቻ ሳይሆን፣ ፈረንሳይ ሌቱም አይነጋልኝ ለተባለው ድርሰቱ መጻፍ ዐበይ ማዕከል በመሆኗ ነው። የልቦለዷንም መዋጣት ከሚያሳዩን ጉዳዮች አንዱ Les Nuits d’Addis-Abeba በሚል ስያሜ ወደ ፈረንሳይኛ በመተርጎሟ ነው።
ስብሐት፣ ከምንም በላይ፣ የሚታወቀው በልቦለድ ደራሲነቱ ነው። ካበረከተልን ልቦለዶች መካከል የሚከተሉትን እንጥቀስ፤
አምስት ስድስት ሰባት እና ሌሎችም ታሪኰች
(1981)
እግረ-መንገድ (በተለያዩ ቅጾች፤ 1985-
1990)
ትኩሳት (1990)
ሰባተኛው መልአክ (1992)
ሌቱም አይነጋልኝ (1992)
እነሆ ጀግና (1997)
የጋዜጠኛነት ሙያ ተመክሮ ካላቸው የሥነጽሑፍ ደራስያን መካከል ስብሐት አንዱ ነው። ስብሐትን መጀመሪያ ወደ ጋዜጠኝነት ሙያ የሳበው የልብ ወዳጁ የነበረው በዓሉ ግርማ ነው። አንድ ቀን በዓሉ፣ «እዚህ ዝም ብለህ ከቢሮክራሲ ጋር ጊዜህን አታባክን፡፡ … ላንተ ተፈጥሮ የእኛ ሙያ ነው የሚስማማህ” እንዳለው ይናገራል። ከዚያም፣ “እሺ እውነትህን ነው …» ብሎ ከበዓሉ ጋር በማስታወቂያ ሚኒስቴር ሥራ ጀመረ። ስብሐት ከ1946-1947 “የተፈሪ መኮንን አላማ” የተባለ መጽሔት አዘጋጅ ሆኖ እንደሠራም ታሪኩ ይናገራል። ከ1960-1962 ባሉት ዘመናትም የኢትዮጵያ ጀግኖች ማኅበር የእንግሊዝኛው መጽሔት አዘጋጅ ሆኖ ሠርቷል። ለረጅም ዘመናት ታዋቂ በነበረው «የካቲት መፅሔት» ውስጥም ተቀጥሮ መስራቱ ይታወቃል፡፡ በዘመነ ደርግ ኩራዝ አሳታሚ ድርጅት ሲቋቋም በአርታኢነት አገልግሏል።
ጋዜጠኝነትና ሥነጽሑፍ በስብሐት የድርሰት ሕይወት
ስብሐት የድርሰት ዓለምን የተቀላቀለው በጋዜጠኛነት ነው። ሒደቱን ብንገምት፣ በስኮላርሽፕ ቢሮ በሚሠራበት ዘመን፣ በዓሉ «ላንተ ተፈጥሮ የእኛ ሙያ ነው የሚስማማህ” ብሎ ከወሰደው ጊዜ ጀምሮ ጋዜጠኛ ሆነ፤ የሙያውን ብዕር አነሳ። ሙያው እያደር የመጻፍ ተነሳሽነትን እያሳደገበት ሔዶ፣ የድርሰት ክሂሎት መበልጸግ ቀጠለ። የድርሰቱ ክሂሎት መበልጸግ ተፈጥሮ ያስታጠቀችውን የሥነጽሑፍ ተሰጥኦ አነቃውና፣ ወደ ጥበቡ መድረክ ተሳበ።
ስብሐት በኋላም መነቃቃትና ክሂሎት የፈጠረለትን የጋዜጠኝነት ሙያ አልተወም፤ ሁለቱን እያዋሐደ ቀጥሏል። ለዚህ አስረጂ የሚሆነን፣ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ላይ ይጽፍ የነበረው «እግረ መንገድ» ነው። በጥናት ቢፈተሽ፣ አዲስ ዘመን ጋዜጣ ተፈልጎ የተነበበበት ዘመን ቢኖር፣ «እግረ መንገድ» ይጻፍ የነበረበት ሳይሆን አይቀርም። ይህ የሙያውንና የጥበቡን በተዋህዶ መክበር ያጠይቃል። አምዱ ዋዘኛ ወጎች የሚተረክበት ነበር። በኢ-መደበኛ፣ በንግግር አከል፣እንደዋዛ፣ … ይተረክ የነበረው «እግረ መንገድ» የጋዜጣውን ጣዕም የማር-እና-ወተት ባሕርይ ሰጠው። ሥነጽሑፋዊነት ለጋዜጠኝነት ኃይል ሰጠው ማለት ነው። ይህ ኃይል መመንጫው የጋዜጠኝነት ክሂሎት መሆኑ ደግሞ እርግጥ ነው። በአጭር አባባል፣ ጋዜጠኝነት ሥነጽሑፍን ወለደ፤ ሥነጽሑፍ ጋዜጠኝነትን አጣፈጠ፤ ለጋዜጣው መነበብ ዐቢይ ምክንያት ሆነ። ከዚህ ማጠየቂያ ተነስተን፣ በስብሐት የድርሰት ዓለም ሙያና ጥበብ ተገጣጠሙ፤ ጋዜጠኛና ደራሲ በሁለት አምዶች ቆሙ እንበል።
ረ. ነቢይ መኮንን
ነቢይ መኮንን ደራሲ፣ ተርጓሚ፣ አርታኢ እንዲሁም ጋዜጠኛ ነው። ነቢይ ዕውቅና ያተረፈው በብዙ ዘርፍ ነው፤ ግሩም ችሎታ ያለው ተርጓሚ ነው። ይህም በተለይ በእንግሊዝኛ ቋንቋ ያለውን ድንቅ ሥነጽሑፍን የመረዳት ችሎታ ያረጋግጣል። ከዚያ በላይ ግን፣ ሥራዎችን ከእናት ቋንቋ ወደ መጥለፊያ ቋንቋ (ዐማርኛ) በመመለስ ሒደት የሚያጋጥሙ በርካታ ተግዳሮቶች የመጋፈጥ ጥንካሬውንም ጭምር የሚመሰክር ነው። ነቢይ አንቱ የተባለ ገጣሚም ነው። ግጥሞቹ ልብን ይመስጣሉ። በተለይ በግጥሞቹ የሚያነሳቸው ርእሰ ጉዳዮች ከአዲስ እይታ የሚፈልቁና፣ ሀገራዊ አንድምታ ያላቸው ናቸው። በዚያ ላይ የተነገረለት አርታኢም ነው። በ«አዲስ አድማስ» ጋዜጣ ለረጅም ዓመታት በአዘጋጅነት ሲሠራ ያበረከተውን አስተዋጽኦ ያስተዋለ ሰው፣ ጠንካራ አርታኢነቱን ለመመስከር ግንባሩን አያጥፍም።
በርካታ የነቢይ ተደራስያን ነቢይን የሚያውቁት በተለይ በ«አዲስ አድማስ» ጋዜጣ ላይ በሚጽፋቸው ተረቶቹ ነው። ከዶ/ር እንዳለጌታ ከበደ ጋር ባደረገው አንድ ውይይት ላይ እንዳስተዋልነው፣ በበርካታ መቶዎች የሚቆጠሩ ተረቶችን በተጠቀሰው ጋዜጣ ላይ በርእሰ አንቀጽነት ጽፏል። ይህ ለየት ያለ የርእሰ አንቀጽ ይትበሃል ለጋዜጣ የተለየ የተነባቢነት ሞገስ እንዳጎናጸፈው መናገር ይቻላል።
ነቢይ መኮንን በደርግ ዘመን እሥር ቤት ሆኖ፣ Gone with the Wind የተሰኘውን መጽሐፍ ነገም ሌላ ቀን ነው በሚል ርእስ ተርጉሟል። ይህ የትርጉም ሥራ ለየት ያለ ታሪክ ያለው ነው። መጽሐፉን የተረጎመው በቁርጥራጭ የሲጋራ ወረቀቶች መሆኑ አንዱ የሚያስገርም ጉዳይ ነው። Gone with the Wind የማርጋሬት ሚሼል ረጅም ልቦለድ ነው። የመጀመሪያ እትሙ ዋል-አደር ያለ ነው፤ 1936። ዋል-አደር ይበል እንጂ፣ በጣም ተወዳጅ መጽሐፍ ነበር። በጥቂት ወራት ውስጥ በሚሊየን ቅጂዎች የተሸጠ ልቦለድ ነው። በኋላም ወደ ፊልም ተቀይሮ ለተመልካች ቀርቧል። ይህን የመጽሐፉን ተደናቂነት ያነሳነው፣ ነቢይ መኮንን ጠንካራ ሥራዎችን የማጣጣም ሥነጽሑፋዊ ብቃቱን ለማስታወስ ያህል ነው። Gone with the Wind በነቢይ ወደ ዐማርኛ ተተርጉሞ ለሕትመት ቢቀርብም፣ የሳንሱር መቀስ እየተለተለ ጉዳተኛ አድርጎት ነው የታተመው። ከታተመ በኋላም፣ ምንም እንኳን በገበያ ላይ ተፈላጊነት ቢኖረውም፣ ዳግም እንዳይታተም ተፈርዶበት፣ በመጀመሪያ እትም ብቻ እንዲቀር የተደረገ ሥራ ነው።
ነቢይ መኮንን በወርኃ ነሐሴ 30 ቀን 2014 ዓ.ም. በኢትዮጵያ ቤተመዛግብትና ቤተመጻሕፍት አገልግሎት አጋርነት፣ በፍሬንድሺፕ ሆቴል ሦስት የትርጉም መጻሕፍት ተመርቀውለታል። ከሦስቱ አንዱ ራሱ ነገም ሌላ ቀን ነው ሲሆን፣ ሁለቱ ደግሞ የመጨረሻው ንግግር እና የእኛ ሰው በአሜሪካ ናቸው።
ነቢይ ሌላው በጣም የሚደነቅበት የሥነጽሑፍ ጥበብ ሥነግጥም ነው። የተለዩ የሥነግጥም መድበሎች አሉት፤ ስውር ስፌት (በሁለት ቅጾች) እና ጥቁር፣ ነጭ፣ ግራጫ ግጥሞች የተሰኙት ሥራዎቹ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ የሚያውቃቸው ናቸው። «ጁሊየስ ቄሳር»፣ «ናትናኤል ጠቢቡ» እንዲሁም “ማደጎ” የተሰኙ በመድረክና በቴሌቪዥን የቀረቡ የተውኔት ሥራዎችም እንዳሉት ይታወቃል። ባለካባና ባለዳባን በመሳሰሉ ተውኔቶች ውስጥ በተዋናይነትም መሳተፉን መረጃዎች ያሳያሉ። “ማለባበስ ይቅር” የተባለውንና በኤች-አይቪ ላይ ያተኮረውን የዘፈን ግጥምም የገጠመው እሱ ነው።
ጋዜጠኝነትና ሥነጽሑፍ በነቢይ የድርሰት ዓለም
«አዲስ አድማስ»ን ተወዳጅና ተነባቢ ካደረጉት ዐበይት ጉዳዮች አንዱ ርእሰ አንቀጹ ነው። ርእሰ አንቀጹ በትውፊታዊ ትረታዎች እየተቀመመ ሲቀርብ ኖሯል። ትረታዎቹ ልቦለዶች መሆናቸው ነው፤ ሥነጽሑፍ። ነቢይ መኮንን በጋዜጠኝነት ሙያው የሚታወቀው፣ ከልቦለድ ዓለም ለሙያው ማበልጸጊያ የሚሆኑትን እነዚህን ትረታዎች እያመጣ፣ ሙያንና ጥበብን በማስተቃቀፍ ነው። ጋዜጠኝነቱን ለልቦለዱ ድልድይ ወይም መድረክ እንዲሆን ሲያበቃው፣ ልቦለዱን ደግሞ የጋዜጣውን የተነባቢነት ጸጋ ማጎናጸፊያ አደረገው። በሌላ አባባል፣ ልቦለድ ለጋዜጠኝነት ማጣፈጫ ቅመም ሆነ ማለት ነው። በሁለተኛ ደረጃ፣ ጋዜጣው ትረታዎቹን አትሞ ሲያቀርብ ልቦለዶቹ የሚነበቡበት መድረክ አገኙ፤ ሙያው ለጥበቡ መናኘት አብነት ሆነ። የነቢይም ስም የናኘው ሁለቱ በሚያመነጩት መልካም መዓዛ እየታወደ ነው።
ሰ. ዓለማየሁ ገላጋይ
ዓለማየሁ ገላጋይ በ1960 ዓ.ም. አራት ኪሎ አካባቢ እንደተወለደና፣ በዚያው አካባቢ እንዳደገ ለዚህ ጽሑፍ አዘጋጅ በየምክንያቱ አውግቶታል፡፡ ፩ኛ ደረጃን የተማረው በዳግማዊ ምኒልክ ት/ቤት ነው። ወደ ፯ኛ ሲያልፍ ግን ፈተና ገጠመው፣ አሳዳጊው የነበሩት አያቱ በእኛ ዘር ከዚህ በላይ የተማረ የለምና፣ ይበቃሃል ብለው፣የትምህርት ማዕቀብ ጣሉበት። እናቱ ግን አልተስማሙም፤ ካልተማርክ የማላይህ ሀገር ሔደህ ዱርዬ ሁን ብለው ስለተቆጡት፣ ትምህርቱን በዳግማዊ ምኒልክ ፪ኛ ደረጃ ት/ቤት ቀጥሎ ማጠናቀቅ ነበረበት፡፡ በኋላም፣ በአዲስ አበባ ስኩል ኦፍ ጆርናሊዝም ጋዜጠኝነት አጥንቶ ተመርቋል፡፡ የሥነተግባቦት ባለሙያ ነው እንበል።
የዓለማየሁ መጀመሪያ ቀለም የቀመሱት ሥራዎቹ ዜማ በተሰኘው መድበል ውስጥ የታተሙ ሁለት አጫጭር ልቦለዶች ናቸው፤ «ሙትና ሐውልት» እንዲሁም «ሚዛኑ-ሰብእ ወ እንስሳት» የተሰኙት። በዚያው ቀጥሎ፣ ዛሬ የሙሉ ጊዜ ደራሲ ሆኗል። በዚህ ዘመን በሰፊው ከሚነበቡ ልቦለድ ደራስያን መካከል በግንባር ቀደምትነት የሚጠቀስ ዓለማየሁ ነው። በርካታ ልቦለዶችን ደርሷል፤ አጥቢያ፣ ወሪሳ፣ የብርሃን ፈለጎች፣ ታለ በእውነት ስም፣ ኩርቢት፣ የመሳሰሉትን። ከልቦለዶቹ በተጨማሪ፣ የስብኃት ገብረ እግዚአብሔር ሕይወትና ክህሎት፣ ኢህአዴግን እከሳለሁ፣ የፍልስፍና አፅናፎት እንዲሁም መልክአ ስብሐት የተሰኙ ኢ-ልቦለዳዊ መጻሕፍትን አሳትሟል::
ከጋዜጠኝነት ት/ቤት ተመርቆ ከወጣ በኋላ፣ በቀጥታ የተሰማራው በተመረቀበት ሙያ ነው። የሠራባቸው ጋዜጦች በርካታ ናቸው። “ኔሽን”፣ “አዲስ አድማስ”፣ “ፍትሕ”፣ “አዲስ ታይምስ”፣ እና “ፋክት” ሊጠቀሱ ይችላሉ። በነዚህ የንባብ ሚዲያዎች ላይ ኂሳዊ መጣጥፎችን የሚጽፈው በግንባር ሥጋነት ነበር፡፡ በድርሰቶች፣ በሰዎች አመለካከትና በማኅበራዊ ጉዳዮች ዙሪያ ሙያዊ ዕውቀቱንና የብዕር ክሂሎቱን ተጠቅሞ ትንታኔ ይሰጣል፤ ይተቻልም። ያልታየውን የሚያይ መረር ያለ ኃያሲ ነው። ባጭሩ፣ ዓለማየሁ ጋዜጠኝነትን፣ ደራሲነትንና ኃያሲነትን አስተባብሮ በስፋት የሠራ፣ ወደፊትም ብዙ እንደሚሠራ የምንጠብቅበት ለሚዲያ ባልደረባው፣ ለሥነጽሑፍ ባለካባው ነው።
በዓለማየሁ ሥራዎች ሙያና ጥበብ ምንና ምን ናቸው?
ዓለማየሁ ገላጋይ ራሱን ከጋዜጠኛነት ሙያ አፋቶ ከልቦለድ ጋር የቃልኪዳን ቀለበት ማጥለቁን የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ ያምናል፤ አልፎ-አልፎ፣ በሚዲያዎች የሚለቃቸው መጣጥፎች ሳይዘነጉ። ሆኖም፣ አንድ ባል ከሚስቱ ሲፋታ፣ የሚጋራው ባሕርይም ሀብትም እንዳለ ሁሉ፣ ጋዜጠኝነትም ለዓለማየሁ ያጋራው ነገር ይኖራል። ምን?
ዛሬ አያምስልበትና፣ ዓለማየሁ በሙያው ለተለያዩ ጋዜጦች ሲሠራ ነበር። ያ አጋጣሚ ለልቦለድ ጥበቡ ብዙ ትሩፋቶች መቸሩ ግልጽ ነው። አስቀድሞ ነገር፣ ሙያው የድርሰት ክሂሎቱን አበልጽጎለታል፤ ብዕሩን ስሎለታል፤ የድርሰት ክሂሎት አስታጥቆታል። በሁለተኛ ደረጃ፣ ሙያው በተደራስያን ዘንድ ዓይን ውስጥ የሚገባ ብዕረኛ አድርጎታል። ዓለማየሁ (እንደጋዜጠኛ)፣ ከሌሎች ጋዜጠኞች (ለምሳሌ ከስብሐትም ከነቢይም) ተለይቶ እንዲነበብ የሚያደርግ ባሕርይ አለው። ስብሐትና ነቢይ መኮንን በማዝናናት ላይ ያተኩራሉ። ዓለማየሁ ግን ተደራሲን በመተንኮስ የሚታወቅ አምደኛ ነበር (ዛሬም ነው)። ተንኳሽ ርእሰ ጉዳዮችን ያነሳል። እይታው ምን ጊዜም ብርቅዬ ነው፡ በዚያ ላይ፣ ትንኮሳው ልብ በሚያርድ-ትጥቅ የሚያስፈታ የቋንቋ አረር የሚተኮስ ነው። ይህ የአጻጻፍ ባህሉ የተወሰነውን አንባቢ በተቃውሞ፣ የተቀረውን ደግሞ በተደሞ ለንባብ የሚያቁነጠንጥ ነው። ዓለማየሁ ጻፈ ሲባል፣ አንባብያን ጽሑፉን በማደን ሥራ ይጠመዳሉ። ይህ ሁኔታ ለዓለማየሁ የልቦለድ ጥበብ ምንድግና አንዱ ቁልፍ ጉዳይ ነበር።
ጋዜጠኝነት ያተረፈለት ሌላም ትሩፋት አለ፤ የተመክሮ ክምችት ባለጸጋ አድርጎታል። ጋዜጠኛ በነበረባቸው ዘመናት፣ በበርካታ የሀገሪቱ አካባቢዎች ተዘዋውሮ የገበየው ሰብአዊ፣ መልክዓ ምድራዊ፣ ባህላዊ፣ ወዘተ፣ ቁምነገር ለቁጥር ያታክታል። ይህ ግብይት በየዘመኑ ለሚጽፋቸው ልቦለዶች የስሜት፣ የምናብ፣ የጭብጥ፣ … ጥሪትና እርሾ ማስገኘቱን ማን ይክዳል? ባጭሩ፣ ከዓይነተ ብዙ ዐውደ ዓለም የተገበየ የተመክሮ ክምችት፣ በጋዜጣ የታሸ የድርሰት ክሂሎት፣ ከእይታ ብርቅዬነት የተገበየ ተነባቢነት፣ … ዓለማየሁ ከጋዜጠኝነት ሙያው ገብይቶ ለልቦለድ ድርሰቱ በግብአትነት የተጠቀመባቸው ጥሪቶች ናቸው። በዚህ የተነሳ፣ የጋዜጠኝነት ሙያ ለዓለማየሁ ልቦለዶች ፋና ወጊና መንገድ ጠራጊ ነበር ብለን እንፈጠማለን።
፬. ማጠቃለያ
የደራሲነት ጸጋ ከተሰጥኦ ነው የሚገኘው ብለን እንፈጠም። ሆኖም፣ የሚያዳብረው ክሂሎት ይሻል። ጥበቡን የማመንጨት ጸጋ ተሰጥቶ በወጉ ካላቀረብነው ጥበቡ ግቡን አይመታም። ጥበቡን የማመንጨት ጸጋውን በክሂሎት ስናግዘው ግን የታለመው ጥበብ ይሳካል። በብዙዎቹ ደራሲዎቻችን ተመክሮ እንደምናስተውለው፣ ጋዜጠኝነት የድርሰትን ቴክኒካዊ ክሂሎት ማዳበሩ ግልጽ ነው። ይህን የሚያረጋግጥልን ተተኳሪዎቹ ደራስያን ወደ ድርሰት ዓለም የገቡት በጋዜጠኝነት ሙያ ሐዲድ ላይ ተጉዘው ነው።
በልቦለድ ድርሰት የሚያመረቃ ሥራ ደርሶ ለአንባብያን በማድረስ ረገድ ውጤታማ ለመሆን ሦስት ጉዳዮች የግድ ናቸው።
የሥራው ጥበባዊ ጥራት (ብቃት)፡- ይህ የመጀመሪያው ጉዳይ ነው። የጥበቡ ብቃት እንዲረጋገጥ፣ አስቀድሞ ደራሲው የጥበቡ ተሰጥኦ ያለው መሆን አለበት። የጋዜጠኝነት ሙያ በእርግጥ ሰውዬው ተሰጥኦው እንዳለው ወይም እንደሌለው ለማረጋገጥ የመፈተሻ ሜዳ ነው። በሙያው ውስጥ እየሠራ የተሰጥኦውን ልክና መልክ ማጤን ይችላል።
የመነበብ ጥያቄ፡- አንድ ተሰጥኦው ያለው ደራሲ ቀጥሎ የሚያሳስበው ጉዳይ፣ ብጽፍ ማን ያነበኛል የሚለው ነው። የጋዜጠኝነት ሙያ የተሰጥኦ ጸጋ ለተለገሰው ደራሲ የመነበብ መድረክ ያመቻቻል። ጋዜጠኝነትን እንደሙያ በሚሠራበት ዘመን የጥበብ ተሰጥኦው በአንባብያን ዓይን ውስጥ እንዲገባ ያደርገውና፣ በጋዜጣ መጣጥፎች ከሰው ቀልብ የመግባት ዕድል ያገኛል። ለተተኳሪ ደራሲዎቻችን ጋዜጣ ይህን የዕድል ማዕድ እንደዘረጋላቸው እንገነዘባለን።
የማሳተም አቅም፡- ይህ ኪስን የሚመለከት ጉዳይ ነው። ተሰጥኦንና ተነባቢነትን በጋዜጠኝነት ሙያ ያዳበረ አንድ ደራሲ፣ የሚያወጣው የጥበብ ሥራ የመሸጥ ዕድሉ ከፍተኛ ነው። ይህን የሚፈጥረው የመነበብ ዕድሉ ስፋት ነው። የሥራው የመነበብ ዕድሉ ከፍተኛ ሆኖ ከተገኘ፣ ደራሲው በኪሱ መሳሳት ምክናት ሥራውን ከማሳተም የሚታቀብበት ሁኔታ አነስተኛ ነው፤ አቅሙ ያላቸው የገበያ ሰዎች ተሻምተው ያሳትሙለታል።
በእነዚህ ሁኔታዎች ሁሉ የጋዜጠኝነት ሙያ ለልቦለድ ጥበብ የሚኖረውን ውለታ ማስተዋል ይቻላል። ተተኳሪ ደራሲዎቻችንም በዚህ የሙያው ውለታ ተጠቃሚ እንደሚሆኑ መገመት ይቻላል።
ማስታወሻ፡- (ጽሁፉ በኢትዮጵያ ብሮድ ካስቲንግ ኮርፖሬሽን፤ የኤፍ.ኤም. 97.1 ሬዲዮ ጣቢያ 24ኛ ዓመት ክብረ በዓል ላይ ለውይይት መነሻ የቀረበ (ግርድፍ ሐሳብ) ነው፡፡ ግንቦት 27 ቀን 2016 ዓ.ም.)
Published in ጥበብ
Tagged under
Read more...
Start«891011121314151617»End
Page 13 of 722
ላንተና ላንቺ ማዮማ (ፋይብሮይድ) እጢ
መረጃዎች እንደሚያሳዩት ከ3 ሴቶች ውስጥ 2 ሴቶች በህይወት ዘመናቸው ቢያንስ 1 ጊዜ የፋይብሮይድ (ማዮማ) እጢ ያጋጥማቸዋል ተብሎ ይገመታል። በይበልጥ እድሜያቸው ከ30 እስከ 50 ዓመት የሆኑ ሴቶች ማህፀን ላይ ለሚከሰተው ፋይብሮይድ
ህብረተሰብ
ሴቶች ከማጀት ባሻገር
Written by አብዲ መሃመድ
ያገራችን ባህል የሴቶችን አካላዊ ውበት ብቸኛና ጠቃሚ ገጽታ አድርጎ በመቁጠሩ ሳቢያ ብዙ ሴቶችን ነፃ ሊያደርጓቸው የሚችሉ ሌሎች ባህርዮቻቸው ላይ ከማተኮር ይልቅ በቤት ውስጥ ተቀንብቦ ለሚኖራቸው ተግባራት መጐልበት ብቻ ቅድሚያ እንዲሰጡ
ርዕሰ አንቀፅ ሚስት የራሱ ጉዳይ ስትል፣ ባል ቸል ሲል፣ ቤቱ ለውሻ ይቀራል
በሞንጎሊያ ከተማ ከብዙ አመታት በፊት ተስቦ ገብቶ ብዙ ሺ ህዝብ ፈጀ፡፡ ጤነኞቹ በሽተኞቹን እየጣሉ ሸሹ፡፡ እንዲህም አሉ፡፡ “እጣ ፈንታ እራሱ’ኮ ኗሪውን ከሚሞተው ያበጥረዋል”ያን ቦታ ለቅቀው ከሄዱት መካከል ታሪቫ የተባለ የ15


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


ኢሰመኮ እና ኢሰመድህ በኅዳር እና በታኅሣሥ ወራት 2014 ዓ.ም. ታስበው የሚውሉ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናትን በተለያዩ ዝግጅቶች ያከብራሉ - Ethiopian Human Rights Commission - EHRC
Skip to content
Facebook XYouTube Linkedin Flicker TikTok
Search Search
About
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Regions
EHRC is an independent federal institution tasked with the promotion and protection of human rights in Ethiopia.
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Gambella
Oromia
Somali
Tigray
Central Ethiopia
Sidama
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples'
Areas of Work
Areas of Work
We are an independent national human rights institution tasked with the promotion & protection of human rights in Ethiopia.
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Monitoring & Investigation
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Search Search
Toggle Menu
ኢሰመኮ እና ኢሰመድህ በኅዳር እና በታኅሣሥ ወራት 2014 ዓ.ም. ታስበው የሚውሉ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናትን በተለያዩ ዝግጅቶች ያከብራሉ
November 30, 2021 October 3, 2023 1st Film Festival, Press Release
ኢሰመኮ በተለይም ከእ.ኤ.አ. ከኅዳር 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ለሚታሰቡ የተለያዩ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት #ጤናማቃላት ወይም #KeepWordSafe የሚል የማኅበራዊ ድረ ገጽ እንቅስቃሴ “ሃሽታግ” እና ታስበው የሚውሉትን ዓለም አቀፍ ቀናት ማሳወቁ ይታወሳል።
ኢሰመኮ እና ኢሰመድህ በኅዳር እና በታኅሣሥ ወራት 2014 ዓ.ም. ታስበው የሚውሉ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናትን በተለያዩ ዝግጅቶች ያከብራሉ
ኢሰመኮ በተለይም ከእ.ኤ.አ. ከኅዳር 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ለሚታሰቡ የተለያዩ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት #ጤናማቃላት ወይም #KeepWordSafe የሚል የማኅበራዊ ድረ ገጽ እንቅስቃሴ “ሃሽታግ” እና ታስበው የሚውሉትን ዓለም አቀፍ ቀናት ማሳወቁ ይታወሳል።
ኅዳር 21 ቀን 2014 ዓ.ም.
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) እና የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ድርጅቶች ህብረት (ኢሰመድህ) ከሌሎች ተቋማት ጋር በመተባበር በኅዳር እና በታኅሣሥ ወራት 2014 ዓ.ም. የሚውሉ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት በተለያዩ ዝግጅቶች አስበው እንደሚውሉ ገለጹ። ኢሰመኮ በተለይም ከእ.ኤ.አ. ከኅዳር 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ለሚታሰቡ የተለያዩ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት #ጤናማቃላት ወይም #KeepWordSafe የሚል የማኅበራዊ ድረ ገጽ እንቅስቃሴ “ሃሽታግ” እና ታስበው የሚውሉትን ዓለም አቀፍ ቀናት ማሳወቁ ይታወሳል።
በዚህም መሰረት “ለእኩልነት፣ መድሎን ለመቀነስ እና ሰብአዊ መብቶችን ለማሳደግ “ በሚል መሪ ቃል ለ73ኛ ጊዜ የሚከበረው የዓለም የሰብአዊ መብቶች ቀን ከኅዳር 20 እስከ ታኅሣሥ 6 2014 ዓ.ም በኢትዮጵያ በልዩ ልዩ ዝግጅቶች ይከበራል፡፡ ከ2011 ዓ.ም ጀምሮ ይህንን በዓል በሀገር አቀፍ ደረጃ በጋራ የሚያከብሩት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰብአዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር- የምሥራቅ አፍሪካ ቀጠና ጽ/ቤት (OHCHR- EARO)፣ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ)፣ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ድርጅቶች ህብረት (ኢሰመድህ) እና አምስት አባላቶቹ (የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ጉባኤ (ኢሰመጉ)፣ የመብቶች እና ዴሞክራሲ ዕድገት ማዕከል (ካርድ)፣ የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበር (EWLA)፣ ቪዥን ኢትዮጵያን ኮንግረስ ፎር ዲሞከራሲ (ቪኢኮድ / (VICOD)፣ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ተሟጋቾች ማዕከል፣ ሴንተር ፎር ጀስቲስ (Centre for Justice)፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ በጎ ፈቃደኛ ጋዜጠኞችና የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች ለሰብአዊ መብቶች ማኅበር ከኅዳር 20 እስከ ታኅሣሥ 6 ቀን 2014 ዓ.ም ድረስ በዋና ዋና የሰብአዊ መብቶች ጉዳዮች ላይ የማኅበራዊ ሚዲያ ንቅናቄዎችና ዝግጅቶች ያዘጋጃሉ።
በዚሁ አጋጣሚ በኢሰመኮ አዘጋጅነት ለመጀመሪያ ጊዜ የሚደረግ ዓመታዊ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በአዲስ አበባ፣ በአዳማ እና በሀዋሳ ከተሞች እንደሚዘጋጅ ተገልጿል።
በሰብአዊ መብቶች ጉዳይ ላይ የሚያጠነጥኑ ፊልሞች ለእይታ እና ለውይይት የሚቀርቡበት የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በሰብአዊ መብቶች ጉዳይ ላይ ግንዛቤ ለማዳበር ሰፊ ተደራሽነት ያለውን የፊልም ጥበብ እንደአንድ መንገድ መጠቀም ዓላማው አድርጓል፡፡ በፊልም ፌስቲቫሉ ላይ ከዚህ በፊት ለእይታ የበቁ እና አዳዲስ የሙሉ ጊዜ፣ አጫጭር እና ዘጋቢ ፊልሞች ለእይታ ይቀርባሉ፡፡
በሴቶች እና የሕጻናት መብቶች፣ በአካል ጉዳተኝነት እና በአረጋውያን መብቶች ጥበቃ እና እንክብካቤ፣ የመደራጀት እና የመንቀሳቀስ መብቶች፣ ሃሳብን የመግለጽ ነጻነት እና መረጃ የማግኘት መብት፣ በሕይወት የመኖር መብት፣ በሕግ እኩል ጥበቃ የማግኘት እና ፍትሕ የማግኘት መብቶች፣ በባሕል መብት ስርም በራስ ባሕል የመሳተፍ፣ በእኩልነት ሰብአዊ ክብርን በጠበቀና ከመድሎ በጸዳ መልኩ በራስ ቋንቋ የመማር መብቶች ዙሪያ የሚያጠነጥኑ ፊልሞች ይቀርባሉ፣ ውይይቶች ይደረጋሉ፡፡
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በኅዳር 28 ቀን 2014 ዓ.ም. በአዳማ ኦሊያድ ሲኒማ፣ በኅዳር 29 ቀን 2014 ዓ.ም. ደግሞ በሀዋሳ ከተማ ሌዊ ሲኒማ በመጨረሻም በታኅሣሥ 1 ቀን 2014 ዓ.ም. በአዲስ አበባ በጋርደን ግሩቭ ዎክ መናፈሻ የሚካሄድ ሲሆን፣ በፌስቲቫሉ ላይ ጥሪ የሚደረግላቸው የፊልም እና በሌሎች የኪነጥበብ ዘርፍ ሙያ ላይ የሚገኙ ባለሞያዎች፣ የተለያዩ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች፣ በሰብአዊ መብቶች ላይ ትኩረታቸውን አድርገው የሚሰሩ ተቋማት፣ ሚዲያዎች፣ ተማሪዎች እንዲሁም ፍላጎቱ ያላቸው ተመልካቾች ይታደሙበታል፡፡
በተጨማሪም በአዲስ አበባ ከተማ ከሚካሄዱ ዝግጅቶች መካከል የ2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪዎች የሰብአዊ መብቶች ጥያቄና መልስ ውድድርና ፌስቲቫሎች፣ የማረሚያ ቤቶችን ጉብኝትና ነጻ የሕግ ድጋፍ መስጫ ማዕከል ምርቃት፣ የሰላም ግንባታና ተያያዥ የሰብአዊ መብቶች ጉዳዮችን የተመለከቱ የፓናል ውይይቶችን እና ኮንፈረንሶችን እንዲሁም የእውቅና ሽልማቶችን መስጠት ይገኙበታል፡፡
ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀን ታኅሣሥ 1 ቀን 2014 ዓ.ም. ሁሉም ተባባሪ ድርጅቶች በጋራ የሚያዘጋጁት መርኃ-ግብር ጊዮን ሆቴል በሚገኘው ጋርደን ግሩቭ ዎክ መናፈሻ ይካሄዳል። በዚህ የጋራ ዝግጅት ላይ የዚህ ዓመት ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀን መሪ-ቃል ዋና መልዕክት የሚተዋወቅ ሲሆን፣ ለሰብአዊ መብቶች መከበር ትልቅ አስተዋጽኦ ላበረከቱ ተቋማትና የሥርዓተ-ፆታ እኩልነትን የሚያስተዋውቅ ባሕልና እሴት ላላቸው ማኅበረሰቦች ዕውቅና የሚሰጥ ይሆናል።
ዝርዝር መርኃ ግብሩ እዚህ ተያይዟል::
Designed by 360Ground.com
`); myWindow.document.write('
'); myWindow.document.close(); myWindow.focus(); myWindow.onload = function(){ this.print(); } myWindow.onafterprint = function(){ this.close(); } return true; } Twitter Facebook Telegram Email Whatsapp Print
ኅዳር 21 ቀን 2014 ዓ.ም.
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) እና የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ድርጅቶች ህብረት (ኢሰመድህ) ከሌሎች ተቋማት ጋር በመተባበር በኅዳር እና በታኅሣሥ ወራት 2014 ዓ.ም. የሚውሉ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት በተለያዩ ዝግጅቶች አስበው እንደሚውሉ ገለጹ። ኢሰመኮ በተለይም ከእ.ኤ.አ. ከኅዳር 11 ቀን 2014 ዓ.ም ጀምሮ ለሚታሰቡ የተለያዩ ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀናት #ጤናማቃላት ወይም #KeepWordSafe የሚል የማኅበራዊ ድረ ገጽ እንቅስቃሴ “ሃሽታግ” እና ታስበው የሚውሉትን ዓለም አቀፍ ቀናት ማሳወቁ ይታወሳል።
በዚህም መሰረት “ለእኩልነት፣ መድሎን ለመቀነስ እና ሰብአዊ መብቶችን ለማሳደግ “ በሚል መሪ ቃል ለ73ኛ ጊዜ የሚከበረው የዓለም የሰብአዊ መብቶች ቀን ከኅዳር 20 እስከ ታኅሣሥ 6 2014 ዓ.ም በኢትዮጵያ በልዩ ልዩ ዝግጅቶች ይከበራል፡፡ ከ2011 ዓ.ም ጀምሮ ይህንን በዓል በሀገር አቀፍ ደረጃ በጋራ የሚያከብሩት የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የሰብአዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር- የምሥራቅ አፍሪካ ቀጠና ጽ/ቤት (OHCHR- EARO)፣ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ)፣ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ድርጅቶች ህብረት (ኢሰመድህ) እና አምስት አባላቶቹ (የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ጉባኤ (ኢሰመጉ)፣ የመብቶች እና ዴሞክራሲ ዕድገት ማዕከል (ካርድ)፣ የኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ ሴቶች ማኅበር (EWLA)፣ ቪዥን ኢትዮጵያን ኮንግረስ ፎር ዲሞከራሲ (ቪኢኮድ / (VICOD)፣ የኢትዮጵያ የሰብአዊ መብቶች ተሟጋቾች ማዕከል፣ ሴንተር ፎር ጀስቲስ (Centre for Justice)፣ እንዲሁም የኢትዮጵያ በጎ ፈቃደኛ ጋዜጠኞችና የኪነ-ጥበብ ባለሙያዎች ለሰብአዊ መብቶች ማኅበር ከኅዳር 20 እስከ ታኅሣሥ 6 ቀን 2014 ዓ.ም ድረስ በዋና ዋና የሰብአዊ መብቶች ጉዳዮች ላይ የማኅበራዊ ሚዲያ ንቅናቄዎችና ዝግጅቶች ያዘጋጃሉ።
በዚሁ አጋጣሚ በኢሰመኮ አዘጋጅነት ለመጀመሪያ ጊዜ የሚደረግ ዓመታዊ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በአዲስ አበባ፣ በአዳማ እና በሀዋሳ ከተሞች እንደሚዘጋጅ ተገልጿል።
በሰብአዊ መብቶች ጉዳይ ላይ የሚያጠነጥኑ ፊልሞች ለእይታ እና ለውይይት የሚቀርቡበት የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በሰብአዊ መብቶች ጉዳይ ላይ ግንዛቤ ለማዳበር ሰፊ ተደራሽነት ያለውን የፊልም ጥበብ እንደአንድ መንገድ መጠቀም ዓላማው አድርጓል፡፡ በፊልም ፌስቲቫሉ ላይ ከዚህ በፊት ለእይታ የበቁ እና አዳዲስ የሙሉ ጊዜ፣ አጫጭር እና ዘጋቢ ፊልሞች ለእይታ ይቀርባሉ፡፡
በሴቶች እና የሕጻናት መብቶች፣ በአካል ጉዳተኝነት እና በአረጋውያን መብቶች ጥበቃ እና እንክብካቤ፣ የመደራጀት እና የመንቀሳቀስ መብቶች፣ ሃሳብን የመግለጽ ነጻነት እና መረጃ የማግኘት መብት፣ በሕይወት የመኖር መብት፣ በሕግ እኩል ጥበቃ የማግኘት እና ፍትሕ የማግኘት መብቶች፣ በባሕል መብት ስርም በራስ ባሕል የመሳተፍ፣ በእኩልነት ሰብአዊ ክብርን በጠበቀና ከመድሎ በጸዳ መልኩ በራስ ቋንቋ የመማር መብቶች ዙሪያ የሚያጠነጥኑ ፊልሞች ይቀርባሉ፣ ውይይቶች ይደረጋሉ፡፡
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በኅዳር 28 ቀን 2014 ዓ.ም. በአዳማ ኦሊያድ ሲኒማ፣ በኅዳር 29 ቀን 2014 ዓ.ም. ደግሞ በሀዋሳ ከተማ ሌዊ ሲኒማ በመጨረሻም በታኅሣሥ 1 ቀን 2014 ዓ.ም. በአዲስ አበባ በጋርደን ግሩቭ ዎክ መናፈሻ የሚካሄድ ሲሆን፣ በፌስቲቫሉ ላይ ጥሪ የሚደረግላቸው የፊልም እና በሌሎች የኪነጥበብ ዘርፍ ሙያ ላይ የሚገኙ ባለሞያዎች፣ የተለያዩ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች፣ በሰብአዊ መብቶች ላይ ትኩረታቸውን አድርገው የሚሰሩ ተቋማት፣ ሚዲያዎች፣ ተማሪዎች እንዲሁም ፍላጎቱ ያላቸው ተመልካቾች ይታደሙበታል፡፡
በተጨማሪም በአዲስ አበባ ከተማ ከሚካሄዱ ዝግጅቶች መካከል የ2ኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተማሪዎች የሰብአዊ መብቶች ጥያቄና መልስ ውድድርና ፌስቲቫሎች፣ የማረሚያ ቤቶችን ጉብኝትና ነጻ የሕግ ድጋፍ መስጫ ማዕከል ምርቃት፣ የሰላም ግንባታና ተያያዥ የሰብአዊ መብቶች ጉዳዮችን የተመለከቱ የፓናል ውይይቶችን እና ኮንፈረንሶችን እንዲሁም የእውቅና ሽልማቶችን መስጠት ይገኙበታል፡፡
ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀን ታኅሣሥ 1 ቀን 2014 ዓ.ም. ሁሉም ተባባሪ ድርጅቶች በጋራ የሚያዘጋጁት መርኃ-ግብር ጊዮን ሆቴል በሚገኘው ጋርደን ግሩቭ ዎክ መናፈሻ ይካሄዳል። በዚህ የጋራ ዝግጅት ላይ የዚህ ዓመት ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀን መሪ-ቃል ዋና መልዕክት የሚተዋወቅ ሲሆን፣ ለሰብአዊ መብቶች መከበር ትልቅ አስተዋጽኦ ላበረከቱ ተቋማትና የሥርዓተ-ፆታ እኩልነትን የሚያስተዋውቅ ባሕልና እሴት ላላቸው ማኅበረሰቦች ዕውቅና የሚሰጥ ይሆናል።
ዝርዝር መርኃ ግብሩ እዚህ ተያይዟል::
Location Ethiopia
Related posts
December 10, 2021 October 3, 2023 1st Film Festival
ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ቀን የሚያስቡ የተለያዩ ዝግጅቶች እና የመጀመሪያው የሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በተሳካ ሁኔታ ተጠናቀቁ
December 10, 2021 August 26, 2023 EHRC Quote
ኢሰመድህ ከተ.መድ. የሰብአዊ መብቶች ከፍተኛ ኮሚሽነር የምስራቅ አፍሪካ ጽ/ቤት (UNOHCHR - EARO) ጋር በመተባበር ባዘጋጀው መርኃ ግብር ለኢሰመኮ ምስጋና አቀረበ
December 10, 2022 September 9, 2024 2nd Film Festival
ሰብአዊ ክብር፣ ነጻነት እና ፍትሕ ለሁሉም:- የኢሰመኮ የሰብአዊ መብቶች ዓመታዊ ፊልም ፌስቲቫል ሁለተኛ ዙር በአዳማ፣ በአዲስ አበባ፣ በባሕር ዳር፣ በሃዋሳ እና በጅግጅጋ ይካሄዳል
December 6, 2021 October 3, 2023 1st Film Festival
ለመጀመሪያ ጊዜ የሚደረግ ዓመታዊ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ፊልም ፌስቲቫል በአዲስ አበባ፣ በአዳማ እና በሀዋሳ ከተሞች ይዘጋጃል
Signup for the Latest Update from EHRC
Submit your email to singup
Email Address
Submit
Facebook Like us on FacebookXFollow us on XYouTube Follow us on YouTubeLinkedin Follow us on Linkedin
Useful Links
NANHRI
GANHRI
OHCHR
ACHPR
Get Involved
Jobs
Events
Contact Us
Telegram Bot
Subscribe to our newsletter
Connect with Us
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Flickr
We are an independent national human rights
institution tasked with the promotion and protection of
human rights in Ethiopia
Submit your email to get the latest update from EHRC
Email Address
Submit
Address: Sunshine Tower No. 5, Meskel Square, on Bole Road next to Hyatt Regency Hotel, Addis Ababa, Ethiopia
Tel: +251115504031 | Fax: +251 11 550 4125 | PO Box 1165 Addis Ababa | Email: info@ehrc.org
The contents of this website, excepting third party content for which the Commission bears no responsibility, may be freely used and copied for educational and other non-commercial purposes, provided that any such reproduction is accompanied by an acknowledgement of the Ethiopian Human Rights Commission (EHRC). Source of images used in the content of this website: EHRC Media and Communications Department Archive and Creative Common License.
Powered by 360Ground
We are using cookies to give you the best experience on our website.
You can find out more about which cookies we are using or switch them off in
settings
.
Accept
Scroll to top
About
Expand child menuExpand
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Expand child menuExpand
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Central Ethiopia
Gambella
Oromia
Sidama
Somali
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples’
Tigray
Areas of Work
Expand child menuExpand
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Human Rights Monitoring & Investigation
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
Expand child menuExpand
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expand child menuExpand
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Facebook XYouTube Linkedin Flicker
Toggle Menu Close
Search for:
Search
Close GDPR Cookie Settings
Privacy Overview
Strictly Necessary Cookies
Powered by GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview
This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.
Strictly Necessary Cookies
Strictly Necessary Cookie should be enabled at all times so that we can save your preferences for cookie settings.
Enable or Disable Cookies
If you disable this cookie, we will not be able to save your preferences. This means that every time you visit this website you will need to enable or disable cookies again.


እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን ወይን እንታይ እዩ ንስኪን


በጃንዋሪ ወር የፊፋ ተወካዮች ወደ አዲስ አበባ በመምጣት ከፌዴሬሽኑ ኃላፊዎች ጋር ውይይት በማድረግ እና ለቢሮ የሚሆኑ ህንፃዎችን በመመልከት መመለሳቸው የሚታወስ ሲሆን የቢሮው ኪራይ ጉዳይ ተጓትቶ ቆይቷል። ባለፈው ሳምንት ፌዴሬሽኑ በጠራው ስብሰባ ላይ ፕሬዝዳንቱ አቶ ኢሳይያስ ጂራ እንደገለፁት ፊፋ ከመንግስት በኩል ያለውን ተነሳሽነት መመልከት እንደሚፈልግ በመግለፁ እንደተጓተተ ተናግረው የመንግስትን ምላሽ እንደሚጠባበቁ መናገራቸው ይታወሳል። የወጣቶች እና ስፖርት ሚኒስቴርም ለቢሮው መከፈት ትብብር እንደሚያደርግ መግለፁን ተከትሎ ፊፋ ቢሮውን ለመክፈት መወሰኑ ታውቋል።
ፊፋ አዲሱ ቢሮ ከፍሬንድሺፕ ሞል ጀርባ የሚገኝ ሲሆን 5 ክፍሎች እንዳሉትና ለ2 ዓመት በሚቆይ ውል እንደተከራየ ተገልጿል። ከሰኞ ጀምሮም የቢሮ ቁሳቁሶች እና ፊፋ የሚልካቸው ሰራተኞች ተሟልተውለት ስራውን የሚጀምር ይሆናል።
Share
Tweet
Post navigation
የአሰልጣኞች ገጽ | ጉልላት ፍርዴ [ክፍል 2]
ፌዴሬሽኑ ህንፃ ለመግዛት ጨረታ አውጥቷል
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ሞሮኮ ለምታዘጋጀው የ2025 የአፍሪካ ዋንጫ ማጣሪያ በምድብ 8 ከታንዛኒያ፣ ጊኒ እና ዴሞክራቲክ ኮንጎ ጋር የተደለደሉት ዋልያዎቹ የማጣሪያ ውድድሩ የመጀመሪያዎቹን ጨዋታዎች የሚያካሂዱበት ቀን የታወቀ ሲሆን በዚህ መሰረት ቡድኑ ነሐሴ 29 ከሜዳው ውጭ ታንዛንያን በመግጠም ማጣሪያውን የሚጀምሩ ይሆናል።
ብሔራዊ ቡድኑ በሁለተኛው መርሐግብር ጳጉሜ 4 በሜዳው ዴሞክራቲክ ኮንጎን የሚያስተናግድ ቢሆንም ሀገራችን ውስጥ የካፍን መስፈርት የሚያሟላ ስታዲየም ባለመኖሩ በድጋሚ ከሀገር በመውጣት የመጀመሪያ ጨዋታውን በሚያደርግበት በታንዛኒያ ዋና ከተማ ዳሬሰላም በሚገኘው ዳሬሰላም ብሔራዊ ስታዲየም እንደሚያደርግ ሶከር ኢትዮጵያ አረጋግጣለች።
Share
Tweet
Post navigation
የሴካፋ ዞን የሴቶች የቻምፒየንስ ሊግ ውድድር ቅደመ ዝግጅት አስመልክቶ መግለጫ ተሰጥቷል
ኢትዮጵዊያን ዳኞች ወደ ደቡብ አፍሪካ አምርተዋል
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


EHRC is an independent federal institution tasked with the promotion and protection of human rights in Ethiopia.
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Gambella
Oromia
Somali
Tigray
Central Ethiopia
Sidama
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples'
Areas of Work
Areas of Work
We are an independent national human rights institution tasked with the promotion & protection of human rights in Ethiopia.
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Monitoring & Investigation
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Search Search
Toggle Menu
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት
June 15, 2023 August 28, 2023 Explainer
አረጋውያን እነማን ናቸው? በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ምን ማለት ነው? አረጋውያን ላይ የሚደርሱ የጥቃት አይነቶች ምን ምን ናቸው?
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት
አረጋውያን እነማን ናቸው? በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ምን ማለት ነው? አረጋውያን ላይ የሚደርሱ የጥቃት አይነቶች ምን ምን ናቸው?
ማብራሪያ
በአረጋውያን ላይ ስለሚደርስ ጥቃት ግንዛቤ ማስጨበጫ (World Elder Abuse Awareness Day) ሰኔ 8 ቀን 2015 ዓ.ም. የተሟላ መፍትሔ: በአረጋዊነት ጊዜ የሚደርስ ጾታዊ ጥቃትን በፖሊሲ፣ ሕግና ማስረጃ ላይ በተደገፉ ምላሾች መቅረፍ በሚል መሪ ቃል በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚከበር ሲሆን ይህ ማብራሪያም ይህንን ቀን ምክንያት በማድረግ በአረጋውያን ላይ ስለሚደርስ ጥቃት ግንዛቤን ለመፍጠር በማለም የተዘጋጀ ነው፡፡
አረጋውያን እነማን ናቸው?
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተ.መ.ድ.) እንዲሁም በአፍሪካ አረጋውያን መብቶች ፕሮቶኮል ትርጓሜ መሠረት አረጋውያን የሚባሉት ዕድሜያቸው 60 እና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች ናቸው። በኢትዮጵያም ይህ ተቀባይነት አግኝቶ ተመሳሳይ ትርጓሜ ተሰጥቶት እየተሠራ ይገኛል፡፡
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ምን ማለት ነው?
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት የምንለው ሆን ተብሎ በሚደረግ ድርጊት ወይም አስፈላጊው ድርጊት ወይም እርምጃ ባለመወሰዱ ምክንያት በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ማንኛውም ጉዳት ነው፡፡ ድርጊቱ አንድ ጊዜ ብቻ የሚፈጠር ወይም ተደጋጋሚነት ያለው ሊሆን ይችላል፡፡ በአረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች በአብዛኛው የሚፈጸሙት በአረጋውያን ልጆች (ዘመዶች) ተንከባካቢዎች እንዲሁም ሌሎች የቅርብ ሰዎች መሆኑንም የተለያዩ ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡
በዓለማችን የአረጋውያን ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ባለበት ሁኔታ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አረጋውያን የጥቃት ሰለባ ናቸው፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ባወጣው ዘገባ መሠረት በዓለማችን ላይ ከ 6 አረጋውያን አንድ አረጋዊ/ት ላይ ጥቃት ይደርሳል፡፡ ሆኖም ግን ይህ ጉዳይ በዓለም አቀፉ ሕብረተሰብ ዘንድ የሚገባውን ያህል ዕውቅና ያላገኘ እና ቸል የተባለ ጉዳይ ነው፡፡ በአረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች እንደ ግል ጉዳይ ከፍ ሲልም ስለ ጥቃቱ ማውራት እንደ ነውር የሚታይባቸው ማኅበረሰቦች አሉ፡፡ አረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች የሚገባቸውን ያህል ዕውቅና ብሎም መፍትሔ እንዳያገኙ ማነቆ የሆኑ የተለያዩ ምክንያቶች አሉ፡፡ እነዚህም፡-
ጥቃቶቹ የሚፈጸሙት በአብዛኛው በቅርብ ሰዎችና ለሰዎች ብዙም ግልጽ ባልሆኑ ቦታዎች (ለምሳሌ፡- በመኖሪያ ቤቶች፣ በእንክብካቤ ማእከላት ወዘተ) መሆኑና ይፋ የማይወጡ/ተደብቀው የሚቀሩ በመሆኑ፤
አረጋውያኑ በአብዛኛው በጥቃት አድራሾች ስር የሚተዳደሩ በመሆኑ፤
የአረጋውያን ጥቃት ትኩረት የማይሰጠው እና መኖሩም እምብዛም የማይታወቅ በመሆኑ፤
ስለ አረጋውያን ጥቃት በግልጽ ማውራት በማኅበረሰቡ እንደ ነውር የሚቆጠር በመሆኑ፤
ጥቃት የደረሰባቸው አረጋውያን ፍትሕ ለማግኘት ‘እንዴት?’ እና ‘ወዴት?’ መሄድ እንዳለባቸው መረጃ የማያገኙ በመሆኑ፤
በቂ እና ግልጽ የሕግ ማእቀፍ እንዲሁም አረጋውያንን የሚያካትት የፍትሕ ሥርዓት አለመኖር ዋነኞቹ ናቸው፡፡
አረጋውያን ላይ የሚደርሱ የጥቃት አይነቶች ምን ምን ናቸው?
አረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች የተለያየ መልክ ሊይዙ ይችላሉ:: እነዚህም፡-
አካላዊ (Physical) ጥቃት፡- አረጋውያን ላይ የሚወሰድ የኃይል እርምጃ ሲሆን ይህም አረጋውያንን መምታት፣ ማሰቃየት፤ መገፍተር፣ አካላዊ እንግልት እና አካላዊ ክልከላ ማድረግን ያካትታል፡፡
ሥነ ልቦናዊ (Psychological) ጥቃት፡- አረጋውያን ላይ ፍርሀት፣ ጭንቀት እንዲሁም ጥርጣሬን የሚፈጥሩ ድርጊቶች ሲሆኑ፤ ለምሳሌ አረጋውያንን ማስፈራራት፣ ማመናጨቅ፤ የንቀት ንግግሮችን መናገር፣ ስድብ፣ ዛቻ እና ከሌሎች ሰዎች ጋር እንዳይገናኙ ክልከላ ማድረግን ያካትታል፡፡
ምዝበራ (Financial abuse)፡- አረጋውያኑ ፍቃዳቸውን ባልሰጡበት ሁኔታ በሕገ-ወጥ እና ተገቢ ባልሆነ መልኩ የአረጋውያንን ሀብት መጠቀም ነው፡፡
ጾታዊ (Sexual) ጥቃት፡- ፍቃዳቸውን ባልሰጡበት ሁኔታ በግዳጅ ከአረጋውያን ጋር የሚፈጸም ማንኛውም ዐይነት ወሲባዊ ግንኙነት ማለት ነው፡፡
ቸልታ (Neglect)፡- አረጋውያን የሚፈልጉትን አገልግሎት መንፈግ፣ መሠረታዊ ፍላጎቶቻቸውን አለማሟላትን ይገልጻል፡፡
መዘንጋት/መተው (Abandonment)፡- አረጋውያንን ያለተንከባካቢ እና አጋዥ ጥሎ መሄድን፤ አረጋውያኑን እንዲንከባከብ ኃላፊነት የተጣለበት ሰው ሆን ብሎ ወይም በግዴለሽነት ያለሌላ ተንከባካቢ ጥሎ መሄድን ይገልጻል፡፡
አረጋውያን ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶች የት ሊፈጸሙ ይችላሉ?
ከላይ የተዘረዘሩት የጥቃት ዐይነቶች አረጋውያን በቋሚነት እና በጊዜያዊነት በሚኖሩባቸው የተለያዩ ቦታዎች ሊደርሱባቸው ይችላሉ፡፡ አረጋውያን በጋብቻ ሁኔታ፣ ማኅበራዊ ደረጃ፣ ጾታ፣ አካል ጉዳተኝነት፣ ጤና፣ የማይመች የመኖሪያ ቦታ፣ ግጭት፣ ወዘተ የተነሣ በቋሚነት እና በጊዜያዊነት የራሳቸውን ቤት ጨምሮ በተለያዩ የመኖሪያ ቦታዎች፣ ከልጆች ወይም ከዘመዶቻቸው ጋር፣ በእንክብካቤ ማእከላት፣ በስደተኞች ወይም በተፈናቃዮች መጠለያዎች፣ በሃይማኖት ወይም በአምልኮ አጸዶች፣ ጎዳናዎች፣ ማረሚያ ቤቶች ወዘተ... ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ በእነዚህ የመኖሪያ ሁኔታዎች አረጋውያን እንደሚኖሩበት ቦታ እና በሚኖሩበት ቦታ ላይ በቋሚነት በሚንከባከቧቸው ሰዎች ለተለያዩ ጥቃቶች ሰለባ ይሆናሉ፡፡ ለጥቃት ተጋላጭነታቸውም እንደ ሁኔታው/ቦታው ይለያያል፡፡
ለምሳሌ ግጭት ባለበት አካባቢ የሚኖሩ አረጋውያን ለጥቃት ተጋላጭነታቸው ከፍተኛ ነው፡፡ በተመሳሳይ ሴት አረጋውያን ከወንድ አረጋውያን፣ አካል ጉዳተኛ አረጋውያን ከጉዳት አልባ አረጋውያን በበለጠ ሁኔታ ለጥቃት ተጋላጭ ናቸው፡፡
አረጋውያን ላይ ከሚደርሱ ጥቃቶች አንጻር የኢትዮጵያ ሁኔታ ምን ይመስላል?
ምንም እንኳ የተጠናቀረ እና አሀዛዊ ሀገራዊ መረጃ ባይኖርም አረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት መኖሩን የሚያሳዩ መረጃዎች አሉ፡፡ በኢትዮጵያ የማኅበረሰቡ ባህል እና እሴቶች አረጋውያን ብዙውን ጊዜ ከልጆቻቸው ወይንም ከዘመዶቻቸው ጋር እንዲኖሩ የሚያበረታታ በመሆኑ ብዙኃኑ አረጋውያን በዚሁ የአኗኗር ሁኔታ ላይ ይገኛሉ፡፡ ነገር ግን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የአረጋውያን መንከባከቢያ ማእከላት ቁጥራቸው እየጨመረ በመምጣቱ በርካታ ቁጥር ያላቸው አረጋውያንም በማእከላት ተሰባስበው ይኖራሉ፡፡ በእነዚህ ሁኔታዎች አረጋውያን በቅርብ ተንከባካቢዎቻቸው/በልጆቻቸው ወይንም በሌሎች የቅርብ ሰዎች ጥቃት ይደርስባቸዋል፡፡ በማኅበረሰቡ በከፍተኛ ሁኔታ ሰርጸው በሚገኙት ሃይማኖታዊ እና ባህላዊ እሴቶች ምክንያት አረጋውያን ስለሚደርስባቸው ጥቃት በግልጽ እንዳያወሩ እና ደብቀው እንዲኖሩ ከፍተኛ ጫና ይደረግባቸዋል፡፡
በተጨማሪም በግጭት እና በጦርነት ምክንያት አረጋውያን ቤት እና ንብረታቸውን በመተው በመጠለያ ካምፕ ውስጥ አልያም ከቀያቸው ርቀው በጎዳና እንዲሁም በሌሎች አማራጭ የመኖሪያ ስፍራዎች ይኖራሉ፡፡ በእነዚህ አካባቢዎች አረጋውያን ለዘርፈ ብዙ ጥቃቶች ይጋለጣሉ፡፡
በሰሜን ኢትዮጵያ የተከሰተውን ጦርነት ተከትሎ በአፋር፣ አማራ እና ትግራይ ክልሎች የሚኖሩ እንዲሁም በግጭቱ ምክንያት መኖሪያቸውን በመጠለያ ካምፕ ያደረጉ አረጋውያን ለጅምላ ጥቃት፣ ለሞት፣ ለአካል እና ለሥነልቦና ጉዳቶች፣ ወሲባዊ እና ጾታዊ ጥቃቶች እንዲሁም ለንብረት ውድመት፣ ዘረፋ እና ገፈፋ መዳረጋቸውን የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን የምርመራ እና ክትትል ሪፖርቶች ያሳያሉ፡፡
የአረጋውያን ከጥቃት የመጠበቅ መብትን በተመለከተ ያሉ የሕግ ማእቀፎች የትኞቹ ናቸው?
የአረጋውያን ከማንኛውም ጥቃት የመጠበቅ መብት በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ስምምነቶች ዕውቅና ተሰጥቶት የሚገኝ መብት ነው፡፡ ለዚህ መብት ዕውቅና ከሰጡ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች መካከልም ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች መግለጫ፣ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ዓለም አቀፍ ቃል ኪዳን፣ በሴቶች ላይ የሚደረግ ማንኛውንም አድሎአዊ ልዩነት ለማስወገድ የተደረገ ስምምነት እንዲሁም ዓለም አቀፍ የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ተጠቃሽ ናቸው፡፡ አረጋውያን ሰብአዊ ክብራቸው ተጠብቆ ከሌሎች ጋር እኩል የመሆንና ከአድሎ እና መገለል የመጠበቅ መብት አላቸው፡፡
በአፍሪካ የአረጋውያን መብቶች ፕሮቶኮል አንቀጽ 8 እና 9 መሠረት አረጋውያን ከጥቃት እና ከጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች እንዲሁም ሴት አረጋውያን ጾታን መሠረት ካደረገ ጥቃት፣ አድሎ እና ከወሲባዊ ትንኮሳ የመጠበቅ መብት እንዳላቸው ተደንግጓል፡፡
በተጨማሪም አረጋውያን የተጠበቁላቸውን ሰብአዊ መብቶች ከሌሎች እኩል እንዲጠቀሙ ለማስቻል የተ.መ.ድ. የሚከተሉትን የአረጋውያን መርሖች ያወጣ ሲሆን እነዚህን መርሆች መንግሥት በተቻለ መጠን በፖሊሲ እና ፕሮግራሞቹ እንዲያካትት ይጠበቃል።
ነጻነት (Independence)፡- አረጋውያን ምግብ፣ ንጹሕ ውሃ፣ መኖሪያ ቤት፣ ልብስና የጤና እንክብካቤ አገልግሎቶችን ማግኘት እንዲችሉ በቤተሰብ እና በማኅበረሰብ ሁኔታዎች ሊመቻቹላቸው እንደሚገባ፤
ተሳትፎ (Participation)፡- አረጋውያን ጉዳያቸውን በሚመለከቱ ፖሊሲዎችና ፕሮግራሞች ላይ ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርጉ እንዲሁም ዐቅምና ፍላጎታቸው ከግምት ተወስዶ ልምድና ዕውቀታቸውን ለአዲሱ ትውልድ እንዲያካፍሉ መድረኮች ሊመቻቹላቸው እንደሚገባ፤
እንክብካቤ (Care)፡- እንደማኅበረሰቡ ባህላዊ እሴቶች፣ አረጋውያን ከቤተሰብና ከማኅበረሰቡ እንክብካቤና ጥበቃ ሊደረግላቸው እንደሚገባ፤
ራስን መቻል (Self-fulfillment)፡- ዐቅማቸው ጎልብቶ በማኅበረሰቡ ውስጥ በትምህርት፣ በባህል፣ በቁሳቁስ እንዲሁም መንፈሳዊ ጉዳዮች ላይ ተጠቃሚ እንዲሆኑ እና ውጤታማ የሆኑ አጋጣሚዎችን መጠቀም እንዲችሉ ማድረግ እንደሚገባ፤
ክብር (Dignity)፦ አረጋውያን ክብር እና ደኅንነታቸው ተጠብቆ ከማንኛውም የጥቃት ዐይነቶች ተጠብቀው በክብር ሊኖሩ እንደሚገባ ይደነግጋል፡፡
በአጠቃላይ በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ከመቀነስ ብሎም ከማስወገድ አኳያ ዓለም አቀፍ የአረጋወያን መብቶች ስምምነት መኖር የጎላ ሚና የሚኖረው በመሆኑ ስምምነቱን አስመልክቶ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎችን መደገፍ እና ማፋጠን አስፈላጊ ነው፡፡ በተጨማሪም መንግሥት እንዲሁም ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካላት በሙሉ በአረጋውያን ላይ ስለሚደርሱ ጥቃቶች በማኅበረሰቡ ዘንድ ያለውን ግንዛቤ ማሳደግ እንዲሁም አረጋውያንን ከሚደርስባቸው ጥቃት በመጠበቅ ረገድ ያለባቸውን ኃላፊነት መወጣት እና ጥቃት ፈጻሚዎችም ጉዳያቸው በሕግ አግባብ እንዲታይ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡
Designed by 360Ground.com
`); myWindow.document.write('
'); myWindow.document.close(); myWindow.focus(); myWindow.onload = function(){ this.print(); } myWindow.onafterprint = function(){ this.close(); } return true; } Twitter Facebook Telegram Email Whatsapp Print
ማብራሪያ
በአረጋውያን ላይ ስለሚደርስ ጥቃት ግንዛቤ ማስጨበጫ (World Elder Abuse Awareness Day) ሰኔ 8 ቀን 2015 ዓ.ም. የተሟላ መፍትሔ: በአረጋዊነት ጊዜ የሚደርስ ጾታዊ ጥቃትን በፖሊሲ፣ ሕግና ማስረጃ ላይ በተደገፉ ምላሾች መቅረፍ በሚል መሪ ቃል በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚከበር ሲሆን ይህ ማብራሪያም ይህንን ቀን ምክንያት በማድረግ በአረጋውያን ላይ ስለሚደርስ ጥቃት ግንዛቤን ለመፍጠር በማለም የተዘጋጀ ነው፡፡
አረጋውያን እነማን ናቸው?
በተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተ.መ.ድ.) እንዲሁም በአፍሪካ አረጋውያን መብቶች ፕሮቶኮል ትርጓሜ መሠረት አረጋውያን የሚባሉት ዕድሜያቸው 60 እና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰዎች ናቸው። በኢትዮጵያም ይህ ተቀባይነት አግኝቶ ተመሳሳይ ትርጓሜ ተሰጥቶት እየተሠራ ይገኛል፡፡
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ምን ማለት ነው?
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት የምንለው ሆን ተብሎ በሚደረግ ድርጊት ወይም አስፈላጊው ድርጊት ወይም እርምጃ ባለመወሰዱ ምክንያት በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ማንኛውም ጉዳት ነው፡፡ ድርጊቱ አንድ ጊዜ ብቻ የሚፈጠር ወይም ተደጋጋሚነት ያለው ሊሆን ይችላል፡፡ በአረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች በአብዛኛው የሚፈጸሙት በአረጋውያን ልጆች (ዘመዶች) ተንከባካቢዎች እንዲሁም ሌሎች የቅርብ ሰዎች መሆኑንም የተለያዩ ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡
በዓለማችን የአረጋውያን ቁጥር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ ባለበት ሁኔታ በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አረጋውያን የጥቃት ሰለባ ናቸው፡፡ የዓለም ጤና ድርጅት ባወጣው ዘገባ መሠረት በዓለማችን ላይ ከ 6 አረጋውያን አንድ አረጋዊ/ት ላይ ጥቃት ይደርሳል፡፡ ሆኖም ግን ይህ ጉዳይ በዓለም አቀፉ ሕብረተሰብ ዘንድ የሚገባውን ያህል ዕውቅና ያላገኘ እና ቸል የተባለ ጉዳይ ነው፡፡ በአረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች እንደ ግል ጉዳይ ከፍ ሲልም ስለ ጥቃቱ ማውራት እንደ ነውር የሚታይባቸው ማኅበረሰቦች አሉ፡፡ አረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች የሚገባቸውን ያህል ዕውቅና ብሎም መፍትሔ እንዳያገኙ ማነቆ የሆኑ የተለያዩ ምክንያቶች አሉ፡፡ እነዚህም፡-
ጥቃቶቹ የሚፈጸሙት በአብዛኛው በቅርብ ሰዎችና ለሰዎች ብዙም ግልጽ ባልሆኑ ቦታዎች (ለምሳሌ፡- በመኖሪያ ቤቶች፣ በእንክብካቤ ማእከላት ወዘተ) መሆኑና ይፋ የማይወጡ/ተደብቀው የሚቀሩ በመሆኑ፤
አረጋውያኑ በአብዛኛው በጥቃት አድራሾች ስር የሚተዳደሩ በመሆኑ፤
የአረጋውያን ጥቃት ትኩረት የማይሰጠው እና መኖሩም እምብዛም የማይታወቅ በመሆኑ፤
ስለ አረጋውያን ጥቃት በግልጽ ማውራት በማኅበረሰቡ እንደ ነውር የሚቆጠር በመሆኑ፤
ጥቃት የደረሰባቸው አረጋውያን ፍትሕ ለማግኘት ‘እንዴት?’ እና ‘ወዴት?’ መሄድ እንዳለባቸው መረጃ የማያገኙ በመሆኑ፤
በቂ እና ግልጽ የሕግ ማእቀፍ እንዲሁም አረጋውያንን የሚያካትት የፍትሕ ሥርዓት አለመኖር ዋነኞቹ ናቸው፡፡
አረጋውያን ላይ የሚደርሱ የጥቃት አይነቶች ምን ምን ናቸው?
አረጋውያን ላይ የሚደርሱ ጥቃቶች የተለያየ መልክ ሊይዙ ይችላሉ:: እነዚህም፡-
አካላዊ (Physical) ጥቃት፡- አረጋውያን ላይ የሚወሰድ የኃይል እርምጃ ሲሆን ይህም አረጋውያንን መምታት፣ ማሰቃየት፤ መገፍተር፣ አካላዊ እንግልት እና አካላዊ ክልከላ ማድረግን ያካትታል፡፡
ሥነ ልቦናዊ (Psychological) ጥቃት፡- አረጋውያን ላይ ፍርሀት፣ ጭንቀት እንዲሁም ጥርጣሬን የሚፈጥሩ ድርጊቶች ሲሆኑ፤ ለምሳሌ አረጋውያንን ማስፈራራት፣ ማመናጨቅ፤ የንቀት ንግግሮችን መናገር፣ ስድብ፣ ዛቻ እና ከሌሎች ሰዎች ጋር እንዳይገናኙ ክልከላ ማድረግን ያካትታል፡፡
ምዝበራ (Financial abuse)፡- አረጋውያኑ ፍቃዳቸውን ባልሰጡበት ሁኔታ በሕገ-ወጥ እና ተገቢ ባልሆነ መልኩ የአረጋውያንን ሀብት መጠቀም ነው፡፡
ጾታዊ (Sexual) ጥቃት፡- ፍቃዳቸውን ባልሰጡበት ሁኔታ በግዳጅ ከአረጋውያን ጋር የሚፈጸም ማንኛውም ዐይነት ወሲባዊ ግንኙነት ማለት ነው፡፡
ቸልታ (Neglect)፡- አረጋውያን የሚፈልጉትን አገልግሎት መንፈግ፣ መሠረታዊ ፍላጎቶቻቸውን አለማሟላትን ይገልጻል፡፡
መዘንጋት/መተው (Abandonment)፡- አረጋውያንን ያለተንከባካቢ እና አጋዥ ጥሎ መሄድን፤ አረጋውያኑን እንዲንከባከብ ኃላፊነት የተጣለበት ሰው ሆን ብሎ ወይም በግዴለሽነት ያለሌላ ተንከባካቢ ጥሎ መሄድን ይገልጻል፡፡
አረጋውያን ላይ የሚፈጸሙ ጥቃቶች የት ሊፈጸሙ ይችላሉ?
ከላይ የተዘረዘሩት የጥቃት ዐይነቶች አረጋውያን በቋሚነት እና በጊዜያዊነት በሚኖሩባቸው የተለያዩ ቦታዎች ሊደርሱባቸው ይችላሉ፡፡ አረጋውያን በጋብቻ ሁኔታ፣ ማኅበራዊ ደረጃ፣ ጾታ፣ አካል ጉዳተኝነት፣ ጤና፣ የማይመች የመኖሪያ ቦታ፣ ግጭት፣ ወዘተ የተነሣ በቋሚነት እና በጊዜያዊነት የራሳቸውን ቤት ጨምሮ በተለያዩ የመኖሪያ ቦታዎች፣ ከልጆች ወይም ከዘመዶቻቸው ጋር፣ በእንክብካቤ ማእከላት፣ በስደተኞች ወይም በተፈናቃዮች መጠለያዎች፣ በሃይማኖት ወይም በአምልኮ አጸዶች፣ ጎዳናዎች፣ ማረሚያ ቤቶች ወዘተ… ሊኖሩ ይችላሉ፡፡ በእነዚህ የመኖሪያ ሁኔታዎች አረጋውያን እንደሚኖሩበት ቦታ እና በሚኖሩበት ቦታ ላይ በቋሚነት በሚንከባከቧቸው ሰዎች ለተለያዩ ጥቃቶች ሰለባ ይሆናሉ፡፡ ለጥቃት ተጋላጭነታቸውም እንደ ሁኔታው/ቦታው ይለያያል፡፡
ለምሳሌ ግጭት ባለበት አካባቢ የሚኖሩ አረጋውያን ለጥቃት ተጋላጭነታቸው ከፍተኛ ነው፡፡ በተመሳሳይ ሴት አረጋውያን ከወንድ አረጋውያን፣ አካል ጉዳተኛ አረጋውያን ከጉዳት አልባ አረጋውያን በበለጠ ሁኔታ ለጥቃት ተጋላጭ ናቸው፡፡
አረጋውያን ላይ ከሚደርሱ ጥቃቶች አንጻር የኢትዮጵያ ሁኔታ ምን ይመስላል?
ምንም እንኳ የተጠናቀረ እና አሀዛዊ ሀገራዊ መረጃ ባይኖርም አረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት መኖሩን የሚያሳዩ መረጃዎች አሉ፡፡ በኢትዮጵያ የማኅበረሰቡ ባህል እና እሴቶች አረጋውያን ብዙውን ጊዜ ከልጆቻቸው ወይንም ከዘመዶቻቸው ጋር እንዲኖሩ የሚያበረታታ በመሆኑ ብዙኃኑ አረጋውያን በዚሁ የአኗኗር ሁኔታ ላይ ይገኛሉ፡፡ ነገር ግን ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የአረጋውያን መንከባከቢያ ማእከላት ቁጥራቸው እየጨመረ በመምጣቱ በርካታ ቁጥር ያላቸው አረጋውያንም በማእከላት ተሰባስበው ይኖራሉ፡፡ በእነዚህ ሁኔታዎች አረጋውያን በቅርብ ተንከባካቢዎቻቸው/በልጆቻቸው ወይንም በሌሎች የቅርብ ሰዎች ጥቃት ይደርስባቸዋል፡፡ በማኅበረሰቡ በከፍተኛ ሁኔታ ሰርጸው በሚገኙት ሃይማኖታዊ እና ባህላዊ እሴቶች ምክንያት አረጋውያን ስለሚደርስባቸው ጥቃት በግልጽ እንዳያወሩ እና ደብቀው እንዲኖሩ ከፍተኛ ጫና ይደረግባቸዋል፡፡
በተጨማሪም በግጭት እና በጦርነት ምክንያት አረጋውያን ቤት እና ንብረታቸውን በመተው በመጠለያ ካምፕ ውስጥ አልያም ከቀያቸው ርቀው በጎዳና እንዲሁም በሌሎች አማራጭ የመኖሪያ ስፍራዎች ይኖራሉ፡፡ በእነዚህ አካባቢዎች አረጋውያን ለዘርፈ ብዙ ጥቃቶች ይጋለጣሉ፡፡
በሰሜን ኢትዮጵያ የተከሰተውን ጦርነት ተከትሎ በአፋር፣ አማራ እና ትግራይ ክልሎች የሚኖሩ እንዲሁም በግጭቱ ምክንያት መኖሪያቸውን በመጠለያ ካምፕ ያደረጉ አረጋውያን ለጅምላ ጥቃት፣ ለሞት፣ ለአካል እና ለሥነልቦና ጉዳቶች፣ ወሲባዊ እና ጾታዊ ጥቃቶች እንዲሁም ለንብረት ውድመት፣ ዘረፋ እና ገፈፋ መዳረጋቸውን የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን የምርመራ እና ክትትል ሪፖርቶች ያሳያሉ፡፡
የአረጋውያን ከጥቃት የመጠበቅ መብትን በተመለከተ ያሉ የሕግ ማእቀፎች የትኞቹ ናቸው?
የአረጋውያን ከማንኛውም ጥቃት የመጠበቅ መብት በዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ስምምነቶች ዕውቅና ተሰጥቶት የሚገኝ መብት ነው፡፡ ለዚህ መብት ዕውቅና ከሰጡ ዓለም አቀፍ ስምምነቶች መካከልም ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብቶች መግለጫ፣ የሲቪልና የፖለቲካ መብቶች ዓለም አቀፍ ቃል ኪዳን፣ በሴቶች ላይ የሚደረግ ማንኛውንም አድሎአዊ ልዩነት ለማስወገድ የተደረገ ስምምነት እንዲሁም ዓለም አቀፍ የአካል ጉዳተኞች መብቶች ስምምነት ተጠቃሽ ናቸው፡፡ አረጋውያን ሰብአዊ ክብራቸው ተጠብቆ ከሌሎች ጋር እኩል የመሆንና ከአድሎ እና መገለል የመጠበቅ መብት አላቸው፡፡
በአፍሪካ የአረጋውያን መብቶች ፕሮቶኮል አንቀጽ 8 እና 9 መሠረት አረጋውያን ከጥቃት እና ከጎጂ ልማዳዊ ድርጊቶች እንዲሁም ሴት አረጋውያን ጾታን መሠረት ካደረገ ጥቃት፣ አድሎ እና ከወሲባዊ ትንኮሳ የመጠበቅ መብት እንዳላቸው ተደንግጓል፡፡
በተጨማሪም አረጋውያን የተጠበቁላቸውን ሰብአዊ መብቶች ከሌሎች እኩል እንዲጠቀሙ ለማስቻል የተ.መ.ድ. የሚከተሉትን የአረጋውያን መርሖች ያወጣ ሲሆን እነዚህን መርሆች መንግሥት በተቻለ መጠን በፖሊሲ እና ፕሮግራሞቹ እንዲያካትት ይጠበቃል።
ነጻነት (Independence)፡- አረጋውያን ምግብ፣ ንጹሕ ውሃ፣ መኖሪያ ቤት፣ ልብስና የጤና እንክብካቤ አገልግሎቶችን ማግኘት እንዲችሉ በቤተሰብ እና በማኅበረሰብ ሁኔታዎች ሊመቻቹላቸው እንደሚገባ፤
ተሳትፎ (Participation)፡- አረጋውያን ጉዳያቸውን በሚመለከቱ ፖሊሲዎችና ፕሮግራሞች ላይ ንቁ ተሳትፎ እንዲያደርጉ እንዲሁም ዐቅምና ፍላጎታቸው ከግምት ተወስዶ ልምድና ዕውቀታቸውን ለአዲሱ ትውልድ እንዲያካፍሉ መድረኮች ሊመቻቹላቸው እንደሚገባ፤
እንክብካቤ (Care)፡- እንደማኅበረሰቡ ባህላዊ እሴቶች፣ አረጋውያን ከቤተሰብና ከማኅበረሰቡ እንክብካቤና ጥበቃ ሊደረግላቸው እንደሚገባ፤
ራስን መቻል (Self-fulfillment)፡- ዐቅማቸው ጎልብቶ በማኅበረሰቡ ውስጥ በትምህርት፣ በባህል፣ በቁሳቁስ እንዲሁም መንፈሳዊ ጉዳዮች ላይ ተጠቃሚ እንዲሆኑ እና ውጤታማ የሆኑ አጋጣሚዎችን መጠቀም እንዲችሉ ማድረግ እንደሚገባ፤
ክብር (Dignity)፦ አረጋውያን ክብር እና ደኅንነታቸው ተጠብቆ ከማንኛውም የጥቃት ዐይነቶች ተጠብቀው በክብር ሊኖሩ እንደሚገባ ይደነግጋል፡፡
በአጠቃላይ በአረጋውያን ላይ የሚደርስ ጥቃት ከመቀነስ ብሎም ከማስወገድ አኳያ ዓለም አቀፍ የአረጋወያን መብቶች ስምምነት መኖር የጎላ ሚና የሚኖረው በመሆኑ ስምምነቱን አስመልክቶ የሚደረጉ እንቅስቃሴዎችን መደገፍ እና ማፋጠን አስፈላጊ ነው፡፡ በተጨማሪም መንግሥት እንዲሁም ጉዳዩ የሚመለከታቸው አካላት በሙሉ በአረጋውያን ላይ ስለሚደርሱ ጥቃቶች በማኅበረሰቡ ዘንድ ያለውን ግንዛቤ ማሳደግ እንዲሁም አረጋውያንን ከሚደርስባቸው ጥቃት በመጠበቅ ረገድ ያለባቸውን ኃላፊነት መወጣት እና ጥቃት ፈጻሚዎችም ጉዳያቸው በሕግ አግባብ እንዲታይ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡
Location Ethiopia
Related posts
June 17, 2023 August 28, 2023 Event Update
በአረጋውያን ላይ ለሚደርሱ ጥቃቶች የተሟላ መፍትሔ ለመስጠት አካታች የሕግ ማዕቀፍና የፍትሕ ተቋማት አስፈላጊ ናቸው
June 16, 2022 October 6, 2022 Public Statement
ልዩ ትኩረት በአረጋውያን ላይ ለሚደርስ ጥቃት እና ጉዳት
October 13, 2022 October 13, 2022 Event Update
በአረጋውያን ላይ የሚደርስ የመብቶች ጥሰትን ለመከላከል መንግሥት፣ የአረጋውያን መንከባከቢያ ማእከላት እና ማኅበረሰቡ በቅንጅት ሊሠሩ ይገባል
April 4, 2023 August 28, 2023 Expert View
የአረጋውያንን ሰብአዊ መብቶች ለመጠበቅ እና ለማስፋፋት በዓለም አቀፍ ደረጃ የአረጋውያን መብቶች ስምምነት አስፈላጊነት
Signup for the Latest Update from EHRC
Submit your email to singup
Email Address
Submit
Facebook Like us on FacebookXFollow us on XYouTube Follow us on YouTubeLinkedin Follow us on Linkedin
Useful Links
NANHRI
GANHRI
OHCHR
ACHPR
Get Involved
Jobs
Events
Contact Us
Telegram Bot
Subscribe to our newsletter
Connect with Us
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Flickr
Instagram
We are an independent
national human rights
institution tasked with
the promotion and protection of human
rights in Ethiopia.
Submit your email to get the latest update from EHRC
Email Address
Submit
Address: Sunshine Tower No. 5, Meskel Square, on Bole Road next to Hyatt Regency Hotel, Addis Ababa, Ethiopia
Tel: +251115504031 | Fax: +251 11 550 4125 | PO Box 1165 Addis Ababa | Email: info@ehrc.org
The contents of this website, excepting third party content for which the Commission bears no responsibility, may be freely used and copied for educational and other non-commercial purposes, provided that any such reproduction is accompanied by an acknowledgement of the Ethiopian Human Rights Commission (EHRC). Source of images used in the content of this website: EHRC Media and Communications Department Archive and Creative Common License.
Powered by 360Ground
We are using cookies to give you the best experience on our website.
You can find out more about which cookies we are using or switch them off in
settings
.
Accept
Scroll to top
About
Expand child menuExpand
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Expand child menuExpand
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Central Ethiopia
Gambella
Oromia
Sidama
Somali
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples’
Tigray
Areas of Work
Expand child menuExpand
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Human Rights Monitoring & Investigation
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
Expand child menuExpand
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expand child menuExpand
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Facebook XYouTube Linkedin Flicker
Toggle Menu Close
Search for:
Search
Close GDPR Cookie Settings
Privacy Overview
Strictly Necessary Cookies
Powered by GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview
This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.
Strictly Necessary Cookies
Strictly Necessary Cookie should be enabled at all times so that we can save your preferences for cookie settings.
Enable or Disable Cookies
If you disable this cookie, we will not be able to save your preferences. This means that every time you visit this website you will need to enable or disable cookies again.


ከህወሓት ተልዕኮ ወስደው በሲዳማ ክልል እና ሃዋሳ ከተማ የሽብር ጥቃት ለመፈጸም ሲንቀሳቀሱ የነበሩ አምስት የኦነግ ሸኔ አባላትና 20 የህወሓት ምልምሎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የክልሉ ሠላምና ፀጥታ ቢሮ አስታወቀ።
በወቅታዊ ጉዳይ በሰጡት መግለጫ በጥፋት የተሞላ ያሉትን የህወሓትን ተልዕኮ ለማምከን በሲዳማ ክልል ፕሬዚዳንት በአቶ ደስታ ለዳሞ የሚመራ ዐቢይ ኮማንድ ፖስት መደራጀቱን የቢሮው ኃላፊ አቶ አለማየሁ ጢሞቲዎስ ተናግረዋል።


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።