— Main Menu —ቀዳማይ ገጽ - NSELAMHome ደምበ - ሓፈሻዊ ደምበ - Video - - Video Clip - - ClipBoard - - Video Playlist ትግርኛ - ዜና - ሓበሬታ - ግጥምታት - ሰነድ - - About Isayas - - - ኢሰያስ መን’ዩ - - - Who is Isayas - - - Video - - ኣብያተ-እስርቤት - - ሰብ ባሊቃ - - - ሰራዊት ኤርትራ - - - ግዝኣተ ህግደፍ - - ተዘክሮታት - - ሓዋርያዊ መልእኽቲ 2014 - - ካብ መዝገብ ታሪኽ English - The News - Africa - Arabic - Middle East - Human Rights Watch - UN Africa News - UN Moniroring Group Raport Links - Alenaforever - Asmarino - Assenna - Awate - Eritrean Orthodox - - North America - - ኣብ ሽወደን - Gereger - Radio Erena - Radio Sallina - Snitna Archives ስፖርት Petition
ቀዳማይ ገጽ
NSELAMHome
ደምበ
ሓፈሻዊ ደምበ
Video
Video Clip
ClipBoard
Video Playlist
ትግርኛ
ዜና
ሓበሬታ
ግጥምታት
ሰነድ
About Isayas
ኢሰያስ መን’ዩ
Who is Isayas
Video
ኣብያተ-እስርቤት
ሰብ ባሊቃ
ሰራዊት ኤርትራ
ግዝኣተ ህግደፍ
ተዘክሮታት
ሓዋርያዊ መልእኽቲ 2014
ካብ መዝገብ ታሪኽ
English
The News
Africa
Arabic
Middle East
Human Rights Watch
UN Africa News
UN Moniroring Group Raport
Links
Alenaforever
Asmarino
Assenna
Awate
Eritrean Orthodox
North America
ኣብ ሽወደን
Gereger
Radio Erena
Radio Sallina
Snitna
Archives
ስፖርት
Petition
Category
Catholic
Pope establishes Eastern Catholic church for Eritrea
20 jan 2015
0
Pope Francis has established a new Eastern Catholic church for Eritrea– the first Eastern Catholic church formally erected since the early 20th century.
According to the Code of Canons of the Eastern Churches, there are four kinds of Eastern Catholic churches: patriarchal (led by a patriarch), major archepiscopal (led by a major archbishop), metropolitan sui iuris (led by a metropolitan archbishop), and other sui iuris churches. (The term sui iuris means “of its own right” or “of its own law.”)
According to a January 19 announcement from the Holy See Press Office, Pope Francis has separated the four Eritrean eparchies (dioceses) from the Ethiopian Catholic Church and has created a new metropolitan sui iuris church for Eritrea. The Pontiff has named Bishop Menghesteab Tesfamariam of Asmara, Eritrea’s capital, as the church’s first metropolitan archbishop. The metropolitan archbishop of Asmara will henceforth be head of the church.
Located in the Horn of Africa, Eritrea has been criticized by human rights organizations for government repression and systemic violations of religious freedom.
Relations with neighboring Ethiopia have been tense for decades. Eritrea was the less powerful partner in the short-lived Federation of Ethiopia and Eritrea (1952-62), with Ethiopia formally annexing Eritrea in 1962. The Eritrean War of Independence lasted until 1991, and Eritrea became independent in 1993. The two nations were again at war from 1998 to 2000.
Eritrea, a, nation of 6.5 million, has 155,000 Catholics, all of them in Eastern-rite jurisdictions. The Eritrean Orthodox Church, an Oriental Orthodox church that separated from the Coptic Orthodox Church (with Coptic consent) in 1998, has 1.5 million members. The majority of Eritreans are Muslims.
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ
15 jun 2014
0
ነዚ ንምግባር ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
፳፻ (2014)
ኣሥመራ – ዘመነ ትንሣኤ – ፳፻ (2014)
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ዘመነ ትንሣኤ ፳፻(2014)
Where is
yourBrother?
(Gen.4:9)
Pastoral letter
Of the Catholic Eparchs of Eritrea
Easter (2014)
Asmara Eritrea
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ሰላምታ
1.“ብእምነት ናይ ሓቂ ደቅና’’ ናብ ዝኾኑ ምእመናንን፣ ናብ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን፣ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፣ ካብ ክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታናን፣ ጸጋን ምሕረትን ሰላምን ምሳኻትኩም ይኹን።1 ብትንሣኤ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣትን ሞትን ዓወት ዝተረኽበሉ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ ብጐይታ ኣብ ብርሃን ምእንቲ ክትህልዉ፡ፍረ ብርሃን ዝኾነ ጽድቅን ሓቅን ክትለብሱ (ኤፌ.5፡8-9 ረአ) ሠናይ ትምኒትና ንገልጽ።
ፍቁራን ብኽርስቶስ ኣኅዋትን ኣኃትን! “እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዜረጋግጽ፣ ነቲ ዘይረአ ነገር ከምዘሎ ዜረድእ….”ጥራሕ ዘይኮነ፣ “ዅሉ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከምዝተፈጥረ…” ዚገልጽ፣ ነቲ ዅሉ ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ዚፍጸምን ዚኸውንን ዘበለ ከኣ ኡነተይና ትርጕሙን መልእኽቱን ብብርሃን “እምነት ስለ እነስተውዕሎ”2፣ ካብ’ዛ እምነት’ዚኣ ተበጊስናን፣ በኣኣ ተንቀሳቒስናን ነዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ነቕርበልኩም።
ምስጋና
2. መብዝሕትኦም ሰባት ብጊጉይ ርድኢት ምዕባሌ ተታሊሎም፣ ካብ እምነት ዘንቢሎም ኣብ ዚርከቡሉ እዋን፣ “ነቲ ብእምነት ዝተፈጸመ ዕዮኹም፣ ኣብ ፍቕሪ ዝተመሥረተ ጻዕርኹም፣ ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘላ ተስፋ ንዝተመሥረተ ጽንዓትኩም”3 እናሓሰብና፣ኣብ ጸሎትና’ውን እናዘከርናኩም፣ምእንቲ ኵልኹም ንኣምላኽና ነመስግኖ ኣሎና።4
“ብርሃን እምነት ነቲ ሰብኣዊ ሃለዋትናን ኵነትናን፣ ብውሽጡ ከብረሃሉን ንደቅ ግዜና (ደቂ ተባዕትዮንን ደቀንስትዮን) ኣብ ኵሉ ጕዕዞኦም ዘሰንዮም ምእንቲ ኪኸውንን…ንሕይወት ሰባት ብዅሉ መዳያታ፣ እምነት ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ከም
1 1ጢሞ.1᎓2
2 ዕብ.11᎓1-3
3 1ተሰ.1᎓3
4 1ተሰ.1᎓2 ረአ
3
ተደልድላን…”5ከነስተንትን፣ነዚ ኸኣ ብቓል-ኣምላኽ ተሰኒና ክንፍጽሞ፣እዚ ዝዛዘምናዮ መደብ ዓመት-እምነት ዘተሓሳስበና እዩ።
ነዚ ዓመት እምነት ብዕዉትን ብናይ ምሕዳስ መንፈሳዊ መደባትን ጀሚርና፣ ዝሓለፈን ዘሎን ኵነት-እምነትናን እምነታዊ ጕዕዞናን ዓመት ምሉእ ክንምርምር፡ ንኣምላኽ ክንዝምር፡ ክንጽሊ፡ክንንሳሕ፡ ብምኽኣልና፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ታሪኽ ቤተክርስትያንና ዓቢይ ስጕሚ ብዝኾነ፣ ብናይ ሓዳስ ሰበኻ ሠገነይቲ ምቛም ስለዝባረኸና፡ በቲ ንቐዳሞትና ዝዓደሎ ነቕ ዘይብል እምነት፡ንእግዚአብሔር ኣምላኽ ልዑል ምስጋና ይብጸሓዮ!
ዕላማ
3.ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16፡ ኣብ’ታ “ኣፍደገ እምነት” እትብል መልእ-ኽቶም፣ ንቤተክርስትያን ኮነ ነኣና ንጓሶት ምእመናን ዝሃቡና ምሕጽንታ፣ ንኵነታት ግዜና ዚርኢ ዘቕረብዎ ምልክታ ነይሩ። “ቤተክርስትያን ብምልእታ ኮነ ኵሎም ጓሶት ልክዕ ከም ክርስቶስ ኮይኖም ነቲ ሕዝቢ ካብ ምድረበዳ መሪሖም ከውጽእዎ፣ ናብ’ቲ ሰፈር ሕይወት ኪመርሕዎ፣ …ናብ’ቲ ምልኣት ሕይወት ዚህብ፡ ናብኡ ከብጽሕዎ ኪብገሱ ኣለዎም” ድሕሪ ምባል፣ ቀጺሎም፡ “ክርስትያን በቲ ንማኅበራዊ ናብራ ንሕንጸተሰባዊ ኮነ ፖለቲካዊ መዳይ ዚርኢ…ሕልፊ ዚግደሱ ኮይኖም ይረኣዩ፣ ብእምነት ብዝመጽአ ግን፣ ንሕይወት ኅብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ ከም ትሑዝን ንቡርን ዚግምትዎ ይመስሉ፣ ከም ሓቁ ግን ደጊም እዚ ግምት’ዚ ከም ንቡር ወይ ትሑዝ ኪውሰድ ኣይከኣልን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብዚበዝሕ “ጕዳይ እምነት” ግልጺ ብግልጺ ዚንጸግ ዘሎ እዩ፣ “ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ንትሕዝቶ እምነትን፣ ካብኡ ንዚፍልፍል ሓሳባትን መደብ ሕይወትን” ዓቢይ ግምት ዚወሃበሉ ግዜ ነይሩ “ሎሚ ግን….ንብዙኃት ሰባት ብዝተንከፎም ዓሚቝን ረቂቕን ፈተና እምነት” መላእ ኅብረተ-ሰብ ኪናወጽ ዚርከበሉ እዋን እዩ።(ኣፍ. እም. ረአ)
4.ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ነውጺ ኣብ ግምት ብምእታው፣ብእምነትና ክንድልድል እዮም እምበኣር ኣቦና ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16 ነዚ መደብ ዓመት-እምነት ዝሠርዑልና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ሓዋርያነት ተመሃሪኡን ተኸታሊኡን ንዝነበረ ጢሞቴዎስ፣ “ኣሰር ጽድቅን እምነትን” ኪስዕብ፣ ነዚ ኸኣ በቲ ካብ ሕፃንነቱ ኣትሒዙ ዝነበሮ ጽንዓትን ትብዓትን6 ኪቕጽሎ…..”ከምዝመዓዶ፣ ንሕና ኣብ ኤርትራ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጳጳሳት ድማ ካብ’ቶም ኣኃትን ኣኃውን ምእመናን “ብእምነቱ ዚህከ ንኸይህሉ”7 ከነነቓቕሕ ግቡእና እዩ።
5 ብር. እም. 6
6 2ጢሞ.2᎓22
7 ኣፍ. እም.᎓ 15
4
ፍቁራት ኣኃትናን ኣኅዋትናን! እዛ ክንድ’ዚ ዚኣክል ኣገዳስነት ዘለዋ “እምነት ከይትጠፍእ ምእንታኻትኹም ከምዝጸለና”8 እንከነረጋግጸልኩም፡ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ኣብ ዝሃቦ ሕድሪ፣ ንኣኅዋቱን ኣኃቱን ኣብ’ታ እምነት’ቲኣ ንኸጽንዖም ዝነገሮ ቃል ነኣና’ውን ከምዝተባህለ ንርዳእ፣ከምኡ’ውን እቲ ንኣዳም “ኣበይ ኣሎኻ?’ (ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ንደቅሰብ ዚደሊ ኣምላኽ፣ ኣብ’ዛ መወዳእታ መልእኽቶም ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ከምዝበሉና፣ ነኣና’ውን ”ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”[(ዘፍጥ.4፡9)(ታሕ. ወን.211)] እናበለ ከምዚሓትት ንፈልጥ። ምእንት’ዚ ብዅሉ መዳያት ሕይወቱ ኣመት ኃውና ንምግባርን፣ “ካብ ምእማን ንዚመጽእ ዓቢይ ታሕጓስ ንምስትምቓርን እምነት ንዚኸፍተልና ሰፊሕ ኣድማስን፣… ነታ እምነት’ቲኣ ድማ ብፍጹም ሓድነታን ምልኣታን ክንገልጻ፣ በቲ ህላዌኡን ብስራሕ መንፈስ ቅዱስን በርቲዕና፣ ኣብ ዝኽሪ ጐይታ እሙናት ኮይንና ንኽንርከብ…”9 ብዚብል ዕላማ ነዚ ንጽሕፈልኩም ኣሎና።
፩ይ ክፍሊ፡ ምዝዛም ዓመት እምነት
እምነት እንታይ እዩ?
5.በዚ ዘኽበርናዮ ዓመት እምነት ተለዓዒልና ናብ ዝተሓደሰ መድረኽ ሕይወት ደዪብና ክንስጕም ስለዝተደልየ እዚ መደብ’ዚ ተኻይዱ። ምእንት’ዚ ዓመት-እምነትተዛዚሙ ማለት፣ ኣብኡ ብዝረኸብናዮ ሓዲስ ኃይሊ ተሓጊዝና ክንጐዓዝ ከምዝተበገስና ዜመልክት ስለዝኾነ፣ እቲ ናይ ሓቂ ዓመት እምነት ወይ ጕዕዞ እምነት ተዛዚሙ ዘይኮነስ፣ ሕጂ’ዩ ተጀሚሩ፡ ዚቕጽል’ውን እዩ።
ስለ’ዚ እምበኣር እምነት ንሓደ ሰብ ከመይ ዝበለ ታሕጓስ ከምትህቦ፣ ዚኣምን ሰብ፡ ዚኣምን ሕዝቢ፡ ካብ’ቲ ዘየኣምን ብኸመይ ከም ዚፍለ፣ ኣብ ኣምላኽ ምእማን ኣየናይ ሓለፋ ከምዘለዎ፣ ዘይምእማን ከኣ ከመይ ዝበለ ወጽዓ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግባእ።
ነቲ ኣብ ኣምላኽ ዘየኣምን ሰብ፣ ዓለም መበቈሉን ምምዕባሉን ኵሉ ኣንፈትን ዕላማን ብዘይብሉ ኣገባብ ዚካየድ እዩ። ናይ ዕድልን ኣጋጣምን እንኪኸውን፣ ኣብ ኣምላኽ ንዚኣምን ግን ዓለም ፍጥረት ኣምላኽ እዩ፣ ናይ ክእለቱን ኣፍቅሮቱን ሕያውነቱን ውጽኢት፣ ነኣና ንደቅሰብ ከኣ ብሓላፍነት ክንነብረሉ ዝተዋህበና ዓቢይ ህያብ እዩ።
6.ብዘይካ እምነት፣ እቲ ግፍዕን ሥቓይን ውርደትን ብኸምኡ የሓልፍ፣ሥቓይ ዝወረዶ ሰብ ምስኪን ይበሃል፣ ምስ እምነት ግን ኣምላኽ ናይቶም ግፉዓትን ተሣቐይትን ንብዓት ኪደርዘሎም10 እዩ ቍስሎም ኪዝንነሎም እዩ፣ “ኵሉ ሥጋ ዝለበሰ ከኣ ድኅነት ኣምላኽ ኪርኢ እዩ”(ሉቃ.3፡6)።
8 ሉቃ. 22፡32
9 ብር. እም. 5
10 ራእ.21፡4
5
ብዘይካ እምነት እንተኾይኑ፣ እቲ ዝበለጸ ናይ ሕይወት ሰብ ተመክሮታት ከም ሕያውነት፡ ፍቕሪ፡ ስኒት፡ ምሕዝነት፡ ምሕረት፡ ረድኤት፡ ሠናይነት…ዘበለ ኵሉ፣ ትርጉም ዘይብሉ ሓላፊ ነገራት እዩ፣ ምስ ኣምላኽ ግን ኣብ መፈለምታ ይኹን ኣብ መፈጸምታ ወትሩ እቲ ሠናይን እቲ ፍቕርን ኣሎ። ኵሉ እንፍጽሞ ተግባራት ከኣ፣ እቲ ናይ “እምነትና ፈላምን ፈጻምን”11 ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ የጽንዓልናን የበርትዓልናን።
ብዘይካ እምነት እንተደኣ ኮይኑ፣ ሞት ናይ ኵሉ መወዳእታ፣ ንዅሉ ሰብኣዊ ርክባት ዚብጥስ ኮይኑ ኪረአ እዩ። ምስ እምነት ግን ሞት ካብ’ዚ ግዜያዊ ዓለም’ዚ ፈነዋ፣ ናብ’ቲ ምስ ኣምላኽ ዚንበር ሕይወት ድማ መእተዊ፣ ምስ ዝቐደሙና ዘራኽበና፣ መወዳእታ ናብ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ ሱታፌ ዘእትወና እዩ።
7.ብዘይካ እምነት ኪሕሰብ ከሎ፣ ናብ’ዚ ዓለም’ዚ በጋጣም ብዕድል ከም ዝመጻእና ገቢርካ ኪግመት፣ መወዳእታና ከኣ ከንቱን ኢምንትን፣ ኣብ ኢድ ኃይልታት ጥፍኣትን ኪኸውን ማለት እዩ። ኣብ ኣምላኽ ብዘሎና እምነት ግን ካብ’ቲ ፈጣሪ ሰማያት ምድርን ዝመጻእና ምዃንና ንርዳእ፣ ብኃውና ንግደስ፣ መወዳእታ ከኣ ናብኡ ናብ ቤት ኣቦና ንምለስ፣ እዚ ሕይወት‘ዚ ንግዜኡ’ኳ ብጸገማትን ግድላትን ዝተናወጸ እንተኾነ፣ መወዳእታኡ ግን ናይ ጸጋ ኣምላኽ ውሕስነት ከምዘሎና ንፈልጥ። እቲ “ብኽርስቶስ ዘይመቀረ ዅሉ መሪርን መጺጽን ብምዃኑ” (ቅ. በርናርዶስ) ብእምነት፣ ብፍላይ ድማ “ኣነ መንገድን ሓቅን ሕይወትን እየ”12፣ ኣብ ዝበለ ኽርስቶስ ዚህልወና እምነት፣ ንሕይወት ዜብርህን ዚመርሕን እዩ። እንተዘይኮነ ናብ ጸልማት ምውዳቕ ግዲ እዩ። “እምነትኩም እንተዘይጸንዐ፡ በሓቂ ኣይክትጸንዑን ኢኹም”13።
8.እዛ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ እትግለጽ እምነት፣ ንዓለም እትስዕር እምነት’ያ14 ክንብል ከሎና፣ ንዓለም ትንዕቆን ተርሕቖን ማለት ዘይኮነስ፣ ልቡ ከምዚኽፈትን፣ ነቲ ደረታቱ ሰጊሩ ምስ ኣምላኽ ናብ ዚግበር ሱታፌ ብምእታው፣ ምልኣት ሕይወትን ሓጐስን ንኺጭብጥ፡ ንትዕቢትን ተንኰልን ጽልእን ኃጢኣትን ንኸሸንፍ እተኽእሎ ስለ ዝኾነት እዩ። ብእምነት እንተደኣ ኾይኑ፡ ሰብ ኣምሳል ኣምላኽ፣ ውሉድ ኣምላኽ
11 ዕብ.12፡2
12 ዮሓ.14፡6
13 ኢሳ.7፡9
14 1ዮሓ.5᎓4
6
ምዃኑ ዚርደኣሉ፣ ሰባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣቦ ኮይኖም፣ ብፍቕሪ ሓድሕድ ኪነብሩ፣ ናይ ኃዎምን ኃውቶምን ሃለዋት ደሃይ ኪገብሩ ከም ዚግበኦም ዘመልክት እዩ። ምኽንያቱ እቲ …“ንሰብ ዘይመውት ገይሩ እዩ ዝፈጠሮ፣ እወ ብመልክዑ ዘለዓለማዊ ገይሩ ዝፈጠሮ” 15 እግዚኣብሔር፣ ወትሩ “ኣበይ ኣሎ ኃውኻ?” እናበለ ምሕታት ኣየቋርጽን እዩ።
“…ወድሰብ ብቐጻሊ ኣብ ትሕቲ መንፈስ ኣምላኽ ብምዃኑ፡ ንሕቶ እምነት ፈጺሙ ሸለል ኪብሎ ኣይክእልን፣ ናይ ዝሓለፈ ኣዝማናት ተመክሮን ትዕዝብትን ኮነ፡ ናይዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተፈላለየ ምልክታት ነዚ እዩ ዜረጋግጸልና። ወትሩ ከኣ ወድሰብ፡ናይ ሕይወቱን ስራሓቱን ሞቱን፡ትርጕምን ምሥጢርን ንምፍላጥ፣ብዘይንጹር ኣገባብ’ውን ይኹን ኪርዳእ ምስተመነየ እዩ…”16። ንኽርስቶስ ምፍላጥን ዘይምፍላጥን ከመይ ዝበለ ፍልልይ ከምዘለዎ፣ ምስኡ ክትጐዓዝ ምኽኣልን፣ ብዕዉር ኣገባብ ምክያድን በበይኑእዩ፣ንቓሉ ምስማዕ…ምስኢየሱስ እንተኾይኑ፣ ሕይወትብመንፈስ ዝሃብተመት ትኸውን፣ ኣብ ኵሉ ኸኣ ትርጕም ምርካብ ይከኣል…”17።
9.ቤተክርስትያን ንምድራውን ግዜያውን ሃለዋት ደቂሰብ ብወንጌል ከተብርሆ ግቡኣ ስለዝኾነ፣18 “ሎሚ ናይ ዘለዉ ኵሎም ሰባት ሓጎሶምን ተስፋኦምን፡ ሓዘኖምን ጓሂኦምን፡ እዚ ኵሉ ናይ ቤተክርስትያን ሓጎስን ተስፋን ሓዘንን ጓህን’ውን…” ብምዃኑ “ብርሃን እምነት ከኣ ንሥቓያት’ዚ ዓለም’ዚ ከምንርስዕ ዚገብር” ዘይኮነስ፣ እምነት “ኣብ እንገብሮ ስጕምትና ዚመርሓና፣ ንጕዕዞና ዚበቅዕ መብራህቲ” እዩ። እቲ “ናይ እምነትና ጀማርን ፈጻምን ባዕሉ”19 ብምዃኑ፣ ብብርሃኑ ምእንቲ ክንርኢ ክርስቶስ ኣብ’ቲ ጠመተኡ ከሳትፈና’ ኢሉ20፣“ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ?”(ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ደለየና። ስለ’ዚ በዚ “ንዕለታዊ ሕይወትና ሓዲሽ ኃይልን ብርታዐን ዚህብ21 እምነት ተመሪሕና ንኵነታትናን ኵነት ሓውናን ክንግምግም ግቡእ እዩ።
ነዚ ንምግባር “ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ።22 ምእንት’ዚ ኣብ’ዚ እንገብሮ ገምጋም ህልው ኵነታትና፣ እምነትና ዓቢይ ሓገዝ የበርክተልና። ምኽንያቱ “ ቅኑዕን ብቑዕን እምነት ዚበሃል፣ናይ ውልቂ
15ጥበ. ሰሎ.2᎓23
16ፍሥ. ተስ. 41 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
17ታሕ. ወን. 266
18ሓዋ. ተል. ምእ. 5 ረአ (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19ዕብ 12፡2
20ብር. እም. 57 ረአ
21ብር. እም. 57 ረአ
22ሰላምን ምዕብልናን … 1991
7
ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንዓለም ንምልዋጥ ዓሚቝ ባህጊ ዘለዎ፣ ሓቅን ቁምነገራዊ ክብርታትን ንምትሕልላፍ ዚብገስ፣ ካብ’ዚ ዓለም’ዚ ክንሓልፍ ከሎና ድማ፣ ነዛ ዓለም ክንረኽባ ከሎና ካብ ዝነበረቶ ዝሓሸትን፡ ዝበለጸትን ገቢርና ንኽንሓድጋ…
ዚሕግዘና እዩ።”(ታሕ. ወን. 183)
10. ብብርሃን እምነት ምርኣይ፣ ነቲ “ብኢየሱስ ኣቢሉ ዝመጽአ ዓቢይ ህያብ”23 ምቕባል ማለት እዩ። “…እዚ ናይ ኣምላኽ ህያብ-እምነት ኣባና ዝወረደ መልዕልተ-ባሕርያዊ መንፈሳዊ ኃይሊ ስለዝኾነ፣ ኣብኡን በኣኡን ዓቢይ ፍቕሪ ከምዝተወፈየልና ዘበሥር ጥዑም ቃል ከም ዝተነግረና፣ነቲ ቓል’ቲ ነቲ ሥጋ ዝለበሰ (ሰብ ዝኾነ)ቃል-ኣምላኽ ኢየሱስ ክርስቶስ ክንቅበል ከሎና፣ መንፈስ ቅዱስ ብኡብኡ ይልውጠና የሓድሰና፣ ንመጻኢ ገጽና ኣብ እንኸዶ መንገዲና የብረሃልና፤ ብናይ ተስፋ ክንፊ ተሓጊዝና፣ በቲ መንገድ’ቲ ኣቢልና፣ ብታሕጓስ ከነንሳፍፍ የኽእለና። ምእንት’ዚ ከኣ እዘን ብዘደንቕ ኣገባብ ሓድሕድ ዝተጠናነጋ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ሠሚረን፣….ንሕይወትና ደራኺ ኃይሊ ይኾንኦ…”24፣ እነሆ’ምበኣር ሕጂ “….እዚ እምነት ዜርሕወልናን፣ ኣብ ቅድሜና ዚሰጥሓልናን መንገዲ ከመይ ዝበለ መንገዲ…”25 ከምዝኾነ ክንግምግም ግዲ ይኾነና።
11.“… ሎሚ’ውን ከም ቀደም፣ ንልቢ ወድሰብ ብዕምቈት ዘናውጾ፣ ናይ ሃለዋት ሰብ ዓሚቝን ረቂቕን ምሥጢር ምላሽ ንምርካብ፣ ሰባት ናብ ዝተፈላለየ መደብ ሃይማ ኖት ይዝንብሉ…፦ ሰብ እንታይ እዩ? ናይ ሕይወቱ ዕላማን ትርጕምን፣ ጽቡቕ ወይ ሠናይ ዚበሃልከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኃጢኣት እንታይ እዩ? ሓዘንን ጓህንከ ካበይ እዩ ምንጩ? ዕላማኡኸ? ናብ’ቲ ሓቀይና ታሕጓስ ዚወስድ መንገዲ ኣበይ እዩ ዘሎ? ብዛዕባ ሞት/ፍርዲ፣ክንየው ሞት ብዛዕባ ዘሎ ዓስቢ ተግባራትካ ብዚርኢኸ እቲ ሓቁ ኣየናይ እዩ? ንህላዌና ከቢብዎ ዚርከብ እቲ ዝዓበየን፡ ብቓል ዘይግለጽን ምሥጢር እንታይ እዩ? እዚ ጕዕዞናኸ ካበይ ተበጊሱ፣ ናበይ ገጹ እዩኸ ዚመርሓና?…”።26 “…በዚ እዋናት’ዚ ይረአ ብዘሎ ኵነታት ከምዚረጋገጽ፣ ወድሰብ ብዘይካ ናይ ኣምላኽ ሓገዝን፣ ብዘይካ ተስፋ ዘለዓለማዊ ሕይወትን ኪተርፍ ከሎ ኣዝዩ ይጕዳእ፣ እቲ ንሰብ ኣብ ቅብጸት ተስፋ ከውድቖ ዚኽእል ናይ ሕይወትን ሞትን፡ ናይ ክፍኣትን ሥቓይን ግድላት ብድብድቡ ብዘይ ምላሽ ይተርፍ”27። እዚ ከኣ ዝዓበየ ወጽዓ እዩ።
23ብር. እም. 1
24ብር. እም. 7
25ብር. እም. 7
26ዘሎናዮ እዋን፡ 1
27ፍሥ.ተስ. 21 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
8
፪ይ ክፍሊ፡ ህልው ኵነትና
በረኸት ኣምላኽ
12. ካብ ናይ ዝሓለፈ ተበጊስና ክንርእዮ ከሎና፣ ከነመስግነሉ ዚግበኣና ብዙሕ በረኸት ኣምላኽ ከም ዝተቐበልና ክንዝክር ግቡእ እዩ። ንሃገርና ክንርኢ ከሎና፣ መሊኡ ዚፈስስ ባሕርያዊ ሃብቲ’ኳ እንተዘይብላ፣ ኣብ ካልእ ዓለም ንዘጋጥም ገሊኡ ባሕርያዊ ሓደጋታት ርኢኻስ፣ ብህዱእን ሰላማውን ኵነታት ኣየርን ንብረትን ስለዝባረኸና፣ ፈሪሓ-እግዚኣብሔር ዝሓደሮ፣ ምስ ዝኸምኡ ሰብ ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ ስለዝሃበና፣ ብዓሌትን ወገን ሃይማኖትን ከይተጠማመተ ዚነባበር፣ ነቲ ብዝሓትን ዓይነትን ከም በረኸት ጠሚቱ ዚከባበር፣ ነቲ ብሩህ መጻኢኡ ብህድኣትን ርግኣትን ዘማዕዱ፣ ኣብ ሰላም ዚኣምንን ሕዝቢ ስለ ዝገበረና፣ ንኣምላኽና ከነመስግኖ ይግባእ።
ምኽንያቱ ከኣ ናይ’ዚ ኵሉ መሠረት ወይ ምንጩ፣ እቲ ናይ ሕዝብና ነዊሕ ሠረት ዘለዎ እምነት እዩ። እዚ እምነት’ዚ እዩ ምስ ዝኸምኡ ሰብን፣ ምስ ኣምላኽን ምስ ርእሱን ብስኒት ንኺነብር ዘኽኣሎን፡ ሎሚ’ውን ዘኽእሎ ዘሎን። “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”(ዘፍጥ.4፡9) ዚብል ሕቶ ዝኸበዶ ኅሊና ሕዝብና፣ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ናይ ብጻዩን ሓዉን ሓዘንን ሓጎስን፣ ሕሱምን ጥዑምን ብምስታፍ፡ኪምልሸሉ ደኣ ተረኽበ እምበር “ኣይፈልጥን! ኣነዶሓላው ሓወይ እየ?” (ዘፍጥ.4፡9) ኪብል ኣይመለሸን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ዓቢይ ናይ እምነት ቍምነገር ከይጠፍእ፣ እምነት ሕዝብና ክትዓቢ፣ ኦጐይታ! እምነት ወስኸና! እናበልና ክንጽሊ ግቡእ እዩ።
ንቕድሚት ንምስጓም ዚሕግዝ በብዓይነቱ ናይ ሕንጸት መደባትን ገለ ጻዕርታትን’ኳ እንተተፈተነ፣ ሕይወት ወትሩ ንቕድሚት ክትስጕም ክትመጣጠር ባሕርያዊ ስለዝኾነ፣ጋና ነቲ ዘይበጻሕናዮ ከነማዕዱ፣ ከምኡ’ውን ዘይሓወየ ቍስልታት ከምዘሎ ኪሕበኣና ስለ ዘይከኣል፣ በቲ ኣወንታዊ ጥራሕ ተዓሻሺና፣ ነቲ ኣሉታዊ ሸለል ክንብሎ ኣይንኽእልን። እዚ ኸኣ ንዝተፈላለየ ወገናት ሕይወትና ዚርኢ፣ ንስነ-ልቦናውን ውሽጣውን ስምዒትና ዚትንክፍ፣ ንማኅበራዊ ሲቪላዊ ናብራና፣ ንግዙፍ መነባብሮን፡ መንፈሳውን ሞራላውን ወገናት ሕይወትና ዚሓቍፍ እዩ። “ምእመናን ማኅበረ ክርስትናኦም ንትርከቡሉ ሃለዋትን ናይ ሃገሮም ኵነታትን፣ ብቅንዕና ምትንታንን ምፍታሽን ግቡኦም እዩ”።(ታሕ. ወን. 184)
9
ኅልቀት ባሕሪ
13. “ኣብ ራማ ድምጽን ብዙሕ ዋይዋይታን ብኽያትን ተሰምዐ፣ ራሔል ምእንቲ ደቃ በኸየት፣ ሞይቶም እዮም’ሞ ምጽንናዕ ኣበየት”28። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት መስከረም/ ጥቅምቲ፣ ኣብ’ቲ ፍረ ኽራማት ዚሕፈሰሉን፣ ሕይወት ዚሕደሰሉን፣ ናይ ግእዛዊ ሓዲስ ዓመትና ተስፋ ዚንቀሳቐሰሉ ወርሓት፣ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ንኅሊና መላእ ዓለም ዝቐስቀስ፣ ኣብ ባሕሪ መዲተራንያን ብዝተፈጸመ ናይ መእንሰያትና ሕልፈት ወይ ኅልቀት፣ ንሕዝብና ኣብ ስንባደን ራዕድን ዘጥሓሎ እዩ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ከኣ ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ፈቖዶ ሩባን ኵርባን፡ ኣብ ፈቖዶ ባሕርን ምድረበዳን፡ ብኢድ ገፋዕትን ጨወይትን ኪፍጸም ናይ ዝጸንሐ ተመሳሳሊ ኅልቀት መቐጸልታኡ እዩ። ስለ’ዚ ንቐዳሞትን ንዳሕረዎትን ክንሓስቦም ግዲ እዩ።
ኣብ ገገዝኡ ብሕቱ ዘይኮነስ መላእ ሕዝቢ ኪበኽየሎም ተረኺቡ።”…ምሉእ ለይቲ ክትበኪ ተሓድር ኣላ፣ንብዓታ ብምዕጕርታ ጀረው! ይብል ኣሎ …ኣዋልዳ ይጕህያ ኣለዋ፡ ካህናታ ድማ ይትክዙ ኣለዉ”29። ምኽንያቱ እቶም ጥዑም ኪረኽቡ ዝሓሰቡ፡ ኣብ ቕሥፈትን ጥፍኣትን እዮም ዝወደቑ፣ እዚ ዝተጠቕሰ ቃል መጽሓፍ፣ ብዘመን ኤርሚያስ ነቢይ ንዝተፈጸመ ኣመልኪቱ ብሉይ ኪዳን ዘመሓላለፎ፣ ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ማቴዎስ ወንጌላዊ ዳግማይ የቕርበልና።
እቲ ናይ ብሉይ ነቲ ብ587 ቅ.ክ. ኣብ ኢየሩሳሌምን ከባቢኣን ንዝተፈጸመ የዘኻኽረና፣ ባቢሎናውያን ወረርቲ ነቲ ሕዝቢ ካብ ኢየሩሳሌም ውጽእ ዝበለ፣ራማ ናብ ዚበሃል ጐልጐል (ሎሚ ራማላህ) ኣውጺኦም፣ ንኸተማ ኢየሩሳሌም ብሓዊ ኣቃጸልዋ። ድሕሪኡ ንደቂ ኢየሩሳሌም ንባቢሎን ማሪኾም ወሰድዎም፣ ስለ’ዚ ካብ ሕጂ ንደሓር “የለዉን”። በዚ ግዜ’ዚ እታ ንሕዝብን ንኣዴታትን እስራኤል እትውክል፣ ኣደ ሕዝቢ እስራኤል ዝኾነት ራሔል ከም ዝበኸየት ገይሩ የቕርቦ። ንሃገር ምሉእ ንሕዝቢ ምሉእ ኣብ ሓዘን ዝሸመመ ምንባሩ እንከዘኻኽር ግን እቲ ነቢይ ነቲ ናይ ተስፋን ምምላስን ሓሳብ ፈጺሙ ረሲዑዎ ኣይኮነን።
14. ወንጌላዊ ማቴዎስ ድማ፡ ነቲ ኣብ ቤተልሔም ዝነበረ መቓብር ራሔል ብምዝካር፣ ኣብ ቤተልሔምን ከባቢኣን ምስ’ቲ ብሄሮድስ ዝተፈጸመ ቅትለት ሕፃናት የተሓሕዞ። “ሞይቶም እዮም’ሞ” ብምባል እቲ ናይ ራሔል (ብስም ኵለን ኣዴታት) ዘይምእባድ ምኽንያቱ ይገልጽ፣ እቲ ብኽያት ኣውያት ናብ እግዚኣብሔር ዚዓርግ፣ ንሱ ጥራሕ’ዩ ዜጸናንዕ ዚድብስ፣ እዚ’ውን ብቓላት ብሕቱ ዘይኮነስ ብተስፋ ትንሣኤን፡ ንሙታን ብምትንሣእን ዚድበስ እዩ። እቲ “ሞይቶም እዮም እሞ የለዉን” ዝተባህለ ቃሉ ተለዊጡ፣ እቲ ብኽያትን እህህታን ከኣ ደው ዚብል፣ እቲ ዝወረደ በደል ብትንሣኤ ኪእረም እንከሎ እዩ።
28ማቴ. 2፡ 17-18 (ኤር.31፡15)
29ድጕ. ኤር. 1፡24
10
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻሜ ማለት፣ ናይ ባሕሪ ኅልቀትን፡ ናይ ምድረበዳ ሕልፈትን፡ ናይ ጨወይቲ ግፍዕታትን፣ ኣብ’ዚ ሥልጡን እዋን ፣ እሞ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ሥልጡን ዚበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ምዃኑ በሓቂ “ዜሕንኽ ተቐባልነት ዘይብሉ፣ ምስ’ቲ ወድሰብ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምዕባሌን ሥልጣኔን ደረጃ ዘይኸይድ” ኪብሉ ርእሰ ሊቃነጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮስ ብተሪር ቃላት ገሊጾምዎ።
ምስ ራሔል ኣደ ኵሎም፣ ምስ ኵለን ኣዴታት ሓቢርና ናብ ኣምላኽ ንብዓትናን ጸሎትናን ነዕርግ። እታ ኣብ’ዚ ምድር’ዚ ዘይረኸብዋ ርግኣት፣ ነኣኣ ኪረኽቡ ኪብሉ ከኣ ብሓደጋ ዝተረኽቡ ደቅና፣ ነታ ሃሰስ ዝበልዋ ቅሳነት ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ኪረኽብዋ፣ ማንም ብዘይወስደሎም ኣገባብ ከኣ ምስኡ ኮይኖም ከም ዘስተማቕርዋ ብምእማን እንክንጽሊ፣ ንዅሎም’ቶም ምስ ናፍቖቶም ከለዉ፡ ኪረኽብዎምን ብኣካል ደው ኢሎም ኪቐብርዎምን ኪቐብጽዎምን ዘይከኣሉ ወለዶምን ሰቦምን ንእዮብ ዝደበሰ ይደብስኩም! ጽንዓት የሃብኩም ንብል ።
ዋሕዚ ስደት
15. ነኣኣቶም ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ከነማዕቍቦም ከሎና፣ ኣምላኽ ከኣ ናባና ምልስ ኢሉ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?30 ሓውትኻ ኣበይ ኣላ? ውላድካ ውሉደኩም ኣበይ ኣለዉ?ኣብ ከመይ ዝበለ ኵነታት ይርከቡ ኣለዉ?…” እናበለ፡ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናናሳዕ ይረአ ንዘሎ ኅልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ።(ታሕ.ወን. 211) መን’ዩ ዚሕተተሉ? ኪበሃል ከሎ፣ ኣብ ጭብጢ ምስ መጻእካ፣ ሓቂ ክትዛረብ ምስጀመርካ፣ ብርግጽ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዚበሃል ኣይሰኣንን ይኸውን። ብዓቢኡን ብሓፈሻኡን ግን ሰረቱ ነዊሕን ሰፊሕን ንዅሉ ዚትንክፍን እዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ተመጢጡ፣ ሃገርናኸ ብዓባያ ኣበይ ኣላ? ኣብ ከመይ ዝበለ ሃለዋት ትርከብ?….ናብ ዚብል ከብጽሕ ግዲ እዩ። “ሓላው ሓወይ ድየ?” ብምባል፡ ከነምልጠሉ ዘይከኣል ሕቶ እዩ።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዚነብሩ ስዱዳን ብዝተረኽበ ረብሓን ጠቕምን ዝሰድዑን ዝሰስዑን ወለዲ፣ነኣብነት’ኳ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ ብዘይተጸንዐን ብዝተሰንዐን መርዓ ንደቆም ካብ ወጻኢ ንዝመጽኡ ምሃብ፣
ዝዓበዩ ዝነኣሱ፣ ወጻኢ እንተኸድኩ ጥራሕ’ዩ ዚሓልፈለይ ዚብል ዕዉር ኣረኣእያ ብምምዕባል፣ ወይ ከኣ ኣብ ወጻኢ ብኾፍካ ዚሕግዙ የኣዪ ኣለዉ….ምባል፣
ናይ መነባብሮ ለውጥን ምምሕያሽን፣ ኣብ’ዚ ኣብ ዓድና ኪመጽእ ክንዲ ንጽዕር፣ ኣብ ካልእ ከይድና ክንረኽቦ ዚብል ሓሳብ ዳርጋ ልሙድ ኮይኑ፣
30 ዘፍጥ. 4፡9
11
ጥጡሕ መነባብሮን ሕይወትን ንምድላይ ዚግበር ጕዕዞ፣ ክሳብ መኣስ ኪቕጽል እዩ? እቲ ዘገርም ነዚ ብዘይሕጋዊ ኣገባብን፡ እሞ ብኽንደይ ገንዘብን ዚፍጸም ጕዕዞ፡ ንምዕጋት ዚግበር መቕጻዕትን ማዕዳታትን፣ ነቶም ዘንቀዱ ሓሳባቶም ከለውጥ ዘይምኽኣሉስ ስለምንታይ እዩ? እቲ ዝተፈተነ ካብ ዘይሰርሐኸ ካልእ ኣገባብ ኪመሃዝ ኣይምተኻእለን ድዩ?
“ጸጊበን ካብ ዚዕንድራ ኣብታይስ፣ ካልኦት ዓንዲረን ኢለን ዚዕንድራ ይበዝሓ” ከም ዚበሃል፣እዋኑ ዘማዕበሎ፡ “ይኽየድ” ኢልካ ዚግበር’ኳ እንተሎ፣ ብፍላይ ንመንእሰይን ኵነታቱን ክንጥምት ከሎና ግን፣ መጻኢኡ ዘማዕድወሉ፡ መደባት ሕይወቱ ዚገብረሉ፡”… ካብ’ዚ ተበጊሰ፡ኣብ’ቲ ክበጽሕ’የ…” ዚብል ሃንቀውታ ዘይርእየሉ ኵነታት፣ ”… እዚ ዘለኹዎ ኵነት ጽንሕ ኢሉ ከብቅዕ እዩ’ሞ፡ ክንየዉ ዝጥምቶን ዝጭብጦን ኣሎኒ፣… “ ኪብል ዘይምኽኣሉ ዓቢይ ጸገም ፈጢሩ ኣሎ።
“ኣይሰላም ኣይኲናት” ዝኾነ ኵነትና ዲዩ ነዚ ኵሉ ፈጢሩ? ዚብል ሕቶ’ኳ
ዘልዕል እንተኾነ፣ ነዚ ኵነትዚ ንምልዋጥከ ድልየት ወይ ዓቕሚ የልቦን ማለት ድዩ? ንሕዝብን ንሃገርን ንዚጐድእ ኵነት ንምልዋጥከ እንታይስ እንታይ ኪግበር ዘይምተኻእለ? ፈውስኻ ካብ ርእስኻ ስለዝኾነ፣ ኅብረተሰብ ዓለም’ኳ ግቡኡ እንተዘይፈጸመ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተባላሒቱ ግድሉ ንምፍታሕኪጽዕር፣ ረብሓኡ ዚጠልቦእዩ።እንትርፊንዓመጽትን ንጨወይትን፣ ንሕዝብን ንሃገርን ካብ ዘየርብሕ፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ፡ ኣይሰላም ኣይኵናት ዝኾነ ሃለዋት ከምዚውጻእ ኪግበር ኣለዎ።
እዚ ስለዘይተለወጠ ከኣ፡ ህልው መነባብሮ ዘይጽወር ኮይንዎ፣ በቲ ኣብ ስግር-ማዕዶ ዘሎ ንብረትን፣ ዘይረኣዮ ሕይወትን ተሳሒቡ፡ እቲ ደላይ ለውጢ መንእሰይ ዚገብሮ ዘሎ ጕዕዞ፣ ኪጅምር ከሎ ብሕጋዊ መንገድን ኣገባብን ዝነበረ፡ ሕጂ ግን ኣንፈቱ ለዊጡ፣ ግዳይ ባሕርታትን በረኻታትን ኣራዊትን ግዳይ ኣረመናዊ መሸጣን…
ክሳብ ምዃን፣ ኣዝዩ ኣብ ዘተሓሳስብ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ።
16. ኣብ ጸምጸም በረኻ ኣራዊት ንሰብ ኪጻባእስ ንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ግን፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ስደት ዝማዕበለ፣ ንሰባት ጨዊኻ ብዘይተኣደነ ገንዘብ እትህብትመሉ፣ ዝገደደ ከኣ ሰብ ንሰብ ኣራዊት ዝኾነሉ፣ ነቲ በምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ፣ ክብሩን መሰሉን ንዘለዎ ከናቲፍከ ጠቢሕካ ጐዛዚኻ ናብ “ዕዳጋ ሓራዥ” ምውራድ… ይፍጸም ኣሎ። ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ዘመነ ባርነትን ሕጊ-ኣራዊትን ኣብ’ዚ ስልጡን ዓለም ተመሊሱ ዝኣተወሉ ኵነታት ክትርኢ ከሎኻ፣ ናይ’ቶም ፈጸምቱ ሕሊናን ኣተናን’ኳ እንተደንዘዘ፣ እቲ ነዚ እናረኣየ ዚርከብ ዓለምከ ከመይስ ከመይ ኢሉ ተጻዊርዎ ኣሎ?? ንምቅዋሙ ንምውጋዱ’ውን ዘይምጕያዩ፣ ኣውራ ከኣ እዚ ነውራምን ኣራዊታውን ተግባር ናይ ዚፍጸመሉ ቦታን፣ ናይ ዚፍጽሙ ሰባትን፣ ናይቶም ኣብ ልዕሊኦም ዚፍጸም ግዳያትን…መንግሥታትን መራሕትን፣
12
ምድሪ ዘቢጦም ነዚ ግፍዕ’ዚ ንኸወግዱ እንታይ ዘይምገበሩ!! እዚ ዘስካሕክሕ ተግባር’ዚ ዘይተዓግተስ ድልየት ድዩ ማህሚኑ? ዓቕሚ ድዩ ደኺሙ? ወይ ከኣ ዝተገብረ ጻዕሪ እንተሎ፣ ጻማ ድዩ ተሳኢኑ? ወይስ መን’ዩ ረቢሑሉ? እንታይ ኢና ክንብል? ብዓቢኡ’ኳ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ዘየምልጥ እንተኾነ፣ ታሪኽን ግዜን ግን ከግህዶን ኪፈርዶን ዘለዎ እዩ።
ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንምቕያር፡ ሓያልን ዝተዋሃሃደን ጻዕሪ፣ ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጥን፣ ግብራዊ ናይ ስራሕን ማኅበራዊ ኵነታትን መሠረታዊ ሕዳሴ ከም ዘድሊ ምልክታን መጠንቀቕታን ካብ ዚህብ ኣይወሓደን። ብመዳይ ሕጋውን ፖሊቲካውን ኣገባብ’ውን ነዚ ጕዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መሠረታዊ ሕቶን ጠለብን ክትጥምት ዚግድደካ እዩ፣ ነዚ ሸለል ምባል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ዜሕትት ምዃኑ ምዝካር ኣድላዪ እዩ። “ከመይ ነፍስወከፍና ነቲ ብሥጋዊ ሕይወቱ ከሎ ዝገበሮ ሠናይ ኮነ እከይ ምእንቲ ኪቕበል፣ ኵላትና ኣብ ቅድሚ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብግዲ ክንቀርብ ኢና” (2ቆሮ.5፡10)።
“…መሥርዕ ሓቅን ቍምነገራትን ተዘናቢሉ፡ ሕማቕን ጽቡቕን፡ ክፉእን ድሙዕን ምስ ተደባለቐ፡ ጕጅለታትን ውልቀሰባትን ረብሓኦም ጥራሕ ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ግዴታ ዘይብሎም ይኾኑ፣ በዚ ከኣ ወዮ ዓለምና ናይ’ቲ ሓቀይና ሕውነትን ስኒትን ቦታን ባይታን ምዃኑ የቋርጽ። በዚ ዘሎናዮ ዘመን’ምበኣር እቲ ዝተጋነነን ዘይመልክዑ ዝሓዘን ሓይሊ ወድሰብ ንዓሌትሰብ ብቐንዱ ንምጥፋእ ጠንቂ ዝኾነሉ ኵነታት ንርኢ ኣሎና…”31።
ግዙፍ መዳይ ሕይወትና
17. ሕዝብና ብዙሕ ቍስልታት ጸዊሩ ይካየድ ከምዘሎ ብቐሊሉ እነስተውዕሎ ዘሎና እዩ። ድኽነትን፣ ከም ኤችኣይቪ ኤይድስን ዝበለ ሕማማት ብዘምጸኦ ጸገማት፣ ስደትን ምስኡ ዝተተሓሓዘ ነገራትን ኵሉ ንገሊኡ ወገን ናብ ሞት፣ ንህልዋት ናብ ሥቓይ ዝሸመመ እዩ፤ ንዝሞቱ መንግሥተ-ሰማያት የዋርሶም ክንብል ከሎና፣ ብመንፈስ ሓድነትን ኅብረትን፡ ነቶም ግዳያት፡ነቶም ዝሓለፉን ዝተረፉን እናሓሰብና፣ ብርታዐን ምጽንናዕን ኪረኽቡ ንምህለል።
መሬትና ቀጺሉ ናብ ምድረበዳነት እናተለወጠ፣ ፈርያምነቱን ሃብቱን እናተባ ሕጐጐ ንነበርቱ ዘይዕንግል ይኸውን ኣሎ። ነዚ ንምሕዋይ ወይ’ውን ንምዕቃብ ዚግበር ንጥፈታት ኪድልድል፣ ብደረጃ ሕዝቢ’ውን ነዚ ብዚርኢ ሰፊሕ ጐስጓስ ኪግበርን፣ ዚግባእ ንቕሓት ኪጭበጥን የድሊ። ምኽንያቱ ድማ ኣምላኽ “ሓለውቲ፣
31 ፍሥ. ተስ. 37 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
13
ተፈጥሮን፡ ሓለውቲ ሓውናን ክንከውን እዩ ጸዊዑና”፣(ኣቡነ ፍራንቸስኮስ) ዝሓሎናዮ ሓውናን ተፈጥሮን፣ ተመሊሱ ኪሕልወና እዩ።
ብበርቂ ንዝሞተ ብሓዊ ደብሶ ከምዝተባህለ ከኣ፣ ሃገርና መሬት ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠልማ ዘሎ፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም ናይ ሰባት ዋሕዚ ንወጻኢ እዩ።
•መንእሰይ ተማሂሮም ወይስ ንኪመሃሩ ናብ ካልእ ሃገራት ይጐዓዙ፡ስለ’ዚ ናይ ምሁርን ንኡስን ወለዶ ምንጪ ናብ ካልእ ይጽንቀቕ፣ይደርቕ’ዩ ዘሎ።
•ሕፃናት ንዝሓለፉ ወለዶም ከርክቡ፡ከምኡ ዝሓሸ ዕድል ኣለዎ ናብ ዝተባህለ ወገን ገጾም (ምስ ኣዴታቶም) ይውሕዙ፣
•ዓበይቲ ወለዲ’ውን ኣብ ስደት ንዚነብሩ ደቆምን ደቂደቆምን ንምርኣይ ኣብ ዚገብርዎ መገሻ፣ ናይቲ ዝገሹሉ ዓዲ ወረቐት ይሕዙ፣ ኣይምለሱን። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
18. እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
“ካብ ምላድ ምልማድ” ስለዝኾነ፣ እዞም ዝጠቐስናዮም ደቆምን ደቂደቆምን፣ ናይ’ቲ ዝዓበዩሉን ዝረብሑሉን ሃገርን ባህልን ብርቱዕ ጽልዋ ስለዘለዎም፣ ናይ ሃገሮምን ሕዝቦምን ስምዒትን ስሕበትን ንኺሓድሮም ብዕቱብ እንተ ዘይተጻዒሩ ጸገም ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ። ንሃገር ድማ እቲ ኣብ ውሽጣ ኮይኑ ዚሓንጻ’ዩ ሕልፊ ዜድምዓላ። ስለ’ዚ እዛ ሃገር ትባድም ከምዘላ ዘመልክት ኣውያት’ያ እተስምዕ ዘላ። ኣውያታ ከኣ ናብ ኵሉ እዩ፣ ናብ ውልቀሰባት ስድራታት ናብ ዓበይቲ-ዓዲ ናብ መራሕቲ መንፈስን መራሕቲ ፖለቲካን… ዚቐርብ ዘሎ ጥርዓን እዩ። ምእንት’ዚ ዘለዉ ከምዘይከዱ፡ ዝኸዱ ከኣ ከምዚምለሱ ንምግባር ብልሓትን ትብዓትን ዜርኢ ተበግሶታት ከድሊ እዩ።
19. “ዓድኻን ዓይንኻን ኣይምኖን” ዚብል ምስላ ኣበው ተረሲዑ ዲና ክንብል? ሎሚ ዘሎ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን “ዓድኻስ ጣዕማኻ ደኣ” ዚብል ይመስል፣ ማለት እቲ ጣዕምን ምቾትን እትረኽበሉ፡ ንሱ’ዩ ዓድኻ ዚብል ስለዝኾነ፣ ነዛ ሃገር’ዚኣ ንሕዝባ ምቾት
14
ጣዕሚ ስራሕ ሰላም ርግኣት…እትህብ ወይ ክትህብ እትጽዕር ንምግባራ ኣሎ ዚበሃል ብልሓትን ክእለትን ኪፍተሽ መድለየ። ሕጂ’ውን ብ2001 ቤተክርስትያን ንዝበለቶ ክንደግሞ ኵነቱን ሃለዋቱን ይግድደና ኣሎ፣ “ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ትርጕም ኣይህልዎን። ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን እዩ”።32 ከመይሲ ሃገር ደኣ እያ ምእንቲ ሰባ ምእንቲ ሕዝባ ዝቖመት’ምበር፡ ሰብ ምእንቲ ሃገር ከምዘይኮነ ብግብሪ ብጭብጢ ከረአ ኣለዎ።
ስነልቦናዊ ሃለዋት
20. በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰን ብኻልእ ንሕይወትን ሰብኣዊ ክብረትን ተቐባባሊ ብዘይኮነ ሃለዋትን ዚኣክል፣ ብመጻኢኻ ምጥርጣርን ምስጋእን፣ እንታይ ውሕስነት ኣሎኒ? ንዚብል ሕቶ ምላሽ ዘይምርካብን፣ ክብሪ ሰብኣዊት ሕይወት ሸለል ምባል ልሙድ ኮይኑ። ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ኣብ በለጽ ኣብ ረብሓ ምዝንባል፣ በዚ’ውን ግድልካ ኪፍታሕ ከምዚከኣል ምሕሳብ፣ ዝተተስፎኻዮን ዘማዕዶኻዮን ብምስኣን፣ ዝተጸበኻዮን ዝሓለንካዮን ኪፍጸም ዘይምርኣይ፣ ዘይብጻሕ ምዃኑ ተገንዚብካ ምጭናቕ ዓቕሊ ምጽባብ ንቡር ተርእዮ ይመስል።
ዝኾነ ኣድማዒ መደብን ኣገባብን ኣብ ስግር ማዕዶ ጥራሕ’ዩ ዘሎ፣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገረይ ዚጠቕመኒ ዘርበሓኒ ነገር የልቦን…ወዘተ…ዚብል ኣተሓሳስባ ገኒኑ። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ኵነትን ሃለዋትን ነቲ ሰማይና ኣደቢንዎ ኣሎ። ነቲ ሠናይን ጽቡቕን፣ ኣብ’ዚ ብጻዕርኻ ከተጥርዮ ክንዲ ምፍታን፣ ናብ ካልእ ጥራሕ ምጥማት በዚሑ።
ምስ’ዚ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን…)ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ይርከብ። እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ክፋል ኅብረተሰብ ካብ ስድራቤቱ ተፈልዩ ምርካቡ ዘምጸኦ ጸገማት ርኡይ እዩ። እዚ ከኣ በቲ ኤኮኖምያዊ መዳዩ ጥራሕ ዚረአ ዘይኮነስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ዚተርፉ ኮነ፣ ነቶም ኣብ ጽምዋ ዘለዉ፣ በቲ ስነልቦናውን ሞራላውን ወገኑ፣ ብኸመይ ከም ዚሃስዮም ንምርዳእ ኣየጸግምን። ከም ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ-ደምን ልብን…ዝበለ ሕማማት ምስፍሕፋሑ፣ናይ ሥነ-ኣእምሮ ሕማማት…ወዘተ ምብዛሑ ብዘይምኽንያት ኣይኮነን።
32 ነዛ ሃገር እግዚአብሔር የፍቅራ እዩ፣ 29
15
ማኅበራዊ/ሲቪላዊ ሃለዋት
21. ልሙድ ናይ ማኅበራዊ ሥርዓት ኣካያይዳና፣ በብቝሩብ ናብ “ነበረ” እናተለወጠ ብምኻድ መሣርዓት ኅብረተሰብን ዚጾሮ ዓንደ-ገመሉን እናተማሕወ ፈውሲ ናብ ዘይብሉ ዕንወት ገጽና ንኸይድ ኣሎና ኪበሃል ይከኣል። (ኤርም. 4፡11-21 ረአ)
ሃለዋት ስድራቤት
ናይ ወለድን ዓበይቲ-ዓድን መዝነት፣ ኣብ ልዕሊ ደቆምን ንኡስ ወለዶን ዘለዎም ጽልዋን ሓላፍነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ፡ እንተ ብመራኸብ-ብዙኃን እንተ ግዜኡ ብዘምጸኦ ናይ ኣገልግሎትን ናይ መንእሰይ ኵነታትን…ተሸራሪፉ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈጺሙ’ውን ዝተረፈ ይመስል። ንሕና እንብሎም ግን ወላ’ኳ እቲ ንቡርን ባህርያውን መዝነትኩም ዝተመንዛዕኩም ኮይኑ እንተተሰመዓኩም፣ ኢድኩም ክትህቡ ግን ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ናይ መሪሕነትን ኣብነትን፡ ናይ ዕርቅን መንጎይንነትን…
ኣገባብ ክትሕዙ፣ብግዜያዊ ጣዕምን ምቾትን ከይትምለኹን፡ ንዚመጽእ ኣማዕዲኹም ክትጥምቱ፣ ንስድራቤት ኣድሕኑ ንብለኩም። ድሕነት ስድራቤት፡ ድሕነት ሃገር እዩ። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”ዚብል ሕቶ፣ ብፍላይ ንስድራቤት ኣብ ስድራቤት ንዚፍጸም ኵሉ ዚርኢ እዩ፣ ከመይሲ ኅውነት ዚፍጠረሉን ዚዓብየሉን ዚዕንብበሉን ባይታ ስድራቤት እዩ። ቤተክርስትያን’ውን መሠረታ ኣብ ስድራቤት እዩ።
“… ስድራቤት መሠረት ኅብረተሰብ እያ። ኣብ’ዛ ስድራቤትዚ’ኣ ወለዶታት (ዓበይትን ናእሽቱን) ይራኸቡ፣ምስ ናይ ማኅበራዊ ናብራ ግድነታቶምን ግቡኣቶምን ኣወሃሂዶም፣ ውልቃዊ መሰላቶምን ግቡኣቶምን እናማዕበሉ፡ እናበሰሉ ንኪኸዱ እተኽእል፣ ብሓባር ዚነብሩላ ተቅዋም እያ”33 ስለ’ዚ ንስድራቤትን ንናይ ቃልኪዳን ሃለዋትን ንምድሓን፡በቲ ቅኑዕ መንገዱ ከምትስጕም ምግባር የድሊ፣34
ሞራላዊ ሕንጸት
22. ኣብ ሕዝባውን ማኅበራውን ኣሠራርዓ እንተመጻእካ፣ ሥልጣን ንኣገልግሎት፡ ከምኡ’ውን ካብ ሕዝቢ ንሕዝቢ ምዃኑ ተረሲዑ፣ ፈታዊኻ እትደምዓሉ፣ ብግቡእን ዘይግቡእን ንርእስኻ እተጣጥሓሉ ኮይኑ ስለዚርከብ፣ ናብ ግቡእ ቦታኡ ንምምላሱ ሓዲስ ብልኃትን ተሓታትነትን፣ ብቕኑዕ መስመር ዚግበር ተወፋይነትን ዚሓትት ኵነታት እዩ። እቲ ብልሽውና ዚብል ቃል’ውን ኣብ ማኅበራዊ ናብራና ናቱ በሰላን ማህሰይትን ከምዘለዎ ዚከሓድ ኣይኮነን።
ብልሽውና ኪበሃል ከሎ፡ ብገንዘብ ገቢርካ ግቡእን ዘይግቡእን ንምርካብ ንዚግበር ፈተነ ጥራሕ ዚርኢ ኣይኮነን፣ ናይ ኅብረተሰብ ኅሊናን ኣተናን ኪቕበሎ ካብ ዚኽእል ሥሩዕ መንገድን፣ ካብ ልምድን ኣገባብ ሕግን ወጺእካ ምስራሕ’ውን
33ፍሥ.ተስ. 52
34ፍሥ.ተስ. 52 ረአ
16
ንርእሱ ብልሽውና እዩ። እቲ ቐንዲ መበቈሉ ኣገባብ-ቍጽጽር ምድኻሙ፣ናይ ግልጽነትን ተሓታትነትን ኣገባብ ዘይምትእትታዉ ኮይኑ ይረአ፣ ነቲ ዚፍጸም ዘሎ ብልሽውና ሰባት ክንዲ ዘቃልዑን ዘቃልሑን፣ጕዳይካ ከምዚሰልጠካ ጥራሕ ብምግባር፣ ብዙሓት ዝጠሓሉሉ ቀላይ ኮይኑ ኣሎ። ንመደብ ሓቅነት ጥሒስካ፡ ብሓሶት ክትካየድ ምፍቃድ ንርእሱ ውጹእ ብልሽውና እዩ። ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ሓለዋ ሕጉን ዘይብሉ ሰብ ከኣ፣ከም ዓመጽን ግፍዕን ኣብ ዝበለ ኵነታት ምውዳቑ ዘይተርፎ እዩ። “ኵሎም ሓቢሮም ሥልጣን እግዚአብሔር ዝጠሓሱን ነኣኡ ዘይተኣዘዙን ነበሩ”፣(ኤርም.5፡1-11 ረአ)።
ካብ’ዚ ዓዘቕት’ዚ ብኸመይ እዩ ኪውጻእ ዚከኣል? ሕማም ብልሽውና ሡር እናሰደደ ዝመጽአ በኣጋ ዘይወጽእ እዩ። ብወገን መንፈሳዊ መሪሕነት ንሕሊና ሰባት ብምዅስኳስ ብመዕበያ ዚጥረ ነዊሕ ጕዕዞ እዩ፣ብጾምን ብጸሎትን፣ማለት ብሰፊሕ መንፈሳውን ሞራላውን ምሕዳስን ምጕስጓስን ኪፍጸም፣ ብወገን ፖሊቲካውን ሲቪላውን ሥርዓት ድማ ንጹርን ጽፉፍን ፖሊሲ ቍጽጽርን፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓን ኪትከልን ኪድልድልን ይጽናሕ ዘይበሃል ጕዳይ እዩ።
ግዝኣት ሕጊ
23.ንሕዝብና ካብቲ ቀንዲ መለለዪኡ፣ ናይ ሕጊ ዕብየትን ግዝኣትን ዚፈልጥ ምዃኑ እዩ። “ዝባን ሕጊ” ቢሉ፡ዘንጊ-ሕጊ ቀጥ ዘበለ ሰብ፣ካብ’ቲ ዘንጊ ብረትን ኵናትን ዘልዓለ ንላዕሊ ዚፍራሕን ዚኽበርን እዩ። እዚ ጽቡቅ ልማድ’ዚ ምስጠፈአ ድዩ ብኣደዳ ብልሽውና ተወሪስና ዘሎና? ወይስ እቲ ብልሽውና እዩ ነዚ ዜጥፈኦ ዘሎ? እዚ’ውን ንሕንጸት ሃገርን ሕዝብን ዚርኢጕዳይ ምዃኑ ኪዝከር ኣለዎ ንብል።ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ።
ምስ’ዚ እውን ብዝዓበየ ናይ ሃገርካ ግድላትን ጸገማትን፣ ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ብግልጺ ዘይምክታዕ፡ ኣብ ዘተ ዘይምእታው፡ ብዋሕዲ ሓበሬታን ግልጽነትን ዚኣክል፡ ንጕዳይ ሃገር ዚርኢ ዘይምፍላጥን፣ንጹር መረዳእታን ዘይምርካብን፣ ናይ ሕሹዅ-ሹዅን ሕሜታን ሓሶትን ግዳይ ምዃን፣ ምስ’ዚ ኣብ ዝተተሓሓዘ ነገራት ምውዳቕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ “እንታይ ገደሰኒ” ዝዓይነቱ ስምዒት የማዕብልን ይዕብልልን።
ጽን ኢልና ድምጺ ኃውና ክንሰምዕን ክንሰማማዕን፣ ኣበይ ኣሎ/ኣሎኻ? ኢልና’ውን ንሃለዋት ኃውና ኣቓልቦ ስለዘይንገብረሉ፣ እቲ ካልእ ዚብሎን ዚኾኖን ንምርዳእ ስለዘይተበገስና፣ ግድላትናን ፍልልያትናን መዓልቲ መጽአ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ይረአ።
17
ትምህርቲ
24. ትምህርቲ መሠረት ስራሕን ምዕባሌን፣መሠረት ማኅበራዊ ለውጥን ኪኸውን፣ ነዛ ሃገር ከኣ ናብ ሓዲስ መድረኽ ዘሰጋግር ወለዶ ኪሕነጽ እንተተደልዩ፣ መሣርዓት ትምህርትን ኣገባባቱን ፈጺሙ ብሓዲሽ ብልኃትን ሥርዓትን ኪመሓየሽ ይግባእ። ንኡስ ወለዶ ናጻን ንጹሕን ብዝኾነ ኣእምሮ ኪመሃርን፣ ኣማዕዲኻ ዚረአ ናይ ስራሕ ዕድልን ውድድርን….ከምዚህልዎ ምግባር፣ ትምህርቲ ንስልጡናት ሃገራት ዘጨበጠን በረኸት ክንጭብጥ እንተደኣ ደሊና፣ እቲ ናይ ስልጡናት ሃገራት ብልሃት ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዘንቀሳቕስ ፍቱን መደባትን መጋበርታትን ምውናን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ።
ቤተክርስትያን’ውን ኣብ ወገን ትምህርቲ ዘለዋ ኣበርክቶ፣ ነቲ ምልኣት ሰብኣ-ውነት ብምሕሳብ፣ ኵሉ ንዝተቐበሎን ዘማዕበሎን፣ ከም ሓቅነት፡ኅውነት፡ናጽነት፡ ማዕርነት፡ዴሞክራሲያውነት፣ ፍትሕን ርትዕን፡መሰልን ሕጋውነትን፡ ተሓታትነትን…-ዝበለ ሰብኣዊ ክብርታትን፣ መሠረታዊ መትከላትን ንምምዕባል እዩ። ነዚ ንምጭባጥ ድማ እቲ ንኻልኦት ዘርበሐ፣ ብታሪኽ ዝሓለፈን ዝተጻፈፈን ኣገባባት ምኽታል ብግዲ የድልየና፣ ካብ ተመክሮ ካልኦት ምምሃር ጽቡቕ እዩ።
“… ማኅበራዊ ሥርዓትን ንብረትን ቀጻሊ ለውጥን ምምሕያሻትን ዚሓትት እዩ። ኣብ ሓቂ ዝተመሥረተ፣ ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ዝተሓንጸ፡ ብፍቕሪ ዝተዀስኰሰ ኪኸውን፡ ብናጽነት እናዓበየ ከኣ በብዕለቱ ብዚገብሮ ጕዕዞ ናብ ዝበለጸ ሰብኣውን ሚዛናውን ብስለት ኪበጽሕ ኣለዎ”35።
ናይ መነባብሮን ቍጠባን ኵነታት
25.ናይ ነፍስወከፍ ቤት ወይ ስድራቤት ኣከያይዳ በመንጽር ኤኮኖሚ ኪረአ ከሎ፣ እቲ ኣብ ወጻኢ ዚነብር ዝቐረበን ዝረሓቐን ወገን ስድራቤት እንተዘይህሉስ እንታይ ምተገበረ? ወይ ብኸመይ ምተሓልፈ? ዚብል ሕቶ እንኪመጽኣና፣ “ኣምላኽ ሽግር ይፈጥርሞ መደያይቦ ከኣ የምጽእ” ንዚብል ምስላ ኣቦታትና ዘኪርና ንጸናናዕ። እዚ ግና ናይ ወትሩ ፍታሕ ከም ዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ስራሕ እንተ ዘይተፈጢሩን፣ እቲ ውዑይ ኃይሊ መንእሰይ ሰሪሑ ኣታዊ ኣብ ዚረኽበሉ መዳይ እንተዘይተዋፊሩ፣ ስራሓት ንግድን ሕንጸትን ዳግም እንተ ዘይተበራቢሩ፣ እቲ ናይ ድኽነት ዝለገመ ቝስልን ሕማምን ደግሲ ከም ዘምጽእ ማንም ዚስሕቶ ኣይኮነን። ካብ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ናጻ ምዃን፣ እዚ ነገር’ዚ ንሃገር ብዓቢኡ ኣድማዒ እንተደኣ ኮይኑ፣ንውልቀ-ሰባትን ውልቀ-ስድራታትን (ድኹማትን ምግዱራትን ብዝሓደግካ) እውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ግን በቲ ኪምዕብል ዘለዎ ናይ ስራሕ ኵነታት ዚጥረ እዩ፣ ብውቁብ ቃላት ናይ ዝደመቐ ኣይኮነን።
35 ፍሥ.ተስ. 26
18
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
36Caritas in Veritate 17
37ዘፍጥ.4፡9
38ፍሥ.ተስ. 7 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን…ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“…ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ…ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣…ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“…ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ….”38።
20
የብልናን” 39። ኢየሱስ’ውን “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ’ኳ የልቦን፣
…ንገንዘብን ንኣምላኽን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም” 40 ይብል።
መሠረት ቍስልናን ጸገምናን
29. እዚ ዘይሓዊ ዚመስል ቍስልና፣ እቲ ዝዓመቘን ዝረቐቐን መበቈሉ፣ እናናሳዕ እውን ከም ዚመላለስ ዚገብሮ፣ እቲ ኣብ ወድሰብ ዘሎ ኃጢኣት ዚበሃል ቍስሊ እዩ። እዚ ብምንታይ ይግለጽ እንተተባህለ፣ ኣብ’ቲ ብደረጃ ውልቀሰብ ኮነ ብሓባር እነርእዮ፣ ፍቕርን ኃልዮትን ርኅራኄን ዝጐደሎ ሕይወት፣ በቲ ብዝተፈላለየ መልክዑ ዚቀላቐል ስስዕትን ነኣይ ጥራሕ ይጥዓመኒ ዚብል ስምዒትን እዩ። እዚ ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና ተዘርጊሑ ወይ ሰፊሑ ዘሎ ኣመል ስስዕትን ህርፋንን፣ ኣመል ብልሽውናን ዘይተሓታትነትን፣ ንሓደ ሕዝቢ ወይ ሃገር ዘይሓዊ ቍስሊ ኮይኑ፣ መወዳእታኡ ከኣ ሓድነትን ሕውየትን ናብ ዘይርከበሉ፣ ናብ’ቲ ሓደገይና ኵነታት የብጽሖ። ነዚ ኵሉ መን’ዩ ተሓታቲ ኪበሃል ከሎ፣ ብርግጽ ደረጃታቱ’ኳ ዚፈላለ እንተኾነ፣ ካብ’ዚ ነጻ እየ ዚብል ግን ፈጺሙ የልቦን፣ ከመይ “ኃጢኣት የብልናን እንተበልና፣ ንገዛእ ርእስና ንጥብር ኣሎና፣ እታ ሓቂ’ውን ኣባና የላን”41 እዚ ጸገም’ዚ ፈቲሕና ናብ ንቡር ክንምለስ እንተኾይንና፣ ናብ’ቲ ሡርን ሠራውርን ጠሊቕና ክንኣቱ ከድልየና እዩ። እቲ ሕውየት’ውን ካብቲ ሡሩ ኪጅምር ኣለዎ።
ፋሕ ዝበለ ካርታ-ዓለም ከተዓራሪ ዝተሓተተ ቈልዓ ኪበላሓት ከሎ፣ ነታ ካርታ በቲ ዝባና፣ ስእሊ ሓደ ሰብ ከምዘለዋ ኣስተውዓለ። ኣፍንጫን እዝንን…
እናኣለለየ ከኣ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ነቲ ምስሊ ሰብ ንምሥራዕ ዘይተጸገመ ቈልዓ፣ ማዕረ ማዕረኡ፣ በቲ ካልእ ገጽ ንዝነበረት ካርታ ክትኮና ከምዚግበኣ ብምግባር ብድርብ ተዓወተ፣ መልእኽቱኸ፣ ዓለም ንምትዕርራይ ቅድም ንሰብ ምዕራይ ዚብል እዩ።
ሃገራዊ ይኹን ውልቃዊ ናይ ወድሰብ ጕዕዞ ኪሠምር፡ ሚዛናውን ምዕሩግን ክብሩ ዝሓለወን ኪኸውን እንተተደልዩ፡ ብሓጺሩ ምልኣት ዝዓዘዞ ንኪኸውን፡ ብላዕሊ ኣምላኽ፡ ብታሕቲ ድማ ሰብ ዝማእከሉ ሥልጣኔ ንምሕናጽ ድልዱል መሠረት ምንባር የድሊ። “ኣምላኽ እንተዘይሓነጸ፡ ሓነጽቲ ንኸንቱ ይጽዕሩ” (መዝ. 127፡1)። ሃገር ዚበሃል ከኣ ሓደ ክፋል መሬት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓባር ተመክሮን መነባብሮን ታሪኽን ጕዕዞ ሕይወትን ዘለዎ፣ ጥዑምን ሕሱምን፡ ውዑይን ዝሑልን፡ ሠናይን ግናይን…ብሓባር ዝተቐበለን፣ ብሓደ
391ጢሞ.6፡6-7
40ማቴ. 6፡24
411ዮሓ.1᎓18
21
ጕዕዞ ሰላም
30. ኣቐድም ኣቢሉ (ኣብ ቍ.12) “ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ” ከምዘሎና ዘኪርና፣ ከም በርከትን ሠናይን ምርኣይና ቅኑዕ እዩ፣ እንተኾነ “… ሰላም ኪበሃል እንከሎ፡ ውግእ ዘይብሉ ጥራሕ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ መንጎ ተጻረርቲ ወገናት ሚዛን-ሓይሊ ብምሕላው ንዚርከብ ሰላም ዚርኢ’ውን ኣይኮነን፣ ብመላኽን ዓብላልን ሥርዓት ዚመጽእ’ውን ኣይኮነን፣ ሰላም ኪበሃል ከሎ፡ብግቡእን ቅኑዕን ኣገባብ ንዚካየድ “መደብ ፍትሕን ርትዕን”42 ዚርኢ እዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጣዊ ርግኣትን ህድኣትን ዝተመርኰሰ እዩ። ሰላም ማለት ኵሉ ወገን መሰሉ ዚጭብጠሉን፡ ብሕጋዊ መገዲ ግቡኡ ዚረኽበሉን እንኪኸውን፣ እዚ ሰላም’ዚ ኪመጽእ ዚኽእል፣ እቲ ንኅብረተሰብ ዝሠረዐ ኣምላኽ ኣብ ዚህቦ ውሽጣዊ ስኒት እንኪምሥረትን፡ በቶም ንፍትሒ ጸሚኦም ዚንቀሳቐሱ ሰባት ኣብ ግብሪ እንኪውዕልን እዩ”43።
ንሰላም ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ግፍዕን ዘይፍትሓውን ኵነታት ኪሥዕርር፣ ቅንእን ትዕቢትን ዘይምትእምማንን ኪነግሥ እንከሎ እዩ።44 ዝኾነ ይኹን ሰብ መሰሉን ክብሩን ኪትንከፍ፣ግቡኡ ኪስእን ከሎ፡ መሠረታት ሰላም የሃምም። ከምኡ ፍትሒ ዚጽበዩን፣ ብመንገዲ ሕጊ ዚድለዩን፡ዝተታሕዙን፡ ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ከምዚረኽቡ ምግባር፡ንሰላም ድልዱል መሠረት ምንጻፍ እንኪኸውን፣ “ዝተደናጐየ ፍትሒ፡ ዝተነፍገ ፍትሒ” ዝተባህለ’ እውን ንኸንቱ ኣይኮነን። መደብ ፍትሕን ሰላምን ብሓን-ሳብ ተቓንዩ ዚኸይድ’ምበር ኪነጻጸል ኣይክእልን። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዚብል ዘናውጽ ሕቶ፣ ዝለዓለ መቓልሑን፡ ኣውያቱን ንብዓቱን “ካብ ምድሪ ናብ ኣምላኽ ዚጠርዓሉ”(ዘፍጥ.4፡10) ኵነትን ብግልጺ ዚረኣየሉን ዚስመዓሉን ኮይኑ ኣሎ።
መዛዘሚ
ትንሣኤ ክርስቶስ ብእንዝክረሉን እነኽብረሉን ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ፣መበል 23 ዓመት ናጽነታ ንእተኽብር ሃገርና ኣምላኽ ኪባርኸልና፣ ሃገር ትንሣኤን፡ ሃገር ተስፋን ፍቕርን፣ ሃገር ፍትሕን ርትዕን ኪገብረልና ክንጽልን፣ ክንጽዕርን ናይ ኵሎም ወገናት መራሕትን ናይ ሕዝብን ናይ ነስወከፍን ግቡእ እዩ። ኣብ’ዛ ሃገርዚኣ ዘለዉ ምእመናንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን፡ ንሰላምን ንዘተን ንምርድዳእን ከምዚጽልዩ ነኣምን። “… ብስመይ ዝለመንክምዎ …ኽገብረልኩም እየ… ፣(ዮሓ.14፡13)ብዝበለና መሠረት፣ ጸሎትና ንኸንቱ ከምዘይኮነ ንፈልጥ። ስለ’ዚ ሃገርና ነቲ ካብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሰላም ጸሚኣ ከምዘላ ርኡይ እዩ። “ሰላመይ እኃድገልኩም ኣሎኹ፣ ሰላመይ እህበኩም ኣሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም ዚህቦ ኣይኮነን፣ ኣይትሸበሩ፣ ኣይትፍርሑ”።(ዮሓ.14፡27-28)
42ኢሳ. 32፡
43ፍሥ.ተስ. 78
44መዝ.ሃይ. 2317
22
፫ይ ክፍሊ፡ ምስክርነት
“መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”(ግ.ሓ. 1፡8)
31. “ሃልሃልታ እምነት ሓደ ግዜ እንተደኣ ጠፊኣ፣ እቲ ካልእ ብርሃናት’ውን ኪድብዝዝ ስለ ዚርከብ፣ ብርሃን እምነትና ዳግማይ ኪበርህ”45 ኣለዎ። ሃልሃልታ እምነት ወትሩ ከም ዘንበልብል፡ ብርሃን እምነት ወትሩ ከምዚበርህ ምግባር ማለት፡ ካልእ ዘይኮነስ፣ “ኣብ ኢየሩሳሌምን ኵላ ይሁዳን፡ኣብ ሰማርያን ክሳብ ወሰን ምድሪ ኸኣ መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”46 ንዝተባህለ ቃሉ ምፍጻም፣ ምስክርነትካ ምዕዛዝ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ኢየሱስ ብርቱዕ ኃይለቃል ሎሚ’ውን ነኣና ዚበሃል ዘሎ እዩ። ንፈለማ ነቶም ተኸተልቱ ኪበሃል እንከሎ፣ እታ ማኅበረ ምእመናን ክትዓቢ ጀመረት። ክሳብ ሎሚ ቤተክርስትያን ክትዓቢ ትርከብ ኣላ።ንሕና’ውን ኣብዚ መስርሕ ዕቤት’ዚ ናትና እጃም ከም ዘሎና፡ ናቱ ኣካልን ክፍልን ምዃንና ንፈልጥ። እዚ ዝተጠቕሰ ቃል’ዚ ዝኸበዶም ከም እኒ ኣቡነ ሰላማ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ዝበሉ ቀዳሞትን ድሕሪኦም ዝሰዓቡ ፱ቱ ቅዱሳንን፣ ንኽርስትና ኣብ ሃገርና ተኺሎም ኣዕበዩ፣ ዳሕራይ ድማ ከም እኒ ቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ዩስጢኖስ ሰቢኾም ንክርስትናና ድልዱል መሠረትን ዳግማይ ንቕሓትን ኪህብዎ እንከለዉ፣ እዚኣቶምን ተኸተልቶምን ዝሰርሑዎን ዝረሃጽዎን ኵሉ ንሕና ሎሚ ነስተማቕሮን ንነብሮን ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። በብግዜኡ’ውን እዋኑ ዚጠልቦን ዚሓቶን መደባትን ምልክታት ግዜን እናስተውዓለን፣ መምርሒ ቤተክር-ስትያን እናተኸተለን፡እነሆ ሕጂ ኣብ’ዛ ሃገርና ዚርከብ ካቶሊካዊ ወገን ሕዝቢ እግዚኣብሔር፣ ኣብ ኣርባዕተ መጓሰ ወይስ ሰበኻዊ ኤጳርቅና ተመዲቡ ኪጐዓዝ ይርከብ ኣሎ።
32.ንዅሎም’ቶም ኣብ’ዚ ግራት-እምነት ዝሰርሑን ዝመርሑን፣ብእምነት ዝተመላለሱን እምነት ዘውረሱን ጳጳሳት ካህናት መነኮሳን ደናግል ምእመናን ኣቦታት/ኣዴታት ብምስጋና ንዝክሮም። ኣሰሮም ብምስዓብ ከኣ ምስክርነትና ከነጕልህ ቃል እነኣትወሉ እዩ። ካቶሊካዊ እምነትና ሡር ሰዲዱ፣ ክርስቶስ ብቓሉ ብተግባሩን ንዝፈጸሞ እትቕጽል ቤተክርስትያን፣ በቲ ሰፊሕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን፡ ንሕሙማን ሥጋ ብእትገብሮ ሓገዝን፣ ናይ ቤትዘኻትምን፣ ንደቀንስትዮን ንዝተፈላለየ ናይ ሰብኣዊ ምዕባሌን መደባት ብምዝርጋሕ ስብከተ-ወንጌል እትፍጽም ቤተክርስትያን እያ። ሎሚ’ውን ቤተክርስትያን ነዚ ምስክርነታ ብዚግባእ ንኸተዕዝዞ፡ ነቲ ስብከተ ወንጌል
45ብር.እም. 4
46ግ.ሓ. 1፡8
23
በቲ ናይ ምሕረት ስራሕ ዝኾነ ግብረሠናይ እናሰነየት ንምስክርነታ እትቅጽሎ ዘላ፣ “ኣበይ ኣሎ ሓውኻ?” ንዚብል ሕቶ ክብደት ስለዝሃበቶ እዩ። ርግጽ’ዩ ሎሚ እቲ እምነት ኪወርስ ዚግበኦ ኣካል ኣመንቲ፣ ብፍላይ ከኣ ወገን ንኡስ ወለዶ ፈቖዶ ሃገራት ፋሕ ምባሉ፡ ንእምነቱ ኣብ ዚጻባእ ሃለዋት ምንባሩ፣ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።
ጽቡቕ ኣሎና ብዚብል መንፈስ ከይዳህለልና፣ ከም መጠን ድኹማት ፍጡራን ናትና ደረታትን ሰብኣዊ ጕድለትን ኃጢኣትን ዝጸወርና ምዃንና ክንፈልጥን ክንእመንን፡ ተስፋ ከይቀበጽና ከኣ ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ክንምዕቈብ ይግበኣና። ኣብ ከም’ዚ ጕዕዞ’ዚ፡ እቲ ቀዳማይ ስጕሚ፣ መንፈስ ንስሓ ምልባስ እዩ። ደረታትናን ጕድለታትናን ምእማን፣ ካልኦት ኣብ ልዕሌና ንዚፍጽምዎ በደል ይቕረ ንምባል ዘይምስልካይ፣ ንኻልኦት በቲ ዝገበሩኻ ሕማቕ ዘይምፍዳይ እዩ።
33.ጕዕዞ ክርስትና ብሓፈሻኡ ኮነ፣ እዚ ጕዕዞ ዓመት-እምነት ዚሓቶ ምምሕያሽ፣ ብብዙሕ መዳያት ክንጽመደሉ ዘሎና እዩ፣ ቅድሚ ኵሉ ምስ እግዚኣብሔር ኣቦ፣ ምስ ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ መድኃኒና፣ ምስ መንፈስ ቅዱስ ወሃቢ-ሕይወት ዚህልወና፣ ናይ ነፍስወከፍ ቀጥታዊ ርክብ ከመይ ኣሎ? ናይ ምእመናን እምነታዊ ሕይወት ከመይ ኣሎ? ጕዳይ እምነትናን ኅብረተሰባዊ ሃለዋትናን፣ ብመንጽር’ቲ ብፍቕሪ ክንግደሰሉ ዘሎና ሓውናን፣ እንነብረሉ ኅብረተሰብናን ከመይ ከምዘሎ ኣዕሚቝና እንፍትሸሉ እዋን እዩ። “… ኣብ ስራሕ ስብከተወንጌል ኪዕንቅጽ ዚኽእል ናይ ቤተክርስትያን ኣሰራርዓን ኣገባብን ዘጋጥመሉ ኣሎ፣ ነዚ ዅሉ ቀጺሉ ዚግምግምን ዘንቀሳቕስን መደብ ምስዚህሉ ግን እዚ ጽቡቅ መጋበሪ ኪኸውን ይኽእል፣ ብዘይካ ቅኑዕን ብቑዕን መንፈስ ወንጌልን፣ብዘይ ናይ ቤተክርስትያን ተኣማንነትን (ንጸዋዕታኣ) ዝኾነ ዓይነት ሓዲሽ መሣርዕ ገለ’ኳ ዘየፍሪ ይኸውን”47።
34. ኢየሱስ ኣብ ወንጌል ዚህበና ምስላታትን ሕይወቱን፣ ሕይወት ደቀ-መዛሙርቱን ብቐንዱ እንተረኣና፣ እታ ናይ መንግሥቲ ኣምላኽ ደቃቕ ዘርኢ በቝላ ዓብያ ንኽትፈሪ፡ ክትመውት ኣለዋ፣ ናይ ክርስትያናዊ ዕብየትን ስጕምትን ሕጊ እዚ እዩ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ንማኅበረ ክርስትናና ኮነ፣ ንነፍስወከፍና እናናሳዕ ዜጋጥመና ጸገማት ተስፋ ከቝርጸና ዘይኮነስ ከትበዓና እዩ ዘለዎ።ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይንና’ውን “ምስ ዝደክም ሽዑ እየ ዝብርትዕ”48 ክንብል ኣሎና። “ኣታ ንኡስ መጓሰ፡ ኣቦኹም መንግሥቲ ኪህበኩም ፍቓዱ እዩ’ሞ፡ ኣይትፍርሑ!”49።
ነቲ መጻኢ ጕዕዞን መድረኽን ክንጥምት ከሎና፣ ብመንጽር ጉባኤ ቫቲካንን መላእ ቤተክርስትያንን፡ ቅድስናኦም ዚኣወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ መበል 23፡ ኣብ ምኽፋት ዓቢይ ጉባኤ ዝሃብዎ መሪሕ ቃል ንዝክር፣“…ናትና ተግባር ድማ ብተባዕን ቁምነገረይናን ድልየት፡ ብዘይፍርሓት፡እዋኑ የሓተና ንዘሎ ስራሕ ርእስና ከነወፊ፡
47ታሕ. ወን. 26
482ቆሮ.12፡10
49ሉቃ.12፡32
24
ምእንት’ዚ ከኣ ቤተክርስትያን ንዝሓለፈ 20 ምእተዓመት ንዝተኸተለቶ መንገዲ ሒዝካ ምጕዓዝ እዩ…”50 ከምዝበሉ፣ ከም መጠን ቤተክርስትያን ዘሎና ቀንዲ ዕማምና፣ ብእሙን ቀጻልነትን፡ ብውዕዉዕ ተባላሓትነትን ነቲ ስራሕ ስብከተ-ወንጌል ምዕማቝን ምስፍሕፋሕን እዩ። እቲ ብሓዋርያት ዚሰርሕን፣ ንሰማዕቶም ዜነቃቕሕን ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ ከኣ፣ ነዚ ተግባር’ዚ ንምፍጻም ክእለትን ድልየትን ባህግን ትብዓትን ከምዘልብሰና ነኣምን።51
ብኸመይ ኢና ግን ምስክርነትና ከነዕዝዝ እንኽእል? ዓረቕትን መሓርትን፣ መንገዲ ሰላም ተኸተልትን ብምዃን፣ ነዛ ዓለም’ዚኣ ከይመሰልካ(ሮማ.12፡2) ብመንፈስ ክርስቶስ ክትነብር ምኽኣል፣ ብመንጽር ብጻይካ ንዘሎካ ሓላፍነት ፈሊጥካ ግቡእካ ምፍጻም የድሊ። “… ንሃገርካን ንሕዝብኻን እሙን ብምዃን፡ ነቲ ኵሉ ናይ ዜግነት ግዴታን ኃላፍነትን ብተኣማንነት ብምፍጻም፣ ካቶሊካውያን ምእመናን፡ ንናይ ሓባር ጠቕምን ረብሓን ከማዕብሉን፡ ከገልግሉን ኣለዎም። ምእንት’ዚ ከኣ ርእይቶኦ-ምን ቅኑዕ ሓሳባቶምን ብምዕዛዝ፣ መንግሥታዊ ሰበሥልጣን ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ከም ዚካየዱ፡ ሕግታትን ዚወጽእ ድንጋገታትን ምስ ሞራላዊ ሕግን፡ ሓባራዊ ጠቕምን ከምዘሳኒ ኪገብሩ ትሑዛት እዮም…።” 52
ቤተክርስትያን’ውን ንርእሳ፣ ማለት ናይ መራሕታን ኣባላታን ኣብ መደብ ንስሓ ምእታው ከምዘድሊ፣ ቃል ኤርምያስ ነቢይ የመልክት፣ “እንተ ተነሣሕካ ክቕበለካ እየ፣ ከምበሓዲሽ’ውን ኣገልጋልየይ ክትከውን ኢኻ፣…ናተይ ነቢይ ክገብረካ እየ፣ እቶም ሕዝቢ ናባኻ ተመሊሶም…” (ኤር.15፡19) ኪመጽኡ እዮም።
ስብከተ-ወንጌል
35.ነዚ መጻኢ ጕዕዞና ክንጥምት ከሎና፡ ናይ ተልእኮ ቤተክርስትያንና ቀዳምነታት በኣጋኡ ይረኣየና። ነዚ ዚኸውን ትምህርትን ትዕዝብትን ካብቲ ዝሓለፈ ዝተቐበልናዮ ብሥራት ወንጌል፣ ብመደብ ትምህርተ-ክርስትናን (Catechesis) ሊጡርግያዊ ሕይወትናን ዘስተማቐርናዮ እዩ። እዚ ኵሉ ምስ’ቲ ዕለታዊ ሕይወት ተዋሃሂዱ እዩ። እዚ ኪግበር ዘለዎ፣ኣብ’ዚ ዚስዕብ ሰነዳት ተገሊጹ ኣሎ፣ 1) “ናብ ኣሕዛብ” ዚብል ሰነድ ጉባኤ 2) ጳውሎስ 6ይ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. “ስብከተ ወንጌል ሎሚ”፡3) ቅድስናኦም ዚእወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ-ጳውሎስ 2ይ፣ ”ተልእኮ ክርስቶስ” 4) 7-28 ጥቅ. 2012 ዝተኻየደ ንሓዲስ ስብከተወንጌል ዚርኢ ሲኖዶስ ኣቡናት፣ 5) “ታሕጓስ ወንጌል”፣ ናይ ኣቡነ ፍራንቸስኮስ መልእኽቲ።
ኣብ ሃገርና ናይ ክርስቶስ እሙናት መሰኻኽር ንምዃን፣ ንዅሎም ምእመናንና እነተሓሳስቦ ጕዳይ እንኪኸውን፣ ናይ ሓባር ጕዕዞ እዩ። ስብከተ-ወንጌል ኪበሃል
50ቤ.ክ. ቅ.ጴጥሮስ 11 ጥቅ. 1962፣ ዮሓንስ መበል 23 ( ኣብ ምኽፋት ጉባኤ ቫቲካን 2ይ)
51ግ.ሓ.2፡29፣ 4፡13.29.31፣ 9፡27-28 ረአ
52ሓዋ.ተል.ምእ.14
25
ከሎ፡ ከም መጠን ናይ ዓለም መድሓኒ ንክርስቶስ ምስባኽ እዩ።53 ነዚ ዘጸናንዕ መልእኽቲ ድሕነትን መድሓንን፣ንሕና ክርስትያን ብቐጻሊ”ብግዜኡን ብዘይግዜኡን”54 እንሰብኮ ኮይኑ፡ ኣብ’ዛ ሃገርና እነበርክቶ ዝዓበየ ህያብ እዩ። ምኽንያቱ መልእኽቲ ተስፋን ፍቕርን እንኪኸውን፣ ብቕዱስ መጽሓፍ ብዚወሃብ ቃል-ኣምላኽ ዚንገር፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ውጽኢቱ ዚንበር፣ኣብ ግብረ-ኣምልኾ (ሊጡርግያ) ዚዝከርን ዚኸብርን፣ ብሕይወት ዚምስከርን እዩ። እዚ ዝዓይነቱ ዕማም ስብከተ-ወንጌል ናይ መላእ ሕዝበ-እግዚኣብሔር መንፈሳዊ ወፈራ ዚሓትት እዩ።
“ብስም ጥራሕ ክርስትያን”
36. ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ብዓቢይ ሻቕሎት ካብ ዝተዛረበሉ ሓደ፣ ናይ’ቲ “ስማዊ ክርስትና” ኪብል ዝሰመዮ ወገን ጕዳይ እዩ። ኣብ’ቲ “ፍሥሓን ተስፋን” ዝኣርእስቱ ሰነዱ (ቍ.43)”…ብዙሓት ሰባት ንእምነቶም ምስ’ቲ ኣብ ዕለታዊ ጕዕዞ ዚነብርዎ ሕይወቶም ከወሃህድዋ ብዘይምኽኣሎም፣ ነዚ ክልቲኡ ብምንጽጻሎም፣ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ዝዓበየ ስሕተት ወይ ግድል ኪበሃል ይከኣል…”55። እዞም ብስም ጥራሕ ክርስትያን ከመይ ዝበሉ እዮም? ብጕዳይ እምነቶም ዘይግደሱ፣ ንእምነቶም ከም መሪሕ ሕይወቶም ዘይርእዩ፣ ምስ ማኅበረ ክርስትና ኮይኖም ንኣምላኾም ንመድኃ-ኒኦም ዘየምልኹ፣ ንገሊኡ ወገናት እምነት ዚቕበሉ ንገሊኡ ግን ዚነጽጉ፣ ብሓፈሻኡ ንሓደ ስማዊ ክርስትያን መለለዪኡ፣ ዝተጠምቀ ግና ኣብታ ማኅበረ ክርስትናኡ ርኡይ ንጡፍ ተሳትፎ ዘይብሉ፣ ብሓጺሩ ዛሕሊ ዝሃረሞ፡ ናይ ሕይወት ሙቐት ዘይብሉ ክርስትያን እዩ። ” …ተጠሚቖም ክንሶም፣ መደብ ሕይወቶም ግን ነቲ ናይ ጥምቀት ግድነቶም ዘየንጸባርቕ”56 ሕይወት ዚነብሩ እዮም።(ታሕ.ወን. 15 ረአ) “ኣቱም ደቀየ! ብግብርን ብሓቅን እምበር ብቓልን ብልሳንን ኣይንፋቐር”57።
37. ነዞም ከምዚኦም ዝበሉን፣ ብሓፈሻኡ’ውን ንዅሉ ዚኸውንን “ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል” ከድልየና እዩ። ብ1973፡ ጳውሎስ 6ይ ኣብ ሃይቲ (ላቲን ኣመሪካ) ብዝገለጽዎ መሠረት “ሓዲስ ስብከተ-ወንጌል” ኪበሃል ከሎ፣ “ብሓዲስ ቅንኣት-መንፈስ፣ ብሓዲስ ብልኃት፣ ብሓዲስ መግለጺ” ዚፍጸም ስብከተ-ወንጌል ንምባል እዩ። ነቲ ኣብ ኅብረተሰብ ዘሎ ለውጢ ኣብ ግምት ብምእታው፣ሓዲሽ ቋንቋ፡ሓዲሽ ቅዲ ኣመሃህራ፡ ሓዲሽ ኣገባብ ሕይወትን ስብከትን፡ ሓዲሽ ዓይነት ምስክርነትን ኣብ ቤተክርስትያን ከድሊ እዩ።
53ስብ.-ወን. (ጳውሎስ 6ይ)
542ጢሞ. 4፡2
55ፍሥሓን ተስፋን 43 [በነዲክቶስ 16፡ስብከት ኣብ ላቲን ኣመሪካ፣ ታሕ.ወን.15]
56ታሕ.ወን. 15
571ዮሓ.3፡18-19
26
ከምኡ’ውን ናብቶም “ዝረሓቑ”፣ ናብቶም ዘይመጽኡ ገጽና ክንምልስ ከነም-ጽኦም ክንጽዕር ኣሎና። ብእምነት ዝመጽአ “ድኻታት” ናብ ዝኾኑ ገጽና፣ናብ’ቶም ናይ ኣምላኽ ጽምእን ጥሜትን ዘለዎም፣ ክርስትያን ክንሶም ከም ዘይክርስትያን ኮይኖም ዚካየዱ’ሞ ምምጻእ ዝኣበዩ፣ ናብኦም ክንከይድ ኣሎና። ነፍስወከፍ ሰብ ብውሽጠ-ውሻጠኡ ብኅሊናኡ ስምዒት ኣምላኽ ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ማለት ናይ ነፍስወከፍ ሰብ፡ እቲ “ናይ ልቡ ልቢ” ኣምላኽ ብቐንዱ ስለዝኾነ፡ ነዚ ምስረኸበ ጥራሕ’ዩ ኪቐስን ዚኽእል።(ቅዱስ ኣጐስጢኖስ)
38. ኣብ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ ስብከተ-ወንጌል ኵሎም ደቂ ቤተክርስትያን ተለኣኽትን ተወፈይትን ዚኾንሉ58 ጸዋዕታ ኣለዎም፣ ዚሳተፉሉ ኣገባባትን መደባትን፣ ዜገልግልሉ ቦታን ምጥጣሕ የድሊ፣ ብሓጺሩ ዓለማውያን ምእመናን’ውን ኣብ ናይ ቤተክርስትያን ሱታፌን ኅብረትን ዘለዎም ቦታ ኪፈልጡ፡ በኣኡ መጠን ከኣ ንጥፈታቶም ከዕዝዙ ስለ ዘድሊ፣ ንሕና ኵልና ክንስበኽን ክንሰብኽን ከድልየና እዩ። ቤተክርስትያን ነዚ እምነት እተመሓላልፈሉን ትሕዝቶ-እምነት እትምህረሉን ቀንዲ ኣገባብ ድማ፣ ኣብ መንጎ ዕለታዊ ሕይወትን ወንጌላዊ ትምህርትን ርክብ ብምፍጣር እዩ። ንወንጌል ሕልፊ ዜስፍሖ ከኣ ኣእምሮኣዊ ምርምር ዘይኮነስ ግብራውን ሕይወታውን ምስክርነት እዩ። “…ምእመናን ንጕዕዞ-ሕይወቶም ብመደብ ፍቕሪ፣ ሕይወት ኪህብዎ የድሊ። ብዚከኣል መጠን ድማ ነዚ መደብ ግብረ-ሠናይ ኣብ ተግባራቶም ኪገልጽዎ ይግባእ።
ነፍስወከፍ ምእመን በቲ ኣብ ግብረ ኣምልኾን ጸሎትን ዚሳተፎ፣ በቲ ብድላዩ ዚሓቝፎ መደብ ንስሓን ናይ ዕለታዊ ናብራ ጻዕርን ድኻማትን ኣቢሉ፡ ንድኅነት መላእ ዓለም ከምዘበርክትን፡ ኣብ ኵሎም ሰባት ጽልዋኡ ከምዚህልዎን ኪዝክር ይግበኦ…”59። ምእመናን ከኣ ኣብ’ቲ ዜካይድዎ መደብ ሓዋርያውነት በቶም ፊት ዚስርዑ መራሕቶም ጳጳሳትን ካህናትን ሰብ ውፉይ ሕይወትን ተሰንዮም ይፍጽምዎ።
ንእምነትና ዘዳኽሞ ኣየናይ እዩ?
ሀ) መንፈስ ዓለምን ዓለማውነትን፡
39. “ካብቲ ብጸጋ ክርስቶስ ገይሩ ዝጸወዓኩም ኣምላኽ፣ እንታይ እዋኑ ናብ ካልእ “ወንጌል” ከም ዝሓለፍኩም ገሪሙኒ ኣሎ”60 ኪብል ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ካብ መንፈስ ክርስትና፣ ተጻዩ ናብ ዝኾነ መደብ ዝዘንበሉ ኣበርቲዑ ይወቕሶም። ሎሚውን ከም ጥንቈላ ዝሙት፡ ሓሶት፡ስርቂ፡ ብላዕ (ጉቦ)፡ኪዳናዊ ጥልመት… ዝበለ መንፈስ ዓለም’ምበር መንፈስ ክርስቶስ ዘየንጸባርቕ ባህልን ኣከያይዳን ኣብ ማእከልና ምእታዉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ከም ንቡር ዘየሰክፍ ዘየሕንኽ ኮይኑ ምዝውታሩ፣ እቲ ቃል ጳውሎስ
58ሓዋ.ተል.ምእ. 3 ረአ
59ሓዋ.ተል.ምእ. 16
60ገላ.1፡8
27
ነኣና’ውን ከምዝተባህለ የረድእ። እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ቀጥዒ ዘይብሉ ናይ ሃብትን ዓብላልነትን ህርፋን፣ ብግዙፍን ግዜያውን ሥጋውን ታሕጓስ ጥራሕ ክትዓግብ ምምናይ፡ ንገንዘብን ሃብትን ክትብል መደብ ሕሊናን መሥርዕ ክርስትናን ሓዲግካ ምውጻእ…።ናይ’ዚ ዅሉ መበቈል ኪበሃል ዚከኣል“…ፍልጠት ሃይማኖት ዘይምህላው፣ ወይ ዘይምግዳስ፡ ኣብ ግዜያዊ ናይ ዓለም ሃብትን ጥሪትን ምዝንባል፣ ናይ ኣመንቲ ሕማቕ ኣብነትን ዕንቅፋትን፣ ተጻይ እምነት ዝኾነ ዘመናዊ ኣተሓሳስባ…“ እዩ።61
ብሓጺሩ እቲ ኣብ ግዜያዊ ጣዕምን ሃብትን ምቾትን ዚኣምን፣ “ማተሪያሊዝም” ማለት ንመጻኢት ሕይወት ዘየሓስብ መንፈስ-ኣልቦ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን ይደፍእ ከምዘሎ ግልጺ እዩ።ንኣምላኽ ግምት ዘይህብ፣ ጆርጅ ኤልዮት ዝተባህለ ደራሲ ከም ዚብሎ ድማ፡ጥልቕ ኢሉ ዘየስተውዕል ኣብ ርእሱ ዚጥሕል”ኣንነት”፣ ማለት ባዕለይ ብባዕለይ ክኽእል…ዚብል ሓሳብን ግብራዊ ኣገባብን እዩ፣ ንርእስኻ ኣብ ቦታ ኣምላኽ ምግባር፣ መሠረት ህላዌኻ ንሱ ክንዲ ዚኸውን “ባዕለይ” ዚብል ሓሳብ ገኒኑ፣ገንዘብ እንተሒዘ ኵሉ ሒዘ… ዚብል ዚንባሌ ኣሎ፣ንብዙሓት ከኣ ካብ ኣምላኽ ኣርሒቑ። ኣብ ውሽጢ ቤተክርስትያን’ውን እንተኾነ እዚ መንፈስ’ዚ ከየኣቱ ዘየፍርሕ ኣይኮነን። ዝኣመንካዮ “ኣንነትካን ገንዘብካን” ዓለምካን ምስ ጠለመ፣ እቲ ፈሊጡ ልቡ ንመደብ ኣምላኽ ዝዓጸወ ሽዑ ሓዲግ ይተርፍ፣ በንጻሩ ባዶነቱ ተኣሚኑ፡ጥራሕ ኢዱ ኮይኑ ንኺመልኣሉ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ግን ልቡ ይመልኣሉ። ከመይ ኣምላኽ ወሰን ዘይብሉ መሓሪ እዩ።
“…ኃጥኣን ንመንግሥቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም? ኣይትጋገዩ!! ኣመንዝራታት፡ ወይ መምለኽቲ ጣዖት፡ ዘመውቲ፡ ወይ ግብሪ-ሰዶም ዚገብሩ፡ ሰረቕቲ ስሱዓት፡ወይ ሰኽራማት፡ወይ ተጻረፍቲ ወይ ከተርቲ ንመንግሥቲ ኣምላኽ ኣይኪወርስዋን እዮም…”62።
ለ) እኹል ክርስትያናዊ ኵስኰሳ ዘይጸገብካ ምዃን፣
40. “ነታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምንጫ ንዚሓተኩም ንምምላሽ ስንድዋት ኩኑ”63። ብቓል ይኹን ብተግባር ንምምላሽ ግን ቅድም ንርእስኻ ርዱእ ብሱል ሰብ ክትከውን ግዲ እዩ፣ እዚ ከኣ ብናይ ትምህርቲ-እምነትካ ፍልጠትን፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ብዘሎካ ተሳታፍነትን፡ ብዓቢኡ ድማ በቲ ክርስትያናዊ ተወፋይነትን ዚወሃብ ምስክርነት ዚዓዝዝ እዩ። ብዓቢኡ ክትርእዮ ከሎኻ፣ ንእምነት ዚርኢ ገለ ዓይነት ድንቍርና፣ ንምጥፋኡ ክንቃለስ ከም ዘሎና ርዱእ እዩ። ብሕፃንነትካ ሓደ እዋን ብዝተመሃርካዮ ጥራሕ ምንባር ዝተኻእለሉ ገርህን ጥዑምን ግዜ ሓሊፉ እዩ። “ሰብ ኣብ’ዚ ዚርከበሉ ታሪኻዊ ኵነቱ ወይ ሃለዋቱ ኮይኑ፣ ንእግዚአብሔር ብብርሃን
61መዝ.ሃይ. 29
621ቆሮ. 6፡9
631ጴጥ.3፡15
28
ኣእምሮኡ ጥራሕ ንኺፈልጦ ብዙኅ ጸገማት ኪጓነፎ ይረአ…”64፣ ስለ’ዚ ነዚ ሎሚ ዘሎ ጽንኩር ኵነት ንምብዳህ ድልዱል ዝኾነ መንፈስን ምሕዳስን የድልዮ።
ንእምነትና ዘደልድል ኣየናይ እዩ?
ሀ) ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ነቕ ዘይብል እምነት
41. “ብናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋን፡ ነኣኡ ብምፍላጥን ግና ዕበዩ” (2ጴጥ. 3፡18) ከም ዚብል ብጸጋኡን ፍልጠቱን ክንስጕም እዩ ዚድለ ዘሎ። ስለ’ዚ ነቕ ዘይብል እምነት ኪበሃል ከሎ፡ ኣብ ኣምላኽ ንዘሎና ጸግዕን ደገፍን ዘረጋግጽ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ናብ’ቲ ሓደ ኣምላኽና ደኣ’ምበር፣ “ከኣልቲ ወይ ፈለጥቲ” ናብ ዝበልናዮም ጠንቈልቲ ክንከይድ ኣይግባእን፡እምነትና ኣየፍቅደልናን እዩ። ከምኡ’ውን ጕዳይናን ባህግናን ናብ ኣምላኽ ምሰ’ቕረብና፡ ኣብ’ቲ እምነትናን ሓልዮት-ኣምላኽን ተማዕቍብና ንካየድ’ምበር፣ “ብግዲ ድላየይ እንተ ዘይተፈጸመለይ
…” ዝዓይነቱ ኣተና ቅቡል ኣይኮነን። ብዙሕ ግዜ ከምዚረአ እቲ ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ዘሎና እምነት ዚፍተነሉ ግዜ
የጋጥመና። ዝደለኻዮ ሓገዝ ምስ ደንጐየካ፣ ወይ ዘይተሰማዕካ ኮይኑ ምስ መሰለካ እውን እንተኾነ፣ እምነት ንጽንዓትን ትጽቢትን እዩ ዚሓትት’ምበር ናብ ካልእማልእ ምባል ኣይኮነን። “ዝኾነ ዓይነት ጥንቈላዊ ትንቢት፣…. ብምትሃት ሙታን ምጽዋዕ፣….
ከዋኽብቲ ምቝጻርን፡ራሕ ኢድ ምንባብን ዛዕጐል ዘርዚርካ መጻኢ ምትርጓምን ምንጋርን፣…. መናፍስትን ካልእን ምጽዋዕ….ብመንጽር ኣምላኽ ኪህልወና ንዚግበኦ ግምትን ክብርን፣ፍቕሪ ዝመልኦ ፍርሓቱን ኵሉ ዚጻረር እዩ”።(መዝ.ሃይ.2116)
ለ) ንቤተክርስትያን ክርስቶስ እሙን ምዃን የድሊ።
42. ሓደ ሓቀይና ናይ ክርስቶስ ተኸታሊ ዚበሃል ሰብ ነቲ “ምሉእ ክርስቶስ” እዩ ዚቕበል፣ ማለት ነቲ ርእስን ነቲ ኣካልን ብምሉኡ ይቕበል፣ ምእንት’ዚ እቲ ን”ኽርስ ቶስ ሕራይ!!” ”ንቤተክርስትያን ግን ኣይፋል!!” ዚብል ዘረባ ጊጉይ እዩ። ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና፣ ንውልቃዊ ይኹን ሓባራዊ ሕይወትና ብዚርኢ ኵሉ፣ ነዛ ቤተክርስትያን’ዚኣ ክንክተልን፣ ንዅሉ ትምህርታን እምነታን ክንቅበልን ኣሎና። ስለ’ዚ ድማ ንትምህርቲ ቤተክርስትያንን ንትእዛዛታን ብዚግባእ ክንሰምዕን ክንስዕብን ከሎና፣ ነቲ ሥሩዕን ሚዛናውን እምነታዊ ሕይወትና ውሕስነት ገቢርናሉ ማለት እዩ።
64 መዝ.ሃይ. 37
29
ሐ) መስቀል ክርስቶስ ምጽዋር፣
43. “… መስቀል ክርስቶስ፡ ኣምላኽ ንዓለም ናይ ዘለዎ ፍቕሩ መግለጺ፣ ናይ’ቲ ኵሉ ጸጋታት ምንጪ ምዃኑ መረጋገጺ ስለዝኾነ፣ ቤተክርስትያን መስቀል ክርስቶስ ክትሰብኽ ግቡኣን ግዴታኣን እዩ…“65።ንኽርስቶስ ምኽታልማለት መስቀሉ ንምሽካም ድልዊ ምዃን ዚሓትት እዩ። “ኪኽተለኒ ዚደሊ እንተሎ ንሱ ርእሱ ይኽሓድ፣ መስቀሉ ጸዊሩ ከኣ ይከተለኒ”።66 ኣብ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ዘሎና ተወፋይነትን እምነትን ዚዓዝዝ፣ በቲ ንመስቀል ክርስቶስ ዘሎና ተጸምዶን ተወፋይነትን ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ። ንመስቀል ክርስቶስ ምቕባል ማለት ኣብቲ ዅሉ መደባት ሕይወትና ተስፋ ከይቈረጽና ንመደብ ኣምላኽ ንምቕባልን፡ ብዓቕሊ ምጽባይን ዘኽእለና እዩ። ኣምላኽ ዘይሰመዓና ኢልካ ምጭናቕን፣ እዚ ዅሉስ ነኣይን ኣባይን ስለምንታይ? ብዚብል ሕቶ ክንናወጽ ከሎና፣ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ዘሎና እምነት ጥራሕ’ዩ ኪምልሸልና ዚርከብ። ምእንት’ዚ ብኪዳናዊ ሕይወት ይኹን፡ ብክህነታዊ ብውፉይ ሕይወት ኵሉ ብዚግበር እምነታዊ ጕዕዞ፣ ንመስቀል ክርስቶስ ንምጽዋርን ንምስባኽን ድልዋት ክንከውን ኣሎና። ክርስትና ኣብ መስቀል ዝዓንበበን ዝፈረየን ስለዝኾነ፣ ኣብ እግሪ መስቀል ምዃን ንሓደ ክርስትያን ኣብ’ቲ መበቈሉ ምህላዉ ዚምስክረሉ፣ ኃይሊ እምነቱ ዘውሕሰሉ እዩ።
መ) ንባብ ቃል-ኣምላኽ (ቅዱስ መጽሓፍ) ምዝውታር፣
44. “ሰብ ብዅሉ ቃል ኣምላኽ’ምበር ብእንጌራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ”67 “እነሆ ኣነ ናብታ ሃገር ጥሜት ዝሰደለን መዓልታት ኪመጽኣ እየን፣ እዚ ጥሜትዚ ግና ንምስማዕ ቃል እግዚአብሔር እምበር ጥሜት እንጌራን ጽምኢ ማይን ኣይኮነን”።68 ካብ’ቲ ናይ ዓመት እምነት ቀንዲ ባህግታትን ትምኒትን፣ እዚ ናይ ኣሞጽ ነቢይ ቃል ንኪፍጸም እዩ፣ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ናይ ቃል ኣምላኽ ባህግን ሃረርታን ኪሓድሮ፣ በቲ ብሃንቀውታ ዚቐርቦን ዜንብቦን ቃል ኣምላኽ ሕይወቱ ንኪሕደስ እዩ።
ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ኣብ’ቲ ቃል-ኣምላኽ ዚብል ሰነዱ፡“ኣብ ምሥጢረ ቅዱስ ቍርባን ብዚግበር ተሳትፎ ሕይወት ቤተክርስትያን ከምዚዓብን ከም ዚሕነጽን፣ ነቲ ‘ንወትሩ ዚነብር’ ቃል-ኣምላኽ ብዚህልወና ፍሉይ መንፈሳውነትን ኣኽብሮትን፣ ሓዲስ ናይ ሕይወትን መንፈሳዊ ምንቕቓሕን…”69 ኪበጋገስ ተስፋና እዩ። በኣኡ ኣቢሉ ቃል-ኣምላኽ ንዝመጽኣና“ቅዱስ መጽሓፍ ዘይምፍላጥማለት ንኽርስቶስ ዘይምፍላጥ”
65ዘሎናዮ ዘመን 4
66ማቴ. 26፡24
67ሉቃ.4፡4
68ኣሞ.8፡11
69ቃል-ኣም. 26
30
(ቅ. ሄሬኒሞስ) ስለዝኾነ፣ ሥሩዕ ንባብን ኣፍልጦን ቅዱስ መጽሓፍ ንኺቅጽል፡ ናይ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ቆሞሳትን ኰስኰስትን ኵሎም ኪጽዕሩ ይግባእ።
ንንባብ ቅዱስ መጽሓፍ ዚወሃቦ ኣቓልቦ፣ ኣብ ምእመናንና ተበራቢሩ ምርኣይ ዘጸናንዕ እዩ። ግና ወትሩ መሥመሩ ዝሓለወ ኣናብባን ርድኢትን፣ ኣብ’ቲ ናይ ቤተ-ክርስትያን መሥመር ዝጸንዐን ኪኸውን ሓደራ ንብል።ነዚ ዚሕግዝ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ በብቛንቋኡ ተተርጕሙ ዝቐረበልና ኅታማት ምህላዉ’ውን ዓቢይ በረኸት እዩ። እዚ ንባብ ቃል-ኣምላኽ ፍረ ዘለዎን ዜሓድስን ኮይኑ ምእንቲ ኪርከብ፣ ብግቡእን ብቑዕን ምስንዳውን ኣገባብን ኪግበር የድሊ።
ሠ) ኣብ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ምስታፍ፣
45. “ከምቲ ንናይ ክርስቶስ ሥጋኡን [ደሙን] እተኽብሮ፣ ቤተክርስትያን ንቅዱሳት መጻሕፍቲ’ እውን ወትሩ ዚግባእ ክብሪ ትህቦ።…ካብ’ቲ ሓደ መኣዲ ቃል-ኣምላኽን ሥጋ ክርስቶስን ቀጺላ መግቢ ሕይወት እናተቐበለት ድማ፣ ከየቋረጸት ንምእመናና ከተቕርበሎም ትርከብ” (ቃል ኣም.21 ጉባ.ቫቲ.2ይ)። “ኣቱም ዝደኸምኩምን ዝጸዓርኩምን ኵልኹም ናባይ ንዑ፣ ኣነ ድማ ከዕርፈኩም እየ”70። “መሠረቱን ዓንድ-ማእከሉን መሥዋዕተ ቅዳሴ እንተ ዘይኮይኑ፣ ሓደ ማኅበረ ክርስትና ኪሕነጽ ኣይክእልን”።71 ኣብ ልማድና ዝጸንሐ ንመንፈሳዊ ኽብርን ዝኽርን ዚወሃብ ግምት ልዑል እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ’ቲ ናይ ምሥጢራት-ክርስትና ሕይወት ኪረአ ዘለዎ እዩ፣ ነቲ ዝደኸመን ኪሕደስ ዘለዎን ሕይወት-ክርስትናና ቀንዲ ሓይሉን ትብዓቱን፣ ኣብ’ዚ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ከም ዚረክብ ብምፍላጥ ሕይወትና ኣብኡ ዝተተኽለን በኣኡ ዝተመገበን ኪኸውን፣ እዚ ናይ ዓመት እምነት ዕላማ ዚሓቶ እዩ።
ኣብ ምእመናን ዚረአ ዘሎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ናይ ምውፋይ ባህጊ ዓቢይ ስጕሚ እንኪኸውን፣ ግና ብዚግባእ ብብቑዕን ኣገባብ ክንሳተፎ፣ ሕይወትና ከኣ በቲ ናይ መሥዋዕቲ ክርስቶስ ጸጋታት ተሓዲሱ ዚረኣየሉ ሃለዋት ክንርኢ ንምነ። እዚ ኸኣ ፍርያቱን ውጽኢቱን ዚገሃድ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንነብሮን እነስተማቕሮን፡ ኣብ መደብ ዕርቅን ምሕረትን ብእነዘውትሮ ኣገባባት እንኪኸውን፣ ብፍላይ ብንስሓ ብዝነጽሐን፣ ብቅዱስ ቍርባን ዝተመገበን ሕይወት ኪህልወና እዩ ዚድለ። መሠረት ስድራቤትን ናይ ሓድነትን መርኣያ ዝኾነ መሥጢረ ቃልኪዳን ብተኣማንነትን ብመሥዋዕትነትን ከይተረፈ ክንሕልዎን ክንነብሮን ዝተጸዋዕናሉ እዩ። ኣብ ግዜ ሕማምን ናይ ኣምላኽና መጸዋዕታን ከኣ በቲ ግቡእ ኣገባብ ሥርዓተ ቀንዴል ክንስነ ከሎና፡ ግቡእን ብቑዕን ክርስትያናዊ ሕይወትና ለቢስና ንርከብ።
70ማቴ.11፡ 28
71ማዕ.ክህ. 6 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
31
ረ) ምስ ማርያም ኣብ እግሪ መስቀል፡ደቂ ተስፋን ትንሣኤን
46. ኣቱም ብልቢ እነፍቅረኩም ኣባላት ሕዝቢ እግዚአብሔር! ናይ’ታ “ኮኸብ ተስፋ”72 ዝተሰምየት ድንግል ማርያም ኣሰር ብምኽታል ኣብ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ጸኒዕኩም ክትቅጽሉ ነተባብዓኩም። “…ነዚ ዘሎ እዋን ብእምነትን ተስፋን ጸኒዖም ዚሓልፍዎ፡73 ነቲ ዚመጽእ ክብሪ’ውን ብትዕግሥቲ ዚጽበይዎ ምእመናን ክርስቶስ”74 እንክትኮኑ፣ ደቂ ተስፋ ምዃንኩም ኣመስኪርኩም ማለት እዩ።
ስለ’ዚ ነዛ ተስፋ’ዚኣ ኣብ መዓምቝ ልብኹም ክትሓብእዋ ዘይኮነስ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ዕለታዊ ናብራኹም ብቐጻሊ ክትገልጽዋ ብዘኽእል እምነትን ጽንዓትን ክትነብሩ ሓደራ። ነዚ እትገብሩ ድማ ብቐጻሊ ንስሓ ናብ ኣምላኽ ምስ እትምለሱን፣ “ምስ’ቶም ንዘመን ጸልማት ዘመሓድሩ ገዛእቲ ዓለምን፡ ምስ’ቶም ናይ ኃይሊ ክፍኣት መናፍስትን”75 ብጽንዓት ምስትቃለሱን እዩ…”76።
መዛዘሚ
ከም መጠን ክርስትያን ምእመናን’ እምበኣር፡በቲ ካብ እምነትን ናይ ወንጌል ብሥራትን ዚርከብ ታሕጓስ ተጸናኒንዕኩም፣ ንዘመዳ ኤልሳቤጥ ክትበጽሕ ተቐላጢፋ ንኸበሳ ይሁዳ ንዝደየበት ማርያም፣ ነታ …ኣምሳል ቤተክርስትያን ዝኾነት ኣደ ኢየሱስ ተኸቲልኩም፣ ነዚ ዓለም’ዚ ከተቕርብሉ ዘሎኩም ተስፋ፡ ኣብ ውሽጥኹም ብምጽዋር ኣብ ጐደናታት ታሪኽ ክትጐዓዙ ዝተጸዋዕኩም ምዃንኩም ክትፈልጡ ይግባእ።77 እምነት ቀጥ ክትብል፣ተስፋ ክትድልድል፣ ፍቕሪ ከይትዝሕል ከይተሓለልኩም ብክርስትያናዊ ሓቦ ንበሩ፡ መስክሩ፡ ጸጋ ኣምላኽ ኣስተማቕሩ። “ ኣብ ኵሉ ጸሎትና ምእንቲ ኵልኻትኩም ብሓጐስ ንጽሊ ኣሎና”።78
ምስ ክርስቶስ ምትንሣእ ማለት ውሽጣዊ ናይ ለውጢ ጕዕዞን ንስሓን ኮይኑ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዚግበር ምስግጋር እዩ፣ ደቂ ብርሃን ክንከውን እንተ ዘይከኣልና፣ ነታ ሓቂ ክንርእያ ኣይንኽእልን ኢና፣ ሓቅነት እንተዘይብልና፣ ሓራ ኣይኮንናን ማለት እዩ። (ዮሓ. 8፡32 ረአ) ብብርሃን ትንሣኤ በሪህኩም፣ብተስፋ ትንሣኤ ክትምልኡን፣ ነዚ ምስክርነትዚ ክትበቕዑን፣ እቲ ብትንሣኤ ወዱ ክርስቶስ ዘሓጐሰና ኣምላኽ-ሰላም፡ ሰላሙን ርግኣቱን የሃብኩም።
72ብተስፋ ድሒንና፡49
73ኤፌ.5፡16፣ ቆላ.4፡5 ረአ
74ሮማ. 8፡25
75ኤፌ.6፡12
76ብር.ኣሕ.35
77ብተስፋ ድሒንና 50 ረአ
78ፊልጵ. 1፡4
32
(ጸሎት)
ኦ! ማርያም ኣደና! “…ከም መጠን ኣደኦም፡ ኣደ ተስፋ ኮይንኪ፣ ኣብ መንጎ ተመሃርቱ ትቕጽሊ ከም ዘሎኺ፣….ልክዕ ከማኺ ምሳኺ ክንኣምን፣ ክንትስፎ፣ ከነፍቅር መሃርና። ናብ መንግሥቱ ዜብጽሕ መንገዲ ኣርእይና፣ ኦ ኮኸብ ባሕሪ ኣብልዕሌናኣብርሂ!ኣንጸባርቒ፣ኣብመንገድና’ውንምርሕና”…። (ብተስ. ድሒ. 50)
“ ኦ ኮኸብ ሓዲሽ ስብከተ ወንጌል፣ እቲ ካብ ወንጌል ዚርከብ ታሕጓስ ክሳብ ወሰናስን ምድሪ ብምብጻሕ፣ ነቲ ናይ ዓለም መወዳእታ ጫፍ’ውን ምእንቲ ከብረሃሉ፣ ናይ ሱታፌ-ኅብረትን ኣገልግሎትን፡ ናይ’ቲ ምዉቕ እምነትና፡ ናይ ፍትሕን፡ ናይ ፍቕሪ ድኻታትን ኣንጸባራቒ ምስክርነትና ንምሃብ ሓግዝና፣ ኦ! ኣደ ሕያው ወንጌል! ነቶም ናይ ኣምላኽ ንኡሳን ምንጪ ታሕጓሶም ዝኾንኪ ኣዴና ለምንልና፣ኣሜን ሃሌሉያ። [ታሕ. ወን. 288]


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል


ሳኒተሪ ምርቶች ሶኬት ባለ 20 ሚሜ(3/4 ኢንች) ቲ ባለ 1 ኢንች ቲ ባለ 1/2 ኢንች ቲ ባለ 3/4 ኢንች ቴፍሎን ኒፕልስ ባለ 1/2 ኢንች ኒፕልስ ባለ 25ሚሜ (1 ኢንች) ኒፕልስ ባለ 3/4 ኢንች አታኪኒ አታኪኒ ባለ-45 ሳንቲም አታኪኒ ባለ-60 ሳንቲም አንግል ቫልቭ ባለ 1 ኢንች (25 ሚሜ) አንግል ቫልቭ ባለ 1/2 ኢንች (15 ሚሜ) አንግል ቫልቭ ባለ 3/4 ኢንች (20 ሚሜ) ኤችዲፒኢ ሜል ሶኬት ባለ 25 ሚሜ (1 ኢንች) ኤችዲፒኢ ሜል ሶኬት ባለ 32 ሚሜ (1 1/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ሜል አዳብተር ባለ (3/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ቧንቧ ባለ 20 ሚሜ (3/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ቧንቧ ባለ 25 ሚሜ (1 ኢንች) ኤችዲፒኢ ቧንቧባለ 32 ሚሜ (1 1/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ቲ ባለ 32 ሚሜ (1 1/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ኤልቦው ባለ 25 ሚሜ (1 ኢንች) ኤችዲፒኢ ኤልቦው ባለ 32 ሚሜ (1 1/4 ኢንች) ኤችዲፒኢ ኤልቦው ባለ 90 ድግሪ (3/4 ኢንች) እጅ መታጠቢያ ባለ 45*55 ሳንቲም በ አኩዋ እጅ መታጠቢያ ባለ 50*60 ሳንቲም በ ጎልድ ድራጎን ኪችን ሲንክ ባለ ጥንድ በ 50*120 (አኩዋ) ክሮም ፈሳሽ ክፍክድ ባለ 20 ዲያሜትር በ 1/2 ኢንች ክሮም ፈሳሽ ክፍክድ ባለ 22.5 ዲያሜትር በ 3/4 ኢንች ክሮም ፈሳሽ ክፍክድ ባለ 32 ዲያሜትር በ 1 ኢንች ክሮም ፈሳሽ ክፍክድ ባለ 40 ዲያሜትር በ 1 1/4 ኢንች ዉሃ ማሞቂያ ሶላር ባለ 200 ሊትር ዉሃ ማሞቂያ ባለ 50 ሊትር( አሪስተን) ዉሃ ማሞቂያ ባለ 80 ሊትር ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 1000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 1500 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 15000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 2000 ሊትር ሱፐር ደብል ቲ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 2000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 20000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 25000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 3000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 4000 ሊትር ፋይበር ግላስ ዉሃ ማጠራቀሚያ ታንከር ባለ 5000 ሊትር ፋይበር ግላስ የ መታጥቢያ ቤት ሎው ፍላሽ (ታቦር ሴራሚክ) የ መታጥቢያ ቤት ሎው ፍላሽ (አኩዋ) የ መታጥቢያ ቤት ሎው ፍላሽ (ጎልድ ድራጎን) የ መታጥቢያ ቤት ከፈትኛ ፍላሽ ማድረጊያ(የ ቱርክ ) የ ሻዎር ትሪ ባለ 70*70 ሳንቲም ( ስማቪት) የ ኩሽና ሲንክ ባለ ነጠላ በ 50*120 የ ኩሽና ሲንክ ባለ ጥንድ በ 50*120 (ሚላኖ) የሻወር አናት ከዘንጉ ጋር ዩፒቪሲ ፓይፕ ባለ 50 ዲያሜትር በ 2.2 ጋልቫናይዝድ ቧንቧ ጋልቫናይዝድ ቧንቧ ባለ 1 ኢንች ጋልቫናይዝድ ቧንቧ ባለ 1/2 ኢንች ጋልቫናይዝድ ቧንቧ ባለ 2 ኢንች ጌት ቫልቭ ባለ 1 ኢንች ጌት ቫልቭ ባለ 1/2 ኢንች ጌት ቫልቭ ባለ 3/4 ኢንች ፍሌታ ባለ ክሮም በ 10*10 ሳንቲም ፍሎት ቫልቨ ባለ 20 ሚሜ (3/4 ኢንች) ፒቪሲ ማጣበቂያ ፒቪሲ ሪዲውሰር ባለ 110፣50 ድርብ ቀለበት ፒቪሲ ባለ 110 ሚሜ ክላምፕ ፒቪሲ ቧንቧ ባለ 110 ዲያሜትር በ 2.2 ሚሜ ፒቪሲ ቧንቧ ባለ 160 ዲያሜትር በ 2.2 ሚሜ ፒቪሲ ቧንቧ ባለ 200 ዲያሜትር በ 2.2 ሚሜ ፒቪሲ ቧንቧ ባለ 75 ዲያሜትር በ 2.2 ሚሜ ፒቪሲ ቲ ባለ 110 ዲያሜትር ደርብ ቀለበት ፒቪሲ ኤልቦው ባለ 110 ዲያሜትር በ ድርብ ቀለበት ፒቪሲ ኤልቦው ባለ 50፣45 ድግሪ በ ድርብ ቀለበት ፒቪሲ ኤልቦው ባለ 50፣90 ድግሪ በ ድርብ ቀለበት ፒቪሲ ዋይ ባለ 50 ዲያሜትር ደርብ ቀለበት ፒፒአር ሪዲውሰር ባለ 25፣20 ሚሜ ፒፒአር ሪዲውሰር ባለ 32፣25 ሚሜ ፒፒአር ባንቧ ባለ 1 1/4 ኢንች (32ሚሜ) ፒፒአር ባንቧ ባለ 1 ኢንች (25ሚሜ) ፒፒአር ባንቧ ባለ 1/2 ኢንች (15ሚሜ) ፒፒአር ባንቧ ባለ 3/4 ኢንች (20ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ቲ ባለ 1 1/4 ኢንች (32ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ቲ ባለ 1 ኢንች (25ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ቲ ባለ 3/4 ኢንች (20ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ኤልቦው ባለ 1 1/4ኢንች (32ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ኤልቦው ባለ 1 ኢንች (25ሚሜ) ፒፒአር ኖርማል ኤልቦው ባለ 3/4 ኢንች (25ሚሜ) ፒፒአር ፊሜል ቲ ባለ 1 ኢንች ፒፒአር ፊሜል ቲ ባለ 3/4 ኢንች ፒፒአር ፊሜል ኤልቦው ባለ 3/4 ኢንች (20 ሚሜ) ፒፒአር ፊሜል ኤልቦው ባለ 3/4 ኢንች (25 ሚሜ) ፒፒአር ፊሜል ዩኒየን ባለ 3/4 ኢንች (20ሚሜ) ፕላግ 1 ኢንች ፕላግ 1/2 ኢንች ፕላግ 3/4 ኢንች


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ ኣቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


Eritrea Focus Response – To Fetsum Abraham’ article “The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus”
Fetsum: The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus
Visit the new AsenaTv Website
https://asenatv.com
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
MENU
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
ጅግንነትን ቆራጽነትን ብልሕን መስዋእትን ተሓኤ ዓቢ ግናዕ ናጽነት ኤርትራ’ዩ።
ጅግንነትን ቆራጽነትን ብልሕን መስዋእትን ተሓኤ ዓቢ ግናዕ ናጽነት ኤርትራ’ዩ። ሃገራዊ ቃልስና ካብ ዝቀጻጸል ኣትሒዙ፡ ተጻብኦታቱ ዋላ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ይደይብ፡ ሳላ’ቲ ውሁብ ሓቅነቱ ንኽምክት ህዝባዊ ግርማ ስለ ዝነበሮን፡ ካብ ዕለት ንዕለት ቅያታት ዘይተፍልዮ መስተንክር መስዋእቱ እንዳኣተርንዐ
June 19, 2015
6:18 pm
assenna
16
0
5592Views
SHARE
ጅግንነትን ቆራጽነትን ብልሕን መስዋእትን ተሓኤ
ዓቢ ግናዕ ናጽነት ኤርትራ’ዩ።
ሃገራዊ ቃልስና ካብ ዝቀጻጸል ኣትሒዙ፡ ተጻብኦታቱ ዋላ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ይደይብ፡ ሳላ’ቲ ውሁብ ሓቅነቱ ንኽምክት ህዝባዊ ግርማ ስለ ዝነበሮን፡ ካብ ዕለት ንዕለት ቅያታት ዘይተፍልዮ መስተንክር መስዋእቱ እንዳኣተርንዐ ዓወት ክጓናጸፍ ክኢሉ’ዩ። እቲ ተቓላሲ ባህርን መኸተን ህዝብና፡ ብቐንዱ እቲ ዋናኡ ህዝቢ ኤርትራን፡ ብፍላይ’ውን እቶም ኣብ ተጻብኦኡ ዝነበሩን፡ እሞ’ኳ ደኣ ደም ዘጉስዑን ኣላሽ ኢሎም ዝሰገዱን፡ ኣፎም መሊኦም ዝምስክሩሉ ታሪኽ’ዩ። ብርግጽ እዚ ተባላዒ እሳት’ዚ፡ ንኹሉ ነቲ ንመሰላትና ክቖጺ ዝፈተነ ሓይልታት ብዘይምሕረት ከምዘቃጸለን፡ ዘሕረረን፡ ዝሃሞዅን መጠን፡ ብማዕሪኡ ዘመዝገቦን ዝጾሮን፡ ነባሪ ዝኾነ ታሪኽ መስዋእትን ጅግንነትን’ውን ህዝቢ ኤርትራ ብዘይምስልካይ ክጸውየሉን ክንየተሉን ዝነብር ቀለብ ዝንተዕለትና እውን ኮይኑ፡ እኖ ሕጂ’ውን ክንዲቲ ዘመዝገቦ ዓወታት ንመበል 24 ዓመታት ብኣኽብሮት ንዝክሮ።
“ብኾፉ ዝሓልምሲ፡ እዛ ሰማይ’ውን ኣብ’ዛ ቀርብኡ’ያ።” ይበሃልዩ’ሞ፣ ምናልባት እቲ ናብቲ መስርዕ መስዋእትነት ተሰሊፉ ዝነበረ፡ ብዛዕባ መስዋእትነት ከልዕል ከሎ፡ እቲ ኣብ ንምፍጻሙ ኣብ ኣእሙሮኡ ተሰዂዑ ዝነብረ ሓቦን ተወፋይነትን ድሉውነትን ከምኡ’ን ምሹቕራርን ፍርሕን ብቐሊሉ ዝርሳዕ መዓስ ክኸውን ኢሉ’ሞ፡ ፈላጢኡ’ውን ይፈልጦ። ብርግጽ እቶም ዕጫኦም ደሪሱ ዝሓልፉን ዝተኾልፉን ጀጋኑናን፡ እቲ ዘማሕላልፉዎ ጾርን ሕድርን ናብቲ ብሪጋኡ ዝጽበ ዝነበረ ቀባጽ ክጸዓን ውሁብ’ዩ ዝነበረ’ሞ፡ ኣብቲ ህሞት ቀብሮምን ምድብዳቦምንስ፡ ብገምሪ ማዕረ ማዕሪኡ ዝውሰድ ሓላፍነት ከቢድን ንድሕሪት ዘየብልን’ዩ ነይሩ። እዝክር “ተቐበሉኒ ብረተይ፡ እንኮላይ ዝናር ጥይተይ።” ክብል ተጋዳላይ በረኸት መንግስትኣብ።
ኣበ’ዚ ኣጋጣሚ’ዚ ክዝክሮ ካብ ዝመረጽኩዎ ገለታት፡ ብፍላይ ሓደስቲ ተጋደልቲ ኣብ ዝነበርናሉ እዋናት፡ ዝንተ ዕለት ካብ ኣእሙሮይ ዘይፍለን፡ ንውግኣ ኣብ እንሸባሸበሉን ይኹን ካልእ ኣጋጣሚታት፡ መራሕ ሓይልና ዝነብረ ኢማም ባህታ ዝተባህለ ስዉእ ጅግና፡ “ኣጆኹም እዞም ደቀይ፡ ንሕና ደኣ እንተይዘይቀተልና ንሕንፍጥ እንዲና፣ ወይልኡ ኣብ ጥራሕ ኢዱ ከም በጊዕ ዝሓርዱዎ ዘሎዉ ህዝብና እምበር።” ክብል እዝክሮ’የ እሞ፣ እዚ እንተኾይኑሉ ክሕንፍጥ እንተዘይኮይኑ ግን እናሓንፈጠ ንኽሕንፈጥ ወግሐ ጸብሐ ዝተዳለወ ዉፉይ ተጋዳላይ፡ ብዘይቃለዓለም እቲ ቀንዲ ምስጢር ናይ’ዚ ኣብ እድና ኣትዩ ዘሎ ዓወት’ዩ። ብርግጽ ስዉእ ኢማም ባህታ ምስ ካልኦት ጀጋኑ ስዉእ ገብሪሂወት ሕምብርትን፡ መራሒ ጋንታይ ዝነበረ ስዉኣ ጅግና ዑስማን ደብክን ኣብ ቦጉ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ከባቢ ከረን’ዩ ኣብ መፈጸምታ 1975 እዩ እንዳተሓናፈጠ ዝተስውአ። ንዑኡን ንኹሎም ንስለ ኤርትራና ብሰማዕትነት ዝወደቑ፡ ክብርን ዝኽርን ይሃቦም፣ ንህዝቢ ኤርትራ’ውን ሳላ’ቲ ዝወደቑሉ ክቡር ዕላማ ሰላምን ቅሳነትን ዝዓሰሎ ደበስ ኢዮብ ይግበረሎምን ይግበረልናን።
ዓወትና ቀቢሩዎ ዘሎ ምስጢር መስዋእቲ መስተንክር’ዩ። ብርግጽ’ውን ብዛዕባ እዚ ክቡር መስዋእቲ’ዚ ከተዘንቱ ክትፍትን ከሎኻ፡ ነቲ ዓርሞሸሽ ግርማኡን ቅያኡን ከይተባላሹ ብዙሕ ጥንቃቕ ዘድልዮን፡ ነቲ ዝኣቶኻዮ ማሕላን መብጽዓን ምሕላው ንባዕሉ መንፈስ መስዋእቲ ምዃኑ ኣይዝንግዕን’የ።
እምበኣርከስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ነዚ ክቡር ዕለት’ጺ ኣመልኪተ ኣብ ጽሒፈዮ ዝነብርኩ ጽሑፍ፡ “እቶም ንሂወቶም ባዕሎም ዝቐተሉ ተጋደልትስ ይትረፍ: እቶም ተጋጊኹም ተባሂሎም ብሞት ዝተቕጽዑ ኣሕዋትን ኣሓትን እውን እንተኾኑ ኣብዚ ቅዱስ ዕለተ መስዋእቲ’ዚ ክዝከሩ ዝግባኦም ስዉኣት’ዮም።” ዝብል ምስ ምንባሩን፡ ነፍሱ ባዕሉ ብምቕታል ዝተሰውአ መማህርተይ ዝንበረ ተጋዳላይ ጸሃየ ተስፋይ ኣልዒለ ሓደ ታሪኽ ጠቒሰ ምንባረይ እዝክር። ሎሚ ዓመት’ውን ነቶም ብሰንኪ ውግእ ሓድ-ሕድ ዝተኾልፉኒ ጀጋኑ ብጾተይ ክዝክር ፍቐዱለይ። ብርግጽ እዞም ዘይሓሰቡዎን ዘይተጸበዩዎን መስዋእቲ ዝጋጠሞም ጀጋኑ ብጾተይ፡ ካብ’ቲ ሰውራና ሓቑፉዎን ቀቢሩዎን ዘሎ ግናዕ ቅያታት መስዋእቲ ብምዃኑ፡ ካብ’ዚ ዕለት’ዚ ሓሊፍካ’ውን ንምጥቃሱ ዝበለጸ ካልእ ኣጋጣሚ ክትረኽበሉ ስለ ዘጻግም፡ ምስቲ ኩሉ መስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራ ተጸንቢሩ ክውሕዝን ክዝከርን’ዩ ዝግባኦ።
ተሓኤ ንኤርትራ ኣብ 12 ምምሕዳራት መቒላ’ያ ተመሓድር ዝነበረት። ብወገነይ ንምምሕዳር ቁጽሪ 8 (ሓማሴን) ብመደብ ዝመጻእኩሉ እዋናት ኣብ መጀመርያ ወርሒ 1976 ኮይኑ ከብቅዕ፡ ኣብቲ ምምሕዳር ዝጸንሓኒ ኩነታት ፖሊቲካ፡ ውርጽጽና ዝሰኣና ኣብ ሓሸውየ ዝኣተወን ሕምብሊል ክብል ዝውዕልን ዝሓድርን ኣዝዩ ኣሰካፍን ዘይምሃርን ምንባሩ ኣዕርየ እዝክሮ። ኣብቲ ብቕድሚኡ ዝጸናሕኩሉ መደብ ዝነበረ ዝርአ ፍልልያት ተጋደልቲ ኣብ መንጎ ገዲምን ሓዲሽን፡ ኣብ መንጎ ዓረብን ትግርኛን ዘትኮረን፡ ግን እንካን ሃባን ዘይተሳእኖ ኮይኑ፡ ኣብዚ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ዝነበረ ፍልልይ ተጋደልቲ ግን ሓደ ጉጅለ ዝዝውሮ ዝመስል፡ ኣብ’ቲ ዝነበረ መሪሕነትን ጥራሕ ዘትከለ’ዩ ነይሩ። እቲ ቀንዲ መዓቀኒኡ’ውን፡ ብቐንዱ ብውጽኢት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ተሓኤ ዝንጸላሎን፡ በቲ ኣብ’ቲ ግዜቲ ምስ ዝነበረ ጉዕዞ ሓድነት ክልቲኡ ውድባትን ኮይኑ፡ ብሱሩ’ውን እቲ ኣብ ውድብ ህዝባዊ ሓይልታት ዝተፈጥረ ምፍንጫል ዘማዕዱ፡ ግን ንኹሉ ኩነታት ቃልስና ዝመለኸን ዘደንደዘን፡ ንውሳነ መሪሕነት ይኹን ንኣፈጻጽማ ዕዮና ከይተረፈ ጅሆ ዝሓዘን ምንባሩ እዝክሮ።
ብሰንኪ’ቲ ምፍንጫል ደገን ሜዳን ተባሂሉ ዝዝንቶ ዝነበረ ጸገም፡ ተጋደልቲ ህዝባዊ ሓይልታት ንኣጋጢሙዎም ዝነበረ ሕሰም ስንቅን ክዳንን ኣብ ምትሕግጋዞም ዳርጋ ዘይገበርናዮ ኣይንበረን። እዚ’ውን ካብ ልቦናን ሓድነትን ስምረትን ብምጥማት እምበር፡ ካልእ ጉርሕን ሸርሕን ዘይነበሮን፡ ንውድብናን ንመትከላትናን ኣሕሊፍና ንመሃብ ዘይሓለነ ምንባሩ እቲ ከማይ ዝበለ ግሩህ ኩሉ ዝሰማምዓሉ’ዩ። ዘይከሓድ ምስ ተጋደልቲ ህሓ ኣብ ኣወጋግና ካልኣዊ ግርጭታት ዘትኮረ ስልትታት ስምረት ርኡይ ፍልልያት ምንባሩ ርኡይ እንዳኾነ ይኸይድ እንተነበረ፤ ብወገንና ነዚ ንቡር ፍልልያት’ዚ ጥይት ከንውጽኣሉን ክንቃተለሉን፡ ማሕላ’ቲ እቲ ዝሓለፈን ዓሻን፡ ዘይኣድላዪን ታሪኽ ንኸይድገም ብተወፋይነት ዝተልዓልና፡ ተጋደልቲ ስምረት፡ እኳ ደኣ ሰርቲፊከት ዝግባኣና ኤርትራውያን ተጋደልቲ ኢና ኔርና።
እዚ ሓቂ’ዚ እንዳፈለጥኩ’የ፡ ሎሚ ብመኽንያት ዝኽሪ ስዉኣትና ኣልዒለ፡ ነዚ ኮይኑ ዝስመዓኒ ሓቂ ክጽሕፍ መሪጸ ዘሎኹ። ብርግጽ ስዉኣትና ዝዝከሩሉ ክቡርን ብሩኽን ዕለት ምስ ምዃኑ፡ ነዚ ብዙሓት ዝፈልጡዎን፡ እንተ ብወገነይ ብሃሰስ ዝሰነድኩዎን ሒዘ ቀሪበ ዘሎኹ። ክቃልሓለይ ዝደልዮ ግን፡ ነቲ ሃሳስን ፈላላይን ኣሰራት ውግእ ሓድ-ሕድ ንምኹላዕ ዘይኮነስ፡ ነቲ ክሃስስ ዘይግባኦ ታሪኽ ውግእ ሓድ-ሕድ ንምዝካሩን፡ እንተተኻኢሉ’ውን ንኸይድገም ንምዝኽኻርን’ዩ።
ብርግጽ በይነይ ንኹሎም ስዉኣት ውግእ ሓድ-ሓድ ክዝርዝር ብቕዓት የብለይን። ይትረፍዶ ንኹሉ’ቲ ኣባል ተሓኤ ዝነበረስ፡ ነታ ንኣስታት 6 ዓመታት ኣቢለ ዝተጋደልኩላ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 እንተኾነ’ውን ዘመዝገበቶ መስዋእቲ ክዝክሮ ኣይበቅዕን’የ። ግን “ጩሩ ብዓቕማ ብብርዒ ትሕጎም!” ከም ዝብሉዎ ኣበዋትና፡ ነዞም ዝስዕቡ ጀጋኑን ዝበዝሑ’ውን መሳርሕተይ ዝነበሩ ምዝካረይን ምዝርዛረይን ዓቕመይ ዘፍቅዶ ገይረ ከምዘሎኹ’የ ዝፈልጥ ዘሎኹ። ብርግጽ እቲ ኣስማቶም ምሉእ ዘይምዃኑ ኣቐዲመ ይቕረታ እሓተሉ ኣሎኹ። እቶም ምስ ስውእቲ ቅጭን ዝተሰውኡ ካልኦት 7 ኣስማት ዝሃበኒ ብጻይ ገበረብርሃን ኣይጸገብ ኣመስግን።
ደጊመ ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!
ስዉእ ተጋዳላይ ሽኮራይ። ስም ወላዲኡ ኣይዝክሮን’የ።
ብዕለት 20፡ ወርሒ 5፡ 1977 እዩ መስዋእቲ እዚ ብጻይ’ዚ ዘጋጠመ። ስዉእ ሽኮራይ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ብኣካል ርእየዮ ብምንባረይ፡ ብመጠኑ እፈልጦ ነይረ እንተበልኩ ኣይተጋገኹን። ኣብ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ኣብ ወትሃደራዊ ቤት ጽሕፈት ዝነበረ ኮይኑ’ዩ ዝስመዓኒ፣ ቁሩብ ግድምና ዝነበሮ ተጋዳልይ’ውን ከይኮነ ኣይተርፍን። ትውልዲ ዓዱ ገረሚ ኮይኑ፡ ተሓኤ ንተጋደልታ ዓመታዊ ዕረፍቲ ተፍቅድ ስለ ዝነበረት ካብ ኣሃዱኡ፡ ንስድራ-ቤቱ ንኽርኢን ንኽውግንን ኣብ ዓዱ ኣብ ቀንዩሉ ዝነበረ እዋን’ዩ፡ ብተጋደልቲ ህግ ተቐቲሉ።
ብርግጽ እዚ ተረኽቦ’ዚ፡ ብድሕሪ’ቲ ህዝቢ ውግእ ሓድ-ሕድ ጠጠው ንምባል ዝገበሮ ጻዕርን፡ ተሓኤ እውን ኣብ 2ይ ጉባኤኣ ንዘጽደቐቶ “ካልኣዊ ግርጭታት ብሰላም ንምፍታሕን” ተወሲኹዎ፡ ንረኺብናዮ ኣረጋጊጽናዮ ዝንበርና ሰላም ፍጹም ዝዘረገ ኣዝዩ ሕማቕ መስዋእቲ’ዩ። ካርነሽም፡ ህሓ ዝቆጻጸሮ ቦታ ምስ ምንባሩ፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ሓድ-ሕድ ከቃትል ዝኽእል ፍልልይ ኣሎ ዝብል ግምት ስለዘይነበረን፡ ስዉእ ሽኮራይ ስድራኡ ንምእላይን ንምዕራፍን ተኣማሚኑ ንዓዱ ከይዱ። እሱ መዓስ ጥራሕ፡ ኣነን ከማይ ዝኣመሰሉ ብዙሓትን፡ ውግእ ሓድ-ሕድ ኣኽቲሙን ተወዲኡን፡ ኣሕዋት ጸገማቶም ወጊኖምን ሓቢሮምን ጸላኢኦም ክገጥሙ ጀሚሮም’ዮም ዝብል ፕሮፓጋንዳታት’ዩ ንቓልሲ ዝወሓዝና’ኮ። ብርግጽ’ውን እቲ ከም ዛንታ እንሰምዖ ዝነበርና፡ ብጥይት ኣሕዋትካ ክትውቃዕን፡ ንኣሕዋትካ ክትወቅዕን፡ እንኳይዶ ክትካፈሎስ ክትሰምዖ’ውን ዘጸይን ምስ ምንባሩ፣ መስዋእቲ ሽኮራይ ንምርዳኡ ዘሸግር፡ ረመጽ ኮዕዩልናን፡ ዓወት ህዝቢ ኤርትራ ዘበላሹ ርኡይ ኖቑጣ ንኸይከውን ኣሸጊሩና ምንባሩ፡ ሒጂ’ውን ኽዝክሮ ከሎኹ’የ ዝጸልኦ።
ስዉእ ተጋዳላይ የዕብዮ ዘርእዝጊ።
እዚ ጅግና ስዉእ’ዚ፡ ብኣጋጣሚ ምስ ዓርከይ ኣብ ሃዘጋ ዝተባህለ ዓዲ ብዕለት 23 ጥሪ 1975 ንተሓኤ ኣብ ዝተሰለፍናሉ መዓልቲ’ዩ፡ ንሱ’ውን ካብ ኣስመራ ተሰለፉ ዝኸውን። መኽንያቱ እንተ ገደድ-ገደድ ኣብ ውሽጢ ክልተ መዓልታት ኣብ’ቲ ዓዲ ዝተኣከብና 170 ኣቢልና እንኸውን ሓደስቲ፡ ንወትሃደራዊ ትምህርቲ ብቐጥታ ንሳሕል ስለ ዝወረድና፡ ስዉእ የዕብዮ’ውን ምሳይ ኣብኡ’ዩ ተደሪቡ። ዘይዝንግዖ’ውን ዕባይ ኣኽርያ ምንባሩ’ዩ።
ብሰንክ’ቲ ኣብ ህሓ ዘጋጠመ ምፍንጫላት ኣመልኪቱ፡ ደምዳሚ ኣዋጅ 3ይ ኣኼባ ሰውራዊ ባይቶ ተሓኤ፡ “ክልተ ገጽ ናይ ሓደ ቕርሺ!” ዝብል ውሳኔ ኣንቢሩ ምስ ምንባሩ፣ ንምንታይ ምስቲ ምሳና ዝዋደቕ ዘሎ ናይ ሜዳ ተጋዳላይ ዘይተጸጋዕና? ካብ ዝብል ተረድኦ፤ ብሓፈሻ ኣብ ሰራዊት ተሓኤ፡ ብፍላይ’ውን ኣብ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ኣንጸላልዩ ዝነበረ ነውጺ፡ ከም ውጽኢቱ’ውን ንዘጋጠመ ምጥሓስ ስርዒት፣ “ሰራዊት ባዕሉ ክኣልዮ ይፈተን።” ንዝብል ብሰራዊት ዝቐረበ ለበዋ፡ መቲሕነት ስለ ዘፍቀደ፡ ካብ ሰራዊት ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ተመሪጻ፡ ንምእላዩ ፈተነ ዘካየደት፡ ዳርጋ 30 ተጋደልቲ ኣቢላ ሓቚፋ ኣብ ዝነበረት ጋንታ፡ ኣንን ስዉእ የዕብዮን ኣባላታ ኮንና ብሓባር ንኣስታት 3 ኣዋርሕ ኣቢልና ተጓዕዝናን ብምንባርና’ውን፡ ንሓድ-ሕድ ምፍላጥና ዝያዳ ኣዕሙቑዎ ነይሩ። ተባዕ፡ መስተውዓሊ፡ ኮለል ዘረባ ዘይፈቱ፡ ጽኑዕ ምንባሩ ኣዕርየ እዝክሮ።
ብድሕሪ’ዚ፡ ንኣጋጢሙ ዝነበረ ሕጽረት ካድራት ንምምላእ ካብ ሓይልታት ተሳሒቡ ኣብ ህዝባዊ ዕማም ኣብ ዝዋስኣሉ ዝነበረ እዋናት’ዩ፡ ኣብ ከባቢ ዓዲ-ቢደል ተኾሲ ስለ ዝተሰምዐ፡ ምስ ካልኣይ ብጻዩ ንረድኤት ኣብ ዝጓየይሉ ዝነበሩ እዋን ብኣድብዮም ዝጸንሑ ተጋደልቲ ህሓ ተኾሲ ተኸስኪሱዎም። ስዉእ የዕብዮ እብ’ቲ ግናይ ኣጋጣሚ ብጥይት ኣሕዋቱ ተወቒዑ ተሰዊኡ፤ ዑመር ዝተባህለ ካልኣዩ ግን ተወጊኡ ድሒኑ። እቲ ዝሓሰመ’ውን መስዋእቲ የዕብዮን ሽኮራይን ኣብ’ቲ ጸዋግ ዕለት 20 ግንቦት 1977 ምንባሩ’ዩ።
ብዙሓት ኣብ’ቲ ቦታ ዝነበርኩም ተጋደልቲ ክምዘይትዝንግዕዎ፡ እቲ መዓልቲ’ቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ካልኦት ብጾቱ፡ ድሕሪ እቲ ምስ መሪሕነት ተሓኤ ኣብ ኣኼባ ሃዋሻይት (ባርካ) ምክያድ ንቦታኦም ንካርነሽምን ባሕሪን ዝተመልሱሉ ዕለት ተጋጢሙ ነበረ። ካብ’ዚ ኣብ ሰራዊት ዝወዓለ ቁጥዓ’ዚ ዝተላዕለ’ውን፡ ሕጂ ብሪጋደር ጀነራል ተዋሂቡዎ ዘሎ ሽዑ ግን ተጋዳላይ ተሓኤ ዝነበረ ኣብርሃለይ ክፍለ ዝመርሖ ኣምባ-ጓሮ ኣብ ልዕሊ’ዚ መሪሕነት ህሓ’ዚ ስጋብ ንገለ ሰዓታት ዝወሰደ ምእሳር ኣብ ዓዲ ሽማግለ ኣጋጢሙ ኣምስዩ ምንባሩ’ዩ።
ስዉእ ተጋዳልይ መምህር ወልድሂወት (ስም ወላዲኡ ኣይዝክሮን)
ከምዝመስለኒ ኣብ መጨረሽታ 1977 ከይኮነ ኣይተርፍን። ስዉእ ወልድሂወት ኣብ ማይ ጋዕሱ (ማእከላይ ዓንሰባ) ኣብ ዝተባህለ ቦታ ተደኩኑ ዝነበረ ቤት-ትምህርቲ ህጻውንቲ ብምምህርና ዝነጥፍ ዝነበረ ተባዕ ተጋዳልይ’ዩ። መምህር ወልድሂወት ቅድሚ ምስላፉ’ውን መምህር ብምንባሩ ኣብ ምምህርና የገልግል ምስ ምንባሩ፡ ምቕሉልን ዓላን ዞዓሰሎ ተጋዳልይ ምንባሩ ኣይርስዖን። ብርግጽ መስዋእቱ ምስ ኣጋጠመ ዝተሰሞዓና ጓህን ሓዘንን ኣዕርየ እዝክሮ። በይኑ ኣንከሎ ብቓጽያ ኣብ ከባቢ ዓዲ-ሃንስ ዝተሰውአ ተጋዳልይ’ዩ። ከምዝበሃል’ውን ደቂ ዓዲ ሃንስ ዝነብሩ ሚሊሽያ ህግ ከም ዝቐተልዉዎ’ዩ።
ስዉእ ተጋዳልይ ዘእየሱስ ወልደኺዳን 4/8/78
ስዉእ ዘእየሱስ ካብ’ቶም ስሩዕ ፖሊቲካዊ ትምህርቲ ኣብ ባርካ ወሲዶም ኣብ ህዝባዊ ምልልዕዓልን ምሕደራን ማለት ኣብ ፖልቲካዊ ቤት-ጽሕፈት ምምሓድር ቁጽሪ 8 ዝንቀሳቐስ ዝነብረ ተጋዳላይ’ዩ። ቅድሚ ምስላፉ ተምሃራይ ዩኒቨርስቲ ምንባሩ እዝክር። ዘእየሱሱ በሊሕ፡ መስተውዓሊ፡ ንኽገልጽን ከብርህን ዘይእገም፡ ማራኺ ተዛራባይ ተጋዳላይ ስለዝነበረ ኣብ ተመዲቡ ዘገልግለሉ ዝነብረ ግንባር ድምበዛን ኣዝዩ ዝና ዘተረፈ ተጋዳልይ’ዩ ነይሩ። ብርግጽ 1977/1978 ኣብ ድምበዛን ዘጋጠመና ተጻባኦ ብህግ ኣዝዩ ሓያል ምስ ምንባሩን ብዙሓት ተጋደልቲ ዝተኸፍለሉ ሕሱም ምጥምጣም‘ዩ ኔሩ። ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ተሓኤ ሒዛቶም ካብ ዝነበሩ ቀንዲ ዕማማት፡ ነቲ ብማዕረኣዊ ምምቕራሕ ደቂ ዓዲ ዝፍለጥ ዴሳ መሬት ህዝቢ ሓማሴን፡ ከም ሓዲሽ ምድልዳል የድልዮ ምንባሩን፡ ብባህልን ልምድን እቲ ህዝቢ’ውን ኣብ 7 ዓመታት ክፍጸም ዝግባኦ ብምንባሩ፡ ዳርጋ ኣብ ኩለን ዓድታት ብመንጎኝነትን ማእከልነትን ተሓኤ ከምዝፍጸም ተገይሩ። እዚ ቅዱስ ዕማም’ዚ ግን ብህግ ኣብ ፈቐድኡ ተጻብኦታት የጋጥሞ ምስ ምንባሩ፡ ኣብ ዓዲ-ተከለዛንን ደቀምሓረን ኣቢሉ ምስ በጽሐ እንዳተረረ ከደ’ሞ፡ ሓደ መዓልቲ ኣብ ልዕሊ’ታ ዘእየሱሱ መሪሑዋ ትንቀሳቐስ ዝነብረት ሰለስተ ዝኣባላታ ጉጅለ ኣብ ደቀምሓረ ብረታዊ መጥዕቲ ተፈጸመ። ዘእየሱስን ወዲ ዓሊን ብኡ ንብኡ ተሰውኡ። ኣብዚ ግናይ ተረኽቦ’ዚ ተማሪኹ ዝነበረ ብሂወት ዝተረፈ ተጋደላይ ሕጂ ብሂወቱ ኣብ ፍራንክፎርት ኣባል ሰድሃኤ ኮይኑ ጌና ይንቀሳቐስ ኣሎ።
መስዋእቲ ዘእየሱሱ፡ ንውግሕ-ሓድሕድ ንፍቶዎ ንጽለኣዮ ክንዳረጎ ከምዘሎና ዝመሃረና ሕሱም እዋን’ዩ ዝነበረ። እቲ ዘሕዝን ግን እዚ ምዑት ተጋዳላይ’ዚ፡ ብዘይካ ህዝቡ ካብ ምግልጋል ንላዕሊ ዝገበሮ ኣንታይ ኣበር ነይሩዎ? ብጥይት ኣሕዋቱ ተቐቲሉ፡ ኣብ’ቲ ክቡር ማህደር ስዉኣት’ውን ወቂቡን ተወቒሩን።
ስዉእ ተጋዳልይ ወዲ ዓሊ።
እዚ ሙዑት ተጋዳላይ’ዚ፡ ንነዊሕ እዋን ከም ስሩዕ ተሓኤ ኣብ ባሕሪ ዘገልገለን፡ ዝወጾ ዘይብሉ ቆራጽ ጅግናን’ዩ ነይሩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ርእየዮ ምንባረይ እዝክሮ’የ። ስውእ ወዲ ዓሊ ባሕሪ ዝዓበየሉን ደምበ ዓዱን ብምንባሩ መዊጺኢኡን መእተዊኡን ዝፈልጥ፡ ብተፈጥሮኡ ተጋዳላይን ወዲ በረኻን ምስ ምንባሩ፡ ምስተን ኣብ ድምበዛን ዝንቀሳቐሳ ጉጅለታት ተዋፊሩ ህዝባዊ ዕማምት ዘበርክት ዝነበረ ተጋዳላይ’ዩ ነይሩ። ኣብ’ዚ ዝፈትዎን ዘይሰልከየሉ ህዝባዊ ኣገልግሎት እንከሎዩ ኣብ ዘይተጸበዮ ሓደጋ ምስ ብጾቱ ዝወደቖን፡ ምስ ብጻዩ ዘእየሱሱ’ውን ብጅግንነት ዝተሰውአ። እቲ ዝገርም ዓዲ ደቀምሓረ፡ ነዞም ኣብ ከርሳ ዝወደቑ ተጋደልቲ እዚኦም ንኸይትቐብር ተኸልኪላ ክምዝወዓለት ኣይዝንግዕን።
ስውእቲ ተጋዳሊት ቅጭን ቀሺ ተኪአ።
ስዉእ ተጋዳላይ ደፍዓላ እስመሮም።
ስዉእ ተጋዳልይ ኣስገዶም ዘወልዲ።
ስዉእ ተጋዳልይ ደመና ተወልደ።
ስዉእ ተጋዳልይ ኣስረስ።
ስዉእ ተጋዳልይ ተኽለማርያም።
ስዉእ ተጋዳልይ ብርሃነ።
ስዉእ ተጋዳላይ ዓንደመስቀል።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዘርዚረዮም ዘሎኹ 8 ተጋደልቲ ብሓንሳብ ኣብ ከባቢ ማይ-ጋብር፡ ሽማንጉስ ታሕታይ ብጥይት ኣሕዋቶም ዝተቐዝፉ ቀባጻት ተጋደልቲ እዮም ኒሮም። ምስ መሬት ዝነበሮም ጉዳይ ዓዲ ፈጺሞም፡ ንዓዲ-ንኣምን ገጾም ኣብ ዘንቆልቆሉሉ ዝነበሩ ግዚ’ዩ እቲ ሕሱም ጉዳይ ዝኾነ። ብርግጽ ኣብ ዘይተጸበዩዎን ዘይደለዩዎን ከበባ ድሕሪ ምእታዎም፡ ብዝዘነቦም ዘይምሕር ጠያይቲ ተወቒዕም’ዮም መስዋእትነቶም ዝተጎምጎሙ። እወ! እቲ ካብ ቤቶም ክወጹ እንከሎዉ ብጸላኢ ስርዓት ኢትትዮጵያ ንኽኸፍሉዎ ዝመሓሉሉ መስዋእቲ። ኣብ’ቲ ሓደጋ ኣብ ዝኣተዉሉ እዋን ቁጽሮም 12 እዮ ዝነበረ፣ እቶም 4 ብደሓን ኣምሊጦም ነይሮም’ዮም። ኮይኑ ግን ገለ ካብዞም ውጻእ መዓት ኣብ ዝሰዓበ ካልእ ውግኣት ኣንጻር ኢትዮጵያ ዝተሰውኡ ኣሎዉዎም። ጀጋኑ ብጾተይ መግስተሰማያት የዋርስኩም!
እዚ ሕማቕ ርካብ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ዝተሰምዓና ሓዘን ወሰን እይነበሮን፡ ግን እንታይ ይግበር፡ ውግእ ሓድ-ሕድ ሕመቕ’ዩ። ውግእ ሓድ-ሕድ ፍርሒ’ዩ። ውግእ ሓድ-ሕድ ጸረ ህዝባውነት’ዩ። ውግእ ሓድ-ሕድ መሳርሒ ምልኪ’ዩ። እንተ ብወገንና ግን ከምቲ ልሙድ፡ ጥርዓንናን ስምዕታናን ናብ ህዝብና’ዩ ዝነበረ’ሞ፡ ጌርናዮን ፈጺምናዮን እውን። እዞም ስዉኣት እዚኣቶም፡ ዳርጋ ፍርቆም ደቂ እቲ ከባቢ እንድዮም ዝነበሩ’ሞ፡ ከምቲ ዝምሰል “ደርሆ ብኣምዑት ደቃ ትጻወት!” ይበሃል እዩ’ሞ፣ እቶም ቀበርቶም ካን እንታይ ኮን ተሰሚዑዎም ይኸውን? ዝገርም’ዩ? ስጊንጢር?
ስዉእ ተጋዳላይ መንግስትኣብ ማቴዎስ።
ሓደ ካብቶም ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ዝረኣየቶም ብቑዓት ካድራት’ዩ ነይሩ። ዓቕሚ ደርጃ ዩኒቨርሲቲ ዝነበሮ ኾይኑ፡ ኣብ ሃዝባዊ ምምሕዳር ልሉይን ፍቱውን ዝና ኣጥርዩ ነበረ። ብፍላይ ምስ ምድያስ መሬት ዝነበረ ስርሓት ግሩም ተሰማሚዑን፡ ነቲ ሓደን ንበይኑን ካብ ደስነት መሬት ማሕዲጉ ዝጸንሓና መሬት ዓዲ-ንኣምን ኣብ ምድያሱ ብሓልፍነት ዝተቓለሰ ተጋዳላይ’ዩ ነይሩ። መንግስትኣብ መራሕ ሰሜናዊ ግንባር ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ኮይኑ’ዩ ነዚ ዕማም ዝፈጸሞ። ብተወሳኺ’ውን ዓድታት ዓንሰባ ለምጨለ፡ መሬተን ዴሳ እንክንሱ፡ ከየተደየሰ ብዙሕ ግዜ ወሲዱ ስለዝጸንሓናን፡ ዳርጋ ኣቦሕጎታት ዝኣኽሉ ብዘይ ዝሕረስ መሬት ኣትሪፉ ብምንባሩ፡ ንምውራዱ መደባት ተኻዪዱን ተፈቲኑን። ምእንታን እቲ መደባት ንኸይዕወት ግን፡ ነቲ ዋና ፈጻሚኡ ምልጋስ ይሓይሽ ግዲ ተባሂሉ፡ ምስ ቀጺለ ዝጠቕሶ ካልኣይ ውፉይ ብጻይና ኣብ ማእከል ደርሰነይ ዝተቐንጸለ’ዩ። ኣዝዩ ዘሕዝን’ዩ ንኤርትራ ክጋደለላ ቤቱን ምህሮኦን መጻኢኡን ዝገደፈ ሙዑት ተጋዳላይ ብጥይት ኣሕዋቱ ንኽጠፍእ።
ስዉእ ተጋዳላይ ደበሳይ ተወልደመድህን።
ከምቲ ዝበልኩዎ እዚ ጅግና’ዚ እውን ኣብ ደርሰነይ እዩ ተሰዊኡ። ስዉእ ደበሳይ ኣብ ኣስመራ ኣብ ቀሃስ ካልኣይ ደርጃ መማህርተይ ዝነብረ’ዩ። ወዲ ከባቢ ኣስመራ ስለ ዝነበረ ካብ ዓዲ መጺኡ ዝመሃር ዝነበረ ኮይኑ ይስመዓኒ። ደበሳይ ኣዝዩ ውፉይ፡ ህዝቢ ንምግልጋል ዝሰልጥ፡ ግን እቲ ዝነበረ ሕልኩስ ኣተሓሕዛና ኣንጻር ህግ ዘይዓጅቦ፡ ህርኩትን ሓላይን ተጋዳላይ’ዩ ነይሩ። ግን እንታይ ይበሃል ኮይኑ፡ ደበሳይ’ውን ምምሕዳር ቁጽሪ 8ን ብሰንኪ መጥቃዕቲ ኣሕዋት ዝኸሰረቶ በጽሒ ኤርትራዊ’ዩ ዝነበረ።
ስዉእ ተጋዳላይ እመሃጽዮን።
ስዉእ ተጋዳልይ ፍረ።
ቀጺለ ዝጠቕሶም ስዉኣት ክልቲኣቶም ምስ ካልኦት 6 ኣቢሎም ስሞም ዘይፈለጥኩዎም ተጋደልቲ ተሓኤ ኣብ ቀረናኹዶ ዝተባህለ ዓደ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ሓድ-ሕድ ዝተሰውኡ ብጾት’ዮም። ኣብ’ዚ ግናይ ተረኾቦ’ዚ ብኣካል ተሳቲፈ ብምንባረይ፡ ሽዑኡ ዝጠፍአ 30 ዝኸውን ኤርትራዊ ጎበዝ ክዝክሮ የሳቕየኒ፡ ይኾኽየኒ ኣይጥዑምን ከኣ! ስዉእ እመሃጽዮን ካብቶም ዝረኣዩ ዝነበሩ ህዝባውያን ካድራት ምምሕዳርና’ዩ ነይሩ። ምናልባት ተምሃራይ ዩኒቨርሲቲ ነይሩ ይመስለኒ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ባርካ ዝነበረ ፖሊቲካዊ ቤት-ትምህርቲ ዝወደአ’ውን እዩ ነይሩ። ዝያዳ ዝንቀሳቐሰሉ ዝነበረ ህዝባዊ ዕማማት ብድንበዛንን ሰሜናዊ ዓንሰባን ነይሩ። እዚ ሕማቕ ክውንነት ዝተጋህደሉ እዋን’ዚ፡ ህግ ንኸረን ንምክልኻል ዝኣክል ኣቐዲምና ክንቆጻጸሩ ዝጸናሕና ቦታታት ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ብብዝሒ ክጥቀሙሉ ስለዝጀመሩ፡ ብወገንና ኣብ ማከላይ ዓንሰባን ምዕራባዊ ሸነኽ ሎጎ-ጭዋን ተሓጺርና ነርና። ኣብ’ቲ እዋንቲዝርካቡ ሓይልታትና ኣብ ሕምብርቲ’ዩ ሰፊሩ ነይሩ ። ህግ ነቲ ቅድመ ግንባር ሕምብርቲ ገዲፎም ብድሕረና ኣብ ቀረናኹዶ ድፋዓት ክፍሕሩ ስለዝጀመሩ፡ ጉዳዩ ገሪሙናን ደንጽዩናን፡ ነቲ ዝጸንሐ ድፋዓትና ኣብ ሕምብርቲ ብተበተብ ለቒቕና ነተን ክልተ ኩጀታት ቀረናኹዶ ክንሕዝ ተገዲድና። ብርግጽ እዛ ንእሽቶ ዓዲ’ዚኣ፡ ነዚ ክልተ ሰራዊት’ዚ ንምጻር ዓቕሚ ኣይነበራን። ኮይኑ’ውን ዳርጋ ሰሙን ኣብ ዘይመልእን ነቲ ህዝቢ ዘየቕሰነን ምትኹታዅ ኣብ መጨረሽታኡ ኖቲጉ መዓት ዕንወት ሰብን መስዋእትን ኣስዒቡ። ኮጀታት ቀረናኹዶ መቓብር በጃ’ዚ ሕሱም ሓድሕዳዊ ውግኣ ዝኾኑ ኣሕዋትን ኣሓትን ኮይኑ። ዝገርም’ዩ እቲ ውግእ ንኻልኣይ መዓልቲ ኣይቀጸለን። ግን ዘይተኣደነ ጀጋኑና ወሲዱ። እመሃጽዮንን ዜናን ካልኦትን በሊዑ። ስዉእ ፍረ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ህዝባዊ ጸጥታዊ ዕምማማት ኣብ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ዝተጋደለን፡ ንህዝቢ ዘገልገለን ቀባጽ ብጻይ’ዪ ዝነበረ።
ስዉእ ተጋዳልይ ሓጎስ ተስፋስላሴ።
ስዉእ ተጋዳልይ ሰርጻይ።
እዞም ኣብ ክልተ ስዉኣት እዚኣቶም ብሓንሳብ ኣብ ቆታብ ዝተባህለ ደምበታት ጸዓዘጋ ብጥይት ኣሕዋቶም ዝተቐንጸሉ ጀጋኑ ተጋደልቲ እዮም ነሮም። ስዉእ ሓጎስ ኣባል ህዝባዊ ሰራዊት (መሊሽያ) ወዲ ጸዓዘጋ እዩ ነይሩ። ኣብ 1978 ጸላኢ ንጸዓዘጋን ከባቢኡን ድሕሪ ምቁጽጻሩ፡ ዳርጋ ኣቶም ዝነበሩ ሚሊሽያ ኣብ ዓንሰባታት ተዓቒቦም ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብዙሓት ኣብ ስሩዕ ገድሊ ስለዝኣተዉ፡ ስዉእ ሓጎስ’ውን ከምኣቶም ተጋዳልይ ኮይኑ ኣገልግሎቱ ኣብተን ዝነበረ ጋንታት ኣትዩ ተጋዲሉ። ብስራሕ መኽንያት ምስ ብጻዩ ስዉእ ሰርጻይ ኣብ ዝተንቀሳቐሱሉ እዋን፡ ሓጎስ ስድራ-ቤቱ ማለት ሰበይቱን ደቁን ኣብ ደምበታት ቆታብ ስለ ዝነበሩ፡ ንኽርኣዮም ተኣለዩ’ሞ፡ በቲ እዋን’ቲ በቲ ኣብ’ቲ ንከረን ንምክልኻል ኣብ ዓዲ ያዕቆብ ዓስኪሩ ዝነበረ ሓይልታት ህግ እቲ ሕሱም መስዋእቲ ውግእ ሓድ-ሕድ ዕጫኦም ኮነ። ግናይ ተረኽቦ። ኣዝዩ ዘሕዝን ተረኽቦ። ጀጋኑ ብጾትና ግቡኦም ፈጺሞም ናብ ዓዲ ኩልና ተዓዚሮም። እቶም ዝተረፍና ሓላፍነትና፡ እቲ ሓቂ ካብ ምንጋር እንታይ ቁ-ነገር ከይነባቑጥ? መንግስተ ሰማይ ምስ ኩሎም ሰማዕታት ኤርትራ ይሃቦም!
ስዉእ ተጋዳላይ ሓድጉ ተወልደብርሃን።
ስዉእቲ ተጋዳሊት ነብያት እስጢፋኖስ።
እዞም ክልተ ስዉኣት እዚኦም፡ ታሪኽ መስዋእቶም ፍልይ ዝበለ’ዩ። ግን ከምቲ ኣብ ኩሎም ጠቒሰዮም ዘሎኹ ብጥይት ኣሕዋቶም እዮም ጠፊኦም። ግን ብጥይት ህግ ዘይኮነስ፡ ብጥይት ተሓኤ ዝተቐንጸሉ ጀጋኑ ብጾተይ እዮም። ብወገነይ ምናልባት ነዚ ሓቂ’ዚ ንኽነግር ዝተርፍኩ ክከውን እኽእል? ምስኣቶም ክቕተል ተሓሲበ፡ ግን ኣምላኽ ፈቒዱዎ ስለ ዘምለጥኩ ኣኖሆ እጸዊ። እቲ ዕለት ብ17 ሓምለ 1977 ኣብ መቐርካ ዝተባህለ ዓዲ ማእከላይ ዓንሰባ’ዩ ኮይኑ። እቲ ዝገርም እዞም መቕዘፍቲ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቶም ዝፈጸሙ ቀተልቲ፡ ንኣስመራ ድሕሪ ምእታዎም ብጸላኢ ኣብ ማእከል ኣስመራ ተቐቲሎም’ዮም። ኣዝዩ ዘሕዝን ፍጻመ’ዩ። ስዉኣት ብጾተይ ኣብ ቀጽሪ ቤተ-ክርስትያን መቐርካ እዮም ተቐቢሮም ዘሎዉ። መንግስተ ሰማይ የዋርሶም! ፍሉይ ዕዳኦም ኣሎኒ እንተበልኩ ኣይሓሰኹን።
ስዉእ ተጋዳላይ ዮሱፍ በያን።
እዚ ስዉእ’ዚ ኣብ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ተሓኤ እቲ ንመጨርሽታ ዝኸፈልናዮ ጅግና ተጋዳልይ እዩ። ስዉእ ዮሱፍ ካብቶም ምምሓዳርና ዝረኣይቶም በላሕቲ ካድራት ሓደ ኮይኑ፡ ነቲ ብሰሜናዊ ግንባር እንፈልጦ ዝነበርና ከባቢ ማለት ካብ ዓዲ-ንኣምን ስጋብ ዓድታት ዓንሰባን ለመጨሊ ዝዝርጋሕ ቦታ፡ ኣብ ህዝባዊ ምምሕዳራቱን ሓለዋኡን እትንቀሳቐስ ዝበረት ጋንታ፡ ከም ፖልቲካዊ ኮሚሽነር ኣብ ማእከልነታ ተመዲቡ ዝነጥፍ ዝነበረ ብሩህ ተጋዳላይን መራሕን’ዩ ነይሩ። እብቲ ንተሓኤ ንምሕግሓግ ብህግን ወያነን ዝተኻየደ ዳርጋ ሓደ ዓመት እቢሉ ዝወሰደ ውግእ፡ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 እቲ ዝቐሰነ እዋን ምንባሩ እንተዘይሓባእኩ፡ ግን እቲ መጠነ ሰፊሕ ውግኣት ንኸባቢ ከረን ኣቢሉ ኣብ ዝዛዘወሉ እዋን ኣብ ዓንሰባ ለመጨለ ዘጋጠመ ሃንደበታዊን መወዳእታን ውግእ ሓድ-ሕድ ነዚ ምዑት ብጻይና ወሲዳ። መዝገብ መስዋእቲ ሓድ-ሕድ ምምሕዳር ቁጽሪ 8 ኣብዚ ተዓጽያ።
ብርግጽ፡ ኤርትራዊ ውግእ ሓድ-ሕድ ከም ኣመጻጽኣኡ ንመንእሰይ ኤርትራ ከህልቕ ዝተበገሰ’ዩ ዝነበረ። ግን ሸይጣን ይተሓረድ ዝደለዮ ኣይረኸበን። ተሓኤ ኣስታት 30 ሽሕ ጎበዝ ተጋዳላይ ሒዛ ሱዳን ኣትያ’ያ። ሕጂ ተመሊስካ ብልቦና ክትርእዮ እንክከሎኻ፡ እንቋዕ ከምኡ ኾነ፡ ዘየብል ኣይኮነን። እንቱም ሰባት፡ እዚ ኩሉ ዓቕሚ’ዚ፡ ከምቲ ብዛንታ እንሰምዖ ዝነበርና፡ ‘ናይ መጨርሽታ ጥይት፡ ናይ መጨረሽታ ሰብ።’ ተባሂሉ እቲ ውግእ ቀጺሉ እንተዝነብርሲ፡ እዚ ሕጂ ክዉን ኮይኑ ዘሎ ናጻነት ሃገር ኤርትራና ክረጋገጽ ኣይምኸኣለን ነይሩ ዘየብል ኣይኮነን። ብኣንጻሩ’ውን፡ እቶም ሓቂ መሊኾም ሃገር ዝገደፉው’ን፡ ኣይፋልካን! ንኽብሉ እኽኢሉዎም ዘሎ ዓቕሚ፡ ካብ ዘየሎ መዓስ ተበጊሱ ክኸውን ኢሉ?
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!
ኣባይኪ’ደፋእ ኤርትራና!
ሃይለ ወልዱ።
ሎንዶን።
Amanuel
aseye.asena@gmail.com
Review overview
16 COMMENTS
Haile June 21, 2015
Hi Daniel. I don’t know how I could get hold of you. I am available in the Face Book and thank you for the brilliant information you providing me.
Leave reply
Sefa June 21, 2015
ገድሊ ኤርትራ ብዙሕ ታሪኽ ኣለዎ እኳ እንተተባህለ : ብዙሕ እተጋነነ ሓሶትን ሓልካስን ጽውጹዋይ ከም ታሪኽ ተባሂሉ ውን ይፍነው እዩ። ጽንታ ፋሉል፤ ግፍዒ ናብ ህዝቢ ኩናማ፣ ግፋ መሳኪን ደቀንስትዮን ሓረስቶትን ከበሳ፣ ህልቂት ደቂ ከበሳ ሓረስቶት ኣብ ግምባር ባረንቱ፣ ማሕረድቲ ተማህሮ ስርየት ኣዲስ፣ መጽሓፍቲ ቋንቋ ትግረ ምንዳድ፣ ልሳነ ንፈሰ ቅትለት ቋንቋታት ኤርትራ ምፍጻም ወዘተረፈ… ።
ስለዚ ኣብ ገድሊ ኤርትራ “ሻዕብያ ወይ ኢሳያስ ጥራይ ኩሉ ዕንወት ፈጺሞም” ኢልካ ምሽቃጥ፤ “ንሕና ግና ንጹሃት” ኢልካ ምድንጋር ይትረፍ። ህዝቢ ኤርትራ ሓቅን ፍትሕን እዩ ዝደሊ።
Leave reply
Wuu June 22, 2015
ስለዚ ኣብ ገድሊ ኤርትራ “ሻዕብያ ወይ ኢሳያስ ጥራይ ኩሉ ዕንወት ፈጺሞም” ኢልካ ምሽቃጥ፤ “ንሕና ግና ንጹሃት” ኢልካ ምድንጋር ይትረፍ። ህዝቢ ኤርትራ ሓቅን ፍትሕን እዩ ዝደሊ።
Sefa aka Teclay, Kombishtato, Massawa ..etc
You are a Tigreyan, now almost everybody on this forum knows that. So, please mind your business. As a son of an Ethiopian who lived in Eritrea, probably you were fighting out of enemy trench. Don’t try to pose as Eritrean because you are not cheating anyone.
Leave reply
« Previous 1 2
POST A COMMENT Cancel Reply
ATV - Asena
Polls
Announcement
ATV:እዋናዊ ዜና፡ ካብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝወጸ ምስጢራዊ ኣዋጃት፡ PFDJ Directives
admin
17 Jun 2020
ኣይሰማዕናን ከይትብሉ! …………ቀይዲ ምንቅስቓስን ሓልዮት ኣልቦ ዝምቡዕ ፖሊሲ ስርዓት ኢሳይያስን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣስዒቡዎ ዘሎ ካብ ኮረና ዝኸፍአ ሓደገኛ ጥምየት (ኪኖ ኣርእስተ ዜናታት)
admin
15 Jun 2020
ANDIT OKBAY – MEN’U NSU – {መን’ዩ ንሱ} – NEW ERITREAN MUSIC 2020 – {Official Music Video}
admin
13 Jun 2020
ATV: ማህደር ሰማእታት ኤርትራ – ኣልቡም 2 – June 2020
admin
13 Jun 2020
No posts were found.
ATV: መስርዕ ፊተውራሪ ኣብ ትኹል -1984 ዘጋጠመ ፍጻሜ፡ ተኸታተሊ ዛንታ ዕሸላት ሰማእታት ኤርትራ – ብ ኣማኡአል ኢያሱ – 1996 – 1ይ ክፋል (1/6)
admin
12 Jun 2020
መርድእ
assenna
13 Oct 2018
Announcement: DISCUSSION – Eritrea’s National Service; past promises and young peoples’ experiences. What next?
assenna
14 Jun 2018
Negussie family thanks you for your blessings & well wishes
assenna
27 Apr 2018
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
assenna
04 Mar 2018
ቃል ሓዘን
assenna
24 Feb 2018
ጸሎተ-ፍትሓት ነፍስሔር ወ/ሮ ኣበባ ተኽለ
assenna
29 Oct 2017
GoFundMe AsenaTv Campaign
Assenna Foundation Board of Directors
CURRENT POLL
No posts were found.
STAY CONNECTED
Political Prisoners
Missing
መርድእ
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣለም ገብረማርያም ሰንዓፈ (ምቕማጣ ን/ዞባ ሰገነይቲ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዳዊት ሰለሙን ገ/ገርግሽ ( ዓዜን – ን/ዞባ ሰረጀቓ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኒ ይብራህ – ሽደን በርሀ ካሕሳይ ( እንዳባሊባኖስ – ንኡስ ዞባ ማይምነ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዮሃንስ (ጆን) ዘርኣይ (ደቂ ዘርኡ – ን/ዓዲ ተከሌዛን)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣብርሃም ዑቕበኣብ ገብሪሂወት – ሓጺና (ን/ዞ ዓረዛ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዘካርያም መንግስቱ በርሀ ( ከተማ ደቀምሓረ)
assenna
06 Jun 2016
መልቀስ – ንመምህር ተኸስተ ሃብተ
assenna
17 Mar 2017
መርድእ
assenna
26 Feb 2017
መርድእ ዕረፍቲ ብጻይና ዓብዱ ዑመር
assenna
13 Feb 2017
መርድእ፣ ተስፍሁነይ ሃይለመሎኮት ካሕሳይ
assenna
08 Feb 2017
መርድእ
assenna
09 Dec 2016
መርድእ፣ እንፈትዎ ኣቦናን ሓውናን ገዲም ተጋዳላይ ተሓኤ፡ ገብረሚካኤል ኪዳነ (ጻዕዱ)
assenna
07 Nov 2016
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።


የXC-AHRS-M13 MEMS መለኪያ ሞጁል የሚሽከረከረውን አንግል፣ የፒች አንግል እና የአጓጓዡን እና የውጤቱን አቅጣጫ በእውነተኛ ጊዜ ሊለካ ይችላል።ይህ ሞዴል አነስተኛ መጠን, ዝቅተኛ የኃይል ፍጆታ, ቀላል ክብደት እና ጥሩ አስተማማኝነት ባህሪያት አሉት, ይህም ተዛማጅ መስኮችን የትግበራ ፍላጎቶችን ሊያሟላ ይችላል.
ኢሜይል ይላኩልን።
የምርት ዝርዝር
OEM
የምርት መለያዎች
የምርት መግቢያ
የXC-AHRS-M13 MEMS መለኪያ ሞጁል የሚሽከረከረውን አንግል፣ የፒች አንግል እና የአጓጓዡን እና የውጤቱን አቅጣጫ በእውነተኛ ጊዜ ሊለካ ይችላል።ይህ ሞዴል አነስተኛ መጠን, ዝቅተኛ የኃይል ፍጆታ, ቀላል ክብደት እና ጥሩ አስተማማኝነት ባህሪያት አሉት, ይህም ተዛማጅ መስኮችን የትግበራ ፍላጎቶችን ሊያሟላ ይችላል.


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


ጅማ ከተማ የተጠናቀውን የውድድር ዘመን በአሰልጣኝ መኮንን ገብረዮሀንስ እየተመራ ወደ ፕሪምየር ሊጉ ማደግ የቻለ ሲሆን አሰልጣኝ ገብረመድህን ኃይሌን ዋና አሰልጣኝ አድርጎ ለመሾም መወሰኑ ከሳምንት በፊት ጀምሮ ሲወራ ቆይቶ ነበር፡፡ ሆኖም ክለቡ እስካሁን በይፋ ማስፈረሙን ማረጋገጫ ሳይሰጥ ቆይቶ በመጨረሻም ገብረመድህን ኃይሌን ቀጣዩ የጅማ ከተማ አድርጎ በይፋ ሾሟል፡፡
አሰልጣኝ ገብረመድህን ከጅማ ጋር የ1 አመት ኮንትራት የተፈራረሙ ሲሆን ረዳታቸውን በቀጣዮቹ ቀናት ለክለቡ ያሳውቃሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡
የቀድሞው የቅዱስ ጊዮርጊስ አጥቂ በአሰልጣኝነት ዘመናቸው በኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ ክለቦች ከ1990ዎቹ መጀመርያ አንስቶ እየሰሩ ይገኛሉ፡፡ ትራንስ ኢትዮጵያ ፣ ባንኮች (ንግድ ባንክ) ፣ ኢትዮጵያ መድን ፣ ኢትዮጵያ ቡና ፣ ደደቢት ፣ መከላከያ እና ጅማ አባ ቡና እንዲሁም የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድንን አሰልጥነዋል፡፡ በውድድር አመቱ አጋማሽ ወደ ጅማ አባ ቡና አምርተው ክለቡ መሻሻል እንዲያሳይ ቢረዱትም ክለቡን ከመውረድ ሳይታደጉት ቀርተዋል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
አፍሪካ | ሚቾ ከዩጋንዳ ብሔራዊ ቡድን ጋር ተለያይተዋል
የፕሪምየር ሊግ ተጫዋቾች የሚሳተፉበት የፉትሳል ውድድር ዛሬ ተጀምሯል
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Comment *
Name *
Email *
Website
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
የቅርብ ዜናዎች
መቐለ 70 እንደርታ የመስመር ተከላካዩን አስፈርሟል September 15, 2024
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
የቅርብ ዜናዎች
መቐለ 70 እንደርታ ዜና ዝውውር
መቐለ 70 እንደርታ የመስመር ተከላካዩን አስፈርሟል
September 15, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (54) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


በተለያዩ ሀገሮች የሚገኙ የኢትዮጵያ ዲፕሎማቲክ ሚሲኦኖች ለረዥም ዓመታት ሲያገለግሉ የነበሩት ሰራተኞች እንዲመለሱ መጠራታቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ለቪኦኤ ገለፁ፡፡
አዲስ አበባ —
በተለያዩ ሀገሮች የሚገኙ የኢትዮጵያ ዲፕሎማቲክ ሚሲኦኖች ለረዥም ዓመታት ሲያገለግሉ የነበሩት ሰራተኞች እንዲመለሱ መጠራታቸውን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ለቪኦኤ ገለፁ፡፡


ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም 1941 ጣልያን ተሳዒሩ ካብ ኤርትራ ተጸሪጉ ኣብ ዝወጸሉ ነጻን ልኡላዊትን ደሞክራስያዊት ዝኾነት ሃገረ ኤርትራ ንምምስራት ዝተኻየደ ሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ቃልሲ ብልዕለ-ሓያል ሃገር ኣሜሪካን መሻርኽታን መሳርሒኦም ዝኾነ ስርዓት ሃይለስላሴን መጀመርያ ማዕርነታዊ ተሳትፎ ብዘይብሉ ፌደራላዊ ምትእስሳር፡ ቀጺሉ ንሳ’ውንውን እንተኾነት ብሓይሊ /ብዓመጽ/ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ክትወድቕ ከም ዝገበሩ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ እዩ፡፡
Read more: ብምኽንያት መበል 59 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ዝወጸ፡ ውድባዊ መግለጺ፤
ንቕዋማዊ ህዝባዊ ምርጫ ህዝቢ ትግራይ ደገፍና ንገልጽ ደሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን-ኤርትራ/ሆደ ጋዜጣዊ መግለጺ።
Written by: ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ
Published: 27 August 2020
ኮሚሽነር ኮሚሽን መርጻ ክልል ባቶን መንግስትን ትግራይ፣ መ/ም ሙሉውርቂ ኪዳነ ማርያም ምስ ሙሉኣት ናይ ስራሕ ብጾቱ ታሪኻዉን በዳህን መረጫ፣ ክመርሑ ዝተዋህቦም ሓደራ ብሰላምን ብዓወትን ክድምድሙ እናተተምኔና፣ ህዝብታትን ፖሎቲካዊ ዉድባትን ክልል ትግራይ እንቛዕ ኣብ’ዚ ሓምሻይ ህዝባዊ መርጻ ኣብጻሓኩም፣ እናበልና፣ ብሰላምን ዓወትን ከም ትድምድምዎ እናተኣማመና፣ ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ነዚ ህዝባዉን ፖሎቲካዉን ምርጫ ደገፍና ንገልጽ።
Read more: ንቕዋማዊ ህዝባዊ ምርጫ ህዝቢ ትግራይ ደገፍና ንገልጽ ደሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን-ኤርትራ/ሆደ ጋዜጣዊ መግለጺ።
ደምበ ተቓወምቲ ኤርትራ ካልኣዊ ፍልልያትና ብግቡእ እናኣመሓደርና፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር / ጽላል/ መስሪትና ክንቃለስ ሕጂ’ውን ዕቱባት ክንከውን ይግባእ፡
Written by: ደሞክራስዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/
Published: 16 August 2020
ኣብዚ ግዜ’ዚ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሓርነታዊ ቃልስና ንከይዕወት ካብ ዘደናጉዮ ዘሎ መሰረታዊ ምኽንያት፡ ተቓዋማይ ሓይልና ዓቕሙን ፍልጠፍልጠቱን መሊኡ ኣወሃሂዱ ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ /ህግደፍ/ ዘቃልስ ሰፊሕ ግንባር /ጽላል/ መስሪቱ፡ ብምትእምማንን ምድግጋፍን ክቃለስ ዝኽእል ጥሙር ሃገራዊ ሓይሊ ብምውናን ክቃለስ ይበቅዕ ብዘይምህላዉ እዩ፡፡
Read more: ደምበ ተቓወምቲ ኤርትራ ካልኣዊ ፍልልያትና ብግቡእ እናኣመሓደርና፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር / ጽላል/ መስሪትና ክንቃለስ ሕጂ’ውን ዕቱባት ክንከውን ይግባእ፡
ሓድነትን ምሕዝነትን ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ፡ ብጣዕሚ-ህጹጽ ምላሽ ዝጠልብ ሕቶ!
Written by: ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
Published: 16 August 2020
ኩነታት ሃገርና፡ ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ፡ ኣዝዩ እናተሓላለኸ፡ ተኣፋፊ እናኾነ ይኸይድ ኣሎ። ሎሚ፡ ከም ቅድሚ ትማሊ፡ ወይ ድማ ከም ትማሊ ኣይኮነን። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ጉጅልኡን ካብ ትወድቕ፡ ካብ ትጽቢት ህዝብታትና ወጻኢ፡ በቶም ቀንዲ ዓቕምታት ሰብኣውን ማሕበረ ቁጠባዊ መዳይ ጥራሕ ኣይኮነትን እናዓነወት ትኸይድ ዘላ። ናጽነታን ልዑላውነታን ብጠቕላልኡ ኣብ ሕቶ ይኣቱ ኣሎ።
Read more: ሓድነትን ምሕዝነትን ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ፡ ብጣዕሚ-ህጹጽ ምላሽ ዝጠልብ ሕቶ!
ፖሎቲካዊ ውዲት፡ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ዶር/ኣብይ ኣሕመድን፡
Written by: ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
Published: 16 August 2020
ካብ ጽ'ባሕ ''ስምምዕ ሰላም'' ጀሚሩ፡ እዞም ክልተ ''መራሕቲ'' ዝተፈላለዩ ርክባት ከካይዱ ጸኒሖም'ዮም። እንታይ ተማኺሮም፡ እንታይ ወሲኖም ግን፡ ማንም ዝፈልጥ የሎን። ብውሑዱ እቶም ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ወሳኒ ተራ ክህልዎም ዝግባእ ህዝብታትና፡ ከም ጓና ተራእዮም ተገሊሎም'ዮም ዘለዉ። ኣብ ሃገርና፡ ይትረፍዶ እቲ ካብ ወጋሕትኡ ''እንታይ ኣፍሊጡካ'' ተባሂሉ ዝተናዓቐ ህዝብስ፡ ሽማዊ ሃገራዊ-ባይቶ ኤርትራ ካብ ዝፈርስ፡ ዓሰርተታት ዓመታት ኣሕሊፉ ኣሎ፤ ኩሎም ምስጢራት ድማ፡ ኣብ ኢድ ሓደ ኢሳያስ ተኸዚኖም ኣሎዉ። ዝጸባጸቦ ካቢነ ይኹን፡ ዓገብ ኢሉ ገኒሑ ዘስመዖ ባዓል ስልጣን የብሉን። ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ ናብ'ቲ ብድምጹ ዝሾሞ ቤት-ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ፡ ምስ ኤርትራ ዝፈጸሞ ናይ ሰላም ስምምዕን በጺሑዎ ዘሎ ደረጃን፡ ጸብጻብ ከቕርብ ተኸታቲልና ኣይንፈልጥን። ስለዚ ድማ፡ ጉዳይ ስምምዕ ሰላም ክልቲኡ ሃገራት፡ ከም ምስጢር ዓቂቦሞ ምህላዎም፡ ኣሉታዊ ሳዕቤኑ ንምግማቱ የጸግም እዩ።
ኣብ ሃገረ ኢትዮጵያ ዝምዕብል ዘሎ ፖሎቲካዊ ቅልውላው፡ ንርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ ድቃስ ስለዝኸልኦ፡ ካብ መጀመርያ ወርሒ ጉንቦት 2020 ጀሚሩ፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ክጓየ ጸኒሑ ኣሎ። ዕላምኡ ድማ፡ ንጹር እዩ። ክልቲኦም ''መራሕቲ'' ብቕሉዕ ይኹን ብሕቡእ እናተራኸቡ፡ ናይ ሓባር ኣጀንዳኦም ንምዕዋት፡ ሰለም ዘበሉ ኣይኮኑን። ናይ ዝሓለፉ እዋናት ኣጽኒሕና፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ኣብ መወዳእታ ሰሙን ወርሒ ታሕሳስ 2019፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ገይሹ፡ ዝመደሮ ኣይንርሰዖን፤ ''. . ሰለስተ ወለዶ፡ ብዘይ ምኽንያት ተራሓሒቕና ጸኒሕና፤ ሰለስተ ወለዶ ከሲርና'' ኢሉ። እዚ መግለጺ'ዚ፡ ንህዝብታትናን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ዘለዎ ትርጉም፡ እንታይ እዩ ዝብል ምርኣይ የድሊ። ፈጺሙ ዘጋጊ የብሉን። ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነትናን ልዑላውነትናን፡ ን20 ዓመታት ሰላማዊ ፖሎቲካዊ ቃልሲ፡ ን30 ዓመታት ድማ፡ ነዊሕን መሪርን ብረታዊ ተጋድሎ እናካየድና፡ ዝኸፈልናዮ ማእለያ ዘይብሉ ኩሉ-መዳያዊ መስዋእቲ፣ ብሽም ምውሓስ ልዑላውነት ሃገር፡ ካብ ጉንቦት 1998 ክሳብ ጉንቦት 2000 ዓ.ም. ኣብ ዶብ ዝተኻየደ ኣዕናዊ ኲናት፡ ዝወረደና ከቢድ ክሳራ፡ ፋይዳ ኣይነበሮን፤ ንብላሽ ዝተኸፈለ እዩ ማለቱ ምዃኑ፡ መን ይስሕቶ። ተደማሚሩ ክረአ እንከሎ፡ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ፡ ''ካብ ኢትዮጵያ፡ ናጻ ንምውጻእን ልዑላውነትና ንምውሓስን ዘካየድናዮ ሰላማውን ዕጥቃውን ተጋድሎ፡ ከምዘይኣምነሉ ዝእምት መደረ እዩ።
ነዚ ዝላዓለ መግለጺ ክሕደት ዝኾነ መደረ፡ ናይ ህዝብታትናን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ግብረ መልሲ ድማ፡ ርእዩዎ እዩ። ግን ከኣ ንጉሰ-ነገስት 'ዓባይ ኢትዮጵያ' ናይ ምዃን ሕልሙ ፈጺሙ ኣይቃሃመን። ከም ናይ'ዚ ቅሉዕ መግለጺ፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2020 ምስ ጋዜጠኛታቱ ዘካየዶ ቃለ መሕትት እዩ፤ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣማዕድዩ ከምዘይርእዮ ብንጹር ኣቐሚጡ። ሓደ ናይ ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ''መራሒ'' እየ ዝብል፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ካልእ ልዑላዊት ሃገር፡ ብቕሉዕ ክድርጉሖ ዘይትጽበዮ ቃለ-ምልልስ ነይሩ። ኣብ ኢትዮጵያ ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ፡ ህዝብታት ኣማሓደርቶም ክመርጹ ዘለዎም መሰል፡ ትርጉም የብሉን፤ እቲ ሓድሽ መሪሕነት፡ ለውጢ ከተኣታቱ ካብ ጀመረ፡ ሙሉእ ክኸውን ኣሎዎ፤ ስለዚ ፌደራላውን ሕገ-መንግስታውን ስርዓት ኢትዮጵያ ክፈርስ ኣለዎ ብምባል፡ ብዘይ ሕብእብእ ኣነጺሩ። ዘድሊ ደገፍ ክህብ ድሉው ምዃኑ ድማ፡ ኣረጋጊጹ። እዚ ቅሉዕ መልእኽቲ'ዚ፡ ኣብ ልዕሊ'ቶም፡ ናይ መረጻ መሰሎም ክኽበረሎም ዝደልዩ፡ ንፌደራላዊ ዲሞክራስያውን ሕገ-መንግስታውን ስርዓቶም፡ ከም ብሌን ዓይኖም ዝርእዩ ህዝብታት ኢትዮጵያ፡ ዝተኣወጀ ኲናት እዩ።
ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ ዝለፍለፎ ናይ ክሕደት መልእኽቲ፡ ኣብ ህዝብታትና መመሊሱ፡ ኣሉታዊ ስምዒትን ነድርን እናጓሃሃረ፡ ናብ ዝላዓለ ጥርዚ ይዓርግ ምህላዉ፡ ዝተገንዘቡ ላዕለዎት መጋበርያታቱ፡ ነቶም መደረታት ክጸጋግኑዎም ላሕ ክብሉ ንከታተሎም ኣሎና። ናይ ክሕደት መደረታት ንምኩሕሓል ይኹን፡ ቅኒት ብምቕያር፡ ሒዞሞ ዘለዉ ኣንፈት፡ ብ24 ጉንቦት 2020 ኣብ ማዓልቲ ናጽነት ይኹን 20 ሰነ 2020 ኣብ ማዓልቲ ሰማእታትና፡ ሻሕጣይ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ዘማሓላለፎ መልእኽቲ እኹል መረጋገጺ እዩ። ብኢደ ወነኑ፡ ብዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ክንምራሕ፡ ብዘይ ቃል-ዓለም ከምዘረከበና፡ ሰለስተ ወለዶ ኤርትራ ዘካየዱዎ ተጋድሎን፡ ዝኸፈሉዎ መስዋእትን ትርጉም ኣይነበሮን ከምዝበለና፡ ያኢ ተረሲዑስ፡ 'ናይ ኤርትራ ናጽነትን ልዑላውነትን ንዘልኣለም ተኸቢሩ ይንበር' ብምባል ክቕሽሸ ምፍታኑ ዝገርም እዩ። ከም ምኒስቴር ዜና ዘገልግል ዘሎ የማነ ቻርሊ ድማ፡ ብትዊተር ኣቢሉ፡ ''ሰራዊት ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ኣብ መሬትና ኮፍ ኢሉ ኣሎ'' ክብል ጠቒሱ'ዩ። እቲ መልእኽቲ ትዊተር፡ ናይ ኢሳያስ መግለጺ ዘዳምቕ፡ ኣብ ውሽጡ ዝተሓብአ ሸርሒ ዘለዎ ምዃኑ ፍሉጥ'ዩ። እቶም እዉጃት ናይ ክሕደት መደረታቱ፡ ንህዝብታትና ይቕሬታ ክሳብ ዘይሓተተሎም፡ ኣብ ዓመታዊ ባዓላት ዘቕርቦም መግለጺታት፡ ከም ካሕሳ ኣይውሰዱን 'ዮም። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ፡ ''ዝብኢ ክሳብ ዝዶሉ ይሕንክስ'' ከምዝባሃል፡ ነቲ ብነድሪ 'ይኣክል' ብምባል፡ ናብ ቅርዓት ወጺኡ፡ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠልብ ዘሎ ተቓላሳይ ህዝብና፡ ንምግራህ ዝተኣልመ ልሙድ ሸርሒ እዩ። እምባኣርከስ፡ ቀዳማይ ምኒስቴር ኢትዮጵያ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ናብ ኤርትራ ዝገሸ፡ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮም መልእኽታት ክቃልሑ ኣብ ዝቐነዩሉ ጽባሕ ምዃኑ ኣብ ግምት ምእታው የድሊ።
እዚ መገሻ'ዚ፡ ብመመረቕታ መበል 33 ዙርያ ''ሃገራዊ ኣገልግሎት'' ዝተሸፈነ እዩ፤ ይኹን'ምበር፡ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ዶር/ ኣብይ ኣሕመድን፡ ኣፍ-ንኣፍ ተዋሃሂቦም ዝተማኸሩለን ሰለስተ ዓበይቲ እዋናውያን ኣጀንዳታት ምንባረን ንግምት። መዛተዪ ክኾና ዝኽእላ ዛዕባታት፦ 1. መረጻ ትግራይ ንምትዕንቃፍ ዝተኻየዱ ንጥፈታትን ውጽኢቱን፤ 2. ምስ ቅንጸላ ዉሩይ ኣርቲስት ሃጫሉ ሁንዴሳ፡ ተኣሳሲሩ ዝማዕበለ ፖሎቲካዊ ቅልውላው ንምዝሕሓል ዝተኻየደ ጻዕርን ውጽኢቱን፤ 3. ምስ ጉዳይ ግድብ ህዳሰ ኣባይ ተታሓሒዙ፡ ምስ ግብጽን ሱዳንን ተፈጢሩ ዝጸንሐ ምስሕሓብ፣ ዑደት ኢሳያስን ውጽኢቱን ብምግምጋም፡ መጻኢ ትልምታት ንምሕንጻጽ ዝዓለመ እዩ ነይሩ ኢልና ንርኢ። ድሕሪኡ ዘሎ ወፍሪ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ በዚ መንጽር ንፈትሾ።
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ናብ ሃገሩ ካብ ዝተመለሰሉ ጽባሕ ጀሚሩ፡ ንሱ ከም መራሒ ሃገርን ካልኦት ሰበ-ስልጣናትን፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚድያታት ተጻረርቲ ዝመስሉ ተዋስኦታት ክሰርሑ ንከታተል ኣሎና። ሓደ-ብሓደ፡ ብቱኽረት ንርኣዮም።
1. ኣብ ተሌቪዥን ፋና መደብ ቋንቋ ትግርኛ ዘካየዶ ቃለ-መሕትትን ካልኦትን፦
ሓደ፡- ዶር/ ኣብይ፦....... ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ፡ ኲናት ከካይድ መደብ ከምዘይብሉ፤ ''መን ኣብ ልዕሊ መን ኲናት ከካይድ'ዩ''፡ ብምባል መሊሱ። ግን ከኣ፡ ምስ መረጻ ኣተኣሳሲሩ ዘማሓላለፎ መልእኽቲ፡ ብኣንጻሩ እዩ ነይሩ። ምስ'ዚ ጎድኒ ንጎድኒ ድማ፡ መራሒ ክልል ኣምሓራ፡ ናብ'ቲ ግዝኣትና እዩ ኢሉ ዝኣምነሉ ከባቢ ጸገዴን ካልኦትን፡ ''ኣብ ዝኾነ እዋን ክንኣቱ ኢና፤ ንማንም ኣንይፈርሕን'' ዝበሎ፡ ኣብ ተሌቪዥን ተማሓላሊፉ። ናይ ፌደረሽን ቤት-ምኽሪ ኣፈ-ጉባኤ፡ ናብ ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳቤ፡ ''ክልል ትግራይ መረጻ ከየካይድ ከም ዘጠንቀቐ፡ ኣብ ተለቪዥን ይኹን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተዘርጊሑ። እዞም መልእኽታት'ዚኦም ዘለዎም ትርጉም፡ ብቐንዱ ንህዝቢ ትግራይን ክልላዊ መንግስቱን ዝምልከቱ እዮም፤ ስለዚ ድማ፡ ናብ ዝርዝር ከይኣተና ምስጋር ይሓይሽ። ብሓጺሩ ግን፡ ናይ ጥዕና ምልክታት ዘይምዃኖም ምእማት፡ ኣኹል እዩ።
ክልተ፡- ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፦ ''መንግስቲ ኤርትራ(ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ ማለቱ እዩ)፡ ናይ ሰላምን ልምዓትን ሓይሊ እዩ፤ እዚ ድማ፡ ብዓለም ደረጃ ዝተመስከረሉ እዩ'' . . ትብል መልእኽቱ፡ ብቐንዱ ንዓና ተገድሰና ኮይና ረኺብናያ ኣሎና። እታ ብትግርኛ ዝተማሓላለፈት መደረ፡ ናብ መን ዘቕነዐት ምዃና ብሩህ እዩ። ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ፖሎቲካዊ ስልጣን ሃገር ብሒቱ፡ ንኤርትራ ብዘይ ሃገራዊ ቅዋም፡ ንልዕሊ 29 ዓመታት ብጭካነ ይገዝኣ ምህላዉ፡ መላእ ዓለም ይፈልጦ፤ መረጻ ዝባሃል ሕርሙ ኮይኑ፡ ብሓይሉ ኣብ ሕቖ ህዝብታትና ዝተወጠሐ መንዳዓት ሃገር እዩ። ን10-ተታት ኣሽሓት ወገናትና፡ ብዘይ ሕግን ፍርድን፡ ኣብ ጎዳጉዲ ዳጒኑ ዘማስኖም ዘሎ፡ ብኡ-ንብኡ ዘሕቅቕ፡ ሓታቲ ዘይብሉ፡ ናይ'ዚ ምዕቡል ዘበን ኣረሜናዊ መንግስቲ ኢዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝብታትና ክፍጸሞ ዝጸንሐን ዘሎን ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ብልኡኽ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብመርተዖታት ዝተደገፈ ክሲ ቀሪቡሉ፡ ብዓቕሊ ጽበት የዕለብጥ ከምዝነበረ፡ ካብ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ዝተሓብአ ምስጢር ኣይኮነን። ናብ ኣኼባ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት መንግስታት ብዝለኣኻ ወኪሉ፡ ክከላኸለሉ ዘካየዶ ፈተነ ኣይንርሰዖን። ኤርትራ ትለምዕ ዘላ ሃገር ዘይኮነትስ፡ ኣብ ከቢድ ማሕበረ-ቁጠባዊ ዓዘቕቲ ተሸሚማ ምህላዋ፡ ባዕሉ ብተዘዋዋሪ መንገዲ መስኪሩ ኣሎ። ኣብ ታሕቲ ክንጠቕሶ ኢና። ስለዚ፡ እዚ ''መራሒ'ዚ'' ንውልቀ-መላኺ ኢሳያስ፡ ብድፍረት ብኸም'ዚ ዓይነት ውጹእ ሓሶት ከማላኽዖ ምድፋሩ፡ ንፖሎቲካዊ መንነቱ ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኢ እዩ፤ ቅንጣብ ሓቅነት ከምዘይብሉ ድማ፡ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ይኹን'ምበር፡ ብህረፍ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝዓወረ ባእታ፡ ንባህሪ መዋዕልቱን መማኽርቱን ከምዝመስል ዘረጋግጽ እዩ።
2. ኣብ መወዳእታ ሰሙን ወርሒ ሓምለ 2020፡ ርክብ ምስ ተቓወምቲ ፖሎቲካዊ ውድባት ኢትዮጵያ፡-
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣብ'ዚ ርክብ'ዚ፡ ንህሉው ኩነታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት ዝተለዋወጠሉ ሓሳባት፡ ናብ ምዝርዛር ኣይንኣቱን፤ ብዛዕባ ነዊሕን መሪርን ናይ 30 ዓመታት ናጽነታዊ ተጋድሎና ብዝምልከት ግን፡ ዘስደምም መልእኽቲ ኣማሓላሊፉ እዩ። ኣብ ልዕሊ ህዝብታትናን ተቓለስቲ ደቆምን ዘለዎ ኣሉታዊ ትርጉም ብጣዕሚ ዓቢ ብምዃኑ፡ ብዝርዝር ክንርእዮ ኢና፤ ብቐዳምነት ግን፡ እቲ ዝበሎ ከምዘለዎ፡ ብኣምሓርኛ ክንጠቕሶ። ትርጉሙ ድማ፡ ብትግርኛ ክቕመጥ እዩ።
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፦ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ፡ ''በኤርትራ ስመላለስ፡ ያየሁት፡ ያ የ30 ኣመት ውግያ፡ ኪሳራ እንደሆነ ነው የገባኝ፤ ምንም ትርፍ ላያመጣ፡ በየተራራው የፈሰሰው ደም ያሳዝነኛል'' ኢሉ። (መስመር ናትና)። ትርጉም፡ ብትግርኛ፦ ''ንኤርትራ እንክመላለስ ዝረኣኹዎ፡ እቲ ናይ 30 ዓመት ውግእ፡ ክሳራ ከምዝኾነ እዩ ተረዲኡኒ፤ ዝኾነ መኽሰብ ንዘየምጽእ፡ በብጎቡኡ ዝፈሰሰ ደም፡ የሕዝነኒ'' ኢሉ።
ኣብ'ዛ ሓጻር መደረ'ዚኣ፡ ተጸፍዮም ዘለዉ መልእኽታት ብዙሓት እዮም። ግን ከኣ፡ ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ነጥብታት ፈላሊና ምርኣይ፡ ንዝያዳ ተረድኦ ክሕግዘና እዩ ኢልና ንኣምን።
2-1. ላዕለዋይ መልክዕ ናይ'ዚ መልእኽቲ፦ ብሓደ ሸነኽ ክረአ እንከሎ፡ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ፡ ኤርትራ ናብ ዝኸፍአ ዕንወት ወዲቓ ምህላዋ ስለዝተዓዘበ፡ ኣብ ልዕሊ ዓርኩ ነቐፌታ ዘቕርብ ዘሎ ይመስል። በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፦ ንህዝብታት ኤርትራን ተጋደልቲ ደቆምን፡ ''እቲ ዘካየድኩሞ ናይ 30 ዓመት ነጻነታዊ ተጋድሎ፡ ውጽኢቱ እዚ ካብ ኮነ፡ ትርጉም ዝነበሮ ኣይኮነን። ደምኩም፡ ደመ ከልቢ ኮይኑ ንብላሽ ፈሲሱ'' ብምባል፡ ከም ዘሕዘኖ፡ ናይ ኣምሰሉ ቃል ደርብዩ።
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣጸቢቑ ክስቆሮ ዝግባእ፡ ህዝብታት ኤርትራን ተጋደልቲ ደቆምን፡ ን20 ዓመታት ሰላማዊ ፖሎቲካዊ ቃልሲ፡ ን30 ዓመታት ድማ፡ ነዊሕን መሪርን ተጋድሎ ዘካየዱ፡ ቀዳማይ ዕላምኦም፡ ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ መሬታ፣ ባሕራን ሰማያን ንሓንሳብን ንሓዋሩን ሓራ ብምግባር፡ ዋንነት ህዝባ ክትከውን ዝዓለመ ምንባሩ እዩ። እዚ ድማ ብዘተኣማምን ተዓዊቱ። ኢትዮጵያውያን ኣብ ትሕቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዘይ ምውዳቖም፡ ግን ድማ መብዛሕትኦም ህዝብታት፡ ብንጉሳዊ ኣገዛዝኣ ሃጸይ ምኒሊክን ሃጸይ ሃይለስላሴን፡ ከምኡ'ውን ብርእሰ ፋሽስት መንግስቱ ሃይለማርያም፡ ብሕሱም ፖሎቲካዊ ዓፈና፣ ኣብ ከቢድ ማሕበረ-ቁጠባዊ ዓዘቕቲ ወዲቖም፡ ድኸቶም እናሰተዩ እንከሎዉ፡ ክሕበኑን ክኾርዑን ምጽነሖምን ምህላዎምን ድማ፡ ይፈልጥ እዩ። እዚ ማንም ዘይክሕዶ ኣብ ባይታ ዝነበረን ዘሎን ሓቂ እዩ። እዚ ዘረጋግጾ ነገር እንተሃለወ፡ ናጽነት መሬታዊ ግዝኣት፡ ፍሉይ ትርጉም ዘለዎ ምዃኑ እዩ። ህዝብታት ኤርትራ ድማ፡ ነቲ ብፍቓዶም ዘይተቐበሉዎ፡ ንጉሳውን ፋሽስታውን ባዕዳዊ ኣገዛዝኣ ''መራሕቲ'' ኢትዮጵያ ተቓዊሞም፡ ብነዊሕን መሪርን ተጋድሎኦም ኣረብሪቦም፡ ስዒሮም፡ ወነንቲ ናጻን ልዑላዊት ሃገሮም ኮይኖም'ዮም፤ እዚ ድማ፡ ፍረ መስዋእቶም፣ ስንክልነኦምን ዝዓነወ ንብረቶምን ጥሪቶም ብምዃኑ፡ ይሕበኑሉን ይኾርዑሉን። ደሞም፡ ንብላሽ ኣይፈሰሰን፤ ኣዕጽምቶም ብዘይ ፍረ፡ ኣይተሓምሸሸን፤ ስለዚ፡ ዝኸፈሉዎ ክቡር ዋጋ፡ ዘጣዕስ የብሎምን፡፡ ይኹን'ምበር፡ እቲ ኣብ ሸውዓተ ዓመቱ፡ ወላዲቱ 7ይ-ንጉስ ክትከውን ኢኻ ኢላ ተነብያትለይ ባሃሊ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነትና፡ ን30 ዓመታት ዘካየድናዮ ነዊሕን መሪርን ብረታዊ ተጋድሎናን፡ ዘፍሰስናዮ ደምን፡ ንብላሽ እዩ ነይሩ እንተበለ ዝገርም ኣይኮነን።
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ መደርኡ፡ ናብ'ቲ ዝተሓብአ ጥሙሑ ንምብጻሕ፡ ባይታ ከጣጥሕ ክብል፡ ህዝብታትናን ሓይሊ ምክልኻል ኤርትራን ዝፈልጡዎ፡ ከም ዕረ እናመረሮም ዓቚሮሞ ዝጸንሑ ሓቂ፡ ጎሲዑ ኣሎ። ንሱ ድማ፡ ኤርትራ፡ ከም ናጻን ልዑላዊትን ሃገር፡ ኣብ ትሕቲ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ ዝተማሓደረትለን ልዕሊ 29 ዓመታት፡ ናይ ዕንወትን ብርሰትን'ምበር፡ ናይ ህንጸትን ልምዓትን እዋናት ዘይምንባረን መስኪሩ እዩ። ብርግጽ ድማ፡ ህዝብታትና ድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት፡ ብዘይ ሃገራዊ ቅዋም፡ ኩሎም ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቶም ተጋሂሶም ጸኒሖም ኣሎዉ፤ ማሕበረ-ቁጠባዊ ሂወቶም ተዳቒቑ፡ ባህላዊ ክብርታቶም ተደዊኑ ኣሎ፤ ኣብ ውሽጢ'ዘን ልዕሊ ክልተ ዓመታት ድማ፡ ነታ ከም ብሌን ዓይኖም ዝርእዩዋ ሃገሮም፡ ናብ ኢትዮጵያ ኣሕሊፉ ከረክባ ምስ ተደናደነ፡ ኩሉ ነገር ተጸንቂቑዎም፡ ናብ ቅርዓት ወጺኦም ይኣክል ይብሉ ኣሎዉ። ዕላምኦም ድማ ንጹር እዩ። ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገሮም ብምዕቃብ፡ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ቅዋም፡ ባዕሎም ዝመረጹዎን ዝቆጻጸሩዎን ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ብምትካል፡ ብመንገዲ ሰላምን ልምዓትን ንቕድሚት ዝምርሹሉ ኩነታት ንምፍጣር እዩ። ምስ ጎረባብቶምን ማሕበ-ረሰብ ዓለምን ድማ፡ ኣብ ምክብባርን ሓባራዊ ተጠቃምነትን ዝተመስረተ፡ ጥዑይ ዝምድና ፈጢሮም፡ ብሰላም ክነብሩ ካብ ዘለዎም ነቕ ዘይብል እምነት ዝብገስ እዩ። ካብ ኣፍንጭኡ ኣርሒቑ ምርኣይ ተጸጊሙ ዘሎ፡ እንትርፊ ንጉሳዊ ስልጣኑ ካልእ ክቋምት ዘይተዓደለ፡ ነታ ኣብ ኢዱ ዘላ ሃገሩ'ኳ ብግቡእ ከማሓድር ዘይበቕዐ ''መራሒ''፡ ናብ ኤርትራ፡ ዓይኑ ክተክል ምጅማሩ ዘመልክት ምዃኑ ግን፡ ዝሕባእ ኣይኮነን።
2-2. እዚ መልእቲ'ዚ ብትሕዝቶ ክረአ እንከሎ፦ መደረ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ካብ መደረ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ብትሕዝቶ ፈጺሙ ዝተፈለየ ኣይኮነን። ንምንታይ?? መደረ ኢሳያስ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ 2019 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ኣዲስ-ኣበባ ምጥቃስ ጥራሕ ኣኻሊ እዩ። ንምዝኽኻር ዝኣክል፦ ''. . ሰለስተ ወለዶ ብዘይምኽንያት ተራሓሒቕና ጸኒሕና፤ ሰለስተ ወሎዶ ከሲርና'' ምባሉ ኣይንርሰዖን። ትርጉሙ ኣብ ልዕሊ ናጽነታዊ ተጋድሎና ድማ፡ ከም ጸሓይ ቀትሪ ቡሩህ እዩ። ስለዚ፡ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ብናቱ ሃገራዊ ቋንቋ፡ ንመደረ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ደጊሙዎ'ምበር፡ ሓድሽ ነገር ኣይተዛረበን፤ ምኽንያቱ፡ ርእሰ ፋሽስት ኢሳያስ፡ ኮነ ኢሉ፡ ናይ ህዝብታትና፡ ፖሎቲካዊ፣ ማሕበራዊ፣ ቁጠባዊ ዓቕምታትን ባህላዊ ክብርታትን ብምዕናው፡ ንያቶም ብምዕራብ፡ ሕቡእ ጥሙሑ ከዐውት፡ ንዓመታት ተዋፊሩሉ ብምጽንሑ እዩ። ነዚ ኣብ ባይታ ሃገርና ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ፡ ብኣፍ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ክድገም ምግባሩ ድማ፡ ዘዋደዱዎ ሕቡእ ፖሎቲካዊ ሸርሒ ምህላዉ፡ ዘመልክት እዩ። እቲ ''ዝተራቐቐ'' ሸርሒ እንታይ እዩ ዝብል፡ ኣብ ቁ. 2.3፡ ዘሎ ብጥንቃቐ ንመልከት።
2-3. እዚ መልእኽቲ'ዚ ዝተማሓላለፈሉ እዋንን ክብጻሕ ዝድለ ሽቶን፦ እዚኣ፡ እታ ዝዓበየ ቱኽረት ዘድልያ ኣርእስቲ እያ። ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስ፡ ንናጽነትን ልዑላውነትን ሃገርናን ክብሪ ህዝብታትናን፡ ኣብ መድረኻት ኢትዮጵያ ተጠሊዑ ኣሕሊፉ ክህብ ስለዝተደናደነ፡ ከቢድ ዋጋ ከምዝኽፈለ ኣጸቢቑ ተገንዚቡዎ ኣሎ። እዚ ውልቀ መላኺ'ዚ፡ ምስ ጉጅልኡ፡ ''ምስ ፌደራል መንግስቲ፡ ጽቡቕ ዝምድና ኣሎና፤ ወያነ ግን መሬትና ከረክበና ድሉው ኣይኮነን'' ብምባል፡ ብዶብ ኣማኻንዩ፡ ኣብ ልዕሊ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ኲናት ንምውላዕ ዝሓንጸጾ ትልሚ፡ ብህዝብታትና ይኹን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ፡ ተቐባልነት ኣይረኸበን። ግን ከኣ፡ ኣይደቀሰን። በቲ ካልእ መዳይ ድማ፡ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ንጉስ ኢትዮጵያ ናይ ምዃን ሕልሙን ጻዕሩን ኣብ ምዕዋት፡ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኖሞ ዘለዉ፡ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ምዃኖም፡ ኣሉ ዘይባሃል ሓቂ እዩ። ብሰሜንን ደቡብን ቀርቂርካ ንምድሃኽ ዝሓንጸጹዎ ትልሚ ድማ፡ ኣይተዓወተን። ስለዚ ድማ፡ ናይ መወዳእታ ዕድሎም ክርእዩ፡ ካልእ ዝተራቐቐን ሓደገኛን ስልቲ ክሕንጽጹ ናይ ግድን ኮይኑዎም ኣሎ። ኣብ ሞንጎኦም፡ ''ተጻረርቲ'' መርገጺታት ከምዘለዎም እናቃልሑ፡ ግን ከኣ ኣብ ሓደ ናይ ሓባር ሽቶ ክዓልቡ ዘብቅዖም፡ ትልሚ ኣነጺሮም፡ ክዋፈሩ ጀሚሮም ኣሎዉ። ብኸመይ ንዝብል ገምጋምና ዝስዕብ እዩ።
ኣብ'ዚ እዋን'ዚ፡ ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ጉጅልኡን ዝኽተሉዎ ዘለዉ ቅኒት፡ ተሓለቕቲ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ መሲልካ ምቕራብ እዩ። መልእኽታት ማዓልቲ ናጽነት 24 ጉንቦትን ማዓልቲ ሰማእታትና 20 ሰነ 2020 ዓ.ም. ምዝካር የድሊ። ብተወሳኺ፡ መልእኽቲ ትዊተር የማነ ቻርሊ ድማ፡ ''ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ክሳብ ሎሚ ኣብ መሬትና ኮፍ ኢሉ ኣሎ'' ዝብል እዩ። ካብ'ዞም መደረታት እንግንዘቦ ሓቂ፡ ''ብዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ፡ ብኮምሽን ዶብ ዝተወሰነልና ልዑላዊ ግዝኣትና፡ ተቛጻጺሩዎ ስለዘሎ፡ መሬትና ንምምላስ ኲናት ዘይተርፍ እዩ'' ዝብል መልእኽቲ ዝሓቖፈ እዩ። ትማሊ፡ 'ወያነ፡ መሬትና ከረክበና ድሉው ኣይኮነን፤ ስለዚ መሬትና ክነምልስ፡ ኲናት ኣንጻር ወያነ ዘይተርፍ እዩ'' ዝብል፡ ናይ ኲናት ዳንኬራ፡ ቅኒቱ ተቐይሩ ምህላዉ ዝእምት እዩ።
ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ ካብ ኤርትራ (ሳዋ) ናብ ሃገሩ ምስ ተመለሰ፡ ''እቲ ን30 ዓመት ዘካየድኩሞ ውግእ መኽሰብ የብሉን፤ ኣብ በብጎቡኡ ዝፈሰሰ ደምኩም ድማ፡ የሕዝነኒ'' ብምባል ተዋራዝዩ። ንህዝብታትናን ተጋደልቲ ደቆምን፡ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዘካየዱዎ ተጋድሎን ዝኸፈሉዎ ከቢድ መስዋእትን፡ ውጽኢት ስለዘይብሉ፡ "ናብ ዓባይ ኢትዮጵያ ተጸንበሩ" ይብሎም ምህላዉ ንምርዳእ፡ ጠንቋሊ ምሕታት ኣየድልን፤ ነዚኣ እንተ ተሓሲሞም ድማ፡ ከም'ቶም ''ኣሃዳዊ ስርዓት ኣይንቕበልን'' ዝብሉ ዘለዉ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ኢትዮጵያ፡ ተመሳሳሊ ዕድል ከምዘጋጥሞም የተንብሃሎም እዩ ዘሎ።
እዚ ዝተጠጀአ፡ ናይ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ፡ ንኤርትራ ናይ ምጽንባር ሕልሚ፡ ኣብ ልቢ ህዝብታትናን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ዝፈጥሮ ኣሉታዊ ስምዒትን ነድርን ብጣዕሚ ዓቢ እዩ፡፡ ስለዝኾነ'ውን፡ ናይ ኤርትራ ናጽነትን ልዑላውነትን ተሓላቒ መሲሉ ክዋጥን፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ መሬትና ኮፍ ኢሉ ኣሎ፡ ብዝብል ቅኒት፡ ናይ ኲናት ነጋሪት ክሃርም ዝጸንሐ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብሓደ ወገን፡ ነቲ ናይ 30 ዓመታት ናጽነታዊ ተጋድሎናን መስዋእትነትናን ትርጉም የብሉን ብምባል ብግሉጽ ዘናኣኣሰ፡ ሰራዊቱ ካብ መሬት ኤርትራ ብዘይምውጽኡ ''ክኽሰስ'' ጀሚሩ ዘሎ፡ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ በቲ ካልእ ወገን፡ ብዶብ ኣመሳሚሶም ኲናት ክባርዑ፡ ነዳድን ክርቢትን የዳልዉ ምህላዎም ዘመልክት፡ ፖሎቲካዊ ውዲት እዩ። እቲ ዝኸፍአ ኣሉታዊ ሳዕቤን፡ መደረ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ እዚ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ''ንዓይ ንኣንጭዋሲ ኣብ ሎቖታ'' ዶ በለት?
3-4. መጠቓለሊ፦ እዞም ክልተ ውዲተኛታት ''መራሕቲ''፡ ኣብ ክልተ ፍጹም ''ተጻረርቲ'' መርገጺታት ዝተተፋነኑ መሲሎም፡ ብምኽንያት ዶብ ክውላዕ ዝኣልሙዎ ዘለዉ ፖሎቲካዊ ውዲት፡ ናይ ሓባር ዕላምኦም ንምዕዋት ዝዓለመ፡ ሓደገኛ ስልቲ ምዃኑ፡ ብጉቡእ ክነስተውዕለሉ ይህልወና። ርእሰ-ፋሽስት ኢሳያስን ዶር/ ኣብይ ኣሕመድን፡ ኣብ ኤርትራ(ኣስመራን-ሳዋን) ተራኺቦም፣ ተማኺሮም፣ ኣዋዲዶሞ ዘለዉ ሸርሒ፡ ንህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ኣብ ናጽነትን ልዑላውነትን ሃገሮም ዘለዎም ክቱር ፍቕሪ ብምምዝማዝ፡ ብምስምስ ዶብ ዳግም ኣላዓዒሎም፡ ናብ'ቲ ዝጠጅኡዎ ኲናት ብምርግራግ፡ ሕቡእ ኣጀንዳኦም ዘዐወቱሉ ባይታ ንምፍጣር እዩ። እዚ ተዋዲዱ ዘሎ ''ዝተራቐቐ'' ሸርሒ፡ ክንዮው ዶብ፡ ዓበይቲ ሕቡኣት ዕላማታት ዝሓቖፈ እዩ፡፡ ኣጠቓሊልካ ክረአ እንከሎ፡ ናይ ሃገርና ናጽነትን ልዑላውነትን ብሓደ ወገን፡ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ፡ ዲሞክራስያውን ሕገ-መንግስታውን ስርዓት ድማ በቲ ካልእ ወገን፡ ብምፍራስ፡ ኣሃዳዊት ዓባይ ኢትዮጵያ ዳግም ሂወት ክትዘርእ ብምግባር፡ ናይ ንግስነት ሕልሞም ንምዕዋት ዝዓለመ ሸርሒ እዩ።
ከም እንፈልጦ፡ ኣብ'ዞም ዝሓለፉ ልዕሊ ክልተ ዓመታት፡ ርእሰ ፋሽስት ኢሳያስን ዶር/ ኣብይ ኣሕመድን፡ ውሳነ ኮምሽን ዶብ፡ ኣብ ባይታ ክትግበር ከምዘይደልዩ እናተዓዘብና መጺና ኣሎና። ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ድማ፡ ካብ ጉዳይ ኤርትራ፡ ውሽጣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ብቐዳምነት ከምዝርኢ ኣረጋጊጹ እዩ። በቲ ካልእ ወገን፡ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ድማ፡ ኣብ ናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዕግበት ከምዘይብሉ ኣስተውዒልና ኢና፤ ''ዶብ ኣርቲፊሻል እዩ፤ ናይ ጽልኢ መንደቕ ኣፍሪስና፡ ብናይ ፍቕሪ ድልድል ክንሰግሮ ኢና''፡ ''ብዛዕባ ዶብ ኣልዒልና ተዘራሪብና ኣይንፈልጥን" ብምባል፡ ካብ ወጋሕትኡ ኣሚቱ እዩ፤ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ኢትዮጵያ ዝስቀሉ ካርቶናት ጥራሕ ዘይኮኑስ፡ ዓበይቲ ትካላት ሚድያ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትናን ልዑላውነትናን ከምዘይ-ተዋሓጠሎም ብቕሉዕ ክገልጹ እንከሎዉ፡ ዓገብ ዝበሎም የልቦን። ናይ ዶር/ ኣብይ ኣሕመድ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን መደረ ድማ፡ ናይ'ዚ መቐጸልታን ዝላዓለ መግለጽን ምዃኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን።
እዞም ክልተ መማኽርቲ፣ ብውልቀ ስልጣኖም ዝዓወሩ፣ ሰፊሕ መሬታዊ ክሊ(ዓባይ-ኢትዮጵያ) ናይ ምግዛእ ጥሙሕ ዘለዎም ''መራሕቲ''፡ ብሂወትን ሃብትን ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ክቋመሩ ዘዋድዱዎ ዘለዉ ስልቲ፡ ብዝተወሃሃደ ቅልጽም ክነፍሽሎ ይህልወና። ከም ኤርትራውያን፡ ብውልቀ መላኺ ኢሳያስን ዶር/ ኣብይ ኣሕመድን፡ ብምኽንያት ዶብ፡ ዳግማይ ዝጻወድ ዘሎ ናይ ኲናት ሸርሒ፡ ናብ ክንወጾ ዘይንኽእል ናይ ውድቀት ዓዘቕቲ ከይንሽመም፡ ልዑል ጥንቃቐ ክንገብርን ክንምክቶን ይግባእ።
ውድብና ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)፡ ከም ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ በዞም ክልተ ኣዕሩኽ ''መራሕቲ'' ዝእለሙ ዝተፈላለዩ ሸርሕታት ንንፋስ እናሃበ፡ ህዝብታት ኤርትራን ፖሎቲካዊ ሓይልታቱን፡ ብዝተዋደደ ቅልጽም፡ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘካይዱዎ ቃልሲ ኣብ ምዕዋት፡ እጃሙ ንምብርካት፡ ከም ወትሩ ቃልሱ ኣጠናኺሩ ክቕጽል እዩ።
ቤት-ጽሕፈት ዜናን ባህልን፡
ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
ነሓሰ 2020 ዓ.ም.
ስርዓት ህግደፍ ክራማት መጸ ብምግቢ ነብስና ምኽኣል ዝብል ጭርሖ እናልዓለ ዝምድር፡ ሕጂኸ ንመን ከታልል እዩ፡
Written by: ደሞክራስዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/
Published: 16 August 2020
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ብሓይሊ ብረት ፖለቲካዊ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ግዜ ጀሚሩ ህዝቢ በብደረጅኡ ተጠቃሚ ዝኾነሉን ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነግሰሉን ልምዓታዊ ቁጠባዊ ፖሊሲ ዘይብሉ ክነሱ፡ ብሓፈሻ ህዝብና ብፍላይ ካኣ እቲ 85% ዝኸውን ኣብ ሕርሻ ዝምርኮስ ገባራይ ሕብረተ-ሰብና ብመግቢ ነብሱ ክኽእል ኣለዎ ብዝብል ዓመት መጸ እናጨረሐ እነሆ ናብ 30 ዓመታት ተገማጊሙ ህዝብና ብመግቢ ነብሱ ከይከኣለይከኣለ ሓሳረ-መከርኡ ይርኢ ኣሎ፡፡


በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ እና በእነ ተሾመ ረጋሳ መካከል ባለው የሽብር ክስ ክርክር ላይ የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ችሎት ብይን ሰጠ፡፡
አዲስ አበባ —
በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ እና በእነ ተሾመ ረጋሳ መካከል ባለው የሽብር ክስ ክርክር ላይ የፌደራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ አራተኛ ወንጀል ችሎት ብይን ሰጠ፡፡ በብይኑ ከተከሾች መካከል ሰባቱን በነፃ አሰናበተ፡፡ “ተከላከሉ” የተባሉ ተጠርጣሪዎች መከላከያ ምስክሮቻቸውን ለጥር 24ቀን 2010 ዓ.ም እንዲያቀርቡ ተቀጥረዋል፡፡


የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
7
መስከረም
ትንሽ ቁጥሮች ፣ ትልቅ ጉዳይ
የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
7
መስከረም
ትንሽ ቁጥሮች ፣ ትልቅ ጉዳይ
የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
30
ጥቅምት
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
መቼ ማስወገድ 7 ስህተቶች እየሰፋ ነው።
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የዚህ የሪል እስቴት ኮርስ አላማ በልጅነት ዕድሜ ላይ ያሉ የንግድ ሥራ መሪዎች ወደ ትልቅ ቦታ ወይም ወደ ብዙ ቦታዎች ሲሰፋ ከተለመዱት ወጥመዶች እንዲቆጠቡ መርዳት ነው።


የኦፕቲካል አስማሚ/አስተኑዋተር ተከታታይ፣ የጅምላ ሽያጭ የጨረር አስማሚ/አስተናጋጅ ተከታታይ አቅራቢዎች እና አምራቾች -Qingdao ተግባራዊ የፎቶኒክ ቴክኖሎጂዎች ኮ.
< img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1367055820384037&ev=PageView&noscript=1" />


➤ ቻናሌን ሰብስክራይብ ያድርጉ፡ ሙሉው ስብስብ ንፋሱ ወደ ሚበዛበት ቦታ ይሄዳል Voiceover፡ ✤ዳይሬክተር፡ Dinh Tu Quang ✤ተዋናዮች፡ Luu Dich Phi፣ Ly Hien, Ngo Thien, Ho Bang Khanh ከተማዋን ለቆ የመውጣት ጉዞ ወደ ትውልድ ከተማው ለመመለስ ንግድ ለመጀመር፣ የትውልድ አገሩን ለማደስ ቱሪዝምን ያስሱ እንዲሁም የዋህ የሆንግ ዳው እና የታቺ ዳኦ የፍቅር ታሪክ። የሁአ ሆንግ ዳው የቅርብ ጓደኛው ሞት ምክንያት ህይወት እና ስራ ቁልቁል ወረደ። እሷ ብቻዋን ለማረፍ እና ስሜቷን ለማስተካከል በቫን ሚዩ መንደር ወደ ሚገኘው “Huu Phong አነስተኛ ትምህርት ቤት” ሄደች። እዚያም ከታቺ ዳኦ ጋር ተገናኘች፣ እሷም ከፍተኛ ደሞዝ የሚያስገኝላትን ስራ ትታ ወደ ትውልድ መንደሯ ተመልሳ ንግድ ለመጀመር እንዲሁም ከሌሎች ትላልቅ ከተሞች የመጡ እኩዮቿን አገኘች።… © የቅጂ መብት በ: Huace Croton TV Vietnam © የቅጂ መብት በHuace Croton TV Vietnamትናም ☞ እንደገና አትድገም።
“Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện “, được lấy từ nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=PY_gbYKmCgM
Tags của Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện: #Siêu #Phẩm #Phim #Cực #Hot #ĐI #ĐẾN #NƠI #CÓ #GIÓ #Tập #Lưu #Diệc #Phi #Lý #Hiện
Bài viết Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện có nội dung như sau: ➤ ቻናሌን ሰብስክራይብ ያድርጉ፡ ሙሉው ስብስብ ንፋሱ ወደ ሚበዛበት ቦታ ይሄዳል Voiceover፡ ✤ዳይሬክተር፡ Dinh Tu Quang ✤ተዋናዮች፡ Luu Dich Phi፣ Ly Hien, Ngo Thien, Ho Bang Khanh ከተማዋን ለቆ የመውጣት ጉዞ ወደ ትውልድ ከተማው ለመመለስ ንግድ ለመጀመር፣ የትውልድ አገሩን ለማደስ ቱሪዝምን ያስሱ እንዲሁም የዋህ የሆንግ ዳው እና የታቺ ዳኦ የፍቅር ታሪክ። የሁአ ሆንግ ዳው የቅርብ ጓደኛው ሞት ምክንያት ህይወት እና ስራ ቁልቁል ወረደ። እሷ ብቻዋን ለማረፍ እና ስሜቷን ለማስተካከል በቫን ሚዩ መንደር ወደ ሚገኘው “Huu Phong አነስተኛ ትምህርት ቤት” ሄደች። እዚያም ከታቺ ዳኦ ጋር ተገናኘች፣ እሷም ከፍተኛ ደሞዝ የሚያስገኝላትን ስራ ትታ ወደ ትውልድ መንደሯ ተመልሳ ንግድ ለመጀመር እንዲሁም ከሌሎች ትላልቅ ከተሞች የመጡ እኩዮቿን አገኘች።… © የቅጂ መብት በ: Huace Croton TV Vietnam © የቅጂ መብት በHuace Croton TV Vietnamትናም ☞ እንደገና አትድገም።
Từ khóa của Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện: tải game hay nhất
Thông tin khác của Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện:
Video này hiện tại có 355661 lượt view, ngày tạo video là 2023-01-04 19:45:09 , bạn muốn tải video này có thể truy cập đường link sau: https://www.youtubepp.com/watch?v=PY_gbYKmCgM , thẻ tag: #Siêu #Phẩm #Phim #Cực #Hot #ĐI #ĐẾN #NƠI #CÓ #GIÓ #Tập #Lưu #Diệc #Phi #Lý #Hiện
Cảm ơn bạn đã xem video: Siêu Phẩm Phim Cực Hot 2023 | ĐI ĐẾN NƠI CÓ GIÓ – Tập 01 | Lưu Diệc Phi- Lý Hiện.


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
መግቢያ ገፅ
አካዉንቴ
ምርቶች
ዋና አባልነት
የእርስዎን ትዕዛዝ ይከታተሉ
ስለ ቤተ ክርስቲያን
ለበለጠ መረጃ
ሌሎች አገልግሎቶች
ገንዘብ አግኝ
አዲስበር ላይ ይሽጡ!
የምርት መለያ - ፈረስ ወደ ቡና ቤት ገባ
መግቢያ ገፅ
ሱቅ
የምርት መለያ -
ፈረስ ወደ ቡና ቤት ገባ
ማጣሪያ
ቅደምተከተሉ የተስተካከለው: ነባሪ ድርደራ በታዋቂነት ደርድር አማካኝ ደረጃ ደርድር በቀጣይ ደርድር ዋጋ ደርድር: ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ዋጋ ደርድር: ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ