ሲፈጠር የአንድ ቤተሰብ የነበረው መሬት ቤተሰቡ በቢሊዮን ሲራባ አንድ ኢንች አልጨመረም። በመንኮራኩር ሰማይ ቢታሰስ በሮኬት ጠፈር ቢሰነጠቅ በምድር ላይ እንዳለው ያለ መሬት እስካሁን አልተገኘም። በምድር ያለው መሬትም በተለያዩ ምክንያቶች ጠቀሜታው እየቀነሰ፣ ለምነቱ እየጠፋና እየጠበበ ይገኛል። መሬት በገጠርም ሆነ በከተማ ዋነኛ የመብት ምንጭ እና የሁሉም ምጣኔ ሀብታዊ፣ ማሕበራዊ እና ፖለቲካዊ ጉዳዮች መሰረት ነው። እያለቀ የሄደውን መሬት እየጨመረ ላለው ሕዝብ በሚዛን ለማከፋፈል በተለያዩ ሀገራት በተለያዩ ጊዜያት ልዩ ልዩ ፍልስፍናዎች ሲፈለሰፉ፣ ርዕይዎተ ዓለም ሲሆኑ፣ ወደፖሊሲ ሲቀየሩና ሕግ እየሆኑ ሲተገበሩ ቆይተዋል። እየተተገበሩም ይገኛሉ። ይሁን እንጂ በዚህ ዘመን ለሁሉም ዜጎች መሬት መስጠት የሚያስችል ምንም ዓይነት ፍልስፍና አልተገኘም።
በዚህም ምክንያት በተለይ የከተማን መሬት ለሁሉም ባይሆን ለግማሽ ያህሉ ኗሪ እንኳን ማዳረስ አልተቻለም። ከተማው ምን ቢሰፋ የራሱ ቤት ወይም የጎጆ መቀለሻ መሬት ያለው ከተሜ ግን 40 በመቶ አይሞላም። ይህም የትውልዱን ከፍተኛ የሕይዎት ዘመን ምኞች በቤት መስራት ላይ እንዲወሰን አድርጎታል። በዚህም መክንያት በቤተሰብ ቤት ተጠግቶ መኖር፣ ተከራይቶ መኖር እና በሌላ ሰው መሬት ላይ የአንገት ማስገቢያ ጎጆ በመቀለስ መኖር ከጎዳና በመለስ ያሉት የመሬት አልባ ዜጎች አማራጮች ናቸው። የሌሎች ሰዎች ስምምነት ላይ የተመሰረቱት እነዚህ የመኖሪያ አማራጮች ታዲያ አለመግባባቶች ይገጥሟቸውና የክርክር ምንጭ ይሆናሉ።
የዚህ ጽሁፍ ትኩረት የሆነውን በሌላ ሰው መሬት ላይ ጎጆ ቀልሶ መኖርን ነጥለን ብንመለከት በሀገራችን ሰዎች በተለያየ ምክንያት እና ሁኔታ የሌላ ሰው መሬት ላይ ጎጆ ቀልሰው ሲኖሩ ማየት የተለመደ ነው። ይሁን እንጂ ቤቱ ከተሰራ በኋላ ቤቱን በሰራው ሰው እና ቤቱ የተሰራበት መሬት የእኔ ነው በሚለው ሰው መካከል አለመግባባት አየተነሳ በበርካታ መዛግብት ወደክርክር ሲገቡ ይስተዋላል። ይህን ክርክር የሚቀርብላቸው ችሎቶች ለሚሰጡት ውሳኔ መሰረት የሚያደርጉት ደግሞ በፍ/ህ/ቁ.1178፣ 1179 እና 1180 ስር የተቀመጠውንና «…ባለመሬቱ ሳይቃወም በሌላ ሰው መሬት ላይ ቤት የሰራው ሰው የቤቱ ባለቤት ይሆናል፤ ባለመሬቱም የተስማሙበትን ፤ ካልተስማሙም የቤቱን 1/4ኛ ግምት ከፍሎ ማስለቀቅ ወይም ባለቤቱ ቤቱን በራሱ ወጪ አፍርሶ እንዲለቅለት መጠየቅ ይችላል…» የሚለውን ሕግ ነው። ይህ ሕግ መሰረታዊ የሚባል የሰበር ትርጉም ከተሰጠባቸው ህጎች አንዱ ሲሆን በውስጡ የሚነሱ በርካታ ዝርዝር ጉዳዮችም አሉት።
የዚህ ጽሁፍ ዋነኛ ዓላማም በዚህ ሕግ ላይ ተበታትነው የተሰጡ የተለያዩ የሰበር ችሎት አስዳጅ የህግ ትርጉሞችን ይዘት መሰረት በማድረግ የሕጉን አሁናዊ የጸና ንባብ ገንብቶ በማስቀመጥ፣ በሕጉ ውስጥ የተቀመጡ በርካታ የሁኔታ መስፈርቶችን በመዘርዝር እና የሕጉን የተፈጻሚነት አድማስ መትሮ ህጉ ተፈጻሚ የማይሆንባቸውን ልዩ ሁኔታዎች በማንሳት አንባቢያን በጉዳዩ ላይ የተሟላ እይታ እንዲኖራቸው ለማድረግ ነው። በዚህም መሰረት ጽሁፉ ይህንን ዓላማውን በተከተለ ይዘት ተከፋፍሎ እንደሚከተለው ቀርቧል።
ክፍል አንድ
በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው መብት - ድሮና ዘንድሮ
ድሮ
በሐገራችን ኢትዮጵያ እየታዩ ባለፉ ልዩ ልዩ የአገዛዝ ዘመኖች የተለያዩ የመሬት ፖሊሲዮች እና ሕግጋት ሲለዋወጡ ቆይተዋል። ከቅርቡ ታሪክ ቢጀመር እንኳን በዘውዳዊ የአገዛዝ ዘመን መሬት ለባለርስት፣ ለባለ ጉልት፣ ለግለሰብ፣ ለባለስልጣን፣ ለቤተክርስቲያን ወዘተ እየተባለ በልዩ ልዩ አኳኋን ለልዩ ልዩ ተቀባዮች ቢሰጥም ከተሰጠ በኋላ ግን መሬቱ የባለመሬቱ የግል ንብረት ተደርጎ ይቆጠር ነበር። በዚሁ ዘውዳዊ የአገዛዝ ዘመን የወጣው የፍትሃብሔር ህጋችን ታዲያ በወጣበት ዘመን የነበረውን ይህንን የመሬት ፖሊሲ መሰረት አድርጎ የወጣ በመሆኑ መሬት የባለመሬት ሰዎች የግል ንብረት እንዲሆን የሚፈቅድ ነው። በመሆኑም በአንቀጽ 1204 እና ተከታዮቹ በተደነገገው አግባብ በመሬት ላይ ሰፊና ፍጹም የሆነውን የባለቤትነት መብት ለግለሰቦች ይሰጣል።
በዚህም መሰረት አንቀጽ 1178 እና 1179 ን ጨምሮ በሌሎች የፍ/ብሄር ህጉ ድንጋጌዎች ላይ የተቀመጠው « ባለመሬቱ » የሚለው አገላለጽ የመሬት የግል ባለቤነትን የሚገልጽ ነው።
ባለመሬቱ በመሬቱ ላይ ያለው የባለቤትነት መብት በመሬቱ ላይ ቤት የሰራው ሰው ካቋቋመው የይዞታ መብት የሰፋ በመሆኑ የባለይዞታውን የቤት ባለቤትነት በባለመሬቱ መልካም ፈቃድ ላይ እንዲንጠለጠል አድርጎታል። በዚህም ምክንያት ድሮ የቤት ሰሪው አካላዊ የቤት ባለቤትነት መብት ቤቱ የተሰራበት መሬት ባለቤት እስከፈቀደ ድረስ ብቻ የሚቆይ ነበር። በመሆኑም ባለመሬቱ በመሬቱ ላይ የተሰራውን ቤት 1/4ኛ ግምት ከፍሎ ማስለቀቅ ወይም ቤት ሰሪው ቤቱን በራሱ ወጪ አፍርሶ መሬቱን እንዲለቅለት የማድረግ ከመሬት ባለቤትነት የመነጨ መብት ነበረው። በዚህም መሰረት ቤቱ ባለመሬቱ ሳይቃወም መሰራቱ ለቤቱ ሰሪ የሚሰጠው መብት ሩብ ግምት እስከማግኘት ካልሆነም አፍርሶ ፍራሹን እስከመውስድ ብቻ የተወሰነ፣ እጅግ ጠባብ እና ሙሉ በሙሉ በባለመሬቱ ፈቃድ ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ጉዳዩ ብዙም ክርክር የማይነሳበት እና የሕግ ትርጉም ጥያቄ የማያስነሳ ሆኖ ለበርካታ ዘመናት ቆይቷል።
ዘንድሮ
ፍርድ እና ፖሊሲ
ዘውዳዊ ስርዓቱን ባስወገደው ወታደራዊ መንግስትም ሆነ ቀጥሎ መንበረ ስልጣኑን በተቆጣጠሩት መንግስታት ግን መሬት የግል መሆኑ ቀርቶ በሕግ የመንግስትና የሕዝብ እንዲሆን ተደርጓል። በዚህም መሰረት የአገዛዝ ለውጡ በመሬት ፖሊሲና ሕግ ላይ ከፍተኛ ለውጥ አምጥቷል። አስቀድሞ በሕግ እውቅና ባለው መንገድ እንደሸቀጥ ሊሸጥ ሊለወጥ ይችል የነበረው መሬት በግለሰቦች ሙሉ የባለቤትነት መብት የማይቋቋምበት እና የማይሸጥ የማይለወጥ ነገር ተደርጓል።
በዚህ የመሬት ፖሊሲ ግለሰቦች በመሬት ላይ ያላቸው መብት ከባለቤትነት ወደ ባለይዞታነት የተቀነሰ በመሆኑ ማንም ሰው በተናጠል የመሬት ባለቤት ሊሆን አይችልም። የኢትዮጵያ መሬት የሁሉም ኢትዮጵያዊ ነው ማለት አንድ ኢትዮጵያዊ የግሉ መሬት አለው ማለት አይደለም። የዚህ ፖሊሲ ደጋፊዎች ፖሊሲው አላቂ እና ውድ የሆነውን መሬት ለግል ባለንብረትነት አሳልፎ ከመስጠት ይልቅ የጠቅላላውን ሕዝብ ጥቅም መሰረት ላደረገ ዓላማ ለማዋል እና ለሀገር እና ለትውልድ ጥቅም እንዲለማ ለማድረግ ተብሎ የሚመረጥ መሆኑ ሲናገሩ ይስተዋላል። በመርህ ደረጃ ይህ የፖሊሲ ምክንያት ትክክል መስሎ ቢታይም በትክክለኛ ዴሞክራሲያዊ አስተዳደር እና መሬት በረገጠ አስተዳደራዊ ፍትሕ ካልታገዘ በስተቀር በተቃራኒው ውድ እና አላቂ የተባለውን መሬት የሕዝብ ሀብት በሚል ስም ከብዙሃኑ ሸሽጎ የፖለቲካ ስልጣን ያገኙ ጥቂት ኃይሎች እንደፈለጋቸው ሀብት ማካበቻ እንዲያደርጉት በር የሚከፍት ነው። መዋቅራዊ ቁጥጥር ያለበት ዴሞክራሲያዊ አስተዳደር እና የሕግ የበላይነት ባልዳበረባቸው ሀገራት እነዚህ ኃይሎች መሬትን እንደአንድ የፖለቲካ መታገያ መሳሪያ እና ዓላማ በመውሰድ የፖለቲካ ስርዓቱን ሀሳብ ላይ ሳይሆን የተለያዩ ልዩነቶች ላይ መሰረት እንዲያደርግ እና እንዲቀጭጭ ብሎም በአንድ ሀገር ውስጥ ከፍተኛ የሆነ መከፋፈልና የእርስ በእርስ ግጭት እንዲከሰት ይጠቀሙበታል። እነዚህ ኃይሎች መሬት ለህዝብ ጥቅም ሲባል ካሳ ተከፍሎ ከባለይዞታዎች ላይ የሚወሰድባቸውን፣ መሬት ለዜጎች እና ለአልሚዎች የሚሰጥባቸውን፣ በመሬት ላይ የሚሰሩ ልማቶች ላይ ቁጥጥር የሚደረግባቸውን እና ሌሎች መሬት የሚተዳደርባቸውን ሕጎች በማጣመም እና በመጣስ በመሬት አስተዳደር ጉዳይ ላይ መዋቅራዊ እና ተቋማዊ የቁጥርር ስርዓት እንዳይኖር በማድረግና ቢኖርም ሽባ በማድረግ መሬት ለጥቂት ግለሰቦች እና ቡድኖች ያልተገባ ጥቅም ማካበቻ እንዲውል እና ለማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ቀውሶች ማቀጣጠያ መሳሪያ እንዲሆን የሚያደርግ ነው። ይህንን ፖሊሲ በመደገፍም ሆነ በመቃወም እነዚህን ጨምሮ ሌሎች በርካታ መከራከሪያዎች የሚቀርቡ ሲሆን የዚህ አጭር ጽሁፍ ትኩረት ባለመሆኑ በዚሁ ማለፉ የተሻለ ሆኗል።
ወደ ነጥቡ ስንመለስ በደርግ ዘመን በዚህ በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ቤት የሰራን ሰው ጉዳይ የተመለከቱ ክርክሮችን የወቅቱ መንግስት ሲከተለው ከነበረው የመሬት ፖሊሲ ጋር ለማስታረቅ የተሰጠ የሚታወቅ ውሳኔ የለም። ወታደራዊ መንግስት ወድቆ ኢህአዴግ ስልጣን ተቆጣጥሮ በ1987 ዓ.ም ህገ መንግስት ሲጸድቅ መሬት የማይሸጥ የማይለወጥ የህዝብ ሀብት ነው የሚል አንቀጽ ቢያስቀምጥም ለዚህ ክርክር በህገ መንግስቱ የተቀመጠውን የመሬት ፖሊሲ መሰረት ያደረገ ውሳኔ ለመስጠት ከ10 ዓመት በላይ ፈጅቷል። የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ህገ መንግስቱን በሰረት በማድረግ በጉዳዩ ላይ በሚታወቅ ደረጃ ለመጀመሪያ ጊዜ ወጥ የሆነ እና ተጠቃሽ አስገዳጅ የሕግ ትርጉም የሰጠው ሁለተኛው ሚሊኒዬም በጠባ ማግስት በሕዳር 4 ቀን 2000 ዓ.ም በሰ/መ/ቁ.30101 (ቅጽ 6) በሰጠው ውሳኔ ሲሆን ከዚያም በኋላ ይህንኑ ውሳኔ መሰረት በማድረግ በዋናነት በሰ/መ/ቁ. 44804 (ቅጽ 11)፣ በሰ/መ/ቁ. 105125 (ቅጽ 20) እና በሌሎች መዛግብት በዚህ ጉዳይ ላይ ገዥ የሆነ ትርጉም አንብሯል።
ገዢ የሰበር ችሎት ትርጉሞች መሰረታዊ ይዘት
ሰበር ችሎቱ በኢፌድሪ ሕገ መንግስት (አንቀጽ 40(3)) እና (7) የተቀመጠውን የመሬት ፖሊሲ መሰረት በማድረግ ከላይ በተገለጹት እና በሌሎች መዛግብት በሰጣቸው ውሳኔዎች በሌላ ሰው ቤት የተሰራበት መሬት ባለቤት ነኝ በማለት ክርክር የሚያቀርበው ወገን ሳይቃወም በመሬቱ ላይ የተሰራውን ቤት ግምት በመክፈል ለማስቀረት ወይም ቤቱን አስፈርሶ የማስለቀቅ መብት የለውም፤ ተቃውሞ ሳይቀርብበት ቤት የሰራው ሰው የቤቱ ባለቤት ሆኖ ይቀራል የሚል ትርጉም ሰጥቷል። ይህ ትርጉምም በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ለባለመሬቱ ተሰጥቶ የነበረውን የቤቱን ግምት ከፍሎ የማስለቀቅ ወይም ቤት ሰሪው ቤቱን በራሱ ወጪ አፍርሶ መሬቱን እንዲለቅለት የማድረግ መብት ያሳጣ ሲሆን በተቃራኒው ተቃውሞ ሳይቀርብበት በሌላ ሰው መሬት ላይ ቤት ለሰራው ሰው የቤቱ ህጋዊ ባለቤት ሆኖ የመቅረት መብትን አጎናጽፏል። ይህ ትርጉም በዋናነት መሬት በግል ንብረትነት የማይያዝ የመንግስት እና የሕዝብ ንብረት እንዲሆን ተደርጓል የሚለውን እና በመሬት ላይ በጉልበቱ ወይም በገንዘቡ ቋሚ ንብረት የገነባ ኢትዮጵያዊ በንብረቱ ላይ ጥበቃ የሚደረግለት ሙሉ መብት አለው የሚለውን ሕገ መንግስታዊ መርህ መሰረት ያደረገና በባዶ መሬት ላይ መብት አለኝ ከሚል ሰው ይልቅ ይህ መሬቱን በእጁ አድርጎ እና ጉልበትና ገንዘቡን አፍስሶ ንብረትአፍርቶበት የያዘው ሰው የተሻለ የሕገ መንግስት ጥበቃ ያለው መብት አለው የሚል ድምዳሜ ላይ የተደረሰበት ነው።
ክፍል ሁለት
ባለይዞታው ሳይቃወም በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው የቤቱ ባለቤት የሚሆነው መቼ ነው?
ሕጉ በደፈናው ባለይዞታው ሳይቃወም በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው የቤቱ ባለቤት ይሆናል ቢልም ይህንን ሕግ ተግባራዊ በማድረግ ሂደት የሚነሱ በርካታ ነጥቦች አሉ። ሰበር ችሎቱም በሌሎች ጉዳዮችም እንደሚታየው በዚህ ሕግ ላይ በሚነሳው ክርክር ላይም ለሌላም ጊዜ ክርክር እንዳይነሳ የሚያደርግ ሰፊ እና ዙሪያ ገብ የሆነ ትርጉም ከመስጠት ይልቅ እንደሚቀርቡ ክርክሮች በተለያዩ የሕጉ የትግበራ ነጥቦች ላይ በየጊዜው የተበጣጠሰ ትርጉም እየሰጠ ይገኛል። ይህም አንዳንድ ትርጉሞችን አርስ በርስ የማይስማሙ ሲያስመስላቸው ይታያል። ቀጥለን በዚህ ሕግ ተግባራዊነት ላይ የሚነሱ ነጥቦችን በቅደም ተከተል አንድ በአንድ እየዘረዘርን ለማየት እንሞክራለን።
የእነ ማን ክርክር ነው?
ይህ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የሚደረግ ክርክር በዋናነት በአንድ መሬት ላይ የጸና የይዞታ መብት ባለው እና በዚህ መሬት ላይ ቤት በሰራ ሌላ ሰው መካከል የሚደረግ እና የእነዚህን ወገኖች የመብት አድማስ የሚወስን ክርክር መሆኑን የፌ/ሰ/ሰ/ችሎት በሰ/ቁ.186946(ቅጽ 25) በሰጠው ውሳኔ ላይ በግልጽ አስቀምጧል። በዚህም መሰረት ይህን ሕግ ተግባራዊ ለማድረግ ቤት የሚሰራው ሰው ቤቱን የሚሰራው በሌላ ሰው ይዞታ ላይ መሆኑን የሚያውቅ እና የሚቀበል ነገር ግን ይዞታው የሌላ ሰው ቢሆንም ባለው የሕግ አግባብ ወደፊት የቤቱ ባለቤት እሆናለሁ የሚል ሀሳብ ያለው መሆኑ መሰረታዊ መሆኑም ተቀምጧል።
በመዝገቡ ላይ አስቀድሞ የአንድ ግለሰብ ይዞታ የነበረን ይዞታ ባለይዞታው በሕይዎት እያለ የሚመለከተው የመንግስት አስተዳደር አካል ለሌላ ሰው አስተላልፎለታል። ይህ ይዞታው በመንግስት የተላለፈለት ሰውም በዚህ ይዞታ ላይ ቤት የሰራበት ሲሆን የቀድሞው ባለይዞታ ወራሾች ይዞታው እንዲመለስላቸው ጠይቀዋል። ጉዳዩ የቀረበለት ሰበር ችሎት ስልጣን ባለው አካል በተሰጠው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው በቤቱ ላይ በሚኖረው የባለቤትነት መብት ላይ ይዞታው ይገባናል የሚሉ ሌሎች ሰዎች ግንባታውን መቃወም አለመቃወማቸው የሚያመጣው ለውጥ የለም በማለት ወስኗል። በዚህም መሰረት የሚመለከተው የአስተዳደር አካል በሰጠው ይዞታ ላይ ቤት የሚሰራ ሰው ቤቱን እየሰራ ያለው በራሱ ይዞታ ላይ በመሆኑ የይዞታው የቀድሞ ባለቤቶች ወይም ይዞታው ለእኛ ይገባናል የሚሉ ሰዎች ግንባታውን ተቃውመን ነበር በማለት በይዞታው ላይ የሚያነሱት ክርክር ተቀባይነት የለውም። በዚህም መሰረት ግንባታውን ተቃውመን ነበር በማለት በይዞታው ላይ ክርክር ማንሳት የሚችሉት በወቅቱ በይዞታው ላይ የጸና መብት የነበራቸው ሰዎች ብቻ ናቸው።
የመብቱ አድማስ እስከ የት ነው?
በዋናነት ተቃውሞ ሳይቀርብበት ቤት የሰራው ሰው የባለቤትነት መብት የሚመሰረተው በሰራው ቤት ሲሆን በዚህ ቤት ላይ ያገኘው የባለቤትነት መብት ቤቱ ከቆመበት መሬት ተነጥሎ ዋጋ ስለማይኖረው በሕጉ ባለመሬቱ በመሬቱ ላይ የነበረው የይዞታ መብት ተነጥቆ ሰፋ ለሚለው ለቤት ባለቤትነት መብት መሰረት እንዲሆን ተደርጓል። አንዳንድ ጊዜ ቤቱ ያረፈበት ይዞታ አካል የሆነ ትርፍ ይዞታ ይኖራል። አንዳንድ ጊዜም ቤቱ ያረፈበት መሬት ስፋት የከተማ አስተዳደሩ በይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ለማሰራት ካስቀመጠው ዝቅተኛ ስፋት ያነሰ ሲሆን የቤቱ ባለቤት ይዞታ ማረጋጫ ካርታ ለማግኘት ቤቱ ካረፈበት ይዞታ ውጪ አስፋፍቶ ይጠይቃል። በእነዚህ እና ተመሳሳይ ሁኔታዎች የቤት ሰሪው መብት አድማስ እስከየት ነው የሚለው ጥያቄ ሲነሳ ይስተዋላል።
ይህ ክርክር በሰ/መ/ቁ.96628 (ቅጽ17) የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎቱ ቤት የሰራው ሰው ባለመብት የሚሆነው ተቃውሞ ሳይርቀብ በሰራው ቤት እና ቤቱ ባረፈበት ይዞታ ላይ ብቻ ነው። ቤቱን ከሰራበት ይዞታ ውጪ ባለው ይዞታ ላይ ባለመብት ሊሆን አይችልም በማለት ወስኗል። ይህም መተላለፊያ መውጫ ማግኘትን ጨምሮ ሌሎች ከንብረት መብት የሚነጩ ጥቃቅን መብቶች እንደተጠበቁ ሆነው የመብቱ አድማስ እስከ ቤቱ ግድግዳ ድረስ የጠበበ መሆኑን ያሳያል።
የመሬቱ ሁኔታ
አከራካሪው ቤት የተሰራበት መሬት ሁኔታ በመጀመሪያ መታየት ያለበት ነው። አንድ ሰው በተለያየ መንገድ በሕግ አግባብ ያገኘውና ቤት ያልሰራበት የመሬት ይዞታ ሊኖረው ይችላል። በመሆኑም በዚህ ይዞታው ላይ ተቃውሞ ሳያቀርብ ሌላ ሰው ቤት ቢሰራበት ይህ ቤት የሰራው ሰው በዚህ ህግ መሰረት የቤቱ ባለቤት ይሆናል።
በሌላ በኩል አንድ በይዞታው ላይ ቤት የሰራ ሰው በቤቱ ላይ የባለቤትነት ቤት ባላረፈበት መሬት ላይ ደግሞ የባለይዞታነት መብት ይኖረዋል። በዚሁም አግባብ በአንድ ጊቢ ውስጥ የሚገኝና ቤት የተሰራበት ይዞታ አካል ሆኖ ነገር ግን ባዶ የሆነ የይዞታ ክፍል ቢኖርና ይህ ሰው ተቃውሞ ሳያቀርብበት አንድ ሌላ ሰው በዚህ በጊቢው ውስጥ በሚገኝ ባዶ ቦታ ላይ ቤት ቢሰራበትም ቤት የሰራው ሰው የቤቱ ባለቤት ይሆናል።
አለመቃወም እንደመፍቀድ
አንድ ሰው ቤት በሰራበትም ሆነ ቤት ሳይሰራበት በሕግ አግባብ በያዘው መሬት ላይ የይዞታ መብት ያለው ሲሆን በቤቱ ላይ ደግሞ የባለቤትነት መብት አለው። በዚህም መሰረት ይህ ሰው ከመቃወም ጀምሮ ለባለቤትነት እና ለይዞታ መብት በሕግ የተቀመጡትን ጥበቃዎች ተጠቅሞ መብቱን ከሌላ ሰው ጣልቃ ገብነት የመከላከል መብት አለው። በባለቤትነት መብቱ ላይ የተቃጣበትን እና በመቃወም ብቻ ሊወገድ ያልቻለውን ጥቃት በፍ/ሕ/ቁ.1206 መሰረት በተቀመጠለት የመፋለም መብት በይዞታ መብቱ ላይ የተፈጠረውን ሁከት ደግሞ በፍ/ሕ/ቁ.1149 እና 1150 ስር በተቀመጠለት ሁከትን በእጅ ብሎም በፍርድ የማስወገድ መብት በመጠቀም ሊከላከል ይችላል።
ይህ ሁሉ መብት የተቀመጠለት ሰው በይዞታው ላይ በሌላ ሰው ቤት ሲሰራ የመከላከል መብቱን አለመጠቀም ብቻ ሳይሆን የቤቱን መሰራት ሳይቃወም ከቀረ ባለመቃወም እንደፈቀደ ይቆጠራል። በዚህ ባለመቃወም በተገኘ ፈቃድ ምክንያትም ሌላ ሰው ይዞታውን በእጁ በማድረግ ጉልበት እና ገንዘቡን በማፍሰስ ቤት ሰርቶበታል። በዚህም ቅጽበትም የቀድሞው ባለይዞታ በይዞታው ላይ የነበረውን የባለይዞታነት መብት ያጣል። በሕገ መንግስቱ አንቀጽ 40(3) እና (7) መሰረት እርሱ ሳይቀወም አሳልፎ ከሰጠው የባለይዞታነት መብት ይልቅ ሌላኛው ወገን በመሬቱ ላይ ቤት ሰርቶ ለፈጠረው የባለቤትነት መብት የተሻለ ጥበቃ ይሰጠዋል። በዚህም ምክንያት ቤት የሰራው ሰው የቤቱ ባለቤት ሆኖ ይቀራል። በዚህም መሰረት የቀድሞው ባለቤት ይዞታውን ለመጠበቅ የተቀመጠለትን መብት ባለመጠቀሙ መሬቱ ላይ ሌላ ሰው ቤት ከሰራበት በኋላ ቤት የሰራው ሰው ይዞታውን እንዲለቅለትም ሆነ ሁከት እንዲወገድለት መጠየቅ አይችልም። የሁከት ይወገድልኝም ሆነ የመፋለም ክስ ለማቅረብ ቤቱ እየተቃወመ የተሰራ መሆኑን ማስረዳት ይጠበቅበታል። ምክንያቱም እነዚህ መብቶች እየተቃወመ የንብረት መብቱ ለተጣሰበት ሰው የተቀመጡ መብቶች እና የሕግ መፍትሔዎች ናቸው።
መቃወም አለመቃወም
ሰዎች አንድም በቤታቸው ላይ ሌላ ሰው ቤት ሰርቶ በቋሚነት እንዲኖርበት በመፍቀድ፣ አንድም ሰውዬው በሰራው ቤት በቋሚነት እንዲኖር ፍላጎት ባይኖራቸውም የሕጉን ውጤት ባለማወቅ በፈለኩ ጊዜ አስወጣዋለሁ በማለት፣ አንድም በቸልተኝነት በይዞታቸው ላይ ቤት ሲሰራ ሳይቃወሙ ይቀሩና ሰውዬው ቤቱን ከሰራ በኋላ ቤት የሰራው ሰው ይዞታቸውን እንዲለቅላቸው ይጠይቃሉ። የሕጉ ዋናው ዓላማ በእነዚህ ሁኔታዎች ገንዘብ እና ጉልበቱን አፍስሶ በሌላ ሰው ቦታ ላይ ቤት የሰራን ሰው መብት መጠበቅ እንጂ ባለይዞታው ባላወቀበት ወይም አውቆ እየተቃወመ ባለበት የሌላን ሰው ይዞታ ሰብረው በመግባት ቤት ለሰሩ ሰዎች ሕገ ወጥ ተግባር ሕጋዊነት ማላበስ አይደለም። ሕጉ በዋናነት በይዞታው ላይ ቤት ሲሰራ በዝምታ የፈቀደ ወይም በቸልተኝነት ያልተቃወመ ሰው ይህ ቤት በተሰራበት ይዞታ ላይ የነበረውን የይዞታ መብት የሚያጣበት ሕግ ነው። በመሆኑም ሕጉ ባለመቃወም በተሰጠ ይሁንታ በተሰራ ቤት እና ያለ ይሁንታ በተሰራ ቤት መካከል ያለዩን ቀጭን የልዩነት መስመር አጉልቶ በመመልከት በጥንቃቄ መተረጎም ይኖርበታል።
በዚህም መሰረት በመጀመሪያ ባለመሬቱ ተቃወመ ወይስ አልተቃወመም የሚለውን ከማየታችን በፊት የግንባታውን መከናወን ያውቅ የነበረ መሆኑ ሊረጋገጥ ይገባል። ምክንያቱም አንድ ሰው ግንባታውን መቃወም የሚችለው የግንባታውን መከናወን ሲያውቅ ነው። በዚህም መሰረት ለፍ/ሕ/ቁ.1179 ዓላማ አንድ ሰው በይዞታው ላይ ቤት ሲሰራ አልተቃወመም በማለት መብት ለማሳጣት ግንባታው ሲከናወን የሚያውቅ መሆኑ መረጋገጥ ይኖርበታል። በመሆኑም በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ክርክር የቀረበበት ባለመሬት ግንባታው በይዞታው ላይ ሲከናወን የማያውቅ መሆኑን እና ቤቱ መሰራቱን ባወቀበት ቅጽበት የተቃወመ መሆኑን ካስረዳ ይህ ሕግ ሊፈጸምበት አይችልም።
በሌላ በኩል አንድ ሰው በመሬቱ ላይ ሌላ ሰው ቤት እየሰራበት መሆኑን ቢያውቅም በተለያዩ ምክንያቶች ይህንን ድርጊት በወቅቱ ለመቃወም የማይችልበት ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል። ከሀገር ውጭ መሆን፣ እስር ቤት መግባት፣ በጽኑ መታመም ወዘተ ይህ ሁኔታ ሊፈጥርባቸው የሚችሉ አጋጣሚዎች ሊሆኑ ይችላሉ። በመሆኑም ያልተቃወመው መቃወም እየቻለ መሆኑም አብሮ ሊረጋገጥ ይገባዋል። በፍ/ሕ/ቁ/1178(1) እና (3) መሰረት መቃወም ባልቻለ ባለመሬት ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው በቤቱ ላይ አንዳች መብት አያገኝም። በዚህም መሰረት በፍ/ሥ/ሥ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ክርክር የቀረበበት ባለመሬት ግንባታው በይዞታው ላይ ሲከናወን የሚያውቅ መሆኑን፣ ነገር ግን በወቅቱ በአሳማኝ ምክንያት ተቃውሞውን መግለጽ አለመቻሉን እና ተቃውሞውን መግለጽ በቻለበት ጊዜ የተቃወመ መሆኑን በሚገባ ካስረዳ ይህ ሕግ ሊፈጸምበት አይችልም።
በዚህ ነጥብ ላይ የፌደራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ.213917 የሰጠውን ውሳኔ አንስቶ ማለፍ አስፈላጊ ነው። በጉዳዩ ላይ ሚስት አረብ ሀገር በሚገኝ ባሏ ላይ የመጥፋት ውሳኔ ካሰጠች በኋላ የባሏ የግል ንብረት የሆነን ቤት አፍርሳ አዲስ ቤት ሰርታለች። ከዚያ በኋላ የመጥፋት ውሳኔ የተሰጠበት ባል ወደሀገሩ ከገባ በኋላ የመጥፋ ውሳኔውን አስነስቶ ቤቱ እንዲመለስለት ይጠይቃል። ይህ ጉዳይ የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎቱ ሚስት የባል የነበረውን የግል ቤት አፍርሳ ቤት ስለሰራች ቤቱ የሚስት ነው በማለት በ2 ለ3 በሆነ አብላጫ ድምጽ ወስኗል። በዚህ በአምላጫ ድምጽ በተሰጠው ውሳኔ መሰረታዊ የሆነው የፍ/ሕ/ቁ.1179 ዓላማ ተዘንግቷል። ባል ቤቱ ሲፈርስም ሆነ አዲስ ቤት ሲሰራ አለማወቁ እና በዚህም ምክንያት መቃወም አለመቻሉ ግምት ውስጥ ሳይገባ ሚስት በዚህ ሁኔታ ውስጥ የነበረውን የሌላ ሰው ቤት አፍርሳ የሰራችው ቤት ባለቤት እንዲትሆን ተደርጓል። በዚህ ረገድ ሚስት ቤቴን በራሷ ወጪ አፍርሳ ይዞታውን ለባለይዞታው ልትመልስ ይገባል በማለት አነስተኛው ድምጽ የያዘው አቋም የሕጉን ዓላማ እና መንፈስ ግምት ውስጥ ያስገባ ምክንያታዊ አቋም ይመስላል።
ተቃወሞ መቅረብ ያለበት መቼ ነው?
«ባለመሬቱ ሳይቃወመው በሌላ ሰው መሬት ላይ ህንጻ የሰራ ሰው……» የሚለው የፍ/ብሔር ህጉ አንቀጽ 1179(1) ድንጋጌ ተቃውሞው እንዲቀርብ የሚጠበቀው ቤቱ እየተሰራ ባለቤት ጊዜ መሆኑን የሚጠቁም ነው። በዚህም መሰረት ቤቱ ከተሰራ በኋላ የሚቀርብ ተቃውሞ በሕጉ ተቀባይነት የሌለው ነው። እዚህ ላይ ቤቱ ሲሰራ የሚለው በየትኛው የግንባታ ምዕራፍ ላይ ነው የሚለው ጥያቄ ሊነሳ ይችላል። በመሰረቱ በዚህ ህግ ላይ በተሰጠው ትርጉም ከፍተኛ ጥበቃ የተሰጠው ባለመቃወም በተሰጠ ይሁንታ በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ገንዘብ እና ጉልበቱን ላፈሰሰው ሰው መብት ነው። በመሆኑም አንድ ሰው በይዞታው ላይ ቤት እንዲሰራ ባለመቃወም ፈቃድ ካልሰጠ በስተቀር ተቃውሞውን ለማቅረብ የጉድጓድ ቁፋሮ እስሚያልቅ እና የቤቱ መሰረት እስከሚወጣ ወይም የቤቱ ቋሚ ቆሞ ቤቱ እስከሚዋቀር ድረስ ይጠብቃል ተብሎ አይገመትም።
በመሆኑም የመቃወም ሀሳብ ያለው ሰው ገና ከጅምሩ ጀምሮ መቃወም ይኖርበታል እንጂ ግለሰቡ ቦታውን ይዞ፣ የግንባታ ግብዓት አቅርቦ፣ ቁፋሮ ቆፍሮ፣ መሰረት አውጥቶ፣ የቤቱን መሰረታዊ አካል ከሰራ በኋላ ቢቃወም ተቀባይነት አይኖረውም። ሕጉ ከጅምሩ ለነበረ ተቃውሞ እንጂ ሀሳብን በመቀየር ለመጣ ተቃውሞ የጎላ ቦታ አይሰጥም። ከመሬት ባለይዞታነት መብት ይልቅ ለቤት ባለቤትነት መብት የተሻለ የመብት ደረጃ ስላለው ባለይዞታው ለመቃወም ቸልተኝነት ባሳየበት ወቅት ሌላ ግለሰብ በመሬቱ ላይ ጉልበት እና ገንዘቡን አፍስሶ ላፈራው ንብረት የበለጠ የህግ ጥበቃ ይሰጣል። በዚህም መሰረት ቤቱን ቤት ለማለት የሚያስችል መሰረታዊ ስራ ከተሰራ በኋላ የሚቀርብ ተቃውሞ ተቀባይነት አይኖረውም።
በሌላ በኩል በዚህ ህግ ጥበቃ የተሰጠው የገንቢው መብት የቤት ባለቤትነት መብት እንጂ ቤት ለመስራት አስፈላጊ ለሆኑ ግብዓቶች ወይም ቅድመ ክንውኖች አይደለም። በዚህም መሰረት የሕጉን ጥበቃ ለማግኘት በአብዘሃኛው ቤት የሚባል ደረጃ ላይ የደረሰ ግንባታ ሊያከናውን ይገባዋል። በመሆኑም ይህ ነጥብ ባለመሬቱ ተቃውሞ ለማቅረብ ያሳየው መዘግየት እና ቤት ሰሪው በዚህ ጊዜ ጉልበት እና ገንዘብ በማፍሰስ በይዞታው ላይ የሰራውን ስራ መጠን በማየት እና ሚዛን በመፍጠር ሊወሰን የሚገባው ነው።
ከዚህ ነጥብ ጋር በተያያዘ ሳይነሳ ሊታለፍ የማይገባው የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ.33499(ቅጽ6) የሰጠው ውሳኔ ነው። በዚህ ውሳኔ ላይ ችሎቱ ተቃውሞ መቅረብ ያለበት መቼ ነው የሚለው ነጥብ በጭብጥነት ይዞ ያልመረመረ ቢሆንም በውሳኔው ላይ ግን ቤቱ ተሰርቶ ካለቀ በኋላ ቤቱ እንዲፈርስ የቀረበ ተቃውሞ ቤት ሰሪውን መብት ለማሳጣት ተቀባይነት አይግኝቷል። ይህም የድንጋጌውን መሰረታዊ ዓላማ የሚጸሀረር ድምዳሜ መስሎ ይታያል።
የማስረዳት ሸክም
በዚህ የክርክር ጉዳይ ላይ የማስረዳ ሸክም ያለበት ማነው? በይዞታዬ ላይ ቤት ሲሰራ ተቃውሞ አቅርቤአለሁ የሚለው ወገን ወይስ በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ቤት የሰራሁት ተቃውሞ ሳይቀርብብኝ ነው የሚለው? በዋናነት ተቃውሞ ሳይቀርብብኝ በሌላ ሰው ይዞታ ላይ የሰራሁት ቤት የራሴ ይባልልኝ የሚለው ሰው የዚህ ሕግ ተጠቃሚ በመሆኑ ለዚህ የሕግ ተጠቃሚነት ያበቃሉ ተብለው በሕግ ላይ የተቀመጡ ፍሬ ነገሮች የተፈጠሩ መሆናቸውን ማስረዳት ይኖርበታል። ከእነዚህ ፍሬ ነገሮች ዋነኛው ደግሞ ቤቱ ሲሰራ ተቃውሞ አለመቅረቡ ነው።
የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎትም በሰ.መ.ቁ. 220205 በ02/02/2015 ዓ.ም በሰጠው ውሳኔ ላይ ግንባታውን ስገነባ ተቃውሞ አልቀረበብኝም የሚለው ወገን ይህንኑ ሊያስረዳ ይገባል በማለት በዚህ ወገን ላይ የማስረዳት ሸክምን ጥሏል። ይሁን እንጂ በዚህ የሰበር መዝገብ ላይ አመልካች የነበረው ይሄው ተቃውሞ ሳይርብብኝ ቤት ሰርቻለሁ የሚለው ወገን ያቀረበው አንደኛው የሰበር ቅሬታ በስር ፍ/ቤት ያቀረብኳቸው ምስክሮች አልተሰሙልኝም የሚል ሆኖ ሳለ እና ቅሬታ በቀረበበት በስር ፍ/ቤት ውሳኔ ላይ ምስክሮች የተሰሙ መሆናቸውን የሚያሳይ ነገር ሳይኖር ሰበር ችሎቱ ይህን ቅሬታ ሳይመረምር ካለፈ በኋላ አመልካች ተቃውሞ ሳይቀርብበት ቤት መስራቱን በምስክር ማረጋገጡ በስር ፍ/ቤት ውሳኔ ላይ አለመመልከቱን መሰረት በማድረግ አመልካች ተቃውሞ ሳይቀርብበት ቤት የሰራ መሆኑን አላስረዳም በማለት መወሰኑ ተገቢነት ያለው አይመስልም። ምክንያቱም ይህንኑ ለማስረዳት ያቀረባቸው ምስክሮች ካልተሰሙለት የስር ፍ/ቤት የቀረቡትን ምስክሮች ሰምቶ እንዲወስን ጉዳዩን መመለስ እንጂ አመልካቹ በማስረጃ አላረጋገጠም ሊባል አይችልም።
ሌሎች ዝርዝር ሁኔታዎች
ይዞታው የተገኘበት ሁኔታ እና የይዞታ ማረጋገጫ መኖር
ባለይዞታው ከጅምሩ ባለይዞታ ለመባል በመሬቱ ላይ በሕግ አግባብ ያገኘው የጸና የይዞታ መብት ሊኖር ይገባል። ይዞታውን ደግሞ በግዢ፣ በውርስ፣ በስጦታ፣ በሊዝ ወይም በሌላ በማናቸውም ሕጋዊ መንገድ ሊያገኘው ይችላል። ከእነዚህ በአንዱ አግባብ የይዞታ መብት ካገኘበት ቅጽበት ጀምሮ ደግሞ ይዞታውን መጠበቅ አለበት ተብሎ ይታሰባል። በዚህም መሰረት ባለይዞታው ይዞታውን ያገኘበት መንገድ ተቃወሞ ሰይቀርብበት በዚህ ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው የሚኖረው መብት ላይ የሚያመጣው ለውጥ አይኖርም። የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎትም በሰ/መ/ቁ. 44804(ቅጽ 11) በሰጠው ውሳኔ ላይ ግንባታው ሲገነባ ተቃውሞ እስካልቀረበ ድረስ ይዞታው በስጦታ የተገኘ ይዞታ መሆኑ በቤት ሰሪው መብት ላይ የሚያመጣው ለውጥ የማያመጣ መሆኑን አረጋግጧል።
በሌላ በኩል ይህ ይዞታ በማናቸውም ሕጋዊ አግባብ ከተገኘ በኋላ በባለይዞታው ስም የይዞታ ማረጋገጫ ካርታ ይወጣበታል። በካርታው መሰረትም የቤት እና የከተማ መሬት ግብር ሊገብርበት ይችላል። በሌላ ሰው ቤት የተሰራበት መሬትም በዚሁ ካርታ ውስጥ ተካቶ ግብር የሚከፈልበት ይዞታ አካል መሆኑ በዚህ ይዞታ ላይ ቤት በሰራው ሰው ሕጋዊ መብት ላይ የሚያመጣውን ለውጥ አስመልከቶ በፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ. 44804(ቅጽ 11) በታየ ጉዳይ ይዞታው በካርታ ውስጥ መካተቱም ሆነ አብሮ ግብር ይከፈልበት የነበረ መሆኑ ተቃውሞ ሳይቀርብበት ቤት የሰራው ሰው በቤቱ ላይ የሚኖረውን የባለቤትነት መበት አያሳጣም ተብሎ ተወስኗል።
የግንባታ ፈቃድ መኖር አለመኖር
የግንባታ ፈቃድ መኖር አለመኖር ግንባታን ከሚቆጣጠር የአስተዳደር አካል ጋር ያለ ግንኙነት እንጂ ከባለመሬቱ ጋር የሚገናኝ አይደለም። በመሆኑም ባለመሬቱ ግንባታው ያለግንባታ ፈቃድ የተከናወነ ነው የሚለውን መከራከሪያ ከፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌ ተፈጻሚነት ለማምለጥ ሊያነሳው አይችልም። በአንድ መዝገብ ላይ ባለመሬቱ ይህንን ክርክር ያቀረበ ሲሆን ጉዳዩ በሰ/መ/ቁ.58636(ቅጽ 12) ጉዳዩ የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎትም ግንባታ የተከናወነው ተቃወሞ ሳይቀርብ መሆኑ እስከተረጋገጠ ድረስ ግንባታው የግንባታ ፈቃድ ሳይወጣ መከናወኑ ቤት በሰራው ሰው መብት ላይ የሚያመጣው ለውጥ የለም በማለት ወስኗል።
የመሬቱ ባለቤት በተሰራው ቤት አብሮ መኖሩ
በተለያዩ ምክንያቶች ባለመሬቱ በይዞታው ላይ ቤት ከሰራው ሰው አብሮ ሊኖር ይችላል። ይህ አብሮ መኖር ቤት የሰራው ሰው በቤቱ ላይ በሚኖረው መብት ላይ የሚያመጣው ለውጥ ምንድነው የሚለውን ጥያቄ ለመመለስ ግን የአብሮ መኖሩ መነሻ ምክንያት ወሳኝ ነው።
ባለመሬቱ አብሮ የሚኖረው አስቀድሞ ቤቱ ከመገንባቱ በፊት በዚሁ በራሱ ይዞታ ላይ በሌላ ሰው በሚሰራው ቤት አብሮ ለመኖር በተደረገ ስምምነት መሰረት ከሆነ ከጅምሩም ባለመሬቱ ቤቱ ሲሰራ ተቃውሞ ያላቀረበው በስምምነቱ መሰረት በሚሰራው ቤት ውስጥ አብሬ እኖራለሁ በሚል ሀሳብ እንጅ ቤት ሰሪው የቤቱ ባለቤት እንዲሆን ባለመቃወም የተገለጸ ፈቃድ በመስጠት ወይም በቸልተኝነት ነው ሊባል አይችልም። ይህ ጉዳይ በሰ/መ/ቁ.219783 (30/02/2015 ዓ.ም) ጉዳዩ የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎትም ቤቱ የተሰራው በዚህ አብሮ ለመኖር በተደረገ ስምምነት መሰረት ከሆነ እና ይህንን በሕጉ አግባብ ማረጋገጥ ከተቻለ የግራ ቀኙ ጉዳይ በስምምነታቸው መሰረት የሚታይ ከሚሆን በስተቀር በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የሚታይ አይደለም በማለት ውሳኔ ሰጥቶበታል።
በሌላ በኩል ቤቱ ከመሰራቱ በፊት በሚሰራው ቤት አብሮ ለመኖር ስምምነት መደረጉን ወይም ቤቱን ራሱ የሰራው መሆኑን ወይም ቤቱ በሌላ ሰው ሲሳራ ተቃውሞ ያቀረበ መሆኑን እስካላረጋገጠ ድረስ ይዞታው በቀድሞ ባለይዞታው ስም ተመዝገቦ መገኘቱም ሆነ ይህ የቀድሞ ባለይዞታ በዚህ ቤት አብሮ መኖሩ ቤቱን ተቃውሞ ሳይቀርብበት የሰራው ሰው በቤቱ ላይ የሚኖረውን የባለቤትነት መብት አያሳጣም በማለት ይሄው ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ.222789 በጥቅምት 4 ቀን 2015 ዓ.ም በዋለው ችሎት ወስኗል።
ቤት ማደስ፣ ቤት አፍርሶ መስራት አዲስ ቤት እንደመስራት
አንድ ሰው ቤቱን ሌላ ሰው ለጊዜው እንዲኖርበት በአገልግሎት ትውስት ሊሰጠው ይችላል። ይህ ቤት የተሰጠው ሰው ይህንን ቤት ሊያድሰው ወይም ደግሞ አፍርሶ ሊሰራው ይችል ይሆናል። ከዚህ ባለፈም አንድ ሰው የሌላን ሰው ቤት እንዲሁ አፍርሶ ባለቤቱ ተቃውሞ ሳያቀርብበት በቦታው ላይ አዲስ ቤት ሊሰራበት ይችላል። ዋናው ጥያቄ በእነዚህ ወይም በተመሳሳይ አጋጣሚዎች ቤት ያደሰ ወይም አዲስ ቤት የሰራ ሰው ከ1179 አንጻር የሚኖረው መብት ምንድነው የሚለው ነው።
አስቀድመን ቤት ያደሰውን ሰው መብት ስንመለከት በቤቱ ባለቤት በኩል ያለው ሀሳብ ግለሰቡ በቤቱ ለጊዜው እንዲኖርበት እንጂ የቤቱ ባለቤት ወይም ቤቱ የተሰራበት ቦታ ባለይዞታ እንዲሆን አይደለም። ለጊዜው የሚኖርበት ቤት የተሰጠው ሰው ሀሳብም ቢሆን ፍጻሜው በባለቤቱ ለሚወሰን ጊዜያዊ ቆይታ በቤቱ መኖር ነው። በመሆኑም በዚህ መካከል ቤቱን ቢያድሰው ለቤቱ ዕድሳት ያወጣውን ወጪ ከሚጠይቅ በስተቀር በቤቱ ላይ የባለቤትነት ጥያቄ ሊያቀርብ አይችልም። ይህ ጉዳይ በሰ/መ/ቁ.220976 (3/02/2015 ዓ.ም) ጉዳዩ የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎትም የሌላን ሰው ቤት ያደሰ ግለሰብ ወጪውን ተቀብሎ ከመልቀቅ የዘለለ መብት የለውም በማለት ወስኗል።
ቀጥለን የነበረን ቤት ሙሉ በሙሉ አፍርሶ በቦታው ላይ አዲስ ቤት የሰራን ሰው መብት ስንመለከት ደግሞ በዚህ ሁኔታ ቤቱ ሙሉ በሙሉ ፈርሷል። በዚህም ምክንያት የቀድሞውን የቤቱን ባለቤት ከመሬቱ ጋር የሚያገናኘው የቤት ባለቤትነት መብት ተቋርጧል። ቤቱ እንዳይርስም ሆነ በቦታው ላይ አዲስ ቤት እንዳይሰራ አላደረገም። በቦታው ላይ አስቀድሞ ቤት የነበረ መሆኑ ብቻ ቤት ለሰራው ሰው መብት ጥበቃ እንዳይደረግ እና ህጉ ተፈጻሚ እንዳይሆን ሊያደርገው አይገባም። ሆኖም ግን ይህ ነጥብ በሰ/መ/ቁ.213917 ውሳኔ የልዩነት ሀሳብ ይዘት ላይ እንደሰፈረው ቤቱ የፈረሰውም ሆነ በፍራሹ ቦታ ላይ ቤት የተሰራው በሕገ ወጥ መንገድ ሳይሆን ባለመቃወም በተገኘ ፈቃድ መሆኑን ሊረጋገጥ ይገባል። በዚህም መሰረት በባለመሬቱ እና በቤቱ ፍራሽ ቦታ ላይ ቤት በሰራው ሰው መካከል የተለየ ስምምነት ካልነበረ፣ ቤቱን የሰራው ግለሰብ ቤቱን የሰራው ብቸኛ ባለመብት ለመሆን ከሆነ እና ይህንን ቤት ሲሰራ ባለመሬቱ እያወቀ እና እየቻለ ተቃውሞ ካልቀረበ ይህ ቤት የሰራ ግለሰብ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የቤቱ ባለቤት መሆን አለበት። ከላይ የተገለጸው በሰ/መ/ቁ.220976 (3/02/2015ዓ.ም) የተሰጠው የሰበር ውሳኔም በግልጽ ባያስቀምጠውም የሀተታው አንድምታ ሲጠቀምበት የነበረውን ቤት አፍርሶ አዲስ ቤት ከሰራ ግን የቤቱ ባለቤት ይሆናል የሚል እሳቤ ያለው ይመስላል።
ክፍል ሶስት
የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚ የማይሆንባቸው ልዩ ጉዳዮች
የታወቀ ግንኙነት መኖር
የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚነት የሚኖረው በባለይዞታው እና በዚህ ይዞታ ላይ ቤት በሰራው ሰው መካከል የታወቀ ግንኙነት በሌለበት ሁኔታ ብቻ ነው በማለት በሰ/መ/ቁ. 189608 (ቅጽ 25) የሰጠው ትርጉም በጉዳዩ ላይ ገዢ ትርጉም ነው። ይህንን ገዢ ትርጉም መሰረት በማድረግ የታወቀ ግንኙት የሚለውን ዘርዝር አድርገን አንድ በአንድ እናያለን።
የውል ግንኙነት
የውል ግንኙነት የታወቁ ግንኙነቶች ሊባሉ ከሚችሉት ግንኙነቶች መካከል አንዱ ነው። የውል ግንኙነት ሲባል የሽያጭ ውል፣ የስጦታ ውል፣ የመያዣ ውል፣ የአገልግሎት ትውስት ውል ወዘተ ያካትታል። እነዚህን ልዩ ልዩ የውል ግንኙነቶች መሰረት አድርገው በሚነሱ ክርክሮች ላይ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌ ተፈጻሚነት ምን ይመስላል የሚለውን አንድ በአንድ ማየት ያስፈልጋል።
የሽያጭ ውል
አንድ በሽያጭ ውል ቤት የገዛ ሰው በገዛው ቤት ጊቢ ውስጥ ቤት ይሰራል። ከዚያ በኋላ ውሉ በተለያዩ ምክንያቶች ሲፈርስና ወደ ነበሩበት የመመለስ ጉዳይ ሲነሳ ገዢው በገዛው ቤት ጊቢ ውስጥ የሰራውን ቤት ተቃውሞ ሳይቀርብብኝ የሰራሁት በመሆኑ የግል ንብረቴ ነው በማለት ሲከራከር ይስተዋላል። ፍ/ቤቶችም የተለያዩ ውሳኔዎች ሲወስኑ ቆይተዋል። በመጨረሻ ጉዳዩ በመ/ቁ. 49326 (ቅጽ 10) የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎት ይህ ክርክር መታየት ያለበት በውል ሕግ አንቀጽ 1818 መሰረት እንጂ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት አይደለም በማለት መሰረታዊ የሕግ ትርጉም ሰጥቶበታል። ይሄው ሰበር ችሎት በሰ/መ/ቁ. 189608 (ቅጽ 25) በሰጠው ውሳኔ ጉዳዩን ዘርዘር አድርጎ በማየት ውሉ መፍረሱን ተከትሎ በውሉ መሰረት በቦታው ላይ የተሰራን ቤት ሕጋዊ ውጤት አስመልከቶ የፍ/ብ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚነት የለውም። ይህ ድንጋጌ ተፈጻሚነት የሚኖረው በግራ ቀኙ መካከል የታወቀ ግንኙነት በሌለበት ሁኔታ ብቻ ነው የሚል ትርጉም ሰጥቷል። ይህም የውል ሕግን ከንብረት ሕግ ጋር በማምታታት ሲፈጠሩ የነበሩ የሕግ አተረጓጓም ችግሮችን የፈታ ተገቢ ትርጉም ነው።
የኪራይ ውል
የኪራይ ውል ሌላው አንድ ሰው የሌላን ሰው ይዞታ የሚይዝበት የታወቀ ግንኙነት ነው። አንድን ቤት ወይም ይዞታ የተከራየ ሰው በኪራይ በያዘው ይዞታ ላይ ቤት ሊሰራ ይችላል። የኪራይ ውሉ ፈርሶ ግራ ቀኙ ወደነበሩበት የሚመለሱበት አግባብ ሲታይ ተከራዩ ተቃውሞ ሳይቀርብብኝ የሰራሁት ቤት የግሌ ይባልልኝ የሚል ክርክር ሲያቀርብ ይስተዋላል። ይሁን እንጂ እንደ ሽያጭ ሁሉ በኪራይ ውልም ተከራዩ ቤቱን የያዘው በአንድ በግራ ቀኙ መካከል መብት እና ግዴታን በሚያስቀምጥ የውል ግንኙነት ነው። የተለየ ድንጋጌ ከሌለው በስተቀር የኪራይ ውል በዋናነት ለተከራዩ ቤቱን የመጠቀም መብት ለአከራዩ ደግሞ ኪራይ የመቀበል መብት የሚሰጥ ውስን ግንኙነት ነው። በዚህም መሰረት በአከራዩ በኩልም በኪራዩ ቤት ይዞታ ውስጥ ተከራዩ ለራሱ ቤት ይሰራል የሚል እሳቤ ይኖራል ተብሎ አይጠበቅም። አከራዩ ቤቱ ሲሰራ አውቆ ሳይቃወም ቢቀር እንኳን ያልተቃወመው የኪራይ ውሉ ጊዜ ሲያልቅ ወይም ውሉ ሲፈርስ በሕግ በተቀመጠው አግባብ መብቴን አስከብራለሁ በማለት እንጂ ተከራዩ የሰራው ቤት ባለቤት ይሆናል በሚል እሳቤ ነው ሊባል አይችልም። በተከራዩ በኩልም በውል በያዘው ይዞታ ላይ ወደፊት በፍ/ሕ/ቁ.1179 በተደገነገገው የህግ አግባብ ባለቤት የሚሆንበት ቤት የመስራት ሀሳብም ሆነ ለዚህ ሀሳብ መሰረት የሚሆን ሁኔታ ይኖራል ተብሎ አይጠበቅም። በመሆኑም ከላይ በተጠቀሰው በሰ/መ/ቁ. 189608 (ቅጽ 25) በተሰጠው ውሳኔ ላይ በተቀመጠው ተመሳሳይ ምክንያት በተከራየው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው ቤቱን ስሰራ ተቃውሞ አልቀረበብኝም በማለት የቤቱ ባለቤት ለመሆን ጥያቄ ማንሳት አይችልም። የፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌም ለዘህ ተከራይ ተፈጻሚነት የለውም።
አብሮ የመኖር ስምምነት
አሁን አሁን ህንጻ መገንባት የማይችሉ ባለመሬቶች መሬታቸውን ህንጻ ለሚሰራ አልሚ ይሰጡና በመሬታቸው ላይ በተሰራው ህንጻ ላይ በአንዱ ቤት ለመኖር ስምምነት ሲያደርጉ ማየት የተለመደ ሆኗል። እንደዚህ መደበኛ በሆነ መንገድ ባይሆንም አቅም የሌለው መሬት አቅርቦ አቅም ያለው ደግሞ ቤቱን አቁሞ አብሮ ለመኖር የሚደረጉ ስምምነቶች አልፎ አልፎ የታዩ ማህበራዊ ሁነቶች ናቸው።
ይሁን እንጂ ግንኙነቱ እንከን ቃሉ ደግሞ ክህዴት ይገጥመውና አለመግባባቶች ይነሳሉ። ባለመሬቱ መሬቴን ለቀህ ውጣ ሲል ቤት ሰሪው ደግሞ እንዲያውም ቤቱን ሳትቃወመኝ ስለሰራሁ የግል ንብረቴ ነው ያዝከቅን ቤት ለቀህ ውጣልኝ ይላል። ይህ ክርክር በሰ/መ/ቁ.219783 የቀረበለት የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በጥቅምት 30 ቀን 2015 ዓ.ም በሰጠው ውሳኔ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚ ለማድረግ ቤቱ ለገንቢው የግል ጥቅም ብቻ ተብሎ ተሰራ መሆን አለበት። የባለመሬቱ ዝምታም ይህንን እያወቀ የተደረገ መሆን አለበት። ቤቱ የተሰራው በሰሪው በተሰራው ቤት ላይ አብሮ ለመኖር በተደረገ ስምምነት ከሆነ በስምምነቱ መሰረት ይፈጸማል እንጂ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የገንቢ የግል ንብረት አይሆንም በማለት ወስኗል። በዚህ ውሳኔ ውስጥ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ባለመብት የሚያደርገው በራስ ገንዘብና ጉልበት ተቃውሞ ሳይቀርብ መስራት ብቻ ሳይሆን ባለይዞታው ሳይቃወም እና ሌላ ስምምነት ሳይኖር ብቸኛ ባለመብት ለመሆን ታስቦ መሰራቱ ነው በማለት ለሕጉ ተጨማሪ ትርጉም ሰጥቶታል። በመሆኑም ቤቱ የተሰራው በእንዲህ ዓይነት ግንኙነት ከሆነ ይህ ሕግ ተፈጻሚነት አይኖረውም።
የስጦታ ውል የልዩ ሁኔታው ልዩ ሁኔታ ይሆንን?
የስጦታ ውልም ከታወቁ ግንኙነቶች የሚመደብ በመሆኑ ከላይ ከተቀመጠው መርህ አንጻር በዚህ ግንኙነት የተሰራ ቤት ላይም አንቀጽ 1179 ተፈጻሚነት የለውም የሚል ተዛምዷዊ የሆነ ሀሳብ ልናስብ እንችላለን። ይሁን እንጂ ይህንን በተመለከተ ክርክር ላይ የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መቁ.36638(ቅጽ9) የሰጠው ውሳኔ በግርድፉ ሲታይ ይዞታው የተገኘበት የስጦታ ውል ፈራሽ ቢሆንም በይዞታው ላይ ቤት የሰራው ሰው ጉዳይ መታየት ያለበት በውሉ መሰረት ሳይሆን በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ነው የሚል ሀሳብ ያለው ይመለስላል። ይህ የሰበር ውሳኔ በታወቀ ግንኙነት በተያዘ መሬት ላይ የተሰራ ቤት ላይ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ባለቤት መሆን አይቻልም በማለት ለተቀመጠው ልዩ ሁኔታ ንዑስ ልዩ ሁኔታ ተደርጎ ሊወሰድ ይገባል ወይስ አይገባም? ከፍ/ሕ/ቁ.1179 ዓላማ አንጻር የስጦታ ውልን ከሽያጭ ውል ልዩ የሚያደርገው ነገር ምንድነው የሚሉት ጥያቄዎች እንዲነሱ የሚያደርግ ነው። ለእነዚህ ጥያቄዎች ምላሽ ለመስጠት የስጦታ አይነቶችን በመዘርዝር ከፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌ ጋር ያለውን ግንኙነት ዘርዝሮ ማየት ያስፈልጋል። ከዚህ ጉዳይ አንጻር መስጠት ልዩ ልዩ መልኮች ሊኖሩት ይችላል። አንድ ሰው ቤቱን ወይም በሕግ አግባብ የያዘውን ባዶ ይዞታ በስጦታ ሊያስተላልፍ ይችላል። በሌላ መንገድ ደግሞ አንድ ሰው አንድ ክፍት የሆነ ይዞታው ላይ ሌላ ሰው ቤት እንዲሰራበት ሊፈቀድ ይችላል። ይህ ፈቃድ የተገለጸው በቃል ወይም በጽሁፍ ሊሆን ይችላል። በአንዳንድ አጋጣሚዎች ደግሞ ተቃውሞ ሳያቀርብ ሌላ ሰው በይዞታው ላይ የሰራውን ቤት ለሰሪው እንዲሆን ከመፈለግ ሰጠሁህ የሚል ስምምነት ሊያደርግ ይችላል። በእነዚህ ሁሉ ሁኔታዎች በተገኘ ይዞታ የተሰራን ቤት አስመልክቶ የሚነሳ ክርክር ላይ የፍ/ሕ/ቁ.1179 የሚኖረው ተፈጻሚነት ምን ይመስላል የሚለውን ዘርዘሮ ማየት ያስፈልጋል።
መደበኛ የሆነውን የስጦታ ውል ግንኙነት አስቀድመን ስንመለከት ፤ ከላይ እንደተገለጸው የስጦታ ውል የታወቀ ግንኙነት ነው። ይህም ማለት ልክ እንደ ሽያጭ ውል ሁሉ በስጦታ ውል ግለሰቡ ቤት የሰራው በውል ባገኘው ይዞታ ላይ ነው። ቤቱን የሰራውም በስጦታ ውሉ መሰረት በይዞታው ላይ ቤት ለመስራት የሚያስችል መብት አግኝቻለሁ በማለት ነው። ቤቱን በሰራበት ጊዜም ይዞታው በውል ያገኘው የራሱ ይዞታ እንጂ የስጦታ ሰጪው ይዞታ ባለመሆኑ ስጦታ ሰጪውን በስጦታ ውል በሰጠው ይዞታ ላይ የሚሰራን ቤት የሚፈቅድ የሚቃወምበት ምክንያት አይኖርም። ቤቱ ሲሰራ ዝም የሚለውም ስጦታ ተቀባዩ በጸና የስጦታ ውል መሰረት የራሱ በሆነ ይዞታ ላይ የሚሰራው ነው በማለት ነው። ቤት የሰራው ሰውም ቢሆን ቤቱን የሰራው በራሴ ይዞታ ላይ የሰራሁት የራሴ ቤት ነው በሚል እንጂ እየሰራሁ ያለሁት በሌላ ሰው ይዞታ ቢሆንም ስሰራ ከባለመሬቱ ተቃውሞ ስላልቀረበብኝ ወደፊት በሕጉ አግባብ የቤቱ ባለቤት እሆናለሁ በሚል እሳቤ አይደለም። የስጦታ ሰጪው የይዞታ መብቱ የተቋረጠውም በስጦታ ውሉ እንጂ ግንባታን ባለመቃወም በመፍቀድ ወይም በአንዳች ቸልታ አይደለም። በመሆኑም ለቤቱ መሰራት መሰረት የነበረው የስጦታ ውል ከፈረሰ እንደሽያጭ ውሉ ሁሉ በውሉ የተቋቋሙ መብቶችን ቀሪ በማድረግ ግራ ቀኙ ወደነበሩበት እንዲመለሱ በሚያዘው የፍ/ሕ/ቁ.1818 እና ተከታዮቹ ድንጋጌዎች መሰረት ጉዳዩ ዕልባት ከሚያገኝ በስተቀር የፍ/ሕ/ቁ.1179 ን ተፈጻሚ በማድረግ በስጦታ ውል ከተሰጠው ሙሉ ይዞታ ላይ ግምሹን በፍ/ሕ/ቁ.1818 መሰረት ወደ ስጦታ ሰጪው እንዲመለስ ግማሹ ደግሞ በስጦታ ተቀባዩ ጋር እንዲቀር ማድረግ ተገቢነት የለውም። በመሆኑም የስጦታ ውሉ ፈርሶ ወደነበሩበት በማመላለስ ሂደት ላይ በራሱ ገንዘብ ቤት የሰራው ሰው ቤቱን በራሱ ወጪ አፍርሶ እንዲሄድ ወይም ወጪ እንዲከፈለው መጠየቅ ከሚችል በስተቀር የቤቱ ባለቤት ነኝ ሊል አይችልም።
እዚህ ላይ ታዲያ ሰበር ችሎቱ በሰ/መቁ.36638 (ቅጽ9) የሰጠው ውሳኔ ይዘት ምንድነው የሚለው ጥያቄ የሚነሳ ሲሆን ይህ ጥያቄም አንድ ሰው አንድ ክፍት የሆነ ይዞታው ላይ ሌላ ሰው ቤት እንዲሰራበት ወደሚሰጠው ፈቃድ ይወስደናል። ምንም እንኳን ትርጉሙ በጉዳዩ ላይ ለሚነሱ ቀጣይ ክርክሮች ሙሉ ዕልባት በሚሰጥ አግባብ ተብራርቶ ያልተሰጠ ቢሆንም ይህ የሰበር ውሳኔ የተሰጠው በመደበኛ የስጦታ ውል ላይ ሳይሆን በይዞታው ላይ ቤት እንዲሰራ ፈቃድ የተሰጠበትን ወረቀት አስመልክቶ ነው። ከጅምሩ በስር ፍ/ቤቶች የስጦታ ውል ተብሎ የተገለጸው እና የህጉን መስፈርት የማያሟላ ነው ተብሎ እንዲፈርስ የተደረገውም ይህ አባት ለልጃቸው በይዞታቸው ላይ ቤት ሰርቶ እንዲኖር ፈቃድ በመስጠት የፈረሙበት የግል ሰነድ ነው። ይህ ሰነድ አባት ካለመቃወምም አለፍ ብለው በይዞታቸው ላይ ቤት እንዲሰራ የፈቀዱበት የፈቃድ መግለጫ ሰነድ እንጂ ሰጪ እና ተቀባይ የፈረሙበት የስጦታ ውል አይደለም። በዚህ እስከ ሰበር በደረሰ ክርክር ላይ ትልቅ ክፍተት እና ብዢታን የፈጠረው በተለይ ከፍተኛ ፍ/ቤቱ ይህንን የፈቃድ መስጫ ወረቀት እንደስጦታ ውል በመውሰዱ ነው። ሰበር ችሎቱም ቢሆን በውሳኔው ላይ ይህንን ብዢታ ሳያጠራ የሰጠው ውሳኔ በስጦታ ውል ባገኘው ይዞታ ላይ ቤት የሰራ ሰው በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የቤቱ ባለቤት ሆኖ ይቀራል የሚል ገልጽ ያልሆነ መልዕክት እንዲያተላልፍ አድርጎታል። ይሁን እንጂ ጠለቅ ብሎ ሲታይ ውሳኔው በፈቃድ መስጫ ወረቀት ላይ እንጂ በስጦታ ውል ላይ የተሰጠ አይደለም።
ይህ ሰነድ ቤት ሰርቶ ይኑርበት ከማለት ውጪ በግራ ቀኙ መካከል ግዴታ የተቀመጠበት ስምምነት ባለመሆኑ ከተራ ፈቃድ መስጫ ሰነድነት አልፎ በግራ ቀኙ መካከል ለቤቱ መሰራት ምክንያት ሆኗል የሚባል የታወቀ ግንኙነት አለ የሚያስብል አይደለም። በዚህ ሁኔታ ቤት ስራበት ብሎ መፍቀድ ቤቱ ሲሰራ አለመቃወም ጋር ተመሳሳይ ውጤት ያለው ነው። በዚህም መሰረት ራሱ በሰጠው ፈቃድ በይዞታው ላይ ቤት ከተሰራ በኋላ ሀሳቡን ቀይሮ መሬቴ ይለቀቅልኝ ሊል አይችልም። በመሆኑም በዚሁ አግባብ መረዳቱ ተገቢ ይመስላል። በተመሳሳይ ሁኔታ አንድ ጊዜ ሳይቃወም ቤቱ ከተሰራ በኋላ ለመስጠት የሚደረጉ ስምምነቶች ወደኋላ ሄደው ሕጉ ተፈጻሚ እንዳይሆን የሚያደርጉ አይደሉም የሚል እምነት አለኝ።
የመያዣ ውል፣ የአገልግሎት ትውስት ውል እና በይዞታው ላይ የተወሰነ መብት ወይም ለተወሰነ ጉዜ መብት የሚያስተላልፉ ተመሳሳይ ውሎችን መሰረት አድርገው በተላለፉ ይዞታዎች ላይ በተሰሩ ቤቶች ላይም በተመሳሳይ ምክንያት ምክንያት የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚነት የለውም የሚል ሀሳብ አለኝ።
የውርስ ሀብት እና የፍ/ሕ/ቁ.1179
ሟች በህይዎት እያለ የተሰራን ቤት በተመለከተ
አንድ ንብረት የውርስ ሀብት ስያሜ የሚያገኘው የንብረቱ ባለቤት የነበረው ሰው ከሞተበት ቅጽበት ጀምሮ ነው። በዚህም ምክንያት የንብረቱ ባለቤት የሆነው ሰው እስከዕለተ ሞቱ ድረስ በይዞታው ላይ ያለውን መብት ማስከበር የሚኖርበት ሲሆን የውርስ ሀብት ሆኖ ወደወራሾቹ የሚተላለፈውም ይህ በህይዎቱ አስጠብቆ ያቆየው መብት ብቻ ነው። በዚህም መሰረት ሟቹ ሳይቃወም በይዞታው ላይ በሌላ ሰው ቤት ተሰርቶ ከሆነ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ቤቱ በተሰራበት ይዞታ ላይ የነበረው መብት የተቋረጠ በመሆኑ ሰውዬው ከሞተም በኋላ የውርስ ሀብት አይሆንም። በመሬቱ ላይ ቤት የሰራው ሰው የባለይዞታው ልጅ መሆኑ በዚህ ድምዳሜ ላይ የሚያመጣው ለውጥ እንደማይኖር የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሰ/መ/ቁ.96628(ቅጽ 17) በሰጠው ውሳኔ ላይ ተቀምጧል። ቤት የሰራው ሰው የባለይዞታው ወራሽ ቢሆንም በቤቱ ላይ መብት ያገኘው በኑዛዜ ወይም በስጦታ ሳይሆን በሕግ በመሆኑ በቀሪ የውርስ ሀብቶች ላይ የሚኖረውን ድርሻ የሚያሳጣ ወይም በክፍፍሉ ላይ ተፅዕኖ የሚፈጥር አይደለም። በመሆኑም ቤቱ የተሰራው አውራሽ እየተቃወመ መሆኑ እስካልተረጋገጠ ድረስ በዚህ ሁኔታ አውራሽ በሕይዎት እያለ የተሰራን ቤት የውርስ ሀብት ይባልልን በማለት የሚቀርብ ክርክር ተቀባይነት የሌለው ነው።
ሟች ከሞተ በኋላ የተሰራን ቤት በተመለከተ
ሟች ከሞተ በኋላ የውርስ ሀብት በሆነው ይዞታ ላይ በተሰራ ቤት ላይ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌ የሚኖረው ተፈጻሚነት ምን ይመስላል የሚለው በዝርዝር መታየት የሚገባው ነጥብ ነው። ይህንንም ነጥብ ቤቱን የሰራው ሰው ወራሽ ከመሆን አለመሆኑ አንጻር ከፋፍሎ ማየቱ ለጉዳዩ የተሻለ ቅርጽ ይሰጠዋል።
ቤቱ ወራሽ ባልሆነ ሰው የተሰራ በሚሆን ጊዜ
ከዚያ በኋላ የሚያሟላቸው የውርስ ማጣራት እና የወራሽነት ማረጋገጥ ሕጋዊ ተግባራት እንዳሉ ሆኖ አውራሽ በሞተበት ቅጽበት የነበሩት እና ያልተቋረጡ መብቶቹ ሁሉ ወደወራሾቹ ይተላለፋሉ። አንድ ይዞታ በውርስ የተላለፈላቸው ወራሾች ደግሞ በይዞታው ላይ መብት ይኖራቸዋል። ይህንን መብትም በንብረቱ ላይ የሚደረጉ ጣልቃ ገብነቶችን የመቃወም ችሎታ ይሰጣቸዋል። ይህንን ችሎታ በመጠቀም ተቃውሞ ሳይቀርቡ በውርስ ባገኙት ይዞታ ላይ ወራሽ ያልሆነ ሌላ ሰው ቤት የሚሰራ ከሆነ ቤቱ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት የሰራው ሰው ንብረት የማይሆንበት አግባብ የለም።
ቤቱ ወራሽ በሆነ ሰው የተሰራ በሚሆን ጊዜ
ብዙ ጊዜ ከወራሾች መካከል አንደኛው ከሌሎች ወራሾች ጋር የጋራ ወራሽ በሆነበት ይዞታ ላይ በራሱ ወጪ እና ጉልበት ቤት ይሰራና የውርስ ሀብት በሚጣራበት ወይም የውርስ ሀብት ክፍፍል ክርክር በሚደረግበት ጊዜ ይህ በግሉ የሰራው ቤት የግል ንብረቱ እንዲባልለት እና ከውርሱ ሀብት እንዲለይለት ይከራከራል። ሌሎች ወራሾች ደግሞ ይህንን በመቃወም ቤቱ ከዋናው ቤት ጋር የውርስ ሀብት አካል ተደርጎ እንዲቆጠር ይጠይቃሉ። በዚህ ክርክር ላይ የሚነሳው የፍ/ሕ/.1179 በጋራ ወራሾች መካከል ተፈጻሚነት አለው ወይስ የለውም የሚለው ጭብጥም ዕልባት ፍለጋ የፍ/ቤቶችን በር ሲያንኳኳ ሰንብቷል። ይህ ክርክር የሚቀርብላቸው ፍ/ቤቶችም የተለያዩ ውሳኔዎችን ሲሰጡ ይስተዋላል። አንዳንድ ችሎቶች ሌሎች ወራሾች ቤቱን የሰራው ወራሽ ቤቱን ለመስራት ያወጣውን ወጪ በድርሻቸው ልክ እንዲተኩለት ወይም የውርስ ሀብት ዕዳ ሆኖ እንዲያዝለት ካደረጉ በኋላ ቤቱን የውርስ ሀብቱ አካል እንዲሆን ይወስናሉ። ሌሎች ችሎቶች ደግሞ ቤቱን ከውርስ ሀብት ለይተው በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት ቤቱን የሰራው ሰው የግል ንብረት እንዲሆን ያደርጋሉ። ሁለተኛውን አቋም የሚደግፉ ሰዎች የጋራ ወራሾች ለውርስ ሀብቱ የጋራ ወራሾች ቢሆኑም እያንዳንዳቸው ደግሞ በድርሻቸው ልክ የግል ወራሽ ባለንብረት በመሆናቸው በዚህ የግል ድርሻ ባለቤት በሆኑበት እና ባልተከፋፈለ የውርስ ሀብት ላይ በሌላ ባለድርሻ ቤት ሲሰራ ካልተቃወሙ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚ የማይሆንበት ምክንያት የለም የሚል እሳቤ ያላቸው ይመስላል።
በመሰረቱ የፍ/ሕ/ቁ. 1179 የግል ንብረትን በሚመለከተው የህግ ክፍል ውስጥ የተቀመጠ የግል ንብረት ህግ ነው። የጋራ ወራሾች ጉዳይ የሚገዛበትን የሕግ ማዕቀፍ ስንመለከተ ደግሞ አውራሽ በሞተበት ቀን ውርሱ እንደሚከፈት እና የውርስ ንብረቱ መብት ወደወራሾች እንደሚተላለፍ፣ ክፍፍል እስከሚደረግ ድረስም የውርስ ሀብቱ የወራሾች የጋራ ንብረት ሆኖ እንደሚቀጥል እና ግንኙነታቸው የጋራ ባለሀብቶችን ጉዳይ በሚደነግገው ሕግ እንደሚገዛ ከፍ/ሕ/ቁ.826 እና 1060 ድንጋጌዎች የምንረዳው ነው። በዚህም መሰረት የጋራ ወራሾች በጋራ የወረሱትን ንብረት የሚመለከት ግንኙነታቸው የሚዳኘው በፍትሐብሔር ሕጋችን የኮዱ 8ኛ አንቀጽ ስር ከቁ.1257 እስከ 1308 በተቀመጠው የጋራ ባለሀብቶች ሕግ መሰረት ነው። በዚህ ጽሁፍ እየተዳሰሰ ያለው አንቀጽ 1179 ደግሞ በኮዱ 7ኛ አንቀጽ ስር ከቁጥር 1152 እስከ 1256 ባለው ስለ ግል ሀብት በተደነገገው የሕጉ ክፍል ውስጥ የሚገኝ ነው። በመሆኑም በመጀመሪያ ለግል ባለሀብት የተቀመጠው ሕግ ለጋራ ባለንበረቶች ተፈጻሚ ሊሆን አይችልም። በሌላ በኩል ይዞታው የእርሱም የሌሎችም የጋራ በመሆኑ በጽንሰ ሀሳብ ደረጃም ከጋራ ባለሀብቶች መካከል አንዱ የጋራ ንብረት በሆነው ይዞታ ላይ ቤት ቢሰራ ቤቱን የሰራው በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ሊባል አይችልም። ሌሎች የጋራ ባለሀብቶችም የቤቱን መሰራት ያልቃወሙት በ1179 ስር እንዳለው ባለመሬት ባለ ሀሳብ ነው ተብሎ አይገመትም። ምክንያቱም ይህ ቤት የሚሰራው ሰው ቤት የሰራበት ይዞታ የጋራ ባለሀብት በመሆኑ ቤቱን ከድርሻው ልክ አልፎ ሰራ ወይስ በድርሻው ልክ የሚለው በጋራ ንብረት ክፍፍል ወቅት የጋራ ንብረት ስምምነትን ወይም ሕግን መሰረት አድርጎ የሚዳኝ ከሚሆን በስተቀር ሌሎች የጋራ ባለሀብቶች አስቀድመው ቤቱ ሲሰራ ባለመቃወማቸው ቤቱ አንዱ የጋራ ባለሀብት የግል ንብረት ሆኖ ይቀራል ሊባል አይችልም። ገና ያልተከፋፈለ የጋራ ንብረት እና ያልፈረሰ የጋራ ባለሀብትነት ሕብረት ያለ በመሆኑ ከጋራ ባለሀብቶች መካከል አንዱ ቤት የመስራቱ ውጤት በራሱ በጋራ ባለሀብትነት ማዕቀፍ ውስጥ መታየት ከሚኖርበት በስተቀር በዚህ ጉዳይ ላይ 1179 ን ተፈጻሚ ማድረግ የጋራ ባለሀብትነት ማህበሩን ማጥፋት ነው።
የጋራ ወራሾች ግንኙነት የሚገዛበትን የጋራ ባለሀብትነት ሕግን በዝርዝር ስንመለከትም የጋራ ይዞታ ላይ ሌላኛው የጋራ ባለሀብት ሳይቃወም ቤት የሰራ ሰው ወይም የነበረን ቤት አፍርሶ የሰራ ሰው የቤቱ ባለቤት ይሆናል የሚል ድንጋጌ የሌለ ሲሆን በሌላ በኩል ግን ለጋራው ንብረት አስፈላጊ የሆነ ወጪ በአንዱ የጋራ ወራሽ ከወጣ ወጪውን ሌሎች የጋራ ባለሀብቶች በድርሻቸው ልክ እንደሚተኩለት፣ ወጪው ለንብረቱ አስፈላጊ ካልነበረ ግን ወጪ ስለማይተካለት ወጪ ያወጣበትን ነገር ከጋራ ንብረቱ ላይ አንስቶ በመውሰድ የጋራ ንበረቱን በነበረበት ሁኔታ ማድረግ እንደሚችል እና ሌላው ወገን ሳይፈቅድለት በጋራ በሆነው ነገር ላይ የባለቤትንት ተግባር መፈጸም እንደማይቻል ከቁጥር 1268፣ 1269፣1270፣ 1280 እና ሌሎች ድንጋጌዎች ስር ተደንግጎ እናገኛለን። እነዚህ የጋራ ባለሀብትነት ሕግ መርሆች የሚያሳዩን በጋራ ባለሀብቶች መካከል በቁጥር 1179 ስር የተቀመጠው መርህ ተፈጻሚነት የሌለው መሆኑን ነው። በመሆኑም በአጠቃላይ ከላይ በተዘረዘሩት ምክንያቶች በጋራ ወራሾች ግንኙነት ላይ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚነት የለውም የሚለው ሀሳብ ሚዛን የሚደፋ ነው። በዚህም መሰረት አንደኛው የጋራ ባለሀብት የሆነ ወራሽ ሌላኛው የጋራ ባለሀብት የሆነ ወራሽ ሳይቃወመው የጋራ በሆነው ይዞታ ላይ ቤት መስራቱ በቤቱ ላይ የግል ባለቤትነት መብት አይፈጥርለትም። ይህ የጋራ ባለሀብት የሆነ ወራሽ ቤቱን ለመስራት ያወጣው ወጪ እንዲተካለት ከሚጠይቅ በስተቀር በቤቱ ላይ የባለቤትነት ጥያቄ ሊያነሳ አይቸልም።
የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎትም በተለያዩ መዛግብት እንደየክርክሩ አቀራረብ በጉዳዩ ላይ ሁለቱንም አቋሞች ሲያንጸባርቅ ከቆየ በኋላ በጥቅምት 29 ቀን 2015 ዓ.ም በሰ/መ/ቁ. 225363 ውሳኔ ሰጥቷል። ክርክሩ የውርስ ሀብት የነበረውን ቤት አፍርስው አዲስ ቤት በሰሩ እና በዚህ ድርጊት ባልተሳተፈች ሌላ ወራሽ መካከል የተደረገ ክርክር ሲሆን ክርክሩ የጀመረውም ይህቺ ወራሽ የውርስ ድርሻ እንዲሰጣት በመጠየቋ ነው። የስር ፍ/ቤቶች ቀሪዎቹ ወራሾች ተቃውሞ ሳይቀርብባቸው የውርስ ሀብቱን በማፍረስ አዲስ ቤት የሰሩ በመሆኑ በፍ/ሕ/ቁ.1179 መሰረት አዲሱ ቤት የውርስ ሀብት ሳይሆን ቤቱን የሰሩት ወራሾች የግል ንብረት ነው በማለት የአመልካቿን የውርስ ጥያቄ ውድቅ አድርገውታል። ይህ ጉዳይ የቀረበለት ሰበር ሰሚ ችሎቱ ደግሞ በሰ/መ/ቁ. 225363 በጥቅምት 29 ቀን 2015 ዓ.ም በሰጠው ውሳኔ ሀተታ ላይ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ድንጋጌ በሌላ ሰው ይዞታ ላይ ባለመሬቱ ሳይቃወም ህንጻ የሰራ ሰው እና በባለመሬቱ መካከል ለሚነሳ ክርክር የተቀመጠ እንጂ በወራሾች መካከል ለሚነሳ ክርክር የተቀመጠ ድንጋጌ አይደለም በማለት የስር ፍ/ቤቶችን አቋም ተችቷል። ይህም ትርጉም ምንም እንኳን ችሎቱ ለትርጉሙ ምንም ዓይነት የምክንያት ማብራሪያ ያላስቀመጠበት እና ለጉዳዩ ገዢ በሚሆን መንገድ ሰፋ ተደርጎ ያልተሰጠ ቢሆንም በዚህ ጉዳይ ላይ ገዢ ሆኖ ሊጠቀስ የሚችል እና ከላይ በጸሐፊው የተቀመጠውን ሀሳብ የሚደግፍ ይመስላል።
ይሁን እንጂ ሰበር ሰሚ ችሎቱ ይህንን ትርጉም የሰጠበትን ሀተታ ካስቀመጠ በኋላ የውርስ ሀብት የነበረው ቤት ስለፈረሰ እና እንደ አዲስ የተሰራው ቤት የውርስ ሀብት ባለመሆኑ አመልካቿ ድርሻ የላትም በማለት በውጤት ደረጃ የስር ፍ/ቤቶችን ውሳኔ አጽንቷል። ይህም በውጤት ደረጃ የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚ እንዲሆን አድርጎታል። በመሰረቱ ይህ ድምዳሜ በአንዱ የጋራ ባለሀብት ጥፋት ጉዳት የደረሰበትን ህንጻ ጥፋተኛውን ካሳ ካስከፈሉ በኋላ የጋራ ባለሀብቶች እንደአዲስ እንደሚሰሩት፣ የጋራ ንብረት የሆነው ህንጻ ከጠፋ ቦታውን እና የተረፈውን ንብረት የጋራ ባለሀብቶች መሸጥ እንደሚችሉ፣ የጋራ ንብረት የሆነው ቤት በተለያየ ምክንያት ሲፈርስ ለማሰራት በአንዱ የጋራ ባለሀብት የወጣ ወጪ ሌሎቹ የጋራ ባለሀብቶች እንደሚተኩለት፣ ሌላው የጋራ ባለሀብት ሳይፈቅድ የጋራ በሆነው ንብረት ላይ የባለቤትንት ተግባር መፈጸም እንደማይቻል ወዘተ በፍ/ሕ/ቁ.1306፣ 1307፣ 1304፣ 1280፣1270፣ 1267፣ 1268 እና በሌሎች የጋራ ባለሀብትነት ድንጋጌዎች የተቀመጡ መርሆችን የሚጥስ መስሎ ይታያል። አመልካቿ መብትቷ በይርጋ እስካልታገደ ድረስ ሌሎች ወራሾች የውርስ ሀብቱን አፍርሰው በመስራታቸው ብቻ ድርሻ የማግኜት መብቷ ሊነፈጋት አይገባም። ድምዳሜው ግለሰቦች የውርስ ሀብቱን አፍርሰው አዲስ ቤት በመስራት ሕገ ወጥ ድርጊት እየፈጸሙ ያልተገባ ጥቅም እንዲያገኙ እና ሌሎች ወራሾች ደግሞ በዚህ ህገ ወጥ ተግባር ምክንያት መብታቸውን እንዲያጡ የሚያደርግ ድምዳሜ ነው።
ዘላቂ የብቸኛ ባለሀብትነት መብት ማቋቋም የማይቻል ሲሆን
የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት ከላይ በተገለጸው በሰ/መ/ቁ.219783 ውሳኔው ላይ እንዳሰፈረው የፍ/ሕ/ቁ.1179 ተፈጻሚ ለማድረግ ቤቱ ለገንቢው የግል ጥቅም ተብሎ የተሰራ መሆን አለበት። የባለመሬቱ ዝምታም ይህንን እያወቀ የተደረገ መሆን አለበት። በዚህ ሕግ መሰረት ባለመብት የሚያደርገው በራስ ገንዘብና ጉልበት ተቃውሞ ሳይቀርብ መስራት ብቻ ሳይሆን ባለይዞታው ሳይቃወም እና ሌላ ስምምነት ሳይኖር ብቸኛ ባለመብት ለመሆን ታስቦ መሰራቱ ነው። በዚህም መሰረት የቤት ሰሪው ቤት ሰርቶ በብቸኛ ባለሀብትነት የመኖር ምክንያታዊ ሀሳብ ወሳኝ ለሕጉ ተፈጻሚነት ወሳኝ ቅድመ ሁኔታ ነው።
በቤቱ ላይ ብቸኛ ባለመብት የመሆን ሀሳብ የሚመጣው ደግሞ በተግባር ይህንን መብት በቦታው ላይ ማቋቋም በሚቻልባቸው ሁኔታዎች ብቻ ነው። አንድ ሰው ቤቱን ለመኖሪያ ወይም ለንግድ ሊጠቀመው ይችላል። በአንዳንድ ሁኔታዎች ግን አንድን ቤት ተቃውሞ ሳይቀርብብን በሌላ ሰው ይዞታ ላይ የሰራነው ቢሆንም ቤቱን ለእነዚህ ዓላማዎች በብቸኝነት የመጠቀም ዘላቂ ባለመብትነት ልናቋቁም አንችልም።ለአብነት ያህል አንድ ሰው በአንድ የመንግስት መ/ቤት ቅጥር ጊቢ ውስጥ፣ በአንድ መስኪድ ወይም ቤተተክርስቲያን ውስጥ ወይም በአንድ ሆስፒታል ውስጥ ወይም በኢትዮጵጵያ ንግድ ባንክ ቅጥር ጊቢ ውስጥ ቤት ሰርቶ በተግባር በብቸኝነት ለመኖር ወይም ለመገልገል ያስባል ተብሎ አይጠመቅም። ሊያስብ ቢችልም እንደዚህ ዓይነቱ ሀሳብ እብደት እንጂ ምክንያታዊ ሀሳብ ተብሎ በሕግ እውቅና ሊሰጠው አይችልም። የፌ/ጠ/ፍ/ቤት በሰ/መ/ቁ.85979 (ቅጽ 15) እና በሰ/መ/ቁ.96495 (ቅጽ 17) በሰጣቸው ውሳኔዎች ላይ የሕግ ትርጉሞችም ይህንኑ የሚደግፉ ይመስላሉ።
3
Tags:
Property Land Construction
×
Stay Informed
When you subscribe to the blog, we will send you an e-mail when there are new updates on the site so you wouldn't miss them.
Your Name
E-mail Address
Subscribe to the blog
የሕግ አረቃቀቅ ሥርዓት በኢትዮጵያ
አካለመጠን ባልደረሱ ወጣት የወንጀል ሕግ ተላላፊዎች ላይ የኢትዮጵያ የሕግ ማዕቀ...
About the author
ፈቃዱ ዳመነ ለገሰ
Subscribe to updates from author Unsubscribe to updates from author ፈቃዱ ዳመነ ለገሰ
ጸሐፊው ቀደም ሲል በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ለአምስት ዓመት ያህል በረዳት ዳኝነት የሠሩ ሲሆን አሁን በጠበቃነት እና በሕግ አማካሪነት እየሰሩ ይገኛሉ።
Author's recent posts
More posts from author
Friday, 11 November 2022 የወራሽነት ማረጋገጫ፣ መቃወሚያ እና ልጅነት፡- ክፍተተ ወሕግ ወአሰራር እና መፍትሔዎቻቸው
Wednesday, 09 November 2022 በኢትዮጵያ የብድር ሕግ "አበደረ" ማለት የብድሩን ገንዘብ ሰጠ ማለት ይሆን?
Related Posts
በደርግ ዘመን አዋጅ ቁጥር 47/67 ተግባራዊ በሆነበት ወቅት ያላግባብ የተወረሱ የግለሰብ ቤቶች አሁን ላይ ለግለሰቦቹ ወይም ለሕጋዊ ወራሾቻቸው ሊመለሱ የሚችሉበት የሕግ አግባብን በተመለከተ ከሰበር ውሳኔዎች ጋር ተገናዝቦ የቀረበ


♦♦ አያት አደባባይ የሚሸጥ ቤት ♦♦ 260 ካሬ ግራውንድ G+2 ♦♦ ዋጋ 38 ሚሊዮን ብር ♦♦ድርድር አለው ♦♦ ምኝታ 7 ♦♦ መታጠቢያ 6 ♦♦ ክችን 2 ♦♦ ሳሎን 1


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል


ሰሞኑን ወደ አዲስ አበባ የሚመጡት ያሜሪካው ፕሬዘዳንት ባራክ ኦባማ ተቃዋሚዎችን የማነጋገር ፕሮግራም እንደሌላቸው ግልጽ እየሆነ መጥቷል፤ ሲሉ ጥያቄ ያቀረቡ ፓርቲዎች መሪዎች ተናገሩ።


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


Participating in the coming election will give the government legitimation to continue with its dictatorial policy
What wants the West from Ethiopia ?
Lack of patriotism and lie are hindering building a society based on Science and Technology II
Lack of Patriotism and Lie are hindering building a society based on Science and Technology-Part I
The Black and the White Juntas
The Greatest Crime in the Name of Politic- part 5
Corona and its impacts
Adowa and the Modernization policy and its messages
Small and Big Minds
A confusing Situtation and a confused leadership
Philosophy
The Confusion between what we wish and the process of reaching at it
What can we learn from Ubuntu?
Politics without philosophy brings destruction
Enlightening the Mind to come out of darkness
What is the main purpose of struggle ?
Politics through philosophical mirror
Critical Remarks on Brihanu Nega`s Interview
Speaking the Truth or searching the Truth-Part 1
Speaking the Truth or searching the Truth-Part II
Politics
Can Abiy Ahmad cheat the West, specially America?
The Main Problem of present day Ethiopia Part II-Answer to Ephrem Madebo
The main Problem of present day Ethiopia-Answer to Ephrem Madebo
Critical Remarks on Mesfin Arega`s Accusation of Yonas Birus statement
The Political Danger of Worshiping an Individual
Is there really Ethnic Federalism in Ethiopia?
Intellectual Confusion- Answer to Dr. Yonas and Prof. Messay
Baysa`s false understanding of the concept of social contract
Is Oromumma a political Philosophy or the Ideology of the Petite Bourgeoisie ?
Instrumentalizing the quetion of Nationalities for the sake of political power
`Critical Remarks on Geletaw Zeleke`s Interview
Critical remarks on Tibebu Samuel Ferenje`s article
Making crimes in the name of politics- I
Making Crimes in the name of politics-II
The Greatest Crime in the name of politics- III
The Greatest Crime in the name of Politics-IV
politics as a science and mathematics I
Politics should be seen as science and mathematics-II
Politics as a belief and vision
Spiritual freedom and correct reading of social realities
The aim of the Struggle- seizing political power or building a civilized society
Economy
Floating Ethiopian Currency
Abiy Ahmad`s visit to Singapore
The Road towards Economic Progress
The Fate of a given country and its people will be decided by 2-5% of the people
The Crucial Role of Science and Technology for a Holistic Development and comprehensive peace
Holistic Economic Model versus Neo-Liberal Model Answer to Dr. Birhanu Abegaz
Killing the Economy of Ethiopia-about the new Cental Bank Chef in Ethiopia
Critical Remarks on Macroeconomic Problems in Ethiopia
Making Crimes in the Name of Market Economy
The Case of Dr. Eleni Gebremedhin
Introducing New Birr(currency)
Homegrown Economy
The rise and fall of a nation is being determined by the right Economic policy that is being implemented!
Science and Technolgy are the foundations of genuine Economic development!
Economic growth that produces poverty- the nature of the Ethiopian Economy!
What kind of benefit does Ethiopia get if she becomes the member of the WTO?
Becoming the member of the WTO has no any economic advantage for an underdeveloped Economy!
Market Economy or Capitalism!
When will we be free from Debt bondage?
Globalization and its Impacts on Ethiopia
Financial Crisis in America
English
Employment Crisi in Africa
African Renaissance and Economic Development
Compact with Africa or exploiting Africa
Development Aid or deception
I can`t eat GDP
Is Africa really rising?
The Greek debt crisis
Why Free Trade Agreements with the EU will hurt African countries!
African Perspectives
Dead Aid
Adowa and its impacts on Nation Building
Nomads in shadow of Empires-book Review
Media
Video
Books
Presentations
Interviews (Audio)
Archives
The Question of Nationalities through the Mirror of Science and Philospophy
Priorities
Freedom, democracy and the question of nationalities
Unederstanding political methodology
Strategic mistakes in politics and its negative impatcs
Understanding the Essence of the Rule of Law
Social Classes versus Ethnicity- It is unscientific to count the number of people according ethnic lines
Global financial crisis and its economic impacts
Various issues
The Election of Dr. Abiy-is a hindernace for Democracy and Development or is a help?
It is not Africa`s War-it is a proxy war-Answer to Shaleqa Dawit!
Beyond dictatorship-understanding complex political construction
Seizing power or building a new Ethiopia
The Enemies of the Ethiopian people
Fascism or something else- understanding the nature of the State in Ethiopia
Predatory State and Global Capitalism-the case in Ethiopia
Science & Social
Critical Remarcs on Yonas Biru-about Quantum Physics
Science
Social
Book Review
Book Review II
The impact of Architecture and city building on the human soul
Social question & not nationality problem
Menu
[gtranslate]
Book Review
የተቆለፈበት ቁልፍ !
ከዶ/ር ምህረት ደበበ፣ የአዕምሮ ህክምና ስፔሺያሊስት፣ እ.አ በ2005 ዓ.ም የተጻፈ መጽሀፍ፣ 438 ገጽ
ትችት! በዶ/ር ፈቃዱ በቀለ፣ የስልጣኔ ተመራማሪና የኢኮኖሚ ዕድገት ባለሙያ !
ይህን መጽሀፍ አግኝቴ ለማንበብ እድል ያጋጠመኝ ከሁለት ሳምንት በፊት ባለቤቴ ወደ ኢትዮጵያ ሄዳ ስትመለስ ይዛልኝ ከመጣች በኋላ ነው። በዶ/ር ምህረት ደበበ የተጻፉ ሁለት ወፈፍራም መጽሀፎች ሲሆኑ፣ አንደኛው መጽሀፍና በቅርብ የወጣውን የሽፋኑ ሰዕል ደስ ስላለኝ እንደ አጋጣሚ አንስቼ ካገላበጥኩኝ በኋላ፣ እስቲ ብዬ ደግሞ ሌላውን ሳገላብጥ አቀራረቡ ደስ ስላለኝ ሃሳቡን ይበልጥ ለመረዳትና ለመገምገም ሆነ ወይም ለመተቸት እንዲያመቸኝ በሚል በመጀመሪያ ያገላበጥኩትን በመተው ቀደም ብሎ የታተመውን ማንበብ ጀመርኩኝ። እንደ ዕውነቱ ከሆነ አንዳንድ ጊዜ ከኢትዮጵያ የሚመጡ በአማርኛ ቁንቋ የተጻፉ መጽሀፎችን ትንሽ ካገላበጥኩኝ በኋላ ምንም ስለማይጥሙኝና አብዛኛዎችም ዝም ብሎ ትረካና የህብረተሰባችንን ህሊናዊ አወቃቀርና በዚያም አማካይነት በመሬት ላይ የሚታየውን ህያው በሆነ መልክ ለመተንተንና እንድንረዳው የሚያደርጉ ስላይደሉ በንባቤ አልገፋባቸውም። የስነ-ጽሁፍም ዋና ዓላማው በአንድ ህብረተሰብ ውስጥ ያሉትን አስቀያሚም ሆነ ቆንጆ ነገሮች ስዕላዊ በሆነ መልክ መግለጽ ሲችሉና አንባቢውን በልዩ ሃሳብ ውስጥ ተመስጦ እንዲዋኝ ማድረግ ሲችሉ ብቻ ነው። ከዚህ አኳያ የዶ/ር ምህረት ደበበ መጽሀፍ ልዩና አንባቢዉን በሃሳብ ባህር ውስጥ ገብቶ እንዲዋኝ የሚያደርግና፣ የአገራችንን ነባራዊም ሆነ የህዝባችንን ህሊናዊ አወቃቀር ግሩም በሆነ መልክ የሚያቀርብ በታሪካችን ውስጥ በመጀመሪያ ጊዜ በልዩ አቀራረብ የተዘጋጀና የተጻፈ ትምህርታዊ መጽሀፍ ነው ብል ማጋነን አይሆንብኝም። የመጽሀፉ አርዕስትም ካለምክንያት የተመረጠ ሳይሆን፣ ለአንድ የተቆለፈበት ነገር መፍትሄው በአዕምሮ ውስጥ ያለ ቁልፍና፣ ለአንድ ህብረተሰብ መዘበራረቅና ስነ-ምግባር መበላሸት ደግሞ የጭንቅላት መቆለፍ ወይንም የአዕምሮን የማሰብና የመፍጠር ኃይል ለመገንዘብ ካለመረዳት ጋር የተያያዘ መሆኑን በግልጽ የሚያሳይ ነው። ጸሀፊው የኖይሮ ባዮሎጂ ሊቅ እንደመሆኑ መጠን በዚህ ሙያ ባልሰለጠነ ከማንኛውም ምሁር የሚበልጥ ግንዛቤ ስላለው፣ የአዕምሮን ልዩ ልዩ ባህሪዎች የበለጠ የተገነዘበና በመጽሀፉ ውስጥ ደረጃ በደረጃ ቲያትራዊ በሆነ መልክ ያቀረበ ነው። በመጽሀፉ ውስጥ የተዘረዘሩት ልበ-ወለድ ስሞች ባህርይና ድርጊት በእርግጥም የማንኛውም ኢትዮጵያዊ አስተሳሰብ ብቻ ሳይሆኑ፣ የጠቅላላው የዓለም ህዝብ ባህርይ ሲሆኑ፣ በሌላ ወገን ግን ባደገና በሰለጠነው የካፒታሊስት ህብረተሰብ ውስጥ የሚኖረው ግለሰብም ሆነ ህዝብ ከማቴሪያላዊ ዕድገት ጋር በተያያዘ አስተሳሰቡና ድርጊቱ ለየት ያለ መሆኑን መረዳት ይቻላል። ደራሲው በሁለት በተለያዩ አገሮች የሚኖርና ሙያዊን ተግባራዊ የሚያደርግ በመሆኑ፣ በሁለት አገሮች ያለውን የዕድገት ልዩነት በንጽጽራዊ መልክ በማወዳደር ማቅረቡ አጠቃላይ የሆነ ማቴርያላዊ ዕድገትም ሆነ ዕድገት በቀጨጨበት ዓለም ውስጥ የሚኖር ህዝብ ስለሰው ልጅም ሆነ ስለተፈጥሮ የተለያየ አስተሳሰብና ግንዛቤ እንዳላቸው ቁልጭ አድርጎ ያስቀምጣል። ወደ መጽሀፉ መሰረታዊ ሃሳብና የአሰራር ስልት ላይ ደረጃ በደረጃ ልምጣበት።
የትዕይንቱ ዋና ተዋንያን መላኩና ሰሎሜ ሲሆኑ፣ ሁለቱም ለየት ያለ የማህበረሰብ መሰረት(Social Background) ያላቸውና፣ በአስተሳሰብም የሚራራቁ አይደሉም። ከሁለቱ ተዋንያን ባሻጋር፣ በመጽሀፉ ውስጥ ልዩ ልዩ ባህርይ ያላቸው ስዎች ተካተውበታል። ጥሩ አመለካካት ያላትና መላኩን እንደታናሽ ወንድሟ አድርጋ ያሳደገችውና ለቁም ነገር እንዲደርስ የረዳችው፣ የህሊና ስፔሻሊስት የሆነችው ዶ/ር ሳራ፣ የስሜቱ ተገዥና የሚያደርገውን በትክክል የማያውቀው ምንተስኖት የሚባለው የዶ/ር ሳራ ባል፣ ቀና አመለካከት ያለው፣ ራሱን ከተንኮል ያፀዳውና በራሱ ጥረት ከታች በመነሳት ከፍተኛ ቦታ የደረሰው ማርቆስ የሚባለው የመላኩ የቅርብ ጓደኛ፣ የስሜቷ ተገዢ የሆነችና፣ የራሷን ጥቅም ለማግኘት ስትል ምንም ነገር ከማድረግ የማትመለሰውና በተንኮል የተካነችው ስንክሳር የምትባል ሴት፣ ሰፋና ጠለቅ ያለ ዕውቀት ያላቸውና ብዙ ነገሮችን ማገናዘብ የሚችሉት የሰሎሜን አባትና እናት፣ አቶ ኦላናና ባለቤታቸው፣ መንፈሱ ቆንጆ የሆነውና በልጅነቱ የበሰለ አስተሳሰብን ያዳበረው የሶሎሜ ወንድም፣ ሶለን የሚባለው፣ በልጅነቷ ብዙ ስቃይን ያሳለፈችውና በእናቷ ግሪክ፣ በአባቷ ደግሞ ጥቁር አሜሪካዊት የሆነችው መንፈሷ ቆንጆ የሆነና የሰዕል ስጦታ ያላት ሶፊያ፣ የኩላሊት በሽታ ስፔሺያሊስት የሆነውና፣ የኩላሊትን በሽታ ከማከም በስተቀር በጭንቅላቱ ውስጥ ሌላም ብዙ ዕውቀት የሌለውና፣ ለመኖር ብቻ የሚኖረው፣ ክብሮም የሚባለው፣ እነዚህ ሁሉ እንደየባህርያቸው በመጽሀፉ ውስጥ በመካተት ለመጽሀፉ የንባብ ጣዕም የሰጡት ናቸው ማለት ይቻላል። ደራሲው እንደዚህ ዐይነት የተለያየና የተዘበራረቀ አመለካከት ያላቸውን ስዎች በልበ-ወለዱ ውስጥ ማካተቱና መቃኘቱ የሚያመለክተው የቱን ያህል የህብረተሰብአችንን የተበላሸ ማቴሪያላዊ መሰረትና የህዝባችን የተዘበራረቀ የህሊና አወቃቀር እንደገባው ነው። ወደ ዋናው ተዋንያን ወደ መላኩና ሰሎሜ ጋ፣ እንዲሁም የሰሎሜ ቤተሰቦች ጋ በመምጣት የደራሲውን አመለካከትና፣ ስለሰው ልጅ ያለውን ግንዛቤና፣ እንዲሁም ይህ ጉዳይ ስለ አንድ ህብረተሰብ ዕድገትም ሆነ ፀረ-ዕድገት ላይ የሚኖረውን ተጽዕኖና አስተዋጽዖ ጠጋ ብለን እንመልከት።
መላኩ በአባቱ የአፋር ሰው ሲሆን፣ አባቱን ፈጽሞ አያውቀውም። ስለሆነም መላኩ አባቱ በሌለበት መቂ ከተማ አክስቱ ቤት የተወለደ ሲሆን፣ በእናቱና በአክስቱ አለመግባባት የተነሳ እናቱ አዲስ አበባ መጥታ አስር ዐመት እስኪሞላው ድረስ አሳድጋው በድንገት በመኪና አደጋ ሞተች። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኑሮው ስቃይና ትምህርቱን በስርዓት ይከታተል አይከታተል የሚቆጣጠረው ዘመድ አልነበረውም። አጠገቡ ያለውም አጎቱ ሊረዳው የሚችል አልነበረም። መላኩም በኑሮው የተጎሳቆለ ስለነበር የትምህርት ቤት ጓደኞቹ ይስቁበት፣ ይሳለቁበት ነበር። እናቱ ተቀጥራ ትሰራ የነበረበት መስሪያቤት አለቃ የነበሩት ወይዘሮ የትናየት የሚባሉት እንዳጋጣሚ በመንገድ ላይ ሲሄዱ፣ መላኩ አንድ ቀን ውሃ በባልዲ ተሸክሞ ሲሄድ አሳዝኗቸው እያዩት ጠጋ ብለው በመጠየቅ የማን ልጅ እንደሆነ ለማረጋጋጥ ይችላሉ። የሚኖርበትን ሁኔታም እስከቤቱ ድረስ ሄደው በማየት ወስደው እሳቸው ጋር እየኖረ ያስተምሩት ዘንድ አጎቱን ይጠይቁታል። በስነ-ስርዓት መላኩን መከታተልና ማሳደግ ያልቻሉት የመላኩ አጎትና ባለቤቱ፣ እንዲያውም ጎርምሶ እስቸግሮናል በማለት በመሄዱ መስማማታቸውን ለወይዘሮ የትናየት ይነግሯቸዋል። መላኩም ወይዘሮ የትናየት ቤት በሳቸው የመጨረሻ ልጅ ሳራ በምትባለው እየታገዘ ትምህርቱን በመከታተል ጎበዝ እየሆነ መጣ። ማትሪክንም አልፎ የህክምና ትምህርት በመከታተል ላይ ሳለ ደስ ስላላው ለሳራ ሌላ ዐይነት ትምህርት ለመማር እንደሚፈልግ ይነግራታል። እንደ ወንድም የረዳቸውና ያሳደግችው ሳራም እንግሊዝ አገር የመማር ዕድል አገኘችለት። እንግዝሊም የኢኮኖሚከስ ትምህርቱን በመከታተል ላይ እንዳለ ይበልጥ ያደላ የነበረው ፍልስፍና፣ ታሪክና የስነ-ልቦና መጽሀፎችን በማንበብ ነበር። የኢኮኖሚክስ ትምህርቱን እንደዋና አይመለከተውም ነበር። ይህ በዚህ እንዳለ አንድ ካናዳዊ ዝንባሌውን በማየት ረድቶት፣ ካናዳ፣ ቶረንቶ ሄዶ እዚያ ትምህርቱን የመከታተል ዕድል አገኝለት። መላኩም የማስተር ትምህርቱን በጥሩ ውጤት ካጠናቀቀ በኋለ ዶክትሬቱን ለመስራት ዕድል ቢያገኝም አገሬ ውስጥ ብዙ ያልተሰራ ነገር አለ በማለት በመመለስ አገሩን ለመርዳት ቆርጦ ተነሳ። እንደተመለሰ ተቀጥሮ የመስራት ዕድል ያገኘው የአፍሪካ ኢኮኖሚክ ኮሚሽን መስሪያቤት ውስጥ ነው። እዚያም አንድ አራት ዐመት ያህል ከሰራ በኋላ መስሪያቤቱ የሰውና የገንዘብ ጠር ነው፣ ጥቂቶችን የሚያደልብና ድህነትን የሚያጠናክር ነው በማለት በግልጽ የሚታይ አነስ ያለ መስሪያቤት ውስጥ ተቀጥሬ ብሰራ ይሻላል በማለት ብዙ ገንዝብ የሚያገኝበትን መስሪያቤት ጥሎ በመውጣት ሌላ ቦታ ተቀጥሮ መስራት ይጀምራል። እንዳጋጣሚ ወይዘሮ የትናየት ቤት ማደጉና፣ እንደ እህትም እየተከታተለች ታስረዳውና ታስተምረው የነበረችው ሳራና፣ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ለፍልስፍና፡ ለታሪክና ለህሊና ሳይንስ የነበረው ዝንባሌና፣ የተፈጥሮን ምንነት ጠጋ ብሎ ለመገንዝብ የነበረው ጉጉት ባህርይውንና ስለሰው ልጅ ያለውን አስተሳሰብና፣ ስለ አጠቃላይም ህብረተስብአዊ ዕድገት ያለውን አመለካከት መቅረጻቸው የማይካድ ለመሆኑ የልበ-ወለዱን አቀራረብ ለተመለከተ ሊገነዘበው ይችላል።
ሁለተኛዋና እንደሱው ዋናው ተዋናይ የሆነችው ሰሎሜ ደግሞ የተሻለ የህብረተሰብ መሰረት ካላቸው ቤተሰብ ውስጥ የተወለደች ስትሆን፣ ከአስራአንድ ዐመቷ ጀምሮ ከቤተሰቦቿ ጋር አሜሪካን አገር በመሄድ ትምህርቷን እዚያ የተከታተለችና፣ በጥሩ ቤተሰብአዊ አስተዳደግ በፍቅር ያደገችና፣ ስለሰውም ልጅ ያላት ዝንባሌ ከመላኩ ጋር የሚመሳሰል ነው። ሰሎሜ ትምህርቷን ካጠናቀቀች በኋላ እንደዚሁ ወደ ኢትዮጵያ በመመለስ አንድ የጎዳና ተዳዳሪ ህጻናትንና ሴተኛ አዳሪዎችን መልሶ የማቋቋም፣ በውጭ ሰዎች የሚደጎም የገብረ-ሰናይ ድርጅት ውስጥ ተቀጥራ መስራት ጀመረች። እዚያ ተቀጥራ መስራት ከጀመረች ወዲህ፣ ይህ ዐይነቱ በህፃናት ላይ የሚደርሰው ግፍና፣ ካለ አሳዳጊ ጎዳና ላይ ተጥሎ ለማኝ መሆንና፣ በትንሹ በትልቁ እንደ ቆሻሻ ዕቃ መታየትና፣ በሴተኛ አዳሪዎችም ላይ የሚደርስባቸው ግፍ እየከነከናት በፍጹም ልትቀበለው የማትችለውና፣ እንደ ህብረተሰብአዊና እንደ ተፈጥሮ ህግ ሆኖ መታየት እንደሌለበት መገንዘብና፣ ይህንንም መዋጋት እንዳለባት ቆርጣ ተነሳች። ደራሲው ቁልጭ አድርጎ እንደሚተነትነው፣ ሶሎሜ እየደጋገመች የምታነሳው ጥያቄና መልስም ለማግኘት የሚያስጨንቃት፣ የሰው ልጅ ለምን ደሃ እንደሚሆን ነው። ለድህነት መንስዔ የሚሆነው ምክንያት ምንድነው ? ድህነት ከህብረተሰቡ የአኗኗር አወቃቀርና አስተሳሰብ ጋር የተያያዘ ወይስ ዋናው ምክንያት ሌላ ነገር ነው? የሚለው ጥያቄ ያብሰለስላታል። እንደደራሲው አተናተን፣ “ …. አንድ የጎዳና ተዳዳሪ ህፃን ወይም ሴተኛ አዳሪ ችግራቸውም ሆነ ማንነታቸው ከህብረተሰቡ ሁኔታ ተነጥሎ የሚታይ ሳይሆን፣ የተሳሰረና የተጠላላፈ ነው፣“ የሚለው መደምደሚያ ላይ እንደደረሰች ደራሲው በግሩም ብዕሩ ያረጋግጣል። ሰሎሜ ጥያቄን በመጠየቅና መልስም ለማግኘት የምትጨነቅ ብቻ አይደለቸም። ለሰው ልጅ ሁሉ ፍቅር አላት። ደሃ፣ ሀብታም፣ ቆሻሻ ልብስ የለበሰ፣ ወይም የዘነጠ፣ ለአንዳንዶች አስቀያሚ የሆነ ወይም የአካል ጉድለት የደረሰበት፣ ለሷ የሰው ልጅ ሁሉ አንድ ነው። አንዱ ከሌላው እንደማይበልጥ ነው የምትገምተው። አንዳንዶች፣ አንዱን ሰው ቆንጆ ነው፣ ሌላውን ሰው ደግሞ አስቀያሚ ነው ሲሉ ግራ ይገባታል። የሰውንም ልጅ የምትለካው በለበሰው ልብስ ወይም „መልኩ በማማሩ“ ሳይሆን፣ በመንፈሱ ቁንጅናነትና፣ ስለሰው ልጅ ባለው አመለካከት ብቻ ነው። ለሷ የሰው ልጅ ሁሉ ሰው ነው። አንዱ ከሌላው የሚበልጥበት ወይም የሚያንስበት ምንም ምክንያት እንደሌለ ዕምነቷ ነው። አንድ ቀን ከመላኩ ጋር ተቀጣጠረው እሱን ለመጠበቅ ስትል አንድ ቡና ቤት ውጭው ላይ ትቀመጣላች። አንድ በፍጥነት የሚበር ታክሲ በአካባቢው ቆመው የሚለምኑ ሽማግሌ ገጭቶ ከወደቁበት ሳያነሳቸው ዝም ብሎ እየነዳ በፍጥነት ያመልጣል። የሽማግሌውን መውደቅና የደረሰባቸውን መጠነኛ ጉዳት የተመለከተችው ሰሎሜ በፍጥነት በመሄድ ከወደቁበት አንስታና ደግፋ በመውሰድ ቡና ቤቱ በራፍ ላይ ያለው የቡና ቤት መቀመጫ ላይ እንዲቀመጡ ታደርጋለች። ይህንን የተመለከተችው የቡና ቤቱ አሳላፊ ወደ ሰሎሜ ጋ በመምጣት ቡና ቤቱ እንደዚህ ዐይነት ቆሻሻ ልብስ የለበሱና የተጨራመቱ ስዎችን ማስተናገድ እንደማይችልና፣ እንደነዚህ ዐይነት ሰዎችም ደንበኞቿን እንደሚያባርሩባት ቦታውን ለቀው እንዲሄዱ ታመናጭቃቸዋልች። ሶሎሜም በአሳላፊዋ አነጋገር በመገረምና በመናደድ፣ ለምን እንደዚህ እንደምታስብና፣ ይህም ሊሆን እንደማይችል፣ የቡና ቤቱ ባለቤት መጥቶ እንዲያነጋግራት ለአሳላፊዋ ትነግራታለች። ይህ ሊሆን እንደማይችልና፣ እሷ ራሷ እንደምትወስን በመጨቃጨቅ ላይ እንዳሉ የቡና ቤቱ ባለቤት ውስጥ ሆኖ ይመለከታቸው ስለነበር ውጭ ወጥቶ ጉዳዩን ለማጣራት ከሰሎሜ ጋር ይነጋገራል። ሰሎሜም ነገሩን ካስረዳችው በኋላ ሁለቱም ብዙም ሰው የሌለበት ቦታ ቡና ቤቱ ውስጥ ገብተው እንዲቀመጡ ቦታ ይሰጣቸዋል። ሰሎሜም በመኪና አደጋ የተጎዱትንና በድህነት የተጎሳቆሉትን ሽማግሌ ምግብ አዛላቸው ከተመገቡ በኋላ በህይወት ዘመናቸው አግኝተው የማያውቁትን ብዙ ገንዘብ አሽክማ ትሸኛቸዋለች። ደራሲው እዚህ ላይ ለማመልከት የሞከረውና በትክክልም እንዳስቀመጠው አብዛኛው ህዝብና፣ በተለይም ደግሞ በትንሽ ዕውቀት ጭንቅላቱ ለብ ለብ ያለው ስለደሃና ቆሻሻ ልብስ የለበሰ ሰው ላይ ያለውን የተዛባ አመለካከት ነው። የደራሲው አገላለጽ በአገራችን ውስጥ በተለይም ኤሊት ነኝ የሚለው ጭንቅላቱ ውስጥ የተንሰራፋውን የተወላገደና፣ ለህብረተሰብ ዕድገት ጠንቅና፣ በአጠቃላይ ሲታይ ደግሞ ስለሰው ልጅ ያለንን የተዛባ አመለካከት ለማሳየት ነው። ይህ ብቻ ሳይሆን፣ አንድ ቀን መላኩና ሰሎሜ በመኪና ወደ ቦሌ አቅጣጫ እየነዱ ሲሄዱ የትራፊክ መብዛት በፍጹም አላንቀሳቅስም ይላቸዋል። ሰሎሜም በመገረም መላኩን ትጠይቀው የነበረው፣ ለመሆኑ አዲስ አበባ ማለት ቦሌ ብቻ ናት ወይ ? ለመሆኑ ለምን እዚህ አካባቢ ብቻ መኪናና ሰው በአንድ ላይ እየተጋፉ ይሄዳሉ ? እያለች ትጠይቀው ነበር። በተለይም ትላልቅ የቤት መኪና ይዞ የሚነዳውን ጎልማሳ ስትመለክት ስለሰው ልጅ ደንታ የሌለው ብቻ ሳይሆን መንገዱ ሁሉ ለሱ ብቻ የተሰራ ይመስል መንገዱን ሲያስጨንቅና በሰው ላይ ለመጋለብ ስታይ በጣም ያበሳጫታል። በተለይም የመንገድ አሰራሩ በደንብ ታቅዶና ለሰው ልጅ ታስቦ ባለተሰራበትና፣ የእግረኛ መሄጃ፣ መኪና ነጂዎች ልጆች ላይ አደጋ እንዳያደርሱ ተብሎ ልዩ መሄጃ መንገድ ባልተሰረባትና፣ የቢስኪሌትና የአውቶብሶች መሄጃ ልዩ መስመርና መንገድ በሌለበት ከተማ ውስጥ በሰው ላይ የሚደርሰው አደጋ ከፍተኛ መሆኑን ደራሲው በደንብ በመገንዘብ በጥሩ ብዕሩ ቁልጭ አድርጎ ያስቀምጣል።
ሰሎሜ በስራዋ ላይ እያለችና ከመላኩ ጋር ያላቸውን ግን ደግሞ በግልጽ ወጥቶ ያልተመነዘረውን ፍቅርና ግኑኝነታቸውን በማውጣትና በማውረድ ላይ እያሉ፣ አባቱና እናቷ፣ እንዲሁም የሰሎሜ ሁለት ወንድሞች የሚኖሩበት ከቺካጎ ከተማ ከሷ በሁለት ዐመት ከፍ የሚለው ታላቅ ወንድሟ ሶለን ላይ ሽጉጥ ተተኩሶበት ከፍተኛ ጉዳት ስለደረሰበትና ሆስፒታልም ገብቶ በመታከም ላይ እንደሚገኝ፣ በፍጥነት ወደ ቺካጎ መምጣት እንዳለባት በስልክ ይነገራታል። ጉዞዋን ወደ አሜሪካ ከማቀናቷ በፊት ግን ከመላኩ ጋር በመገናኘት፣ እሷ የምታሳድጋቸውን የሷ አክስት ቤት ውስጥ የሚኖሩ ሁለት፣ ገና ለአቅመ አዳም ያልደረሱ ልጆችን መላኩ እንዲከታተላቸውና በማንኛውም ነገር እንዲረዳቸው አደራ ብላ ጉዞዋን ወደ አሜሪካ ታቃናለች። የሷ ወደ አሜሪካን መሄድና በመላኩና በሰሎሜ መሀከል ያለው መፈላለግና ውስጣዊ ፍቅር ሳይወጣ ሁለቱም እንደሚዋደዱና እንደሚፋቀሩ ስሜታቸውን ሳይገልጹ መሄዱ ልበ-ወለዱን በጉጉት እንድናነበው ይጋብዘናል። በሌላ ወገን ግን የልበ-ወለዱ ዋና መልዕክት፣ ይህ በሁለት ሰዎች ያለውን በጾታ ላይ የተመሰረተ ፍቅር ለማሳየት ሳይሆን፣ ዋና ዓላማው ሁለት በአስተሳሰብ የሚገጣጠሙ ፍቅረኞች ስለህበረተሰብአቸው ኋላ-መቅረትና አገራዊ መዝረክረክና የሰው ልጅም ኑሮ በዚህ መልክ መሄድና መታየት እንደሌለበት የግዴታ በአዲስ አስተሳሰብ ላይ የተመሰረተ ሁለገብና አጠቃላይ ለውጥ መምጣት እንዳለበት ለማመልከት ብቻ ነው።
ሶሎሜ ሁለት ታላላቅ ወንድሞች ሲኖራት፣ በተለይም የሁለት ዐመት ዕድሜ ከሚበልጣት ሶለን ከሚባለው ታላቅ ወንድሟ ጋር በጣም ይዋደዳሉ። ቤተሰቦቿ የዲቪ ዕድል አግኝተው አሜሪካን በመሄድ ኑሮአቸውን እዚያ የመሰረቱ ናቸው። የሰሎሜ አባትና እናት የሚከባበሩና ልጆቻቸውንም በስነስራዓት ያሳደጉ ሲሆኑ፣ የስሎሜ አባት የጊዜንና የገንዘብን አጠቃቀምን በደንብ የተገነዘቡና፣ ካለምክንያት የሚባክን ገንዘብና ጊዜን በስርዓት አለመጠቀም ያበሳጫቸዋል። „ገንዘብ የጊዜ ምንዛሬ ነው፤ ጊዜም ያልተመነዘረ ገንዘብ ነው“ የሚል ፍልስፍና አላቸው በማለት ደራሲው የኑሮ ፍልስፍናቸውን ያስረዳናል። ፍልስፍናቸው ከዚህ ርቆ በመሄድ በአጠቃላይ ስለ አንድ ህበረተሰብ ዕድገት ያላቸውን አመለካከት፣ ልጃቸው ለአደጋ ከመጋለጡ በፊት፣ ከልጃቸው ከሶለን ጋር ክርክር ወይም ውይይት በሚያደርጉበት ጊዜ ጣል ጣል የሚያደርጉትን አስተሳሰብ ለተመለከተ የአገራቸው ኋላ-ቀርነት የሚያስጨንቃቸው እንደሆነ ከልበ-ወለዱ መገንዘብ ይቻላል። እንደዚሁም ሶለን የአባቱን ፈለግ በመከተል ስለሰው ልጅ ያለው አመለካከት በወጣትነት ጊዜው የዶክትሬትና የፕሮፌሰርነት ማዕረግ ከያዙትና በዕድሜም ወደ ስድሳና ወደ ሰባ ዐመት ከሚጠጉት ጋር ሲወዳደር ልቆ የሄደ መሆኑን ደራሲው በግሩም መልክ ያሰቀምጣል። በተጨማሪም የጥቁር አሜሪካንን የጭቆናና የስቃይ ትግል ታሪክ ያነበበና የእነ ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግን ስራና የትግል እንቅስቃሴ ጠንቅቆ ያወቀ ስለነበር፣ አብዛኛውን ጊዜውን የሚያሳልፈው ከጥቁሮች ጋር ነው። ጥሩና ትችታዊ አመለካከት ያዳበረው ሶለን በተለይም አሜሪካ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያኖች ራሳቸው ጥቁር ሆነው ጥቁር እንዳይደሉ፣ ጥቁር አሜሪካውያንን እነዚያ ጥቁሮች እያሏቸው ሲጠሩቸው በጣም ይገርመው ነበር፤ ይበሳጭም ነበር። ይህም የሚያረጋግጠው የሶለንን የስባዊነት ባህርይና በዕውቀት የዳበረ መሆኑን ብቻ ሳይሆን ተማርን፣ ረቀቅን ብለው ሌላውን ወንድማቸውን የሚንቁትን፣ የዶክትሬትና የፕሮፌሰርነት ማዕረግ የያዙትን ስንትና ስንት እርምጃ እንደሚበልጣቸው ነው። በተጨማሪም ህብረተሰብአዊ ባህርይንና ሰብአዊነትን ያላካተተ፣ እንዲሁም ደግሞ ትችታዊ አመለካከት የሌለውና ስልጣኔ አጋዥ ያልሆነ የዶክትሬትነትና የፕሮፌሰርነት ማዕረግ ከጥቅሙ ይልቅ ጉዳቱ እንደሚበልጥ ከስነ-ጽሁፉ መረዳት እንችላለን።
ሰሎሜም ወንድሟን ለመጠየቅ ወደ ሆስፒታሉ ከሄደችና ወንድሟን ማጽናናት ስትጀምር፣ በመሀከሉ ብልጭ ያለባት ወንድሟ የተኛበትን ሆስፒታል እኛ አገር ካለው ጋር ስታወዳድር በጣም ነው የገረማትም፤ ያዘነችውም። ሁለም በሃሳብ ላይ እያሉ መጠየቅ የጀመረችው እንደዚህ በማለት ነበር: „አንድ እንኳ እንደዚህ ዐይነት ሆስፒታል አገራችን ቢኖር ስንት ሰው ከሞት ይተርፍ ነበር ?“ እያለች ነው የህዝባችን መበደልና የአገራችንን ኋላ-ቀርነት የሚያብከነክናት። ሰለሆነም፣ ጥሩ ነገር ስታይ ይህም ነገር እኛም አገር ቢኖር ኑሮ በማለት ነው ምሬቷንና ብስጭቷን እንዲሁም ምኞቷን የምትገልጸው። ስለ ዕድገት ያላትን የልጃቸውን አገላለጽና አስተያየት ጠጋ ብለው የሚያዳምጡት አባቷ አቶ ኦላና፣ ይህ ዐይነቱ በጥሩ መልክና ቆንጆ አካባቢ የተሰራ ሆስፒታል ከሌሎች ነገሮች ጋር ተነጥለው መታየት እንደሌለባቸው ለማስረዳት ይሞክራሉ። በሳቸውም ዕምነት፣ ይህ ዐይነቱ ሆስፒታል በአጠቃላይ ሲታይ ህዝቡ ወይም መንግስት ስለሰው ልጅ ያላቸው አመለካከት ለየት ያለና፣ ባህሉም የላቀ ስለሆነ የሰው ልጅ እንደ ዕቃ የሚጣል ሳይሆን የሚከበርም መሆኑን የሚያመለክት ነው በማለት ለልጃቸው ቀስ ብለው ያስረዷታል። እሷም የሳቸውን ነገር ሙሉ በሙሉ ሳትቀበል ይህ የግዴታ ከባህል ጋር ብቻ የሚያያዝ አለመሆኑን፣ ዱባይና ሪያድ ያሉትን በንጽህናና በአያያዝም የማይተናነሱትን ሆስፒታሎች እየተጠቀሰች ከኛው ጋር በማወዳደር „ደሃ ሁልጊዜም ደሃ ነው፤ አያልፍለትም“ እያለች ትነግራቸዋለች። ድህነት ተፈጥሮአዊ አለመሆኑ ስትናገር የነበረችው ሰሎሜ እዚህ ላይ ደግሞ ብዙም ሳታስብ ድህነትን እንደ ተፈጥሮአዊ እንደሆነና፣ ከባህል ጋር ምንም የሚያገናኘው ነገር እንደሌለ ለማስረዳት ትሞክራለች። አቶ ኦላና ንግግሯን በደንብ ካዳመጡ በኋላ፣ የአረቦቹ ዕደገት ከጭንቅላት ተሃድሶና ከዕውነተኛ ስልጣኔ ጋር የተያያዘ ሳይሆን ከዘይት ሽያጭ የተገኘና፣ አንድ ቀን ዘይቱም ሲያልቅ የዶላርም እጥረት እንደሚኖርና፣ በድሮ ሁኔታቸውና የአኗኗር ስልታቸው ሊገፉበት እንደማይችሉ በሰከነና በጠለቀ መንፈሳቸው ረጋ ባለ መልክ ልጃቸውን ያስረዷታል። በሌላ አነጋገር፣ ዋናው የስልጣኔ ምንጭ በገንዘብ መደለብና መትረፍፈፍ ሳይሆን በጭንቅላት መዳበርና፣ ዕውቀትና ስልጣኔም ከጭንቅላት የሚፈልቁ መሆናቸውን ደራሲው በሚገርም ነገር ፕላቶናዊና ሶክራትሲያዊ በሆነ መንገድ ያስተምረናል። አቶ ኦላናም በመቀጠል፣ የጃፓኑንና የኮሪያውን ስልጣኔ ከአረቦቹ ጋር በማወዳደር ንጹህ በንጽሁ በአስተሳሰብና በዕውቀት ላይ የተመሰረተ ሲሆን፣ ብዙ የአፍሪካ አገሮች የተትረፈረፈ የጥሬ-ሀብትና፣ ጥሩ አካባቢና አየር እያላቸው ባለማወቃቸውና መሪዎችም ስግብግቦችና የደነቆሩ ስለሆኑ ህዝቡ ደህ እንዲሆን አድርገውታል በማለት ያስረዷታል።
ሰሎሜም የአባቷን ግሩም አገላለጽ ከአዳመጠችና በመደነቅ፣ እንደኛ ያለው ህዝብ ታዲያ ድህነትን ለማስወገድ ከየት መጀመር አለበት ብላ? አባቷን በጥያቄ ታፋጥጣቸዋለች። በመቀጥልም፣ በልመና መኖር ስልችቶኛል፣ እስከመቼ ነው በልመና የምንኖረው? እያለች የምሬቷን ትናግራለች። በመሀከሉ ስልክ በመወደሉ የሰሎሜ እናት፣ እንደመሰላቸት በማለት እስቲ ወደ ስልኩ ጋ ልሂድ፣ የአንድ ሺህ ዐመት ችግር በአንድ ቀን ክርክር አይፈታም በማለት ለባለቤታቸውና ለልጃቸው ይነግሯቸዋል። አቶ አላናም ፣ „ የአንድ ሺህ ማይል ጉዞ በአንድ እርምጃ ይጀመራል“ በማለት ቀልዳቸውን ጣል ያደርጋሉ። አቶ ኦላናም አፋቸውን ከጠራርጉ በኋላ ከየት እንጀምር ብለው ጥያቄ በማቅረብ፣ እዚያው ካለንበት ነው መነሳት ያለብን በማለት ለልጃቸው ያስረዷታል። በመቀጠልም ችግራችንን ለመቅረፍና ስልጣኔንም ለማምጣት የግዴታ ያለንበትን ሁኔታ በሚገባ ማወቅ እንደሚያስፈልግና፣ ያለፈውን ትውልድም እንደተጠያቂ ማድረግ እንደማይቻል ደራሲው እንደ አቶ ኦላና በመመስል ልቆ በሄደው አስተሳሰቡ እጅግ በሚያሰደንቅ አገላለጹ ዕድገት ከየት መጀመር እንዳለበትና፣ ምንስ መመስልና ወዴትስ መጓዝ እንዳለበት ያስተምረናል። ስለዚህም ይላል ደራሲው፣ በአቶ ኦላና በመመሰልና ኋላ-ቀርነትና የጎታች ባህልን የዕድገት ጠንቅነት እያመለከተ፣ „ በየትኛውም ሥልጣኔ ውስጥ ፈር ቀዳጅና ፋና ወጊ ተብለው ለውጥ ያመጡ ሰዎች መጀመሪያ ወንጀለኛ፣ ከዚያም አሳሳች ተብለው መፈረጃቸው የተለመደ ነው። በእርግጥም እነዚህ ጥቂት ብርቅዬ ከዋክብት ከህብረተሰቡ በሰላሳና በአርባ ዐመት ቀድመው ወደፊት የሄዱ ስለሆነ ከሰው አይገጥሙም፤ ሰው አንድም ባለበት ስለሚረግጥ አንድም የኋልዮሽ እንጽርት ጨዋታ ላይ ስለሚባትል እነሱን ይፈራቸዋል፤ ስለዚህም ይጠላቸዋል። ምንም እንኳ እንደ ዕውነት ፀርና አሳች መሲህ ቢታዩም በሚቀጥለው ትውልድ ግን ሁሌም ብሩህ ከዋክብት ተብለው ይሞገሳሉ፤ የመታሰቢያ ሐውልትም ይሰራላቸዋል።“ በማለት አቶ ኦላና ከልጃቸው ጋር ያደረጉትን የሃሳብ መለዋወጥ ይነግረናል። ይህ አገላለጹ በሶፊስቶች በውሸት ተወንጅሎ መርዝ እንዲጠጣና እንዲሞት የተፈረደበት ሶክራትስን፣ ወደ እስር ቤት የተወረወረውን ጋሊሌዮንና፣ እንዲቃጠል የተደረገውን ታላቁን የሬናሳንስ ምሁር ጊዮርዳኖ ብሮኖን ሁኔታ ያመለክተናል። ሁልጊዜም ለዕውነት የሚታገል በመጀመሪያ አሳሳቸ በመባል የውሸት ወሬ እንደሚነዛበትና እንዲጠላ የሚደረገውን ሁኔታ ቁልጭ አድርጎ ደራሲው ያስረዳናል። ስለዚህም ይላል ደራሲው፣ የስልጣኔ ፈር ወዳጆች ጥቂቶች ሲሆኑ የሚቀጥለው ትውልድ ተግባር ያንን በመመርኮዝ፣ በማስፋፋትና በማዳበር ዕምርታ በመሰጠት ህብረተሰብአዊ ለውጥ መምጣት እንደሚችል ነው። ለዕውነተኛ ስልጣኔ የሚታገል በምንም ዐይነት በስም አጥፊዎችና ሰውን በሀሰት በሚከሱ መደናገጥና የስልጣኔውን መንገድ ለቆ መውጣት እንደሌለበት ደራሲው ያመለክታል። ዕውነት ለጊዜው ብትዳፈንም አንድ ቀን ግን ባሸናፊነት በመውጣት ውሽት ነዢዎችን እርቃናቸውን እንዲቀሩ ማድረጓ በታሪክ የተረጋገረጠ ነው። ዛሬ በቴክኖሎጂ የተራቀቁና ዓለምን የሚቆጣጠሩ አብዛኛዎቹ የምዕራብ አውሮፓ የካፒታሊስት አገሮች እዚህ ዐይነቱ የተወሳሰበና የአደገ ሁኔታ ላይ ሊደርሱ የቻሉት የአሰተሳሰብ ለውጥ በማድረጋቸው ሲሆን፣ የጭንቅላት ተሃድሶ ለማግኘትና የተፈጥሮን ህግ ለመረዳትና የነበሩበትን የጨለማ ሁኔታ ለመለወጥ ሶስት መንፈስን የሚያድስ መንገድ እንደተጓዙ ደራሲው ቁልጭ ባለ መልክ ያስተምረናል። በእሱም አገላለጽ፣ ሬናሳንስ ወይም የግሪኮችን ዕውቀት መልሶ ማግኘትና በሱ ላይ በመመርኮዝ የስልጣኔውን ፈር መቅደድ፣ ሬፎርሜሽን ወይም በሃይማኖት አካባቢ የተደረገው የአስተሳሰብ ለውጥና ይህም ለካፒታሊዝም መነሳትና ማደግ አንደኛው መንገድ መሆኑና፣ ከዚህም ባሻገር ኢንላየትሜንንት በመባል የሚታወቀው ሰፋ ያለ ምሁራዊ እንቅስቃሴ፣ እነዚህ ሶስቱ ደረጃ በደረጃ ለአውሮፓ ህዝብ ዕድገት መንገዱን ያሳዩት እንደሆኑ ደራሲው በደንብ ያስቀምጣል። ከዚህ ስንነሳ በአንዳንድ ኢትዮጵያውያን ኢኮኖሚስቶች የገበያ ኢኮኖሚ አማራጭ የሌለው የዕድገት ትክክለኛው መሳሪያ ነው የሚለውን የተሳሳተ አመለካከት መሆኑን ዶ/ር ምሀረት በግሩም ብዕሩ ሳይንሳዊ በሆነ አቀራረብ ያስተምረናል።
ሰሎሜ ወንድሟን ለማስታመምና የጤንነቱን ሁኔታ ለመከታተል ወደ አሜሪካ ተመልሳ ከሄደች በኋላ እዚያው ለረጅም ጊዜ ትቆያለች። በመጀመሪዎች ሳምንታትና ወር በየጊዜው ኢ-ሜይልም ሆነ ስልክ ከመላኩ ጋር ይጻጻፉና ይደዋወሉ ነበር። መላኩም ስንክሳር ልምትባለው የሰሎሜ ጓደኛ ወደ አሜሪካ ስትሄድ ለሰሎሜ ቆሎና ደብዳቤም ይልክላታል። ይሁንና ግን ስንክሳር የደብዳቤውን ምስጢር ለማወቅ ስትል ቺካጎ ከደረሰች በኋላ ለራሷ በማስቀረት እንደጠፋባት ለመላኩ ትነግረዋለች። በአንድ በኩል ሰሎሜ አንድም በወንድሟ በሞትና በሽረት ላይ መገኝትና በደረሰበትም ከፍተኛ አደጋ በሀዘን ላይ በመውደቋ፣ በሌላ ወገን ደግሞ እንደ ቤተሰብ እዚያው ቤታቸው ውስጥ ጉድ ጉድ ከሚለው ክብሮም የሚባለው የኩላሊት ሀኪሙ ጋር ግልጽ የሌለው ግኑኝነት ይጀምራሉ። አልፎ አልፎም ለብቻቸው እየተገናኙ ይገባበዛሉ። እንደገና ቺካጎ ከተማ ውስጥ ለረጅም ወራት እንድትኖር የተገደደችው ሰሎሜ በመላኩና በክብሮም መሀከል መዋለል ትጀምራለች። በአንድ በኩል መላኩን ከልቧ ትወደዋለች፤ በሌላ ወገን ደግሞ በጠባዩ ቀለስለስ የሚለውን ክብሮምንም ላለማስቀየም ትሞክራለች። መላኩ ሰሎሜ ወደ ቺካጎ ከሄደችና እዚያም ለረጅም ጊዜያት እንድትኖር ከተገደደች ወዲህ በአስተሳሰቡ ብዙም ተለውጧል። በሃሳብ ከመዳበሩና ከመደንደኑ የተነሳ የመጀመሪያ ፍቅረኛው ልባዊ ፍቅር ማሳየት ስላልቻለ ወደ ካናዳ ጥላው ከሄደች በኋላ ግራ የተጋባው መላኩ ራሱን መልሶ መላልሶ የሚጠይቀው የመጀመሪያው ጓደኛው ለምን ጥላው እንደሄደች ነው። እሷንም በክርክክርና በሙጉት ለማሳመን ያደረገው ሙከራ ሁሉ የባሰውን እንዳራቃትና፣ ሌላ ሰው እንድትወድ እንደተገደደች ደራሲው ይነግረናል። ይህ በእንደዚህ እያለና በመላኩና በሰሎሜ መሀከል የነበረው የጠበቀ ግኑኝነት ወደ መላላቱ በማምራቱ፣ የቤተሰቦቹና በተለይም የአባቱ ሁኔታ የሚከነክነው መላኩ ከስራ ፈቃድ በመውሰድ ለመፈለግ ሲል ወደ መቂ ከተማ ያመራል። ወደ መቂ ከሄደ በኋላ አንድ ሆቴል ቤት ውስጥ ካረፈ በኋላ አንደ ሆቴል ቤቱ ውስጥ በሚሰሩ ሴት አማካይነት ሁኔታውን ካጣራ በኋላ አብረው ያፈላልጉታል። የመጨረሻ መጨረሻም አክስቱንና የእህቱን ልጆች ሁሉ ያገኛቸዋል። የሚኖሩበትንም ሁኔታ ሲያይ በጣም ያዝናል። እንደ አጋጣሚ ከቤተሰቦቹ ጋር የተገናኘው የበዓል ዕለት ስለነበር አንዱን ልጅ ወደ ገበያ ይዞ በመሄድ በግ ገዝቶ አምጥቶና አሳርዶ ያሽመነምናቸዋል። በረሃብና በችግር ሲሰቃዩ የኖሩትን ቤተሰቦቹን ደስታ በደስታ ያደርጋቸዋል። መላኩም ቀኑ ከመሸ በኋላ እዚያው ቤት ሲያድር ቁንጫና ትኋን በሰውነቱ ላይ እየደነሱበትና ደሙን እየመጠጡበት እንቅልፍ ያሳጡታል። አስተዋዩና አርቆ አሳቢው መላኩ በዘመዶቹ ላይ የሚደረሰውን፣ ከሃሳብ ድህነት የመነጨ ድህነትና ጉስቁልና እንዲሁም እጅግ አስቀያሚ ኑሮ ከጠቅላላው የኢትዮጵያ ህዝብ የኑሮ ሁኔታ ጋር በማገናኘት ይከነክነዋል። ጥቂት ቀናት እዚያ ከቆየ በኋላ ወደ አዲስ አበባ ለመመለስ ይወስናል። በመጀመሪያ ግን መኪናውን ወዳቆመበት ወደ ሆቴል ቤቱ ጋ ከአክስቱ ትልቋ ልጃቸው ከመዐዛ ጋር ተያይዘው ይሄዳሉ። ከመሄዱ በፊት እዚያ ተቀምጠው አንዳንድ ነገር አዘው በመጠጣት ላይ እያሉ መዐዛ አንድም በደስታ በመዋጧ፣ በሌላ ወገን ደግሞ መላኩ እስኪመጣ ድረስ እሷና ልጆቿ እንዲሁም እናቷ በከፍተኛ ችግር ላይ ወድቀው እንደነበርና፣ ልጆቿንም መመገብ ባለመቻሉ የመጨረሻ መጨረሻ የአይጥ መርዝ ጠጥታ ለመሞት መርዙን ገዝታ በመወሰንና ባለመወሰን ላይ እንዳለች መላኩ እንደደረሰላቸው ስቅቅ ብላ ታለቅሳለች። ቀደም ብሎ ግን መላኩ ለአክስቱም ሆነ ለመዐዛ ልጆች ገንዘብ ይሰጣቸዋል። ታሪኳን ከመናገሯም በፊት አምስት ሺህ ብር ያህል ይሰጣታል። እሱን ከሸኘች በኋላ ወደ ቤት በመመለስ ከእንግዲህ ወዲያ መላኩን በማስጨነቅ መኖር እንደሌለባቸው በመረዳት ገንዘቡን ሁሉ በመሰብስብ ንግድ ለመጀመር ቆርጣ ትነሳለች፤ በዕቅዷም በመግፋት ስኬታማ ትሆናልች። በየጊዜው በዕርዳታ መኖር እንደሌለባትና በትንሽም ገንዘብ ራሷን መለወጥ እንዳለባት በመረዳት የማሰብ ኃይል እንዳላት ታረጋግጣለች። መላኩም በአንድ በኩል ዘመዶቹን ለመርዳት በመቻሉና ከድህነት የሚወጡበትንም ሁኔታ በማመቻቱ ደስ ሲለው፣ በሌላ ወገን ደግሞ እናቱ እሱን አክስቱ ጋ ጥላ ብትሄድ ኖሮ ሊደርስበት የሚችለውን ሁኔታ ማውጣትና ማውረድን ተያያዘው። ብዙ አሰበ። ምናልባትም የኤይድስ ሰለባ ሆኖ ዕድሜው በለጋ ወጣትነቱ ይቀጭ እንደነበር ቁልጭ ብሎ ታያው። ካሊያም ሹፌር በመሆንና ትልቅ መኪና በመንዳትና ቤተሰብ በመመስረት ብዙ ልጆች ወልዶ አስቸጋሪ ኑሮም እንደሚኖር ታየው። እንድ አጋጣሚ የዶ/ር ሳራ እናት ባያገኙትና ባያስተምሩት ኖሮ ይህንን ያህል ደረጃ ላይ መድረስ እንደማይችል መገንዘብ ቻለ። ይህም በመሆኑና ጥሩ መንፈስም ስላለውና ጭንቅላቱም በፍልስፍና የተገነባ ስለሆነ ቤተሰቦችን ሳይረሳና ሳይንቅ ለመፈለግ መሄዱና እነሱንም መርዳት መቻሉ እያንዳንዱ የተማረ እንደሱ ማሰብ ቢችል የቱን ያህል ለውጥ ማምጣት እንደሚቻል ታየው። ይህ ዐይነቱ አስተሳሰብ የደራሲውን የላቀ የጭንቅላት መዳበርና ለአገርና ለህዝብ ማሰብ የሚያመለክት ነው። በዚህ መልክ እያንዳንዱ ዕውቀቱን ቢያገናኝና የማሰብ ኃይሉንም ካዳበረና ለወገኑ የሚያስብ ከሆነ ለውጥ በውጭ ዕርዳታ ሳይሆን ከውስጥ በራስ የማሰብ ኃይል ብቻ ሊመጣ እንደሚችል የኖይሮ-ባዮሎጂው ምሁርና ሃኪም፣ እንዲሁም በታሪክና በፍልስፍና ጭንቅላቱ የዳበረው ታላቅ ምሁር ድ/ር ምሀረት ከበደ ስለድህነት ዋናው ምክንያትና እንዴትም መፈታትና በአራት እግር መቆም እንደሚቻል በሚገባ ያስተምረናል።
የመላኩና የሰሎሜ ግኑኝነት ያልተቋጨ ፍቅር በነበረበት ሁኔታ ውስጥና፣ በመሀከላቸው የነበረውን መፈላለግ ለማፍረስ ተንኮል የምትሸርበው ስንክሳር አመቺ ጊዜን በምትጠባበቅበት ወቅት የስሎሜን ወንድምም ሶለን ከአደጋው ለመትረፍ ባለመቻሉ ከዚህ ዓለም በሞት ይለያል። ይህ በእንደዚህ እንዳለ እንደ እናት ሆነው ያሳደጓት ልጅ ዶ/ር ሳራ ከባሏና ከሶስት ልጆቿ ጋር የባሏን ቤተሰቦች ለመጠየቅ ለእረፍት ወደ አዲስ አበባ ይመጣሉ። ዶ/ር ሳራም በጣም ስለደከማት ያንኑ ዕለት የባለቤቷ ቤተሰቦች ጋር መሄድና ማረፍ ባለመፈለጓ ለጊዜው ሆቴል ቤት ውስጥ አረፉ። የዶ/ር ሳራ ባል በራሱ ስሜት የሚነዳ ስለነበር ለባለቤቱና ለልጆቹ ደንታ ሳይሰጥ አብዛኛውን ጊዜውን ከድሮ ጓደኞቹ ጋር ነው የሚያሳልፈው። በሁለቱም መሀከል የነበረው ፍቅር የሻከረ ስለነበር ደራሲው እንደሚለን የመባለጊያ የወረቀት ፈቃድ የሰጠቺው ይመስል የትም እያደረ ነው የሚመጣው። ስለሆነም የህሊና ሳይንስ ሃኪም የሆነችው ዶ/ር ሳራ አብዛኛውን ጊዜዋን ከልጆቿና ከመላኩ ጋር ነው የምታስልፈው። አንደኛው ልጃቸውም ኦቲዝም(Autism) በሚባል የአዕምሮ መሰናክል የሚሰቃይ ስለሆነና፣ ከፍተኛ ክትትልም ስለሚያስፈልገው ዶ/ር ሳራ ከልጇ በፍጹም አትለይም። ጊዜዋን በተለይም ከአንድ ልጇ ጋር የምታሳልፈው ዶ/ር ሳራ ከመላኩም ሆነ ከመላኩ ጓደኛ ማርቆስ ጋር እየተዘዋወሩ በከተማ ውስጥም የተሰሩትን አዳዲስ ህንፃዎችና የአማኑኤልንም ሆስፒታል መጎብኘት ደስ ይላታል። በተለይም የአማኑኤልን ሆስፒታል ስትጎበኝ የምታነፃፅረው አሜሪካን ካሉ ካማሩና በአንድ ሆስፒታል ውስጥ ከመቶዎች በላይ የሚገኙበት ሃኪሞችና ነርሶች እንዲሁም ድሬሰሮች ጋር ነው። በተለይም የአማኑኤል ሆስፒታል መርካቶ ውስጥ መሆኑ ነገሩ ይከነክናታል። እንደዚህ ዐይነት ሆስፒታል እንደዚህ ዐይነት ቦታ መሰራት ያለበት ሳይሆን ወጣ ያለና፣ አካባቢውም ሆነ ግቢው በአማሩ ዛፎችና አበባዎች፣ እንዲሁም የሰውን ጭንቅላት በሚያድሱ መናፈሻዎችና መቀመጫዎች ማማርና መሰራት የነበረበት እንደነበር ለማስረዳት ትሞክራለች። ስለሆነም ሃሳቧ ስለዚህ ሁኔታና ስለጭንቅላት ህመምና በተለይም ደግሞ ስለ ኦቲዝም ምንነት በዩኒቨርስቲው የነርብ ህክምናና የህፃናት ክፍልና ሆስፒታል ውስጥ ሰሚናር ለመስጠት አቀደች። በቴሌቪዝንም ተጠይቃ ስለኦቲዝም ሰፊ ማብራሪያ ሰጠች። ቃለ-መጠይቁንና ገለጻዋን በተሌቪዝን የተመለከተው ባላቤቷ ይዘዙኝ ልቀቁኝ ማለት ጀመረ። ባለቤቷ ወያኔን የሚጣላ በመሆኑና እሷም በአባቷ ትግሬ ስለሆነች የባሰውኑ ወያኔን ሆንሽ አይደለም ብሎ ጮኸባት። ምንተስኖት አሜሪካን አገር በኢንተርናሽናል ዴቬሎፕሜንት የሰለጠነ ቢሆንም ይህንን ያህልም የዳበረ ጭንቅላት የለውም። በራሱ ስሜት የሚመራና አርቆ የማሰብ ኃይሉ ውስን ነው። ስለሆነም የነገሮችን ሄደት ሳያጤን ቶሎ ብሎ ወደ ጠብ ያመራል። ከሱ ዕምነት ውጭ ያለውን እንደ ጴንጤ ቆንጤ የመሰለውን ሃይማኖት ፈረንጆች ሆን ብለው የሰውን ጭንቅላት ለማደንዘዝና የጥቁርንም ህዝብ ተገዢ ለማደረግ የፈጠሩት ሃይማኖት ነው ብሎ ስለሚያምን ከመላኩ ጋር፣ መላኩ የጴንጤ ቆንጤን መዝሙር ሲያዳምጥ ሲሰማ በመብገን ግጭት ውስጥ ሊገባ ቻለ። መላኩም ረጋ ባለ መልክ መዝሙሩ የጴንጤ ቆንጤ በመሆኑ ወይስ ጠቡ ከሃይማኖት ጋር ነው? ብሎ በመጠየቅ፣ የኦርቶዶክስም ሃይማኖት እንደዚሁ የራሱ መዝሙር እንዳለውና በአጠቃላይ ሲታይ የኦርቶዶክስ ሃይማኖት በታሪክ ሂደት ውስጥ ብቅ ያለና የጥንት አባቶቻችንም ተገደው የተቀበሉትና እንደ ዕምነትም የወሰዱት እንደሆነ በጥሞና ያስረዳዋል። የመላኩን የበሰለና ረጋ ያለ ክርክር ያዳመጠው ምንተስኖትም በመገረም ወደ ጠብ ሳያመራ በውይይት ብቻ በመሀከላቸው ያለውን ልዩነት ለማብረድ እንደቻሉ ደራሲው ግሩም በሆነ መልክ ያስረዳዋል።
ይህ በእንደዚህ እንዳለ መላኩ ወደ ዱባይ ለስብሰባ ከመሄዱ በፊት ከሳራና ከቤተሰቦቿ ጋር በየጊዜው እየተገናኙ ከተማውን ያሳያታል። በተለይም በአገራችን ውስጥ ያለውን ጭንቅላት ላይ የሚከሰት በሽታ ሁኔታ ለማከም አንድ ማዕከል ለማቋቋም እንዳሰበች ለመላኩ ታስረዳዋለች። እንደ ኦቲዝም የመሳሰሉት የጭንቅላት መዛባቶች ቢኖሩም ችግሩ በደንብ የታወቀና በዚህም መስክ ስፔሽያላይዝ ያደረገ እንደሌለና፣ ህክምናም እንደማይሰጥ ደርሳበታለች። በመሆኑም ዕቅዷን በዝርዝር ለመላኩ ትነግረዋለች። መላኩም የሷን ቀና አስተሳሰብ በደንብ ካዳመጠ በኋላ ስለ ኦቲዝም ማለት ምን ማለት እንደሆነ እንድታስረዳው ይጠይቃታል። ዶ/ር ሳራም የመላኩን ጥያቄ ካዳመጠች በኋላ በጥሞና ጥያቄውን በሚከተለው መልክ ታስረዳዋለች። „ ኦቲዝም አንድ በሽታ ነው ማለት አይቻልም። በአጠቃላይ ተመሳሳይ መግለጫ ያላቸው ከአዕምሮ ዕድገት መዛባት ጋር የተያያዙ ችግሮች የጋራ ስም ነው። ኦቲዝም የሚለው ስም `አውቶ´ ማለትም የአንድ ሰው እኔነት (ራስ ) ከሚለው ቃል የወጣ ሲሆን፣ ኦቲዝም የተባለበት ምክንያት ይህ ችግር ያጋጠማቸው ሕፃናት አብዛኛው ዓለማቸው በራሳቸው ውስጥ ስለሚሽከረከር ነው። አሁን አየህ አዕምሮው በትክክል የሚሠራ ሰው ውስጣዊውንና ውጫዊውን ዓለም አመጣጥኖ ነው የሚኖረው። ኦቲዝም ያለባቸው ሕፃናት ግን ልክ ሳጥን ውስጥ እንዳለ ሰው ብዙውን ጊዜ የሚያሳልፉት በራሳቸው ጭንቅላት ውስጥ ነው። ከዚህም የተነሳ ለሰው ግራ የሚያጋባና ለመረዳት አስቸጋሪ የባህርይ፣ የቋንቋና የማህበራዊ ግኑኝነት ጉድለቶች ይታዩባቸዋል። ደግሞም በአብዛኞቹ ላይ የአዕምሮ ዝግመት ይከሰታል። እንደባቢዬ(ልጇ) በጣም የከፋ የአዕምሮ ዝግመት ያለባቸው ከሆነ፣ ህመሙን የበለጠ የከፋ ያደርገዋል። ሁሉም ልጆች በሁሉም አቅጣጫ በተመሳሳይ ደረጃ ጉድለት ስለማይኖራቸው፣ ኦቲዝም ያለበት እያንዳንዱ ልጅ አንድ ሊሆን አይችልም።“ በማለት በሚገባ ታስረዳዋላች። የሷን ልጅም አድራጎትና ከአንድ አሻንጉሊት ጋር ብቻ መጫወት የተመለከተው መላኩ ለምን ከአንድ ነገር ጋር ብቻ አንደሚጫወት፣ ለምን ሌላም ነገር እንደማያሳኘው አጥብቆ ይጠይቃታል። የሷም መልስ፣ በአጠቃላይ ሲታይ ኦቲዝም ያለባቸው ህፃናት በራሳቸው ዓለም ወስጥ ስለሚኖሩ ለውጥ እንደማይፈልጉና፣ ለየት ያለ ነገር ሁሉ እንደሚረብሻቸው በጥሞና ታስረዳዋለች። ለምሳሌ ብርሃንና ለየት ያለ ድምጽ ይረብሻቸዋል በማለት ኦቲዝም ያለባቸውን ህጻናት ችግር ነገረችው። በመቀጠልም ዶ/ር ሳራ ስለ ኦቲዝም ምንንነትና በሚያድጉና በያዛቸው ህፃናት ላይ ያለውን ዘለዓለማዊ ጠንቅነትና፣ ራስን ችሎ አለመኖር ያደረገለችነትን ገለጻ ካዳመጠ በኋላ ወደ ቤቱ መኪናውን እየነዳ ሲሄድ የህብረተሰቡ ኋላ-ቀርነትና በምድር ላይ የሚታየው መዝረክረክ የሚቆጨውና ግራ የገባው መላኩ፣ በህፃናትም ላይ የሚታየው ኦቲዝም በህብረተሰቡ ላይ እንደሚታይ መላምት ነገር ታየው። የህብረተሰቡን በስነስራዓት አለመደራጀትና የከተማውን ዕቅድ-የለሽ አሰራርና ቆሻሻነት አጥብቆ የተመለከተውና ሁሌም የሚቆጨው መላኩ ዶ/ር ሳራ ያስረዳቸው ሁሉ ፊቱ ላይ በመደቀን፣ በኦቲዝም የሚሰቃዩና ዘለዓለማዊ ዕርዳታ የሚያስፈልጋቸው ህፃናት አንድን ወደ ኋላ የሚጎተት ህብረተሰብ መግላጫ ምላ ምት ሊሆኑ እንደሚችሉ ተገነዘበ። አንድ ጭንቅላቱ በደንብ ያልዳበረ፣ ሎጂካዊ አስተሳሰብ የሌለውና በተወሳሰበ መልክም ማሰብ የማይችል ሰውና ህብረተሰብ ልክ ኦቲዝም እንደያዘው ህፃን ነው ብሎ ገመተ። ስለሆነም አንድ ህብረተሰብም ሆነ ግለሰብ በበቂው በሰለጠኑና ፍልስፋናዊ አመለካከት ባላቸው አዋቂዎች ካልተደገፈና ቴራፒም ካላገኘ ዘለዓለሙን ደሃና ተመጽዋች ሆኖ እንደሚኖር ተሰማው። መላኩም የአገራችንና የሌሎች የአፍሪካ አገሮችን ችግር ከኦቲዝም ጋር በማመሳሰል እንዲህ ብሎ ይገልጸዋል። „በእርግጥ በአፍሪካውያን ድምር አስተሳሰብም ላይ ኦቲዝም ያልተለየ ዝብርቅርቅ ያለ ዕድገትና የአስተሳሰብ መዛባት ያለ መሆኑ አይካድም። አኗኗራችንም የኦቲዝም አዕምሮ ከሚፈጥረው አኗኗር ብዙም ርቆ አልታየም። በእርግጥ ኦቲዝም ያለበት ልጅ ችግሩን ማወቅም ማመንም እንደማይችል፣ የኛም ማህበረሰብ ለዚህ ከኦቲዝም እጅግ ለማይለየው የአስተሳሰባችን በሽታ የነቃ አይመስልም።የህዝብ አስተሳሰብና አመለካከት በትክክል ካልዳበረና ካልተቃኘ ማህበራዊ ኦቲዝም ሊከሰት እንደሚችል ገመተ„፤ በማለት የኖይሮ ባይሎጂ አዋቂና የፍልስፍና ተመራማሪው ምሁር ዶ/ር ምህረት ደበበ በመላኩ በመመሰል የህብረተሰባችንን ውስን የማሰብ ኃይልና፣ ችግሩንም ለመቅረፍና ውበትና መልክ ለመስጠት አለመቻል በሚገባ መልክ ከኦቲዝም ዐይነቱ የአዕምሮ መዛባት ጋር ሊመሳሰል እንደሚችል ያስተምረናል። ይህ የአዕምሮ መዛባትና ራስን ለማወቅ አለመቻል በተማረውም ሆነ ባልተማረው፣ እንዲሁም ስልጣንን በጨበጡና ባልጨበጡ መሀከል ያለ አጠቃላይ ህብረተሰብአዊ ክስተት መሆኑን ደራሲው በሚገባ ያብራራል። መላኩም ስለኦቲዝም ምርምርና መፍትሄም ለማግኘት የሚደረገው ርብርቦሽ በብዙ ውስብስብ ችግሮች የሚሰቃየው ህብረተሰባችንም እንደዚሁ እንደ ኦቲዝም ሰፊ ጥናት ማካሄድ የሚችሉና የህብረተሰብም ዕድገት ምን መምሰል እንዳለበት ምርምር ባደረጉና በሚያደርጉ የሰለጠኑ ምሁራን መመርመርና መፍትሄ ማግኘት እንዳለበትና፣ ይህም እንደሞዴል እንደሚያገልገል አሰበ።
መላኩም ለሰሚናር ወደ ተባበሩት ኤምሬትስ በመሄድ እዚያ በቆየበት ጥቂት ቀናት በአገሪቱ ውስጥ ያለውን ዕድገትና ንጽህና ይመለከታል። ይሁንና የነሱ ዕድገት ከዘይት ሀብት ጋር የተያያዘ ቢሆንም ገንዘባቸውን በስነ-ስራዓት ስለሚጠቀሙበት ከምዕራቡ ቴክኖሎጂን በመግዛት ዕድገትን ሊቀዳጁና ለአገሮቻቸውም ውብትን ለመስጠት እንደበቁ መላኩ በሚገባ ይመለከታል። መላኩ ይህንን ሁሉ ከተመለከተና፣ የማሰብ ኃይላቸውም ወደፊት ቀስ በቀስ በመለወጥ ከአውሮፓ አገሮች ጋር በጊዜ ሊደረሱ እንደሚችል በማውጠንጠን የሌሎችን የአፍሪካን አገሮችንና የኛን ህብረተሰብ ችግር ግራ መጋባት በዚህ መልክ ይገልጸዋል። „ የሥልጣኔ ትልቁ መለኪያ ገንዘብ ሳይሆን ለሰው ልጅ ያለን ክብርና እውነተኛ ሰብአዊነት ነው። አፍሪካውያን ግን ገና የራሳችንንም ህዝብ ያላከበርን፣ ዓለማችን ኪሳችን፣ መለኪያችን ድሎታችን የሆንን ስለሆነ፣ ብዙ መንገድ መሄድ ሳይኖርብን አይቀርም። መሪዎቻችንም የኛው ውጤት ስለሆኑ ምርጫውን አሸንፈው እስከ ቤተ መንግስት ቢደርሱም ራሳቸውን ማሸነፍ ሳይችሉ በሌላ ይተካሉ። ከራሳቸው በላይ ህዝባቸውን፣ ከምቾታቸውም በላይ መጭውን ትውልድ ማስበለጥ እስኪችኩ ያለወታደር አደባባይ መውጣት የማይችሉ እንደባነኑ የተኙ፣ እንደ ተጆሩ የመስከኑ ነገሥታት ሆነው ይቀራሉ„። በማለት የአፍሪካውያን መሬዎችን አስተሳሰብ ቁልጭ አድርጎ ያሳየናል።
መላኩም ዱባይ ሆኖ ተንኮለኛዋ ስንክሳር ከደወለችለትና፣ ሰሎሜ ከክብሮም ጋር ያላትን ወደ ዕውነተኛ ፍቅርና ግኑኝነት ያልተመነዘረ የውሸት ወሬ ከነገረችው ጀምሮ ህልሙ ወደ ቅዠትነት ተለውጧል። ይህ በእንደዚህ እንዳለና አዲስ አበባ ከተመለሰ በኋላ እንደገና መቂ ያሉትን ቤተሰቦቹን ለማየት ወደዚያው ከቀርብ ጓደኛው ማርቆስና ወደ አዲስ አበባ በመምጣት አንድ ፈረንጆች ባቋቋሙት የፌስቱላ ሆስፒታል ውስጥ ገብታ መስራት የጀመረችው የሶለን ጓደኛ ከነበረችው ከሶፊያ ጋር ሆነው ወደዚያ ያመራሉ። መቂ ከደረሱና ጥቂት ቀናት በቆዩበት ጊዜያት ውስጥ በመላኩ ርዳታ የአክስቱ ልጅ መዐዛና ቤተሰቦቿ የቱን ያህል ለውጥ እንዳመጡ ይገነዘባል። መላኩም ሆነ ማርቆስ በመዐዛ አርቆ አሳቢነትና ታታሪነት፣ እንዲሁም በአጭር ጊዜ ውስጥ ንግድ ጀምራ መሳካቱንና ሌሎች ሰዎችንም ቀጥራ ማሰራት በመቻሏ በብልሀነቷ ይደነቃል።
መላኩ ወደ አዲስ አበባ ከተመለሰ በኋላ ወደ አሜሪካን አገር ስልጠና ከመሄዱ በፊት የአባቱ ነገር እረፍት አልሰጠው ስላለ ወደ አፋር ለመሄድና ለመፈለግ ጉዞውን ይጀምራል።፡ ከአንድ ሹፌር ጋር በመሆን ወደ አፋር ያመራል። ደብረዘይት ደርሰው ምሳ ከበላሉ በኋላ ጉዞአቸውን በመቀጠል ወደ አፋር ከመድረሳቸው በፊት አዋሽ ወርደው ፓርኩን ያያሉ፤ አዋሽም ለማደር ይወስናሉ። ከአዋሽ ስባት ይልቅ፣ አዋሽ አርባ ለማደርና ትንሽም ለመዝናናት ሰለመረጡ ወደዚያ ሲነዱ አንድ በጨአት የመረቀ ሊፍት ጠይቆአቸው ይወስዱታል። በመንዳት ላይ እያሉ ሰውየው ዐይኖችቹ በጨአት መቃም የተመረዙና የሚቆጣም ፊት ያለው ስለሚያስመስለው መላኩ ሊጠይቀው ፈልጎ ነገሩን ሳብ ያደርጋል። ይህንን ሲመለከትና በአካባቢው ዝም ብሎ የሚንገላወተውን ሰው ሲመለከት ካለመስራት ሊመጣ የሚችለውን የጭንቅላት መቦዝና አጠቃላይ ስንፍና ማውጣት ማወረድ ይጀምራል። ጨአትም በህሊና ላይ ያለውን ከፍተኛ አሉታዊ ነገር ማሰላሰል ይጀምራል። በተከታታይ ጫት የሚቅም ሰው በውስጡ ባሉ ካቲኖንና ካቲኖል በሚባሉ ኬሚካሎች ጭንቅላቱ ስለሚመረዙና ሱሰኛም ስለሚሆን ቃሚው ጨአት ካላገኘ በስተቀር በፍጹም የማሰብ ኃይሉ እንደሚዳክምና ለስራ ያለውም ፍላጎት በጣም እንደሚቀዘቅዝ ይረዳል። በአዋሽ ያየውንና የተገነዘበውን ከጠቅላላው ከአገሪቱ ሁኔታ ጋር ያገናዝባል። አንዳንድ ቡና ቤቶችም ወደ ጨአት መቃሚያነት የተለወጡበትንና፣ ሴቱም ሆነ ወንዱ የጨአት ሰለባ በመሆን ከፍተኛ የህሊና ቀውስ ውስጥ እንደሚገኙ ይረዳል። የደረሰበትም ድምደማ ይህ ጉዳይ ታስቦበት ህጋዊ እርምጃ መወሰድ እንዳለበትና መከልከልም እንዳለበት ማውጣት ማውረድ ይጀምራል። በዚህ መልክ የአገሪቱ ችግሮች የተወሳሰቡና ልዩ ልዩ ገጾች ሲኖራቸው፣ ይህም በነቃና ሀብረተሰብአዊ ኃላፊነት በሚሰማው መንግስት መፈታት እንደሚችልና፣ እንደዚህ ዐይነቱ ትንሹንም ሆነ ትልቁን፣ ሴቱንም ሆነ ወንዱን ሰለባና ቁራኛ ያደረገ ዕፅ በህግ ካልተከለከለና ህብረተሰብአዊ መፍትሄ ካልተገኘለት የአገሪቱና የመጪው ትውልድ ዕጣ ምን እንደሚሆን ታየው። ካረፈበት ሆቴል ወጣ ብሎ ትንሽ ለመዝናናት ሲል በአካባቢው የቆመውን የትላልቅ መኪና ጉድ ይመለከታል። እነዚህ የኤይድስ በሽታ ምንጮች መሆናቸውንና፣ በዚህ መልክ ስንት ወጣት ሴቶች ህይወታቸው እንደተበከለና እንደተበላሸ ያወጣል ያወርዳል። በነጋታውም ጉዞአቸውን ወደ አፋር በመቀጠል ሲሄዱ አንዱ የአፋር መንገደኛ ሊፍት ሲጠይቃቸው ሹፌሩ አለመስማማተቻውን ይገጻልሉ። ምክንያቱም በዚያ ያለ ሰው ዝም ብሎ መኪና ሴሄድ ሊፍት የሚጠይቅና የሚሄድበትን ስለማያወቅ ዝም ብሎ የሚሳፈር ነው ብለው ሹፌሩ አለመስማማታቸውን ይነግሩታል። አንዳንዱም ሊፍት ከተሰጠው በኋላ የሚሄድብትን ስለማያውቅ ውረድ በሚባልበት ጊዜ ጠብ እንደሚፈጥር ሹፌሩ ያጋጠማቸውን ችግርና የቀሰሙትን ልምድ ለመላኩ ይነግሩታል። መላኩም በሹፌሩ ሃሳብ በመስማማት መንዳታቸውን ይገፉበታል። ጎዞአቸውንም በመቀጠልም የመኪናውን ጋጋታና የመንገዱን መበላሸት ይመለከታል። መንገዶቹ በቅርብ ጊዜ የተሰሩም ቢሆንም፣ ከመኪናዎች ክብደት ጋር እየተመጣጠኑ ባለመሰራታቸው ወዲያውኑ በመበላሸት ለመንዳት የሚያሰችግሩና ለአደጋም የሚያጋልጡ ሆነው ያያቸዋል።
መላኩ ከሹፌሩ ጋር ሆኖ ጉዘውን በመቀጠል በህይወቱ ዘመን ያላየውን በዕቅድ ያልተሰሩና ዝም ብለው ብቻ መንገድ ላይ ቁጥጥ ያሉትን ቤቶች ይመለከታል። ሰውም ሆነ ከተማዎች የሰውነትና የከተማነት ዕድል ሳያገኙ በዚያው ይሞታሉም፤ ያረጃሉም። ይህ ሁኔታ የጠቅላላው የአገራችንን ሁኔታና፣ እንደ ባህል የተወሰደወን ኋላ የቀረ የቤት አሰራረና የአኗኗ ስልት የሚያረጋግጥ ሲሆን፣ ከትውልድ ወደ ትውልድ የተላለፈና መፍትሄ ሊያገኝ ያልቻለ ትልቁ የማሰብ ኃይላችን ድክመት ውጤት ነው። የሰው ልጅ ለእንደዚህ ዐይነቱ የተዝረከረከና የጨለመ አኗኗር ሁኔታ የተፈጠረ ይመስል። መላኩ ከሹፌሩ ጋር ጉዞውን በመቀጠልና አካባቢውን በመቃኘት የቤቶችን አሰራር ሲመለከት የሰው ልጅ እንዴት በእንደዚህ ዐይነት ጎጆዎች ውስጥ መኖር እንደሚችል ግራ ይገባዋል። ለልጆችና በዕድሜ ለገፉ ተብሎ ተከልሎ ያለተሰራ ቤትና፣ ሁሉም ነገር እዚያው በዚያው የሚካሄድበትን ቤት ሲመለክት የአገሩን ኋላ-ቀርነት ጥልቀትነቱንና ውስብስብነቱን ይገነዘባል። በመንገድ ላይ እያሉና በረሃውን እያቋረጡ ሲሄዱ ዛፍ የሚመስል ነገርና ፍሬ ያዘለውን፣ ከብቶች ተንጠልጥለው ፍሬውን ሲበሉ ይመለከታል። በአካባቢው ሌላም ዛፍ አይታይም። ይህ ዛፍ በጥቂት ውሃ ወይም በትንሽ ዝናብ ሊበቅልና በርሃንም የሚቋቋም ነው ተብሎ ስለታመነበት በደርግ ዘመን ከሌላ ቦታ መጥቶ የተተከለ ነው። ስሩ ወደ ታች ሃምሳ ሜትር ያህል ስለሚደርስ የመሬት ውስጥ ውሃን የመምጠጥ ኃይሉ ከፍተኛ ነው። ስለሆነም በአካባቢው ያሉትን ሌሎች ዛፎችና አትክልቶች ሁሉ እያወደመ ለብቻው በአሸናፊነት የወጣ የአትክልቶችና የዛፎች ጠንቅ ነው። ፍሬውም በየቦታው ስለሚበተን በራሱ ውስጣዊ ኃይል በመብቀልና በመራባት አካባቢውን አዳርሶታል ማለት ይቻላል። በአሸናፊነት የወጣውን ኢምፔሪያሊስታዊ ኃይል የሚመስልና የሚቀናቀኑትን ሁሉ የሚደመስስ ልዩ የአፅዋት ዘር ነው። ስሙም ፕሮስፒስ ይባላል። የመጨረሻም የሄደበትን የአባቱን የመፈለግ ዓላማ ሳያሳካ ወደ አዲስ አበባ ይመለሳል። መላኩ እግረ መንገዱን ወደ አፋር ሲሄድና ወደ አዲስ አበባ ሲመለስ የተመለከተው ነገር፣ ከጂቡቲ የሚመጡ ትላልቅ መኪናዎች ዕቃ ጥቅጥቅ አድርገው ወደ አዲስ አበባ ሲጓዙ፣ እንደገና ደግሞ ወደ ጅቡቲ ሲሄዱ ምንም ነገር ይዘው የሚሄዱት ነገር ስለሌለ ለመኪናዎች የሚፈሰው የነዳጅ ወጪና የሾፌሮችም የቀን አበል የቱን ያህል እንደሆነ ይገምታል። በዚያውም እኛ ኢኮኖሚክስ ተማርን የምንለውን ሁሉ በመቅደምና አርቆ በማሰብ፣ በጥሬ ሀብት ማውጣትና በመሸጥ ላይ የሰለጠነ እንደኛ ያለ አገር ከውጭ አገር ጋር በሚያደርገው የንግድ ልውውጥ የቱን ያህል ለኪሳራ የሚዳረግ መሆኑን ያመለክታል። በመቀጠልም ተጨማሪ ውጤትና(value-added- በቴክኖሎጂ ምጥቀት ላይ የተመሰረተ የምርት ክንዋኔ)ዕውነተኛ ህብረተሰብአዊ ሀብት(National Wealth) ከጭንቅላት እንደሚመነጭ በመገንዘብ በአገራችን የሰፈነውን ከማሰብ ጉድለት የሚደርሰውን መረን የለቀቀ ድህነት ዋናው ምክንያት ሌላ ሳይሆን የሃሳብ ድህነት መሆኑን ያመለክተናል።
መላኩ አዲስ አበባ ከመድረሱ በፊት ሰሎሜ የፕሮጀክት ስራ ለማካሄድ አዲስ አበባ ከመጣች በኋላ የመላኩን ዐይን ላለማየት ስትል በቀጥታ ወደ መቀሌ ትሄዳለች። በመሀከሉ ማርቆስ በሰሎሜና በመላኩ መሀከል የደረሰውን መቃቃርና ኩርፊያ ምክንያቱን በመፈላለግ ለዚህ ሁሉ ዋናው ምክንያት ስንክሳር ልትሆን እንደምትችል ገመተ። ስንክሳርም ወደ አገር ቤት መጥታ በአንድ በኩል በሰሎሜና በመላኩ መሀከል ያለውን መሻከር የባሰውኑ ለማባባስ የሆነ ያልሆነ ነገር ትቆፍራልች። በሌላ ወገን ደግሞ ክብሮም ወደ መቀሌ መጥቶ ከሰሎሜ ጋር ያላቸውን ግኑኝነት አንድ መቋጠሪያ እንዲኖረው እንደዚሁ ዘዴ ትፈላልጋለች። ይሁንና ግን እሷ ባላሰበችው ወቀት ደግሞ መላኩ ወደ አሜሪካን እንደሚሄድ ትሰማለች። ሰሎሜም ሳተሰማ ክብሮም ወደ አዲስ አበባ ይመጣል። አመጣጡም ወደ መቀሌ ለመሄድና ከሰሎሜ ጋር ለመገናኘት ነበር። ይህም ውጥን የስንክሳር ሲሆን፣ በመላኩና በሰሎሜ መሀከል ያለውን መቃቃር የባሰውኑ ለማፋፋምና ምዕራፉ እንዲዘጋ ለማድረግና፣ እሷም መላኩን ጠቅልላ የራሷ ለማድረግ ነው ይህ ሁሉ እቅዷ። ክብሮምም አዲስ አበባ ከመጣ በኋላ ስንክሳርም ለሰሎሜ ስልክ በመደወል እንዴት አድርጋ እንደምትነግራት ማውጠንጠን ጀመረች። ስልክ ደውላላትም ስርፕራይዝ እንደምታደርጋት ነገረቻት። ሰሎሜም ጭንቀት ውስጥ ገብታ በነበረችበት ጊዜ ክብሮም ባደረገው ስህተት ይቅርታ ሊጠይቃት እንደመጣ ታስረዳታለች። ይህም አሰፈላጊ እንዳልሆነና ችክ ያለ ተግባር ነው ስትል የምሯን ገለጸችላት። ሰሎሜም ምንም ማድረግ እንደማትችልና የስንክሳርም ተንኮል እንዳለበት በመገመት ነገሩን ተቀበለችው። ክብሮምም ከስንክሳር ጋር አብረው መቀሌ ከሄዱና ከሰሎሜ ጋር ከተገናኙ በኋላ፣ ከጥቂት ሰዓታት በኋላ ዘመድ ልጠይቅ ብላ ብቻቸውን ጥላቸው ወጣች። ክብሮም በነገሩ የተፀፅተ በመምስል ሰሎሜንን ይቅርታ ጠየቃት። አብረውም አንዳንድ ቦታዎችን ከጎበኙ በኋላ ወደ አዲስ አበባ አብረው መጥተው የሰሎሜ አክስት ቤት አረፉ። ሰሎሜና አክስቷ ብቻቸውን ሲሆኑ በክብሮምና በሷ መሀከል የሆነውን ነገር ሁሉ ነገረቻቸው። እሳቸውም ፍቅር የያዘው ሰው እውር ነው በማለት ለክብሮም ማድላታቸውን በተዘዋዋሪ ይነግሯታል። እሷም መላኩን ትወደው እንደነበረና፣ አሁን ግን በሱ ላይ መጥፎ ነገር ሰለሰማች ከፍተኛ ቅሬታ እንዳደረባት ትነግራቸዋለች። መላኩንም የምትወደው በመልኩ ሳይሆን ልክ እንደ ወንድሟ ተመሳሳይ አስተሳሰብ ስላለው እንደሆነ ትነግራቸዋለች። ይሁንና ግን የሱ አሜሪካን መሄድና መቆየት፣ በሌላ ወገን ደግሞ የሶፊያ ወደ አዲስ አበባ መምጣትና ከመላኩ ጋር መገናኘትና፣ አንዳንዴ አንዳንድ ነገሮችን ለማየት አብሮ መውጣት በመሀከላቸው ፍቅር ያለ ይመሰል ስንካሳር በማስወራቷ ሰሎሜ ማረጋገጫ በሌለው ወሬ በመናደድና ተስፋ በመቁረጥ ከእንግዲህ ወዲያ ከመላኩ ጋር ምንም ግኑኝነት እንደማይኖራቸው ወሰነች። ከጥቂት ቀናት በኋላ ክብሮም ወደ አሜሪካ ሲመለስ፣ ሰሎሜ ደግሞ እንደገና ወደ መቀሌ ተመለሰች።፡ ግራ የገባው ማርቆስም የዚህን ዐይነቱን የተንኮል ምንጭ አፍላቂውን ማን እንደሆነ በማውጣት በማውረድ ላይ እንዳለ፣ ከስንክሳር በስተቀር ሌላ ሰው ሊያደርግ እንደማይችል ለሰሎሜ አክስት ይነግራቸዋል። ማራቆስ ራሱ በቅርብ የሚያውቀው ነገርና ከሱም ምንም የተሰወረ ነገር የሌለ መሆኑን ሰለሚያውቀው፣ በመላኩና በሶፊያ መሀከል ምንም ዐይነት ግኑኝነት እንደሌለና፣ ሊኖርም እንደማይችል፣ ሶፊያም አዲስ አበባ ከመጣች ጀምሮ ልክ እንደ እህቱ በማየት ያስተናግዳትና፣ የምትሰራበትንም ሆስፒታል በመሄድ የሚጎበኝ እንደነበር ሁኔታውን በጥብቅ የተከታተለ ነው። መላኩም በዚህ አጋጣሚም በፈረንጆች የተሰራውንና የሚተዳደረውን የፊስቱላ ሆስፒታል ከሌሎች አገሪቱ ውስጥ ካሉ ሆስፒታሎች ጋር ሲያወዳድር የሰማይና የምድር ሆኖ ይታየዋል። ግቢውም ሆነ የሰራተኞቹ አያያዝና ለአደጋው የተጋለጡትን ወጣት ሴቶች እንክብካቤ ለየት ያለ መሆኑንም ይገነዘባል። በሌሎች ሆስፒታሎች ውስጥ ያለው መግማማትና የአሰራር ሁኔታ ከቫይረስ በሽታ እንደሚብስና፣ ከበሽታው ይልቅ ግቢው፣ የሆስፒታሎቹና የሰራተኞቹ ሁኔታ ታማሚውን በሽታውን የባሰውኑ እንደሚያብሱበት ይገነዘባል።
መላኩም ወደ አዲስ አበባ ከተመለሰ በኋላ ተቆልሎ የሚጠብቀውን ስራ መልክ ካሲያዘ በኋላ እሱም በበኩሉ የሰሎሜንን ዐይን ላለማየት ለስልጠና ወደ አሜሪካ ለመሄድ ይዘጋጃል። በዝግጅት ላይ እያለ ግን ከአሜሪካ የዶ/ር ሳራ እናት ስልክ ደውለው በጣም አስደንጋጭ ወሬ ይነግሩታል። ስልክ የተደወለው በእኩሌሊት ላይ ስለነበር ስልኩን ስያነሳ የሳራ እናት መሆናቸውን ይገነዘባል። እሳቸውም እየጮሁ ይናገሩ ስለነበር ምን አደገኛ ነገር ተፈጠረ ብሎ ይጠይቃቻዋል። በሳራና በባሏ ምንተስኖት መሀከል ጠብ ተፈጥሮ እንደነበርና፣ ባልየውም ሳራን ሲመታት ትልቁ ልጃቸው በ911 ስልክ ይደውልና ለፖሊሶች ሲነግራቸው፣ ፖሊሶች ምንተስኖትን ወስደው አስራ ቀን ያህል ካሰሩት በኋላ በማስጠንቀቂያ ፈቱት ብለው ይነግሩታል። ይሁንና ግን ደም ፍላቱ ያልበረደለት ምንተስኖት በሰተነጋታው እንደገና ጭቅጭቅ በመፍጠር ትንሽ ከተጨቃጨቁ በኋላ ትልቁንና ትንሹን ልጅ ገድሎ ባለቤቱንም በብዙ ጥይት ካቆሰላት በኋላ ራሱን ገደለ ብለው የሆነውን ሁኔታ ያስረዱታል። መላኩም በበኩሉ ራሱን ይዞ ከጮኸና ካለቀሰ በኋላ የሳራን ሁኔታ ይጠይቃቸዋል። በጣም ተጎድታ ሆስፒታል እንደገባችና አንድ ትንሽ ልጃቸውም ተደብቆ እንደተረፈ ይነግሩታል። መላኩም ድርጊቱን የሰማው አርብ ሲሆን እንደምንም ብሎ ቪዛውን ሰኞ ካገኘ በኋላ ማታውኑ ወደ አሜሪካን ለመብረር ወሰነ። እዚህ ላይ የደራሲው ገለጻ አንድ አርቆ አሳቢ ሰው ባህርዩ ካልገራና የማሰብ ኃይሉም ደካማ ከሆነ ሰው ጋር የጋብቻም ሆነ ወይም አንዳች ግኑኝነት ቢፈጥሩ ምን ዐይነት ስቃይ ውስጥ እንደሚወድቅ ነው። በሌላው ወግን ደግሞ ፍቅር የአጋጣሚ ነገር ስለሆነ፣ የሚፈላለገውም አንዱ በሌላው ጭንቅላት ውስጥ ገብቶ ምን ዐይነት ሰው መሆኑን መመርመር የሚያስችል መሳሪያም ሆነ ችሎታ ስለሌለው፣ መጀመሪያ ላይ ቅልስልስ ብሎ የገባው የኋላ ኋላ ዕውነተኛ ጸባዩን በማውጣትና ማንነቱን በማሳየት ሌላውን ሰው ስቃይ ውስጥ እንደሚከተው ከደራሲው ግሩም አቀራረብ መረዳት እንችላለን።
መላኩ አሜሪካን በቆየበት ጊዜ ታስተናግደው የነበረችው ተንኮለኛዋና፣ መላኩን ለማጠመድ የምትፈልገው ስንክሳር ነች። ስንክሳር እንደምንም ብላ መላኩን ጓደኛውና ምናልባትም የወደፊት የትዳር ጓደኛዋ ማድረግ ነበር ዋና ዓላማዋ። ቀስ በቀስ እያለች እሱን ለመጠጋት ያደረገችው ሙከራ በከፊል ቢሳካም አሁንም ቢሆን መላኩና እሷ ልብ ለልብ ሊገናኙ አልቻሉም። መላኩም ስለሰሎሜ ያለው ፍቅር ተሟጦ ያለቀ አየደለም። ስለሆነም መላኩም በትክክል ወዴት እንደሚያደላ ግራ ገብቶታል። ይህ በእንደዚህ እንዳለ መላኩ አሜሪካን በቆየበት ጊዜም በሰሎሜና በክብሮም መሀከል ያለውን ግኑኝነት ዕውነት አስመስላ በመንገር ሃሞቱን እንዲቆርጥና እንዲረሳት ለማድረግ ትጥራለች። ክብሮም ሰሎሜን ጋብዟት በመርከብ ላይ እንዳሉና ተነስተው በመደነስ ላይ እንዳሉ ሰሎሜ ሳታስበው ቀለበት ጣቷ ላይ እንዳደረገላት፣ እንደሳማትና አብረው የተነሱትንም ፎቶ ታሳየዋልች። መላኩም በዚህ ይናደዳል። ይሁንና ግን ሰሎሜ ፈልጋው ያደረገችው ሳትሆን ባላሰበችውና ባልጠበቀችው ሰዓት ክብሮም ጣቷ ላይ የሰካላት ነው። ማርቆስም ይህንን ሁሉ ከተከታተለና መረጃም ከሰበሰበ በኋላ፣ በአንድ በኩል በሶፊያናና በመላኩ፣ በሌላ ወገን ደግሞ በሰሎሜና በክብሮም መሀከል አለ የሚባለው ግኑኝነት መሰረት የሌለውና፣ መላኩንና ሰሎሜንን የግዴታ ማስታረቅ እንዳለበት ስትራጂ ይቀይሳል። ሰሎሜ ወደ መቀሌ ከሄደችና ጥቂት ሳምንታት እዚያ ከቆየች በኋላ እሷ ሳታስበው ማርቆስ መቀሌ በአውርቶፕላን ይሄድና አንድ ሆቴልቤት ውስጥ ከአረፈ በኋላ ስልክ ይደውልላታል። መቀሌም እንዳለና ሊያገኛትም እንደሚፈልጋት ይነግራታል። በተቀጣጠሩበት ሰዓት ወደ ሆቴል ቤቱ ከመጣች በኋላና አንዳንድ ነገሮች አዘው በመጫወት ላይ እያሉ ቀስ በቀስ በሶፊያና በመላኩ መሀከል ያለው ግኑኝነት ውሽት መሆኑና፣ ከእሱም ምንም ነገር የተደበቀ ነገር እንደሌለና፣ ይህንንም ያደረገቸው ተንኮለኛዋ ስንክሳር እንደሆነች ያረጋግጥላታል። በመቀጠልም ችካጎ ድረስ ክብሮም ጋ ስልክ በመደወል የሰራውን ቲያትር አንድ በአንድ በመዘርዘር የግዴታ ካሳ መክፈል እንዳለበት ያስረዳዋል። ሰሎሜም የማርቆስን ጥበብና ለዕውነት የቆመ ሰው መሆኑን በመገንዘብ በድርጊቱ በጣም ትደሰታልች። ከእንግዲህ ወዲያ ከመላኩ ጋር የነበራትን ግኑኝነቷን እንዴት እንደገና እንደምትጠግንና መልክም እንደምታስይዘው ታስባለች። የሚገኛኙበትንም ጊዜ በናፍቆት ነበር የምትጠባበቀው። ማርቆስ ስሎሜንን ካሳመነና እሷም አምና ከተቀበለችው በኋላ፣ አሁን ደግሞ መላኩን ማሳመን ነው የቀረው ስራው። መላኩ እስኪመጣ ድረስ ግን ጥቂት ቀናቶች መጠበቅ ነበረበት።
መላኩም ከሁለት ወር ስልጠና በኋላ ከአሜሪካ ጉዞው ይመለሳል። ይሁንና ትንሽ ብልጭታን ያገኘው በመላኩና በስንክሳር መሀከል የተጀመረው ግኑኝነት ዕረፍት አልሰጠው ብሏል። ስንክሳርም ወደ አገርቤት እንደምትመለስ ስለነገረችው በምን መንገድ ግኑኝነታቸውን እንደሚያጠንክሩ ያሰላስል ገባ። መላኩ ከአሜሪካ በተመለሰ ዕለት ማርቆስ ቤት ነበር ያረፈው። መላኩም ጸሎቱን ካደረገ በኋላ ማርቆስ ያዘጋጀለትን ቁርስ መብላት ሲጀምሩ፣ መላኩ በማርቆስና በሶፊያ መሀከል ሊኖር ስለሚችለው የወደፊት ግኑኝነት ሲያወራለትና በነገሩም እንዲገፋበት ሲያበረታታው፣ ማርቆስ ደግሞ ስንክሳር የወጠነችውን ተንኮል ውሸት እንደሆነ እንዴት አድርጎ እንደሚነግረው ማውጣት ማውረድ ጀመረ። ቀስ ቀስ እያለ በጣም አስፈላጊ ዜና እንደሚያሰማው ይነግረዋል። መላኩም ደንገጥ በማለት ምን እንደሚያመጣ በመጠባበቅ ላይ እንዳለ፣ ሰሎሜም ሆነ መላኩ ያሰቡት ነገር ትክክል እንዳይደለና፣ ስንክሳርም ያቀነባበረችው ተንኮል እንደሆነና፣ በእሱና በሶፊያ መሀከል የጦፈ ፍቅር እንዳለ አድርጋ ለሰሎሜ እንደነገረቻት ማርቆስ ለመላኩ ረጋ ባለ መልክ ይነግረዋል። መላኩም በስንክሳር በኩል ለሰሎሜ የላከው ደብዳቤ ስንክሳር እንዳለቸው የጠፋ ሳይሆን በመሀከላቸው ያለውን ግኑኝነት ለመበጠስ ስትል ነው ደብዳቤውን የደበቀችው ብሎ ማርቆስ እቅጩን ይነግረዋል። መላኩ ግን ይህንን ባለማመን ይህ ሁሉ የፈጠራ ስራ ነው፤ ታዲያ ቀለበት ሲያደርግላት የተነሱት ፎቶ ከየት መጣ ብሎ ይነግረዋል። ማርቆስም ለመላኩ የሆነውን ድራማ ሁሉ እየዘረዘረ ሲነግረው የባሰውኑ ግራ ይጋባል። በመቀጠልም ማርቆስ ከክብሮም ጋር በስልክ ያደረገውን ንግግርና በቴፕ የቀዳውን አንድ በአንድ ያሰማዋል። መላኩ ይህ ሁሉ ቲያትር ግራ ቢያጋባውምና ለማመንም ቢሳነው፣ ሳንዲያጎ በቆየበት ጊዜ ስንክሳር ያደረገችውንና የተጫወተችበትን ሁኔታ ፊቱ ላይ ድንቅር አለ። ጠረቤዛውንም በመምታትና በመጮህ ሳንዲያጎ በነበረበት ወቅት የተጫውተችበትን ነገር ሁሉ ዘርዘሮ ነገረው። በመጨረሻም የማርቆስ ድርጊት ሁሉ እየገረመውና ነገሩን ለማውጣጣት የወሰደውን እርምጃ ሲያስበው፣ ለማርቆስ አንተም ልክ እንደተንኮለኛዋ ስንክሳር ሆነሃል አይደለም አንዴ ብሎ ይነግረዋል። ማርቆሰም ሰሎሜ ከመላኩ ጋር ለመገናኝተ በጉጉት እንደምትጠባበቅና ምግብ ሁሉ እንደተዘጋጀና ሶፊያም እዚያ ላይ እንደምትገኝ ያበስርለታል። በማርቆስ ልባዊ ቀናነትና ዕውነትን ለማግኝት ሳይታግቱ መስራት በሁለት ፍቅረኞች መሀከል የነበረውን መሻከርና ወደ ዕልክነት መሸጋገር እንደገና ሊጠገንና ወደ ጤናማ ሁኔታ እንደሚመለስ ደራሲው ሰዕላዊ በሆነ መልክ ይገልጸዋል። ደራሲው እንደሚለው በተንኮሎኞት የውሸት ወሬ የተነሳ በሁለት ሰዎች መሀከል ያለው ግኑኝነት መሻከሩና ወደ ጠብ ማብራቱ ብቻ ሳይሆን፣ እንደዚህ ዐይነቱ የጥቂት ተንኮለኞች ስራዎችና የውሽት ወሬዎች ስንትና ስንት ስልጣኔዎችን እንዳፈራረሱና፣ በመቶ ሺሆች ለሚቆጠሩ ስዎች ህይወት መጥፋት ምክንያት እንደሆኑ ደራሲው በደንብ ያብራራል። ቢያንስ ባለፉት አስርና አስራ ዓምስት ዓመታት በኢራክ፣ በአፍጋኒስታን፣ በሊቢያ፣ና ዛሬ ደግሞ በሶሪያ የደረሰውንና የሚደረሰውን የህዝብ እልቂትና የስልጣኔ ውድመት ስንመለከት ጥቂት ሰዎች በተሳሳተ ኢንፎርሜሽን በሚነዙት ወሬና በሚጭሩት እሳት የስንት ሰው ህይወት እንደሚያልቅ የምንመለከተውና በዐይናችን በየቀኑ የሚተላለፍ ሀቅ ነው። ሲአይኤ የሚባል እጅግ አሳሳች የሆነ ወሬ አምራችና ጠብ ጫሪ፣ እንዲሁም ሞሳድና ሌሎች የምዕራቡ ዓለም የስለላ ድርጅቶች በሚነዙት የተሳሳተ ወሬ በቂ ዕውቀት የሌላቸው ሰዎች ጥቂት መሳሪያና የገንዘብ ዕርዳታ በማግኘት የራሳቸውን ስልጣኔ እንደሚያፈርሱ በገሃድ የሚንመለከተው ጉዳይ ነው። ሰለጠንኩኝ የሚለውም የምዕራቡ ዓለም የሚሊታሪ፣ የኢኮኖሚና የፖለቲካ የበላይነቱን ተገን በማድረግና የውሸት ፕሮፖጋንዳዎችን በማስፋፋትና ጥቂት የዋሆችን መሳሪያ በማድረግ፣ በሃይማኖትና በጎሳ በማሳበብ አንድን ህዝብ እርስ በርሱ በማበላላት ፍዳውን እንደሚያሳየውና፣ ከእንግዲህ ወዲያም እንደገና እንዳያንሰራራ ሁኔታውን ሁሉ እንደሚያጨልምበት የውሸት ወሬ የትኛውን ያህል አሳሳችና አገርና ስልጣኔ አውዳሚ እንደሆነ መረዳት እንችላለን። በአገራችንም ምድር በአለፉት አርባ ዓመታት የደረሰው እልቂትና አገር መበታተን ከተሳሳተ ኢንፎርሚሽንና ዕውቀት በመነሳት በጥቂት ግለሰቦች በተጫረ እሳትና በቀላሉ ሊበርድ ባልቻለ መቀጣጠል የተነሳ መሆኑን መገንዘብ ይቻላል። ስለሆነም ጭንቅላት እስካልዳበረና ማመዛዘን እስካልቻለ ድረስ ለስልጣን የሚስገበገቡ ጥቂት ኃይሎች በሚሊዮን የሚቆጠር ህዝብን ገደል ውስጥ መክተት እንደሚችሉ በታሪክ ውስጥ የተረጋገጠ ነው።
መላኩና ሰሎሚ እንደገና ከታረቁና ከተጋቡ በኋላ ጫጉላቸውን ለማሳለፍ ለሽርሽር ወደ ደቡብ አፍሪካ ይሄዳሉ። መጀመሪያ ያረፉት ጆሃንስበርግ ሲሆን፣ በተነጋታው በአውቶቡስ የተወሰነ ቦታዎችን ካዩ ባኋላ አውቶቡስ ቀይረው ስዌቶን ዞር ዞር ብለው ያያሉ። ጆሃንስበርግም እዚያው በዚያው ደሃና ሀብታም፣ የወዳደቁና ቪላቤቶችን ያቀፈች ከተማ ስለሆነች በቅራኔ የተሞላችና ብዙ ወንጀልም የሚፈጽምባት ከተማ ነች። በተለይም ደግሞ ለመጀመሪያ ጊዜ ለጉብኝት ለመጣ ሰውና፣ መግቢያውንና መውጫውን ለማያውቀው እንደልብ ተዝናንቶ የሚንሸራሸሩባት ከተማ አይደለችም። መላኩና ሰሎሜም የተቀራቸውን አራት ቀናት በኬፕ ታውን አካባቢ ለማሳለፍ አቅደው ስለነበር ወደዚያ ያቀናሉ። አካባቢውን ዞር ዞር ብለው በሳፋሪ ካዩ በኋላ ኔልሰን ማንዴላ የታሰሩበትን የሮቢን ደሴትን ለማይት በተነጋታው ወደዚያ ያመራሉ። ደሴቱም ለእስር የተመረጠበት ምክንያት በቀላሉ እስረኛው ለማምለጥ የማይችል መሆኑን ይደርሱበታል። እነመላኩም ፕሬዚደንት ማንዴላ የታሰሩበትን ክፍል ከጎበኙ በኋላ የገረማቸው ነገር ሰውየው ለአስራስምንት ዐመታት ከታሰሩ በኋላ ሲፈቱ ቂምበቀል በልባቸው ሳይቋጥሩ በደቡብ አፍሪቃ ውስጥ የቀይ ደመና ትብብር እንዲፈጠር መስመሩን መቅደዳቸውና ሁሉም የደቡብ አፍሪካዊ ህዝብ ለጊዜውም ቢሆን በስምምነት ሊኖር የሚችልበትን ሁኔታ መፍጠራቸው ነው። በሌላ ወገን የኔልሰን ማንዴላ ልብ በፍቅር የተሞላ ቢሆንም፣ ነፃነትን ተቀዳጀ የተባለው ጥቁሩ ደቡብ አፍሪካዊ ከቀድሞ ሁኔታ ጋር ሲነፃፀር ከድህነት ያመለጠ ሳይሆን እንዲያውም በባሰ ሁኔታ ውስጥ እንደሚገኝ እነመላኩን የሁኔታው አለመቀየር ግራ ያጋባቸዋል። ስለሆነም አፓርታይድ „በመወገዱ“ የጥቁሩ ህዝብ ኑሮ ይህን ያህልም ያልተለወጠ መሆኑን የተገነዘበችው ሰሎሜ፣ መላኩን እንደዚህ በማለት ትጠይቀዋለች። „ግን ያልገባኝ እሺ በማንዴላ ጉዳይ ምንም ጥያቄ የለኝም እንዳወራነው ነው። እኔ የሚገርመኝ አፓርታይድ ከወደቀ፣ ኃይልም(ስልጣንም) ለጥቁሮች ከተሰጠ ታዲያ በተለይ ስዌቶና ጆሃንስበርግ፣ እዚህም ኬፕታውን የሚታየው የጥቁርና ነጭ ልዩነት ምንድነው? እኔ ግን አሁንም የማንዴላ ሥራ ፍሬ አልታየኝም። ማለቴ አስገራሚ ሰው ናቸው፤ ግን በቃ ለውጥ ማለት ይሄ ነው?„ ብላ ጥያቄ ታቀርብለታለች። መላኩም የማንዴላ ትግል ፍሬያማ እንደሆነና ህግም እንደተለወጠ፣ ትግሉ የመጨረሻ መጨረሻ ፍሬያማ እንዲሆን ከተፈለገ የእያንዳንዱ ዜጋ አዕምሮው መከፈትና ነፃ መውጣት እንዳለበትና፣ የታሪክም አደራ በመጭው ትውልድ ላይ እንደተጫነና፣ የሱም ተግባር እንደሆነ ለማስረዳት ይሞክራል። እዚህ ላይ ግን ከደራሲው ጋር ሙሉ በሙሉ መስማማት አይቻልም ይሆናል። የህግ መለወጥ በራሱ የመንግስቱን ምንነት መቀይርና ተግባሩም ምን መሆን እንዳለበት አይገልጽልንም። በደቡብ አፍሪካም ሆነ በሌሎች የአፍሪካ አገሮች የተካሄዱትን የነፃነት ትግሎች ስንመለከት ስልጣን ላይ ቁጥጥ የሚሉት አዲሱ ኃይሎች ያለውንና የፈረጠመውን የመንግስት መኪና ለራሳቸው በማድረግና ከህዝብ በመራቅ ወደ መጨቆኛ መሳሪያነት ይለውጡታል። የመንግስት ምንነት ግልጽ እስካልሆነና፣ ዲሞክራሲያዊ የሆነ የህዝብ ተሳትፎና የአስተዳደር አወቃቀር እስካለተመሰረተ ድረስ አዳዲስ ኤሊቶች ኢንተርናሽናል ኮሙኒቲ ከሚባለው ጋር በመቆላለፍ አገዛዙን የባሰ ጨቋኝ በማድረግ ዕውነተኛ ነፃነትን ብቻ ሳይሆን፣ ዕውነተኛ ዕድገትም እንዳይመጣ ጠንቅ ይሆናሉ። ስለሆነም የመንግስትም ሆነ የዲሞክራሲና የነፃነት ጉዳይ እንደገና በአዲስ መልክ መጠናት ያለባቸው ጉዳዮች ናቸው። የዲሞክራሲ፣ የነፃነትና የስልጣኔ ጉዳይ በምንም ዐይነት ጥቂት ኢሊት ነን፣ ሁሉንም ነገር እናውቃለን ለሚሉ መተው ያለበት ጉዳይ አይመስለኝም። በተለይም ምሁራዊ እንቅስቃሴና ትችታዊ አመለካከት ባልዳበረባቸው እንደኛ በመሳሰሉ አገሮች አምባገነናዊ አገዛዝ እየተመላለሰ መከሰቱና የድህነቱን ዘመን እንደሚያራዝመው መታወቅ አለበት። ፕሬዚደንት ማንዴላና ፓርቲያቸው ስልጣን ሲይዙ፣ በአንድ በኩል የዓለም አቀፍ ኮሙኒቲ የሚባለው የግዴታ የኒዎ-ሊበራል ኢኮኖሚክ ፖሊሲን ተግባራዊ እንዲያደርጉ ግፊት አደረገ፣ በሌላ ወገን ደግሞ የመሬት ጥያቄና ሊሎችም የሀብት ይዞታ ጥያቄዎች መነሳት እንደሌለባቸው ማስጠንቀቂያ ተሰጣቸው። በዚህም ምክንያት አብዛኛው የደቡብ አፍሪካ ህዝብ የኢኮኖሚ ዕድገት ተጠቃሚ እንዳይሆንና በውሳኔ ውስጥም እንዳይካተት ማዕቀብ ተጣለበት።
መላኩና ስሎሜ አሁንም ደቡብ ከኬፕ ታውን ሳይወጡ እዚያው ሰለመጭው ዕቅዳቻው ሃሳብ ለሃሳብ ሲለዋወጡ፣ አዲስ አበባ ደግሞ ማርቆስና ሶፊያ ቢፈላለጉም፣ መፈላለጋቸውን ግን በግልጽ አውጥተው መናገር አልቻሉም። ሶፊያ ሆስፒታል ውስጥ ስራዋን እየሰራች፣ በተጨማሪ ደግሞ የስዕል ኤግዢቪሽን ለማሳየት ቀን ከሌሊት ደፋ ቀና ትላለች። በመጨረሻም አባቷ በልጅነቷ ሲያጫውታት ፈገግ ይል የነበረውን ገጽታውን ለመሳል ያቅታታል። በጭንቅላቷ ውስጥ እየመላለሰ የሚታያት ግን አሁንም ተስፋ የቆረጠና የተጨማደደ ፊቱ ነው። በመጨረሻም አባቷ ወደ ላይ እየወረወራት ሲቀበላትና ስትስቅ፣ እሱም ፍልቅልቅ ሲል የተነሱትን ስዕል በትልቁ ትሰራለች። ይህ በእንደዚህ እንዳለ ሳታስበው ማርቆስ ከቸች ይላል። አንድ ቦታ ተቀምጠው የአባቷን ሰዕል እያየች ያለፈችበትን ውጣ ውረድ ትዝ ብሏት ቀስ ቀስ እያለች የህይወት ታሪኳን ታጫውታዋለች። በሷ ምክንያት አባቷና የምትወደው ጓደኛዋ ሶለን ህይወታቸው እንደጠፋ ትነግረዋለች። በተጨማሪም ያላጬሰችው አንዳችም ዕፅ እንደሌለና፣ ሙሉ በሙሉ ተስፋዋ ተሟጦ እንደነበረ ትዘረዝረታለች። እሱም በጥሞና ካዳመጠ በኋላ፣ በሷ የጨለመ ታሪክ ሳይሳቀቅና ተስፋ ሳይቆርጥ እሱም በበኩሉ ያለፈበትን አስቸጋሪ ጉዞና፣ ብዙ ሰዎችም በድለውት እንደነበርና፣ ይህንን ሁሉ ከመጤፍ ሳይቆጥር ይቅርታ በማድረግ፣ ስንክሳር ደግሞ በሰሎሜና በመላኩ ላይ በደል እንዳትፈጽም በማለት ምን ዐይነት የብልህነት ስራ እንደሰራ ታሪኩን ይነግራታል። እሷም በሱ ስራ በመደነቅና ግሩም ሰው መሆኑን በመረዳት ሁለቱም ቀስ በቀስ በፍቅር እንደተጠመዱና፣ በሃሳብና በልብም እንደሚገናኙ ፍላጎታቸውን ይገልጻሉ።
መላኩና ሰሎሜ ወደ አዲስ አበባ ከመመለሳቸው በፊት ወተር ፍሮንት በሚባለው መዝናኛ ባለበት አካባቢ ተቀምጠው ሳለ ሁለቱም በሃሳብ ማዕበል ይዋጣሉ። ስሎሜም መላኩ ምን ያስብ እንደነበር ትጠይቀዋለች። እሱም የሚጽፈው መጽሀፍ እንዳለው ነገር ግን ሃሳቡ ቶሎ አልመጣ እንዳለውና ግራ እንደገባውና በጭንቀት ዓለም ውስጥ እንደሚገኝ ይነግራታል። ለመሆኑ የመጽሀፉ አርዕስት ምንድንነው ብላ ትጠይቀዋለች። እሱም ርዕሱን እንደሚያውቀውና፣ ያልተጻፈና አልጻፍ ያለ መሆኑን ይነግራታል። ታዲያ ማወቅ ይቻላል ብላ እንደገና ትጠይቀዋለች። ቀና ብሎ እያያት „የተቆለፈበት ቁልፍ“ ነው ብሎ ይነግራታል። እሷም በበኩሏ፣ የምትጽፈው ስለተቆለፈበት ቁልፍ ከሆነ ቁልፉን ካገኘህ ሃሳቡም ይመጣልሃል ስትለው፣ ምን ትቀልጂያለሽ በማለት፣ ምናልባት በመጀመሪያ አርዕስቱን በመምረጤ ሳይሆን አይቀርም ሃሳቤን የቆላለፈው ይላታል። እንደዚህ እያሉ ሃሳብ ለሃሳብ ሲለዋወጡ የድሮው ትዝታቸው ብልጭ አለባቸውና ወደ ሌላ ዓለም ውስጥ ገቡ። መላኩም አሷ አሜሪካ በነበረችበት ወራቶች እኛ መኪና ግጭቷቸው ሳለ አንስታ የጋበዘቻቸውና ገንዘብም የሰጠቻቸው አባባ አራጋው የሚባሉት ሽማግሌ እንደሞቱ ይነግራታል። እሷም በጣም በማዘን አገሯ ምን ዐይነት አገር እንደሆነና፣ ሽማግሌና ህፃናትን የሚንከባከብና የሚረዳቸው እንደሌለ፣ ህብረተሰቡም ርስበርሱ የሚተጋገዝ እንዳልሆነ ያበሳጫታል። እሱም ህብረተሰብ ማለት ምን ማለት ነው? ውል የሌለው ነገርና ዝም ብሎ የተሰበጣጠረ መሆኑና፣ እሱም በታሪክ አጋጣሚ ሰው የመሆን ዕድል እንዳጋጠመው ይነግራታል። ይህ ዐይነቱ አገላለጽ ምንድነው የሚያመለክተው? ከሞላ ጎደል አንድ ህብረተሰብ በዕውቅ ካልተደራጀና፣ በተለይም ደግሞ ታዳጊው ትውልድ በሚገባ ታንጾ የታሪክ ባለቤት እንዲሆና ታሪክን እንዲሰራ ከተፈለገ ህብረተሰብአዊና ሰብአዊ ባህርይ ያለው አገዛዝና ኢንስትቱሽኖች መኖር አለባቸው። አንድ አገር በየአካባቢው ህዝቡን የሚንከባከብና፣ እያንዳንዱም ግለሰብ እንደየችሎታው የበኩሉን አስተዋፅዖ በማድረግ የታሪክ ባላደራ እንዲሆን ከተፈለገ የግዴታ በዕውቅና በዕውቀት ላይ የተመሰረተ የሰለጠነ አገዛዝ ያስፈልገዋል። ይህ በሌለበት አገር የየግለሰቡ ጉዞና አኗኗር ዓላማ-ቢስ ይሆናል። አገርና ህብረተሰብም ትርጉም አይኖራቸውም።
በአጠቃላይ ሲታይ የዶ/ር ምህረት ደበበ መጽሀፍ በዐይነትም ሆነ በአቀራረቡ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው መጽሀፍ ነው ብል ማጋነን አይሆንብኝም። ደራሲው በኖይሮ ባይሎጂ ዕውቀት የዳበረ ሰው ብቻ ሳይሆን የስልጣኔንም ትርጉም የገባውና ሰብአዊ ባህርይ ያለው ብቸኛው ኢትዮጵያዊ ነው ልል እችላለሁ። ስለህብረተሰብ ትርጉምና ስለህዝብ አኗኗር የጻፈው፣ ከዚህም በመነሳት ስለህበረተሳበችን ኋላቀርነት ያቀረበው ትንተና የምናየው ቢሆንም፣ ልንረዳውና ሊከንክነን ያልቻለ ነው። የዶ/ር ምህረት ደበበ አቀራረብ ሶክራትሲያዊና ፕላቶናዊ ነው። ስለዚህም ፍልስፍናዊ፣ ሳይንሳዊ፣ ህሊናዊ የሆነ የአንድን ህብረተሰብ ዕድገትም ሆነ ውድቀት ከጭንቅላት መዳበርና አለመዳበር ጋራ ያያዘ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ አሉ ከሚባሉት ስነ-ጽሁፎች ውስጥ ሊካተት የሚችል መጽሀፍ ነው ብል እንደመድፈር አይቆጠርብኝም። የደራሲው አቀራረብ የዳንቴ የአምላኮች ኮሜዲንንም የሚያስታውሰን ሲሆን፣ የአንድን ህብረተሰብ በጨለማ ዓለም ውስጥ መኖርና፣ የሆነውን ያልሆነውን በማድረግ በብልግና ዓለም ውስጥ መዝፈቅና፣ ከእንደዚህ ዐይነቱ ኋላቀር አኗኗር እንዴት መውጣት እንደሚቻል ብርሃኑን የሚያንፀባርቅልን ነው። የደራሲው አቀራረብ ሺለሪያዊም ነው። የሰላሳ ዓመት ጦርነትን ታሪክ ያጠናው ፍሪድርሽ ሽለር እንደሚለን፣ ከአሪስቶተለስ ጀምሮ ስለዴሞክራሲ ሰምተናል፤ አሁንም ቢሆን ከአረመኔነት ባህርያችን አልተላቀቅንም ይላል ሺለር። በሱ እምነትም፣ የዚህ ሁሉ ችግር አዕምሮና ልብ አንድ ላይ ለመገናኘት ባለመቻላቸውና፣ ስራቸውንም ለማቀነባበር ስላልቻሉ ነው ይለናል። የኖይሮ ባዮሎጂስቱ አዋቂና ፈላስፋው ዶ/ር ምህረት ደበበም ይህንን መሰረት በማድረግ ነው የሚያስተምረን። በእሱ ዕምነት ብቻ ሳይሆን፣ በእኔም ዕምነት፣ ዛሬ በዓለም አቀፍ ደረጃም ሆነ በአገራችን ምድር በሃይማኖትና በጎሳ ስም ተሳቦ የሚካሄደው ቅጥ ያጣ ግድያ፣ ህዝቦችን አፈናቅሎ አገርን ወደ አጠቃላይ ድህነትና ረሃብ እንድታመራ ማድረግ ዋናው ምክንያት የጭንቅላት በደንብ አለመዳበርና ዘመናዊነት በሚባል አጉል ፈሊጥ፣ ነገር ግን ደግሞ ከስልጣኔ ጋር ምንም የሚያገናኘው ነገር የሌለ፣ ጥቂት ኤሊት ነን በሚሉና ከውጭው ኃይል ጋር በተቆላለፉ ኃይሎች የሚካሄድ ዘመናዊ አረመኔያዊ ተግባር ነው።
የዶ/ር ምህረት ደበበ መጽሀፍ በአገራችን ታሪክ ውስጥ በዐይነትም ሆነ በአቀራረብ የመጀመሪያው ስለሆነ ለወደፊት ምርምራችንና ዕድገታችን እንደመመሪያ ሊያገለግል የሚችል መጽሀፍ ነው። ማንኛውም ለአገሬ አስተዋጽዖ አደርጋለሁ ወይም እታገላለሁ የሚል ከዚህ መጽሀፍ ወጭ ትግል ሊያደርግ አይችልም። ደራሲው እንዳለው ሁላችንም በኦቲዝም ትይዘን የምንሰቃይ ስለሆነ፣ አገራችንን ከማጥፋታችን በፊት እስቲ ባለንበት ቦታ ሁሉ በመቀመጥም ሆነ በመቆም እናስብ። በዚህ አማካይነት ራሳችንን ማግኘት ስንችልና ማንነታችንን ስንረዳ በእርግጥም ታሪክን ለመስራት ዝግጁ ነን ማለት ነው። በተረፈ ለዶ/ር ምህረት ደበበ ክቡራዊ መልዕክቴ ይድረሰው። ጤንነትህን እንዲጠብቅልህ ለእግዚአብሄር እጸልይልሃለሁ። ታላቅ ደራሲና በጣም ግሩም ጽሀፍ !!


የራሳችን ብራንድ MIC LED ከተመሰረተ ጀምሮ በጠንካራ የ R&D አቅም ፣ በሙያዊ የቴክኒክ ቡድን እና በኢንዱስትሪው ውስጥ የበለፀገ ልምድ በመያዝ በየዓመቱ ከደንበኞች ከሚጠበቀው በላይ አዳዲስ ምርቶችን እንጀምራለን ፣ ይህም ሁልጊዜ የኢንዱስትሪ አዝማሚያውን ይመራል ፡፡
አንጸባራቂ ውጤታማነት -130-150lm / ወ
የሕይወት ዘመን: 50000h
የአይፒ ደረጃ አሰጣጥ: IP65
ዋስትና-3 ዓመት
ቀዳሚ አሁን ይጥቀሱ ቀጣይ
AREር ያድርጉ
መግለጫ
ዝርዝር መግለጫ
40w LED Solar Street Light
በባህላዊ የተቀናጀ የፀሐይ ጎዳና መብራት እና በከፊል በተቀናጀ የፀሐይ ጎዳና ላይ መብራት በተረጋጋ የኤሌክትሮኒክስ ዑደት ላይ በመመርኮዝ የፀሃይ ብርሀን በአዋቂ መታወቂያችን ፣ በሜካኒካል ፣ በሶፍትዌር እና በሃርድዌር መሐንዲሶቻችን ተሻሽሎ ተዘጋጅቷል ፡፡ ባለ ሁለት አቅጣጫ ሊሽከረከር የሚችል የፀሐይ ፓነል ፣ መብራት ያለ ሜካኒካል ማብሪያ ፣ የሞባይል ኤ.ፒ.ፒ. ብሉቱዝ የርቀት መቆጣጠሪያ እና ምቹ መጫኛ የ PV ኢንዱስትሪ ፍልስፍናውን በትክክል ሊያሟላ ይችላል-ደህንነት ፣ ሥነ-ምህዳራዊ እና ኢንተለጀንት አተገባበር ፡፡
የፀሐይ ፓነል 360˚ በአግድም እና በአቀባዊ 240˚ ሊሽከረከር ይችላል ፣ ይህም በተለያዩ አካባቢዎች የፎቶ ኤሌክትሪክ ልወጣ ከፍተኛውን ይጨምራል ፡፡ የተስተካከለ የፀሐይ ፓነል ይገኛል ፡፡
የተቀናጀ የኦፕቲካል ሌንስ ጥሩ የብርሃን ማስተላለፍን እና እንዲሁም ጉዳትን ለመቋቋም የሚበረክት ነው ፡፡
በፓተንት ኤምፒቲኤ ተቆጣጣሪ በእኛ አር ኤንድ ዲ ቡድን የተገነባው ከፍተኛ የኃይል መሙላት ፡፡
After nightfall, the Pathway RGB Indicator will be turned on with the street light simultaneously and could be served for pathway guidance and traffic warning by emitting a red rhythmic light, the red light offers a good penetrability even in the thunderstorm, frog, etc. bad weather, effectively prevent the drivers from traffic accidents by pre-indicating the front road status.
Powerful Lithium battery module package, Lower self-discharge rate, longer lifespan, strong stronger depth of discharging, wider working temperature, and environment-protecting.
The Mobile App in smartphones could be used to easily monitor and remotely control the light via the Bluetooth connection.
ሌንስ እንደ አማራጭ
የተመጣጠነ ፒሲ ሌንስ: 20/40/60/60 / 90˚
Asymmetrical PC lens: 100*140˚
1060 Aluminum
Commercially pure aluminum, high aluminum content and purity, high corrosion resistance and high thermal conductivity. Outstanding performance, with excellent thermal conduction effect that general aluminum alloy can not be.Beam angle
Module's beam angle can be adjustable.
Driver Box
Intelligent temperature control branded driver used with 5 years long time warranty,960w LED Flood Light is aluminum drive house with IP67 waterproof, and it can fast conduct the heat from the driver to be out.
About Us
Laborንዘን በከፍተኛ የንግድ ስም የተሰየመ ድርጅት እና ቻይና የላቀ ኢንተርፕራይዝ በተስማሚ የሰራተኛ ግንኙነት ውስጥ ፡፡ እኛ ከቻይና ከፍተኛ ኃይል LED Street Street Light ወደሌላው የኤል.ዲ. መብራቶች የሚደርሱ የኤል.ዲ. ምርቶችን (ምርቶች) ዲዛይን እናደርጋለን ፣ ይህም በቻይና ከሚገኙት ታላላቅ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች ፣ እና ላኪዎች እንዲሁም ከዋናው አቅራቢ እንድንሆን የሚያበቃ ነው ፡፡ በሃይል ቆጣቢ መፍትሄዎች ውስጥ ፡፡
ሌንስ እንደ አማራጭ
የተመጣጠነ ፒሲ ሌንስ: 20/40/60/60 / 90˚
Asymmetrical PC lens: 100*140˚
1060 Aluminum
Commercially pure aluminum, high aluminum content and purity, high corrosion resistance and high thermal conductivity. Outstanding performance, with excellent thermal conduction effect that general aluminum alloy can not be.Beam angle
Module's beam angle can be adjustable.
Driver Box
Intelligent temperature control branded driver used with 5 years long time warranty,960w LED Flood Light is aluminum drive house with IP67 waterproof, and it can fast conduct the heat from the driver to be out.
About Us
Laborንዘን በከፍተኛ የንግድ ስም የተሰየመ ድርጅት እና ቻይና የላቀ ኢንተርፕራይዝ በተስማሚ የሰራተኛ ግንኙነት ውስጥ ፡፡ እኛ ከቻይና ከፍተኛ ኃይል LED Street Street Light ወደሌላው የኤል.ዲ. መብራቶች የሚደርሱ የኤል.ዲ. ምርቶችን (ምርቶች) ዲዛይን እናደርጋለን ፣ ይህም በቻይና ከሚገኙት ታላላቅ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች ፣ እና ላኪዎች እንዲሁም ከዋናው አቅራቢ እንድንሆን የሚያበቃ ነው ፡፡ በሃይል ቆጣቢ መፍትሄዎች ውስጥ ፡፡
ሌንስ እንደ አማራጭ
የተመጣጠነ ፒሲ ሌንስ: 20/40/60/60 / 90˚
Asymmetrical PC lens: 100*140˚
1060 Aluminum
Commercially pure aluminum, high aluminum content and purity, high corrosion resistance and high thermal conductivity. Outstanding performance, with excellent thermal conduction effect that general aluminum alloy can not be.Beam angle
Module's beam angle can be adjustable.
Driver Box
Intelligent temperature control branded driver used with 5 years long time warranty,960w LED Flood Light is aluminum drive house with IP67 waterproof, and it can fast conduct the heat from the driver to be out.
About Us
Laborንዘን በከፍተኛ የንግድ ስም የተሰየመ ድርጅት እና ቻይና የላቀ ኢንተርፕራይዝ በተስማሚ የሰራተኛ ግንኙነት ውስጥ ፡፡ እኛ ከቻይና ከፍተኛ ኃይል LED Street Street Light ወደሌላው የኤል.ዲ. መብራቶች የሚደርሱ የኤል.ዲ. ምርቶችን (ምርቶች) ዲዛይን እናደርጋለን ፣ ይህም በቻይና ከሚገኙት ታላላቅ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች ፣ እና ላኪዎች እንዲሁም ከዋናው አቅራቢ እንድንሆን የሚያበቃ ነው ፡፡ በሃይል ቆጣቢ መፍትሄዎች ውስጥ ፡፡
ሌንስ እንደ አማራጭ
የተመጣጠነ ፒሲ ሌንስ: 20/40/60/60 / 90˚
Asymmetrical PC lens: 100*140˚
1060 Aluminum
Commercially pure aluminum, high aluminum content and purity, high corrosion resistance and high thermal conductivity. Outstanding performance, with excellent thermal conduction effect that general aluminum alloy can not be.Beam angle
Module's beam angle can be adjustable.
Driver Box
Intelligent temperature control branded 40w LED Solar Street driver used with 5 years long time warranty,960w LED Flood Light is aluminum drive house with IP67 waterproof, and it can fast conduct the heat from the driver to be out.
About Us
Laborንዘን በከፍተኛ የንግድ ስም የተሰየመ ድርጅት እና ቻይና የላቀ ኢንተርፕራይዝ በተስማሚ የሰራተኛ ግንኙነት ውስጥ ፡፡ እኛ ከቻይና ከፍተኛ ኃይል LED Street Street Light ወደሌላው የኤል.ዲ. መብራቶች የሚደርሱ የኤል.ዲ. ምርቶችን (ምርቶች) ዲዛይን እናደርጋለን ፣ ይህም በቻይና ከሚገኙት ታላላቅ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች ፣ እና ላኪዎች እንዲሁም ከዋናው አቅራቢ እንድንሆን የሚያበቃ ነው ፡፡ በሃይል ቆጣቢ መፍትሄዎች ውስጥ ፡፡
ሞዴል ቁጥር. MIC-G03-20W MIC-G03-30W MIC-G03-40W
Lumens 2600-3000lm 3900-4500lm 5200-6000lm
Solar Panel 18v/35w 18v/35w 18v/50w
Lithium Battery 11.1v/159.8wh 11.1v/213.1wh 11.1v/239.8wh
Mounting Height ከ4-5 ሚ 5-6 ሚ ከ6-7 ሚ
ሞዴል ቁጥር. MIC-G03-50W MIC-G03-60W
Lumens 6500-7500lm 7800-9000lm
Solar Panel 18v/60w 18v/60w
Lithium Battery 11.1v/319.6wh 11.1v/319.6wh
Mounting Height ከ7-8 ሚ 8-9m
አንጸባራቂ ውጤታማነት 130-150lm/w የምርት መጠን 600*240*230
ኃይል ምክንያት .90.90 የእድሜ ዘመን 50000 ሸ
የአይፒ ደረጃ አሰጣጥ አይፒ 65 ዋስትና 3 አመታት
CRI> ራ> 80 ሲ.ሲ.ቲ. 2500-6700 ኪ
Temparature -30˚C ~ +60˚C ማሸግ 1pc/white box, 1pcs/ctn
ተዛማጅ ምርቶች
የበለጠ ለመረዳት +
3000W LED highmast flood light 510000lm MFL-G-E
የበለጠ ለመረዳት +
Anti-corrosion Led flood light C5M Marine Led flood light MFL-RS100-C5M
የበለጠ ለመረዳት +
600w sport Stadium Lighting high mast LED Flood Light MFL-R-1
የበለጠ ለመረዳት +
400 ዋ MSL-D-1 የመንገድ መብራት
አሁኑኑ እኛን ያነጋግሩን እና ንግድዎን ለመጀመር እና ለማስፋፋት እንረዳ!
በትላልቅም ሆነ በትናንሽ አዳዲስ ፕሮጀክቶች ላይ የማጣመር ፍላጎት አለን ፡፡ ኢሜል ይላኩልን እና ከሰኞ እስከ ቅዳሜ ከሰዓት በኋላ ከ 8 ሰዓት እስከ 22 ሰዓት ባለው ጊዜ ውስጥ በቅርብ ጊዜ እንገናኛለን ወይም በስልክ እንገናኛለን ፡፡
ርዕሰ ጉዳይ
ኢሜል
ስም
ስልክ
መልእክት
Δ
ኤምአይሲ በቻይና ውስጥ የኤልዲ መብራት እና የፀሐይ ብርሃን መብራቶች ትልቁ አምራቾች ፣ አቅራቢዎች እና ላኪዎች እንዲሁም በኃይል ቆጣቢ መፍትሔዎች ውስጥ ግንባር ቀደም አቅራቢ ነው ፡፡


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


ገዥውን ኢሕአዴግን ጨምሮ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በመካከላቸው የሚካሄደው ውይይት በሚመራበት ሥርዓትና ደንብ ላይ ተወያይተው ተስማምተዋል።
አዲስ አበባ —
ገዥውን ኢሕአዴግን ጨምሮ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ተፎካካሪ ፓርቲዎች በመካከላቸው የሚካሄደው ውይይት በሚመራበት ሥርዓትና ደንብ ላይ ተወያይተው ተስማምተዋል።


ከሰሞኑ በኢምሬትስ የተሳካ ህክምናን በማድረግ ወደ ሀገራቸው የተመለሱት ኢንስተራክተር አብረሃም መብራቱ በካፍ ጥሪ መሠረት ፈተናን ለመስጠት ወደ ማላቦ ዛሬ ያመራሉ፡፡
ኢትዮጵያዊው ኤሊት ኢንስትራክተር አብረሃም መብራቱ ቀጣዩን የ2015 የቤትኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የውድድር ዘመንን ከባህርዳር ከተማ ጋር እንደሚቀጥሉ ይታወቃል፡፡ ኢንስትራክተሩ ከሰሞኑ ለአንድ ሳምንት ያህል በተባበሩት አረብ ኤምሬትስ በጉልበታቸው ላይ የደረሰባቸውን ህመም በተሳካ ሁኔታ ታክመው ወደ ኢትዮጵያ ከቀናት በፊት መመለሳቸው የሚታወስ ሲሆን በዛሬው ዕለት ደግሞ በካፍ ጥሪ መሠረት ወደ ማላዊ ያመራሉ፡፡
በካፍ ስር ከሚገኙ ኤሊት ኢንስትራክተሮች መሀል አንዱ የሆኑት ኢንስትራክተሩ በማላዊ እየተሰጠ የሚገኘውን የካፍ ቢ ላይሰንስ የአሰልጣኞች የስልጠና ኮርስን ካፍ እንዲገመግሙ እና አጠቃላይ ፈተናን እንዲሰጡ ጥሪ ስላስተላለፈላቸው ለአምስት ቀናት ያህል በቦታው ለመቆየት በዛሬው ዕለት አመሻሹን ወደ ስፍራው እንደሚያመሩ ሶከር ኢትዮጵያ ያገኘችው መረጃ ያመላክታል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
ወልቂጤ ከተማ አማካይ አስፈርሟል
የአቤል ማሞ ማረፊያው ታውቋል
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ኤሌክትሪክ ምርቶች መብራት ባለ 2*40ዋት ሉቨር መደወያ ሶኬት ባለ ሶስቱ ሶኬት ከ ቴሌቪዥን መሰኪያ ጋር ነጠላ ስዊች ነጠላ ሶኬት ነጥላ ማጥፊያና ማብሪያ ከ መደወያ ጋር አርዜድቢ ባለ 18W አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 10 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 100 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 125 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 150-160 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 20 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 25 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 25 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 32 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 32 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 40 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 50 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 50-63 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 6 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 60 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 63 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 6A-40 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 80 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር መቆጣትሪያ 16 Amp ባለ 1 ፌዝ ኢንሳልትድ ቴፕ ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣12 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣24 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣36 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣48 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣8 ከ መቆለፊያው ጋር ኬብል 10*3 (ዲያሜትር 10 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 10*5 (ዲያሜትር 10 ሚሜ ባለ አምስት ሽቦ) ኬብል 4*3 (ዲያሜትር 4 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 6*3 (ዲያሜትር 6 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 6*5 (ዲያሜትር 6 ሚሜ ባለ አምስት ሽቦ) ኮኔክተር 7 ቁጥር ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 19 ሚሜ ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 25 ሚሜ ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 32 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 19 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 13 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 16 ሚሜ የ ስልክ ሽቦ የ ቴሌቪዥን ኬብል ሽቦ ድርብ ማብሪያና ማጥፊያ ድርብ ማብሪያና ማጥፊያ ከ መደወያ ጋር ድርብ ሶኬት ከ ቴሌቪዥን ሶኬት ጋር ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 10*15 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 15*20 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 15*30 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 6*10 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 85 ዲያሜትር ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 85 ዲያሜትርጃ እርጥበት ሚከላከል ስኬም (ዳማ ትሬድ) ፒቪሲ ኢንሳልትድ ኮንዳክተር ባለ 2.5ሚሜ ስኩዌር ፒቪሲ ኢንሳልትድ ኮንዳክተር ባለ 4ሚሜ ስኩዌር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣16 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣162 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣24 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣36 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣4 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣8 ከ መቆለፊያው ጋር


በሀገር ውስጥ ሊግ ብቻ የሚጫወቱ ተጫዋቾች ብቻ የሚሳተፉበት የቻን ውድድር በቀጣዩ ዓመት በአልጄሪያ እንደሚከናወን ይታወቃል። በውድድሩ ላይ የሚሳተፉ ብሔራዊ ቡድኖችን ለመለየት ደግሞ ከቀናት በኋላ የቅድመ ማጣሪያ ጨዋታዎች የሚጀምሩ ሲሆን ሀገራችን ኢትዮጵያም የመጀመሪያ ማጣሪያዋን ከደቡብ ሱዳን ጋር ታከናውናለች።
ሐምሌ 14 እና 24 ታንዛኒያ ላይ ለሚደረጉት ጨዋታዎች የዋልያዎቹ አሠልጣኝ ውበቱ አባተ በትናንትናው ዕለት ለ23 ተጫዋቾች ጥሪ ማስተላለፋቸው እና በቀጣዩ ሳምንት መጀመሪያ ዝግጅት ለመጀመር ማሰባቸው መገለፁ ይታወቃል። በተቃራኒው ተጋጣሚያችን ደቡብ ሱዳን ደግሞ በትናንትናው ዕለት ዝግጅት መጀመሯ ተሰምቷል።
በቡሉክ ሜዳ 26 ተጫዋቾችን በመያዝ ልምምድ የጀመረው ቡድኑ ከኢትዮጵያ ጋር ጨዋታውን ከማድረጉ በፊት የአቋም መለኪያ ጨዋታ ለማድረግ ቀጠሮ እንደያዘ ተጠቁሟል። ጁባ ላይ መቀመጫቸውን ያደረጉ በርካታ ተጫዋቾች የሚገኙበት ስብስቡ ምናልባት በቀጣዮቹ ቀናት ተጨማሪ ተጫዋቾችን ሊያካትት እንደሚችል ተገልጿል።
Share
Tweet
Post navigation
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | በተጠባቂው ጨዋታ ንግድ ባንክ ድል አድርጓል
ከከባድ የውድድር ወቅት (Congested Schedule) በኋላ እንዴት በቶሎ እናገግም?
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)