ኒያላ ሆቴል አሥመራ ከሚገኙት ታላላቅ ሆቴሎች በቀዳሚነት የሚጠራ ትልቅ ሆቴል ነው። ያን ቀን እዚያ አካባቢ ለምን እንደሔድኩ ትዝ አይለኝም። ብቻ ከእሱ ፊት ለፊት ከሚገኘውና “ባር ዕምባባ” እየተባለ ከሚጠራው ቡና ቤት ጎራ ብዬ ጥግ ላይ ተቀምጬ መሎቲ ቢራ አዘዝኩ። ቢራዬ እስኪመጣም አካባቢዬን ስቃኝ፤ ከእኔ አንድ ጠረጴዛ አልፎ አምስት ሰዎች ከበው እየተሳሳቁ ያወራሉ። የሚያወሩት በአማርኛ ነው።
ጦር ሠፈር አካባቢ፣ ቃኘው ስቴሽን ውስጥ፣ ኮምፕሽታቶ ካሉት እነ ባር ጎንደር አካባቢ ወይም ክበቦች አካባቢ ካልሆነ እንደ “ባር ዕምባባ” ዓይነት ቡና ቤቶች ውስጥ የሚበዛው ትግርኛ ተናጋሪ እንጅ እንዲህ ዓይነት በአማርኛ ተናጋሪዎች የደመቀ ቤት ብዙ ጊዜ አይገጥምም። እና ብቻዬን ብገባም በቅርቤ የእነሱን ሞቅ ያለ የአማርኛ ጨዋታ በመስማቴ የብቸኝነት ስሜቴ ጥሎኝ ሲሸሽ ተሰማኝ።
ቢራዬም ቀርቦልኝ እየተጎነጬሁ አልፎ አልፎ ጆሮዬን ጣል እያደረግኩ ሳዳምጣቸው፤ ከወሬያቸውም፣ ከሁኔታቸውም ወታደሮች መሆናቸውን ተረዳሁ። በዕድሜም ትንሽ በሰል ያሉ ናቸው። ሲኒየር ወታደሮች ወይም መኮንኖች ሊሆኑ ይችላሉ ብዬ ጠርጥሬአለሁ። የመጀመሪያ ቢራዬን አጣጥሜ ሁለተኛ ቢራዬን ለማዘዝ ብንጠራራም አስተናጋጇ አላይህ ስትለኝ ድምጼን ጎላ አድርጌ፤ “ይቅርታ የኔ እመቤት!” ብዬ ሳጨበጭብ፤ “አንድ! ሁለት! ሶስት!” የተባለ ይመስል የወታደሮቹ ዐይኖች በሙሉ ዞረው እኔ ላይ ተተከሉ። ለአፍታ “በማጨብጨቤ አጥፍቼ ይሆን እንዴ?” የሚል መደናገጥ ቢሰማኝም፤ አስተናጋጇ እየፈገገችና ወደእኔ እየነጠረች ስትመጣ በምልክትም በንግግርም “ጨምሪልኝ!” አልኳት። ልጅቷ ቢራዬን ልታመጣልኝ ስትሄድ ከሰዎቹ አንዱ፤
“የኔ ወንድም... ና እኛ ጋ ተጫወት፤ ለምን ብቻህን አለኝ” ፈገግ እያለ።
ሲፈ’ግ በጥርሱ በስተግራ በኩል የወርቅ ጥርሱ ብልጭ አለች። እሱን ተከትሎ ሌሎችም፤
“ውነቱን ነው ና እኛ ጋ ና!” በሚል ወዳጃዊ ግብዣቸው አጣደፉኝ።
ግብዣቸውን እምቢ የምልበት ምንም ምክንያት የለኝምና፤ ልጅቷ ቢራዬን ከማምጣቷ በፊት ወንበር ተስቦልኝ፤
“ተስፋዬ እባላለሁ” እያልኩ ሁሉንም ጨብጬ መጀመሪያ ከጋበዘኝ ባለወርቅ ጥርሱ ሰውዬ አጠገብ ተቀመጥኩ። ስሙ አሰፋ ነው።
ቢራዬ መጥቶልኝ “ለእንግዳችን ክብር!” ተብሎ ጠርሙሳችንን አጋጭተን፣ የመጀመሪያ ትንፋሼን ተጎንጭቼ፣ ጠርሙሱን ቁጭ ሳደርግ፤ ከአጠገቡ የተቀመጥኩት ባለጥርሰ ወርቁ ሰው፤
“የመሐል አገር ሰው ነህ አይደል?” አለኝ፤ አሁንም እየፈገገና የወርቅ ጥርሱን ብልጭ እያደረገ፤
“አዎ!”
“መሐል አገር የት?”
“ወሎ!”
“እ...ወ...ወሎ? ወሎ የት?!” አጣደፈኝ፤
“እ... ኮምቦልቻ ነው ተወልጄ ያደግኹት!”
“እናትህም አባትህም እዚያው ኮምቦልቻ?” ሲል ከእኔ በስተቀኝ የተቀመጠው፤
“እንዴ አሰፋ! ...ኧረ ትንፋሽ ስጠው ይጠጣበት... አጣደፍኸው እኮ! ያንተ ነገር ወሎዬ ነኝ ካሉህ ማጀታቸው አይደለም አንጀታቸው ሳትገባ አትወጣ... የታወቀ ነው” ሲለው ሌሎቹም በሳቅ አጀቡት። እሱም እየሳቀ፤
“እሺ ጠጣ! ይቅርታ! ...እውነትም አጣደፍኩህ... ተስፋዬ ነው ያልከኝ አይደል ስምህን?” አለኝ።
“አዎ! ልክ ነህ!” አልኩት።
ቢራዬን አንስቶ አቀበለኝ።
ሰዎቹ በጣም ደስ ይላሉ። አሥመራ ወታደሮች ሰብሰብ ብለው ሲበሉም ሆነ ሲጠጡ ከደረሳችሁ “በሞቴ አፈር ስሆን” ተብሎ በግብዣ መወጠር የተለመደ ነው። ከአቅም በላይ ካልሆነባችሁ በስተቀር ግብዣቸውን የማትቀበሉበት አንዳች አቅም አታገኙም። ወታደር የምወደው በዚህ በዚህ ጭምር ሳይሆን ይቀራል? እና ያው አሰፋ ያልኳችሁ ጥርሰ ወርቁ ለአፉ ያህል “እሺ ይቅርታ” ቢልም ዐይኑ በፍጹም ከእኔ ላይ አልተነሳም። ቢራዬን አንስቼ ስጠጣም፣ ብርጭቆውን ሳስቀምጥም ትኩር ብሎ በዐይኑ ያጅበኛል። መሐል ላይ ያለው አንደኛው ጓደኛቸው፤
“አሰፋ! ኧረ ዐይንህን ንቀል የልጁ ቀለም ገፈፈ እኮ” ሲል እኔን ጨምሮ ሁላችንም በሳቅ አጀብነው። እሱም አብሮን ሲስቅ ቆየና፤
“ቆይ... በውነት ግን እናትህም አባትህም እዚያው ኮምቦልቻ ነው ትውልዳቸው?” አለኝ፤
“አይ! አባቴ የሸዋ ሰው ነው” አልኩት።
እውነት ለመናገር ዝርዝር ጥያቄው ብዙም አላስደሰተኝም። በውስጤ ምን ፈልጎ ነው? የምትል ሳሳ ያለች ንጭንጭ አቆጥቁጣለች።
“እናትህስ?” አለኝ ቀጥሎ፤
“እናቴ... እ... በእናቷ ወገን ተሁለደሬ ዋሄሎ ናት” ስል፤
“ዋሄሎ!” ብሎ እንደመደንግጥ አለና ተቁነጠነጠ “...እሺ ...ሀይቅ ...በአባቷስ” አለኝ?
“በአባቷ በኩል ኩታበር ናት!”
“ኩታበር!” ከመቀመጫው ተስፈንጥሮ ብድግ ሲል እንደመደንገጥ ብዬ፤
“እንዴ ሰውዬው ምን ነካው? ያመዋል እንዴ?” አልኩ በሆዴ።
“ኩታበር የማን ልጅ ናት?” አለኝ ፋታ ሳይሰጥ።
ግራ በመጋባት ለአፍታ ትኩር ብዬ አየሁት፤ ቁመቱ ወደ እጥረቱ የሚያደላ መካከለኛ ነው። የውትድርና ሕይወቱ አጠይሞት እንጅ መልኩ ብስል ቀይ የሚባል ዓይነት ነው። ከቅጥነቱ የተነሳ ጉንጮቹ ጎድጉደዋል። ዐይኖቹ ብርሃን እንዳረፈበት ውሀ የሚያብረቀርቁና ትንንሾች ቢሆኑም፤ ከእኔ የሆነ ነገር መስማት መፈለጉ በፈጠረበት ጉጉት ከጉድጓዳቸው ወጥተው ሊዘረገፉ ደርሰዋል። ደግሜ በልቤ “በዕውነት ሰውዬው ምን ፈልጎ ነው? ይሄን ያህል ጠልቆ ዘር ማንዘሬን የሚጠይቀኝ” እያልኩ ነግሬው ልገላገል በሚል፤
“የአሊ አማኑ ልጅ ናት!” ስል ጭንቅላቱን ይዞ ብድግ በማለት፤
“አውቄዋለሁ! ሥጋዬ ነግሮኛል! ወ ን ድ ሜ” እያለ እየጮኸ በላዬ ላይ ተከመረብኝ።
በዚያ ሰዓት በእኔ ቦታ አያኑራችሁ። እንኳን እኔ ጓደኞቹ ሁሉ ግራ ተጋብተዋል። እንደምንም ከኔ ላይ ሊያላቅቁት እየሞከሩ፤
“እስቲ ቆይ አሰፋ ተረጋጋ፣ ልጁንም እኮ ግራ አጋባኸው፣ ምንድነው የሆንከው?” ሲሉት፤
“አሁን ይሄንን ማን ያምናል?! እኔ ገና ሳየው እኮ ነው ያወቅኩት ...ልቤ ነግሮኛል ...ልክ አይዬን ራሱን እኮ ነው የሚመስለው” ሲል፤
“እ!” ብዬ እኔም ብድግ አልኩና፤
“አይዬን? ማነው አይዬ” አልኩት፤
“አሊ አማኑ ጎበዜ!” አለኝ።
አያቴን ቤተሰቡ ሁሉ አይዬ ነው የሚለው። እኛም እናታችን በምትጠራበት “አይዬ” ነው የምንለው። ሳላስበው ዕንባዬ ድንገት ተዘረገፈ። እና እንደምንም፤
“እና አንተ ማነህ?” አልኩት፤
“ይመር ፈለቀ!”
“ይመር ፈለቀ ...አሰፋ ነኝ አላልከኝም እንዴ?” አልኩት ኮስተር እንደማለት ብዬ፤
“እሱ ሌላ ታሪክ ነው! ወታደር ቤት ስገባ ነው የቀየርኩት”
“እና አንተ የየሺ ፈለቀ ወንድም ...የፈለቀ አማኑ ልጅ...!” ብዬ ሳልጨርስ በልቅሶ ተቃቅፈን ቤቱን ትኩስ መርዶ የተረዳበት
ቦታ አስመሰልነው። ከዚህም ከዚያም ሰዎች ተሰበሰቡ። ጉድ ተባለ። የሠራዊቱ አባላት እንኳን እንዲህ ያለ ነገር አግኝተው እንዲያውም እንዲያው ናቸውና “ወንድማማቾች ተገናኙ” ተብሎ ...የደስ ደሱን ከግራ ከቀኝ መሎቲውን በሣጥን በሣጥን ያወርዱት ጀምር፣ ታላቅ ፌሽታም ሆነ።
አሰፋ መሐል ላይ ከደስታው መለስ ሲል፤
“እስቲ ተመልከቱት አንመሳሰልም? ቁርጥ አይዬን አሊ አማኑን እኮ ነው” እያለ ጓደኞቹ የማያውቁትን አሊ አማኑን መምሰሌን ያረጋግጡለት ዘንድ አገጬን ከግራ ቀኝ እያገላበጠ ያሳያቸው ገባ። እውነቱን ነው፤ እሱም ቁመቱ ከማጠሩ በስተቀር የፊት ገጽታው ቁርጥ አያቴን አሊ አማኑን ነው የሚመስለው። ልብ ብሎ ላየንም ስጋ ዘመድ መሆናችን ያስታውቃል።
ከእናቴ ጋር የወንድማማች ልጆች ናቸው፤ እውነተኛ ስሙ ይመር ፈለቀ የሚባልና የጠፋው የእናቴ አጎት የፈለቀ አማኑ ልጅ ሆኖ ተገኘ። ለካስ የአገራችን የወሎ ሰው “የአላህን መኖር እንዴት ታውቃለህ ሲሉት፤ አላሰብኩት ቦታ ሲያውለኝ” አለ የተባለው እንዲህ ያለው ገጥሞት ኖሯልና።
እናም የቁም የፖለቲካ እስረኛ በሆንኩበት ዘመን አሥመራ መሐል፤ ለመጀመሪያ ጊዜ የሥጋ ዘመድ የሚባል ነገርን በእንዲህ ዓይነት ልቦለድ በሚመስልና በማይታመን አጋጣሚ አገኘሁ። በዚያው ቀንም “ቤተሰብህን ሳታይማ አታድርም” ብሎ ቃኘው ስቴሽን ታንከኛ ሻለቃ ባለጓዝ ሰፈር ይዞኝ ሄደ። ከባለቤቱና ከሁለት ልጆቹም ጋር ተዋውቄ ባላሰብኩት ደስታ ተጥለቀለቅኩ። ባንድ ቀንም “አጎቴ!” በመባል መጠራት ጀመርኩ። በዚህ ምክንያትም እኔ ከቤተሰቦቼ ጋር በየጊዜው በደብዳቤም በስልክም እገናኝ ስለነበር ሁኔታውን ዘርዝሬ ለእናቴ በኤሮግራም ላኩላት። ሞቷል ብሎ ተስፋ የቆረጠው ቤተሰብ ሁሉ ተስፋም አንሠራራ።
አሰፋና (ይመር ፈለቀ) ቤተሰቡ ኤርትራ በሻዕቢያ እጅ ስትወድቅ ከእልቂት ተርፈው አዲስ አበባ ከገቡት የቀድሞ ሠራዊት አባላትና ቤተሰቦች መካከል ነበሩ። ባለቤቱ ልጆቿን ይዛ እዚህ አዲስ አበባ መገናኛ አካባቢ ዘመዶቿ ጋር ስትቀር፤ እሱም ወሎ “ሐይቅ” ሔዶ ከእህቱ የሺ ፈለቀና ከዘመዶቻችን መሐል ኑሮውን ቀጠሎ ከጥቂት አመታት በፊት አለፈ።
(ሁለገቡ የኪነጥበብ ባለሙያ ተስፋዬ ማሞ ሰሞኑን ለንባብ ካበቃው “ከማዕበል ማዶ” የተሰኘ አዲስ መጽሐፍ የተቀነጨበ)
Published in ኪነ-ጥበባዊ ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 20:00
ልቦለድ መሳዩ ድንገቴ
ልቦለድ መሳዩ ድንገቴ
በ1972 አሥመራ ከተማ በቁም እስረኝነት ዘመኔ ካጋጠሙኝና ፈፅሞ ከማይረሱኝ ኹነቶች መካከል በአንዱ ቀን ያጋጠመኝን ላጫውታችሁ።
ኒያላ ሆቴል አሥመራ ከሚገኙት ታላላቅ ሆቴሎች በቀዳሚነት የሚጠራ ትልቅ ሆቴል ነው። ያን ቀን እዚያ አካባቢ ለምን እንደሔድኩ ትዝ አይለኝም። ብቻ ከእሱ ፊት ለፊት ከሚገኘውና “ባር ዕምባባ” እየተባለ ከሚጠራው ቡና ቤት ጎራ ብዬ ጥግ ላይ ተቀምጬ መሎቲ ቢራ አዘዝኩ። ቢራዬ እስኪመጣም አካባቢዬን ስቃኝ፤ ከእኔ አንድ ጠረጴዛ አልፎ አምስት ሰዎች ከበው እየተሳሳቁ ያወራሉ። የሚያወሩት በአማርኛ ነው።
ጦር ሠፈር አካባቢ፣ ቃኘው ስቴሽን ውስጥ፣ ኮምፕሽታቶ ካሉት እነ ባር ጎንደር አካባቢ ወይም ክበቦች አካባቢ ካልሆነ እንደ “ባር ዕምባባ” ዓይነት ቡና ቤቶች ውስጥ የሚበዛው ትግርኛ ተናጋሪ እንጅ እንዲህ ዓይነት በአማርኛ ተናጋሪዎች የደመቀ ቤት ብዙ ጊዜ አይገጥምም። እና ብቻዬን ብገባም በቅርቤ የእነሱን ሞቅ ያለ የአማርኛ ጨዋታ በመስማቴ የብቸኝነት ስሜቴ ጥሎኝ ሲሸሽ ተሰማኝ።
ቢራዬም ቀርቦልኝ እየተጎነጬሁ አልፎ አልፎ ጆሮዬን ጣል እያደረግኩ ሳዳምጣቸው፤ ከወሬያቸውም፣ ከሁኔታቸውም ወታደሮች መሆናቸውን ተረዳሁ። በዕድሜም ትንሽ በሰል ያሉ ናቸው። ሲኒየር ወታደሮች ወይም መኮንኖች ሊሆኑ ይችላሉ ብዬ ጠርጥሬአለሁ። የመጀመሪያ ቢራዬን አጣጥሜ ሁለተኛ ቢራዬን ለማዘዝ ብንጠራራም አስተናጋጇ አላይህ ስትለኝ ድምጼን ጎላ አድርጌ፤ “ይቅርታ የኔ እመቤት!” ብዬ ሳጨበጭብ፤ “አንድ! ሁለት! ሶስት!” የተባለ ይመስል የወታደሮቹ ዐይኖች በሙሉ ዞረው እኔ ላይ ተተከሉ። ለአፍታ “በማጨብጨቤ አጥፍቼ ይሆን እንዴ?” የሚል መደናገጥ ቢሰማኝም፤ አስተናጋጇ እየፈገገችና ወደእኔ እየነጠረች ስትመጣ በምልክትም በንግግርም “ጨምሪልኝ!” አልኳት። ልጅቷ ቢራዬን ልታመጣልኝ ስትሄድ ከሰዎቹ አንዱ፤
“የኔ ወንድም... ና እኛ ጋ ተጫወት፤ ለምን ብቻህን አለኝ” ፈገግ እያለ።
ሲፈ’ግ በጥርሱ በስተግራ በኩል የወርቅ ጥርሱ ብልጭ አለች። እሱን ተከትሎ ሌሎችም፤
“ውነቱን ነው ና እኛ ጋ ና!” በሚል ወዳጃዊ ግብዣቸው አጣደፉኝ።
ግብዣቸውን እምቢ የምልበት ምንም ምክንያት የለኝምና፤ ልጅቷ ቢራዬን ከማምጣቷ በፊት ወንበር ተስቦልኝ፤
“ተስፋዬ እባላለሁ” እያልኩ ሁሉንም ጨብጬ መጀመሪያ ከጋበዘኝ ባለወርቅ ጥርሱ ሰውዬ አጠገብ ተቀመጥኩ። ስሙ አሰፋ ነው።
ቢራዬ መጥቶልኝ “ለእንግዳችን ክብር!” ተብሎ ጠርሙሳችንን አጋጭተን፣ የመጀመሪያ ትንፋሼን ተጎንጭቼ፣ ጠርሙሱን ቁጭ ሳደርግ፤ ከአጠገቡ የተቀመጥኩት ባለጥርሰ ወርቁ ሰው፤
“የመሐል አገር ሰው ነህ አይደል?” አለኝ፤ አሁንም እየፈገገና የወርቅ ጥርሱን ብልጭ እያደረገ፤
“አዎ!”
“መሐል አገር የት?”
“ወሎ!”
“እ...ወ...ወሎ? ወሎ የት?!” አጣደፈኝ፤
“እ... ኮምቦልቻ ነው ተወልጄ ያደግኹት!”
“እናትህም አባትህም እዚያው ኮምቦልቻ?” ሲል ከእኔ በስተቀኝ የተቀመጠው፤
“እንዴ አሰፋ! ...ኧረ ትንፋሽ ስጠው ይጠጣበት... አጣደፍኸው እኮ! ያንተ ነገር ወሎዬ ነኝ ካሉህ ማጀታቸው አይደለም አንጀታቸው ሳትገባ አትወጣ... የታወቀ ነው” ሲለው ሌሎቹም በሳቅ አጀቡት። እሱም እየሳቀ፤
“እሺ ጠጣ! ይቅርታ! ...እውነትም አጣደፍኩህ... ተስፋዬ ነው ያልከኝ አይደል ስምህን?” አለኝ።
“አዎ! ልክ ነህ!” አልኩት።
ቢራዬን አንስቶ አቀበለኝ።
ሰዎቹ በጣም ደስ ይላሉ። አሥመራ ወታደሮች ሰብሰብ ብለው ሲበሉም ሆነ ሲጠጡ ከደረሳችሁ “በሞቴ አፈር ስሆን” ተብሎ በግብዣ መወጠር የተለመደ ነው። ከአቅም በላይ ካልሆነባችሁ በስተቀር ግብዣቸውን የማትቀበሉበት አንዳች አቅም አታገኙም። ወታደር የምወደው በዚህ በዚህ ጭምር ሳይሆን ይቀራል? እና ያው አሰፋ ያልኳችሁ ጥርሰ ወርቁ ለአፉ ያህል “እሺ ይቅርታ” ቢልም ዐይኑ በፍጹም ከእኔ ላይ አልተነሳም። ቢራዬን አንስቼ ስጠጣም፣ ብርጭቆውን ሳስቀምጥም ትኩር ብሎ በዐይኑ ያጅበኛል። መሐል ላይ ያለው አንደኛው ጓደኛቸው፤
“አሰፋ! ኧረ ዐይንህን ንቀል የልጁ ቀለም ገፈፈ እኮ” ሲል እኔን ጨምሮ ሁላችንም በሳቅ አጀብነው። እሱም አብሮን ሲስቅ ቆየና፤
“ቆይ... በውነት ግን እናትህም አባትህም እዚያው ኮምቦልቻ ነው ትውልዳቸው?” አለኝ፤
“አይ! አባቴ የሸዋ ሰው ነው” አልኩት።
እውነት ለመናገር ዝርዝር ጥያቄው ብዙም አላስደሰተኝም። በውስጤ ምን ፈልጎ ነው? የምትል ሳሳ ያለች ንጭንጭ አቆጥቁጣለች።
“እናትህስ?” አለኝ ቀጥሎ፤
“እናቴ... እ... በእናቷ ወገን ተሁለደሬ ዋሄሎ ናት” ስል፤
“ዋሄሎ!” ብሎ እንደመደንግጥ አለና ተቁነጠነጠ “...እሺ ...ሀይቅ ...በአባቷስ” አለኝ?
“በአባቷ በኩል ኩታበር ናት!”
“ኩታበር!” ከመቀመጫው ተስፈንጥሮ ብድግ ሲል እንደመደንገጥ ብዬ፤
“እንዴ ሰውዬው ምን ነካው? ያመዋል እንዴ?” አልኩ በሆዴ።
“ኩታበር የማን ልጅ ናት?” አለኝ ፋታ ሳይሰጥ።
ግራ በመጋባት ለአፍታ ትኩር ብዬ አየሁት፤ ቁመቱ ወደ እጥረቱ የሚያደላ መካከለኛ ነው። የውትድርና ሕይወቱ አጠይሞት እንጅ መልኩ ብስል ቀይ የሚባል ዓይነት ነው። ከቅጥነቱ የተነሳ ጉንጮቹ ጎድጉደዋል። ዐይኖቹ ብርሃን እንዳረፈበት ውሀ የሚያብረቀርቁና ትንንሾች ቢሆኑም፤ ከእኔ የሆነ ነገር መስማት መፈለጉ በፈጠረበት ጉጉት ከጉድጓዳቸው ወጥተው ሊዘረገፉ ደርሰዋል። ደግሜ በልቤ “በዕውነት ሰውዬው ምን ፈልጎ ነው? ይሄን ያህል ጠልቆ ዘር ማንዘሬን የሚጠይቀኝ” እያልኩ ነግሬው ልገላገል በሚል፤
“የአሊ አማኑ ልጅ ናት!” ስል ጭንቅላቱን ይዞ ብድግ በማለት፤
“አውቄዋለሁ! ሥጋዬ ነግሮኛል! ወ ን ድ ሜ” እያለ እየጮኸ በላዬ ላይ ተከመረብኝ።
በዚያ ሰዓት በእኔ ቦታ አያኑራችሁ። እንኳን እኔ ጓደኞቹ ሁሉ ግራ ተጋብተዋል። እንደምንም ከኔ ላይ ሊያላቅቁት እየሞከሩ፤
“እስቲ ቆይ አሰፋ ተረጋጋ፣ ልጁንም እኮ ግራ አጋባኸው፣ ምንድነው የሆንከው?” ሲሉት፤
“አሁን ይሄንን ማን ያምናል?! እኔ ገና ሳየው እኮ ነው ያወቅኩት ...ልቤ ነግሮኛል ...ልክ አይዬን ራሱን እኮ ነው የሚመስለው” ሲል፤
“እ!” ብዬ እኔም ብድግ አልኩና፤
“አይዬን? ማነው አይዬ” አልኩት፤
“አሊ አማኑ ጎበዜ!” አለኝ።
አያቴን ቤተሰቡ ሁሉ አይዬ ነው የሚለው። እኛም እናታችን በምትጠራበት “አይዬ” ነው የምንለው። ሳላስበው ዕንባዬ ድንገት ተዘረገፈ። እና እንደምንም፤
“እና አንተ ማነህ?” አልኩት፤
“ይመር ፈለቀ!”
“ይመር ፈለቀ ...አሰፋ ነኝ አላልከኝም እንዴ?” አልኩት ኮስተር እንደማለት ብዬ፤
“እሱ ሌላ ታሪክ ነው! ወታደር ቤት ስገባ ነው የቀየርኩት”
“እና አንተ የየሺ ፈለቀ ወንድም ...የፈለቀ አማኑ ልጅ...!” ብዬ ሳልጨርስ በልቅሶ ተቃቅፈን ቤቱን ትኩስ መርዶ የተረዳበት
ቦታ አስመሰልነው። ከዚህም ከዚያም ሰዎች ተሰበሰቡ። ጉድ ተባለ። የሠራዊቱ አባላት እንኳን እንዲህ ያለ ነገር አግኝተው እንዲያውም እንዲያው ናቸውና “ወንድማማቾች ተገናኙ” ተብሎ ...የደስ ደሱን ከግራ ከቀኝ መሎቲውን በሣጥን በሣጥን ያወርዱት ጀምር፣ ታላቅ ፌሽታም ሆነ።
አሰፋ መሐል ላይ ከደስታው መለስ ሲል፤
“እስቲ ተመልከቱት አንመሳሰልም? ቁርጥ አይዬን አሊ አማኑን እኮ ነው” እያለ ጓደኞቹ የማያውቁትን አሊ አማኑን መምሰሌን ያረጋግጡለት ዘንድ አገጬን ከግራ ቀኝ እያገላበጠ ያሳያቸው ገባ። እውነቱን ነው፤ እሱም ቁመቱ ከማጠሩ በስተቀር የፊት ገጽታው ቁርጥ አያቴን አሊ አማኑን ነው የሚመስለው። ልብ ብሎ ላየንም ስጋ ዘመድ መሆናችን ያስታውቃል።
ከእናቴ ጋር የወንድማማች ልጆች ናቸው፤ እውነተኛ ስሙ ይመር ፈለቀ የሚባልና የጠፋው የእናቴ አጎት የፈለቀ አማኑ ልጅ ሆኖ ተገኘ። ለካስ የአገራችን የወሎ ሰው “የአላህን መኖር እንዴት ታውቃለህ ሲሉት፤ አላሰብኩት ቦታ ሲያውለኝ” አለ የተባለው እንዲህ ያለው ገጥሞት ኖሯልና።
እናም የቁም የፖለቲካ እስረኛ በሆንኩበት ዘመን አሥመራ መሐል፤ ለመጀመሪያ ጊዜ የሥጋ ዘመድ የሚባል ነገርን በእንዲህ ዓይነት ልቦለድ በሚመስልና በማይታመን አጋጣሚ አገኘሁ። በዚያው ቀንም “ቤተሰብህን ሳታይማ አታድርም” ብሎ ቃኘው ስቴሽን ታንከኛ ሻለቃ ባለጓዝ ሰፈር ይዞኝ ሄደ። ከባለቤቱና ከሁለት ልጆቹም ጋር ተዋውቄ ባላሰብኩት ደስታ ተጥለቀለቅኩ። ባንድ ቀንም “አጎቴ!” በመባል መጠራት ጀመርኩ። በዚህ ምክንያትም እኔ ከቤተሰቦቼ ጋር በየጊዜው በደብዳቤም በስልክም እገናኝ ስለነበር ሁኔታውን ዘርዝሬ ለእናቴ በኤሮግራም ላኩላት። ሞቷል ብሎ ተስፋ የቆረጠው ቤተሰብ ሁሉ ተስፋም አንሠራራ።
አሰፋና (ይመር ፈለቀ) ቤተሰቡ ኤርትራ በሻዕቢያ እጅ ስትወድቅ ከእልቂት ተርፈው አዲስ አበባ ከገቡት የቀድሞ ሠራዊት አባላትና ቤተሰቦች መካከል ነበሩ። ባለቤቱ ልጆቿን ይዛ እዚህ አዲስ አበባ መገናኛ አካባቢ ዘመዶቿ ጋር ስትቀር፤ እሱም ወሎ “ሐይቅ” ሔዶ ከእህቱ የሺ ፈለቀና ከዘመዶቻችን መሐል ኑሮውን ቀጠሎ ከጥቂት አመታት በፊት አለፈ።
(ሁለገቡ የኪነጥበብ ባለሙያ ተስፋዬ ማሞ ሰሞኑን ለንባብ ካበቃው “ከማዕበል ማዶ” የተሰኘ አዲስ መጽሐፍ የተቀነጨበ)
Published in ማራኪ አንቀፅ
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:59
ሚስት የራሱ ጉዳይ ስትል፣ ባል ቸል ሲል፣ ቤቱ ለውሻ ይቀራል
በሞንጎሊያ ከተማ ከብዙ አመታት በፊት ተስቦ ገብቶ ብዙ ሺ ህዝብ ፈጀ፡፡ ጤነኞቹ በሽተኞቹን እየጣሉ ሸሹ፡፡ እንዲህም አሉ፡፡
“እጣ ፈንታ እራሱ’ኮ ኗሪውን ከሚሞተው ያበጥረዋል”
ያን ቦታ ለቅቀው ከሄዱት መካከል ታሪቫ የተባለ የ15 ዓመት ልጅ ይገኝበታል፡፡
የታሪቫ ነብስ ስጋውን ለቅቃ ከሞቱት የሬሳ ክምሮች መካከል አቋርጣ ወደ ደቡብ ሄደች፡፡
በመጨረሻም የገሃነም ኃላፊ ዘንድ ደረሰች፡፡ ኃላፊውም በመገረም፤
“ስጋሽ ገና ህይወት አልባ ሳይሆንና እየተነፈስሽ ሳለ ለምን ጥለሽው መጣሽ? ሲል ጠየቃት ነብሲቱን፡፡
የታሪቫ ነብስም፡-
“ጌታዬ ነዋሪዎቹ ሁሉ ስጋዬ እንደሞተ ነው የተገነዘቡት፡፡ ስለዚህ እኔ ለአንተ ታማኝነቴን ለመግለፅ ነው የመጣሁት፡፡“
የገሃነሙ ኃላፊ ከታሪቫ ነብስ በሰማው በጣም ተገረመና፤ “ታሪቫ የአንተ ጊዜ እንዳልደረሰ አረጋግጥልሀለሁ፡፡ ስለዚህ የእኔን ፈጣን ፈረስ ውሰድና በወፎች ግዛት ወዳለው ጌታ ሂድ፡፡ ሆኖም ሳትሄድ በፊት ከዚህ አንድ የፈለግከውን ነገር ይዘህ ለመሄድ እንድትችል የመምረጥ እድል እሰጥሀለሁ፡፡ ግን ተጠንቀቅ! እዚህ ሀብት፣ መልካም እድል፣ ጤና፣ ናፍቆት፣ ሀዘን፣ ለቅሶ፣ ብልህነት፣ ጉጉትና ምስጋና ሁሉ አሉ፡፡ ና ከነዚህ ሁሉ አንዱን ምረጥ፡፡”
“ጌታዬ እኔ የምመርጠው ታሪኮቹንና ተረቶቹን ነው” አለው፡፡ ከዚያም ታሪኮቹንና ተረቶቹን ሁሉ በኮሮጆ አጨቀለትና ፈጣን ፈረሱን ይዞ ፈረጠጠ፡፡ እዚያ ሲደርስ አንድ ቁራ ከስጋ-አካሉ አይኑን ፈልፍሎ አውጥቶ ወስዶት ደረሰ፡፡ በመሆኑም ሥጋ-አካሉ ታወረ፡፡ ታሪቫ ወደሬሳዎቹ ክምችት ተመልሶ ለመሄድ አልደፈረም፡፡ ስለሆነም ያንኑ የጥንቱን የገዛ ስጋውን ለበሰ፡፡
ከዚያን ጊዜ ወዲህ አይነ-ሥውር ሆኖ መኖር ጀመረ፡፡ ያም ሆኖ በመቶ ለሚቆጠሩ አመታት በሞንጎሊያ ምድር በፈረስ ከአልዩ ተራሮች በስተምእራብ፣ ወደ ደቡብ እስከ ጉቢ በረሀ እስከ ሀንቴ ኑራ ድረስ እየተዘዋወረ፣ ተረቶችን እየተናገረ፣ የወደፊቱን እየተነበየ ለጎሳዎች አገራቸውን መልካም ለማድረግ ምን ማድረግ እንደሚገባቸው ሲያስተምር ኖረ፡፡ እንግዲህ ከዚያ ወዲህ ነው ሞንጎላውያን አንዱ ለሌላው ተረት መንገር የጀመሩት ይባላል፡፡
“እስቲ እንደ ታሪቫ ወደ ደቡብ ልሂድ፡፡ በእውነተኛው ኑሮዬ ውስጥ የረባ መመሪያ ካጣሁ ምናልባት በአፈ- ታሪኮቹ ውስጥ አገኝ ይሆናል” የሚሉት ለዚህ ነው፡፡
* * *
ነዋሪው ህዝብ ስጋህ ሞቷል፡፡ ነብስህንም ለሲኦል አዘጋጃት ከሚልበት ክፉ ጊዜ ይሰውረን፡፡ ጊዜያችን ሳይደርስ ሞተናል ከማለት፣ ጊዜያችን ደርሶም “አለሁ ዘራፍ” ከማለት ይሰውረን፡፡ በባህላችን ውስጥ ያለውን ትልቁ-እሴት የምናይበት አይን እንዳናጣ እንጠንቀቅ፡፡ መልካሙን ነገር ለማየት የግድ ሲኦል ደጃፍ መድረስ የለብንም፡፡ ዛሬ ውሎዬ እንዴት ነበር ብለን እራሳችንን እንጠይቅ፡፡ ዛሬ ግፍ የተሞላ ቀን ውለን ከሆነ፣ ለነገ ራሳችንን ወቅሰን ንስሀ ገብተን እንዘጋጅ፡፡ ታሪኮቻችንና ተረቶቻችን ቅርሶቻችን ናቸው፡፡ ሁሉም መሬት የረገጠ እውነታ ጭማቂዎች ናቸው፡፡ የውሏችን አሻራ ናቸው፡፡ የሚነግሩንን ልብ ማለት ብቻ ሳይሆን መተግበርም ይጠበቅብናል፡፡ የተወሳሰበ ጭንቅላት ውስጥ በቀላሉ መግባት የሚችሉትን ያህል፣ ጭንጫ-ድፍን ልብንም አረስርሰው ሊሰርጉበት ይችላሉ፡፡ የየእለት ውሎአችን ንጥር ውጤቶች በመሆናቸውም፣ እውነቱን ገላጭ ሆነው እናገኛቸዋለን፡፡ የህብረተሰቡን ቅርፊቱን ሳይሆን ቡጡን የማሳየት ሀይል አላቸው፡፡ እንደሞንጎሎች የወደፊቱን ለመተንበይና ጎሳዎች አገራቸውን መልካም ለማድረግ ምን መፈፀም እንደሚገባቸው እንናገርባቸዋለን፡፡ እንደሞንጎሎች በእውነተኛው ኑሮ ውስጥ ረብ ያለው መርህ ሲታጣ፣ አፈታሪኮቹ ውስጥ ለማግኘትም ይቻል ይሆናል ማለት አይከፋም፡፡
ለሀገር ህልውናና ለህዝብ ብልፅግና አንዳች ነገር ማገዝ አለብኝ ያለ ሁሉ አስቀድሞ አቅሙን ከልቡናው ጋር ማስታረቅ አለበት፡፡ አለበለዚያ ልብ ወዲህ አቅም ወዲያ ይሆንና ለፍቶ -መና መሆን ይከተላል፡፡ “ክረምት የሚያወጣን ቁርስና ዳገት የሚያወጣን ጉልበት ባለቤቱ ያቀዋል” ይባላል፡፡ በሀገራችን ጉዳይ ያገባናል የሚሉ መንግስታዊ ተቋማት፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ድርጅታዊ ሃይሎች ሁሉ ቁርሳቸውንና ጉልበታቸው መመርመርና ዳግም ማየት ይገባቸዋል፡፡ የያዙትን ህዝባዊ አቅም አጥርተው ማወቅ አለባቸው፡፡ የህዝብ ድጋፍ ሲባል እውነተኛ የህዝብ ድጋፍ መሆኑንም ልብ ማለት ይኖርባቸዋል፡፡ ከዳር-አገር እስከ ማህል-አገር ያለውን ህዝብ እንደምን ልብ ለልብ አግባባዋለሁ ማለት ይገባቸዋል፡፡ ትላንት የደገፈኝ ዛሬ ሊገፋኝ ይችላል ብለው ማጤን ይኖርባቸዋል፡፡ ትላንት አለህ ያለኝ ዛሬ ሞተሃል ቢለኝስ ብሎ ማውጠንጠን ተገቢ ነው፡፡ ስህተትን፣ ማንነትን፣ የወደፊት ጎዳናን ለማየት ህዝቡስ ምን አለ? ማለት ደግ ነው፡፡ “እረኛ ምን አለ?” እንዲል፡፡
የሀገራችን የፖለቲካ ሰዎችና ቡድኖች ታሪክ በሰፊው እንደሚያስገነዝበው አንዱ ትልቅ እክላቸው መናናቅ ነው፡፡ አንዱ አንዱን ቁልቁል ማየት! ሽማግሌ መሞቱን፣ ልጅ ማደጉን መዘንጋት! እኔ እዚህ እደርሳለሁ፣ ይሄንን አደርጋለሁ ከማለት ይልቅ እነገሌ የትም አይደርሱም ማለት! ትልቅ የማይመስል ግን እጅግ ግዙፍ እክል ነበር፤ ነውም፡፡ አንድ ደራሲ እንዳለው፤ “ልብ ብጉንጅ ካበቀለ መፍረጥ እንጂ ደግ መሆን አይሆንለትም፡፡” ደግ ማሰብ ደግ መሆን ያስፈልጋል፡፡ ስለ መቻቻል ሲባል፣ ስለ ሰላም ሲባል፣ ስለ ዲሞክራሲ ሲባል፣ ደም ላለመፋሰስ ሲባል ደግ መሆን ያስፈልጋል፡፡ በድቅድቅ ጨለማ ውስጥ ብልጭታን የማያደንቅ ልብ ሊኖር ያሻል፡፡ ቀና አስተሳሰብን ማጎልበት ያስፈልጋል፡፡ በመናናቅ፣ አንዱ አንዱን በማኮሰስ ቤት ማፍረስ እንጂ መገንባት ዘበት ነው፡፡ ወላይታዎች “ሚስት የራሱ ጉዳይ ስትል፣ ባል ቸል ሲል፣ ቤቱ ለውሻ ይቀራል፡፡” የሚሉት ለዚህ ነው፡፡ አገር ቤት መሆኗን አንርሳ፡፡
Published in ርዕሰ አንቀፅ
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:34
የጃፓን ትዝታዎቼ
በ1984 ዓ.ም አስራ አንድ ወራት ያህል ለሚፈጅ ስልጠና ጃፓን ሀገር ሄጄ ነበር፡፡ በጃፓን ሀገር ቆይታዬ ከማይረሱኝ ትዝታዎቼ መሀከል የተወሰኑትን እነሆ፡፡
ስልጣኔ፡ ሁላችንም እንደምናውቀው ጃፓን፣ የስልጣኔ ማማ ላይ ከደረሱ ጥቂት የአለማችን ሀገሮች አንዷ ናት፡፡ ካስደነቁኝ ነገሮች መሀከል ለማሳያነት ሁለቱን እዚህ ላይ እጠቅሳለሁ፡፡
ትራንስፖርት፡ ከትራንስፖርት ሥርዓታቸው ውስጥ የማነሳው የባቡር ትራንስፖርትን ነው፡፡ የባቡር ትራንስፖርት ሥርዓታቸው እጅግ በጣም የተደራጀና የተሳለጠ ነው፡፡ እኔ የተማርኩት የጃፓን ሁለተኛ ከተማ በሆነችው ኦሳካ ነው፡፡ ጧት ከምኖርበት አፓርታማ በብስክሌት ባቡር ጣቢያ ድረስ እሄዳለሁ፥ ብስክሌቴን እዚያው ባቡር ጣቢያ ውስጥ በሚገኝ የብስክሌት ማቆሚያ ቦታ አቆማትና በባቡር ት/ቤቴ ወደሚገኝበት ኪዮቶ ከተማ እሄዳለሁ፡፡ ብስክሌት በማቆምበት ቦታ ምንም ጠባቂ የለውም፥ በመሆኑም የህዝቡን የታማኝነት ባህል ልብ እንበል፡፡ ባቡር የምይዝበት ሰአት የተወሰነ ነው፡፡ ከዚያ ባቡሩ ምን ያህል ሰአት እንደሚያከብር ለማወቅ አሰብኩኝና ማጥናት ጀመርኩኝ፡፡ በወቅቱ የነበረችኝ ሰአት በጣም ትክክለኛ(very accurate) ነበረች፡፡ ከዚያ አንድ ቀን በስንት ሰአት እኔ ባቡር የምይዝበት ጣቢያ እንደደረሰ መዘገብኩ፥ የመዘገብኩት ሰአቱን፥ ደቂቃውንና ሰከንዱን ነበር፡፡ በመቀጠልም በተከታታይ ቀናት ባቡሩ በጣቢያው ስንት ሰአት እንደደረሰ መዝግቤ መጀመሪያ ከመዘገብኩት ጋር ሳወዳድረው የጥቂት ሰኮንዶች ልዩነት እንኳን አላገኘሁበትም፡፡ ባቡሩ ደግሞ በየ20 ደቂቃው ይመጣል፡፡ በመሆኑም የባቡር አገልግሎት የጊዜ አጠባበቃቸው(time accuracy) በጥቂት ሰኮንዶች የሚለካ መሆኑን ተረዳሁ፡፡ ይህ የባቡር ትራንስፖርት አገልግሎት ውጤታማነታቸውን ከሀገራችን ሁኔታ ጋር አወዳድሬ ስላየሁት ነው መሰለኝ እጅግ በጣም አደነቅሁት፡፡ ጃፓን ለሚኖር ግለሰብ ለቅንጦት ካልሆነ በስተቀር የግል መኪና መጠቀም አስፈላጊነቱ ብዙም አልታየኝም ያስባለኝን አገልግሎት ነው ያየሁት። ከሀብታቸው፥ ከከተማቸው ዘመናዊነትና ከቁሳዊ ብልፅግናቸው የበለጠ የገረመኝ ለስራ ያላቸው አክብሮትና ለጊዜ የሚሰጡት ዋጋ በጣም ከፍተኛ መሆኑ ነው፡፡ ለነኚህ ሁለት ትልልቅ እሴቶች ያላቸው አክብሮት በባቡር ትራንስፖርት ሥርዓታቸው ብቻ ሳይሆን፣ ባየኋቸው የስራ ቦታዎች ሁሉ የታዘብኩት ነገር ነው፡፡ የጃፓን ህዝብ የስራ ክቡርነትና የጊዜን ጠቀሜታ በሚገባ ተገንዝቦ እነኚህን እሴቶች ተግባራዊ በማድረጉ፣ በኢኮኖሚ በልፅጎ አሁን የደረሰበት ደረጃ ደርሷል፡፡ እኛስ? እኛም የስራ ክቡርነትና የጊዜን ጥቅም በሚገባ ተረድተን ተግባራዊ ማድረግ ስንጀምር ማደግ አንጀምራለን፡፡ መቼ? ለሚለው ጥያቄ መልሱን ለናንተ ትቼዋለሁ፡፡
የደን ሽፋን፡ የጃፓን የቆዳ ስፋት የኢትዮጵያን ሲሶ ያህል ቢሆን ነው፡፡ ከዚህ የቆዳ ስፋት ውስጥ 70 በመቶ የሚሆነው ሰው ሊኖርበት የማይችል ጋራና ተራራ ነው፡፡ በመሆኑም ሰው ሊኖር የሚችልበት መሬት ከቆዳ ስፋቷ 30 በመቶ ላይ ብቻ ነው፡፡ ቶኪዮና ኦሳካን ጨምሮ ትላልቅ ከተሞቿ በአብዛኛው በባህር አጠገብ(Coastal area) የተቆረቆሩ ናቸው፡፡ በአሁኑ ጊዜ የህዝብ ብዛቷ ወደ 127 ሚሊዮን ይጠጋል፡፡ የደን ሽፋኗ እኔ በሄድኩበት ወቅት 66% አካባቢ ነበር፡፡ ይህም ማለት ሰው ሊሰፍርበት የማይችለው ጋራና ተራራዎቿ ቢያንስ ከሰማኒያ በመቶ በላይ ሊባል በሚችል ደረጃ በደን የተሸፈነ ነው፡፡ ይህ እውነታ ደግሞ ከአንድ ከተማ ወደ ሌላ ከተማ በባቡር ሲኬድ በግልፅ የሚታይ ነገር ነው፡፡
የጃፓን ከተሞች ፅዱና የተዋቡ ናቸው፡፡ ፓርኮች በብዛት አሉዋቸው፡፡ ከከተማ በባቡር ወይም በመኪና ሲወጣ የሚታየው በአብዛኛው የሩዝ እርሻ ወይም እርሻ ከሌለ የተፈጥሮ ደን ነው፡፡ ከከተማቸው ባልተናነሰ የገጠሩ አካባቢ ልምላሜ እጅግ በጣም ይማርካል፤ ያስቀናል፡፡ አሁን ያለው የደን ሽፋናቸው ቢያንስ ቢያንስ ከዛሬ ሰላሳ ሁለት ዓመት በፊት ከነበረው 66% እንደማያንስ እርግጠኛ ሆኖ መናገር ይቻላል፡፡ ምክንያቱም የጃፓን መንግስት በፖሊሲው የደን ሽፋኑን በመጠበቁ ብቻ ሳይሆን፣ ህዝቡም ከተፈጥሮ ጋር ተከባብሮ፤ ተጠባብቆና ተዋዶ የመኖር የረዥም ጊዜ ባህል ያለው በመሆኑ ነው፡፡ (በኛም ሀገር የተፈጥሮ ደንን መጠበቅ ባህላቸው የሆኑ ብሄረሰቦች እንዳሉ ይታወቃል፡፡)
ይህ የጃፓን ህዝብ አመለካከት ከሚከተሉት ፍልስፍናና እምነት ጋርም በእጅጉ የተቆራኘ ነው፡፡ ከተማን ከመገንባት ባሻገር ከተፈጥሮ ጋር ተከባብሮና ተደጋግፎ በመኖር ደኖችን መጠበቅ የስልጣኔ አንዱና ዋናው ምልክት መሆኑን በተግባር ያስመሰከረች ሀገር ናት፥ ጃፓን፡፡ በዚህም ጉዳይ ላይ እኛስ? ብሎ መጠየቁ ተገቢ ይመስለኛል፡፡ በኔ ግምት መልሱ የሚታዩ ጅምሮች አሉ፥ ይሁን እንጂ ብዙ መንገድ ይቀረናል።
የቤተሰብ ስም (Family name)፡ ጃፓን በወሰድኩት ትምህርት ላይ ከ8 የአፍሪካ ሀገራት የተውጣጣን 8 ተማሪዎች ነበርን፡፡ ፕሮግራሙ አስር ተማሪዎች እንዲኖሩት የታቀደ ቢሆንም፥ ከኮንጎ ኪንሻሳ መምጣት የነበረበት ልጅ ሀገሪቱ በእርስ በርስ ጦርነት ላይ ስለነበረች ባለመምጣቱ፥ የዚምባብዌው ልጅ ደግሞ ጃፓን ድረስ መጥቶ ትምህርት ከመጀመራችን በፊት ሙሉ የጤና ምርመራ በተደረገልን ወቅት ከባድ የጤና እክል ስለታየበት ወደሀገሩ እንዲመለስ በመደረጉ ስምንት ተማሪዎች ብቻ ነበርን በስልጠናው ላይ የተሳተፍነው፡፡ የተሳተፍነው ከኢትዮጵያ፥ ኬንያ፥ ታንዛኒያ፥ ሱዳን፥ ማላዊ፥ ዛምቢያ፥ ጋናና ሴኔጋል የተውጣጣን የአፍሪካ ልጆች ነበርን። የእኔና የሱዳኑ ልጅ የቆዳ ቀለማችን፥ የፀጉራችን የከርዳዳነት ደረጃ፥ የአፍንጫና የከንፈራችን ቅርፅ በጣም ተመሳሳይነት ስላለው “መንትዮቹ”፥ “the twins” እያሉን ይጠሩን እንደነበረ አስታውሳለሁ፡፡ ወደ ፍሬ ነገሩ ልመለስ፡፡ አንድ ቀን ምሳ በልተን የትምህርት ሰአት እስኪደርስ በመጫወት ላይ እያለን፣ በጨዋታ መሀከል ታንዛኒያዊው ጓደኛዬ፤ “What is your Family name?” “የቤተሰብ ስምህ ማነው?” አለኝ፡፡ እኔም፤ “እኛ ፋሚሊ ኔም የሚባል ነገር የለንም” አልኩት፡፡ ታንዛኒያዊው፤ “እንዴት? ምን ማለትህ ነው?” አለኝ፡፡ እኔም፤ “አንተስ ምን ማለትህ ነው? አልገባኝም” አልኩት፡፡ የሁለታችን ንግግር በእንደዚህ ዓይነት ሁኔታ ውስጥ እያለ የቀሩት ስድስቱም ጓደኞቻችን እሱን ደግፈው፤ “እንዴ ምን ማለትህ ነው? እንዴት ፋሚሊ ኔም የለንም ትላለህ?” ብለው አፋጠጡኝ፡፡ ክርክራችን ሰባት ለአንድ ሆነ ማለት ነው፡፡ ወዲያው በውስጤ እንዴት የኔ አመለካከት ከነሱ ተለየ? እኔ ምን ከነሱ የተለየ ያለኝ ወይም የሌለኝ ነገር ኖሮ ነው ሀሳቤ ከሰባቱም ሊለይ የቻለው? ብዬ አሰላሰልኩ፥ ወዲያው ትዝ ሲለኝ ልዩነታችን ገባኝ፡፡ “Famiy name” የሚባለው አጠራር የአፍሪካውያን ባህል ሳይሆን፤ የፈረንጆቹ፥ ማለትም የቅኝ ገዢዎቹ ባህል ነው፡፡ ደግሞም የሁሉም ጓደኞቼ ሀገራት በቅኝ የተገዙ ናቸው፡፡ የኔ ሀገር ግን አልተገዛችም፡፡ ይህ ነው የልዩነታችን መሰረት፡፡ ከዚያ ወኔ ተሰማኝ፡፡ በጣም ጥሩ መከራከሪያና ማሳመኛ ነጥብ አገኘሁ ብዬ አሰብኩ፡፡ ይሄኔ ፍርጥም ብዬ በልበ ሙሉነት፤ “ስሙ ይሄ “Family name” የምትሉት ነገር መሰረቱ ወይም ምንጩ የአፍሪካ ባህል ቢሆን ኖሮና እኔ ባላውቀውና ባህሌ ባይሆንም እንኳን ትልቅ ክብር ይኖረኝ ነበር፥ ነገር ግን የባህል መሰረቱ የፈረንጆቹ ወይም የቅኝ ገዢዎቹ ስለሆነ ብዙ ቦታ አልሰጠውም፥ ምክንያቱም በቅኝ ገዢዎቻችሁ የተጫነባችሁ ነገር ስለሆነ ነው” አልኳቸው፡፡ ቀጠሉናም፤ “ፋሚሊ ኔም ከሌለህ ማንነትህ እንዴት ነው የሚታወቀው?” አሉኝ፡፡ እኔም፤ “ማንነቴ የሚታወቀው በራሴ ስም፥ በአባቴ ስም፥ በአያቴ ስም፥ በእናቴ ስም፥ በተወለድኩበት አካባቢ ወዘተ” ብዬ መለስኩላቸው፡፡ በጣም የገረመኝ ነገር ይህ አባባሌ ሊገባቸው አለመቻሉ ነው፡፡ እዚህ ላይ አንባቢ ልብ ሊለው የሚገባውና የሚያሳዝነው ነገር፣ ሁሉም ጓደኞቼ ፋሚሊ ኔም የሚለውን ስያሜ ልክ እንደራሳቸው ባህልና ቅርስ አድርገው ከማየታቸው የተነሳ እኔ የምላቸው ነገር ፍፁም ሊገባቸው አለመቻሉ ነው፡፡ ይገርማል! ያሳዝናል! እነኚህ አፍሪካዊ ጓደኞቼ የነጩ ባህል በደምስራቸው ውስጥ ገብቶ ከደማቸው ጋር የተዋሀደ መሆኑን በመረዳቴ ሀዘን ተሰማኝ፡፡ በመጨረሻም ብዙ ተከራክረን መስማማት ባለመቻላችን፣ ላለመስማማት ተስማምተን፥ እኔም እነሱም የምናምንበትንና የምናውቀውን ይዘን ወደ ሌላ ጨዋታ ውስጥ ገባን፡፡
ስንቅ፡ ጃፓን በሄድኩበት ወቅት እናቴ ለስንቅ ይሆንሀል ብላኝ በትልቅ አገልግል እኔ ነኝ ያለ ጩኮ አዘጋጅታ ይዤ መሄዴን አስታውሳለሁ፡፡ እናቴ በሴት ልጅ ሙያ እንከን የማይወጣላት ነበረች፡፡ በዚህ አጋጣሚ ለእናቴ የሚገባትን ዋጋ፥ “credit”፤ ለመስጠት በሚል ስሜት አንድ ነገር አንስቼ ልለፍ፡፡ ከዛሬ 50 አመት በፊት በ1960ዎቹ አጋማሽ አካባቢ እናቴ የምትጥለው ፊልተር ጠጅ በጣም ምርጥና ተወዳጅ ስለነበረ፥ አንድ ሊትር ፊልተር ጠጅ በአንድ ሙሉ ውስኪ የአባቴ ጓደኞችና ዘመዶች እንደተቀያየሩ አስታውሳለሁ፡፡
ከዚያ ዕቃዬን ሸክፌ(pack አድርጌ) ጉዞ ወደ ጃፓን ሆነ፡፡ በአንድ ትልቅ አገልግል በደምብ የታጨቀ ጩኮ ምን ያህል እንደሚከብድ ይታያችሁ፡፡ በኤርፖርቶች ለዕቃ ማመላለሻ የሚያገለግሉ ጋሪዎች ባይኖሩ ጩኮው ወገቤን ይፈትነው ነበር፡፡ ከአዲስ አበባ በሙምባይና በሆንግኮንግ አድርጌ ቶኪዮ ደረስኩ፡፡ በቶኪዮ ደረጃ ያለ ዘመናዊ ከተማ ሳይ በህይወቴ ለመጀመሪያ ጊዜ ነበር፡፡ የቶኪዮ ኤርፖርት ከመሀል ከተማው በግምት ሰባ ኪሎሜትር የሚርቅ ሲሆን፥ በኤርፖርቱ የደረስኩት ከቀኑ አስራ አንድ ሰአት ላይ ነበር። የኤርፖርት ውስጥ ፍተሻ ጨርሰን ቶኪዮ ከተማ መሀል ስንደርስ መሽቶ ነበርና ከተማዋ በተለያዩ ውብ መብራቶች የተንቆጠቆጠች ሆነችብኝ። በዚያ ምሽትና በወጣትነት አእምሮዬ ያየሁዋት የቶኪዮ ከተማ ምስል እስከዛሬ ከአእምሮዬ አልጠፋም፡፡ ያ የቶኪዮ ምስል በድሮ ዘመን የጎጃም ነጋዴ ወደ አዲስ አበባ ለመምጣት ከሀገሩ ተነስቶ እንጦጦ ጫፍ ደርሶ አዲሳባን ሲያያት፤ “እንጦጦ ላይ ሆኜ አዲስን ሳያት ባለፈርጦች ሰማይ መስላ አገኘኋት” ብሎ የገጠመውን ሲያስታውሰኝ ይኖራል።
በመቀጠል ኤርፖርት ውስጥ የመግቢያ ቪዛችንና የያዝነው ዕቃ ሲፈተሽ ፈታሾቹ አገልግሉን ሲያዩ ግራ ገባቸው። ከዚያ ክፈተው አሉኝ፥ ከፈትኩት፥ ጩኮውን ሲያዩ ይበልጥ ግራ ገባቸው፥ ግራ ከመጋባት አልፈው አንድ እኔ ነኝ ያለ ሀሺሽ አስተላላፊ(drug trafficker) የያዙ መስሎዋቸው በጥርጣሬ አይን አዩኝ። “ይሄ ምንድነው?” አሉኝ። “የሀገራችን ባህላዊ ምግብ ነው” አልኳቸው። እነሱ ግን አላመኑኝም። ከዚያ ለምርመራ ለሌላ ሰው አስተላልፈው ሰጡኝና፣ እነሱ የፍተሻ ስራቸውን ቀጠሉ። ወደ ከተማው መግባቴ ቀርቶ ወደ ማረፊያ ሊወስዱኝ ነው ብዬ ፈራሁ፥ አንድ ክፍል ውስጥ አስገብቶ ጩኮውን በአንክሮ ተመለከተው፥ አሸተተው። ከዚያ ፈታሾቹ የጠየቁኝን “ይሄ ምንድነው” የሚለውን ጥያቄ በድጋሚ ጠየቀኝ። እኔም ፍርጥም ብዬ ያለፍርሀት “የሀገራችን የባህል ምግብ ነው” አልኩት። ያልፈራሁት የያዝኩትን ነገር ምንነት ሲረዱ በነፃ እንደሚለቁኝ ስለማውቅ ሲሆን፥ ፈራሁ ብዬ ከላይ የገለፅኩት ደግሞ ምንነቱን እስኪያውቁ ድረስ ሊያጉላሉኝ ይችላሉ ብዬ ነው። የያዝኩት ሀሺሽ-ነክ ነገር ቢሆን ኖሮ “ምን ያለበት ዝላይ አይችልም” እንደሚባለው ሊነቃብኝ ይችል እንደነበር ገመትኩ። “ከምንድነው የሚሰራው?” አለኝ። “ከገብስና ከቂቤ ነው የሚሰራው” አልኩት። “እስቲ ቅመሰው” አለኝ። እኔም በማንኪያ ቀመስኩት። ግራ የመጋባት ነገር ግማሽ ልብ እንዲሆን አስገደደው። በሙሉ ልብ እንዳያምነኝ ጥርጣሬ አእምሮውን ሰቅዞ ያዘው። ከዚያ ንፁህ ቢላ ይዞ መጥቶ ጩኮውን ከሁለት ቦታ ከፍሎ ከውስጡ በማንኪያ ቆንጥሮ በማውጣት እንደገና ቅመሰው አለኝ። እኔም በትዕዛዙ መሰረት ቀመስኩት። ከላይ ያለውና ከውስጥ ያወጣው የተለያየ ቢሆን ኖሮ፣ በዝርዝር እስኪጣራ ድረስ ችግር ይፈጠርብኝ እንደነበረ ተረዳሁ። በመቀጠልም ከአለቃው ጋር ረዘም ላለ ጊዜ በስልክ ከተነጋገረ በኋላ አገልግሉን መልሶ በማሰር ሰጠኝና አሰናበተኝ። እኔም ዕቃዬን ይዤ የሚቀጥለውን ፍተሻ ከጨረስኩ በኋላ በኤርፖርቱ መግቢያ ላይ ሙሉ ስሜን በሰፊ ወረቀት ላይ ፅፎ ከሚጠብቀኝ ሰውዬ ጋር ተገናኝቼ፣ ቶኪዮ በሚገኘው የአለም አቀፍ ሰልጣኝ ተማሪዎች ወደሚያርፉበት ማዕከል ወሰደኝ።
ብርሀኔ ዳምጠው፡
አቶ ብርሀኔ ዳምጠው በኦሳካ ኮቤ የሚኖር ኢትዮጵያዊ ነው። በ1967 ዓ.ም አካባቢ ጃፓን ለአጭር ጊዜ ስልጠና ሄዶ እዚያው የቀረ ሀበሻ ነው። ሙያው ከመኪና ጥገና ጋር የተገናኘ የቴክኒክ ሙያ በመሆኑ የሚሰራው ከሙያው ጋር በተገናኘ መስክ እንደሆነ አጫውቶኛል።
አቶ ብርሀኔ የሀገሩ ሰው ይናፍቀዋል። እኔ ጃፓን በሄድኩበት ጊዜ አንድ ኢትዮጵያዊ በኦሳካ ኢንተርናሽናል የስልጠና ማዕከል መኖሩን ሰምቶ በማሰልጠኛው የማዞሪያ ስልክ ደውሎ በስልክ ተገናኘን። ከዚያም በአካል በተገናኘንበት ወቅት ስንጨዋወት አልፎ አልፎ ወደማሰልጠኛው ስልክ ይደውልና ኢትዮጵያዊ ሰልጣኝ መኖሩን ካጣራ በኋላ፣ ካለ ደውሎለት በስልክ ያገኘዋል። ከዚያም በአካል አግኝቶት ስለሀገር ቤትም ሆነ ስለተለያዩ ነገሮች ይጫወታሉ። እንደገመትኩት አቶ ብርሀኔ ጃፓን ለስልጠና በሄደበት ዘመን እንኳን ኢትዮጵያዊ ይቅርና ማንኛውንም ጥቁር ሰው በጃፓን ሀገር ውስጥ ማየት ብርቅ ነበር። የዚህን አባባል እውነትነት እኔ በ1984 ዓ.ም. ጃፓን በሄድኩበት ዘመን በአንዳንድ አካባቢዎች እኔንና አፍሪካዊ ጓደኞቼን ሲያዩን እንደብርቅ ያዩን የነበሩ ሰዎች የመኖራቸው ሀቅ ምስክር መሆን ይችላል።
ከላይ በጠቀስኩት ምክንያት ከአቶ ብርሀኔ ጋር ብዙ ጊዜ በአካል ተገናኝተን ተጫውተናል፥ ቤቱም ጋብዞኛል፥ በአፓርታማ ውስጥ ነው የሚኖረው፥ ፓርኮችና የተለያዩ ቦታዎች አስጎብኝቶኛል። አንድ ቀን እሱ በሚኖርባት ኮቤ በምትባል፥ በኦሳካ ከተማ አጠገብ የምትገኝ የወደብ ከተማ ውስጥ ያለ አንድ ጃፓናዊ የሬስቶራንት ባለቤት ጓደኛው ጋ ወስዶ የጋበዘኝ ሾርባ የሚመስል የጃፓን ምግብ እስካሁን አይረሳኝም። ሾርባው ውስጥ ያለው ስጋ ከባህር ውስጥ የሚገኝ የአሳ ዝርያ መሆኑን ነው የነገሩኝ፥ እውነቱን ግን እግዜር ይወቀው፥ ምክንያቱም ቅርፁ የእባብ ስለሚመስል ነው። ስጋው በጣም ለስላሳ ነበር፥ እኔ በምግብ ላይ ብዙ ወግ አጥባቂ ስላልሆንኩ የቀረበልኝ ምግብ በጣም ጣፍጦኝ ነበር የተመገብኩት።
ታዲያ እንደወትሮው አንድ ቀን የሆነ ቦታ ተገናኝተን ሻይ ቡና እየተባባልን እያለ አንድ ፍፁም ያልጠበቅሁት ነገር ተፈጠረ። በጨዋታ ድባብ ውስጥ የነበረው የአቶ ብርሀኔ ፊት ቀስ በቀስ ተለውጦ በሀሳብ ባህር ውስጥ ሲሰምጥ ታየኝ። “አቶ ብርሀኔ ምን ሆንክ? ደህና አይደለህም እንዴ?” አልኩት። እሱም ምንም መልስ ሳይሰጠኝ አንገቱን ደፋ ከአደረገ በኋላ ቀና ብሎ ምንም ሳልጠብቀው እንባ በግራና በቀኝ ጉንጮቹ እየወረዱ ስቅስቅ ብሎ ማልቀስ ጀመረ። እየሆነ ያለው ነገር ፍፁም ሊገባኝ አልቻለም። ግራ ገባኝ። “አቶ ብርሀኔ ምን ሆንክ? ለምንድነው የምታለቅሰው?” አልኩት፤በድጋሚ።
አቶ ብርሀኔ ገዘፍ ያለ መልከመልካም ጠይም ሰው ነው። ከኔ በግምት አስር አመት ይበልጠኛል። በዚህ ላይ ስልጠናውን ከጨረሰ በኋላ በታወቀ የጃፓን የመኪና አምራች ኩባንያ ውስጥ ሲሰራ ቆይቶ ከሙያው ጋር የተገናኘ የግል ስራ እንደሚሰራ አጫውቶኛል። ስራው መኪኖችን ወደ ጎረቤት የእስያ ሀገራት መሸጥ ነበር። በጣም ጥሩ ገቢ ያለው ሰው መሆኑ ሳይታለም የተፈታ ነገር ነው። ታዲያ ከአፍሪካ የሄደ እንደኔ አይነቱ ቺስታ እንዴት ብዬ፣ ይህ ሰው ስቅስቅ ብሎ ያለቅሳል ብዬ ልገምት? አቶ ብርሀኔ ለቅሶው ቀለል ሲለው የሚከተለውን አጫወተኝ። “እኔ እዚህ ጃፓን ላለፈው 17 አመታት ኖሬያለሁ፥ በዚህ ዘመን ውስጥ ትምህርቴን ጨርሼ በታወቀ ኩባንያ ውስጥ ጥሩ ስራ ነበረኝ፥ ከዚያ የራሴን የግል ስራ ጀምሬ ጥሩ ገቢ ማግኘት ችያለሁ፥ ምንም የኢኮኖሚ ችግር የለብኝም፥ ከራሴ አልፌ ለሰው የምተርፍ ነኝ። ነገር ግን ይሄን ያህል ዘመን እዚህ ሀገር ውስጥ ስኖር ጃፓንን እንደራሴ ሀገር አላያትም፥ የትም ቦታ ስሄድ የሚያጋጥመኝ ሰው እንደ አዲስ የሀገሩ ሰው ነው የሚያየኝ ወይም የሚቀበለኝ፤ ይህ ሁኔታ የባይተዋርነት ስሜት እንዲያድርብኝ አደረገኝ፥ ለዚህ ነው ሆድ ብሶኝ ያለቀስኩት” አለኝ።
አቶ ብርሀኔ ሀበሻና ሌሎች ጥቁሮች በብዛት በሚገኙበት በምዕራባውያን ሀገሮች፥ ለምሳሌ አሜሪካና እንግሊዝ፥ ውስጥ የሚኖር ቢሆን ኖሮ፣ ይህ የባይተዋርነት ስሜት አይሰማውም ነበር። አቶ ብርሀኔን ሆድ አስብሶት እስከማልቀስ ያደረሰው የስነ ልቦና ችግር እንደሆነ ገባኝ። አቶ ብርሀኔ ለሀገሪቱ በፈረንጆቹ አባባል “belongingness” አልነበረውም ማለት ነው። ይህ ተሞክሮ በዚያ የወጣትነት እድሜዬ አንድ ትልቅ ትምህርት አስተምሮኝ አለፈ፥ ሀብትና ገንዘብ ብቻ ለሰው ልጅ ምንም ነገር እንደማይፈይዱ። የታወቀው የማኔጅመንት ምሁር አብርሀም ማስሎው፤ “Hierarchy of needs” ብሎ ካስቀመጣቸው መሀከል አቶ ብርሀኔ በተሰማው የባይተዋርነት ስሜት ምክንያት የተሟላ “safety” (ደህንነት) እና “love” (ፍቅር) ስላልነበረው ሆድ አስብሶት ተንሰቅስቆ እንዲያለቅስ አደረገው።
ምግብ፡ የጃፓን ምግብ በአብዛኛው አትክልት፥ ቅጠላቅጠልና የባህር ምግቦች ናቸው። የራሳቸው የምግብ ማጣፈጫ(sauce) አላቸው። አንዳንድ የምግብ ማጣፈጫዎቻቸው ጣዕም ለየት ስለሚሉ በአማርኛ ቃላት ላገኝላቸው ባለመቻሌ ጣዕሙ ምን አይነት እንደሆነ ለሰው ለመግለፅ በወቅቱ አስቸግሮኝ እንደነበር አስታውሳለሁ። በሂደት ግን ምግባቸውን ለምጄ በጣም ወድጄው አረፍኩት። ሀገር ቤት ከተመለስኩ በኋላ የጃፓን አሉምኒ አሶሲዬሽን ውስጥ ንቁ ተሳታፊ ስለነበርኩ (በአንድ ወቅት የአሶሲዬሽኑ ፕሬዚደንት ሆኜ አገልግያለሁ)፣ አልፎ አልፎ እዚህ ያለው የጃፓን ኤምባሲ ግብዣ ይጠራን ነበርና፣ እንደሱሺ አይነቱን የጃፓን ምግብ በኤምባሲው ውስጥ በሚጋብዙን ወቅት በጣም በፍቅር ነበር እበላ የነበረው። (ሱሺ ባህር ውስጥ በሚገኝ ቅጠል መሰል አልጌ የተጠቀለለ አሳና ሩዝ ያለበት የጃፓን ምግብ ነው። አረንጓዴው አልጌ “Spirulina” የሚባለውና የምግብ ይዘቱ በጣም ከፍተኛ የሆነ ምግብ ነው፥ የምግብ ይዘቱ በጣም ከፍተኛ ስለሆነ ውጪ ሀገር በታብሌት መልክ በየሱፐርማርኬቶቹ ይሸጣል፥ እኔ አላጋጠመኝም እንጂ በኛ ሀገርም ሊገኝ ይችላል)።
ምግባቸው ጨው፥ ስኳርና የከብት ቅባት(ቅቤና ጮማ) ስለሌለበት ለጤና በጣም ተስማሚ መሆኑን እመሰክራለሁ። የጃፓን ህዝብ በአለም ላይ ረዥም ዕድሜ ከሚኖሩ ህዝቦች መሀከል በአንደኝነት የሚጠቀስ የመሆኑ ሚስጥር በዋናነት በሚበሉት ምግብ እንደሆነ የተረጋገጠ ነገር ነው። ከምግብ ጋር የተያያዘ ሌላ ነገር ላንሳ። ከጓደኞቼ ጋር አንድ ቀን ምሳ እየበላን በነበረበት ወቅት አንዱ ጓደኛዬ ትኩር ብሎ አየኝ። አበላሌ ከሌሎቹ የተለየ አልነበረም፥ ገበታ አስደንጋጭ የምባል አይነት ሰውም አይደለሁም፤ ኖርማል አበላል ነበር የምበላው፥ እየበላን የነበረውም የተለመደ ምግብ ነው፡፡ ጓደኛዬ፤ “እዚህ አሁን እንዲህ እንደልብህ እየበላህ ሆድህን አስፍተህ ሀገርህ ስትመለስ ምን ትበላ ይሆን?” አለኝ። ምናልባት ሌላ ሰው እንዲህ ቢባል ቢያንስ ሊናደድ ወይም ሊጣላ ይችል ነበር። የኛ ሰው ውጪ ሀገር ሲሄድ የዚህ አይነት ነገር እንደሚያጋጥመው ጠንቅቄ አውቃለሁ፥ በተለይ እኔ ጃፓን የሄድኩበት ዘመን ከ1977ቱ ረሀብ 7 አመት ብቻ ስለሚራራቅና በወቅቱ የነበረው የሀገራችን ረሀብ ትዝታ ትኩስ ስለነበረ የዚህ አይነት ነገር ቢያጋጥም አይገርምም። በመሆኑም ጥያቄው ብዙ አልገረመኝም፥ ወይም አልተናደድኩም። እኔም በምላሼ፤ “ኢትዮጵያ ተራበች ሲባልኮ ሁሉ ቦታ ረሀብ አለ ማለት አይደለም፤ ረሀብ የነበረው በሰሜኑ ክፍል ነበር” አልኩት። እሱም(ሌሎቹም አብረው) “ሰሜኑም ይሁን ደቡቡ እኛ የምናውቀው ኢትዮጵያ ረሀብተኛና ችጋራም መሆንዋን ነው” ብለው ረሀብተኛነታችንን ለመሸፋፈን የፈለግሁ አስመሰሉኝ፡፡ ኢትዮጵያ ተራበች ሲባል ህዝቡ በሙሉ በጠኔ ያለቀ አስመስሎ የማቅረብ አባዜ አለባቸው፤ የምዕራብ ዘመም አመለካከት ያለባቸው የውጪ ዜጎች። በሌላ ጊዜ ደግሞ ታንዛኒያዊው ጓደኛዬ፤ “እኔ ሁልጊዜ ግርም የሚለኝ ሆዳችሁን መሙላት ሳትችሉ ኢትዮጵያ አየር መንገድን የመሰለ ኩባንያ እንዴት መመስረት እንደቻላችሁ ነው!” አለኝ። የዚህ አይነት ክብረ-ነክ ጥያቄዎች በተለያዩ ጊዜያትና ቦታዎች ያጋጥማሉ፥ ኢትዮጵያዊ ከሆንክ።
መቻያ ትዕግስቱን ካልሰጠህ አስቸጋሪ ነው። ትልቁ ቁምነገር በምትጠየቀው እነኚህን መሰል ጥያቄዎች ምክንያት የሚሰማህ ስሜትና የምትመልሰው መልስ ነው። የሚሰማህ ስሜትና የምትመልሰው መልስ አይነት ያንተን የውስጥ ጥንካሬ መለኪያ ሊሆን ይችላል፡፡ ይህ ሁኔታ ቪክቶር ፍራንኬል የተባሉ ታላቅ ሰው ያሉትን አስታወሰኝ፤ “You cannot control what happens to you in your life; but you can always control what you will feel and do about what happens to you.” “በህይወትህ ውስጥ የሚያጋጥሙ ነገሮችን መቆጣጠር አትችልም፥ ነገር ግን በአንተ ላይ በሚያጋጥሙ ነገሮች ምክንያት የሚሰማህን ስሜትና የምትወስደውን ርምጃ ሙሉ በሙሉ መቆጣጠር ትችላለህ።” ይህን አባባል እንደ አንድ የህይወታችን መመሪያ ወስደን ብንተገብረው ይጠቅመናል።
(ይቀጥላል)
Published in ህብረተሰብ
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:29
በካፋ ማሽቃሮ (መስቀል) በድምቀት ይከበራል
የማሽቃሬ ባሮ (የመስቀል በዓል) በካፋ ዞን በአደባባይ ከሚከበሩ ደማቅ በዓላት መካከል ዋንኛው ነው፤ የበዓሉ ተሳታፊዎች ደግሞ ከማንኛውም የሐይማኖት ተቋማት የተውጣጡ ታዳሚዎች ሲሆኑ፣ በዕድሜ ያልተገደበ፣ በጾታ ያልተወሰነ እና ሁሉን የሚያሳትፍ በዓል እንደሆነ ይታወቃል።
በዓሉን በአደባባይ ማክበር የተጀመረው ከዛሬ 150 ዓመታት በፊት እንደነበር የታሪክ ድርሳናት ያወሳሉ፤ የበዓሉ ዋና ዓላማ ጭጋጋማው ወር መገባደዱን፣ ጭፍና በፍካት መተካቱን፣ ዝናብ በጸዳልና ፍካት መወረሱን እና የእርሻ ወቅት መጠናቀቁን አስመልክቶ ከንጉሡ ምርቃትን ለመቀበል የመሰባሰቢያ በዓል ነው፡፡ በዓሉ፣ ከካፋ ዞን፣ ከክልሉ እና ከሌሎች የአገራችን አካባቢዎች በመጡ ታዳሚዎች በቦንጋ ከተማ በሚገኝ ቦንጌ ሻንቤቶ በተባለ ስፍራ ይከበራል።
ዘንድሮም በዓሉ የሚከበረው በመስከረም 12 እና 13 ሲሆን፣ የተለያዩ የካፋ ሕዝቦች ታሪክ፣ የጥንት የጦርነት ይትባሃል፣ ትውፊት፣ ሙዚቃ፣ ጥንታዊ የፖለቲካዊ አስተዳደር፣ አንትሮፖሎጂ፣ የእርቅ ሥነ-ሥርዐት፣ እርሻ፣ የአዝመራ ቀመር፣ ባሕል፣ አመጋገብ፣ ባሕላዊ መጠጦች እና ሌሎች የካፋ ሕዝቦች መገለጫዎች ይዘከራሉ፤ ለአገራችን ሠላም፣ ለከብቱ ጤና፣ ለቀዬውና ለሰብሉ ማማር እና ለመልካም ዕድል ምርቃት ይያዛል።
የካፋ ሕዝብ በደቡብ ምዕራብ ክልል ከሚገኙ ሕዝቦች መካከል አንዱ ሲሆን፣ የመናገሻ ከተማዋ የቦንጋ ከተማ ከአዲስ አበባ በ460 ኪ.ሜ. ርቀት ላይ ይገኛል፤ የካፋ ዞን የአረቢካ ቡና መገኛ መሆኑን የታሪክ አሳሾች፣ ተመራማሪዎች፣ ተጓዦች እና ሌሎች ግለሰቦች እማኝ ሆነዋል፤ ከ7ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ቡና የእለት ፍጆታ፣ አነቃቂ እና ፍቱን መድኀኒት ሆኖ ሲያገለግል ኖሯል፤ አገራችን ኢትዮጵያ ለሰው ልጆች ካበረከተቻቸው ገጸ-በረከቶች መካከል የካፋ ቡና አንዱ ነው።
ከዚህ በተጨማሪ፤ የካፋ ዞን በጫካ ማር፣ በግዙፍ በግ፣ በዝባድ፣ በሻይና ቅመማ ቅመም፣ በእንሰት ምርትና በተለያዩ የቱሪስት መስህብ ስፍራዎች የታወቀ ነው፡፡
Published in ህብረተሰብ
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:29
የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ከተዋቀረበት ጊዜ አንስቶ የኦዲት ምርመራ አለማድረጉ ተገለጸ
”1ቢ. ብር የሚገመት ኪሳራ ሊያስከትሉ የሚችሉ ድርጊቶች ተፈጽመዋል”
አሸብር ወልደጊዮርጊስ (ዶ/ር) በፕሬዚዳንትነት የሚመሩት የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ከተዋቀረበት ጊዜ አንስቶ የኦዲት ምርመራ አለማድረጉ ተገለጸ፡፡ ይህ ይፋ የተደረገው ከትላንት በስቲያ ሐሙስ አትሌት ሃይሌ ገብረስላሴ፣ አትሌት ገዛኸኝ አበራ፣ የኢትዮጵያ ቦክስ ፌዴሬሽንና የኢትዮጵያ ቴኒስ ፌዴሬሽን በጋራ በመሆን በኮሚቴው ላይ የመሰረቱትን ክስ በጠበቃነት የወከሉ የሕግ ባለሞያዎች በሃይሌ ግራንድ ሆቴል በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ነው።
በዚሁ መግለጫ ላይ ከሳሾችን የወከሉት ጠበቃዎች አቶ ሃይሉ ሞላ፣ አቶ ጳውሎስ ተሰማና አቶ አያሌው ቢታኔ በኦሎምፒክ ኮሚቴ ላይ በተመሰረተው ክስ ዙሪያ ለጋዜጠኞች ማብራሪያ ሰጥተዋል። የኮሚቴው ፕሬዚዳንት አሸብር ወልደጊዮርጊስ፣ ዋና ጸሐፊ አቶ ዳዊት አስፋው፣ ምክትል ዋና ጸሐፊ አቶ ገዛኸኝ ወልዴና የኮሚቴው አቃቤ ንዋይ ኤደን አሸናፊ (ዶ/ር) ክሱ እንደቀረበባቸው አቶ አያሌው ቢታኔ ተናግረዋል።
አቶ አያሌው በሰጡት ማብራሪያ፤ “ተከሳሾቹ በባሕል እና ስፖርት ሚኒስቴር ተሻሽሎ የወጣውን መመሪያ 907/2014 እና በአገሪቱ የወጡ ዘርፈ ብዙ ሕግጋትና ደንቦችን ጥሰዋል” ብለዋል። የኦሎምፒክ ኮሚቴ ግንቦት 5 ቀን 2016 ዓ.ም. በአስቸኳይነት እና ሰኔ 4 ቀን 2016 ዓ.ም. በመደበኛነት ያደረጋቸው ጠቅላላ ጉባዔዎች በግልጽ የሕግ ጥሰቶች እንደታጀቡ ያመለከቱት እኚሁ ጠበቃ፤ ግንቦት 5 ቀን 2016 ዓ.ም. ለተካሄደው አስቸኳይ ጠቅላላ ጉባዔ አትሌት ሃይሌ ገብረስላሴና አትሌት ገዛኸኝ አበራ “መጥሪያ አልደረሰንም። ጥሪ አልተደረገልንም። ያለአግባብ በማናውቅበት መልኩ በድብቅ የተደረገ ስብሰባ ነው” ማለታቸውን በመጥቀስ፣ ጉባዔው የስነ ምግባር መመሪያውንና የኦሎምፒክ ኮሚቴውን መተዳደሪያ ደንብ፣ እንዲሁም የሚኒስቴር መስሪያ ቤቱን መመሪያ መጣሱን ጠቁመዋል፡፡
“ሰኔ 4 ቀን 2016 ዓ.ም. በተካሄደው መደበኛ ጠቅላላ ጉባዔ አትሌት ሃይሌ ገብረስላሴ በማያውቅበትና ፈቃደኛ ባልሆነበት አግባብ እርሱን ያካተተ ምርጫ ተደርጓል። ይህም የተደረገው እርሱ ምርጫውን በተቃወመበት ሁኔታ ነው።” በማለት ያብራሩት አቶ አያሌው፤ “ጠቅላላ ጉባዔ የሚጠራው የኦሎምፒክ ውድድር ከተደረገ በኋላ ቢሆንም፣ ይህ ጉባዔ የተደረገው ግን ኦሎምፒክ ከመከናወኑ ሁለት ወር በፊት ነው። ከዚህም ሌላ ጉባዔው ከመካሄዱ ከ30 ቀን በፊት ጥሪ መተላለፍ ነበረበት። ምርጫው ውስጥ የሚገቡ ሰዎችና የፌዴሬሽን አባላት በሙሉ ጥያቄዎቻቸውንና ተመራጭ የሚሆኑ አካላትን ሊልኩ ይገባ ነበር።” ብለዋል።
በመመሪያው መሰረት፣ የውጭ ዜግነት ያለው ግለሰብ የየትኛውም ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንትና ምክትል ፕሬዚዳንት ሆኖ ሊሰራ እንደማይችል ቢደነገግም፣ የኦሎምፒክ ኮሚቴው ዋና ጸሐፊ አቶ ዳዊት አስፋው የእንግሊዝ ዜግነት እንዲሁም አቃቤ ንዋይ ኤደን አሸናፊ (ዶ/ር) የአሜሪካ ዜግነት እያላቸው በሃላፊነት ላይ እንደሚገኙ ጠበቃው ጠቁመዋል፡፡
በሌላ በኩል፤ የኢትዮጵያ መንግስት የ2020 የቶኪዮ ኦሎምፒክን ምክንያት በማድረግ ለኦሎምፒክ ኮሚቴው የሰጠው 150 ሚሊዮን ብር የት እንደገባ በኦዲት ምርመራ አለመረጋገጡን በማብራራት፣ የባሕል እና ስፖርት ሚኒስቴር በተደጋጋሚ ለኮሚቴው ኦዲት የማስደረግ ጥያቄ አቅርቦ ከኮሚቴው ምክትል ዋና ጸሐፊ አቶ ገዛኸኝ ወልዴ በቂ ምላሽ እንዳልተሰጠው ጠበቃ አያሌው በማብራሪያቸው አንስተዋል። በተጨማሪም፣ የፌደራል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤት ለኦሎምፒክ ኮሚቴ ኦዲት ለማድረግ ጥያቄ አቅርቦ ከኮሚቴው አመራሮች “አሁን ቢሮ ውስጥ የለንም” የሚል ምላሽ ተሰጥቷል ሲሉ አስታውቀዋል።
“መንግስት የክትትል ሃላፊነቱን አልተወጣም። የገንዘብ ሚኒስቴር ለኦሎምፒክ ኮሚቴ የሰጠውን ገንዘብ ተከታትሎ የመጠየቅ ሃላፊነት ቢኖርበትም፣ ሃላፊነቱን ሊወጣ አልቻለም” ያሉት አቶ አያሌው፤ “ለስብሰባ” በሚል ምክንያት በፈረንጆቹ አቆጣጠር ታሕሳስ ወር 2020፣ 47 ሚሊዮን ብር ከመንግስት መከፈሉን ጠቁመዋል። እንዲሁም ለቶኪዮ ኦሎምፒክ ከኢትዮጵያ ንግድ ባንክ፣ ከኢትዮ ቴሌኮም እና ሌሎች የመንግስት የልማት ድርጅቶች የተሰበሰበ ከ100 ሚሊዮን ብር በላይ ገንዘብ የት እንደገባ እንደማይታወቅ፣ በገንዘብ ሲገመት እስከ 400 ሺህ ዶላር የሚገመት የስፖርት ትጥቅ ተቀማጭነቱ ጀርመን አገር ከሆነው፣ ከአዲዳስ ኩባንያ የኮሚቴው አመራሮች በየዓመቱ የትጥቅ ድጋፍ ሲረከቡ ቢቆዩም፣ ለማንና እንዴት እንደተላለፈ ምንም መረጃ አለመኖሩን ገልጸዋል።
በተመሳሳይ መልኩ፣ በዚሁ ኩባንያ ከእያንዳንዱ የኦሎምፒክ ውድድር በኋላ 600 ሺህ ዶላር የሚያወጣ የስፖርት ትጥቅ አመራሮቹ እንደተረከቡ ጨምረው ያብራሩት አቶ አያሌው፤ “ከባሕል እና ስፖርት ሚኒስቴር ለኮሚቴው አመራሮች በተደጋጋሚ የግልጽነት ጥያቄ ቀርቦ ነበር። አመራሮቹ ምላሽ ሊሰጡ ግን አልቻሉም።” ብለዋል። በመላ አፍሪካ ጨዋታዎች ወቅት ከ500 ሺህ ዶላር በላይ የሚያወጣ የስፖርት ትጥቅ አመራሮቹ ከአዲዳስ ኩባንያ ቢረከቡም፣ የት እንደደረሰ እንዳልታወቀም ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ በጥር ወር 2005 ዓ.ም. ባወጣው የፋይናንስ አስተዳደር መመሪያ፣ አንቀጽ 33፣ ንዑስ አንቀጽ 4 መሰረት፣ ከ200 ሺሕ ብር በላይ የሚሆን ማናቸውም ግዢ በጨረታ መሆን አለበት እንደሚል አቶ አያሌው ጠቅሰው፤ ኮሚቴው የውሃ ፋብሪካ ለመገንባት ከውጭ አገር በ64 ሚሊዮን ብር ያለጨረታ ማሽኖችን አስገብቷል ብለዋል፡፡ አክለውም ሲያስረዱ፤ “ማሽኖቹ በትክክል የውሃ ፋብሪካን ለማሰራት እንደሚችሉ የምናውቀው ነገር የለም። ለዚህ ጉዳይ ለኢትዮጵያ ባሕር ትራንስፖርት እና ሎጅስቲክ ድርጅት ከ15 ሚሊዮን ብር በላይ መክፈል የነበረበት ዕዳ አለ። ኮሚቴው በዕዳ እየተዘፈቀ ነው። የፋይናንስ ግልጸኝነት የጎደለው አሰራር አለ።” በማለት የቀረበውን ክስ አብራርተው፣ በመንግስት ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤት ኮሚቴው ኦዲት እንዲደረግ “ትዕዛዝ ይሰጥልን” የሚል የዳኝነት ትዕዛዝ መቅረቡን አመልክተዋል።
ክሱ በፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍትሐ ብሄር ችሎትና በፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት አስተዳደር ችሎት እንደሚታይ በዚሁ ጋዜጣዊ መግለጫ ተጠቁሟል። ከተጠቀሱት ተከሳሾች በተጨማሪ፣ በክስ ሂደቱ ሌሎች ግለሰቦች ሊካተቱ እንደሚችሉ ጠበቆቹ ፍንጭ ሰጥተዋል።
በሌላ በኩል፤ የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ በሰጠው ምላሽ፣ በአትሌት ሃይሌ ገብረስላሴና አትሌት ገዛኸኝ አበራ፣ እንዲሁም በሁለት ፌዴሬሽኖች የቀረቡበትን ክሶች አጣጥሏል። አትሌት ሃይሌ ገብረስላሴ ባለፉት አራት አመታት የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ምክትል ፕሬዚዳንት ሆኖ መቆየቱን በማውሳት፣ “ራሱን ‘ከደሙ ንፁህ ነኝ’ በሚል እና ከዚህ ቀደምም የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት በነበረበት ወቅት ለማናጀሮችና ለስፖርት ትጥቅ አምራች ካምፓኒዎች አሳልፎ በመስጠት ብሄራዊ ቡድን ያፈረሰው ራሱ ሆኖ እያለ የስፖርቱ ተቆርቋሪ ሆኖ መምጣቱ እጅግ አሳዝኖናል።” ሲል ነቅፌታ አቅርቧል።
“ለመሆኑ ሻለቃ ሃይሌ ገብረስላሴ ባለፉት ዓመታት የት ነበር?” የሚል ጥያቄ ያቀረበው የኦሎምፒክ ኮሚቴ፤ “ጀግናው አትሌት ገዛኸኝ አበራ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽን ምክትል ፕሬዚዳንት እንደሆነ ይታወቃል። በፌዴሬሽኑ ውስጥ ያለበትን የማኔጅመንት ክፍተት ወደ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ይዞ መምጣቱ ‘ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ!’ የሚባለው ብሂል ዓይነት ነው።” በማለት ለጥያቄው ምላሽ ሰጥቷል። አክሎም፣ “አንዳንድ የሚዲያ ባለሙያዎች ከግለሰቦች ጋር በግልፅ በገንዘብ በመደለልና በጥቅም በመተሳሰር -- ለዚህም በቂ ማስረጃዎች አሉ --ለሕብረተሰቡ የተዛቡና ሚዛናዊ ያልሆኑ የአንድ ወገንን መረጃ ብቻ በማቅረብ የስፖርት ቤተሰቡን እያሳሳቱት ይገኛሉ።” ብሏል።
ኮሚቴው ክስ ያቀረቡበትን አትሌቶችና ፌዴሬሽኖች በሕግ እንደሚጠይቅ ገልጾ፣ ”የኢትዮጵያ ኦሎምፒክ ኮሚቴ ምርጫ ‘ታገደ’ ለሚባለው የደረሰን ነገር ባይኖርም፣ በውሸት ቃለመሀላቸው የተሳሳተ ዳኛ ካለ በሕግ አግባብ እናስቀለብሳለን።” ሲል የአትሌቶችንና የፌዴሬሽኖችን የክስ እንቅስቃሴ አጣጥሏል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:25
ኢትዮጵያ በቻይና ገበያ የነበራት የሰሊጥ ምርት ድርሻ ማሽቆልቆሉ ተነገረ
ኢትዮጵያ በቻይና ገበያ የነበራት የሰሊጥ ምርት ድርሻ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ እያሽቆለቆለ መምጣቱ ተነግሯል። በድንበር ላይ የሚደረገው የኮንትሮባንድ ንግድም የራሱን ፈተና እንደጋረጠ ተጠቁሟል።
ባለፈው ሰኞ ጳጉሜ 4 ቀን 2016 ዓ.ም. የኢትዮጵያ ጥራጥሬ፣ቅባት እህሎችና ቅመማ ቅመም አዘጋጅቶ ላኪዎች ማህበር፣ በቅርቡ ተግባራዊ የተደረጉት የውጭ ምንዛሪ ፖሊሲ ማሻሻያዎች፣ በግብርና ዘርፉ የኤክስፖርት ንግድ ላይ በሚኖራቸው ዕድሎችና ፈተናዎች ላይ ባዘጋጀው የፓናል ውይይት ላይ የመክፈቻ ንግግር ያደረጉት የንግድ እና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ሚኒስትር ዲኤታ ያስሚን ዋሃብ ረቢ፣ የውጪ ንግድ በተፈለገው መጠን ያለማደጉን፤ በአብዛኛው የሚያተኩረውም ብዙም እሴት ያልተጨመረባቸው የግብርና ውጤቶችን ኤክስፖርት በማድረግ ላይ መሆኑን ጠቁመዋል። የውጪ ንግድ ለአገራዊ ኢኮኖሚው የሚያደርገው አስተዋጽዖ አነስተኛ እንደሆነ የተናገሩት ሚኒስትር ዲኤታው፣ ዘርፉ የእሴት ጭመራና የጥራት ችግር የሚታይበት መሆኑን ጠቅሰዋል።
“የ2016 የኤክስፖርት መጠን ከባለፈው ዓመት ጋር ሲነጻጸር፣ በሚፈለገው ደረጃ ዕድገት አልመጣበትም። ወደ 3 ነጥብ 8 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ነው የተገኘው። በኤክስፖርት ንግድ ከሌሎች ተቀራራቢ አገራት አንጻር፣ ከአገራዊ ጥቅል ምርት ድርሻ ጋር ሲነጻጻር፣ እጅግ በጣም አነስተኛ ነው። በውጭ ንግዳችን ለዓለም አቀፍ ገበያ እያበረከትን ያለነው አስተዋጽዖ በመቶኛ ሲሰላ 1 ነጥብ 4 ነው።” ብለዋል ሚኒስትር ዲኤታው። ይህንን ሁኔታ መቀየር እንደሚያስፈልግ በመጠቆምም፤ በቅርቡ የተደረገው የምንዛሪ ስርዓት ለውጥ የውጭ ንግዱን ለማሳደግ የራሱን አስተዋጽዖ እንደሚያደርግና ከዘርፉ ተዋናዮች ጋር በቅንጅት መስራት እንደሚገባ በአጽንዖት ተናግረዋል።
የኢትዮጵያ ጥራጥሬ፣ቅባት እህሎችና ቅመማ ቅመም አዘጋጅቶ ላኪዎች ማህበር ፕሬዚዳንት አቶ ኤዳዎ አብዲ በበኩላቸው፤ “ለአስር ዓመት ያህል የኤክስፖርት ንግድ በኪሳራ ስንሰራ ቆይተናል። ከመንግስት ጋር በምናደርጋቸው ውይይቶች ዋናው ነጥብ ‘እንዴት ከኪሳራ መውጣት እንችላለን?’ የሚለው ነው።” ያሉ ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅት የሚስተዋለው የንግድ ሚዛን ጉድለት ከፍተኛ መሆኑን ገልጸዋል። በቅርቡ ተግባራዊ የተደረገው የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ይህንን ጉድለት ሊያስተካክለው እንደሚችልም ጠቁመዋል።
ከጥቂት ጊዜያት በፊት፣ ከአፍሪካ አገሮች በሰሊጥ ምርት ግንባር ቀደሟ አገር ኢትዮጵያ እንደነበረች ያወሱት ፕሬዚዳንቱ፣ ከአስር ዓመታት በፊት በቻይና ገበያ የኢትዮጵያ የሰሊጥ ምርት የ50 በመቶ ድርሻ እንደነበረው አስታውሰዋል። “አሁን ግን ይኼ ድርሻ ወደ አምስት በመቶ ወርዷል፤ የገበያ ድርሻችን እየቀነሰ ነው” ብለዋል።
“ሌሎች አገሮች -- እንደሱዳንና ቡርኪናፋሶ ያሉት -- ከኢትዮጵያ አምራቾች በላይ እያመረቱ ነው” ያሉት ፕሬዚዳንቱ፤ “ፓኪስታን ባለፉት ሦስት ዓመታት ውስጥ ብቻ 350 ሺ ሜትሪክ ቶን ማምረት ስትችል፣ ኢትዮጵያ ግን ከ220 ሺ ሜትሪክ ቶን ያልበለጠ ሰሊጥ ለውጭ ገበያ አቅርባለች። ይሁንና ከ10 ዓመታት በፊት የሁመራ ሰሊጥ በ400 ሺ ሜትሪክ ቶን ያህል ይመረት ነበር።” ሲሉ አስታውሰዋል፡፡ “ከሌሎች አገራት ጋር በዋጋ እየተወዳደርን አይደለም። የገበያ ድርሻችንን እያጣን ነው። ለዚህም የአቅርቦት ሰንሰለትና የምርታማነት እንከኖች በጉልህ ይጠቀሳሉ” ያሉት አቶ ኤዳዎ፤ ከምንዛሪ የገበያ ስርዓት ለውጥ ባሻገር መታሰብ ያለባቸው ጉዳዮች እንዳሉ ጠቅሰዋል። “ለውጭ ገበያ በሚቀርቡ ምርቶች ላይ የእሴት ጭመራ ቢደረግ፣ ትልቅ ለውጥ ማምጣት ይቻላል” ብለዋል።
ሰሊጥ፣ ቡና እና የቀንድ ከብትን ጨምሮ፣ 21 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ምርት በኮንትሮባንድ እንደሚወጣ ፕሬዚዳንቱ ጠቁመው፤ የድንበር ቁጥጥሩ የላላ ከመሆኑ ባለፈ፣ በድንበር በኩል የሚደረገው የንግድ እንቅስቃሴ በእኩል ተጠቃሚነት ላይ የተመሰረተ ስርዓት ካልተበጀለት በስተቀር በዚህ መልክ የሚወጣው ምርት መጠኑ ቀላል አለመሆኑን ተናግረዋል።ከአዲስ አድማስ ጋር አጭር ቆይታ ያደረጉት አቶ ኤዳዎ አብዲ፣ መንግስት የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ማድረጉን በማስታወስ፣ ይህ መድረክ በዚህ ማሻሻያ ዙሪያ የማሕበሩ አባላት በቂ ግንዛቤ እንዲያገኙ ታልሞ የተዘጋጀ መሆኑን ተናግረዋል። “ባለፉት 30 ዓመታት ውስጥ ይህ የማክሮ ኢኮኖሚ ፖሊሲ ማሻሻያ ትልቅ ለውጥ ነው።” ብለዋል፤ ፕሬዚዳንቱ።
በጥራጥሬና ቅባት እህል የውጭ ንግድ ዘርፍ ላይ ስለሚስተዋሉ የተለያዩ ተግዳሮቶች ጥያቄ የቀረበላቸው አቶ ኤዳዎ፤ “ተግዳሮቶቹ ከስጋት የመነጩ እንጂ በሂደት እየተቀረፉ የሚመጡ ናቸው።” በማለት አስረድተው፣ “ከኤክስፖርት የሚገኘው የገቢ መጠን ኢትዮጵያን የሚመጥን አይደለም። ከ3 ነጥብ 8 እና ከ4 ቢሊዮን ዶላር የዘለለ አይደለም።” ሲሉ ተናግረዋል።
ፕሬዚዳንቱ አክለውም፣ የኮንትሮባንድ ንግድ ላይ ቁጥጥር ሊደረግበት እንደሚገባና ለዘርፉ ባለሃብቶች ድጋፍ እንዲደረግ ጥሪ አቅርበዋል። ባለድርሻ አካላት በቅንጅት መስራት እንደሚገባቸውም ፕሬዚዳንቱ ጠቁመዋል።
የኢትዮጵያ ጥራጥሬ፣ቅባት እህሎችና ቅመማ ቅመም አዘጋጅቶ ላኪዎች ማህበር፣ ከ500 በላይ አምራቾችን በአባልነት ያቀፈ መሆኑን ለማወቅ ተችሏል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 14 September 2024 12:25
ኦብነግ ጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙ “አድርገውታል” በተባለ ንግግር ዙሪያ ማብራሪያ ጠየቀ
የኦጋዴን ብሔራዊ ነጻነት ግንባር (ኦብነግ)፣ የጦር ሃይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ “አድርገውታል” በተባለ ንግግር ዙሪያ ከመንግሥት ማብራሪያ እንደጠየቀ ባለፈው ረቡዕ መስከረም 1 ቀን 2016 ዓ.ም. በይፋዊ ማሕበራዊ ትስስር ገጹ ባወጣው መግለጫ አመልክቷል።
ፓርቲው፤ “ጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙ ኦብነግ በግብጽ መንግስት የተመሰረተና የኢትዮጵያ ጠላት እንደሆነ አድርገው ተናግረዋል። ይህ ንግግር መሰረተ ቢስ ብቻ ሳይሆን፣ የኦብነግን ሕጋዊነትና ድርጅታዊ አንድነት የሚያጠቃ ነው” ብሏል፤ በመግለጫው፡፡
ኦብነግ ጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙ “ተናግረውታል” ሲል የጠቀሰው ንግግር፣ ከሰሞኑ በበይነ መረብ ሲዘዋወር መቆየቱን ለማወቅ ተችሏል።
ጥቅምት 11 ቀን 2011 ዓ.ም. በአስመራ ከተማ በመንግስትና በፓርቲው መካከል የሰላም ስምምነት እንደተፈረመ ያስታወሰው ኦብነግ፤ በዚሁ ስምምነት “ሁለቱም ወገኖች ግጭቶችን ለማቆም የተፈጠረው ቁርጠኝነት ተገልጿል” ሲል በመግለጫው አትቷል። በማያያዝም፣ ፖለቲካዊ ዓላማዎቹን በሰላማዊ መንገድ ለማራመድ በማሰብ ስምምነቱን እንደፈጸመ አስረድቷል።
ሆኖም ግን በጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙ “ተደርጓል” የተባለው ንግግር፣ “ከሰላም ስምምነቶች ጋር የሚቃረን” እና “እየቀጠለ ያለውን የሰላም ሂደት የሚያጣጥል” መሆኑን ፓርቲው አስታውቋል። “ኦብነግ ለሰላም ስምምነቱ ያለውን ቁርጠኝነትና የሶማሌ ሕዝብ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን መብት እንዲረጋገጥ በሰላማዊ ትግል እንቅስቃሴያችንን እንቀጥላለን። ነገር ግን ማናቸውም የእኛን የሕግ ዕውቅና ወይም በሰላም ስምምነቱ የፈጠርነውን መተማመን የሚያጣጥሉ ድርጊቶች ወይም ንግግሮች የምንቀበላቸው አይደሉም” ሲል አመልክቷል።
ፓርቲው፤ መንግስት የንግግሩን “ትክክለኛነት እንዲያረጋግጥ” እና “ትክክለኛ ሆኖ ከተገኘ ከዚህ ጎጂ አስተያየት ራሱን በማራቅ ለሰላም ሂደቱ ያለውን ቁርጠኝነት በአስቸኳይ እንዲገልጽ” ጥያቄ አቅርቧል። መንግስት ይህን ካላደረገ ግን ኦብነግን እንደ ሕጋዊ ፓርቲ ማየት እንዳቆመ “ያሳያል” ያለው የፓርቲው መግለጫ፤ “ይህም በሰላም ሂደቱ ላይ አደገኛ መዘዝ ይኖረዋል” በማለት አስጠንቅቋል።
ጠቅላይ ኤታማዦር ሹም ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ “አድርገውታል” ተብሎ በበይነ መረብ ተሰራጭቷል ስለተባለው ንግግር፣ ከመንግስት በኩል ይህ ዘገባ እስከተጠናቀረበት ሰዓት ድረስ የተባለ ምንም ነገር የለም፡፡
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Friday, 13 September 2024 08:55
“ጠይቆሀል በይው”
ከደጃፉ ቆመሽ እናቴ አታኩርፊኝ
ከበር እንድመለስ በእጆችሽ አትግፊኝ
በደማቅ ትዝታሽ
በማይጠፋው ፍቅርሽ አስረሽ
አትጥለፊኝ
ይልቅ አሳልፊኝ!
ልክ እንደ እኩዮቼ ልሂድ ልሰደደው
ባይተዋርነቱን እራቡን ልልመደው
በእኔ አትዘኝብኝ ስሚ ምን እንዳሉኝ
ምን እንደረገሙኝ ምን እንደበደሉኝ
እይው ምን እንዳሉኝ...
“ዘመኑ ያ’ድር ባይ
ልጆች አውቃለሁ ባይ
ጊዜው ነው በራሪ፣ ልጆች አሸባሪ
ከነዚህ መካከል
ሃገር ወዳድ ካለ ይመስክር ፈጣሪ!
ዛሬ ክብር አጥተዋል የሚባርኩ እጆች
ስራቸው የክፋት የዘመኑ ልጆች
ለዚህ ነው ይቺ ሀገር ተረካቢ ያጣች
የቤት ገመናዋን እዳሪ ያወጣች”
...እያሉ ያሙናል
ለወጪ ወራጁ ይጠቁሙቡናል
እኛን ይወቅሳሉ ላንቺ ክሳት ጥቁረት
እኛን ይሰድባሉ ለኪሳቸው እጥረት
እኛን ያደርጋሉ ለፀባቸው ምክንያት
ተስፋን ደበቁብን ነገን እንዳናያት
አየሽው ሀገሬ?!
አንዴ ከዘመን ጋር ከጊዜ ሲያጣሉን
አንዴም ካገራችን ታሪክ ሲነጥሉን
በማይራራ አንደበት ሲያነሱ ሲጥሉን
ሲያሰቃዩን ባጁ
እኛን መኮነኛ ተረት እያበጁ
በሃሜት አረጁ!
እናም ውድ ሀገሬ
በእኔ አትዘኝብኝ አታልቅሽ አይክፋሸ
እኔ ግፍ አልሰራም አንገት የሚያስደፋሽ
እስኪ ልሂድና ደግሞ ልመልከተው
ነገር ይቀል አይደል? ከመራቅ
ከመተው
እናም ከሄድኩበት ስደት እስክመለስ
እውነት ማረፊያዋ ጎጆዋ እስኪቀለስ
አምላክን ለምኝው
አምላክን ጠይቂው እሱ ይነግርሻል
የተደበቀውን እሱ ያሳይሻል...
ደግሞም ፈጣሪሽን
ደግሞም አምላክሽን
ፍርድ ስትለምኚው ከችሎት ስትደርሺ
አሁን የምልሽን ፍፁም እንዳትረሺ
ከውሳኔው በፊት
“እንዲህ ብሏል” በይው
“ጠይቆሀል” በይው
የልቤን ውስጥ ሀዘን ከፍተሽ አቀብይው
“እንዲህ ብሏል” በይው...
“አምላክ ሚዛናዊው ያው
እንደምታውቀው
እነሱስ ያለፉት
ቅድመ አያት በፌሽታ አያቶች በዘፈን
የልጅ ልጅ ልጆች ነን ሀዘን የተረፈን
እናም በሃገሬ
የቀለደ ትውልድ ያጣመማት
ትውልድ
መቀጣት ካለበት፤
እኛነን እነርሱ የሚጠየቁበት???”
እንዲህ ብሏል በይው
የልቤን ውስጥ ሀዘን ከፍተሽ አቀብይው
“ጠይቆሀል” በይው።
(ሳሚ አንተነህ)
Published in የግጥም ጥግ
Tagged under
Read more...
Sunday, 08 September 2024 13:44
የአንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር) የቀብር ስነ ስርዓት ተፈጸመ
ከሳምንት በፊት፣ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት የአንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር) የቀብር ስነ ስርዓት በመንበረ ጽባዖት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል ቤተ ክርስቲያን ተፈጽሟል። በዚሁ የቀብር ስነ ስርዓት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከፍተኛ አመራሮች፣ የፕሮፌሰሩ ቤተሰቦች እና ወዳጆቻቸው በተገኙበት እንደተፈጸመ ለማወቅ ተችሏል።
በስነ ስርዓቱ ላይ የአንድርያስ (ፕ/ር) የሕይወት ታሪክ በአቶ ነቢዩ ባዬ በንባብ የቀረበ ሲሆን፣ የእርሳቸው የሕይወት ጉዞ በሰፊው ተወስቶበታል። በተጨማሪም፣ ከፕሮፌሰሩ የረዥም ጊዜ ወዳጅ እና የታሪክ ምሁር ዓለምሰገድ ተስፋይ የተላከ መልዕክት ተነብቧል። በመልዕክታቸውም ከአንድርያስ (ፕ/ር) ጋር የነበራቸውን ወዳጅነት ያወሱት ዓለምሰገድ፣ የፕሮፌሰሩ ምሁራዊ ልሕቀት ምን ይመስል እንደነበር አመልክተዋል። ለፕሮፌሰሩ ዘላለማዊ ዕረፍት በመመኘት መልዕክታቸውን ቋጭተዋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ማቲያስ በቀብር ስነ ስርዓቱ ላይ ቡራኬ እና ቃለ ምዕዳን አስተላልፈዋል።
የቀብር ስነ ስርዓታቸው ዛሬ የተፈጸመው አንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር)፣ የካቲት 23 ቀን 1937 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ከተማ የተወለዱ ሲሆን፣ በዳግማዊ ምኒልክ ትምሕርት ቤት ትምሕርታቸውን ከተከታተሉ በኋላ ወደ አሜሪካ በማምራት፤ በዊሊያምስ ኮሌጅ የመጀመሪያ ዲግሪ ትምሕርታቸውን ተከታትለዋል። በመቀጠልም፣ ከየል ዩኒቨርስቲ የማስተርስ እና የዶክትሬት ዲግሪያቸውን በፍልስፍና ተቀብለዋል።
በብራውን፣ ካሊፎርኒያ፣ ሎሳንጀለስ፣ በርክሌይ እና ፔንሲልቫኒያ ዩኒቨርስቲዎች እና ሌሎች የትምሕርት ተቋማት አስተምረዋል። በተለያዩ የምርምር መጽሔቶች ላይ ሃሳባቸውን እና ጥናታዊ ስራዎቻቸውን ያቀርቡት እንድርያስ (ፕ/ር)፣ በሞራል እና ፖለቲካዊ ፍልስፍና ላይ ትኩረታቸውን አድርገው ሲጽፉ ባጅተዋል።
ከተለያዩ ኢትዮጵያውያን ጋር በመተባበር “እምቢልታ” የተሰኘ መጽሔት ለተወሰኑ ዓመታት ሲያዘጋጁ መቆየታቸው ይነገራል።
በአገረ አሜሪካ በኖሩባቸው ጊዜያት፣ በሲቪል መብት ዕንቅስቃሴዎች ላይ ጉልህ ተሳትፎ ያደረጉ ሲሆን፣ “ብላክ ፓንተር” የተሰኘው ፓርቲ ውስጥ በስፋት ሰርተዋል። ከዚህ በመነሳት በአሜሪካ እና በአገር ውስጥ የሚገኙ ተማሪዎች የተደራጀ ዕንቅስቃሴ ማድረግ እንደሚገባቸው ተሞክሮ እንደቀሰሙ ይነገራል።
ከመጀመሪያዎቹ የመላ ኢትዮጵያ ሶሻሊስታዊ ንቅናቄ (መኢሶን) አባላት መካከል አንዱ የነበሩት እንድርያስ (ፕ/ር)፣ የደርግ መንግስት ከመንበረ ስልጣኑ ከወረደ በኋላ በሽግግር ምክር ቤት እና በሕገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን ውስጥ በነበራቸው ተሳትፎ የሚወሱ ምሁር ነበሩ። የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፕሬዝዳንት በመሆንም ለዓመታት ሰርተዋል።
እንዲሁም፣ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ልዩ አማካሪ በመሆን አገልግለዋል።
የአንድ ወንድ ልጅ አባት የሆኑት እንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር)፣ ባደረባቸው ሕመም ሳቢያ በሕክምና ሲረዱ ቆይተው ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
12345678910»End
Page 1 of 722
ላንተና ላንቺ ማዮማ (ፋይብሮይድ) እጢ
መረጃዎች እንደሚያሳዩት ከ3 ሴቶች ውስጥ 2 ሴቶች በህይወት ዘመናቸው ቢያንስ 1 ጊዜ የፋይብሮይድ (ማዮማ) እጢ ያጋጥማቸዋል ተብሎ ይገመታል። በይበልጥ እድሜያቸው ከ30 እስከ 50 ዓመት የሆኑ ሴቶች ማህፀን ላይ ለሚከሰተው ፋይብሮይድ
ህብረተሰብ
ሴቶች ከማጀት ባሻገር
Written by አብዲ መሃመድ
ያገራችን ባህል የሴቶችን አካላዊ ውበት ብቸኛና ጠቃሚ ገጽታ አድርጎ በመቁጠሩ ሳቢያ ብዙ ሴቶችን ነፃ ሊያደርጓቸው የሚችሉ ሌሎች ባህርዮቻቸው ላይ ከማተኮር ይልቅ በቤት ውስጥ ተቀንብቦ ለሚኖራቸው ተግባራት መጐልበት ብቻ ቅድሚያ እንዲሰጡ
ርዕሰ አንቀፅ ሚስት የራሱ ጉዳይ ስትል፣ ባል ቸል ሲል፣ ቤቱ ለውሻ ይቀራል
በሞንጎሊያ ከተማ ከብዙ አመታት በፊት ተስቦ ገብቶ ብዙ ሺ ህዝብ ፈጀ፡፡ ጤነኞቹ በሽተኞቹን እየጣሉ ሸሹ፡፡ እንዲህም አሉ፡፡ “እጣ ፈንታ እራሱ’ኮ ኗሪውን ከሚሞተው ያበጥረዋል”ያን ቦታ ለቅቀው ከሄዱት መካከል ታሪቫ የተባለ የ15


የጠ/ሚኒስትር አብይ አሕመድን ትዛዝ ተከትሎ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎ ክስ ከመሰረተባቸው ተጠርጣሪዎች መካከል ዶ/ር ፍቅሩ ማሩ ጨምሮ የሥልሳ ሁለት ተከሳሾችን ክስ አቋረጠ፡፡
አዲስ አበባ —
የጠ/ሚኒስትር አብይ አሕመድን ትዛዝ ተከትሎ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በቂሊንጦ እስር ቤት ቃጠሎ ክስ ከመሰረተባቸው ተጠርጣሪዎች መካከል ዶ/ር ፍቅሩ ማሩ ጨምሮ የሥልሳ ሁለት ተከሳሾችን ክስ አቋረጠ፡፡ የተጠርጣሪዎች ክስ የተቋረጠ ቢሆንም መቼ እንደሚፈቱ የታወቀ ነገር የለም፡፡


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
መግቢያ ገፅ
አካዉንቴ
ምርቶች
ዋና አባልነት
የእርስዎን ትዕዛዝ ይከታተሉ
ስለ ቤተ ክርስቲያን
ለበለጠ መረጃ
ሌሎች አገልግሎቶች
ገንዘብ አግኝ
አዲስበር ላይ ይሽጡ!
የምርት መለያ - ከነሱ አንዱ መሆንዎን ይናገሩ
መግቢያ ገፅ
ሱቅ
የምርት መለያ -
አንተ ከነሱ አንዱ ነህ በል።
ማጣሪያ
ቅደምተከተሉ የተስተካከለው: ነባሪ ድርደራ በታዋቂነት ደርድር አማካኝ ደረጃ ደርድር በቀጣይ ደርድር ዋጋ ደርድር: ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ዋጋ ደርድር: ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ ኣቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


የ14 ዓመቱ የወደፊት ተስፈኛ ናኦል ተስፋዬ ከኢትዮጵያ እግርኳስ ፌዴሬሽን ጋር ስለወደፊት የብሔራዊ ቡድን ምርጫው ለመወያየት ዛሬ ከተወለደባት ስዊድን ወደ አዲስ አበባ እየመጣ ይገኛል፡፡ የተጫዋቹ ቤሰተቦች ከፌደሬሽኑ ፕሬዝደንት አቶ ኢሳያስ ጂራ ጋር ውይይት እንደሚደርጉም ሰምተናል፡፡
በግራ መስመር ተከላካይነት እና የመስመር ተጨዋችነት መሰለፍ የሚችለው ናኦል ከቀድሞ የፌደሬሽኑ ፕሬዝደንት አቶ ጁንየዲ ባሻ ጋር በፈጠረው ግንኙነት ምክንያት ይህ ውይይት ሊሳካ እንደቻለ ታውቋል፡፡ “ከቀድሞ ፕሬዝደንት ወደ ኢትዮጵያ መጥቼ ሙከራ የማደረግበትን እና ከአዲሱ ፕሬዝደንት ጋር የምወያይበትን እድል አመቻችተዋል፡፡ ከቤተሰቦቼ ጋር ስለቀጣይ ሁኔታዎች ለመነጋገር ነው የምመጣው፡፡”
ናኦል በኢትዮጵያ ቆይታው ሙከራ እንደሚደርግ የሚጠበቅ ሲሆን በቅርቡ ወደ እንግሊዝ አምርቶ ፊርማውን ለአንድ ክለብ እንደሚያኖር ለሶከር ኢትዮጵያ ገልጿል፡፡ “ከወኪሎቼ ጋር በዚህ ጉዳይ ተነጋግረናል፡፡ በመጀመሪያ ኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን ጉዳይ አጠናቅቄ ስለመለስ ከአንድ ክለብ ጋር የነበረንን ድርድር እንቀጥላለን፡፡ ከኢትዮጵያ ስለመለስ ለአንድ ክለብ እፈርማለው።” ብሏል።
የሪያል ማድሪዱ የግራ መስመር ተመላላሽ ማርሴሎ አድናቂ መሆኑን የሚናገረው ናኦል ከሲቲ በተጨማሪ ሊድስ ዩናይትድ ወደ ቡድኑ የታዳጊዎች ማሰልጠኛ ሊያስገባው ፍላጎታቸውን ካሳዩ ቡድኖች መካከል ነው።
Share
Tweet
Post navigation
ድሬዳዋ ከተማ የ28ኛ ሳምንት ጨዋታውን ለማድረግ ቅድመ ሁኔታ አስቀምጧል
የአሰልጣኝ ንጉሴ ደስታ ድንገተኛ አሟሟት መንስዔ በቅርቡ ይፋ ይደረጋል
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


በኢትዮጵያ፣ በ2015 ዓ.ም. የ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተናን ከወሰዱ የማኅበራዊ ሳይንስ ተማሪዎች መካከል፣ በብሔራዊ ደረጃ ከፍተኛውን ውጤት ያስመዘገበው፣ በደብረ ማርቆስ ከተማ የሚገኘው የሐዲስ ዓለማየሁ አዳሪ ት/ቤት ተማሪ ሙሉነህ እንየው ነው። በኢኮኖሚክስ እና በሕግ ትምህርት ዘርፎች የላቀ ደረጃ ላይ ለመድረስ የሚያልመው ሙሉነህ፣ ለስኬት የበቃበትን ምስጢር እና ተያያዥ ጉዳዮች፣ ለጋቢና ቪኦኤ አጋርቷል። ፋይሉ ከሥሩ ተያይዟል።
አጋሩ
ተጨማሪ አሣየኝ Show less
በኢትዮጵያ፣ በ2015 ዓ.ም. የ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተናን ከወሰዱ የማኅበራዊ ሳይንስ ተማሪዎች መካከል፣ በብሔራዊ ደረጃ ከፍተኛውን ውጤት ያስመዘገበው፣ በደብረ ማርቆስ ከተማ የሚገኘው የሐዲስ ዓለማየሁ አዳሪ ት/ቤት ተማሪ ሙሉነህ እንየው ነው።
በኢኮኖሚክስ እና በሕግ ትምህርት ዘርፎች የላቀ ደረጃ ላይ ለመድረስ የሚያልመው ሙሉነህ፣ ለስኬት የበቃበትን ምስጢር እና ተያያዥ ጉዳዮች፣ ለጋቢና ቪኦኤ አጋርቷል።


ሚኒስተር ጴጥሮስ ሰለሙን ብዛዕባ ዝምድና ወጻኢ፡ ዲፕሎማሲያዊ ኣሰራርሓ፡ ዝምድና ህዝባዊ ግንባርን ወያነን፡ ኣገባብ ምቕያር ሰበ-ስልጣን፡ ጉዳይ ብልሽውናን ካልእ ኣርእስታትን ብዝምልከት ምስ ጋዜጣ ጽጌናይ ሰፊሕ ቃለ-መጠይቕ ኣካይዱ ኣሎ። እዚ ቃለ-መጠይቕ ኣዝዩ ሰፊሕ ምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ ሕታምና ገሊጽና ምንባርና ዝዝከር ኮይኑ፡ ምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ ቃለ-መጠይቕ ኣነሆ ንንባብ፡-
*መዓስ ተሰሊፍካ? ቅድሚ ምስላፍካኸ ተወዲብካ'ዶ ኔርካ?
=መጀመርያ ክብሎ ዝደሊ ንጅግና ህዝቢ ኤርትራን ንጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን እንቋዕ ኣብዚ መበል 10ይ ዓመት ብዓል ናጽነትና ኣብቃዓና ክብል እፈቱ። ምኽንያቱ ናይ መጀመርያ ናይ ዓሰርተ ዓመታት ናጽነት ዘስተማቀርናለን ግዜ ብምዃኑ።
ብዛዕባ ነብሰይ ተመሊሰ ክዛረብ እንተኾይኑ ንሜዳ ዝኣተኹሉ ወርሒ 9/1972 እዩ። ንሜዳ ዝተበገስናሉ ግን ወርሒ 11/1971'ዩ ነይሩ። ብሶማል ኣቢልና ንሜዳ ንምምጻእ'ዩ ነይሩ እቲ ዕላማ። ምኽንያቱ ኣቐዲሙ ምስ ሜዳ ዝነበረ ሓደ ሓደ ርክባት ተበቲኹ ስለ ዝነበረ።
ብዝኾነ ኣብ ሶማል ኣብ ቤት ማእሰ ርቲ ስለ ዝሓዙና ድሕሪ ሓደ ዓመት ካማራን ጌርና ንሱዳን፡ ካብኡ ብመስከ ረም 1972 ሜዳ ክስለፍ ክኢለ።
*ቅድሚ ንሜዳ ምስላፍካ ተወዲብካ'ዶ ኔርካ? ብኸመይ'ዩ ሃገራዊ ስምዒት ሓዲሩካ?
=ሃገራዊ ስምዒት ክሓድረኒ ዝኸኣለ ምናልባሽ ብህጻንነተ'ዩ ክብል እኽ እል። እዚ ድማ ካብ ከባቢ ሓዲሩኒ ኢለ'የ ዝግምት ንዓይ'ኳ ብዙሕ ኣይር ደኣንን'ዩ።ብፍላይ ናይ ቀረባ ዘመደይ ዝኾነ ጸጋይ ካሕሳይ ምስ ሓራካ ብዝ ተኣሳሰር ይእሰር ይፍታሕ ነይሩ። ካብኡ ዝተበገሰ ናይ ኤርትራ ፖለቲካ እንታይ'ዩ?ስለምንታይ ፈደረሽን ይፈ ርስ ኣሎ? ስለምንታይ ቋንቋና ተኸል ኪሉ ክበሃል ከሎ ንኣሽቱ ኔርና እዝከረኒ።
እዚ ስምዒት'ዚ ቀጺሉ ምስ ናይ ተማሃሮ ምንቅስቓስ (ሸብሮ) እናበር ተዐ ከይዱ። ብ1966 ከኣ ብዙሓት ንፈልጦም ንሜዳ ተሰሊፎም ካብ ኣስ መራ ይኹን ካብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨር ስቲ።ስለዚ እቲ ስምዒት ከምኡ ኢሉ ፈኸም እናበለን እናሓየለን ከይዱ። ኣብ መወዳእታ ብ70ታት ኣብ ጀብሃ ሽግር ስለ ዝተፈጥረ ብዙሕ ሰብ ተመሊሱ። ግን መተካእትኡ ሓድሽ ኣረኣእያ ክምዕብል ጀሚሩ።
እዚ ሓድሽ ኣረኣእያ ሽዑ ዝያዳ ናይ ጸጋም ኣተሓሳስባታት ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርስቲ'ዩ ተበጊሱ። ናይ ኤርትራ ሕቶ ምስ ናይ ካልኦት ናይ ሓርነት ምንቅስቓሳት ብምትእስ ሳር ክንዕወት ንኽእል ኢና ዝብል ኣተሓሳስባታት መጽዩ።ብሓድሽ መን ፈስ ከኣ ተሓዊስካ ነቲ ነገር ኣዐሪኻ ምቅላስ ይሓይሽ ዝብል ስምዒት መሊሹ ተጓሃሂሩ። ኣብዚ እዋን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርስቲ ብዙሓት ኔርና። ንራኽብ፡ ንመያየጥን ንካታዕን ኔርና። ከምዚ ኢልና ድማ ክሳብ ምስላፍ ንበጽሕ ማለት'ዩ።
*ምሳኻ ዝተሰለፋ ወይ ምስተሰለፍካ ካብ ዝረኸብካዮም ክሳብ ሕጂ ብሂወቶም ዘለው ክትገለጽልና'ዶ?
=ምሳይ ዝተሰለፉ የለውን። ኩሎም ተሰቒኦም ማለት'ዩ። ምናልባሽ ሓደ ክልተ ነቲ ቃልሲ ዝገደፋ ዎ ይህልው ይኾኑ።መጀመርያ ዝራኣኹ ዎ ም ተጋደ ልቲ ኣብ መርከብ ኢዩ። ካብ ሶማል ንካማራን ክንከይድ። እድሪስ ኣባዓረ፡ ሙሕሲን ዓሊ (ከቢድ ብረት)፡ እድሪስ ኣባዓረ ኣሎ ሙሕሲን ግን ተሰዊኡ። ካልኦት ፈይሰልን መሓመድኑርን ዝበ ሃሉ'ውን ነይሮም።
ኣብ ሜዳ ምስኣተና ከኣ መጀመርያ ዝረኸቡና ሮመዳን መሓመድኑርን ብር ሃነ ጸሃየን'ዮም።ክልቲኦም ከኣ ኣለው።
*ክትሰለፍ ከለኻ ኣገዳሲ ሰብ ክትከውን(ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት፡ሓላፊ ስለያ ድሕሪኡ ሚኒ ስተር ምክልኻል፡ ወጻኢ ጉዳያት፡ ሃብቲ ዓሳ) ትሓስብ'ዶ ኔርካ?
=ክስለፍ ከለኹ ደኣ ክዋጋእ ዓዲ ናጻ ከውጽእ እምበር ሽዑ ደኣ ሚኒስ ተር ክኸውን ኢልካ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ሓላፍነት ኢልካ'ውን ዝሕሰብ ኣይነበ ረን። ቃልሲ ኣሎ ትኣቱ። ኣስመራ ንበጽሕ'ውን ንብል ኣይነበረናን።
*እሞ ኣቶ ጴጥሮስ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ብዝነበረካን ዘለካን ተራ ዑጉቡ ዲኻ?
ኣነ ዓቕመይ ኣበርኪተ'የ ዝብል። በታ ዘላትኒ ዓቕሚ ኣበርኪተላ'የ ነዛ ሃገር። ካብ ዓቅመይ ንላዕሊ ክገብር ኣይክእልን'የ። ዓቕመይ ዘፍቅዶ ግን ሰሪሐ እብል።
*ቅድሚ ሕጂ ዘበርከትካዮ ርዱ እ'ዩ። ሕጂኸ በዚ እትስርሖ ዘለኻ ዑጉቡ ዲኻ?
= ብወገነይ ዘለኹ ዎ ስራሕ ዝፈት ዎ ስራሕ'ዩ። በዳሂ ስራሕ'ዩ። ኣብዚ ሃገር'ዚ ጽቡቕ እንድሕር ተጠቒምናሉ ገለ ሽግራትና ንምፍታሕ ክሕግዘና ዝኽእል ስራሕ'ዩ። እቲ በዳሂ ምዃኑን ሓድሽ ምዃኑን የሐጉሰኒ ብፍላይ ከኣ ኣብ ቁጠባዊ መዳይ ምዃኑ።
ብተወሳከኺ ብጭቡጥ መዐቀኒታት ክዕቀን ስለ ዝኽእል ቤት ትምህርቲ'ዩ ክብሎ እኽእል። ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ኣብ ቤት ትምህርቲ'የ ነይረ እንተ በልኩ ሓሶት ኣይኮነን። ብድሕር ሕጂ ኸኣ ኣብዚ ዓዲ ዓቕመይ ብዘፍ ቅዶ ክስርሕ ቅሩብ'የ። መጻኢ ከኣ ብዝያዳ ነቲ ንመጻኢ ዝተቐረበ ብሓ ድሽ መገዲ ሒዙ ዎ ክኸይድ ዝኽእል መንእሰይ ወለዶ ንሓድጎ ዝብል እምነ ት'ዩ ዘለኒ።ኣነ ግን እቲ መወዳእታ ክበጽሖ ዝኽእል ናይ ኣበርክቶ መድረኽ በጺሐዮ'የ ሕጂ ናይ መጻኢ ወለዶ ተራ ኮይኑ ይስመዓኒ።
*ንስኻ ከም ወተሃደራዊ ክኢላ ኢኻ ትፍለጥ፡ ዘለኻዮ ስራሕ ከመይ ትሪኦ?
=ክኢላን ዘይክኢላን ክንብል'ኳ ኣጸጋሚ'ዩ። እቲ ዝነበረ ኣሰራርሓና ሓባራቒ ኣሰራርሓ'ዩ ነይሩ። ብሓንሳብ ኢና ዓቢና ክብል እኽእል። ሽግራት ብሓንሳብ እናተመያየጥካ ከመይ ይሓ ይሽ፡ ከመይ ይኹን እናተባሃልና ኢና ኬድና። ካብ ላዕሊ ጉድለት ክርከብ ከሎ ብታሕቲ መብዝሕትኡ ጊዜ ብብል ሓትን ብፈጢራውነትን ይፍታሕ። ብኣ ጠቃቓላሊ ግን ናይ ነፍስ ወከፍ ገደብ ዘይብሉ ፈጢራዊ ኣበርክቶ ስለዝነበረ'ዩ እቲ ዓወታት ዝመጽእ ነይሩ። ሓባራዊ ዓቕሚ'ዩ ኣዐዊቱና ዝብል። ስለዚ እቲ ክእለት ዝብል ዝያዳ ካብ ኣብ ውልቀ-ሰብ ኣብቲ ውድብ (ሠቶዋሽቦቕzሽtቕተቦ) ዝሰረጸ ኮይኑ ይስመዓኒ።
*ሓላፊ ስለያ ኣብ ዝነበረካሉ እዋን ኣመዳድባ ሰባት ብክእለት ዘይኮነ ኣብ ብሄር ዝተመርኮሰ ስለ ዝነበረ ኣቃውማ ናይቲ ትካል ኤትኒካዊ መልክዕ ከምዝነበሮ'ዩ ዝዝረብ። መልስኻ እንታይ'ዩ?
=ብመጀመርያ መምርሒ ናይቲ ውድብ ኣብ ኤትኒክነት ዝተሞርኮሰ ኣይነበረን። ህ.ግ ክበቁል ከሎ ኣንጻር ኤትኒክነትን ኣንጻር ሃይማኖታዊ ምፍ ልላይ ዝተበገስ ስለ ዝኾነ፡ ብኸምኡ ክሰርሕ ዝኽእል ውድብ ኣይመስለንን።
ካልኣይ ነገር ሓደ ስራሕ ክትዕወት ደሊኻን ዘይብቑዕ ሰብ እንተደኣ ኣም ጺኻን ድማ ዝኸውን ኣይመስለንን። ከም ነጥቢ'ውን ኣይላገብን'ዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ስለያ ናይ ህ.ግ. ስርሑ ክሰርሕ እንድሕር ኮይኑ ኣብ ኩሉ ቦታታት ክህሉ ክኽእል ኣለ ዎ ። ኣብ ባረንቱ እንተድኣ ሓበሬታ ደልዩ ደቂ ኩናማ ክህል ዎ ኣለ ዎ ። ኣብ ኣቑርደት እንተደልዩ ደቂ ቢኒዓምር ክህል ዎ ኣለ ዎ ። ኣብ ዓዲቀቓይሕ እንተደልዩ ደቂ'ቲ ከባቢ ሳሆ ክሕዝ ክክኸእል ኣለ ዎ ። ብሓጺሩ ብዘይ ናይቲ ከባቢ ህዝቢ ተሳትፎ ክሰርሕ ስለ ዘይክእል፡ ከምቲ ዝበሃል ነይሩ እንተዝኸውን ኣይመሃለወን እየ ዝብል ክሰርሕ'ውን ኣይመኻኣለን።
ካልእ ስለያ ምናልባሽ ከም ክፍሊ ነይሩ ይኸውን እምበር ብሙሉኡ እቲ ህዝቢ ስለያ ነይሩ ኢለ'የ ዝገልጾ ኣነ። ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኣብ ደገ ዘሎ ብዝተፈላለየ መገዲ (ምሁር/ዘይምሁር) ከበርክቶ ዝኽእል ነገር እንተሊዩ ከበርክት ከም ዝኽእል ጌርካ'ዩ ዝስራሕ ነይሩ። እቲ ኣገዳስነት ብኡ ዝኸይድ ዝነበረ እመስለኒ። ስለዚ እዚ ዝበሃል ዘሎ ኣብ ሓቂ ዝተመስረተ ኣይኮነን።
*ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ከለኻ ኣተኩሮ ናብ ኣሜሪካ ጥራይ ስለዝተ ገብረ ኤርትራ ካብ ጐረባብታ ብፍላይ ከኣ ካብተን ኣብ ጊዜ ቃልሲ ዝሓገዛኣ ሃገራት ዓረብ ተነጺላ። ብዓል ኡጋንዳ ከይተረፋ ኣብ ውድብ እስላማዊ ጉባኤ ኣባል ነት ክረኽባ ከለዋ ኤርትራ ግን ባዕላ ከምዝኣበየት'ዩ ዝንገር። መልስኻ እንታይ'ዩ?
=ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዝነበርኩ ሰለስተ ዓመታት ኣቢሉ ይኸውን። ኣብዚ ሰለስተ ዓመታት ግን ትካል ምምስራት'ዩ ነይሩ እቲ ዕላማ። ሓደ ሚኒስተር ወይ ዳይረክተር ዝመርሖ ስራሕ ዘይኮነ ትካላዊ ኣሰራርሓ ምትእ ትታ'ዩ ነይሩ እቲ ዕላማ።ብኡ መሰረት ወጻኢ ሜላና እንታይ ይኹን፡ ሃገርና እንታይ'ያ ትደሊ፡ ናይ ወጻኢ ሃቐሁከኸ ከመይ ይመስል ኣብ ዝብል ትንተና ታት ተሞርኲሱ ዓውዲ ስራሓት ኣካይ ድና።ብሃገር ደረጃ ኣብ ከባቢና ዘለዋ፡ ብዞባ ደረጃ ማእከላይ ምብራቕ ካብኡ ሓሊፍካ'ውን ቀይሕ ባሕሪ፡ ካብኡ ሓሊፍካ ኢስያ፡ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ሃገርና እንታይ ክትጥቀም ትኽእል ካብ ዝምድና ዝብል ምምይጥ ተኻ ይዱ ናይ ስራሕ መደብ ኣውጺእና። ዶክመንታት'ውን ኣብቲ ሚኒስትሪ ኣሎ። ብኡ መሰረት ቅርጺ ናይቲ ሚኒስትሪ ወጽዩ።
ማእከላይ ምብራቕ ብፍላይ ዲፓ ርትመንት ተፈልዩሉ። ዕላምኡ ከኣ ኤርትራ ኣብዚ ከባቢ ዝለዓለ ረብሓ ክትረኽበሉ እትኽእል ኩነታት ንምፍጣርን ንምስራሕን'ዩ። ብኸ ምዚ ኣተሓሳስባ ከኣ ንሰርሕ ኔርና። ኣብ ዝኾነ ይኹን ሃገር ዝህልወና ረብሓታት ክነለሊ፡ ከመይ ጌርና ንጥቀመሉ ከኣ ሜላ ነውጽእ ኔርና። ስለዚ መበገሲና እዚ ስለ ዝነበረ ብኻልእ ኣገባብ ሜላ ክወጽእ ዝኽእል ኣይመስለንን። ቀጻሊ ክትዕ ምይይጥን መጽናዕትን ኣብ ምግባር ኢና ኣተኲ ርና ኔርና። እቲ ሰለስተ ዓመት ብዙሕ ስለዘየተሰርሓ ክኸውን ይኽእል።
ኤርትራ ኣባል ውድብ ሃገራት እስ ላም ክትኸውን ዝቀቓርበ ርእይቶ ነይሩ። እዚ ውድብ'ዚ ደፕሎማስያዊ መጋ በርይ እምበር ፍሉይ ሃይማኖታዊ ኣጀንዳ የብሉን። ውሑዳት ኣመንቲ ምስልምና ዘለው'ውን ሃገራት እውን ይኣትዋኦ እየን። ወጻኢ ጉዳይ ንከኸምዚ ኣቶም ዝኣመሰሉ ጉዳያት ርእይቶ ምሃብ እምበር ናይ ምውሳን ሓላፍነት የብሉን። እቲ ሓላፍነት ንመንግስቲ ከም ግቡእ ድማ ንሓጋጊ ኣካል ናይቲ ሃገር እዩ ዝወሃብ። ስለዚ ባይቶ ኤርትራ ክምልሶ ኣለ ዎ ። ብርእይቶ ግን ኤርትራ ኣብዚ ማሕበር ኣባል ብምዃን ትጥቀም እምበር ትጉድኣሉ የብላን።
*ሕራይ ድሕሪኡ ኣብ ዝስዓበ እዋን'ውን ናይ ወጻኢ ዝምድናና ከምቲ ዝድለ ኣይነበረን። እቲ ሜላ ድዩ ቅኑዕ ዘይነበረ? ወይስ ካልእ ጸገም ነይሩ?
=ንሱ ምናልባሽ ንሓደ ሚኒስትሪ ጥራይ ዝምልከት ኣይመስለንን። ወጻኢ ጉዳያት ሕማቕ ስለዝሰርሐ'ዩ ውግእ መጽዩና ክትብል ምኹኑይ ኣይኮነን። ልክዕ'ዩ ሓደ ካብቶም ረቋሒታት ናይ ወጻኢ ጉዳይ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ግን ኩሉ ካብኡ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣብ ዝምድናታትና ምስ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ናይ ውግእ መዳ ያት ክንሪኢ ከለና ዘገድሰን ካልኦት ትካላት'ውን ኣለዋ። ከም ምክልኻል፡ ሃገራዊ ድሕነት፡ ቤት ጽሕፈት ፕረሲ ደንትን ኣገደስቲ እስትራተጂያዊ ጉዳ ያት ዝበሃል ዝውሰነሎም ካልኦት መዳያት'ውን ኣለው።
ስለዚ ውጽኢት ናይዚ ኩሉ ደኣ'ዩ ፍረ ዝህብ እምበር ሓደ ሚኒስትሪ ንበይኑ ብዝሰርሖን ዘይሰርሖን ክግም ገም ዝኽእል ኣይመስለንን። ብኣጠቃ ቓላሊ እዚ ብፍላይ ንወጻኢ ጉዳይ ጥራይ ዝምልከት ኣይመስለንን (ዋላ'ኳ ኣብ ወጻኢ ጉዳይ ሕጽረታት የለን ኢልና ክንዛረብ እንተዘይከኣልና) እዚ ሕቶ ብዓቢኡ ነቲ ሃገር ዝምልከት እመስለኒ።
*ኣብ ኣስራርሓና ካብቲ ናይ ቅድም ኣይፍለን'ዩ። ስራሕ ናይ ዝበዝሑ ኣምባሳደራት ከምቶም ናይ ቅድም ወከልቲ ህ.ግ ህዝቢ ኣብ ምውዳብ ዘተኮረ'ዩ። እዚኸ ብመደብ ዝግበር ድዩ?
=ኣነ ሕጂ ኣብኡ ስለዘየለኩ ክዛረብ ወይ ሓበሬታ የብለይን። ግን ሓደ ኣምባሳደር ክልተ ስራሓት ክህል ዎ ይኽእል።እቲ ሓደ ስርሑ ንናይ ወጻኢ ዝምድናታት ሜላ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ነቶም ኣብኡ ዘለው ዜጋታት ክኸውን ይኽእል። ከምዚ ዝገብሮ ምኽንያት ኣብ ስደት ዘሎ ህዝብና ብጣዕሚ ብዙሕ ስለ ዝኾነ'ዩ። ብኡ መጠን ዝመጽእ ጸገማትን ዝተፈ ላለየ ሽግራትን ከኣ ኣሎ። ነዚ ጐስዩ ድማ ነቲ ናይ ወጻኢ ዝምድና ጥራይ ክሰርሕ ኣይክእልን'ዩ።
ንሱ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ኣብ ደገ ዘሎ ህዝብና'ውን ጸጋ'ዩ። ብዝተፈላለየ መገዲ ነቲ ሃገር ስለዘበርክት ከኣ ኩነታቱ ክፈልጦን ክከታተሎን ናይ ግድን እመስለኒ። ክንደይ ሚዛን ነየናይ ስራሕ ይህብ ንዝብል ከከም ከባቢኡ ይፍለ ይኸውን። ግን ነቲ ናይ ህዝቢ ፈጺሙ ክጥምቶ ዘይብሉ ስራሕ'ዩ ክንብል ኣይንኽእልን። መምስ ከባቢኡ ዝዓበየ ዝነኣስን ስራሓት ፈልዩ ጊዜኡ ወሲኑ ክሰርሕ ግቡእ እመስለኒ። እዚ ኸኣ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ክፈላለ ይኽእል ይኸውን።
*ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ከለኻ እንታይ ተማሂርካ? ኤርትራ ምስ ወጻኢ ሃገራት ዝህልዋ ዝም ድና ከምኡ'ውን ንመጻኢ ናይ ወጻኢ ሜላና ከመይ ክኸውን ኣለ ዎ ትብል?
=ናይ ወጻኢ ሜላ ቀሊል ነገር ኣይኮነን። ረብሓታትካ ክተለሊ እትዋ ሳኣሉ ሜዳ ስለዝኾነ እሞኸኣ ኣብ ሓደ ተለዋዋጢ ባህሪ ዘለ ዎ ዓለም (ሎሚ ዘውጻእካዮ ጽባሕ ደው ኢሉ ዝጸንሓካ የለን። ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ዝቀያየር'ዩ) ስለዚ ቀጻሊ ምስቲ ኩነታት ክጓዓዝ ዝኽእል ኣሰ ራርሓ የድሊ። መጽናዕቲ ናይ ርሑቑን ቀረባን ይሓትት። ብተዓጻጻፍነት ረብ ሓኻ እትረኽበሉን ምስሊ ሃገረካ ዝዓየብሉን ድሌታ እትረኽበሉን መገድ ታት ምድላይ እዩ።
ስለዚ ናይ ወጻኢ ሜላና ዝያዳ ትካ ላዊ ኣሰራርሓ ክህል ዎ ፡ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮስ ተዓጻጻፊ ባህርያት ክህል ዎ ከምዘድሊ ተሞኪረ ወጽየ ክብል እኽ እል። ሕጂ'ኳ ካብ ዝገድፎ ነዊሕ ገይረ ኣለኹ።
*ሕራይ ሓንቲ ኩሉ ጊዜ እትሕተት ኣብዚ ናይ እስራኤል ኤምባሲ እናሃለወ ናትና ኣብኡ ዘይምህላው'ዩ። እዚ ከመይ ትሪኦ?
=ኣብ ከምዚ ፍሉይ ሕቶታት ኣት የ'ኳ ክምልሰልካ ዝኽእል ኣይመስ ለንን። ግን ምስ ዝኾነ ሃገር ዝምድና ክንገብር ዝገትእ ነገር ክህሉ የብሉን። ከምኡ'ዩ እቲ መትካል። ስለዚ እቲ መበገሲ ንሱ ክኸውን ኣለ ዎ ። ኤርትራ ሃገርና ዝኾነ ምስኣ ዝምድና ክገብር ዝድሊ ሃገር ዝምድና ዘይትገብረሉ ምኽንያት የለን።ደረቕ መርገጺ ምሓዝ ግን ኩሉ ግዜ ተመራጺ ኣይኮነን።
*ኤርትራ ንእሽቶን ውሑድ ህዝቢ ዘለዋን ሃገር ብምዃና ካብ ናይ ደገ ተጻብኦታት ብወተሃደራዊ ሓይሊ ጥራይ'ያ ውሕስነት ክትረ ክብ እትኽእል ዝብል ኣዘራርባ ኣሎ። ብወገንካ ውሕስነት ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብኸመይ ክረጋገጽ ይኽእል ትብል?
=እዚ'ኳ ዓቢ ሕቶ'ዩ። ምናልባሽ ክምልሶ'ውን ብዙሕ ዝኽእል ኣይመስ ለንን። ናተይ ናይ ውልቂ ርኢቶ ንምሃብ ግን እዚ ዘለናዮ ዓለም ብስርዓተ ኣልቦ(ሃቦሽቶቀቓኅ)'ዩ ዝግለጽ። ስር ዓተ ኣልቦ ማለትና ሓደ ንኹለን መንግስታት ዝገዝእ/ዘወሃህድ ለገድድ ዝኽእል ስርዓት ስለዘየለ፡ ስርዓት ኣልቦ ኢና ክንብሎ እንኽእል።
ኣብ ከምዚ ዝኣመስለ ሃዋሁ ከመይ ጌርካ ትነብር፡ በብቅልጽምካን ብሓይ ልኻን ጥራይ ዲኻ? ወይስ ዝምድና ታት ጌርካ? ዝተፈላለየ ፍልስፍናታት ኣሎ። ሓይሊ ኣድላይ እዩ። ንምንታይ ሓይሊ እንተዘይብልካ ትድንደን ኢኻ፡ ሓይሊ እንተዘይብልካ ንናይ ውሽጢ ሃገር ግጭት ክምዝምዙ'ዮም ዝፍትኑ።
ሓይሊ ስለዘለካ ግን ኩሉ ነገር ኣይፍ ታሕን'ዩ። ምኽንያቱ ምስ ሓይሊ ዝመጽእ ጸገማት'ውን ኣሎ። ሓደ ካብኡ ቁጠባዊ ዕብየትካ ክህሰ ይኽ እል። ቁጠባቒ ዓቕሚ እንተጐዲሉ ወተሃደራዊ ዓቕሚ'ውን ይጐድል። ወተሃደራቒ ኣጽዋር ምኹማርን በብጊ ዜኡ ምሕዳስን እንተመጽዩ ዓቢ ጾር'ዩ ነቲ ሃገር። ቁጠባቒ ምዕባሌኻ'ውን ክጐድል ይኽእል።
ካልእይ ነገር ኣጽዋር ውድድር ከም ጽእ ይኽእል'ዩ። ንኣብነት ሓደ ሃገር ነፍሱ ንምክልኻል ኢሉ ዝገብሮ፡ እቲ ኻልእ ክወርር ዝገብሮ ዘሎ'ዩ ኢሉ ካብኡ ዝበለጸ ኣጽቐር ንኸምጽእ ይግ ደድ። እንደገና እቲ ሓደ ካልእ ሲስተ ምስ የምጽእ'ሞ ናይ ኣጽዋር ምዕባይ/ውድድር ከምጽእ ይኽእል። ስለዚ ሓይሊ ኣድላይ'ኳ እንተኾነ፡ እቲ ልክዕ ሚዛኑ ምፍላጥ ኣገዳሲ'ዩ።
በቲ ሓደ መዳይ ኩሉ ነገር ብሰላማዊ መንገዲ ጥራይ ክውዳእ ኣይክእልን'ዩ ኢና ንብል ዘለና።ግን ኣብ ከም ኤር ትራ ዝኣመሰላ ሃገራት መጺእካ እቲ ዝሓሸ ኣማራጺ ኩሉ ድሌታትና ብዘይ ውግእ ክንረኽቦ ምስ እንኽእል'ዩ። ከም ዕላማ እንተወሲድናዮ እንታይ ዕድላት ኣለውና ብዲፕሎማሲያዊ መን ገዲ፡ ብክልተኣዊ ርክብ፡ ብዞባዊ ውድ ባት፡ ብኣህጉራዊ ውድባትን ካልእ ብዝተፈላለየ መግድታትን ስግኣታትና ዝጐድሉሉ ዝዕገቱሉ ወይ ኒውትራላይዝ ዝኾኑሉ መገድታት ሃሰው ክንብል ኣገዳሲ'ዩ። ነዚታት ክንገብር ግን ጽቡቕ መጽናዕቲ ይሕትት፡ካብ ጭቡጥ ኩነታትና ድማ ክንብገስ ኣለና።
ስግኣታትና እንድሕር ነጋንኖም ኮይና ዘየድሊ ፍርሂ ክስማዕና'ዩ፡ ዘየ ድሊ ስጉምቲ'ውን ክንወስድ ንኽእል። ስግኣታትና እምብዝ ኣቃሊልና ንሪኦም እንተኾይና ከኣ ተገሪህካ (ተሃሚልካ) ሽግር ክሳብ ዝመጻካ ከይፈልጥካዮ ክትጸንሕ ትክኸእል። ስለዚ ሓደ ጭቡጥ ገምጋም ናይ ከባቢናን ስግኣትናን ምግባርን ንዑኡ ዝምልሽ ምቅርራባት ክንገብር የድልየና።
እዚ ከም ትሕጂ ኮይኑ ግን ቀንዲ ክንገብር ዝግባኣና፡ ብዝተኻእለ መጠን ናይ ውግእ ተኽእሎታት ንኸይመጽእ ክንስርሕ ይግባእ። እዚ ከኣ ንነዊሕ እዋን ዝጠመተ መጽናዕታት ብምክ ያድ፡ ስግኣታት ካበይ ክመጻና ይኽ እል? ስለምንታይ ክመጹ ይኽእሉ? እንታይ ክንገብር ንኽእል ኢልና ብዝተፈላለዩ መገድታት ንምዕጋኣቶም ክንስርሕ ይግባእ። ኣብ ከምዚ መዳያት ዝዋስኡ ትካላት ዘድልዩና ኮይኑ ይስማዓኒ። ምኽንያቱ ነቲ ዝመጽእ (ልችቻችቶቅ ረቕቦሽቶተ) ኣዕሚቖም ክትንት ኑ ዎ ን ከይመጸ ከሎ ከኣ ዘድሊ ምቅር ራባት ክንገብርን ይሕግዘና። እዚ ኹሉ ጽቡቕ ትንተና ጌርና ሚዛናዊ ፖሊሲ ክነውጽእ ይሕግዘና ይኸውን። ልዕሊ ኹሉ ግን ደሌትና'ዩ ዝውስኖ።
ስለዚ እንታይ ኢና ንደሊ ዝብል ሕቶ'ውን ክንምልሾ ኣለና። ኩሉ ዓቕምና ወዲብና ናብቲ እንደልዮ ነገር ክንበጽሕ ክንክእል ምእንቲ ኣብ ኣዝዩ ኣብ መጽናዕቲ ዝተሞርኮስ ኣብ ጭቡጥ ሓበሬታ ዝተሞርኮስ ኣሰራርሓ የድል የና። ትካላዊ ኣሰራርሓ ከኣ ክነማዕብል ዘድሊ ይመስለኒ።
ትካላዊ ኣሰራርሓ ጥራሕ ብዘይ ንጹር መስርሕ ኣወሳስና (ለቅቀቕዘቕተቦ ምሽበቕቦዋ ሣቶተቀቅዘዘ)ጸገማት ከጓንፍ ይክኸእል ኢዩ። ውሳነታት ፍረ ክትዕን ሞይይጥን ክኮኸኑ ኣለ ዎ ም። እንተዘይኮይኑ ንርእያቶን እምንቶን ናይ'ቲ ዝመርሕ ዘሎ ፈጻሚ መንግስቲ ጥራይ ኢዮም ክንጸባ ርቁ ዝኽእሉ። እዞም ውሳነታት ቅኑዓት ክኮኸኑ ዝክኸእሉ'ኳ እንተኮኸኑ ናይ ምግጋይ ወይ ምግናን ተኽእሎ እውን ኣሎ።ዝኮኸነ ኣብ ስልጣኑ ዘሎ መንግስቲ ኣብ ሞንጐ እቲ ንዑኡ ዘስግኦን፡ ስግ ኣት ሃገርን፡ ዘሎ ፍልልያ ከየስተውዕለል ይክኸእል፡ ወይ'ውን ብፍላጥ ከሓዋ ወሶ ይክኸእል፡በዚ ድማ ነቲ ካብ ውሽጢ ዝነቅል ተጻራሪ ርእይቶ ከምስግኣት ሃገር ጌሩ ብምቅራብ ሕጋዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዘክኸእሎ መመክኸነይታ ክፈ ጥር ይክኸእል እዩ።
ስለዚ ውሳነታት ኣብ ሕጊ ተሞርኲሶም ምይይጥን ክትዕን ክኮኸኑ እንካለውን ጌጋታትን ምግናን ከምኡ'ውን ሓለፋታት ወይ ጌጋ ታት ናይ መንግስቲ ንምቁጻጻሩ ይከኣል።
እንታይ'ዩ ስግኣት ሃገር? እንታ ይ'ዩ ድሌት ሃገር? ዓቅሚ ሃገር፡ ናይ ግዳምን ወሽጢን ተርእዮታ ትኸ እንታይ ትርጉም ይወሃቦም? ዝበሉ ሕቶታት ብክትዕ ኣጻፊፉ ዝምልሽን ዘጽንዕን (ባይቶ፡ ቤት ምክኸሪ) ሓባራዊ ሃገራዊ መረዳእታ ዝፈጥርን ሓለፋታትን ምግናንን መንግስቲን ናይ ጸጥታ ትካላቱን ዝቖጻጻር ባይቶኣቒ ተሳትፎን ኣገ ባብ መስርሕ ውሳነን ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ።
ውሳነታት ሓንሳብ ምስ ወጹ'ውን ምስ ዝመጽእ መድረክኸ ዝተዓጻጻፉ ክኮኸኑ የድሊ።ምምሕያሻት ክመጽእ ወሰንቲ ኣካላት ንነቀቓፌታ ክፉት ማዕጾ ክህል ዎ ም የድሊ። ከሉ ሃገር እናተ መሓየሽን እናተኣረመን እዩ ዝከኸይድ። ናይ ልቦናን ፍልጠትን ብሕትውና ዘለ ዎ ም ትካላት ወይ ሰባት ኣለው ኢልና ክንዛረብ ኣይንክእልን፡ ስለዚ ነቀቓፌታ ወይ ተጻራሪ ርእይቶ ኣብ ዝመጸሉ ድፋዕ ሒዝኻ ምኽልኻልን ጠረው ምባልን ወይ ግብረ መልሲ ጥራይ ምሕሳብ ጠቃቓሚ ኣይኮነን። ጉዳይ ድሕነት ሃገር ደፋእ ኢልካ ዝርኤ ኣይኮነን፡ ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ቐኒን እምበር ንፍሉያት ትካ ላት ጥራይ ዝምልከት'ውን ኣይ ኮነን፡ ዜጋታት በብናቶም ኣተና ትና ርእይቶታት ክሕዙ ስለዝክኸእሉ ንነቀቓፌታ ክፉት በሬ ምሃብን፡ ምርድዳእን ምጽውዋርን፡ ንውሳነ ታት ምስ ግዜ ዝመሓየሹን ዝሓሹ ኣማራጺታትን ክኾኑ ይሕግዝ።
ርእይቶ ክትህበሉ ቀሊል ዝመስል'ኳ እንተኮኸነ ምውርዛይ ግን ኣይጽቡቅን እዩ። ኣብ ተግበርቲ ኣካላት መንግስቲ ዝፈጥሮ ጸቕጢ ዓቢ እዩ። ተሃወስቲ ሕቶታት፡ (ረቅቦዘቕtቕቾቅ ቕዘዘችቅዘ) ሕጽረት ግዜ፡ ሕጽረት ዓቅሚ፡ ዝተፈላለየ ርእ ይቶ ወልቀ ሰባት፡ እሞ ኸኣ ብዘይ ተማለኤ ፍልጠትን ብቀቓëዕ ናይ ትንተና ዓቅምን መሳርሕን ስለዝኮኸነ ቀሊል ጸቕጢ ኣይኮነን ደገፍ ናይ ዝተመጻረየ ሓበሬታ ዘለ ዎ ም ትካላት ደገፍ ናይ ምክኸርን ምቁጻጻርን ዝህቡ ትካላት ይሓ ትት። ኣብ መደምደምታ ኩሉ ግዜ ዝላዓለን ዝበለጸን ተፈጻምነት እኳ ካብ ርትዓውነት ዝርሕቕ እንተኮኸነ ዝሓሸን ዝበለጸን ኣማራጺ ንምውሳን ዝከኣል ዘበለ ክግበር ኣለ ዎ ብውሑዱ ትካላቒ ኣሰራርሓ ክተኣትቶን ክንጥቀ መሉን የድሊ። ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ዝዋስኣ ብቀቓëዓት ትካላትን ብሕጊ ዝተቀቓየደ ኣሰራርሓን ምህላው ይሓትት።
ፍሉጥ ንጹር መስርሕ ናይ ውሳነ ምውሳድ ኣገባብ ክህሉ የድሊ። ካቢነን ባይቶን ኣብዚ መስርሕ ዘለ ዎ ም ተራ ብንጽር ክንስእሎን ክንጥቀመሉን የድሊ።
ኣብዚ ተለዋዋጢን ሽንኩርን ዝኾነ ዓለምና ስእነት ናይ ከምዚኦም ዝኣመ ሰሉ ኣገባባት ንሓንቲ ሃገር ግዳይ ናይ ዘይሓሰበትሉ ሃንደበትነትን" ዘይቅውም ቀጻልነት ዘይብሉ ካብ የማን ንጻጋም ዝጸፍዕ ፖሊሲታት ክገብራ ይክኸእል እዩ።
ርእይቶታ ስለዝኮኸነ እየ ዝልፍልፍ ዘለከኹ'ምበር፡ ካብዚ ዝሓሸ፡ ዝበለጸን ዝተፈለየን ኣማራጺታት ክህሉ ከምዝኽ እል እውን ክዝንጋዕ የብሉን። ስለዚ ምክልካኸል፡ ወጻኢ ጉዳይ፡ ጸጥታ፡ ኩናት፡ ሃገራዊ ስግኣት፡ ሃገራዊ ድሕ ነትን ሃገራዊ ረብሓን ክንብል እንከለና ብስፍሕ ዝበለ መገድን ኣገባብን ክተሓዝ ዘለ ዎ ይመስለኒ።
*ኢትዮጵያ ብምዕራባውያን ሃገ ራት ኣብ ከባቢና ዝዓበየት ሃገር ስለዝኾነት ኣብዚ ዞባ ብዝኾነ ተራ ኢትዮጽያ ክህሉ ይደልዩ እዚ ከመይ ትሪኦ?
=ኣነ እዚ ጉዳይ ብዕምቖት ክምልሾ ኣይክእልን'የ ምኽንያቱ ኣብዚ እዋን ዘለኒ ሓበሬታ ውሱን ይኸውን። ግን “ሓይሊ መሰል'ዩ” ዝበሃል ፍልስ ፍና ወይ ሓያል ዝኾነስ ኩሉ ክረክብ ኣለ ዎ ዝበሃል ፍልስፍና ዝስርሉ ዘመን ዘለና ኣይመስለንን። ኢትዮጵያ ዓባይ መንግስቲ እምበር ሓያል ሃገር ኣይብ ላን'የ። ልክዕ'ዩ ብዝሒ ሰብ ኣሎ ሓድነት ዘለ ዎ ሃገር ግን ኣይኮነን። ኣብ ሓደ ዕላማ ዝኣምን ሃገር ስለዘይኮነ ኣብ ውሽጢ ብዙሕ ሽግራት ኣለ ዎ ።
ስለዚ ነዚ ኣነጺሮም ዘይርድኡ፡ እቲ ግዝፋዊ/ቅርጻዊ ነገር ናይ ኢትዮጵያ ምስ ሓይሊ ኣተኣሳሲ ሮም ክርእይ ዎ ይኽእሉ። ኢትዮጵያ ግን ናይ ገዛእ ርእሳ ብዙሕ ሽግራት ዘለቐ ሃገር እመስለኒ። ኣብዚ ዘለናዮ ዓለም ከኣ ሓያል ዝደለዮ ይርከብ ዝብል ፍልስፍና ዝሰርሕ ኣይመስለንን። ዝተፈላለየ ክንዋሳእ እንኽእል ዕድላት ኣለና። ስለዚ ንኸባቢ ከስርሕ ዝኽእል ሜላ ክነውጽእ ክንክእል ኣለና። ምናል ባሽ በዚን በትን ኣገባብ ክብል ኣይክ እልን። ግን ብመጽናዕቲ፡ ምይይጥን ጭቡጥ ኩነታት ብምግምጋምን ዘዋጻ ኣና ዝበሃል ከኺደና ዝኽእል ሜላ ክንሕዝ ንኽእል ይመስለኒ።
*ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቅድሚ ምዃንካ ንቑሩብ እዋን ሚኒስተር ምክልኻል ኔርካ እንታ ይ'ዩ መቐየሪኻ? ሓደ ሚኒስተር ናብ ካልእ ቦታ ዝቕየር'ከ በየናይ መምዘኒ'ዩ?
=ክምልሻ ኣይክእልን'የ። ምኽንያቱ ናይ ፕረሲደንት ስራሕ ስለዝኾነ ናቱ መዐቀኒ ይህል ዎ ይኸውን። ሓደ ስራሕ መን ዝያዳ ከስልጦ ይኸእል ኢሉ ክምዝዝ ይኽእል። ስራሕ ጥራይ'ውን ከም መዐቀኒ ከይወስዶ ይኽእል። ካልእ ኩነታት ኣብ ግምት የእቱ ማለት'ዩ። ቅልጡፍ ምቅይያር ግን ልክዕ ጽቡቕ ኣይከውንን። ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ስራሕ ከይተላለየ ኣብ ካልእ ስራሕ ክኣቱ ንዕኡ ይኹን ነቲ ትካል ጽቡቕ ኣይኮነን። ከም ኣሰራርሓ ዝጸ ንሓ ግን ምቅይያራት ይመጽእ፡ ኣብ ዝተቐየርካዮ ኬድካ ትሰርሕ። ኣነ ኸኣ ኣብ ምክልኻል ጸኒሓ ብ1994 ጉባኤ ተገይሩ። ድሕሪ ጉባኤ ኣብ ወጻኢ ጉዳይ ተቐይረ። ኣብ ወጻኢ ጉዳይ ሰለስተ ዓመት ስሪሕ እንደገና ናብ ሃብቲ ዓሳ ተቐይረ ማለት'ዩ።
*ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት'ከ ኔርካ'ዶ?
=እቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩ ዎ ብደረጃ ሚኒስተር'ዩ።ብሓላፊ ክፍሊ ግን ሓላፊ ውሽጣዊ ጉዳያት'ውን ነይረ።
*እቲ ዝግበር ምቅይያር ኣባላት ካቢነ ቅጥዒ ኣለ ዎ 'ዶ?
= እቲ ግቡእ ኣሰራርሓን ናህና መረዳእታን ፕረሲደንት ካቢነ ይምድብ፡ ናብ ባይቶ የቕርቦ፡ ባይቶ ከኣ የጽድቖ። ስለዚ ፕረሲደንት ካቢነ ናይ ምምስራት/ምቕያር ሓላፍነቱ'ዩ። ኣብ ዝተራእዮ ጊዜ ድማ ካቢነ ናይ ምቕያር ስጉምቲ ክወስድ ይኽእል'ዩ። እንተኮኸነ ባይቶ ክባርከኸሉ ኣለ ዎ ።
*ሕራይ ኣብቲ ናይ ህግደፍ ክንመጽእ፡ህግደፍ ክሳብ ሕጂ ስል ጣን ንህዝቢ ዘይርካቡ ምኹነይ ኣይኮነን ዝብል ናይ ህዝቢ ምዕዝምዛማት ኣሎ።ብዛዕባ'ዚ እንታ ይ'ዩ ርኢቶኻ?
=ኣነ'ውን ምድንጓይ ኣሎ'የ ዝብል። ካብ ሪፈረንደም ክሳብ 97 ዝነበረ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ግዜ ቅዋም ተመያይጥና ክነጽድቕ እኹል ጌዜ'ዩ ነይሩ።ብድሕሪኡ ከኣ ብዝተፈ ላለየ ምኽንያታት ተናዊሑ። ብዝኾነ ተቀቓላጢፍና ናብኡ ክንሰግር ዝሓሸ'ዩ። ካብዚ ዘሎ ናይ ኣሰራርሓ ጸገማት ወጺእና ኣብ ዝማዕበለን ልኡላውነት ህዝቢ ዘረጋግጽን ኣሰራርሓ ምእታው መተካእታ የብሉን።
*እዚ ሕጂ ምስ ወያነ ዝተፈጥረ ኩነታት ነቲ ቅድም ህ.ግ ኣብ ልዕሊኦም ዝነበሮ ኣረኣእያ ቀይር ዎ ዶ?
=እቲ ናይ ቀደም ሜላና ክሳብ ዓወት ኣብጺሑና'የ ዝብል ኣነ። ንም ንታይ ሽዑ ናይ ምንባር ሕቶ'ዩ። ህላወና ክቅጽል ንስርዓተ ኣምሓራ ክነውድቕ ንኹሎም ኣንጻር ኣምሓራ ዝኾኑ ክንሕግዝን ክነተባብዕን ነይሩና። ነናይ ገዛእ ርእሶም ሕርነታዊ ቃልሲ ስለ ዝነበሮም ከኣ ንሕና ክልተ-ሰለስተ ሚልዮን ህዝቢ ሒዝና ምስ ውሑድ ዓቕሚ ምስ ዓቢ ሃገር ክንገጥመሉ እንተኾይና ብዝ ተኻእለ መጠን እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ድኽመታት ክምዝመዝ ክኽ እል ኣለ ዎ ። ንሱ ኸኣ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ግዙኣት ህዝቢ ስለዘለው፡ ምስኦም ብሓባር ኮይንካ ንናይ ኣምሓራ ኢምባራጦርያ ምውዳቕ ዝብል እስትራተጂ'ዩ ነይሩና። ክሳብ ኣብኡ ድማ ጽቡቕ ዝነበረና እመስለኒ።
ብድሕሪኡ መተካእትኡ እንታይ'ዩ ዝብል'ዩ ነይሩ እቲ ሕቶ። መን'ዩ ክመጽእ ኣብ ኢትዮጵያ? ፋሕፋሕ ድያ ክትበል? እዚ ናይ ትግራይ ብሃ ር'ከ ክሕዛ ይኽእል ድዩ (በቲ ናይ ቀደም ሓይሊ) ዝብል ብዙሕ ርኢቶ ታት ነይሩ። እቲ ሓፈሻዊ ኣረኣእያ ዝነበረ ግን ወያነ ኣብ ስልጣን ይብጻሕ እምበር ልክዕ ከም ናይ ኣምሓራ ኢምባራጦርያ ቀላጽም ክህል ዎ ኣይክ እልን'ዩ። ምኽንያቱ ንበይኖም ነቲ ዓዲ ክሕዙ ዎ ክሳብ ዝፈተኑ ዝገጥሞም ሽግር ብዙሕ'ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ሓያል መንግስቲ ኣይኮነን ክኸውን። ካብዚ ዝተበገስ ሰረቱ ክድልድል መታን ምሕዝነት ከድልድል ክደሊ'ዩ (መታን ክቕጽል) ዝብል ግምታት ነይሩ። እዚ ኸኣ ኣብቲ መጀመርያ ግጉይ ዝነበረ ኣይመስለንን። ልክዕ'ዩ ድሓር እቲ ምዕባለታት ካብቲ ዝተጸበናዮ ንላዕሊ ከይዱ።ነቲ ጥሙሓት (ሃብሾቕቻቕተቦ) ናይ ኢምበራጦርያ ሓሊ ፎም ክብል እኽእል ኣብ መወዳእታ። ምኽንያቱ ንብሙሉኡ'ቲ ሽዑ ዝነበረ ኣተሓሳስባታት ዝነጽግ ልኡላውነት ኤርትራ ዘፍርስ ክሳብ ኣብኡ ደረጃ ከይዶም ስለዘለው፡ ብሙሉኡ'ቲ ዝነበ ረና ግምታት ልክዕ ኣይነበረን። እዞም ሰባት ንፈልጦም ኣይነበረናን ውሽጣዊ ኣተሓሳስቦኦም ንግምቶ ኣይነበረናን ክንብል ንኽእል ኢና።
ባህሪ ናይቲ ስርዓት ሕጂ'ውን ኣይ ተቐየረን'ዩ ዝብል ኣነ። ምኽንያቱ ኢትዮጽያ ዓባይ ሃገር'ያ ብዙሓት ብሄራት ኣለዋ(ንርእስ ውሳኔኦም ዝቓ ለሱ)። እዚ ጉዳይ ክሳብ ዘይተፈትሓ ከኣ ዝኾነ ይኹን መተካእታ ስርዓተ ኣምሓራ ኮይኑ ነቲ ዓዲ ከካይዶ ዝደሊ ፍታሕ ዝረክብ ኮይኑ ኣይስመዓንን። እነሆ'ውን ኣብዚ ቀረባ እዋን ንሪኦ ኣለና ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ከምኡ ዝኣመሰለ ሽግራት ኣሎ። ስለዚ ናይ ህዝቢ ሕቶታት ብግቡእ ክሳብ ዘይተ ፈትሑ እቲ ሃገር ሓያል ሃገር ክኸውን ዝኽእል ኣይመስለንን። ብሓፈሻ ነቲ ምስ ወያነ ዝነበረ ዝምድና ክሳብ ዝተወሰነ መድረኽ ተጠቒምናሉ ኢና። ብድሕሪኡ ንጽቡቕ ዝምድና ጽቡቕ ጉርብትና ንናይ ሓባር ረብሓ ምስራሕ ከም ኤርትራውያን መጠን ንረብሓና ስለዝኾነ ምስ ዝኾነ ሃገር (ጐረቤትና) ብኸምኡ ምስራሕ ኣ ዎ ንታዊ ይመስ ለኒ። ካብኡ ዝተረፈ እዚ ድሓር ዝመጸ ሕቡእ ኣጀንዳታት ብሙሉኡ እዚ ኣተ ሓሳስባ ተቐይሩ ኣብ ዝኸፍአ ናይ ውግእ ኩነታት ኣቲና። ኣብቲ እዋን'ቲ ግን ምዘëእ ሃዋሁ ተፈጢሩ ስለዝነበረ ነዚ ከባቢና ናይ ሰላምን ምርግጋእን ቦታ ኣብ ምግባር ናይ መጀመርያ ተበግሶ ኣብ መንጐ ክልቲኤን ሃገራት ክውሰድ ይከኣል'ዩ ተባሂሉ ናይ ሜላታ ትና ምቕርራባት ምግባር መደብ ነይሩ።ብክልተኤን ሃገራት ዝወጸ ናይ ሚኒስተራት ኮሚሽን ነይሩ። ብወገን ኢትዮጵያ ብታምራት ላይነ ዝምራሕ ብወገን ኤርትራ ድማ ብማሕመድ ሸሪፎ ዝምራሕ (ሖተቕቦt ምቕቦቕዘtቅቶቕሽባ ሆተብብቕttቅ) ሓባራዊ ኮሚቴ ሚኒስተራት ነይሩ። ኣብ ትሕቲኡ ከኣ ዝተፈላለዩ ኮሚቴታት ነይረን። ሰሰለስተ ወርሒ ንራኸብ፡ ከመይ ነይሩ ክልቲኡ ሃገራት ክቀራረብ ይኽእል ዝብል መደባት ነይሩ። ክሰርሕ ግን ኣይከኣለን። ስለዚ በብመድረኹ ክንሪኦ እንኽእል ይመስ ለኒ። እቲ ዝነበረና ግምትን ትጽቢትን ልክዕ ኣይኮነን። ስለምንታይ ክንግ ምግም ዘይከኣልና፡ ካልእ ሕቶ ይመስለኒ።
ኣብ መጻኢ ምስ ኢትዮጵያ ይኹን ካልኦት ጐረባብትና ዘተኣማምን ናይ ሰላም ኩነታት ከም ዝሰፍን ምግባር ዝሓተና ይመስለኒ። ደሌትናን፡ ረብሓ ታትናን ብዘይ ኲናት ክንጭብጠሉ ዘካኣለና ስትራተጀ ምሕንጻጽ የድሊ። ንከባቢና ዘንጸላልው ሓደጋታትን ዕድላትን በዙሓት ስለዝኮኸኑ፡ በዚ ፎርሙላ ክስራሕ ኣለ ዎ ክባሃል ኣጸጋሚ እዩ።
ሰላም እንተዘየላ ልምዓት የልቦን ስለዝኾነ ግን ኣብ ከባቢና ሰላም ከም ዝስፍን ንምግባር እንገብሮ ጻዕሪ ምስ ቶም ቀንዲ ኣገዳስነት እንህቦም ጉዳያት ክንሰርዖ ይግባእ።
*ገለ ሰባት ግን ነቲ ምስ ኢት ዮጵያ ዝተገብረ ዝምድና ተገዲድና ከምዝኣተናዮ ገይሮም'ዮም ዝዛ ረቡ። ምስ ኢትዮጵያ ዝምድና ክንገብር ዘገድደና ናይ ወጻኢ ሓይሊ ነይሩ ድዩ?
=ናይ ወጻኢ'ኳ ክብሎ ዝኽእል የብለይን ብዛዕባ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ብዙሕ ኣፍልጦ የብለይን። እቲ ዝነበረ ርኢቶ ግን (ከምቲ ዝጠቐስካዮ) ውሕ ስነት ናይ ድሕነት ሓደ ካብቲ ኣገባባት ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝጥቀማሉ'ሲ ዞባዊ ውድባት ምምስራት'ዩ። ንኣብነት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ-ሳዴክ፡ኣብ ምብ ራቕ ኣፍሪቃ- ኤኮዋስ ኣብ ኤውሮጳ-ላሪ። ኣብ ሓደ ዞባ ናይ ሓባር ረብሓ ዘለወን ሃገራት ሓደ ውድብ ኣቒመን ኣብ ኩሉ መዳያት ዘለወን ናይ ሜላ ምቅርራብ እንተገይረን ነቲ ኣብ ሓድ ሕድ ዘለወን ምጥርጣር ስለዘጉድለ ኣብ ክንዲ ናብ ምርጻም ናብ ምቅር ራብን ምውህሃድን ዘምርሕ ሃውሁ ክፍጠር ይኽእል'ዩ እዚ ኸኣ ብቁጠባዊ ዝኾነ ምትእስሳራት እንተገዲፉ ናጻ ናይ ንግድን ሰብን ምንቅስቓሳት እንተ ደኣ ተወሲኹ ዎ ዝተጠናነገ ረብሓ ስለዝፍጠር ተመሊስካ ናብ ውግእ ናይ ምእታው ተኽእሎ የጉድል እዩ።
ስለዚ ናይ ሓባር ረብሓ ዘለ ዎ ዞባዊ ውድባት ምፍጣር (ኢጋድ)፡ ብመጠኑ ናይ ሓባር ድሕነት ወይ ውሕስነት ንምሃብ ይሕግዝ ዝብል ኣተሓሳስባ'ዩ ነይሩ። ነዚ ኩሉ ዓለም'ዩ ይጥቀመሉ ኣሎ። ንሕና ከኣ ኣብዚ ዞባ ክሳብ ዘለና ነዚ ሕቶ'ዚ ክንጎስዮ ንኽእል ኣይመስለንን። ኣብዚ ከባቢ'ዚ ሓደ ሕቶ ኣሎ። ንሕና፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያን ጂቡቲን ኣለና። ዝተፈላለየ ዘየቕስን ሽግራት ኣሎ። እዚ ሽግር'ዚ ናብ ዘቕስን መገዲ ንምብጻሕ ምስራሕ ከኣ ግድን'ዩ። ዝተፈላለየ ርኢቶታት ክመጽእ ይኽእል ይኸውን። ግን ሓደ መዋስኢ መገዲ ዝነበረ እመስለኒ።
ምቅልጣፍን ዘይምቅልጣፍን ዝበልካ ዮ'ኳ ብዙሕ ኣይተረዳኣንን። ብሓፈሻዊ ኣጠማምታ ግን ዞባና ናይ ሰላምን ምርግጋእን ዞባ ክኸውን፡ ምጥርጣር ክጠፍእ፡ዞባዊ ጸጥታ ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ከምዝበጽሕ ምግባር ንምስራሕ ዝዓለመ'ዩ ነይሩ።
እዚ ብደረጃ መንግስቲ ዝነበረ ኢዩ። ኣብ ሞንጐ ክልቲኡ ውድ ባት ዝነበረ ዝምድናንን ናይ ሓባር ስትራተጀታትን ግን ብግንባር ደረጃ ተታሓዙ ይስርሓሉ ስለዝነበረ ሓፈሻዊ ኣፍልጦ ጥራይ ስለዘለኒ ክዛረበሉ ኣይክእልን። ስለምንታይ ስትራተጀካዊ መሓዛ ብሃንደበት ናብ ስትራተጀካዊ ጻላኢ ተቀቓይሩ ንዝብል ሕቶ ግን መልሲ ክንረክ ኸበሉ ዘለና ጉዳይ ኢዩ።
*ብዛዕባ ኣቃውማ ብዙሕነት ህዝቢ ኤርትራ ዘለና ፖሊሲ እንታይ ርኢቶ ኣለካ? ዘይምዕሩይ ተሳታፍነት ንኽደላደል'ከ እንታይ ስጉምታት ክውሰድ ኣለ ዎ ትብል?
=ኣነ እዚ ሕቶ'ዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝመለሾ ኮይኑ ይስማዓኒ። ንምንታይ፡ ኣብ ታሪኽና ተመሊስና እንተሪእና ኣብ ሓምሳታት እቲ ናይ መጀመርያ ናይ ፖለቲካ ተሞክሮ ዝራኣናሉ፡ ብርቱዕ ጸረ-መግዛእታዊ ስምዒት ነይሩ ይኸውን እምበር ንጹር ኤርትራዊ ሃገራውነት ኣብቲ እዋን'ቲ ተፈጢሩ ነይሩ ኢልካ ክትዛረብ'ውን ኣጸጋ ሚ'ዩ። እቲ ናይ ኤርትራ ሃገራውነት መበገሲኡ ምስ ናይ 60 ዓመት ናይ ባዕዲ መግዛእቲ ስለዝኾነ።
ኣብ ሓምሳታት ግን ሓደ ነገር ክን ጸር ክኢሉ ኣብ መጀመርያ እቲ ህዝቢ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክውደብ ጸኒሑ ኤርትራ ኣብ ክልተ ክትምቀል ዝብል ናይ በቪንስ ስፎርሳ መደብ ምስ መጸ እቲ ዝበዝሓ ነቲ ምክፍፋል ተቓዊሙ ዎ ።ጠለቡ ካኣ ከነጽር ጀሚሩ። ምስ ናጽነት ኤርትራ ምስ መሰል ርእሰ ውሳነን ብዙሕነትን ዝተኣሳሰረ (እስላምን ክርስትያንን ኢልና ግን ኣይንፈለልን ሓደ ንኹን) ዝብል ኣተ ሓሳስባታት እናማዕበለ መጽዩ።
ፈደሬሽን ነዚ ኣብ ሓደ ቀጻሊ መድረኽ ኣደይብ ዎ 'ዩ። ምኽንያቱ ዋላ እቶም ኣብ ሓምሳታት ጸረ ናጽነት መርገጺ ዝነበሮም ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኣምሓራ ምእታው እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ስለዝተ ረድኡን ኩሉ መሰላት ስለ ዝተገፈን እቲ ናይ ናጽነት ኣተሓሳስባ ኣዝዩ ሓያል እናኾነ መጽዩ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ህዝቢ ሓደ ኢና፡ ብሓደ ክንሓስብ ክንክእል ኣለና። ማዕረ ኢና ኩልና ዝብልን ካልእን ኣተሓሳስባታት መጽዩ።
እቲ ዕድልና ዘይገበሮ ኣብ መሪሕነት ጀብሃ እዚ ኣተሓሳስባ'ዚ ኣይተንጸባረ ቐን። እቲ ናይ መጀመርያ 12/13 ዓመታት ብዙሕ ሽግር'ዩ ሓሊፉ። እዚ ከኣ እቲ ኣጠማምታ ኣብ ጸቢብ ኤትኒክነትን ኣብ ሃይማኖታዊ ምፍል ላይን ዝተሞርኮሰ ስለዝነበረ ውግእ ሓድሕድ ከፊልናሉ። ድሕሪ ውግእ ሓድሕድ ናብ ሓድሽ መድረኽ ሰጊርና ክንብል ንኽእል። ምኽንያቱ ብዝኸፍአ ተሞክሮን ብዝኸበረ ዋጋን ተማሂርና።
ስለዚ ህ.ግ ክትመጽእ ከላ ከም ነጻጊት ናይዚ ኣሉታዊ ተሞክሮ፡ ማዕርነት ናይ ብሄራት፡ ሓድነት ብብዙ ሕነትና'ዩ ዝግለጽ ዝብል መበገሲ ፍልስፍና'ዩ ነይሩዋ። እዚ ፍልስፍ ና'ዚ ቅኑዕ እመስለኒ።ኣብ ዓወት ከኣ ከብጻሓና ክኢሉ።ምኽንያቱ ህ.ግ ናይ ዓሌት፡ ሃይማኖትን ጾታን ፍልልይ ዘይብሉ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ተሳቲፍና ዕውታት ኮይና ንኽንወጽእ ሓጊዙና። እዚ ሓደ ኣ ዎ ንታዊ ተራ ናይ ህ.ግንባር እዩ። ድሕሪ ናጽነት ብግምት ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሰብ ብሰብ መሪጹ ኣብ ሪፈረንዱም 99.8% ኤርትራዊ ድምጹ ሂቡ። እዚ ከኣ ከም ናይ ካል ኦት ሃገራት ግምታዊ ዘይኮነ ብሙሉኡ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነት ከምዝደሊ ኣረጋጊጹ።
እታ ብድሕሪኡ እትመጽእ ሕቶ እዛ ሕጂ ናጻ ኮይና ዘላ ኤርትራ ከመይ ገይራ'ያ ነዚ ካብ ተሞክሮ ዝተረኽበ ሓድነት ዝያዳ ከምዝሕይልን ከምዝድልድልን እትገብሮ ዝብል'ዩ። እዚ ከኣ ኣብዚ ኣርባዕተ ዓመት ናይ ቅዋም ተኻቲዕና ዘጽደቕናዮ እመስ ለኒ።ስለዚ ኣነ ሓድነትና ዝብሎ ኣብዚ ቅዋም ይንጸባረቕ'ዩ። ሓድነትና ሓደ ኤርትራዊ ካብ ዝኾነ ይኹን ብሄር ካብ ዝኾነ ይኹን ሃይማኖት ኣብዛ ኤርትራ እትበሃል ዘላ ሃገር፡ ኣነ ብኸ መይ'የ ዝውከል፡ ብሕጊ ከመይ ገይ ረ'የ ናብ ስልጣን ክድይብ ወይ ክወ ርድ ዝኽእል፡ ክሓትት ዝኽእል፡ ካብቲ ጸጋ ናይቲ ሃገር በየናይ ሕጋዊ መገዲ'የ ክማቐል ዝኽእ፡ ኣብ ውጥን ናይዛ ሃገር ብኸመይ መገዲ ከበርክት እኽእል፡ ርኢቶይ ብኸመይ መገዲ ክህብ እኽእል፡ ወይ ብኸመይ ማዕርነተይ ከረጋግጽ እኽእል ዝብል ሕቶ ታት ሓዚላ ዘላ ቅዋምና እያ። ንኹሉ ነገር ከኣ ትምልሾ ንሳ'ያ።
ስለዚ ኣብዛ ቅዋም እዚኣ ዝኣምን ኤርትራዊ ኩሉ ሓደ'ዩ። ንብዙሕነት ናን ማዕርነትናን ዝሕሉ ሕጋዊ ኣሰ ራርሓ ንገብር ኣለና ማለት'ዩ። እዚ ተመሊሹ'ዩ እየ ዝብል ኣነ። እቲ ብድሕሪኡ ዝመጽእ እንታይ ኢና ንደሊ ንሕና? ብልጽግና፡ ማዕርነትን ፍትሕን ዘለዋ ዓዲ ክንገብር'ዩ። በየናይ መገዲ? ሓደ ብየማን፡ ሓደ ብጸጋም ሓደ ከኣ ብማእከል'የ ዝኸይድ ክብል ይኽእል። ብኸመይ ንብልጽግ ወይ ኣብቲ እንደልዮ ንበጽሕ፡ ፍልልይ ክህሉ ይኽእል። እዚ ግን ጥዕና ዘለ ዎ ፍልልያት (ኣብ ውሽጢ ሓደ ሃገር/ህዝቢ) ዘሎ እዩ። ክነማዕብሎን ክንኩ ስኩሶን ድማ ኣለና።
ጸገም ዝመጽእ ኣነ ኣብዚ ኣይተ ወከልኩን፡ መሰለይ ኣይተሓለወን፡ ማዕረ ካልኦት ኣይኮንኩን፡ ዝብል ኣተሓ ሳስባታት ምስዝህሉ'ዩ። እዚ ኣተሓሳ ስባ እንድሕር ሃሊዩ ከኣ ክንሰምዖን ክንመያየጠሉን ዘፍቕድ ኣተሓሕዛ ክልህልወና ይግባእ። እዚ ድማ ኣብ ቅዋም ዘሎ እመስለኒ። ሽግራት ወይ ከምኡ ዓይነት ስምዕታ እንድሕር ሃሊዩ ካበይ'ዩ ዝበቑል? ስለምንታይ? መበገሲ ኣለ ዎ 'ዶ የብሉን? ሓቅታት ሪእና፡ መገዲ ሓድነት ብዘደልድል ኣገባብ ፈቲሕናዮ ክንከይድ ንኽእል እመስለኒ። ፈለማ ግን ነቲ ጉዕዞ ንጀ ምሮ። ኣብቲ ቅዋማዊ ኣሰራርሓ ንእ ቶ'ሞ ብዙሕ ሕቶታት ክምልሸል ና'ዩ። እቲ ካልእ ዝመጽእ ከኣ ኣብ ጉዕዞ እንዳ ኣሃብተምናዮን እንዳስፋሕ ናዮን ስለንኸይድ ብዝያዳ ሓድነትና እናደልደለ ከምዝኸይድ ዘጠራጥር ኣይመስለንን።ስለዚ እቶም ቀንዲ ሕቶ ታት'ሲ መሊሽናዮም ኢና'የ ዝብል።
*ኣብ ንድፊ ሕጊ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ዘለካ ርኢቶ እንታይ'ዩ?
=ምናልባሽ ኣብታ ሓንቲ ክምልኣ ዝደለኹ እቲ ሓድነትና ንብሎ ዝድል ድል ኩሉ ኤርትራዊ ተወኪለ'የ፡ ኣነ ኣብዚ ኣለኹ ኢሉ ምስዝኣምን ጥራ ይ'ዩ። እዚ ምስዘይህሉ ሽግር ኣለና ማለት'ዩ። እዚ እንድሕር ሃሊዩ ከኣ ሓይሊ ኣለና ማለት'ዩ። ዝኾነ ይኹን ብደገ እንተመጸ ንሓደ ኤርትራዊ ፈልዩ ሽግር ከምዘልዕል ክገብሮ ኣይክእ ልን'ዩ። ምኽንያቱ እቲ መሰረታዊ እምነት ኣሎ ማለት'ዩ። ስለዚ ንውሽ ጣዊ ሓድነት ጥራይ ዘይኮነ ብደገ ዝመጽእ ሽግራት'ውን ኢድ ክረክብ ኣይክእልን'ዩ። እዚ ከኣ ብግብሪ ኣርኢ ናዮ ኢና። ትማሊ ኲናት ምስመጸ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበረ ተገዳስነትን ተሳታፍነትን ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ብግብሪ ተራእዩ'ዩ። ሓደ ልቢ፡ ሓደ ደም ኢልና እንዛረበሉ ኩነታት'ዩ ዘሎ። እዚ ከኣ ካብዚ እምነት ዝነቅል እመ ስለኒ። ስለዚ ሓያል ዝኾነ ተሞክሮ ኣሕሊፍና ኢና፡ ካብዚ ተሞክሮን ክንመሃር ኣለና። ብዝያዳ ከኣ ከም ዝሕይል ክንገብሮ ኣለና። ንሱ ከኣ በዚ ቅዋማዊ መገዲ ክንበጽሖ እንኽእል እመስለኒ።
ብዛዕባ ሰልፍታት ዘለኒ ርኢቶ እንተ ደኣ ኮይኑ፡ ሓደ እቲ መበገሲ ኣተሓሳ ስባ ዝነበረ፡ ሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ምምስራት ጥቕሙ ይብዝሕ ካብ ጉድኣቱ። ምኽንያቱ ሓደ ሰልፊ ዝመ ርሐን ስርዓታት ኣብ ታሪኽ እንድሕር ሪእናየን'ሲ ኣብ ሕማቕ'የን ወዲቐን። ንምንታይ ናይ ሓሳባት ምርጻም ናይ ሓሳባት ምውሳእን ምውድዳርን ስለ ዘየፍቕድ፡ ዲናሚዝም ምዕባለ ክዕገት ይኽእል።
ሕብረ-ሰልፋዊ ኢልኻ ኸኣ መት ሓዚ ዘይብሉ ስርዓታት ኣሎ። ኣብ ክንዲ ንምዕባለ ደፋኢ ዝኸውን ዓንቃጺ ክኸውን ይኽእል። ንሕና ሕብረ-ሰልፋዊ ክንብል ከለና ልክዕ'ዩ ነቶም እንደልዮም ረቀቓüüሒታት ዘተባብዕ፡ ንብልጽግናን ምዕባለን ዝደ ፍእ ክኸውን ኣለ ዎ ። ከምኡ ንኽኸውን ድማ ካብ ባህሪ ናይ ሕብረተሰብና ክነቅል ክኸእል ኣለ ዎ ዝብል መረ ዳእታ ኣለኒ።
ንኣብነት ከምቲ ኣቐዲሙ ክበሃል ዝጸንሓ 30 ዓመት ተጋዲልና ብስንኪ ፈላላይ ኣረኣእያ ኲናት ሓድሕድ ሓሊፍና። እዚ ኹሉ ሓሊፍና ልክዕ ከምኡ ነይነት ኣተሓሳስባታት ዝሓዞ ስልፍታት ክንፈቅድ ንረብሓ ይኹን ሓድነት ናይዛ ሃገር ዘርብሕ ኣይኮነን። ኣነ እንድሕር ዘየሊየ ንስኻ የለኻን እንተዘየሊኻ ድማ ኣነ የለኹን።ኩልና ብሓባር ክንህሉ ክንክእል ኣለና። ኩልና ከኣ በዚ ዕድል ክንጥቀም ክንክእል ኣለና። ስለዚ ሰልፍታት ከምዚ ኣረኣእ ያታት ዘለ ዎ ክኸውን ኣለ ዎ ። ዝኾነ ጥሩፍነት ክንፈጥር የብልናን።
ካልእ ናይ ደገ ምምዋል ዝብሃል ኣሎ ዝኾነ ይኹን ናይ ውሽጢ ሓይሊ ካብ ናይ ውሽጢ ኣተሓሳስባ ዝብገስ ክኸውን ኣለ ዎ ። ብናይ ደገ ክኸይድ የብሉን። ምኽንያቱ እንተደኣ ናይ ደገ ምምዋል ሃሊዩ ንናይ ደገ ረብ ሓታት ተገዛኢ ምዃን የምጽእ። ናጻ ኤርትራዊ ተበግሶ ክኸውን ኣለ ዎ ። እዚ ከኣ ኣገዳሲ ረቀቓüሒታት እመስለኒ። ከምዚ ንበል ደኣምበር ነዚ ክንወቅዕ ክስገር ዘይክል ቅድመ ኩነታት ኣም ጺእና፡ስልፊ ክቐውም እዝን እዝን ከማልእ ኣለ ዎ ኢልና ብግብሪ ካልኦት ከምዘይሳተፉ ዎ ክንገብር የብልና። ልክዕ'ዩ ቅድመ ኩነት ክማላእ ኣለ ዎ ። ግን ከኣ ዕድል ዝህብን ዘሳትፍን ክኸ ውን ኣለ ዎ ዝብል ርኢቶ ኣለኒ።
ስለዚ በዚ ወጽዩ ዘሎን ንድፊ መሰረት ተመያይጥና ተኻቲዕና ዘስርሕ ዝበሃል ምስ ኩነታትና ክኸይድ ዝኽእል ሕጊ ኣውጺእና እዚ መሰል'ዚ ኤርትራውያን ከም ዝጥቀመሉ ምግባር ኣገዳሲ ኮይኑ ይስማዓኒ። ብፍላይ ከኣ ነዚ ዝመ ጽእ ዘሎ ምርጫ። ኣብ'ዚ ናይ መጀመርያ ምርጫና ኤርትራውያን እዚ መሰል ተጠቒሞም ናብ'ዚ ምርጫ'ዚ ክስተፉ ግቡእ ይመ ስለኒ ኣነ። እዚ ኸኣ ኣብቲ ውሳኔ ታት ማእከላይ ባይቶና ብንጹር ተገሊጹ ስለዘሎ ክንትግብሮ ኣለና።
*ምስ'ዚ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ደረጃ ንቕሓት ህዝብና ንኸምኡ ቁሩብ ኣይኮነን ዝብል'ዩ። ንስኻ ነዚ ከመይ ትሪኦ?
=ንቕሓት ናይ ህዝቢ፡ ኣነ ብመረዳእ ተይ ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ረብሓኡ ዝፈልጥ ሓደ ልቢ ሓደ ደም ኮይኑ ን30 ዓመት ብረታዊ ቃልሲ ደጊፉ ዘዐወተ ህዝቢ'ዩ። ዋላ'ውን ኣብ ውሱን ታሪኻዊ መድረኻት ነቲ መሪሕ ሰውራ ዝብል ገድሊ ከማን ብናቱ ተበግሶ ከተዓርቕ ዝብገስ ዝነበረ'ዩ። ስለዚ ኣቃሊልና ክንሪኦ ዘለና ኣይመስለንን። ሃገራውነቱን ዝሕለፎ ሽግርን ሕጂ ዘለ ዎ ናጽነትን መጻኢኡ እንታይ ከም ዝመስልን ዝጠፍኦ ኣይመስለንን።
ልክዕ'ዩ ኩሉ ነገር ወዲእና ሓሊፍ ናዮ ክንብል ኣይንኽእልን። ከም ዝኾነ ድሑር ናይ ሳልሳይ ዓለም ሃገር ትምህርቲ ኣብዘይብሉ እዞም ሽግራት የለውን ኢልና ክንዛረብ ኣይንኽእልን። ግን ከኣ እዚኦም ስለዘለው ክንጅምር ኣይንኽእልን ኢና ክንብል ከኣ ልክዕ ኣይመስለንን። ከምኡ ርኢቶ ዘሎ'ውን ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ኣብቲ ናይ ቅድም ናይ ህ.ግ ውሳኔታት ይኹን ኣብዚ ናይ ሕጂ መንግስቲ ኤርትራ ተነጺሩ ኮፍ ዝበለ እመስለኒ።
* ኣብዚ እቐን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብልሽውና ብከኸመይ ትገልጾ?
=ብልሽውና ክጐድልን ክበዝሕን ይክኸእል፡ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ብተዛማዲ ይፍላለ እምበር ፈጺሙ ብልሽወና ዘይብሉ ሃገር ኣሎ ክበሃል ኣይክእልን። ምስ ካልኦት ኣዛሚድካ ከርአ እንከሎ ኣብ ሃገርና ዘሎ ብልሽወና መጠነኛ ኢዩ። ግን በግቡእ እንተዘይ ተቖጻርናዮን ዘይኣሊናዮን ሳዕሪሩ ዓቢ ጸገም ከምጽእ ይክኸእል ኢዩ።
ብልሽውና ብዙሕ መልክዓት ኣለ ዎ ካበቶም ዓበይቲ ጉቦን ምጥፍፋእን ከምኡ'ውን ስልጣን ብግቡእ ዘይምጥቃም ጀሚርካ ክሳብ ንኣሽቱ ንንብረትን ካልእ ሓለፋታትን ዝምልከት ጉዳያት ክሕዝ ይክኸእል።
ኣብ ስርዓት ኣሰራርሓ፡ ኣብ ፍጻመ ሕጊ፡ ኣብ ስነምግባር ወዘተ እውን ዘተባብዕ ዎ ረቀቓüüሒታት ኣይስኣንን እዩ። ስለዚ መጀመርያ ዓይነት ህላቔኡን ዓቀቓኑን ምርግጋጽን ምፍላጥን የድሊ። ቀጺሉ ድማ ንምፍቐሶም ክውሰድ ዘለ ዎ ኣገባብ ምንጻፍ የድሊ። መንግስቲ ንባዕሉ ቀንዲ ናይ ብልሽውና መበገሲ ክኸውን ይክኸእል ኢዩ።
ዜጋታት ናይ ምክልካኸል መሰሎምን መሰል ሰብኣዊ ክብረቶምን (ቅዋም ዓንቀጽ 16) ኪጠሓስ ይክኸእል ኢዩ። ብዘይ ኣገባብ ክይቅየዱን ፍትሓዊን ሕጋውን ፍርዲ ክረክኸቡን (ዓንቀጽ 17) ዘክኸእል ኣገባብ ክህሉ ኣለ ዎ ።
እዚ ስልጣን'ዚ ባይቶ ክሳብ ዘይሓዞ መንግስቲ ንዝደለዩ ዕላማ ክጥቀመሉ ከም ዝክኸእል ብተሞኩሮ ዝተረጋገጸ ኢዩ ።
ብልሽውና ብቅሉዕ መገዲ ይጸናዕ ነዚ ዘጸንዕ ህዝቢ ዝሳተፎ ናጻ ኣካል ይቁም ኣብዚ ሃገር ዘሎ ብልሽውና ኣብ ትካላት ይኹን ሰባት ካብ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ጀሚሩ ብኣተሓሕዛ ስርሖምን ፋይናንስያዊ ሕሳባቶምን ከምኡ'ውን ስነ ምግባራዊ ኣካይይዳኦምን ይሕተት፡ ምስ ኣጻረየ ናብ ሕጊ ወሪዱ ብናጻ ፍርዳዊ ኣካል ሕጋዊ መስርሑ ሒዙ ከም ዝከኸይድ ይግበር።
ክተኣታቶ ዝግብኦ ኣገባባት ምቁጽጻርን መስርሓትን ይነጸር፡ ዝትግበረሉ መንገዲ ይንደይ ብከኸምዚ ድማ መጋበርያ ዘይኮነስ ፍትሓዊ ዝኮኸነን ብሃናጺ መንገዲ ክንእርሞ ዘኽእለና ኣገባብ ከነትሕዞ እንክኸእል ይመስለኒ። ኣተሓሕዛ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ግን ሰዓቱ ዝሓለፎን ምስ ቃልን መንፈስን ቅዋምና ስለዘይሳነን ከብቅዕ ኣለ ዎ እብል።
*ናብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ክንምለስ ኣብዚ ሚኒስትሪ ድሕሪ ምምጻእካ እንታይ ምዕባለ ወይ ሓድሽ ነገር ተኣታትዩ?
=ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልኩ ዎ ናብ ሃብቲ ዓሳ ድሕሪ ምምዳበይ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ቤት ትምህርቲ'የ ነይረ እንተበልኩ ኣይሓስኹን ዝፈልጦ ስራሕ ኣይነበረን።
ቅድመይ ብዙሕ መጽናዕታት ተኻይዱ ጸኒሑኒ። እዚ ዓውዲ ሃብቲ ሃገር ስለዝኾነ ብዝተፈላለየ ማእዝናት ምጥማት የድልዮ ይኸውን። ካብኡ ዝተረፈ ብሕጊ ናይቲ ሚኒስትሪ ክሰርሕ ዝደሊ ሰብ ይመጽእ ይሓትት ዝርርብ ይግባር ብድሕሪኡ ናብ ስራሕ ምእታው ይመጽእ ማለት'ዩ።
ከምዝኾነ ሚኒስትሪ ሓደ ሓደ ጸገም ኣይስኣነናን ይኸውን።ግን ከኣ ብልክዕ ዝቐረቡና ሽግራት ኣለው ኣይብልን። ብኸምዚን ከምዝን ተዓንቒፈ ወይ ጠጠው ኢለ ዝብል እንተሊዩ ክንፈትሖ ንኽእል ንኸውን። ሽግር ክህልወና ናይ ግድን'ዩ ዓበይቲ ማሓንቖታት ከኣ ኣለና ኣይብልን'የ።
*ኣብ ወፍሪ ሃብቲ ዓሳ እትኽተል ዎ ኣገባብ ካብዛን ናይ ከባቢና ሃገራት ዝፍለ ድዩ?
=ከምኡ ከይከውን ይኽእል'ዩ። ምኽንያቱ ከባቢና ሃብቶም ተወዲኡ ክኸውን ይኽእል። ወይ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ናጻ ክኸውን ይኽእል። ንኣብነት ኣብ ከባቢ ውቅያኖስ ዘሎ ሃገር ናይ 200 ማይል ናቱ ዞን ስለዘለ ዎ ካብኡ ውቅያኖስ ስለዝኾነ፡ ናይ ዝኾነ ሃገር ኣማኢት ጀላቡ ፍቓድ እንተሃበ ኣይውጻዕን'ዩ። ምኽንያቱ ምሉእ ዓለም'ዩ ኣብኡ ዝወዳደር። ኣብዛ ንእሽቶ ቀይሕ ባሕሪ ግን ከምኡ ዓይነት ኩነታት የብልናን። ስለዚ ተጠንቂቕና ነታ ሃብትና ዝለዓለ ውጽኢት ዘለና እመስለኒ። ሕጂ ኣብኡ ክንጋገ ንኽእል ኢና። ሎሚ ዓመት ከስራሓና ኢልና ዝሓሰብናዮ ድሕሪ ክልተ ዓመት ነማሓይሾ ክንብል ንኽእል። ከምኡ እንዳበልና ክንጓዓዝ ንኽእል ንኸውን። ግን ከምዘን ናጻ ፍቓድ ዝህባ ሃገራት ከኣ ክንከውን ኣይንኽእልን።ምኽንያቱ ባህሪ ናይዚ ከባቢና ኣይፈቕዶን'ዩ። እቲ ባሕሪ ብጣዕሚ ንእሽቶ ባሕሪ'ዩ።
*እሞ እቲ ዕድል ንዝኾነ ኣውፍሪ ክፋት ድዩ?
=እወ። እተን ሕጊ ንህቦ በታ ሕጊ መሰረት መደቡ የቕርብ። ኣብኡ ንዛራረብ ደሓር ይብገስ።
*ኣብ መሪሕነት ህ.ግ ተጋጊና ምባል ከም ነውሪ'ዩ ዝቑጸር ዝብሉ ወገነት ኣለው። ንስኻ ከይመ ትሪኦ?
=እታ ኣነ ዝፈልጣ ህ.ግ ዋላ'ውን ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ከዐውተና ዝገበረ ሓደ ረቀቓüሒ ክፉት ዝኾነ ናይ ነቐፌታን ርእሰ ነቐፌታን መድረኽ ስለዝነበረ'ዩ ኢለ'የ ዝኣምን። ድሕሪ ናጽነት እዚ ባህሊ ኣይዓቐብናዮን። ጌጋ ዘይንቕበል እንተኾይንና ድማ ብናተይ ርኢቶ ወይ ህ.ግ ጌጋ ኣይትቅበልንያ ዝብል ርኢቶ እንድሕር ሃሊዩ፡ እቲ ጌጋታት ዝቐርበሉ መገድን ክረክብ ክኽእል ኣለ ዎ ። ምናልባሽ እዚ ጌጋታት ዝባሃል ዘሎ ክሳዕ ክንደይ'ዩ ሰብ ከምኡ ኢሉ ዝሓሰብ ክፍለጥ ኣለ ዎ ። ገሊኡ ጌጋ ክብሎ ይኽእል ገሊኡ ጌጋ ዘይብሎ ክኸውን ይኽእል። ግን ክፉት ዝኾነ መድረኽ እንተዝህሉ ኩሉ ሰብ ርኢቶኡ ክህበሉ ዝኽእል መድረኽ እንተህሉ ንዑኡ መዚንካ እቲ ዝበዝሐ ጌጋ ይብል ኣሎ ኢልካ ክዝረብ ምተኻእለ።
ልክዕ'ዩ ኣብ ሜዳ ዝጸንሓና ብዙሕ ጽቡቕ ኣሰራርሓታት ሕጂ ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን'የ። ክፉት ናይ ጌጋ ምቕባል ባህሊ ኣሎ ኣይብልን። ንዑኡ ኣመሓይሽና ክንቅጽል ኣለና። ብሃገር ደረጃ ክንጥምቶ እንድሕር ኮይና ድማ ኣብዚ እዋን'ዚ ናብ ሓድሽ ኣሰራርሓ ክንስግር ኣለና። ንሱ ኸኣ ቅዋማቒ መንግስትና ምምስራት ማለት'ዩ። ኣብዚ ቅዋማዊ መንግስቲ እንድሕር ስጊርና ካልእ መልክዕ ስለ ዝሕዝ ኩሉ ኣሰራርሓና ሕጋዊ መገዲ ክሕዝ ክግደድ'ዩ። ናብቲ ብልክዕ ክንሃንጾ እንደሊ ሕብረተሰብ'ውን መበገሲ ስጉምቲ ስለዝኾነና ኣብቲ መስርሕ ክንፈትሖ ንኽእል ኢና በሃላይ እየ። ብዛዕባ ናይ ዝሓለፈ ኣ ዎ ንታዊ እንተዓቕብናዮ ጽቡቕ'ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ኣብ መጻኢ ግን ንናይ ህዝቢ ድሌትን ስምዒትን ግብረ መልሲ ዝህብ ባህሊ ክህልወና ኣለ ዎ ። ንህዝቢ ዘሳቕዩ ዘለዉ ዓበይቲ ጸገማት ከምእኒ ሕሰም መነባብሮ ብምክኸንያት ወራር ወያነ ንዝተመዛበለ ህዝቢ ምጥያስ፡ ኣብ ኲናት ከቲቱ ዘሎ ኣፍራይ ሓይሊ ኣብ ልምዓት ምምላስ ወዘተ ትንፋስ ዘይህቡና ግድላት ስለዝኮኸኑ ቀዳምነት ሂብና ክንሰርሓሎም የድሊ። ከም ወትሩ ብክኸፉት ልብን ምጽውቐርን ትዕግስትን እንተድኣ እሂን ምሂን ተባሃሂልና ሽግራት ብዝቀቓለለ ከምእንፈትሖ ኣይጠራጠርን።
*ዓወት ንሓፋሽ ቅድም መድረኻዊ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት ነዚ ጭርሖ ምድግጋም እንታይ ትርጉም ኣለ ዎ ?
=ኣብ ጭርሖታት ብዙሕ እምነት የለን። ጭርሖታት'ሲ መግለጺ'ዮም። ንሓንሳብ ዘቁጸልጸለ ጭርሖታት ክመጽእ ይኽእል'ዩ። እቲ ዘገድስ ተግባርና'ዩ እመስለኒ። ስለዚ ዓወት ንሓፋሽ ንበል ኣይንበል ኣብ ዝመጽእ ዘሎ መድረኽ ከምዚኣ ትመስል ሃገር ኢና ንሃንጽ ኢልና ብንጹር ኣስፊርናዮ ስለዘለና ንዑኡ ንምትግባር ምስራሕ ዝሓይሽ እመስለኒ። እዚ ኸኣ ሰብ ዘይፈት ዎ እንተኾይኑ ክቕየር'ዩ፡ ዝፈት ዎ እንተኮኸይኑ ድማ ክጸንሕ ይኽእል ማለት'ዩ።
*ኣብ መወዳእታ ኣቶ ጴጥሮስ ኤርትራ ንዝመጽእ 10 ዓመታት ከመይ ክትከውን ትደልያ?
=ኣነ ኣብ መጻኢ ኤርትራ ብልጽግቲ፡ ካብዚ ዘላቶ ኣብ ዝሓሽ መነባብሮ ክትነብር ምዕቡል ኣሰራርሓ ዘለ ዎ ፡ ፍትሓዊ ስርዓት ዘለ ዎ ብሰላምን ቅሳነትን እትነብር ሃገር ክትከውን እምነ።
*ክትብሎ እትደሊ?
=ነዚ ኣጋጣሚ ብምሃብኩም የቐንየለይ ጽቡቕ መጻኢ እምነ። እተኹርዕን ብልጽግትን ሃገር ከም እንምስርት ከኣ ጥርጥር የብለይን።
*የቐንየልና
Previous
Next
Latest
መቓልሕ ርእሰ ዓንቀጽ:- ብሕታውያን ጋዜጣታት ኣብ ሓደጋ
እዘን መርኣያ ንግስነት ዲሞክራሲያዊ ሃዋህው ሃገርና ኮይነን ዘሎዋ ብሕታውያን ጋዜጣታት ኤርትራ፡ ኣብ ህዝቢ ልዑል ተቐባልነት ረኺበን ምህላወን ናይ...
Details
AI Staff
Sep 11
መበገሲ ጉዳይ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ጠንቅን ህሉው ደረጅኡን ካብ ጉዱሳት ተማሃሮ
እቲ ፍታሕ ናይ'ዚ ንከኹሉ ሃገራቒ ዘሻቀቓለ ጉዳይ ከተርእየና ዝተጸበናያ ዓርቢ ግን ካልእ ሰብ ዘይተጸበዮን ንከኹሉ ዘሕዘነን ዲፕሎማስያቒ ሃስያ(ውሽጣውን...
Details
AI Staff
Sep 11
Eritrea: ኤርትራ ክውንቲ ክትከውን ካብ ዝወዓሉ ንሎሚ: ቃለ-መጠይቕ ምስ ሚኒስተር ጴጥሮስ ሰለሙን
ኣብ ህዝባዊ ግንባር እቲ ክእለት ዝበሃል ካብ ኣብ ውልቀ-ሰብ ዝያዳ ኣብቲ ውድብ ዝሰረጸ'ዩ” ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን
Details
AI Staff
Sep 7
ጋዜጣ ሰቲት ዓርቢ ነሓሰ 2001 - ዓሚዲ ንመኻኸር
ናይ ዝመጽእ ዝዀነ ይኹን ሳዕቤን ተሓታቲ መንዩ?ሄለን ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ኣነ'ውን ኣብ ኣፈታትሓ ግርጭት ርእይቶይ ክህብ፡-ኣበድ ተስፋይ ኩነታት ከተማ ከረን ከመይ ኣሎቴድሮስ ካብ...


በቀጣዩ የውድድር ዓመት ኢትዮጵያን በአፍሪካ ኮንፌዴሬሽን ካፕ የሚወክለው ፋሲል ከነማ የነባሮቹን ውል እያደሰ ጎን ለጎን አዳዲስ ተጫዋቾችንም እያስፈረመ ይገኛል። ሶከር ኢትዮጵያ አሁን ባገኘችው መረጃ ደግሞ አማካዩ ሀብታሙ ተከስተ በክለቡ ቀጣዮቹን 24 ወራት ለመቀጠል ፊርማውን አኑሯል።
ከዳሽን ቢራ ወጣት ቡድን የተገኘው ሀብታሙ ወደ ሰሜን ሸዋ ደብረ ብርሃን እንዲሁም መቐለ ተጉዞ የእግር ኳስ ህይወቱን የቀጠለ ሲሆን ከ2011 ጀምሮ ደግሞ በዐፄዎቹ ቤት ጥሩ ግልጋሎት ሲሰጥ ቆይቷል። ተጫዋቹን ለማስፈረም በርካታ ክለቦች ፍላጎት ቢያሳዩም ያለፉትን አራት ዓመታት በቆየበት መለያ ለመዝለቅ ውል አስሯል።
Share
Tweet
Post navigation
ለገጣፎ ለገዳዲ የሁለት ተጫዋቾችን ዝውውር ፈፅሟል
በቅርቡ ወደ ኢትዮጵያ ከሚመጣው አሰልጣኝ ሚካኤል ኃይሉ ጋር የተደረገ ቆይታ
የቅርብ ዜናዎች
ቅድመ ውድድር ዳሰሳ | ክፍል 2 September 19, 2024
ወልዋሎዎች ተጨማሪ ተጫዋች ለማስፈረም ተስማምተዋል September 19, 2024
አዳማ ከተማ ሦስት ተጫዋቾችን ለማስፈረም ተስማምቷል September 19, 2024
የዋልያዎቹ አለቃ የብሔራዊ ቡድን ቆይታ ? September 19, 2024
ቅድመ ውድድር ዳሰሳ | ክፍል 1 September 19, 2024
የጣና ሞገዶቹ ናይጄሪያዊ አጥቂ አስፈርመዋል September 18, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ሲዳማ ቡና ስሑል ሽረ አርባምንጭ ከተማ አዳማ ከተማ ኢትዮጵያ መድን ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ድሬዳዋ ከተማ ፕሪምየር ሊግ
ቅድመ ውድድር ዳሰሳ | ክፍል 2
September 19, 2024
ሶከር ኢትዮጵያ
ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ወልዋሎዎች ተጨማሪ ተጫዋች ለማስፈረም ተስማምተዋል
September 19, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
አዳማ ከተማ ዜና ዝውውር
አዳማ ከተማ ሦስት ተጫዋቾችን ለማስፈረም ተስማምቷል
September 19, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ዋልያዎቹ ዜና
የዋልያዎቹ አለቃ የብሔራዊ ቡድን ቆይታ ?
September 19, 2024
ዳንኤል መስፍን
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (80) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
7
መስከረም
ትንሽ ቁጥሮች ፣ ትልቅ ጉዳይ
የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
7
መስከረም
ትንሽ ቁጥሮች ፣ ትልቅ ጉዳይ
የፋይናንስ ኮርስ ተዘጋጅቷል በቅድመ ሕጻንነት ሥራ መሪዎች አመታዊ በጀቶችን በሚፈጥሩበት መንገድ እንደገና እንዲያስቡ መርዳት። በንግድዎ ውስጥ አስፈላጊ የሆኑትን ሶስት ቁጥሮች ብቻ እንሸፍናለን ።
30
ጥቅምት
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
መቼ ማስወገድ 7 ስህተቶች እየሰፋ ነው።
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የደንበኝነት ምዝገባዎች እና ግዢዎች
የዚህ የሪል እስቴት ኮርስ አላማ በልጅነት ዕድሜ ላይ ያሉ የንግድ ሥራ መሪዎች ወደ ትልቅ ቦታ ወይም ወደ ብዙ ቦታዎች ሲሰፋ ከተለመዱት ወጥመዶች እንዲቆጠቡ መርዳት ነው።


“ኢትዮጵያ ከማንም ጋር የመጋጨት ፍላጎትና ዓላማ የላትም፤ ከቅርብም ይሁን ከሩቅ የነኳትን ግን አሳፍራ መሸኘት ታሪኳ ነው” - ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)
ውል እና ጳጉሜን
ዜና
ኢትዮጵያ
የሉዓላዊነት ዘንጎች ከጦርነት እስከ ዲፕሎማሲ
“ኢትዮጵያ ከማንም ጋር የመጋጨት ፍላጎትና ዓላማ የላትም፤ ከቅርብም ይሁን ከሩቅ የነኳትን ግን አሳፍራ መሸኘት ታሪኳ ነው” - ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር)


ኤሌክትሪክ ምርቶች መብራት ባለ 2*40ዋት ሉቨር መደወያ ሶኬት ባለ ሶስቱ ሶኬት ከ ቴሌቪዥን መሰኪያ ጋር ነጠላ ስዊች ነጠላ ሶኬት ነጥላ ማጥፊያና ማብሪያ ከ መደወያ ጋር አርዜድቢ ባለ 18W አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 10 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 100 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 125 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 150-160 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 20 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 25 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 25 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 32 Amp ባለ ሲንግል ፌዝ አዉቶማቲክ ሰርኪውት መቆጣጥሪያ 32 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 40 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 50 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 50-63 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 6 Amp ባለ 1 ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 60 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 63 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 6A-40 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር 80 Amp ባለ ሶስት ፌዝ አውቶማቲክ ሰርኪዉት ብሬከር መቆጣትሪያ 16 Amp ባለ 1 ፌዝ ኢንሳልትድ ቴፕ ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣12 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣24 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣36 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣48 ከ መቆለፊያው ጋር ኤሌክትሪክ ማክፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣8 ከ መቆለፊያው ጋር ኬብል 10*3 (ዲያሜትር 10 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 10*5 (ዲያሜትር 10 ሚሜ ባለ አምስት ሽቦ) ኬብል 4*3 (ዲያሜትር 4 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 6*3 (ዲያሜትር 6 ሚሜ ባለ ሶስት ሽቦ) ኬብል 6*5 (ዲያሜትር 6 ሚሜ ባለ አምስት ሽቦ) ኮኔክተር 7 ቁጥር ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 19 ሚሜ ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 25 ሚሜ ኮንዲዩት ሪጂድ ባለ 32 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 19 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 13 ሚሜ ኮንዲዩት ፈሌክሲብል ባለ 16 ሚሜ የ ስልክ ሽቦ የ ቴሌቪዥን ኬብል ሽቦ ድርብ ማብሪያና ማጥፊያ ድርብ ማብሪያና ማጥፊያ ከ መደወያ ጋር ድርብ ሶኬት ከ ቴሌቪዥን ሶኬት ጋር ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 10*15 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 15*20 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 15*30 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 6*10 ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 85 ዲያሜትር ጃንኪሽን ቦክስ ባለ 85 ዲያሜትርጃ እርጥበት ሚከላከል ስኬም (ዳማ ትሬድ) ፒቪሲ ኢንሳልትድ ኮንዳክተር ባለ 2.5ሚሜ ስኩዌር ፒቪሲ ኢንሳልትድ ኮንዳክተር ባለ 4ሚሜ ስኩዌር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣16 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣162 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣24 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣36 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣4 ከ መቆለፊያው ጋር ፕላስቲክ ኤሌክትሪክ ማከፋፍያ ቦርድ፣ኤፍ ኤም፣8 ከ መቆለፊያው ጋር


ሁለቱ አዲስ አዳጊ ክለቦች በወራጅ ቀጠናው ውስጥ ሆነው የሚገናኙበት ጨዋታ 09፡00 ላይ በሽረ ስታድየም ይጀምራል። 14ኛ ደረጃ ላይ የተቀመጡት ሽረዎች አዲስ አበባ ላይ በኢትዮጵያ ቡና ከተሸነፉ በኋላ ነው ይህን ጨዋታ የሚያደርጉት። ምንም እንኳን አንድ ተስተካካይ ጨዋታ ቢቀራቸውም እስካሁን ድል ሳይቀናቸው በሊጉ በርካታ ግብ ያስተናገደ ክለብ ሆነው ነው በአደጋው ዞን ውስጥ የተቀመጡት። ሁሉንም ጨዋታዎች ያከናወነው ደቡብ ፖሊስም ከተጋጣሚው በአንድ ድረጃ ዝቅ ብሎ ይገኛል። ሣምንት በሜዳው ቅዱስ ጊዮርጊስን ገጥሞ 1-0 የተሸነፈው ደቡብ ፖሊስ ደደቢትን ከረታበት ጨዋታ ውጪ ከድሬዳዋ አቻ ሲለያይ በሌሎቹ ሽንፈት ሲያስተናግድ ቆይቷል። ደካማ አቋም እያሳዩ የሚገኙት ሁለቱ ቡድኖች እርስ በርስ በመገናኘታቸው ጨዋታውን በመሸናነፍ ካጠናቀቁ ከወራጅ ቀጠናው የመውጣት ዕድል ይኖራቸዋል።
ስሑል ሽረ አሁንም ጉዳት ላይ የሚገኙት ተጫዋቾቹ ወደ ሜዳ አይመለሱም። ሸዊት የውሃንስ ፣ ሰለሞን ገብረመድህን ፣ መብራህቶም ፍስሃ ፣ ንስሃ ታፈሰ እና ሰዒድ ሁሴን በዚህ ዝርዝር ውስጥ ተካተዋል። በደቡብ ፖሊስ በኩል ደግሞ በረከት ይስሀቅ ፣ ቢኒያም አድማሱ እንዲሁም ረዘም ያለ ጉዳት የገጠመው የቀኝ መስመር ተከላካዩ ብርሀኑ በቀለ ወደ ሽረ ያልተጎዙ ተጫዋቾች ሲሆኑ ሙሉዓለም ረጋሳም በተመሳሳይ ከነገው ጨዋታ ውጪ ሆኗል።
የእርስ በርስ ግንኙነቶች እና እውነታዎች
– ጨዋታው ለሁለቱ ቡድኖች የመጀመሪያ የፕሪምየር ሊግ ግንኙነታቸው ነው።
– ስሑል ሽረ እስካሁን በሜዳው ያደረጋቸውን ጨዋታዎች በሙሉ በአቻ ውጤት አጠናቋል። ከነዚህ ጨዋታዎች ውስጥ ግብ ማስቆጠር የቻለውም ሲዳማን ባስተናገደበት ወቅት ብቻ ነው።
– ደቡብ ፖሊስ ከሀዋሳ ውጪ ካደረጋቸው አራት ጨዋታዎች አንድ ነጥብ እና አንድ ጎል ይዞ የተመለሰው ከድሬዳዋው ጨዋታ ብቻ ነበር። በቀሪዎቹን ሦስት ጨዋታዎች ግን በተመሳሳይ የ1-0 ውጤት ተሸንፏል።
ዳኛ
– እስካሁን በተደረጉ ጨዋታዎች ከፍተኛ ቁጥር ያለው የቢጫ ካርድ (21) የመዘዘው ተፈሪ አለባቸው ይህንን ጨዋታ ይመረዋል። አርቢትሩ ሦስት የፍፁም ቅጣት ምት የሰጠበትን የሲዳማ ቡና እና ባህር ዳር ከተማ ጨዋታ ጨምሮ እስካሁን ሦስት ጨዋታዎችን ዳኝቷል።
ግምታዊ አሰላለፍ
ስሑል ሽረ (4-2-3-1)
ሰንደይ ሮቲሚ
አብዱሰላም አማን – ዘላለም በረከት – ዲሜጥሮስ ወልደስላሴ – ክብሮም ብርሀነ
ሳሙኤል ተስፋዬ – ኄኖክ ካሳሁን
ኢብራሒማ ፎፋና – ጅላሎ ሻፊ – ልደቱ ለማ
ሚድ ፎፋና
ደቡብ ፖሊስ (4-3-3)
ዳዊት አሰፋ
አናጋው ባደግ – ደስታ ጊቻሞ – አዳሙ መሀመድ – አበባው ቡታቆ
አዲስአለም ደበበ – ኤርሚያስ በላይ – ዘላለም ኢሳያስ
መስፍን ኪዳኔ – በኃይሉ ወገኔ – ብሩክ ኤልያስ
Share
Tweet
Post navigation
ሪፖርት | ቅዱስ ጊዮርጊስ በግብ ተንበሽብሾ ወደ ሠንጠረዡ አናት ተጠግቷል
ሪፖርት | አዳማ ከተማ ሦስተኛ ተከታታይ ድሉን አስመዝግቧል
Leave a Reply Cancel reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Comment *
Name *
Email *
Website
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
የቅርብ ዜናዎች
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል September 8, 2024
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 8, 2024
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል September 8, 2024
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል September 8, 2024
ከፍተኛ ሊግ | አክሱም ከተማ ዋና አሰልጣኝ ቀጥሯል September 7, 2024
በዋልያዎቹ ስብስብ ተጨማሪ ተጫዋቾች ጉዳት አስተናግደዋል September 7, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ሴቶች ዝውውር ዜና የሴቶች እግርኳስ
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ኢትዮጵያ መድን ዜና ዝውውር
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ባህር ዳር ከተማ ዜና ዝውውር
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ዜና የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል
September 8, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (35) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


In this category og blog, you will find different written articles that have been studied and documented by Wihbet Ministries.
ኮሮና ቫይረስ ፣ እንታይ ይምህረና፧
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:March 17, 2020
Post category:Article
ንግሆ ተንሲእና፡ ኣብ ናይ ቁርሲ ናይ ዕላል ግዜና፣ ንበዓልቲ-ቤተይ ከምዚ ክብል ሓተትክዋ፣ ካብዚ መጺኡ ዘሎ ናይ ኮሮና ቫይረስ ኩነት እንታይ ትመሃሪ ኢለ፧ ሓተትክዋ። ኣይደንጎየትን ድማ ገለ ሰለስተ ዝኾኑ ነገራት ዘርዘረትለይ። ኣነ ድማ ምልእ ኣቢለ፡ ገለ ሓሙሽተ ነገራት ወሰኽኩላ። ግና፣ ኮሮና…
Continue Readingኮሮና ቫይረስ ፣ እንታይ ይምህረና፧
ኮሮና ቫይረስ COVID-19
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:March 14, 2020
Post category:Article/Devotional
ኣብዚ ግዜ'ዚ፣ እዚ ብኮቪድ-19 (COVID-19) ዝፍለጥ ናይ ኖብል ኮሮና ቫይረስ ሕማም፡ ኣዝዩ ቀታልን ጽንኩር ተላባዕን ከምዝኾነ ብኣህጉራዊ ውድብ ጥዕና ዓለም ተነጊሩ ኣሎ። ብርግጽ ድማ ነቲ ዝውሃብ ዘሎ መምሪሒታት ምውሳድን ምጥንቓቕን ዘይኸሓድ ንጹር ነገር ኣሎ። ስለዚ፡ መሰረታዊ ክንገብሮን ክንክተሎን ዝግብኣና ምግባር…
Continue Readingኮሮና ቫይረስ COVID-19
ምሕረት ምግባርን ፈውስን
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:June 14, 2019
Post category:Article
ሓቀኛ ናይ ውሽጢ ፈውሲ . . . ግናኸ ምሕረት ምግባር፣ ቁልፊ ናይ ውሽጢ ፈውሲ እዩ። እዚ ቀንዲ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ። ምሕረት ምግባር ንሰይጣን ዝሰዓሮ ናይ መወዳእታ ጽፍዒት ኮይኑ፣ ምሕረት ዘይምግባር ግና ንሰይጣን ኣብ ህይወትካ ንኽሰርሕ ፍቓድ ምሃብ እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ…
Continue Readingምሕረት ምግባርን ፈውስን
ኢ-ፍትሓውነት
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:June 11, 2019
Post category:Article
ኣረዳድኣ ክርስትያን ኣንጻር ኢ-ፍትሓውነት ከም ክርስትያናት ስለ ኩሉ ዓይነት ዘይፍትሓውነት፣ ብፍላይ ድማ ዓመጽን ኢ-ፍትሓውነት ኣንጻር እግዚኣብሄርን ዓላማታቱን ኣብ ምድሪ ክስለፉ ይግባእ። እዛ “ኩሉ” እትብል ቃል ኣብ ዝተፈላለየ ህይወት ሰብ ንዘጋጥም ዘሎ፡ ሕመረት ኩሉ ኢ-ፍትሓውነት ኮይኑ ኣብ ሕልና ክርስትያናት ክትሓክኽ ዝግብኣ…
Continue Readingኢ-ፍትሓውነት
ምርዳእ ሓቀኛ ማሕበራዊ ፍትሒ
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:July 16, 2018
Post category:Article/Teachings
እዚ እንነብሮ ዘሎና ዓለም፡ ብርግጽ ገስጋስን ለውጣውን ዓለም እዩ። “ማሕበራዊ ፍትሒ” ድማ ብኣፍ ብዙሓት ሰባት ክዝረብን ክዝንተወሉን ጸኒሑ ኣሎ፡ ግና ፍትሒ፣ ክቡር ባህርን ባህላዊን ክብሪ እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝተፈላልየ ማሕበራዊ ኮነ ባህላዊ ንጥፈታት ብእንገብሮ ተሳትፎታትን ታርጋታትን መግለጺታትን ድማ ዝተፈላለየ…
Continue Readingምርዳእ ሓቀኛ ማሕበራዊ ፍትሒ
መስቀል፡ ዋጋ ሓጢኣተይ
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:April 6, 2018
Post category:Article/Teachings
ኣብ እግሪ መስቀል ምብካይ ሎሚ ዓርቢ ስቕለት ኢልና እንጽውዖ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም እቲ ዘሕዝን መዓልቲ እዩ። ጐይታ እተሰቕለሉ መዓልቲ። ደም እንዳፈሰሰ፡ ካብ ርእሱ ብገጹ እንዳ ሓለፈ። ነቲ ፈጣሪ ኲሉ ዝኾነ ኣኽሊል እሾኽ ምስ ሰለምዎ። ቃላት ቃንዛን ቅዛነን ካብ ኣፍ’ቲ፣ ብቃል…
Continue Readingመስቀል፡ ዋጋ ሓጢኣተይ
ጸሎት ድሮ ስቕለት
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:April 5, 2018
Post category:Article/Teachings
ቅድሚ እታ እተሰቕለላ መዓልቲ፡ ሓሙስ ምሸት ከምዝነበረት እዩ ዝንገር። ኣብዛ ምሸት’ዚኣ ድማ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ትምህርቲ ከምዝመሃረ ኣብ ዮሃንስ ወንጌል ምዕራፋት 13-17 ሰፊሩ ኣሎ። ኣእጋር ደቂ-መዛሙርቱ ብምሕጻብ - ጐይታ ንሱ ባርያ ኮነ (ዮሃ 13፡3-20)፣ ንደቂ መዛሙርቱ ኣብ መኣዲ ጐይታ ኣቀመጦምን…
Continue Readingጸሎት ድሮ ስቕለት
ቃል ኣምላኽ፤ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ጽሑፍ
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:March 22, 2018
Post category:Article/Teachings
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዛዕባ ሓንቲ ጉልሻ ብምምሳል ክንጽሕፍ ዝጀመርናዮ፣ መቀጸልትኡ እንሆ። እግሪ እታ ጉልሻ ብሰለስተ እንተዘይኮይኑ ብክልተ ኮነ ብሓንቲ ክቀውም ኣይክእልን እዩ። ሰለስቲኤን ኣእጋራ ድማ ሓንቲ ካብ ሓንቲ ብዘይ ሰናነፍ ደልዲለን ደው ክብላ ኣለወን። እታ ሓንቲ እግሪ ጌጋ-ኣልቦነት (inerrancy)…
Continue Readingቃል ኣምላኽ፤ ኣምላኽ-ዜተንፈሶ ጽሑፍ
ቃል ኣምላኽ፣ ጌጋ-ኣልቦ
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:February 28, 2018
Post category:Article/Teachings
ጉልሻ፣ ሓደ ሰለስተ እግሪ ዘለዎ፣ ንመብሰልን ሓዊ መእጎድን እንጥቀመሉ ኣቕሓ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ መርዓታት መስርሒ ጸብሒ ምእንቲ ክኸውን፡ ኣዝዩ ዓብዪ ሓዊ ንኽእጎድ ሓጋዚ ኣቕሓ እዩ። ግና ጉልሻ፡ ሰለስተ እግሪ ስለዘለዋ፡ ሓንቲ ካብተን ኣእጋራ እንተተሰይራን ሓንኪሳን፣ እታ ጉልሻ ደው ክትብል…
Continue Readingቃል ኣምላኽ፣ ጌጋ-ኣልቦ
ድሕሪ ሞትሲ . . .
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:November 18, 2017
Post category:Article
ህይወት ሰብ ኩሉ ከም ዕንባብ ዝበርስን ዝቕምስልን እዩ፡ ሓጺር ዕድመ ኩሉ ድማ ሓላፊ እዩ - ንብረት፡ ገንዘብ፡ መኪና፡ ገዛ፡ ውሉድ፡ ሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ . . . ኮታ ኩሉ ነገር ንሓጺር እዋን ጥራይ እዩ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እዮብ ከምዚ ይብለና፡ «ሰብ፡ ውሉድ ሰበይቲ፡…
Continue Readingድሕሪ ሞትሲ . . .
አረ ሓቂ ክንዛረብ
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:November 17, 2016
Post category:Article
ሓደ ሓደ እዋን እንክሓስብ ምንጪ ኩሉ መግደራናን ጭንቕናን፡ ሓቂ ብምንጻግና ኮይኑ ይስመዓኒ። ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ሰለስተ መማህርተይ (ኖርወጃውያን) ብዛዕባ ትምህርቲ ኣብ እንዘረረበሉ ዝነበርና እዋን፡ ሃንደበት ብዝመስል ስለ ሓቂ ዘረባ ጀመርና እሞ፡ ሓቂ ዝብሃል ከምዘየለ ከእምኑኒ ድማ ብዙሕ ተከራኸሩኒ። በዚ…
Continue Readingአረ ሓቂ ክንዛረብ
ክርስትያንን ፖለቲካን
Post author:Zerisenai Berhane
Post published:June 19, 2016
Post category:Article
ክርስትያን ኣማንን ፖለቲካዊ ተሳታፍነትን ሓደ ክርስትያን ኣማኒ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪህልዎ ይኽእልዶ? ሰዓቢ ክርስቶስ ኴንካ ፖለቲካዊ ሞያ ኪህልወካ ይኽእልዶ? ክርስትያናት ኣብ ፖለቲካዊ ሓደው ማሕበራዊ ንጥፈታት (ኣክቲቪዝም) ኪዋስኡ ይኽእሉዶ? ወዘተ ዚብል ሕቶታት በብጊዜኡ ኣብቶም ወንጌላውያን ከምኡውን ካልኦት ክርስትያናት ኣሕዋት ዚለዓልን ዜከራኽርን ሕቶታት…
Continue Readingክርስትያንን ፖለቲካን
1
2
Go to the next page
is a free christian website, with a mission to share the love of God which is found in and revealed by Christ Jesus to everyone.


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሜቴ የአለጀርስን ሥምምነት ተቀብሎ በተግባር ላይ እንደሚያውል ከማስታወቁ ጋር ተያይዞ ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ ሰላም ወይም ጦርነት የሌለበት ሁኔት የሚባል ነገር የለም። የአሁኑን ሁኔታ ሞት አልባ ጦርነት ብየዋለሁ በማለት ኢትዮጵያም ሆነች ኤርትራ ከውጥረት አይጠቀሙም ሲሉ ተናግረዋል።
ዋሺንግተን ዲሲ —
የኢህአዴግ ሥራ አስፈፃሚ ኮሜቴ የአለጀርስን ሥምምነት ተቀብሎ በተግባር ላይ እንደሚያውል ከማስታወቁ ጋር ተያይዞ ጠ/ሚኒስትር ዶ/ር አብይ አሕመድ ሰላም ወይም ጦርነት የሌለበት ሁኔት የሚባል ነገር የለም። የአሁኑን ሁኔታ ሞት አልባ ጦርነት ብየዋለሁ በማለት ኢትዮጵያም ሆነች ኤርትራ ከውጥረት አይጠቀሙም ሲሉ ተናግረዋል።
የህወሓት ነባር አባልና የትግራይ ፕሬዚዳንት የነበሩት አቶ ገብሩ አስራት ግን ሰለሙን እፈልጋለሁ። ነገር ግን በጥንቃቄ መያዝ አለበት ብለዋል። አቶ ገብሩ አስራት የዓረና ፓርቲ የስራ አስፈፃሚ አባልና እንዲሁም በመድረክ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል ናቸው።


ኢትዮጵያውያን በጣልያን ቅኝ ገዥ ኀይል ላይ የተቀዳጁትን የዓድዋ ድል በዘከሩበት ዕለት፣ በቨርጂኒያ ግዛት የሚገኙ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ሕፃናት እና አዳጊዎች በበኩላቸው፣ በልዩ የኪነ ጥበባት መርሐ ግብር የድሉን 128ኛ ዓመት አክብረዋል። አቡጊዳ የቋንቋ እና ባህል ተቋም ባዘጋጀው በዚሁ ልዩ መርሐ ግብር ላይ፣ ከመዝናኛ ዝግጅቶች የተሻገሩ የቁም ነገር ሁነቶችም ተከውነዋል፡፡
አጋሩ
ኢትዮጵያውያን በጣልያን ቅኝ ገዥ ኀይል ላይ የተቀዳጁትን የዓድዋ ድል በዘከሩበት ዕለት፣ በቨርጂኒያ ግዛት የሚገኙ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ሕፃናት እና አዳጊዎች በበኩላቸው፣ በልዩ የኪነ ጥበባት መርሐ ግብር የድሉን 128ኛ ዓመት አክብረዋል።


አሌክስ ኦሮቶማ የሩዋንዳው ሰንራይዝ ክለብን በመልቀቅ ወደ ኬንያው ክለብ ኤፍሲ ሊዮፓርድስ የተዛወረው ጁላይ 2018 (በኬንያ የውድድር ዘመን አጋማሽ ዝውውር መስኮት) ላይ ለሁለት ዓመት በሚቆይ ውል ቢሆንም ከ3 ወራት ቆይታ በኋላ ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት ለቅዱስ ጊዮርጊስ ፊርማውን አኑሯል፡፡
ባለፈው ዓመት በጉዳት ሳስቶ የነበረው የቅዱስ ጊዮርጊስ የአጥቂ መስመር በሶስት አደዲስ ፈራሚዎች ተጠናክሯል፡፡ ከአሌክስ በተጨማሪ ጌታነህ ከበደ እና አቤል ያለውን ያስፈረመው ክለቡ ከጉዳቱ የተመለሰው ሳላዲን ሰዒድ እና አሜ መሐመድን በስብስቡ ይዟል፡፡
Share
Tweet
Post navigation
የፕሪምየር ሊግ ክለቦች ቅድመ ውድድር ዝግጅት | መቐለ ሰብዓ እንደርታ
ሀዋሳ ከተማ መሐመድ ናስርን አስፈርሟል
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ቋ ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ፍኖተ አእምሮ። የዕውቀት ጐዳና። ሐሳብ ሲበዛ በናላ ነባብሮ ይሰፍርበትና ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ገ ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና። አእምሮ «የዕውቀት ጐዳና ምላሽ ። ሽፍጹም የሚሆንለትምን አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ምላሽ ። ፍኖተ። አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ፍናተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ምዕራፍ። አእምሮ የዕውቀት ጐዳና። ተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። በባልንጀሮቼም ዘንድ ሳይቸግረኝ ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። አእምሮ የዕውቀት ጐዳና « ምላሽ። አእምሮ የዕውቀት ጥያቄ ። ሲያደ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ምላሽ። የዕውቀት ጐዳ « ቭ ምላሽ ። ስለምግባር ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። አእምሮ የዕውቀት ጐዳ « ምላሽ ። በማያስተውልፀይ ይመስለናል እንጂ በዕው ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ት ጐዳና። ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ምላሽ ። የዕውቀት ጐዳና ። ብፖ ፍኖተ ደ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ኖተ ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጉዳና ጥያቄ። የለምጽደዊ ከውሃ ባሕር ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ይሀንም ፃ ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ሯስአየርለምንሥሪ የኛስአየር ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። ተዘግቶ ለሚያየው ለሌላው ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ። አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ምላሽ። ኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና ይ ው በት ከባልን ። ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት ጐዳና። ፍኖተ አእምሮ የዕውቀት እየሆነ የ።


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ