አዳዲስ አስተዳደር እና መዋቅር በሚዘረጉባቸው አካባቢዎች ከበጀት እና ተያያዥ ጉዳዮች ጋር የተያያዙ ጥያቄዎች እና የሰብአዊ መብቶች እንድምታ - Ethiopian Human Rights Commission - EHRC
Skip to content
Facebook XYouTube Linkedin Flicker TikTok
Search Search
About
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Regions
EHRC is an independent federal institution tasked with the promotion and protection of human rights in Ethiopia.
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Gambella
Oromia
Somali
Tigray
Central Ethiopia
Sidama
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples'
Areas of Work
Areas of Work
We are an independent national human rights institution tasked with the promotion & protection of human rights in Ethiopia.
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Monitoring & Investigation
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Search Search
Toggle Menu
አዳዲስ አስተዳደር እና መዋቅር በሚዘረጉባቸው አካባቢዎች ከበጀት እና ተያያዥ ጉዳዮች ጋር የተያያዙ ጥያቄዎች እና የሰብአዊ መብቶች እንድምታ
December 23, 2023 August 28, 2024 Press Release
በአዲስ መልኩ በሚዋቀሩ አካባቢዎች የሚነሱ የደመወዝ እና ተያያዥ ጥያቄዎች አፋጣኝ መፍትሔ መስጠት በጤና እና በትምህርት መብት እንዲሁም በአካባቢዎቹ አጠቃላይ የሰብአዊ መብቶች ሁኔታ ላይ ያሉ ሥጋቶችን ይቀርፋል
አዳዲስ አስተዳደር እና መዋቅር በሚዘረጉባቸው አካባቢዎች ከበጀት እና ተያያዥ ጉዳዮች ጋር የተያያዙ ጥያቄዎች እና የሰብአዊ መብቶች እንድምታ
በአዲስ መልኩ በሚዋቀሩ አካባቢዎች የሚነሱ የደመወዝ እና ተያያዥ ጥያቄዎች አፋጣኝ መፍትሔ መስጠት በጤና እና በትምህርት መብት እንዲሁም በአካባቢዎቹ አጠቃላይ የሰብአዊ መብቶች ሁኔታ ላይ ያሉ ሥጋቶችን ይቀርፋል
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) በማዕከላዊ ኢትዮጵያ እና ደቡብ ኢትዮጵያን ጨምሮ በተለይም አዲሱ የክልል አደረጃጀት ተከትሎ የተለያዩ አስተዳደሮች እና መዋቅሮች መልሶ መቋቋም ወይም ተያያዥ ውሳኔዎች ሂደት ጋር የሚነሱ የደመወዝ መዘግየት እና ያለመከፈል የተመለከቱ አቤቱታዎችን፣ እንዲሁም ጥቆማዎችን መነሻ በማድረግ የሰብአዊ መብቶች ክትትል ሲያደርግ ቆይቷል። በተለይም ከጥቅምት 21 ቀን እስከ ኅዳር 4 ቀን 2016 ዓ.ም. ድረስ በሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሆሳዕና ከተማ አስተዳደር እና በጎምቦራ ወረዳ በመገኘት፣ ተጎጂ የመንግሥት ሠራተኞችን፣ የመንግሥት አገልግሎት ማግኘት ያልቻሉ የኅብረተሰብ ክፍሎችን እና የሚመለከታቸው የመንግሥት ኃላፊዎችን በማነጋገር እንዲሁም የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ጨምሮ በተለያዩ የመንግሥት ማኅበራዊ አገልግሎት ሰጪ ተቋማት ላይ የመስክ ምልከታ በማድረግ መረጃ እና ማስረጃ በማሰባሰብ ምርመራ አድርጓል።
ለምሳሌ በሃዲያ ዞን ኮሚሽኑ ያነጋገራቸው የመንግሥት ሠራተኞች እንደሚያስረዱት ከደመወዝ ጋር የተያያዙ ችግሮች ከ2012 ዓ.ም. ጀምሮ የሚስተዋል ሲሆን፣ ከችግሮቹ መካከልም በየወሩ መጨረሻ ሊከፈል የሚገባው ደመወዝ ከ10 እስከ 20 ቀን እንደሚዘገይ እና በተለያዩ ወቅቶች መከፈል ከነበረበት ሙሉ ደመወዝ 30፣ 50 እና 70 በመቶው ብቻ ሲሰጥ መቆየቱን የሚያጠቃልል ነው። ችግሩ ተባብሶ በዋናነት ከፖሊስ፣ ፍርድ ቤቶች እና ፍትሕ ጽሕፈት ቤት ሠራተኞች በስተቀር በአብዛኛው የመንግሥት ተቋማት ውስጥ የሚሠሩ ሠራተኞች ደመወዝ ከነሐሴ ወር 2015 ዓ.ም. ጀምሮ ምርመራው እስከተከናወነበት ጊዜ ድረስ ሙሉ በሙሉ ተቋርጦ በመቆየቱ ለዘርፈ ብዙ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ሥነ-ልቦናዊ ቀውስ መዳረጋቸውን ገልጸዋል። በተጨማሪም ኅብረተሰቡ የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ጨምሮ ሌሎች ማኅበራዊ አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት አገልግሎት በማቆማቸው ወይም በሙሉ ዐቅም አገልግሎት እየሰጡ ባለመሆናቸው ሕክምና ለማግኘት ወደ አጎራባች ዞኖች ለመሄድ በመገደዳቸው ለእንግልትና ለሕይወት አደጋ ተጋልጠናል ብለዋል። በከተማ አስተዳደሩ እና በወረዳዎቹ ውስጥ ያሉ ተማሪዎች እስከ ኮሚሽኑ ምርመራ ወቅት ድረስ (ጥቅምት 21 ቀን 2016 ዓ.ም.) ከትምህርት ገበታ ውጪ መሆናቸውን ገልጸዋል።
የከተማና ወረዳ አስተዳደር ኃላፊዎች በበኩላቸው ችግሩ መኖሩን ገልጸው ከምክንያቶች መካከል የውስጥ (የአካባቢ) ገቢ ማነስ አንዱ መሆኑን አስረድተዋል። ለሠራተኞች የደመወዝ ክፍያ የሚውል ገንዘብ የሚገኘው ከፌዴራል መንግሥት ተመድቦ በዞን በኩል የሚመጣ በጀት እና የከተማና የወረዳ አስተዳደሮች ከአካባቢው የሚሰበስቡት ገቢ ተደምሮ እንደሆነና አስተዳደሮቹ ይህን ከውስጥ (ከአካባቢው) መሰብሰብ የሚጠበቅባቸውን ገቢ ለማሟላት ዐቅም ስለሌላቸው ለበጀት እጥረቱ አንዱ መንስዔ እንደሆነ ገልጸዋል። ከፌዴራል መንግሥት ተመድቦ የሚመጣው በጀት በአንዳንድ ምክንያቶች ለሌሎች ጉዳዮች መዋሉም (ለምሳሌ ለማዳበሪያ ግዢ) ሌላ ምክንያት እንደሆነ ኃላፊዎች ያስረዳሉ።
በኃላፊዎቹ የተነሳው ሌላው ምክንያት የሠራተኞች ቅጥር ሲሆን፣ በተለያዩ ወቅቶች የተፈጸሙ እና ያልተጠኑ የሠራተኞች ቅጥሮች መኖራቸውንና ይህንንም በተገቢው መንገድ ለማጥራት ጥረት እየተደረገ እንደሆነ ገልጸዋል።
የሃዲያ ዞን አስተዳደር ኃላፊዎች በበኩላቸው ችግሩ በዞኑ ውስጥ ካሉ 19 መዋቅሮች ውስጥ በስምንቱ (ሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሲራሮ ባድዋቾ ወረዳ፣ ጎምቦራ ወረዳ፣ ጊቤ ወረዳ፣ ዱና ወረዳ እና ምዕራብ ሶሮ ወረዳ) መኖሩን ገልጸው፣ ምንም እንኳን የጥሬ ገንዘብ እጥረት በመኖሩ እንዲሁም የግብአት ዕዳ ተቀንሶ ከክልል ለዞኑ የሚላከው በጀት ከሚያስፈልገው መጠን ያነሰ ቢሆንም ጉድለቱን በብድር በማሟላት ለከተማና ወረዳ አስተዳደሮች ለደመወዝ ክፍያ የሚያስፈልገውን ሙሉ የገንዘብ መጠን ሲልኩ መቆየታቸውን ይገልጻሉ። ይህ ሆኖ ሳለ ከከተማና ወረዳ አስተዳደር ሠራተኞች የሚነሳው የደመወዝ ክፍያ ችግር ትክክለኛ ምክንያት ምን እንደሆነ ለማጣራት አምስት የክትትል ቡድን ተደራጅቶ በ19ኙም የከተማ እና ወረዳ አስተዳደሮች ከጥቅምት 22 ቀን 2016 ዓ.ም. ጀምሮ መሰማራታቸውን እና ቡድኑ በሚያቀርበው ግኝት መሠረት ዞኑ የማስተካከያ እርምጃዎችን የሚወስድ መሆኑን ገልጸዋል።
የከተማና ወረዳ አስተዳደሮቹ ይህ አሠራር መኖሩን አረጋግጠው ነገር ግን ከሚላከው ገንዘብ ወደ ኋላ የነበሩ እዳዎች ስለሚከፈሉ ችግሩ መቀጠሉን አስረድተዋል።
የሥራ መብት በተለያዩ ዓለም አቀፍ እና አህጉር አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ሰነዶች ዕውቅና ካገኙ መሠረታዊ ሰብአዊ መብቶች መካከል አንዱ ሲሆን፣ የሠራተኞች ተገቢውን ክፍያ በሙሉ እና በወቅቱ የማግኘት መብትን የሚያጠቃልል ነው። ለሠራተኞች ተገቢውን ደመወዝ እና ሌሎች ክፍያዎችን በወቅቱ አለመክፈል ሠራተኞች እራሳቸውን እና ቤተሰባቸውን ማስተዳደር የሚችሉበትን መንገድ የሚገድብ እና የሥራ መብት ጥሰት ሆኖ የሚቆጠር ነው። ይህን ሁኔታ በመገንዘብ የዓለም አቀፉ የሥራ ድርጅት (ILO) በደመወዝ ጥበቃ ስምምነት 1949 (ቁጥር 95) አንቀጽ 12 እና በደመወዝ ጥበቃ ምክረ ሐሳብ 1949 (ቁጥር 85) አንቀጽ 4 ሥር የደመወዝ ክፍያ በመደበኛነት ሊከፈል እንደሚገባና በተለይም ደመወዛቸው በየወሩ ወይም በዓመት ተወስኖ ለተቀጠሩ ሠራተኞች ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ የደመወዝ ክፍያ ሊፈጸም እንደሚገባ ይደነግጋሉ።
ይህ መብት በሀገራዊ ሕጎች ዕውቅና ያገኘ እና በፌዴራል የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 1064/2017 እና በደቡብ ክልል የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 175/2011 ጭምርም የተደነገገ ነው። ተገቢውን ደመወዝ በወቅቱ አለመክፈል የሥራ መብት ጥሰት ከመሆኑም በተጨማሪ ሌሎች በዓለም አቀፍ የኢኮኖሚያዊ፣ የማኅበራዊ እና የባህላዊ መብቶች ቃልኪዳን ውስጥ ጥበቃ ያገኙ መብቶች ጥሰትን የሚያስከትል ነው።
የጤና መብት ጋር በተያያዘ ምልከታ በተደረገባቸው የከተማና ወረዳ አስተዳደሮች ውስጥ የሚገኙ ጤና ጣቢያዎች እና ጤና ኬላዎች ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል ደረጃ አገልግሎት እየሰጡ እንዳልሆነ ለማረጋገጥ ተችሏል። ለአብነትም በሾኔ ከተማ ከ60 ሺህ ሰው በላይ ይገለገልባቸው የነበሩ አንድ ጤና ጣቢያ እና አራት ጤና ኬላዎች፣ በምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ ከ 144 ሺህ ሰው በላይ የሚገለገልባቸው ስድስት ጤና ጣቢያዎች እና 27 ጤና ኬላዎች እንዲሁም በምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ ከ120 ሺህ ሰው በላይ የሚገለገልባቸው አራት ጤና ጣቢያዎች እና 22 ጤና ኬላዎች አገልግሎት እየሰጡ አይደለም፡፡ በዚህም ምክንያት በተለይም በግል የጤና ተቋማት ለመታከም ዐቅም የሌላቸውና ከዚህ በፊት በማኅበረሰብ ጤና መድኅን ሽፋን በነዚህ ተቋማት አገልግሎት ሲያገኙ የቆዩ የማኅበረሰብ ክፍሎች በከፋ የጤና ችግር ውስጥ ይገኛሉ። በተጨማሪ የሾኔ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ከጥቅምት 5 እሰከ 16 ቀን 2016 ዓ.ም. አገልግሎት መስጠት አቋርጦ የነበረ መሆኑንና የነሐሴ ወር ደመወዝ በጥቅምት 14 ቀን 2016 ዓ.ም. 84% ብቻ ተከፍሎ ሥራ መጀመሩን ለማወቅ ተችሏል። ሆስፒታሉ ሥራ አቋርጦ የነበረው ሠራተኞቹ ከደመወዝ ጥያቄ ጋር በተያያዘ የሥራ ማቆም አድማ በማድረጋቸው ነበር። የሾኔ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ከ650 ሺህ በላይ ለሚሆን ሰዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሲሆን ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሲራሮ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሾኔ ከተማ እንዲሁም ከአጎራባች ወላይታ ዞን ዳመወት ፉላሳ እና ምዕራብ አርሲን የሚያገለግል ነው።
የመማር መብትን አስመልክቶ ምርመራው ባካለላቸው የሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ እና ጎምቦራ ወረዳ ውስጥ የሚገኙ የመንግሥት የትምህርት ተቋማት በመስከረም 14 ቀን የ2016 ዓ.ም መጀመር የነበረበት ትምህርት ምርመራው እሰከ ተደረገበት ጊዜ ድረስ እንዳልተጀመረ ለማረጋገጥ ተችሏል። ምንም እንኳን ለትምህርት ዘመኑ የሚያስፈልጉ ዝግጅቶች (የተማሪዎች ምዝገባ፣ ተማሪዎችን በየክፍሉ መደልደል እና ለመምህራን ክፍለ ጊዜ የመሸንሸን ተግባራት) የተሠሩ ቢሆንም ለመምህራኑ ተገቢው ደመወዝ በወቅቱ ባለመከፈሉ ምክንያት የመንግሥት ትምህርት ቤቶች በክትትሉ ወቅት ዝግ እንደነበሩ ኮሚሽኑ ተመልክቷል። በዚህም በሾኔ ከተማ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች ለመማር ከተመዘገቡ ከ16 ሺህ በላይ ተማሪዎች ፣ በምሥራቅ ባድዋቾ በሚገኙ ትምህርት ቤቶች ለመማር ከተመዘገቡ ከ30 ሺህ በላይ ተማሪዎች፣ በምዕራብ ባድዋቾ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች ከተመዘገቡ ከ27 ሺህ በላይ ተማሪዎች እንዲሁም በጎምቦራ ወረዳ ለመማር ከተመዘገቡ 28 ሺህ በላይ ተማሪዎች በክትትሉ ወቅት ከትምህርት ገበታ ውጪ ነበሩ፡፡
በቂ የኑሮ ደረጃ የማግኘት መብት ጋር በተያያዘ በምርመራው በተሸፈኑት የሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ እና ጎምቦራ ወረዳ ውስጥ የሚሠሩ ከ 9ሺህ በላይ የመንግሥት ሠራተኞች ከ2015 ዓ.ም. ጀምሮ በተቆራረጠ ክፍያ እና ከነሐሴ ወር ጀምሮ ምርመራው እስከተከናወነበት ጊዜ ድረስ ደመወዝ ሙሉ በሙሉ በመቋረጡ ምክንያት ለከፋ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ችግሮች መጋለጣቸውን መረዳት ተችሏል። ሠራተኞቹ ሌላ ገቢ እንደሌላቸውና ደመወዝ በመቋረጡ ምክንያት ለራሳቸው እና ለቤተሰቦቻቸው የዕለት ጉርስ ለማግኘት እንደተቸገሩ፣ የቤት ኪራይ መክፈል እንዳልቻሉ፣ ከደመወዝ ጋር በተያያዘ በሚስተዋሉ ችግሮች ምክንያት ብድርም ማግኘት እንዳልቻሉ፣ በአካባቢው ያሉ የብድር እና ቁጠባ ተቋማት ለመንግሥት ሠራተኞች ብድር መስጠት እንዳቋረጡ እና ሕይወታቸውን ለማቆየት የቤት እቃ ከመሸጥ ጀምሮ በተለያዩ የጉልበት ሥራዎች ላይ ተሰማርተው እንደሚገኙ ለኢሰመኮ ገልጸዋል።
ምርመራው በተደረገባቸው የሃዲያ ዞን አከባቢዎች ከደመወዝ አለመከፈል ጋር ተያይዞ ቅሬታ እና ተቃውሞ ባሰሙ ሰዎች ላይ ማስፈራራት፣ ዛቻ፣ ድብደባ እና ለተለያዩ ጊዜያት እስራት ጭምር እንደደረሰባቸው ለማወቅ ተችሏል።
ስለሆነም፣ ሁሉም የክልል መስተዳድሮች ተገቢ የማስተካከያ እርምጃዎችን በመውሰድ ለሠራተኞች ደመወዝ ወቅቱን ጠብቆ መከፈሉን እና ሰብአዊ መብቶቹ መከበራቸውንና መጠበቃቸውን ሊያረጋግጡ ይገባል። ይህ ምርመራ ከተደረገበት ወቅት ጀምሮ በክልሎች ያለውን የደመወዝ ክፍያ ችግር ለመቅረፍ የተለያዩ እርምጃዎች በመወሰድ ላይ መሆናቸው ታውቋል። ሆኖም ለጉዳዩ የተሟላ ትኩረት በመስጠትና በተለይም በዚህ መግለጫ እንደተመለከተው ችግሩ በይበልጥ በታየባቸው የክልልና የዞን አስተዳደሮች ልዩ ትኩረት በማድረግ ዘላቂ መፍትሔ ማመቻቸት፣ አገልግሎት ያቋረጡ የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ወደ ሥራ መመለሳቸውን ማረጋገጥ እና ለወደፊቱም ተመሳሳይ ችግር እንዳይከሰት አስቀድሞ መከላከል ይገባል።
በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የመንግሥት ሠራተኞች ደመወዝ ክፍያ መዘግየት እና ያለመከፈል ችግርን አስመልክቶ የተከናወነ የምክረ ሐሳቦች ትግበራ ክትትል ሪፖርት
Designed by 360Ground.com
`); myWindow.document.write('
'); myWindow.document.close(); myWindow.focus(); myWindow.onload = function(){ this.print(); } myWindow.onafterprint = function(){ this.close(); } return true; } Twitter Facebook Telegram Email Whatsapp Download Print
የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብቶች ኮሚሽን (ኢሰመኮ) በማዕከላዊ ኢትዮጵያ እና ደቡብ ኢትዮጵያን ጨምሮ በተለይም አዲሱ የክልል አደረጃጀት ተከትሎ የተለያዩ አስተዳደሮች እና መዋቅሮች መልሶ መቋቋም ወይም ተያያዥ ውሳኔዎች ሂደት ጋር የሚነሱ የደመወዝ መዘግየት እና ያለመከፈል የተመለከቱ አቤቱታዎችን፣ እንዲሁም ጥቆማዎችን መነሻ በማድረግ የሰብአዊ መብቶች ክትትል ሲያደርግ ቆይቷል። በተለይም ከጥቅምት 21 ቀን እስከ ኅዳር 4 ቀን 2016 ዓ.ም. ድረስ በሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሆሳዕና ከተማ አስተዳደር እና በጎምቦራ ወረዳ በመገኘት፣ ተጎጂ የመንግሥት ሠራተኞችን፣ የመንግሥት አገልግሎት ማግኘት ያልቻሉ የኅብረተሰብ ክፍሎችን እና የሚመለከታቸው የመንግሥት ኃላፊዎችን በማነጋገር እንዲሁም የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ጨምሮ በተለያዩ የመንግሥት ማኅበራዊ አገልግሎት ሰጪ ተቋማት ላይ የመስክ ምልከታ በማድረግ መረጃ እና ማስረጃ በማሰባሰብ ምርመራ አድርጓል።
ለምሳሌ በሃዲያ ዞን ኮሚሽኑ ያነጋገራቸው የመንግሥት ሠራተኞች እንደሚያስረዱት ከደመወዝ ጋር የተያያዙ ችግሮች ከ2012 ዓ.ም. ጀምሮ የሚስተዋል ሲሆን፣ ከችግሮቹ መካከልም በየወሩ መጨረሻ ሊከፈል የሚገባው ደመወዝ ከ10 እስከ 20 ቀን እንደሚዘገይ እና በተለያዩ ወቅቶች መከፈል ከነበረበት ሙሉ ደመወዝ 30፣ 50 እና 70 በመቶው ብቻ ሲሰጥ መቆየቱን የሚያጠቃልል ነው። ችግሩ ተባብሶ በዋናነት ከፖሊስ፣ ፍርድ ቤቶች እና ፍትሕ ጽሕፈት ቤት ሠራተኞች በስተቀር በአብዛኛው የመንግሥት ተቋማት ውስጥ የሚሠሩ ሠራተኞች ደመወዝ ከነሐሴ ወር 2015 ዓ.ም. ጀምሮ ምርመራው እስከተከናወነበት ጊዜ ድረስ ሙሉ በሙሉ ተቋርጦ በመቆየቱ ለዘርፈ ብዙ ማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ሥነ-ልቦናዊ ቀውስ መዳረጋቸውን ገልጸዋል። በተጨማሪም ኅብረተሰቡ የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ጨምሮ ሌሎች ማኅበራዊ አገልግሎት የሚሰጡ ተቋማት አገልግሎት በማቆማቸው ወይም በሙሉ ዐቅም አገልግሎት እየሰጡ ባለመሆናቸው ሕክምና ለማግኘት ወደ አጎራባች ዞኖች ለመሄድ በመገደዳቸው ለእንግልትና ለሕይወት አደጋ ተጋልጠናል ብለዋል። በከተማ አስተዳደሩ እና በወረዳዎቹ ውስጥ ያሉ ተማሪዎች እስከ ኮሚሽኑ ምርመራ ወቅት ድረስ (ጥቅምት 21 ቀን 2016 ዓ.ም.) ከትምህርት ገበታ ውጪ መሆናቸውን ገልጸዋል።
የከተማና ወረዳ አስተዳደር ኃላፊዎች በበኩላቸው ችግሩ መኖሩን ገልጸው ከምክንያቶች መካከል የውስጥ (የአካባቢ) ገቢ ማነስ አንዱ መሆኑን አስረድተዋል። ለሠራተኞች የደመወዝ ክፍያ የሚውል ገንዘብ የሚገኘው ከፌዴራል መንግሥት ተመድቦ በዞን በኩል የሚመጣ በጀት እና የከተማና የወረዳ አስተዳደሮች ከአካባቢው የሚሰበስቡት ገቢ ተደምሮ እንደሆነና አስተዳደሮቹ ይህን ከውስጥ (ከአካባቢው) መሰብሰብ የሚጠበቅባቸውን ገቢ ለማሟላት ዐቅም ስለሌላቸው ለበጀት እጥረቱ አንዱ መንስዔ እንደሆነ ገልጸዋል። ከፌዴራል መንግሥት ተመድቦ የሚመጣው በጀት በአንዳንድ ምክንያቶች ለሌሎች ጉዳዮች መዋሉም (ለምሳሌ ለማዳበሪያ ግዢ) ሌላ ምክንያት እንደሆነ ኃላፊዎች ያስረዳሉ።
በኃላፊዎቹ የተነሳው ሌላው ምክንያት የሠራተኞች ቅጥር ሲሆን፣ በተለያዩ ወቅቶች የተፈጸሙ እና ያልተጠኑ የሠራተኞች ቅጥሮች መኖራቸውንና ይህንንም በተገቢው መንገድ ለማጥራት ጥረት እየተደረገ እንደሆነ ገልጸዋል።
የሃዲያ ዞን አስተዳደር ኃላፊዎች በበኩላቸው ችግሩ በዞኑ ውስጥ ካሉ 19 መዋቅሮች ውስጥ በስምንቱ (ሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሲራሮ ባድዋቾ ወረዳ፣ ጎምቦራ ወረዳ፣ ጊቤ ወረዳ፣ ዱና ወረዳ እና ምዕራብ ሶሮ ወረዳ) መኖሩን ገልጸው፣ ምንም እንኳን የጥሬ ገንዘብ እጥረት በመኖሩ እንዲሁም የግብአት ዕዳ ተቀንሶ ከክልል ለዞኑ የሚላከው በጀት ከሚያስፈልገው መጠን ያነሰ ቢሆንም ጉድለቱን በብድር በማሟላት ለከተማና ወረዳ አስተዳደሮች ለደመወዝ ክፍያ የሚያስፈልገውን ሙሉ የገንዘብ መጠን ሲልኩ መቆየታቸውን ይገልጻሉ። ይህ ሆኖ ሳለ ከከተማና ወረዳ አስተዳደር ሠራተኞች የሚነሳው የደመወዝ ክፍያ ችግር ትክክለኛ ምክንያት ምን እንደሆነ ለማጣራት አምስት የክትትል ቡድን ተደራጅቶ በ19ኙም የከተማ እና ወረዳ አስተዳደሮች ከጥቅምት 22 ቀን 2016 ዓ.ም. ጀምሮ መሰማራታቸውን እና ቡድኑ በሚያቀርበው ግኝት መሠረት ዞኑ የማስተካከያ እርምጃዎችን የሚወስድ መሆኑን ገልጸዋል።
የከተማና ወረዳ አስተዳደሮቹ ይህ አሠራር መኖሩን አረጋግጠው ነገር ግን ከሚላከው ገንዘብ ወደ ኋላ የነበሩ እዳዎች ስለሚከፈሉ ችግሩ መቀጠሉን አስረድተዋል።
የሥራ መብት በተለያዩ ዓለም አቀፍ እና አህጉር አቀፍ የሰብአዊ መብቶች ሰነዶች ዕውቅና ካገኙ መሠረታዊ ሰብአዊ መብቶች መካከል አንዱ ሲሆን፣ የሠራተኞች ተገቢውን ክፍያ በሙሉ እና በወቅቱ የማግኘት መብትን የሚያጠቃልል ነው። ለሠራተኞች ተገቢውን ደመወዝ እና ሌሎች ክፍያዎችን በወቅቱ አለመክፈል ሠራተኞች እራሳቸውን እና ቤተሰባቸውን ማስተዳደር የሚችሉበትን መንገድ የሚገድብ እና የሥራ መብት ጥሰት ሆኖ የሚቆጠር ነው። ይህን ሁኔታ በመገንዘብ የዓለም አቀፉ የሥራ ድርጅት (ILO) በደመወዝ ጥበቃ ስምምነት 1949 (ቁጥር 95) አንቀጽ 12 እና በደመወዝ ጥበቃ ምክረ ሐሳብ 1949 (ቁጥር 85) አንቀጽ 4 ሥር የደመወዝ ክፍያ በመደበኛነት ሊከፈል እንደሚገባና በተለይም ደመወዛቸው በየወሩ ወይም በዓመት ተወስኖ ለተቀጠሩ ሠራተኞች ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ የደመወዝ ክፍያ ሊፈጸም እንደሚገባ ይደነግጋሉ።
ይህ መብት በሀገራዊ ሕጎች ዕውቅና ያገኘ እና በፌዴራል የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 1064/2017 እና በደቡብ ክልል የመንግሥት ሠራተኞች አዋጅ ቁጥር 175/2011 ጭምርም የተደነገገ ነው። ተገቢውን ደመወዝ በወቅቱ አለመክፈል የሥራ መብት ጥሰት ከመሆኑም በተጨማሪ ሌሎች በዓለም አቀፍ የኢኮኖሚያዊ፣ የማኅበራዊ እና የባህላዊ መብቶች ቃልኪዳን ውስጥ ጥበቃ ያገኙ መብቶች ጥሰትን የሚያስከትል ነው።
የጤና መብት ጋር በተያያዘ ምልከታ በተደረገባቸው የከተማና ወረዳ አስተዳደሮች ውስጥ የሚገኙ ጤና ጣቢያዎች እና ጤና ኬላዎች ሙሉ በሙሉ ሊባል በሚችል ደረጃ አገልግሎት እየሰጡ እንዳልሆነ ለማረጋገጥ ተችሏል። ለአብነትም በሾኔ ከተማ ከ60 ሺህ ሰው በላይ ይገለገልባቸው የነበሩ አንድ ጤና ጣቢያ እና አራት ጤና ኬላዎች፣ በምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ ከ 144 ሺህ ሰው በላይ የሚገለገልባቸው ስድስት ጤና ጣቢያዎች እና 27 ጤና ኬላዎች እንዲሁም በምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ ከ120 ሺህ ሰው በላይ የሚገለገልባቸው አራት ጤና ጣቢያዎች እና 22 ጤና ኬላዎች አገልግሎት እየሰጡ አይደለም፡፡ በዚህም ምክንያት በተለይም በግል የጤና ተቋማት ለመታከም ዐቅም የሌላቸውና ከዚህ በፊት በማኅበረሰብ ጤና መድኅን ሽፋን በነዚህ ተቋማት አገልግሎት ሲያገኙ የቆዩ የማኅበረሰብ ክፍሎች በከፋ የጤና ችግር ውስጥ ይገኛሉ። በተጨማሪ የሾኔ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ከጥቅምት 5 እሰከ 16 ቀን 2016 ዓ.ም. አገልግሎት መስጠት አቋርጦ የነበረ መሆኑንና የነሐሴ ወር ደመወዝ በጥቅምት 14 ቀን 2016 ዓ.ም. 84% ብቻ ተከፍሎ ሥራ መጀመሩን ለማወቅ ተችሏል። ሆስፒታሉ ሥራ አቋርጦ የነበረው ሠራተኞቹ ከደመወዝ ጥያቄ ጋር በተያያዘ የሥራ ማቆም አድማ በማድረጋቸው ነበር። የሾኔ የመጀመሪያ ደረጃ ሆስፒታል ከ650 ሺህ በላይ ለሚሆን ሰዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሲሆን ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሲራሮ ባድዋቾ ወረዳ፣ ሾኔ ከተማ እንዲሁም ከአጎራባች ወላይታ ዞን ዳመወት ፉላሳ እና ምዕራብ አርሲን የሚያገለግል ነው።
የመማር መብትን አስመልክቶ ምርመራው ባካለላቸው የሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ እና ጎምቦራ ወረዳ ውስጥ የሚገኙ የመንግሥት የትምህርት ተቋማት በመስከረም 14 ቀን የ2016 ዓ.ም መጀመር የነበረበት ትምህርት ምርመራው እሰከ ተደረገበት ጊዜ ድረስ እንዳልተጀመረ ለማረጋገጥ ተችሏል። ምንም እንኳን ለትምህርት ዘመኑ የሚያስፈልጉ ዝግጅቶች (የተማሪዎች ምዝገባ፣ ተማሪዎችን በየክፍሉ መደልደል እና ለመምህራን ክፍለ ጊዜ የመሸንሸን ተግባራት) የተሠሩ ቢሆንም ለመምህራኑ ተገቢው ደመወዝ በወቅቱ ባለመከፈሉ ምክንያት የመንግሥት ትምህርት ቤቶች በክትትሉ ወቅት ዝግ እንደነበሩ ኮሚሽኑ ተመልክቷል። በዚህም በሾኔ ከተማ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች ለመማር ከተመዘገቡ ከ16 ሺህ በላይ ተማሪዎች ፣ በምሥራቅ ባድዋቾ በሚገኙ ትምህርት ቤቶች ለመማር ከተመዘገቡ ከ30 ሺህ በላይ ተማሪዎች፣ በምዕራብ ባድዋቾ በመንግሥት ትምህርት ቤቶች ከተመዘገቡ ከ27 ሺህ በላይ ተማሪዎች እንዲሁም በጎምቦራ ወረዳ ለመማር ከተመዘገቡ 28 ሺህ በላይ ተማሪዎች በክትትሉ ወቅት ከትምህርት ገበታ ውጪ ነበሩ፡፡
በቂ የኑሮ ደረጃ የማግኘት መብት ጋር በተያያዘ በምርመራው በተሸፈኑት የሾኔ ከተማ አስተዳደር፣ ምሥራቅ ባድዋቾ ወረዳ፣ ምዕራብ ባድዋቾ ወረዳ እና ጎምቦራ ወረዳ ውስጥ የሚሠሩ ከ 9ሺህ በላይ የመንግሥት ሠራተኞች ከ2015 ዓ.ም. ጀምሮ በተቆራረጠ ክፍያ እና ከነሐሴ ወር ጀምሮ ምርመራው እስከተከናወነበት ጊዜ ድረስ ደመወዝ ሙሉ በሙሉ በመቋረጡ ምክንያት ለከፋ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ችግሮች መጋለጣቸውን መረዳት ተችሏል። ሠራተኞቹ ሌላ ገቢ እንደሌላቸውና ደመወዝ በመቋረጡ ምክንያት ለራሳቸው እና ለቤተሰቦቻቸው የዕለት ጉርስ ለማግኘት እንደተቸገሩ፣ የቤት ኪራይ መክፈል እንዳልቻሉ፣ ከደመወዝ ጋር በተያያዘ በሚስተዋሉ ችግሮች ምክንያት ብድርም ማግኘት እንዳልቻሉ፣ በአካባቢው ያሉ የብድር እና ቁጠባ ተቋማት ለመንግሥት ሠራተኞች ብድር መስጠት እንዳቋረጡ እና ሕይወታቸውን ለማቆየት የቤት እቃ ከመሸጥ ጀምሮ በተለያዩ የጉልበት ሥራዎች ላይ ተሰማርተው እንደሚገኙ ለኢሰመኮ ገልጸዋል።
ምርመራው በተደረገባቸው የሃዲያ ዞን አከባቢዎች ከደመወዝ አለመከፈል ጋር ተያይዞ ቅሬታ እና ተቃውሞ ባሰሙ ሰዎች ላይ ማስፈራራት፣ ዛቻ፣ ድብደባ እና ለተለያዩ ጊዜያት እስራት ጭምር እንደደረሰባቸው ለማወቅ ተችሏል።
ስለሆነም፣ ሁሉም የክልል መስተዳድሮች ተገቢ የማስተካከያ እርምጃዎችን በመውሰድ ለሠራተኞች ደመወዝ ወቅቱን ጠብቆ መከፈሉን እና ሰብአዊ መብቶቹ መከበራቸውንና መጠበቃቸውን ሊያረጋግጡ ይገባል። ይህ ምርመራ ከተደረገበት ወቅት ጀምሮ በክልሎች ያለውን የደመወዝ ክፍያ ችግር ለመቅረፍ የተለያዩ እርምጃዎች በመወሰድ ላይ መሆናቸው ታውቋል። ሆኖም ለጉዳዩ የተሟላ ትኩረት በመስጠትና በተለይም በዚህ መግለጫ እንደተመለከተው ችግሩ በይበልጥ በታየባቸው የክልልና የዞን አስተዳደሮች ልዩ ትኩረት በማድረግ ዘላቂ መፍትሔ ማመቻቸት፣ አገልግሎት ያቋረጡ የጤና እና የትምህርት ተቋማትን ወደ ሥራ መመለሳቸውን ማረጋገጥ እና ለወደፊቱም ተመሳሳይ ችግር እንዳይከሰት አስቀድሞ መከላከል ይገባል።
በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል የመንግሥት ሠራተኞች ደመወዝ ክፍያ መዘግየት እና ያለመከፈል ችግርን አስመልክቶ የተከናወነ የምክረ ሐሳቦች ትግበራ ክትትል ሪፖርት
Location Central Ethiopia Regional State
Related posts
January 2, 2024 April 10, 2024 Press Release
ደቡብ ኢትዮጵያ ክልል፡- በጋሞ ዞን፣ አርባ ምንጭ ዙሪያ ወረዳ የተከሰተው ውጥረት እና ግጭት ከመባባሱ በፊት አስቸኳይ ምላሽ ይሻል
October 3, 2022 October 5, 2022 Event Update
በኢንዱስትሪ ፓርክ ውስጥ የሚሠሩ ሴት ሠራተኞች የሰብአዊ መብቶች አያያዝ እንዲሻሻል ባለግዴታዎች የበኩላቸውን ድርሻ የመወጣት ኃላፊነት አለባቸው
June 9, 2023 August 28, 2023 Press Release
በግሉ የጤና ዘርፍ የሚሰጡ አገልግሎቶች ለሕብረተሰቡ በፋይናንስ ተደራሽ እንዲሆኑ የአሠራር፣ የፖሊሲ እና የሕግ ማሻሻያ ያስፈልጋል
August 8, 2024 August 9, 2024 Event Update
በአሳሳቢ ሁኔታ ላይ የሚገኘውን ትምህርት የማግኘት መብት በተመለከተ የተካሄደ የምክክር መድረክ
Signup for the Latest Update from EHRC
Submit your email to singup
Email Address
Submit
Facebook Like us on FacebookXFollow us on XYouTube Follow us on YouTubeLinkedin Follow us on Linkedin
Useful Links
NANHRI
GANHRI
OHCHR
ACHPR
Get Involved
Jobs
Events
Contact Us
Telegram Bot
Subscribe to our newsletter
Connect with Us
Facebook
Twitter
LinkedIn
YouTube
Flickr
We are an independent national human rights
institution tasked with the promotion and protection of
human rights in Ethiopia
Submit your email to get the latest update from EHRC
Email Address
Submit
Address: Sunshine Tower No. 5, Meskel Square, on Bole Road next to Hyatt Regency Hotel, Addis Ababa, Ethiopia
Tel: +251115504031 | Fax: +251 11 550 4125 | PO Box 1165 Addis Ababa | Email: info@ehrc.org
The contents of this website, excepting third party content for which the Commission bears no responsibility, may be freely used and copied for educational and other non-commercial purposes, provided that any such reproduction is accompanied by an acknowledgement of the Ethiopian Human Rights Commission (EHRC). Source of images used in the content of this website: EHRC Media and Communications Department Archive and Creative Common License.
Powered by 360Ground
We are using cookies to give you the best experience on our website.
You can find out more about which cookies we are using or switch them off in
settings
.
Accept
Scroll to top
About
Expand child menuExpand
Who We Are
Our Team
Careers
Contact Us
Regions
Expand child menuExpand
Addis Ababa
Afar
Amhara
Benishangul Gumuz
Central Ethiopia
Gambella
Oromia
Sidama
Somali
South Ethiopia
South West Ethiopia Peoples’
Tigray
Areas of Work
Expand child menuExpand
Economic, Social & Cultural Rights
Civil & Political Rights
IDPs, Refugees & Migrants’ Rights
Rights of Persons with Disabilities & the Rights of Older Persons
Human Rights Monitoring & Investigation
Women’s & Children’s Rights
Human Rights Education
Human Rights Film Festival
Human Rights Moot Court Competition
Press Releases
Reports
Media
Expand child menuExpand
EHRC on the News
EHRC Newsletters
EHRC Videos
EHRC Visuals
Events
Latest
Expand child menuExpand
Expert Views
Explainers
Event Updates
Annual Ethiopia Human Rights Situation Reports
Resources
Facebook XYouTube Linkedin Flicker
Toggle Menu Close
Search for:
Search
Close GDPR Cookie Settings
Privacy Overview
Strictly Necessary Cookies
Powered by GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview
This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.
Strictly Necessary Cookies
Strictly Necessary Cookie should be enabled at all times so that we can save your preferences for cookie settings.
Enable or Disable Cookies
If you disable this cookie, we will not be able to save your preferences. This means that every time you visit this website you will need to enable or disable cookies again.


ከአንድ ሳምንት በፊት በክለቡ አሰልጣኞች እና ቡድን መሪ ላይ በአንድአንድ ግለሰቦች በተሰነዘረባቸው ማስፈራርያ እንዲሁም በከተማዋ በነበረው አለመረጋጋት ሳቢያ ከልምምድ ርቀው የቆዩት የሀዋሳ ከተማ ቡድን አባላት ከስምንት ቀናት በኃላ ዛሬ ረፋድ አራት ሰዓት ወደ ልምምድ ተመልሰዋል። በተፈጠረው ሁኔታ አዲስ አበባ ለመቆየት ተገደው የነበሩት አሰልጣኝ ውበቱ አባተም ወደ ከተማዋ በመመለስ የቡድኑን ልምምድ መምራት ችለዋል።
በ27ኛው ሳምንት በዚሁ ችግር ምክንያት ያልተካሄደው የሀዋሳ ከተማ እና ኢትዮጵያ ቡና ጨዋታ የፊታችን ሰኞ በዘጠኝ ሰአት የሚደረግ ሲሆን ቡድኑ ዛሬ ዳግም ተሰብስቦ ወደ ልምምድ ማምራቱ ለሰኞው ጨዋታ ብቁ እንዲሆን እንደሚረዳው ይታሰባል። በደረጃ ሰንጠረዡ በ34 ነጥቦች 8ኛ ደረጃ ላይ የሚገኘው ሀዋሳ ከተማ በቀሪ የሊጉ መርሀ ግብር በሜዳው ኢትዮጽያ ቡናን ከገጠመ በኃላ ከአርባምንጭን ከተማ ፣ ወልዋሎ ዓ.ዩ እና ቅዱስ ጊዮርጊስ ጋር የሚገናኝ ይሆናል።
Share
Tweet
Post navigation
ሩሲያ 2018 | ባምላክ ለሁለተኛ ጊዜ በአራተኛ ዳኝነት ተመድቧል
ኢትዮጵያ ቡና ወደ ኢትዮጵያ ዋንጫ ግማሽ ፍፃሜ ተሸጋግሯል
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ቪኦኤ በየዕለቱ ከምሽቱ 3 ሰዓት በኢትዮጵያ አቆጣጠር ጀምሮ በአማርኛ፣ በአጭር ሞገድ 22፣ 25 እና 31 ሜትር ባንድ የ60 ደቂቃ ሥርጭቱ ዜና፣ አበይት ዜናዎች ትንታኔና ሌሎችም ወቅታዊ መረጃዎችን የያዙ ፕሮግራሞች ያስተላልፋል። ረቡዕ፡- ዴሞክራሲ በተግባር፣ ሴቶችና ቤተሰብ፣ አሜሪካና ሕዝቧ፣ ኢትዮጵያዊያን ባሜሪካ


መግለጫው ካካተታቸው ነጥቦች መካከል፣ አገር ውስጥም ሆነ ውጨ ሚገኙ የኦሮሞ ተቃዋሚና ሲቪክ ድርጅቶች እንዲተባበሩ የቀረበ ጥሪ ይገኝበታል። አዲሷበበ ይህን መግለጫ መነሻ አድርጎ፣ የግንባሩን ቃል-አባይ አቶ ሌንጮ ባቲን አነጋግሯል።
ዋሽንግተን ዲሲ —
በኦሮሚያ አካባቢ የሚካሄደው እንቅስቃሴ በተለያዩ ዘርፎች እንደቀጠለ ነው። ከዚህ አኳያ “የኦሮሞ ዲሞክራሲያዊ ግንባር” የተሰኘው ተቃዋሚ የኦሮሞ ድርጅት፣ የኢትዮጵያን ወቅታዊ ሁኔታ አስመልክቶ አንድ መግለጫ አውጥቷል።
መግለጫው ካካተታቸው ነጥቦች መካከል፣ አገር ውስጥም ሆነ ውጨ ሚገኙ የኦሮሞ ተቃዋሚና ሲቪክ ድርጅቶች እንዲተባበሩ የቀረበ ጥሪ ይገኝበታል። አዲሷበበ ይህን መግለጫ መነሻ አድርጎ፣ የግንባሩን ቃል-አባይ አቶ ሌንጮ ባቲን አነጋግሯል።


ከሳምንት በፊት፣ ከዚህ ዓለም በሞት የተለዩት የአንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር) የቀብር ስነ ስርዓት በመንበረ ጽባዖት ቅድስት ስላሴ ካቴድራል ቤተ ክርስቲያን ተፈጽሟል። በዚሁ የቀብር ስነ ስርዓት የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ከፍተኛ አመራሮች፣ የፕሮፌሰሩ ቤተሰቦች እና ወዳጆቻቸው በተገኙበት እንደተፈጸመ ለማወቅ ተችሏል።
በስነ ስርዓቱ ላይ የአንድርያስ (ፕ/ር) የሕይወት ታሪክ በአቶ ነቢዩ ባዬ በንባብ የቀረበ ሲሆን፣ የእርሳቸው የሕይወት ጉዞ በሰፊው ተወስቶበታል። በተጨማሪም፣ ከፕሮፌሰሩ የረዥም ጊዜ ወዳጅ እና የታሪክ ምሁር ዓለምሰገድ ተስፋይ የተላከ መልዕክት ተነብቧል። በመልዕክታቸውም ከአንድርያስ (ፕ/ር) ጋር የነበራቸውን ወዳጅነት ያወሱት ዓለምሰገድ፣ የፕሮፌሰሩ ምሁራዊ ልሕቀት ምን ይመስል እንደነበር አመልክተዋል። ለፕሮፌሰሩ ዘላለማዊ ዕረፍት በመመኘት መልዕክታቸውን ቋጭተዋል።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ብጹዕ ወቅዱስ አቡነ ማቲያስ በቀብር ስነ ስርዓቱ ላይ ቡራኬ እና ቃለ ምዕዳን አስተላልፈዋል።
የቀብር ስነ ስርዓታቸው ዛሬ የተፈጸመው አንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር)፣ የካቲት 23 ቀን 1937 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ከተማ የተወለዱ ሲሆን፣ በዳግማዊ ምኒልክ ትምሕርት ቤት ትምሕርታቸውን ከተከታተሉ በኋላ ወደ አሜሪካ በማምራት፤ በዊሊያምስ ኮሌጅ የመጀመሪያ ዲግሪ ትምሕርታቸውን ተከታትለዋል። በመቀጠልም፣ ከየል ዩኒቨርስቲ የማስተርስ እና የዶክትሬት ዲግሪያቸውን በፍልስፍና ተቀብለዋል።
በብራውን፣ ካሊፎርኒያ፣ ሎሳንጀለስ፣ በርክሌይ እና ፔንሲልቫኒያ ዩኒቨርስቲዎች እና ሌሎች የትምሕርት ተቋማት አስተምረዋል። በተለያዩ የምርምር መጽሔቶች ላይ ሃሳባቸውን እና ጥናታዊ ስራዎቻቸውን ያቀርቡት እንድርያስ (ፕ/ር)፣ በሞራል እና ፖለቲካዊ ፍልስፍና ላይ ትኩረታቸውን አድርገው ሲጽፉ ባጅተዋል።
ከተለያዩ ኢትዮጵያውያን ጋር በመተባበር “እምቢልታ” የተሰኘ መጽሔት ለተወሰኑ ዓመታት ሲያዘጋጁ መቆየታቸው ይነገራል።
በአገረ አሜሪካ በኖሩባቸው ጊዜያት፣ በሲቪል መብት ዕንቅስቃሴዎች ላይ ጉልህ ተሳትፎ ያደረጉ ሲሆን፣ “ብላክ ፓንተር” የተሰኘው ፓርቲ ውስጥ በስፋት ሰርተዋል። ከዚህ በመነሳት በአሜሪካ እና በአገር ውስጥ የሚገኙ ተማሪዎች የተደራጀ ዕንቅስቃሴ ማድረግ እንደሚገባቸው ተሞክሮ እንደቀሰሙ ይነገራል።
ከመጀመሪያዎቹ የመላ ኢትዮጵያ ሶሻሊስታዊ ንቅናቄ (መኢሶን) አባላት መካከል አንዱ የነበሩት እንድርያስ (ፕ/ር)፣ የደርግ መንግስት ከመንበረ ስልጣኑ ከወረደ በኋላ በሽግግር ምክር ቤት እና በሕገ መንግስት አርቃቂ ኮሚሽን ውስጥ በነበራቸው ተሳትፎ የሚወሱ ምሁር ነበሩ። የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ፕሬዝዳንት በመሆንም ለዓመታት ሰርተዋል።
እንዲሁም፣ የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ልዩ አማካሪ በመሆን አገልግለዋል።
የአንድ ወንድ ልጅ አባት የሆኑት እንድርያስ እሸቴ (ፕ/ር)፣ ባደረባቸው ሕመም ሳቢያ በሕክምና ሲረዱ ቆይተው ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 00:00
ኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ለአራት የልብ ሕሙማን ሕጻናት የነጻ ሕክምና አገልግሎት እየሰጠ መሆኑን ገለጸ
ኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ለአራት የልብ ሕሙማን ሕጻናት የነጻ ሕክምና አገልግሎት እየሰጠ መሆኑን ገልጿል። ይህንን የገለጸው ዛሬ ጳጉሜ 2 ቀን 2016 ዓ.ም. በሆስፒታሉ ቅጥር ግቢ ባዘጋጀው መርሃ ግብር ላይ ነው።
ሆስፒታሉ የተመሰረተበትን አንደኛ ዓመትና መጪውን አዲስ ዓመት በማስመልከት፣ ለአራት የልብ ሕሙማን ሕፃናት በነፃ ሕክምና እያከናወነ መሆኑን አስታወቋል። "ሕፃናትን በልብ ሕመም ከመሞት ተባብረን እንታደጋቸው" በሚል መሪ ቃል፣ ባለፈው አንድ ዓመት ብቻ ለ32 ሕፃናት የተሳካ የልብ ቀዶ ሕክምና በነፃ ማከናወኑን የኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ባለቤትና ዋና ስራ አስፈፃሚ አቶ ብርሃን ተድላ በመርሃ ግብሩ ላይ ተናግረዋል።
ሆስፒታሉ 300 ሕፃናትን ለማከም አቅዶ፣ ከእነዚህ ውስጥ የ32 ሕጻናትን ያከናወነ ሲሆን፣ ይህም ነፃ የልብ ቀዶ ሕክምና በገንዘብ ሲሰላ፣ 26 ሚሊዮን ብር እንደሚገመት አቶ ብርሃን አመልክተዋል። ባለፈው አንድ ዓመት ሆስፒታሉ ብቻውን በመሆን ማሕበራዊ ሃላፊነቱን ለመወጣት ጥረት ሲያደርግ መቆየቱን የጠቀሱት አቶ ብርሃን፣ በአሁኑ ወቅት በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ከ16 ሺህ በላይ የልብ ሕሙማን ሕፃናት ወረፋ ይዘው እየተጠባበቁ መሆናቸውን አስረድተዋል። በተጨማሪም፣ አንዳንዶች ወረፋ ላይ እያሉ ሕክምና ሳያገኙ እየሞቱ ስለሆነ፣ ተቋማትና ግለሰቦች ድጋፍ በማድረግ ሕጻናቱን ከሞት እንዲታደጓቸው ጥሪ አቅርበዋል።
"አንድን ሕፃን በቡድን ለአስር ማሳከም ይቻላል። በመተባበርና በመተጋገዝ ለውጥ ማምጣት ይቻላል” ብለዋል፣ አቶ ብርሃን ንግግራቸው ሲቋጩ።
የዕለቱ የክብር ዕንግዳ እና የኢትዮጵያ የልብ ማሕበር ፕሬዝዳንት አቶ እንዳለ ገብሬ ባደረጉት ንግግር፣ ከ11 ወራት በፊት ማሕበራቸው ከኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ጋር በመነጋገር እና የመግባቢያ ስምምነት በመፈራረም ለልብ ቀዶ ጥገና እየጠበቁ ከሚገኙት ታካሚዎች መካከል በጎፈቃደኞችን በማስተባበር በዓመት 3 መቶ ሕጻናትን በኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ለማሳከም እየተሰራ መሆኑን ጠቅሰዋል። አያይዘውም፣ ማሕበራቸው በተለያዩ የመንግስት ሆስፒታሎች፣ ይልቁንም በጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ተመዝግበው ወረፋ እየጠበቁ ከሚገኙ 16 ሺሕ ያህል ታካሚዎች መካከል፣ ባቋቋመው እና ሰባት አባላት ባሉት የሕክምና ባለሞያዎች ኮሚቴ እየመረጠ እንደሚልክ አቶ እንዳለ ተናግረዋል።
እስከ ዛሬ ድረስ 20 ያህል ታካሚዎች በኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ነጻ የሕክምና አገልግሎት እየተሰጣቸው “ይገኛል” ያሉ ሲሆን፣ የሆስፒታሉን ባለቤት እና መላ የሕክምና ባለሞያዎችን በማሕበሩ እና ታካሚዎች ስም ምስጋናቸውን በማቅረብ፣ ይህን የበጎአድራጎት ስራ ሌሎችም እንዲቀላሉ ጥሪያቸውን አቅርበዋል።
የነፃ ሕክምና ተጠቃሚ የሆኑ ሕፃናትና ቤተሰቦቻቸው በተደረገላቸው የሕክምና ድጋፍ የታካሚዎቹ ጤና መመለሱን በመመስከር ለኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ምስጋና አቅርበዋል።
በመርሐ ግብሩ ላይ ከተገኙ ዕንግዶች መካከል፣ አርቲስት ሰለሞን ቦጋለ ሕክምና ተደርጎላቸው የተፈወሱ ልጆች የነገ አገር ተረካቢ መሆናቸውን አስታውሷል። አያይዞም፣ በአቶ ብርሃን ተድላ የተመሰረተው ኢትዮ ኢስታንቡል ጠቅላላ ሆስፒታል ባከናወነው ሰብዓዊ ተግባር ያለውን ምስጋና ገልጿል።
በዚህ መርሐግብር ላይ ተጋብዘው ከተገኙት ዕንግዶች መካከል፣ የሆስፒታሉን ጥረት ለማገዝና አጋርነታቸውን ለማሳየት ባለሃብቶቹ አቶ ገበያው ታከለ 200 ሺህ ብር፣ አቶ ጌቱ ገለቴ 500 ሺህ ብር ለግሰዋል። አቶ ብርሃን ተድላ ለተደረገው የገንዘብ ድጋፍ በልብ ሕሙማኑ ስም ምስጋና አቅርበዋል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 00:00
አድማስ ዩኒቨርሲቲ 16ኛውን ዓመታዊ የጥናትና ምርምር ጉባዔ ዛሬ አካሄደ
አድማስ ዩኒቨርስቲ 16ኛውን ዓመታዊ የጥናትና ምርምር ጉባዔውን በዛሬው ዕለት ጳጉሜ 2 ቀን 2016 ዓ.ም. የተለያዩ የዩኒቨርስቲው አመራሮች በተገኙበት በአዲስ አበባ፣ ኢንተርሌግዠሪ ሆቴል አካሄዷል። ዩኒቨርሲቲው ለዘንድሮው ጉባዔ የመረጠው የጥናትና ምርምር ርዕስ “የከፍተኛ ትምሕርት ጥራት፣ ጥናትና ምርምር፣ እንዲሁም የማሕበረሰብ አገልግሎት በኢትዮጵያና በአፍሪካ ቀንድ” የሚል እንደነበር ተገልጿል።
ለአንድ አገር በወሳኝነት የሚጠቀሰውን የትምሕርት ጥራትና ከዩኒቨርሲቲዎች ተልዕኮ አንዱና ዋነኛ የሆነውን የማሕበረሰብ አገልግሎት ምን እንደሚመስል፣ ከኢትዮጵያ አልፎ የአፍሪካ ቀንድን የሚዳስስ የጥናትና ምርምር ወረቀት በጉባኤው ላይ ቀርቧል።
የዩኒቨርስቲው ፕሬዝዳንት ሞላ ጸጋ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ ዩኒቨርስቲያቸው ባለፉት 14 ዓመታት የትምሕርት ጥራትን ማዕከል ያደረገና በተለያዩ ጉዳዮች ላይ ያተኮሩ ችግር ፈቺ የጥናትና ምርምር ጉባዔዎችን ሲያካሂድ መቆየቱን አስታውሰው፣ በዚህም ረገድ ሃላፊነታቸውን ሲወጡ መቆየታቸውን ተናግረዋል፡፡
በዘንድሮውም የጥናትና ምርምር ጉባኤ በተመረጠው ርዕስ ዙሪያ፣ ምሁራን የጥናትና ምርምር ስራቸውን እንዲያቀርቡ በመጋበዝና ከቀረቡት ውስጥ የተሻለ ይዘት ያላቸውን በማወዳደር በዛሬው ዕለት ለጉባዔው ማቅረባቸውን የገለጹት የዩኒቨርሲቲው ፕሬዝዳንት፣ በዚህም ዘርፍ እየታየ ያለውን ክፍተት ለመሙላት መፍትሔ ጠቋሚ የሆኑ የጥናትና ምርምር ውጤቶች እንደሆኑ አስረድተዋል፡፡
ከትምሕርት ሚኒስቴር፣ ከተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎችና ከባለድርሻ አካላት የተወከሉ ሃላፊዎች በዚህ ጉባኤ ላይ ተገኝተዋል።
አድማስ ዩኒቨርሲቲ በአዲስ አበባና ዙሪያዋ ባሉ ካምፓሶቹ ከ20 ዓመታት በላይ በርካታ ዜጎችን በተለያዩ የትምሕርት ዘርፎች በማስተማር፣ በብዙ ሺሕ የሚቆጠሩ ዜጎችን ባለሞያ ማድረጉ ሲነገር፣ በዚህ በአገሪቱ ያለውን የሰለጠነ የሰው ሃይል ዕጥረት በመሸፈን የበኩሉን አስተዋጽዖ እያደረገ ያለ ተቋም “ነው” ተብሏል፡፡
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 00:00
ዕቃ ለመሸጥ እና ለመግዛት የሚያስችል መተግበሪያ ይፋ ተደረገ
“ሁሉ ማርኬት” የተሰኘ፣ ዕቃ ለመሸጥ እና ለመግዛት የሚያስችል መተግበሪያ ይፋ መደረጉ ተገልጿል። ዛሬ ጳጉሜ 2 ቀን 2016 ዓ.ም. በኤግዚቢሽን ማዕከል ኢንፊኒቲ ቴክኖሎጂ፣ ታሜሶል ኮሙኒኬሽንና የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በጋራ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ በ“ሲቢኢ ብር ፕላስ” ባዛር የሚሳተፉ ዲጂታል ነጋዴዎችን በመተግበሪያው ተጠቃሚ ስለማድረጉ ተመልክቷል።
የኢንፊኒቲ ቴክኖሎጂ መስራች እና ዋና ስራ አስኪያጅ አቶ ልዑል መኮንን እንደተናገሩት፣ የመትግበሪያው ተጠቃሚዎች ከ10 ሺህ በላይ ከሚሆኑ ነጋዴዎች በዋጋ ጥራት እና ዓይነት አማርጠው ለመግዛት “ያስችላቸዋል” ብለዋል። አክለውም፣ ድርጅታቸው ከታሜሶል ኮሙኒኬሽን፣ አሰንቲክ እና ሲቢኢ ብር ጋር በመተባበር፣ “በዓይነቱ ለየት ያለ ሁሉማርኬት ቪሌጅ የተሰኘ በኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ ዲጂታል ነጋዴዎችን በአንድ ቦታ በአካል ከ500 ሺህ በላይ ደንበኞች ጋር ማገናኘት የሚያስችለውን መንገድ በኤግዚቢሽን ማዕከል ለአነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች በነጻ አዘጋጅቷል” ሲሉ አስታውቀዋል።
ይህም ዕድል ከ5 ሚሊዮን ብር በላይ ወጪ እንደተደረገበት አቶ ልዕል ገልጸው፣ ከ50 በላይ ለሚሆኑ የተመረጡ አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች ተጠቃሚ እንዲሆኑ መደረጉን ጠቅሰዋል። በዚህም ምክንያት ከ150 በላይ የስራ ዕድል መፈጠሩን ነው ያስረዱት።
“ሁሉማርኬት” በተሰኘው ኤግዚቢሽን ማዕከል ውስጥ በተቋቋመው መንደር የሚገኙ ኢንተርፕራይዞች ምርቶቻቸውን እንዲያስተዋውቁ እና የሽያጭ መጠናቸው እንዲያሳድጉ መደረጉን አቶ ልዑል ያብራሩ ሲሆን፣ የዲጂታል ግብይትን በማበረታታት ሽያጫቸው እንዲፋጠን “ተደርጓል” ብለዋል።
“የሁሉማርኬት ዓላማ የኢትዮጵያ የጀርባ አጥንት የሆኑትን የአነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞችን በዲጂታል መተግበሪያ የስራ ትስስር በመፍጠር ውጤታማ ማድረግ ነው” በማለት፣ አቶ ልዑል ተናግረዋል።
ከዚህ ቀደም ኢንፊኒቲ ቴክኖሎጂ “ሁሉግራም” የተሰኘ በአገራችን የመጀመሪያ የሆነውን የሶሻል ሚዲያ የመልዕክት መለዋወጫ መተግበሪያ ለተጠቃሚዎች ማስተዋወቁ ተወስቷል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 11:44
የአገራችን መዲና አዲስ አበባ… የዓመት በዓል አበባ እየመሰለች ነው፡፡
የዛሬ ትጋት ለነገ ትሩፋት ይሆናል ተብሏል። እውነት ነው። የትናንት ትጋት ለዛሬ በረከት ሲሆን እያየን አይደል? አዲስ አበባ እያማረባት ነው። በሚያስመሰግን ጥረት፣ የሚያስከብር ውበት፣ የሚያኮራ ውጤት ተገኝቷል።
አምረው የተሠሩ የከተማዋ አካባቢዎችን የሚጎበኙ የከተማዋ ነዋሪዎችን መመልከት ይቻላል። በተዋቡ መንገዶቿ ላይ ከሕፃን እስከ ዐዋቂ፣ ወላጆችና ልጆች፣ እንዲሁም ወጣቶች ዘና ብለው ይንሸራሸራሉ፣ መንፈሳቸውን ያድሳሉ። ያልነበረ አዲስ ዕድል፣ ያልነበረ አዲስ ልምድ ነው - በኮሪደር ልማት የተፈጠረዉ፡፡
የአፍሪካ የከተሞች ፎረም” ሰሞኑን በአዲስ አበባ እየተካሄደ መሆኑስ? አዲስ አበባ “ኮራ” ብላ ማስተናገድ ትችላለች። ከመላ አፍሪካ የተሰባሰቡ 490 ከንቲባዎች፣ እንዲሁም ከዓለም ዙሪያ የመጡ የተቋማት መሪዎችና ባለሙያዎች የከተማዋን ውበትና ማራኪ ጎዳናዎቿን አይተዋል። በዐድዋ ድል መታሰቢያ ሙዚየም ውስጥ ታድመዋል። አዲስ አበባ ኮርታለች።
በእርግጥም የሙዚየሙ ግንባታና የኮሪደር ልማቱ የሚያኮሩ ሥራዎች ናቸው። ያስመሰግናሉም።
የአዲስ አበባ የኮሪደር ልማት ለመልካም ውጤት እንዲበቃ የተጉ ሰዎች ምስጋና ይገባቸዋል በማለት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ አህመድ፣ ለከንቲባ አዳነች አቤቤና ለሌሎች የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ኀላፊዎች፣ ለተቋማትና ለሙያተኞች ሽልማት ሰጥተዋል።
ህዝብን በማስተባበር በአጭር ጊዜ ውስጥ ሀገር መለወጥ በኮሪደር ልማት ስኬቶች መማር እንደሚቻልም ተናግረዋል። በየትኛውም የልማት ሥራ ህዝብን ማስተባበር፣ ማክበርና ማገልገል እንደሚገባ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ ሲገልጹ፣ ዐቅማችን ህዝባችን ነው ብለዋል። በሐሳብም በገንዘብም የልማቱ ምንጮች ኢትዮጵያውያን እንደሆኑም ተናግረዋል።
ከንቲባ አዳነች አቤቤ በበኩላቸው፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ የኮሪደር ልማትን ሐሳብ በማመንጨታቸው እንዲሁም የአመራርና የክትትል ድጋፍ በመስጠታቸው ሥራው ለውጤት መብቃቱን በመግለጽ አመስግነዋል። በሶስት በአራት ወር ውስጥ የተከናወነው ሥራ፣ የከተማችንን ገጽታ የቀየረ፣ አዲስ የሥራ ባህልን ያዳበረና ለከተማችን ነዋሪዎች ምቹ መኖሪያ እንደትሆን ያደረገ ድንቅ ሥራ ነው ብለዋል።
ከጠቅላይ ሚኒስትሩ የቀረበላቸውን ምስጋና በአክብሮት በመቀበል፣ የኮሪደር ልማት ፕሮጀክት በአጭር ወራት ውስጥ እንዲጠናቀቅ በትጋት ለሠሩ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ኀላፊዎች፣ ለኮንትራክተሮች፣ ለሙያተኞችና ለከተማዋ ነዋሪዎች ሁሉ የተሰጠ ምስጋና ነው ብለዋል - ከንቲባዋ።
ግን ምስጋና ብቻ እንዳልሆነም ሳይጠቅሱ አላለፉም። ለሕዝባችን ይበልጥ እንድንሠራና የላቀ ውጤት እንድናስመዘግብ ተጨማሪ የመንፈስ ብርታት ይሆነናል ብለዋል።
ለትናንት ምስጋና፣ ለነገ አደራ - የመሻገር ምዕራፎች
ሐሳብ በተግባር ወደ ውጤት ሲሸጋገር፣ ማመስገንና ማክበር ተገቢ ነው። ትናንት ሐሳብ ብቻ ነበር። ዛሬ በእውን የሚታይ በረከት፣ የሚጨበጥ ፍሬ ሆኗል። ነገር ግን መነሻ እንጂ ማብቂያ አይደለም። መማሪያና ማሳያ ነው። ገና ብዙ ይቀራል።
አዲስ አበባ ይበልጥ እያበበችና እየበለጸገች መቀጠል አለባት። የእስከዛሬው ሥራ የመጀመሪያ ምዕራፍ ነው። ወደ ሁለተኛ ምዕራፍ ሥራ ነው የተሸጋገረው።
ሁለተኛው ምዕራፍ ከመጀመሪያው መብለጥ ይኖርበታል የአዲሱ ዓመት ሥራ ከዘንድሮው የላቀና የተሻለ መሆን አለበት ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ።
መሻገር ሲባል፣ ከሐሳብ ወደ ተግባርና ወደ ውጤት መድረስ ነው። እንኳን ለዚህ አደረሳችሁ፣… እንኳን ከዘመን ዘመን አሸጋገራችሁ ይባል የለ! በሚያስመሰግን ትጋት፣ ለስኬት በቅተዋል። ሽልማት ተሰጥቷቸዋል። ግን ተጨማሪ ኀላፊነትም “መጥቶባቸዋል”።
መሻገር ሲባል፣ ከመጀመሪያው ሥራ ከፍ ወዳለ ዓላማና ዕቅድ መሸጋገር፣ ከዘንድሮው ውጤት በመነሣት ላቅ ያለ የሥራ አደራ መቀበል፣ ከባድ ኀላፊነት መሸከም ነው። አዲሱ ዘመን መልካም የሥራና የብልጽግና ዓመት ይሁንላችሁ ይባል የለ! ወደ ላቀ ከፍታ የምትሸጋገሩበት የትጋት ዓመት ይሁንላችሁ እንደማለት ነው።
በአንድ ጎኑ፣ ለትናንት ጥረት ለተገኘው ውጤት ምስጋናና ምረቃ ነው።
በአንድ ጎኑ ደግሞ፣ ተጨማሪ ከባድ ዓላማና የኀላፊነት አደራ ነው።
ታዲያ፣ ጳጉሜ 1 “የመሻገር ቀን” ተብሎ መሰየሙ መልካም አይደለም?
በእርግጥ፣ ወደ ከፍታ የመሻገር አደራ ቀላል “ሸክም” አይደለም። ከባድ ነው። ሥራ መውደድንና በብርቱ መትጋትን ይጠይቃል። ይህን የሚያጸና የሥራ ባህል እያዳበሩ፣ ለዚህ የሚመጥን አወቃቀርን እየገነቡ አሠራርን እያሻሻሉ መጓዝን ይጠይቃል። እንዴት?
በኮሪደር ልማት አማካኝነት እየተስፋፋና እየለመደ የመጣው “ቀን ከሌት የመሥራት ባህል” አንድ ጥሩ ምሳሌ ነው። የአዲስ አበባ መስተዳድር አስራ አንድ መስሪያ ቤቶች ላይ የአሠራር ማሻሻያ (ሪፎርም) እንደተከናወነ በዓመታዊ ሪፖርት ላይ መገለጹም ይታወሳል። ዘንድሮም ይቀጥላል ተብሏል ።
ውጤታማ፣ ቀልጣፋ፣ የጸዳ አገልግሎትንና አሠራርን እያስፋፉ እያሻሻሉ መጓዝ ያስፈልጋል። ጳጉሜ 2 “የሪፎርም ቀን” ተብሎ ተሠይሞ የለ!
የዛሬ ትጋት የነገ በረከት
አሠራርን ማሻሻል አስተሳሰብንም ማሻሻል ያካትታል። “አይቻልም” የሚል መንፈስን ማሸነፍ፣ እንዲሁም ለሥልጣን ያለንን አስተሳሰብ መለወጥ ይኖርብናል።
የኮሪደር ልማት ሲታቀድና ሲጀመር የነበረንን ስሜት አስታውሱ። የቁፋሮው ብዛት ለውጤት ይደርስ ይሆን የሚል ስጋት ያደረብን ሰዎች ጥቂት አይደለንም። አይፈረድብንም። ሥራ ሲጀመርና ሲቆፈር እንጂ ሲጠናቀቅና ሲመረቅ ማየት ብዙም አልለመድንም። ብርቅ እየሆነብን ሥጋት ያድርብናል።
ሲፈርስና ሲነቀል፣ ሲታጠርና ሲቆሽሽ እንጂ፣ ተተክሎና ተገንብቶ፣ በብርሀን ደምቆና ልምላሜ ለብሶ፣ አምሮና ተውቦ የማየት ልምድ ብዙ ስለሌለን፣ “አይቻልም” የሚል ስሜት ቢያጠላብን አይገርምም።
ደግነቱ፣ ትናንት ያየነው የቁፋሮ ትጋት ዛሬ ከተማዋን የሚያስውብ ድምቀት ሆኖልናል። አምረው በተሰሩ የአዲስ አበባ ሸጋ ጎዳናዎችና መናፈሻዎች ላይ ከማምሻው ጎራ እያልን መንፈሳችንን እናድሳለን። ጥቅሙ ግን ከዚህም ይበልጣል። አስተሳስብን የሚያስተካክል መነሻ ይሆንልናል።
ሐሳብን በተግባር አይተናልና፣ “አይቻልም” ከሚለው ደካማ አስተሳሰብ የሚያላቅቅ አርአያ አግኝተናልና፣ ለላቀ ውጤት፣ ከፍ ላለ ዓላማ፣ ለተጨማሪ ትጋት ያነሣሣናል። የትናንት ትጋት ዛሬ የሚጨበጥ ፍሬ ሲሆን ተመልክተናል። የዛሬ ትጋት የነገ በረከትና ትሩፋት እንደሚሆንልን ምን ያጠራጥራል።
ጳጉሜ 5 “የነገ ቀን” ተብሎ የተሰየመው አለምክንያት አይደለም።
ሥልጣን የሥራ ኀላፊነት ወይም “ሸክም” መሆን አለበት
የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ኀላፊዎች እንደ ዘንድሮ ዐይነት የሥራ ብዛት ካሁን በፊት ገጥሟቸው ይሆን ብለን እንጠይቅ። ሥልጣን፣ ከባድ የኀላፊነት “ሸክም” የሚሆንባቸው አይመስላችሁም? በእርግጥ፣ መልካም ዓላማ ለያዘና ሥራን ለወደደ ሰው፣ “ሸክም” ሳይሆን ክቡር የሥራ ባህል ሆኖ ነው የሚታየው።
ችግሮችን በስንፍና የማስተባበል ሳይሆን በጥረት እየፈቱ የመሻገር፣ ከዚያም ወደ ተሻለ ከፍታ፣ ለላቀ ውጤት እየተረባረቡ ወደ ላቀ ከፍታ የመሸጋገር ኀላፊነት ነው - ሥልጣን።
ሥልጣን በስንፍና የሚያሰፈስፉበት፣ በስግብግብነት የሚሻሙበት ነገር መሆኑ የሚቀረው በዚህ ዘዴ ሳይሆን አይቀርም። ለትልቅ የአስተሳሰብ ሽግግር ጥሩ ዕድል የሚከፍትልን አይመስላችሁም?
በእርግጥ ሁሉም ነገር አልጋ በአልጋ ይሆናል ማለት አይደለም። የኮሪደር ልማትም እንዲያ በዋዛ የተካሄደና እንደ ዘበት የተገኘ ውጤት አይደለም። ብዙ ፈተናዎች ነበሩበት።
ችግሮችን እየፈቱ፣ ጉዳቶችን እየቀነሱ መሻገር - በሰው ተኮር ዘዴ
የኮሪደር ልማት አየር ላይ አልተካሄደም። ከተማዋ ውስጥ መሬት ላይ ነው የተከናወነው። እናም፣ ከዚህ ጋር ተያይዞ፣ ከነባር የመኖሪያና የሥራ ቦታ የሚፈናቀሉ ለጉዳት የሚጋለጡ ሰዎች መኖራቸው አይካድም። ችግርን ማድበስበስ ሳይሆን በግልጽ ተጋፍጦ፣ ዕዳውን የመቻልና መፍትሔ የመፍጠር ኀላፊነትን ለመሸከም ፈቃደኛ መሆን ያስፈልጋል።
የአዲስ አበባ የኮሪደር ልማት፣ ይህን የስህተትና ስንፍና መንገድ ለመቀየር ትልቅ ጥረት ተደርጎበታል። “ሰው ተኮር” የተሰኘው ዘዴ ይህንንም ይጨምራል ማለት ይቻላል። ራሱን የቻለ “የአስተሳሰብ ሽግግር ነው” ቢባልም አልተጋነነም።
ጉዳቶችን እየቀነሱና ችግሮችን እየፈቱ፣ ግንባታዎችን እያከናወኑ በፍጥነት ማጠናቀቅ ይቻላል። በእርግጥ ሁለቱንም ኀላፊነቶች ለመወጣት ፣ በተለመደው የአሠራር ልማድ አይቻልም። ቀን ብቻ ሳይሆን ሌሊትም መሥራት ያስፈልጋል። በፀሐይ ብርሀን ብቻ ሳይሆን፣ ማታም በአምፖል ከተሠራ፣… ለጉዳት ለሚጋለጡ ነዋሪዎች አጥጋቢ መፍትሔ መፍጠር ይቻላል። የልማት ግንባታዎችንም በፍጥነት ማካሄድ እንደሚቻል በኮሪደር ልማት ፕሮጀክቶች ላይ ታይቷል።
በእርግጥ፣ ምንም ጉዳት አልደረሰም፤ የተቸገረ ሰው የለም ማለት አይደለም። የተቸገሩ መኖራቸው እውነት ነው። ነገር ግን፣ ቀደም ሲል ከነበሩ አሠራሮች እጅግ የተሻሉ የመፍትሔ አማራጮችን ለመስጠት ተችሏል። ዐቅም በፈቀደ መጠን ሁሉ ጉዳቶችን ለመቀነስ ብዙ ጥረት ተደርጓል። ይሄ ትልቅ ቁምነገር ነው።
ከዚህ ጎን ለጎን፣ ትንሽም ይሁን ትልቅ ችግር ሲያጋጥም፣ በመንገድ ግንባታ ምክንያት የተፈጠረ የትራፊክ ችግርም ቢሆን በቸልታ እንደማይታለፉ በኮሪደር ልማት ላይ አይተናል። የመንግሥት ባለሥልጣናት በተደጋጋሚ ይቅርታ ጠይቀዋል። ነዋሪዎች የኮሪደር ልማት ሥራዎችን በመገንዘብ ላሳዩት ትብብርና ለሰጡት ድጋፍም ምስጋናቸውን ገልጸዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ/ር ዐቢይ እና ከንቲባ አዳነች አበቤ ሁሉም የኮሪደር ልማት ፕሮጀክቶች ሲመረቁ፣ ለነዋሪዎች ድጋፍ ምስጋናቸውን ሳያቀርቡ ያለፉበት ጊዜ የለም።
የሉዓላዊነትና የኅብር ቀኖች - ለሕዳሴ ግድብም ለአዲስ አበባ ስኬትም።
ከንቲባዋ፣ የነዋሪዎችን ትብብር በማድነቅና የኅብረትን አስፈላጊነት በመግለጽ፣ “አሁንም እጅ ለእጅ ተያይዘን የማንቀይረው እና የማንለውጠው ሁኔታ አይኖርም” በማለት ለሕዝብ ቃል ገብተዋል። በሕዳሴ ግድብ ላይ እንደታየው ነው በኮሪደር ልማት የሚደገመው። ኢትዮጵያውያን በኅብር ለአገራቸው ብልጽግና ከተባበሩ፣ የማይሳካ ነገር አይኖርም።
ጳጉሜ 3 የሉዓላዊነት ቀን፣ ጳጉሜ 4 ደግሞ የኅብር ቀን ተብለው ተሰይመዋል።
Published in ባህል
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 11:41
ንጉስ ሳይ፤ ክሰስ - ክሰስ ይለኛል!
ነብሱን ይማረውና ሟቹ ገጣሚውና የሥነ-ጽሁፍ ሰው እንዲሁም የሰላው ሐያሲ አቶ ደበበ ሠይፉ ከማስተማሪያ ክፍለ-ጊዜዎቹ በአንደኛው የሚከተለውን ሙከራ ሰርቶ ነበር።
አንዲት ወፍራም ልጅ ከተማሪዎቹ መካከል ይመርጥና ወደ ሰሌዳው እንድትመጣ ይጠይቃታል። የተባለችውን ትፈጽማለች። ልጅቷ ከተማሪዎቹ ፊት እንድትቆም ያደርግና ሲያበቃ “እስቲ ይህችን ልጅ አሞግሷት” ይልና ይጠይቃል። ጥቂት ተማሪዎች እጃቸውን እያወጡ ማሞገስ ጀመሩ።
“የእኔ ድምቡሽቡሽ!” አለ አንደኛው። “የእኔ ትምቡኬ!” አለ ሁለተኛው።
“የእኔ ደልካካ!” ቀጠለ ሌላው። “የእኔ ሞንዳላ”።
“የእኔ ዱብዬ!” ወዘተ…
ተማሪዎቹ ማሞገሳቸውን ቀጠሉና ዘጠኝ ያህል ማሞገሻ ቃላት ተገኙ። ከዚያ ሙገሳው ቆመ። አቶ ደበበም በሉ እስቲ አሁን ደግሞ ስደቧት አለ። ከሞላ ጎደል የክፍሉ ተማሪ በሙሉ እጁን በሚገርም ፍጥነትና ልበ-ሙሉነት አወጣ። የስድቡ ሥነ-ስርዓት ቀጠለ።
የመጀመሪያው- “ጉርድ በርሜል!” አለ። ሁለተኛው “ግንዲሳ!” አለ። “ድብ!” አለ ሦስተኛው። “ድብዳብ!”፣ “የተነፈሰች ጎማ!”፣ “ግንድ እግር!”፣ “ግማሽ ተራራ!”፣ “ዝፍዝፍ!”፣”ድልብ!”፣ “መሲና”፣ “የጋራ ጉማጅ!”፣ “ቦክሰኛ!”፣ “ተንቀሳቃሽ ቤት!”፣ “የእኔ ሸበላ!” ወዘተ አሥራ አንድ ቃል ተገኘ።
ቀጥሉ ስደቧት አለ፡-
“ቀጫጫ!”፣ “የቆመች ፓስታ!”፣ “ወባ!”፣ “ሲምቢሮ!”፣ “ቋንጣ!”፣ “ሎሊ-ፖፕ እግር!”፣ “ደረቁቻ!”፣ “በልታ እማታስመሰግን!”፣ “ከሲታ!”፣ “ያለቀች መጥረጊያ!”፣ “ሣር!”፣ “ቆረቆንዳ!”፣ “ጎድናም!”፣ “የቆመች አፅም!”፣ “ጥላቢስ!”፣ “ስፒል!”፣ “ሹካ!”፣ “ሹል-ቴክስ!”፣ “ቀስት!”፣ “ጅማት!”፣ “ጣረ-ሞት!”፣ “ሳሙና ላይ የተሰካች ሰንደል!”፣ “ጠሟጋ!”፣… ወዘተ ባንድ ጊዜ ስድቡ ተዥጎደጎደ። ሰሌዳው ሞላ። “በቃ! በቃ!” አለ መምህሩ ጆሮውን በመዳፎቹ ውስጥ ቀብሮ።
ከዚህ በኋላ መምህሩ “ይሄውላችሁ ልጆች ማህበረሰባችን ይሄን ይመስላል።” የስድብ ቃላት ሞልተውናል። የማሞገሻ ቃላት ግን እንዳያችሁት በጣት የሚቆጠሩ ናቸው።
***
በየኑሯችን ውስጥም ሆነ በየስብሰባው የምናየው የዚህን ባህል አባዜ ነው። “ንጉስ ሳይ፣ ክሰስ ክሰስ ይለኛል” የሚለውም ተረት ሥረ-መሰረቱ ይኸው አባዜ ነው። ስድብ፣ ግዝት፣ ተቃውሞ፣ ማንቋሸሽ፣ እርግማን በህዝብም፣ በመንግሥትም፣ በድርጅቶችም አንደበት ነጋ ጠባ ይመላለሳሉ። ለምስጋናና ለመልካም ስም ሙገሳ መስጠት (Merit) እንደ ታላቅ ኪሳራ ተቆጥረዋል። በየስብሰባው፣ በየግምገማው፣ በየመድረኩ የሚታየው በዚሁ ሌላውን በማንኳሰስና ድክመቱን በማጋነን አባዜ ራስን ትልቅ የማድረግና አንቱ የማለት ፈሊጥ ነው። ውስብስብ የባህል ሳንካ ነው። ትላንትም ነበር። ዛሬም አለ። የወደፊቱ ሊታሰብበት የሚገባ ነው።
የፖለቲካ ድርጅቶች እርስ በርስ ደግ ስራዎቻቸውን ለማየት ጭንቃቸው ነው። ከግለሰብ እስከ ማህበረሰብ ይህ ጣጣ አለ። ከላይ በመምህሩ ሙከራ እንዳየነው ስድብን እንደ ክላሸንኮቭ ጥይት ማከታተል፣ ምስጋናን እንደቦኩ ፀበል በጸሎት ጠብታ በጠብታ መጠበቅ፣ ባህላችን ከሆነ ውሎ አድሯል። ወደላይ የሚወጣን ሰው እግሩን ከመጎተት ጀምሮ ኃጢያቱን በማብዛት የእርግማን መአት ማውረድ፣ የተሻለ የሰራንና አዲስ መንገድ የቀየሰን አሊያም ታላቅ እመርታ ያሳየን ሁሉ ሰንክሎ ለመጣል ሸሚዝን መጠቅለልና ቀበቶን ማጥበቅ በደምና በአጥንት የተወረሰ ልማድ ሆኗል። ይህ ባህል በየቢሮው፣ በየቴያትር ቤቱ፣ በየት/ቤቱ፣ በየስፖርት ሜዳው የሚታይ ነው። የየቢሮው ኃላፊዎችና የየተቋሙ መሪዎች የተሰራውን ደግ ስራ አሞግሰው ሞራል ከማጎልበትና የሥራውን እድገት ለማሳየት ከመጣር ይልቅ ያልተሰራውን ጠቅሰው ሁሉን አፈር-ድሜ አስግጠው “አትረቡም፤ እናንተን ከምመራ ሞቼ ባረፍኩ” ዓይነት “ግምገማ” ያካሂዳሉ። ማመስገን ካለባቸው ሰው በሌለበት፣ መራገም ካለባቸው ደግሞ ህዝብ በተሰበሰበበት ሆኗል ፈሊጣቸው። ማናቸውም የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚም ሆነ የማህበራዊ መዋቅርና መደላድል መሰረቱ ጠብቆ፣ ልስኑ አምሮ ብሩህ የእድገት አቅጣጫ ለመያዝ ገና በመፍረምረም ላይ ባለበት አገር ብቅ ያለውን ደግ ነገር ሁሉ እየኮረኮምን ዘላቂ እድገት እናመጣለን ብሎ ማሰብ “ከአባ ቁፋሮ እሸት ተቀጥፎለት” እንደሚባለው ተረት ዓይነት ነው። ምንም ይሁን ምን በሀገራችን የሚታየውን አጠቃላይ ሁኔታ ደግ ደጉን ለማየት ዓይን ሊኖረን ይገባል። የምርጫ እንቅስቃሴ ጥሩ ሆኖ ያለንቀትና ያለዛቻ ቢሆን ደግ ነገር ነው። ድርጅቶች አመራሮቻቸውን በዲሞክራሲያዊ መንገድ መምረጥና መሻራቸው ያለ ዘለፋ ሲሆን ደግ ነገር ነው።
እርግጥ ሳንካና እኩይ ተግባሩ በበዛና በተወሳሰበ ቁጥር በመሀል ብቅ ጥልቅ የሚሉ እውነቶችንና ሐቀኛ ስራዎችን አንጥሮ አውጥቶ ማመስገን ይከብድ ይሆናል። ልፋት መጠየቁ አይቀርም። የባህል የልማድ ማህተም አለበትና። ያም ሆኖ ግን፣ ወደድንም ጠላንም ጥቃቅኖቹን በጎ ነገሮች በመልቀምና እንደ ችግኝ በማፍላት ነው ወደ ትላልቅ ዛፎች ልንቀይራቸው የምንችለው። የተከፈተውን በር ከማንኳኳት ገርበብ ያለውን ማስከፈት ይሻላል። ደሞ የተዘጋውን በር ለማስከፈት በጥሞና ማንኳኳት ከዚያ ይቀጥላል። እንጂ በጽንፈኝነት ኮረብታ ለኮረብታ ቆሞ ክፉ ክፉውን መደርደር ለፖለቲካ ፓርቲዎችም፣ ለመንግሥትም፣ ለህዝብም የሚበጅ ልማድ አይደለም። ለመጪው አዲስ ዓመት ብዙ ደግ ነገር ለማግኘት ዓይንንም ልቡናንም መክፈት ይፈልጋል። ከሁሉም በላይ ግን ቀና መሆንን ይጠይቃል። እስከ ዛሬ በክፉ መንገድ ሞክረነው ያጣነውን እስቲ ዛሬ ደግሞ በደግ መንገድም እንሞክረው። ደግ ደጉን ያሳየን!!
አዲሱን ዓመት የሰላም፣ የፍቅር፣ የጤና፣ የብልፅግና ያድርግልን!!
አዲሱን ዓመት እርስ በርስ የምንተሳሰብበትና ለአገር የምናስብበት ያድርግልን!!
አዲሱን ዓመት ተነጋግረን-ተወያይተን የምንግባባበት ያድርግልን!!
አዲሱን ዓመት እርስ በርስ የምንከባበርበት ያድርግልን!!
መልካም አዲስ ዓመት ይሁንልን!!
Published in ርዕሰ አንቀፅ
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 11:15
“ጊዜያዊ አስተዳደሩ ሕዝባዊ ቅቡልነት አንሶታል” - ዓረና
• ጦርነት እንዳይፈነዳ ስጋት እንዳለው ገልጧል
የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር አቃፊና አሳታፊ ባለመሆኑ፣ ሕዝባዊ ቅቡልነት እንዳነሰው ዓረና ትግራይ ለሉዓላዊነት እና ዴሞክራሲ ገልጿል። ፓርቲው ባለፈው ረቡዕ ነሐሴ 29 ቀን 2016 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ፣ ጊዜያዊ አስተዳደሩ የህወሓት የበላይነት የነገሰበት መሆኑንም አስታውቋል።
በክልላዊና አገር አቀፋዊ ጉዳዮች ላይ ባተኮረው በዚህ መግለጫው፤ በትግራይ ከፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት በኋላ የተኩስ ድምጽ መቆሙ በአዎንታዊነት የሚወሰድ መሆኑን አመልክቷል። አያይዞም፣ ስምምነቱ በአግባቡ ባይፈጸምም፣ ተኩስ በመቆሙ ብቻ የክልሉ ሕዝብ በተስፋ እየኖረ መቆየቱን አትቷል።
ሆኖም ግን የህወሓት አመራሮች ለሁለት ተከፍለው፣ አንደኛው ወገን ከኤርትራ መንግስት ጋር “ግንኙነት ፈጥሯል” ሲል የጠቀሰው ዓረና፤ ሌላኛው ደግሞ “ከፌደራል መንግስት ጋር በመሰለፍ ወደ እርስ በርስ ጦርነት ሊያመራ የሚችል እንቅስቃሴ እያደረገ ነው” በማለት አብራርቷል። አክሎም፣ “ይህ ለትግራይ ሕዝብ ጥቅም ሳይሆን ለራሳቸው የስልጣን ጥቅም ሲሉ የሚያደርጉት ነው። ተቀባይነትም የለውም።” ብሏል፣ ፓርቲው በመግለጫው።
ለፓርቲው ሊቀ መንበር አቶ አምዶም ገብረስላሴ፤ “ከኤርትራ መንግስት ጋር የሚሰራ ቡድን ‘አለ’ ያላችሁት ከምን ተነስታችሁ ነው?” በሚል ከአዲስ አድማስ ጋዜጣ ለቀረበላቸው ጥያቄ፤ “የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ራሱ ይህንን ጉዳይ ገልጾታል። ሁለተኛ፣ የፌደራል መንግስት ከወራት በፊት ለፖለቲካ ፓርቲዎች ማብራሪያ ሰጥቶ ነበር። በዚያን ጊዜ አንደኛውን ቡድን በስም ሳይጠቅስ፣ ከኤርትራ መንግስት ጋር ግንኙነት እንዳለው መረጃ አጋርቶ ነበር። እኛ ከዲፕሎማቶች፣ ከተለያዩ አካላት መረጃ አጣርተን ነው ያረጋገጥነው። ይህ ግንኙነት በተደጋጋሚና በግልጽ እየተፈጸመ ነው። ‘ሕገ ወጥ’ በተባለው የህወሓት ጉባዔም ላይ በተወሰነ መልኩ ተነስቶ ነበር። ይህ ጉዳይ መልሶ ወደ ጦርነት የሚያስገባ ስለሆነ፣ እንቅስቃሴው መቆም እንዳለበትና ተቀባይነት እንደሌለው ነው ያስገነዘብነው።” ሲሉ ምላሽ ሰጥተዋል።
“ጊዜያዊ አስተዳደሩ ጠንካራ አይደለም” ያሉት አቶ አምዶም፤ “አስተዳደሩ አቃፊና አሳታፊ ባለመሆኑ፣ ሕዝባዊ ቅቡልነት አንሶታል” ብለዋል። “ከክልል እስከ ቀበሌ ድረስ፣ ጠንካራ መዋቅር መዘርጋት ባለመቻሉ ጊዜያዊ አስተዳደሩ በአግባቡ እየሰራ አይደለም” ሲሉም ሊቀመንበሩ አስረድተዋል።
የህወሓት የበላይነት የነገሰበት ጊዜያዊ አስተዳደር መሆኑን በመጥቀስም፣ “ከ90 በመቶ በላይ የህወሓት አባላትና ደጋፊዎች ናቸው አስተዳደሩን የተቆጣጠሩት” ብለዋል።
ትግራይ ክልል ውስጥ በሚንቀሳቀሱ ፓርቲዎች፣ ምሁራንና ሌሎችም ከሲቪክ ማሕበራት የተውጣጣ ጠንካራ የሆነ እስከ ቀበሌ ድረስ መዋቅር መዘርጋት የሚችል ጊዜያዊ መንግስት ዳግም መዋቀር እንደሚኖርበት አቶ አምዶም ጥሪ አቅርበዋል። በፕሪቶሪያው ስምምነት መሰረት፣ ጊዜያዊ አስተዳደሩ አሳታፊና አቃፊ መሆን እንደሚገባው አውስተው፣ “ሁለቱም ቡድኖች ወደ አካባቢያዊነት እንቅስቃሴ ማዘንበላቸው የትግራይን ሕዝብ አንድነት የሚጎዳ ነው። ትልቅ ስሕተት ነው” ሲሉ ተችተዋል፡፡
በሌላ በኩል፣ የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዚዳንት አቶ ጌታቸው ረዳ “የተፈጠረው ልዩነት ያለ ግጭት እንዲፈታ እንሰራለን” በማለት መናገራቸው የተገለጸ ሲሆን፣ ይህን ያሉት ከትላንት በስቲያ ሐሙስ በማይጨው ከተማ ህዝባዊ ውይይት ባደረጉበት ወቅት ነው። አቶ ጌታቸው የሚመሩትና ጄነራል ጻድቃን ገብረ ትንሳኤ ያሉበት የከፍተኛ አመራሮች ቡድን ከሰሞኑ በትግራይ ክልል እየተንቀሳቀሰ ሲሆን፤ ከቀናት በፊትም በዓዲግራት ተመሳሳይ ውይይት አድርጎ እንደነበር ተነግሯል። አመራሮቹ ወደ ማይጨው ባደረጉት ጉዞ በየመንገዱ የከተማው ሕዝብ እየወጣ እንደተቀበላቸው የክልሉ መገናኛ ብዙኃን ዘግበዋል።
በህወሓት አመራሮች መካከል የተፈጠረው ልዩነት ሕዝቡን እንደሚከፋፍል፣ ይህም በአስቸኳይ መቆም እንዳለበት ከከተማዋ ነዋሪዎች ጥያቄ ቀርቧል። በተጨማሪም፣ በአመራሮች መካከል የተፈጠረው ‘እኔ ከሞትኩ ሰርዶ አይብቀል’ ዓይነት አካሄድ እንዲቆምም ጥሪ ተስተጋብቷል።
አቶ ጌታቸው ረዳ፤ የህወሓት ሕጋዊነትን ለሕዝብ በሚመጥንና የፕሪቶሪያን የሰላም ውል በሚያስከብር መልኩ ለመመለስ እንደሚሰሩ ገልፀዋል። እርሳቸው በሚመሩትና በደብረፀዮን ገብረሚካዔል (ዶ/ር) መካከል በሚመራው የህወሓት ቡድኖች መካከል የተፈጠረው ልዩነት ያለግጭት እንዲፈታ እንደሚሰሩም ጠቁመዋል።
“ከዚህ ውጭ የፕሪቶሪያን የሰላም ውል ለማፍረስ የሚደረግ ማንኛውም እንቅስቃሴ ጦርነትን መጥራት መሆኑ ሊታወቅ ይገባል” ሲሉ አስጠንቅቀዋል። በተጨማሪም፣ “የተፈጠረው ልዩነት በሰላማዊ መንገድ እንዲፈታ ከማድረግ ጎን ለጎን ተፈናቃዮች በአጭር ጊዜ ወደ ቀድሞ የመኖሪያ አካባቢያቸው እንዲመለሱ እናደርጋለን “ በማለት አክለዋል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 11:13
አዲሱ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ማሻሻያ ከመስከረም ወር ጀምሮ ተግባራዊ ይደረጋል
የውጭ ምንዛሪ ዋጋ መናርና እንደልብ አለመገኘት የታሪፍ ማሻሻያውን ለማድረግ ገፊ ምክንያት ነው ተብሏል።
አዲሱ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ማሻሻያ ከመስከረም 1 ቀን 2017 ዓ.ም. ጀምሮ ተግባራዊ እንደሚደረግ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት ገልጿል። የአገልግሎቱ ዋና ስራ አስፈጻሚ ሽፈራው ተሊላ (ኢ/ር) ባለፈው ረቡዕ 29 ቀን 2016 ዓ.ም ነሃሴ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ፤ ከ50 ኪሎ ዋት እስከ 200 ኪሎ ዋት ድረስ የሚጠቀሙ ደንበኞች ድጎማ እንደሚደረግላቸው ተናግረዋል።
ዋና ስራ አስፈጻሚው ሲያብራሩ፣ 50 ኪሎ ዋት የሚጠቀሙ ደንበኞች የማሻሻያ ታሪፉን 75 በመቶ፣ ከ50 እስከ 100 ኪሎ ዋት የሚጠቀሙ ደንበኞች 40 በመቶ እንዲሁም ከ100 እስከ 200 ኪሎ ዋት ደግሞ 4 በመቶ ድጎማ እንደሚደረግላቸው ጠቅሰዋል። በማያያዝም፣ “በወር ውስጥ ከ0 እስከ 50 ኪሎዋት በሰዓት የሚጠቀሙ ደንበኞች ድጎማ ሳይደረግላቸው በትክክለኛው የታሪፍ ቀመር ቢሰላ 6 ነጥብ 01 በኪሎ ዋት መክፈል ቢኖርባቸውም፣ ድጎማ በመደረጉ ወደ 0 ነጥብ 98 ዝቅ ብሏል ወይም 84 በመቶ ድጎማ ተደርጎላቸዋል” ብለዋል።
በተጨሪም፤ ከ51 እስከ 100 ኪሎዋት ተጠቃሚ ለሆኑ ደንበኞች 61 በመቶ ድጎማ ተደርጎላቸው፣ ከ6 ነጥብ 01 ወደ 2 ነጥብ 34 ዝቅ እንዲል መደረጉን መ/ቤቱ አስታውቋል ፡፡ ከ101 እስከ 200 ኪሎዋት ለሚጠቀሙ ደግሞ፣ 35 በመቶ ድጎማ በማድረግ፣ ከ6 ነጥብ 01 ወደ 3 ነጥብ 91 የታሪፍ ዋጋ ተቀንሷል በማለት በመግለጫው ላይ አትቷል።
ይህ የተደረገው የታሪፍ ማሻሻያው -- ማለትም የተጨመረው 6 ብር -- የሚከፈለው በአንድ ጊዜ ሳይሆን ከመስከረም ጀምሮ በአራት ዓመት ጊዜ ውስጥ እንደሆነ ሽፈራው ተሊላ አመላክተዋል። በተጨማሪም፣ 50 ኪሎዋት የሚጠቀሙ ደንበኞች አሁን የሚከፍሉት 27 ሳንቲም እንደሆነ አንስተው፣ ነገር ግን ከመስከረም ጀምሮ የሚከፍሉት 35 ሳንቲም ይሆናል ሲሉ ዋና ስራ አስፈፃሚው አስረድተዋል።
የታሪፍ ማሻሻያው ጥናት ለአንድ ዓመት በሶስተኛ ወገን ባለሞያዎች ቡድን፣ ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይልና ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ አገልግሎት የተውጣጡ ከፍተኛ ባለሙያዎች መጠናቱን፣ ለነዳጅና ኢነርጂ ባለስልጣን ቀርቦ ተቀባይነት ካገኘ በኋላ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ቀርቦ እንደጸደቀ ተነግሯል።
የኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ ታሪፍ ከሰሃራ በታች ካሉ የአፍሪካ አገራት ታሪፍ ጋር ሲነጻጸር በጣም ርካሽና በጣም ዝቅተኛ ነው ሲል የሚያብራራው የታሪፍ ማሻሻያው ሰነድ፤ ለአብነት ላይቤሪያ፣ ሴራሊዮን፣ ቶጎ፣ ቤኒን፣ ጋቦን፣ ኬኒያና ሱዳን ከኢትዮጵያ ጋር ሲነጻጸሩ ለዜጎቻቸው “ውድ” ሊባል በሚችል ዋጋ የኤሌክትሪክ ሃይል እያቀረቡ እንደሚገኙ ያመለክታል። ከዚሁ ጋር በተያያዘ የኤሌክትሪክ መሰረተ ልማት ግብዓቶች መግዣ ዋጋ መሻቀብና የውጭ ምንዛሪ መናር፣ ብሎም እንደልብ አለመገኘት የታሪፍ ማሻሻያ ለማድረግ እንደገፊ ምክንያት ተደርጎ በሰነዱ ላይ ተነስቷል።
የታሪፍ ማሻሻያውን በማስመልከት ማብራሪያ የሰጡት በኢትዮጵያ የኢኮኖሚ ባለሞያዎች ማሕበር፣ ከፍተኛ የምጣኔ ሃብት ተመራማሪ አቡሌ መሐሪ (ዶ/ር)፤ ማሻሻያው ጊዜውን የጠበቀ እንዳልሆነና ዝቅተኛ ገቢ በሚያገኙ የሕብረተሰቡ ክፍሎች ላይ ተጽዕኖውን እንደሚያሳርፍ ተናግረዋል። አያይዘውም፣ ከምንዛሪ ስርዓቱ ለውጥ እና ከምርታማነት ባሻገር፣ ይኸው ማሻሻያ የራሱን ጫና ይፈጥራል ብለዋል።
መንግስትን የኤሌክትሪክ ሃይል አገልግሎት ላይ የዋጋ ጭማሪ እንዲያደርግ የሚያስገድድ ምክንያት አለ ለማለት እንደማያስደፍር የገለፁት ባለሙያው፤ “በአንድ ጊዜ ሁሉንም ነገር ለውጠን አንዘልቀውም። የቅድሚያ ቅድሚያ ለሚሰጣቸው ስራዎች ቅድሚያ እየተሰጠ በሂደት ነው ይህን ጭማሪ ልንቋቋመው የምንችለው። በማሕበረሰቡ ላይ ተደራራቢ ጫና ስለሚፈጥር፣ የታሪፍ ማሻሻያው ተግባራዊ የሚደረግበት ጊዜ ሊታሰብበት ይገባል።” ሲሉ አስተያየታቸውን ሰንዝረዋል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Saturday, 07 September 2024 11:07
ከጉራጌ ዞን አስተዳደራዊ መዋቅር ቁጥጥር የወጣና በታጣቂዎች የተያዘ አንድ አካባቢ እንዳለ ተነገረ
በሶዶ ሁለት ወረዳዎች የታገቱ ገበሬዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና ነዋሪዎችን ለማስለቀቅ ከ2 ሚሊዮን ብር በላይ መከፈሉ ተገልጿል፡፡
ላለፉት አምስት ዓመታት ከጉራጌ ዞን አስተዳደራዊ መዋቅር የወጣና በታጣቂዎች የተያዘ አንድ አካባቢ እንዳለ ተነግሯል። ይህ የተነገረው ከትላንት በስቲያ ሐሙስ ነሐሴ 30 ቀን 2016 ዓ.ም፣ ጎጎት ለጉራጌ አንድነት እና ፍትሕ ፓርቲ (ጎጎት) አዲስ አበባ በሚገኘው ዋና ጽሕፈት ቤቱ ለጋዜጠኞች በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ ላይ ነው።
የፓርቲው የሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ አቶ ጀማል ሳኒ በንባብ ባቀረቡት መግለጫ፤ በምስራቅ መስቃን ወረዳ፣ ኢንሴኖ ዙሪያ ያለው የጸጥታ ችግር ከ5 ዓመታት በላይ መፍትሔ ሳያገኝ፣ አሁንም በአሰቃቂ ሁኔታ የንፁሃን ህይወት እየተቀጠፈ መሆኑ ተጠቁሟል፡፡ በአካባቢው የተፈጠረው የጸጥታ ችግር መነሻው “የ11/9 ቀበሌዎች ጥያቄ” የተሰኘው በምስራቅ መስቃን እና ማረቆ ወረዳዎች መካከል የተነሳው የ’ይገባኛል’ ጥያቄ እንደሆነ መግለጫው አትቶ፣ “መንግስት ይህንን ጥያቄ በአገራችን በሌሎች አካባቢዎች መሰል የ’ይገባኛል’ ጥያቄዎች በተፈቱበት ሕዝበ ውሳኔ እና ውይይት ከመፍታት ይልቅ በየጊዜው ፖለቲካዊ ፍጆታ በተጫነው ዕርቅ በማተኮሩ ችግሩ እየተባባሰ ሄዷል።” ሲል ትችቱን ሰንዝሯል፡፡
በኢንሴኖ ከመጋቢት 21 እስከ ነሐሴ 26 ቀን 2016 ዓ.ም. ሕጻናትን ጨምሮ 32 ወንዶችና 12 ሴቶች፣ በጠቅላላው 44 ሰዎች መገደላቸውን ፓርቲው በመግለጫው ጠቅሷል። በተጨማሪም ከ6 ሺህ በላይ ሰዎች መፈናቀላቸውንና 36 ሰዎች በእስር ላይ እንደሚገኙ አስረድቷል፡፡
በጉራጌ ዞን የጸጥታ ችግር የተፈጠረበት “ቆስየ” የተሰኘው ሌላኛው አካባቢ መሆኑን ጎጎት አስታውቆ፣ “አካባቢው ሙሉ ለሙሉ መንግስታዊ መዋቅር ፈርሶ በጎበዝ አለቆች እጅ የገባ ነው።” ብሏል። አያይዞም፣ አካባቢው የጉራጌ ዞን አካል ቢሆንም፣ ላለፉት 5 ዓመታት ከዞኑ ቁጥጥር ውጪ በሌሎች አካላት ቁጥጥር ስር እንደሚገኝ ፓርቲው በመግለጫው አመልክቷል፡፡
ይህንንም ተከትሎ በአካባቢው ነዋሪ የነበሩ የጉራጌ ተወላጆች “ከአካባቢው እንዲሰደዱ ተደርገዋል” ያለው ጎጎት፤ “በአካባቢው ሌሎች እንዲሰፍሩበት እየተደረገ ይገኛል።” ሲል ነው የጠቆመው፡፡ በዚህም የተነሳ መንግስታዊ አገልግሎት በመቋረጡ የአካባቢው ነዋሪ ለከፋ የሰብዓዊ መብት ጥሰት መጋለጡን፣ እንዲሁም ነባር የገበያ ቀኖች ሳይቀሩ መቋረጣቸውን ጠቅሷል።
ፓርቲው በዚሁ አካባቢ ግብር የሚሰበሰበው ይኸው ታጣቂ ሃይል መሆኑን በመግለጫው ቢያመላክትም፣ የታጣቂውን ሃይል ማንነት በይፋ አልገለጸም። ይሁንና ይኸው ታጣቂ ሃይል ቆስየ አካባቢ “የጉራጌ ዞን ሳይሆን የሃዲያ ዞን ነው” የሚል ሃሳብ እንዳለው፣ የጎጎት የሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ አቶ ጀማል ሳኒ ተናግረዋል።
በተጨማሪም፣ ዳርጌ አካባቢ ከዞኑ የፀጥታ ሃይል አቅም ውጪ በመሆኑ ምክንያት የመከላከያ ሰራዊት ወደ አካባቢው እንዲገባ መደረጉን በዚሁ መግለጫ ሲነገር፣ በአካባቢው መደበኛ የእርሻና ሌሎች ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎች በከፍተኛ ደረጃ መታወካቸው ተብራርቷል። በሶዶ ሁለት ወረዳዎች የሃይማኖት አባቶችና ገዳማትን ሳይቀር ኢላማ እንዳደረገ የተነገረለት የዕገታ ተግባር በታጣቂ ሃይሎች “ይፈጸማል” ተብሏል።
ታጋቾችን ለማስለቀቅ በመቶ ሺህዎች የሚቆጠር ብር እንደሚጠየቅ አስታውቆ፣ ከ16 በላይ የታገቱ ገበሬዎች፣ የሃይማኖት አባቶችና ነዋሪዎችን ለማስለቀቂያ በድምሩ ከ2 ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ ብር በላይ ተከፍሏል ብሏል፣ ፓርቲው በመግለጫው፡፡ በተጨማሪም ከጥቅምት 2015 ዓ.ም. እስከ ነሐሴ 28 ቀን 2016 ዓ.ም. ድረስ 10 ሰዎች በታጣቂዎች ተገድለው፤ ከ23 በላይ የሚሆኑ ሰዎች ደግሞ ድብደባ ተፈጽሞባቸው፣ ከባድና ቀላል የአካል ጉዳት እንደደረሰባቸው አስታውቋል።
በምስራቅ መስቃን እና ማረቆ አካባቢዎች የሚፈጠረው የጸጥታ ችግር ውስጥ የመንግስት አመራሮች እጅ “አለበት” የሚል ስሞታ ከነዋሪዎች እንደሚሰማ በመጥቀስ፣ ጎጎት ይህንን ስሞታ እንዴት እንደሚመለከተው ከአዲስ አድማስ ለቀረበለት ጥያቄ፣ የፓርቲው ሕዝብ ግንኙነት ሃላፊ አቶ ጀማል ሲመልሱ፤ “እየታሰሩና እየተፈቱ ያሉት በታችኛው መዋቅር ላይ ያሉ አመራሮች ናቸው። ችግሩ ከዚያም የዘለቀ ሊሆን እንደሚችል የራሳችን ግንዛቤዎች አሉን። ምናልባት እስከ ክልሉ ከፍተኛ አመራሮችም ድረስ ሊፈተሹ ይገባል። ክልሉ እነዚህን ፈትሾ ከጥቃቶችና ከሴራዎች ጀርባ ያለው ማን እንደሆነ በቅጡ ለይቶ ለሕዝብ ማሳወቅና ተገቢውን ዕርምጃ መውሰድ አለበት ብለን እናስባለን።” ብለዋል፡፡
ማዕከላዊ ኢትዮጵያ ክልል ከተመሰረተ ጀምሮ፣ ተከታታይነት ባለው ግጭት አካባቢው እየታመሰ ይገኛል ያለው ፓርቲው፤ በምስራቅ መስቃን እና ማረቆ የይገባኛል ጥያቄ የሚነሳባቸው የ”11/9” ቀበሌዎች ጉዳይ በሕዝበ ውሳኔ መፍትሔ እንዲያገኝ በማድረግ፣ ሕዝቡ በመረጠው ወረዳ እንዲተዳደር እንዲደረግ ጥሪ ማቅረቡን ጠቁሟል፡፡
ፓርቲው በመግለጫው፣ በቆስየ አካባቢ የተፈጠረው “ወረራ” በአስቸኳይ እንዲቆም፣ መንግስት በወራሪዎች ላይ ሕጋዊ እርምጃ እንዲወስድና የተፈናቀሉ ሰዎች ወደ ቀያቸው እንዲመለሱ፣ እንዲሁም በአካባቢው የጉራጌ ዞን መንግስታዊ ተቋማት መደበኛ ስራቸውን እንዲጀምሩም ጠይቋል።
በሶዶ ወረዳዎች፣ ማለትም በሪፌንሶ፣ አማውቴ፣ ጢያ፣ በዱግዳ ቀላ እና ሌሎች አካባቢዎች ላይ የሚፈፀመው ዝርፊያ፣ ዕገታ እና አግቶ ገንዘብ መቀበል ተግባራትን ለማስቆም ተጨማሪ የመከላከያ ሰራዊት ስምሪት እንዲደረግ ጎጎት ጥሪ አስተላልፏል።
“ሕግ ይከበር፣ ሕዝብ ከጥቃት ይጠበቅ” በሚል መንግሥት ሃላፊነቱን እንዲወጣ በመቀስቀስ፣ የዜግነት ግዴታቸውን በመወጣታቸው ምክንያት የታሰሩ የጉራጌ የፖለቲካ እስረኞች በአስቸኳይ እንዲፈቱም ፓርቲው በመግለጫው ጥያቄ አቅርቧል።
Published in ዜና
Tagged under
Read more...
Friday, 06 September 2024 16:12
ከማዕበል ማዶ! የተረሳ የሚያስታውስ፤ የተከደነ የሚገልጥ፤
ከማዕበል ማዶ!
የተረሳ የሚያስታውስ፤ የተከደነ የሚገልጥ፤
በየሀብከ ብርሃኔ ጥላሁን
➾ የመጽሐፉ ርዕስ:- ከማዕበል ማዶ … ገፀ ብዙ ስብዕና
➾ የመጽሐፉ አዘጋጅ፦ ደራሲ ተስፋዬ ማሞ
➾ የመጽሐፉ ይዘት:- የደራሲው ግለ ማስታወሻ
➾ የመጽሐፉ የገጽ ብዛት:- 364
➾ የመጽሐፉ የምዕራፍ ብዛት:- ስምንት
➾ የሕትመት ዓመት:- ፩ኛ ዕትም ነሐሴ 2016 ዓ.ም
➾ የመጽሐፉ የሽፋን ዋጋ፦ 450 ብር
እንደ መግቢያ
የታሪኩና የጽሑፉ ባለቤት ደራሲ ተስፋዬ ማሞ ወንድማገኝ ሁለገብ የጥበብ ሰው ነው፡፡ ደራሲ ነው- ዕፀ በለስንና የጨረቃ ጥሪን አስነብቦናል፡፡ የፊልም ደራሲ፣ ዳይሬክተርና ተዋናይ ነው- የፍቅር መጨረሻ እና የሬዲዮና የቴሌቪዥን ድራማዎችን አሳይቶናል፤ አስደምጦናል፡፡ የማስታወቂያ ባለሙያ ነው- በዘመናችን ተወዳጅ የሆኑ የሬዲዮና የቴሌቪዥን ማስታወቂያዎችን ሰርቶ አሳይቶናል፡፡ አዘጋጅ ነው፤ በሸገር ኤፍ ኤም የጥበብ መንገድ ብዙ የጥበብ ፍሬዎችን አስደምጦናል፡፡ ይህ ገለጻዬ ያንስበት ይሆናል እንጅ ‹‹አይይ በዛበት!›› ተብሎ የሚያሽኮረምም አይደለም፡፡ ይህንንም ለመረዳት ከማዕበል ማዶ… ገፀ-ብዙ መልኮቹን አንብቦ መጨረስ ብቻ በቂ ነው፡፡
ይህ ግለ ማስታወሻ (Memoir) ፀሐፊው በዘመኑ ከሚያስታውሳቸው የሕይወት ገጠመኞች ውስጥ መርጦ፣ የግድ መቆጠብ ስላለበት ከየዘርፉ መጥኖ ለአንባቢ ያቀረበበት ገፀ-ብዙ መልኮች ስብስብ ነው፡፡ ጸሐፊው ዋና ትኩረቱን በአንድ የእብድ ቀን ውሎ ገጠመኙ ጀምሮ ወዲያ ወዲህ እያላጋ በትውስታው ቅርርብ ስሜትና ምልከታ ላይ አተኩሮ የጻፈው ነው፡፡ እውነትን በልብወለዳዊ አተራረክ እየነዳ እንደስሜቱ ሲፈልግ በቃላት ምልልስ እያጫወተን፣ ሲፈልግ ባልነበርንበት ጊዜና ቦታ እየወሰደ በምስል ከሳች ቃላት ፍንዳታ እያስደነገጠን የጻፈው ነው፡፡
የተረሳ የሚያስታውስ፤ የተከደነ የሚገልጥ፤
ግለ ማስታወሻው መደበኛ የአጻጻፍ ሥልትን እየተከተለ፤ መረጃ እየሰጠ ለሚጠራጠሩ ማስረጃ እያቀረበ፤ እውነትነት የሞላው፤ የጸሐፊውን የሕይወት ማስታወሻ ከብዙ በጥቂቱ፣ ከረዥሙ በአጭሩ እየጨለፈ የሚያቀርብ ነው፡፡ ዛሬ ላይ ሆኖ ትናንቱን በማሳየት፣ በማስታወስ አስታውሶም የትናንት ራሱን ከዛሬ ማንነቱና ብስለቱ ጋር እያወዳደረ በመታዘብ፣ መኄስ ያለበትን የራሱ የሆኑ አሉታዊም አዎንታዊም ትችትና አድናቆቶችን አካቶ፤ ከስሜት ይልቅ እውነቱን፣ በማስረጃና በመረጃ እየተረተረ አሳይቶናል፡፡
በዚያ ትውልድ ውስጥ የቀለጡ ሻማዎች ብዙ ናቸው። ለምስክርነት ያልበቁ፤ "በዚያ ትውልድ ውስጥ ያመለጥናችሁ አልፋና ኦሜጋ እኛ ነን።" እያሉ በመመጻደቅ ሲያደነቁሩን፤ ማዕከላዊ እውነቱን የገለጠልን የዚያ ትውልድ በጎ ምስክር አላየንም። ይህ ከማዕበል ማዶ ማስታወሻ ግን በማዕበል ቀዛፊው ሕይወት ውስጥ የዚያን ትውልድ ስህተቶችን፣ የጣና በለስ ፕሮጀክትን፣ የኤርትራን ጉዳይ፣ እውነታዊ ተጋድሎዎችን... ሁሉ በማዕበሉ ላይ የሕይወት መርከቡን እየቀዘፈ የሚነገር እውነት ገልጦልናል።
ይህን ግለ ማስታወሻ ስናነብ ከድርጊቱ ይልቅ ለድርጊቱ ያለውን ምልከታ፣ ከሕይወቱ ምዕራፍ ውስጥ ሊያስተምሩ የሚችሉትን መጥኖ መምረጡ እና በጊዜ ቅደም ተከተል አለመመራቱን እናስተውላለን። ምሁራን ‹‹በጣም ግላዊ ነገሮች በጣም ዓለም አቀፋዊ ናቸው፡፡" እንደሚሉት በጣም ግላዊ የሚባሉ የሚያሽኮረምሙ ኹነቶችን ያለስስትና ይሉኝታ ማካተቱ ከአጓጊነቱ ባሻገር ልብ ያሞቃል፡፡
ግለ ታሪካቸውን መጻፍ ያለባቸው ሰዎች በሕይወታቸው ትልቅ ስኬት ያሳኩ ሰዎች መሆን እንዳለባቸው ስለግለ ታሪክ የጻፉ ምሁራን ሁሉ ይስማሙበታል፡፡ በዚህም ተስፋዬ ማሞ ግለ-ማስታወሻውን መጻፉ ‹ዘገየህ› ያስብለው እንደኾነ እንጅ አያንሰውም፡፡ ምክንያቱም ቢያንስ በልብወለድ ድርሰቱ፣ በፊልም ስራው፣ በማስታወቂያ ስራው፣ በመድረክ አጋፋሪነቱ ስኬታማ ሰው ነውና፡፡
በመጽሐፉ ከሌሎች ሰዎች ጋር የነበረውን ግንኙነት እንደ ገባር ተጠቅሞ ማስታወሻውን ስለሚያፈሰው፤ ተስፋዬ ራሱን ብቻ ሳይሆን እንደነ ምንተስኖት ያሉትን ሰዎች ታሪክ ጭምር በማቅመስ ስለሚተርክ ሰዎችን የማወቅ ፍላጎታችንን ይጨምረዋል፡፡ በዚህ አንድ መጽሐፍ ውስጥ ብዙ ቁጥር ያላቸው ሰዎችን ታሪክ በትናንሽ ቅጽ ያስነብበናል፡፡
ማዕበሉ ወደላይ እና ወደታች (Up and Down) ብቻ ሳይሆን፤ ወዲህና ወዲያ፣ (Zigzag) ግራና ቀኝ (Left and Right) እና ወደኋላ ወደፊት (Back and Forth) ንውፅውፅታ የበዛበት የተረሳ የሚያስታውስ፤ የተከደነ የሚገልጥ ገፀ-ብዙ መልኮችን የሚያሳይ ማዕበል ነው። በዚህ ግለ ማስታወሻ ውስጥ የፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ “በግል ሕይወቴ ከደረሰውና ካጋጠመኝ አንድፍታ ላውጋችሁ” ከተሰኘው መጽሐፍ ላይ ዲያቆን ብርሃኑ አድማሱ ከጻፈው ቀዳሚ ቃል የፕሮፌሰሩን መጻሕፍ ከዳሰሰበት ሦስት አዕማድ ማለትም መራጭነት፣ አጓጊነት እና ሥዕላዊነት አንጻር የቃላቱን ማብራሪያ ወስጄ ከማዕበል ማዶን በመረዳቴ ልክ ለማሳየት እሞክራሁ፡፡
1.መራጭነት (Selectivity)
Selectivity is the quality of carefully choosing someone or something as the best or most suitable. መራጭነት ለመልክአ ነገሩ በጥራትም፣ በክብደትም ተስማሚ የኾነው ታሪክ መምረጥ ነው፡፡
‹‹ኤድዋርድ ቦለስ (Edward Bolles) የተባለ የሥነ ልቦናና የማስታወስ ክህሎት ማዳበር ባለሙያ ስለትውስታ እንዲህ ይላል፡፡ “We remember what we understand; we understand only what we pay attention to; we pay attention to what we want.” የተረዳነውን ነው የምናስታውሰው፤ ትኩረት የሰጠነውን ነው የምንረዳው፤ ትኩረት የምንሰጠው ደግሞ የምንፈልገውን ነው፡፡ በኤድዋርድ አመክንዮ ስንንተራስ የሰው ልጅ የሚመዘነው በሚያተኩርበት ቁም ነገር ላይ ነው፡፡ ስለዚህ ሰው የትኳሬው ውጤት ነው፡፡ ትኳሬያችን ያለንበት ዛሬን ያነብራል፡፡ እኛ ማለት የትኩረታችን፣ የማስታወሳችን እና የመረዳታችን አቅምና ፍላጎት ውጤት ነን፡፡››
ጋሽ ተስፋዬ በሕይወት ዘመኑ ብዙ የሚያስታውሳቸው፤ ብዙ የተከዘባቸው እና የፈነጠዘባቸው፤ መልካምም መጥፎም አጋጣሚዎች አሉት፡፡ ሁሉንም ግን እንዳልጻፈልን የተጻፈው ታሪኩ ይነግረናል፡፡ በማስተወሻው ውስጥ የመምረጥ ችሎታውን ሳስበው የመጻፍ ልምዱ ፍሬ አፍርቶ ስናነብ በሚሰጠን ደስታና አቀራረብ አይቼዋለሁ፡፡
በነገረን ታሪክ ውስጥ የመምረጥ ችሎታው ከፊልም፣ ከማስታወቂያ ባለሙያነቱ እና ከውበት አድናቂነቱ የመነጨ እንደሆነ ያሳብቃል፡፡ ለምሳሌ መጽሐፉ ላይ ‹‹መተከል ጉባ ገበያ ውለው፤ ባልደረቦቹ ‹ለመዝናናት እንደር!› ሲሉት ኃላፊነቱን ተጠቅሞ በመከልከል ወደ ፓዊ ይዟቸው ተመለሰ፡፡ ሁሉም አኩርፈውታል፤ መዝናናት ፈልገዋል፤ ከልክሎ በሚነዳው መኪና ይዟቸው ሂዷል፡፡ በነጋታው አያልነሽ የምትመራው ኢህአፓ ገብታ የሚገደለውን ገድላ፤ የሚታፈሰውን አፍሳ መሄዷ ተሰማ፡፡ ትናንት ያኮረፉት መልሰው ‹የነፍስ አባታችን ተስፍሽ› አሉ፡፡››
እንደገና ‹‹ቆንዝላ በሚሰራበት ወቅት ደግሞ ባህር ዳር ሲዝናኑ አድረው ጥዋት ሲመለሱ፤ የተመደበለት መኪና ተቀየረና በሌላ መኪና ተሳፈረ፡፡ ሹፌሩ በጣም ዘገምተኛ ናቸው፡፡ ተስፋዬ ፈጣን ሹፌር ስለሆነ ቀምቶ ለመንዳት አስቦ ተቁነጠነጠ ግን አልቻለም፡፡ ትዕግስቱን እየተፈታተነው ባለበት ቅጽበት ከፊቱ እሱ ሊሳፈርበት የነበረው መኪና በጥይት ተመቶ ይጨሳል፡፡ ከውስጥ ያሉትን ፈረንጆችና ሐበሾች ኢህአፓ ጠልፋ ወሰደቻቸው፡፡ እሱ ግን በሹፌሩ ቀስ ብሎ መንዳት ተረፈ፡፡›› ሁለቱ አገላለጾች አቻ ኾነው ከታሪኩ ውስጥ ባይመረጡ ኖሮ ማስታወሻውን ሚዛናዊና የመምረጥ ችሎታውን ድንቅነት አያሳይም ነበር፡፡ ጥፋት በጥፋት ይመለሳል፡፡ በጎ ነገርም በበጎ ነገር ይመለሳል፡፡
የራሱን ታሪክ የሚጽፍ ሰው በማኅበረሰቡ ዘንድ ከፍ ያለ ተቀባይነት ያለው፤ በሥራው ምልዑ የኾነ እንዲሆን ይጠበቃል፡፡ ጋሽ ተስፋዬ መርጦ ጽፎልናል፤ ሳይሰስት ታሪኩን ለእኛ ለአንባብያን መጥኖ ለግሶናል፡፡ ጽፎ ማቅረብ፤ አቅርቦም ማሳመን ትልቅ አቅም ይጠይቃል፡፡ ይህንንም አሳይቶናል፡፡
2.አጓጊነት (Excitement)
Excitement is a very Enthusiastic and Eager. አጓጊነት በአተራረኩና በታሪክ አወቃቀሩ ልብ ሰቃይነት በጣም መጓጓት ነው፡፡
‹‹አሜሪካዊው ጸሐፊ፣ አርታኢ እና መምህር ዊልያም ዚንሰር (William Zinsser) ስለአጓጊነት እንዲህ ይላል “Memoir… may look like a casual end even random calling up of bygone events. It’s a deliberate construction” ማስታወሻ ሲጻፍ እንዲሁ እንደነገሩ ከትውስታ ማኅደር እየተፈተሸ የወጣ ይመስላል፡፡ ግን አይደለም፡፡ በእቅድ የተደረደረ ኹነት እንጂ፡፡
ግለ-ማስታወሻ ላይ አጓጊነት ማለት ግጭት ወይም ሴራ ማለት አይደለም፡፡ ይልቁንስ አንባቢን እያባበሉ ከመጀመሪያ ገጽ እስከመጨረሻው እያዝናኑ፣ እያስገመቱ፣ እያጠየቁ፣ እያስደመሙ… የሚወስዱበት መጀመሪያ የጠየቁትን ጥያቄ እስከመጨረሻው መልስ ሳይሰጡ መዝለቅ ነው፡፡ ታሪኩ ቢታወቅ እንኳ ከምናውቀው እውነት ሌላ እውነት አለ ብሎ አንባቢን ማሳመን፡፡ በዚህ ውስጥ ከ“ለምን” ይልቅ “እንዴት” የሚለው ጥያቄ ትልቅ ቦታ አለው፡፡
አንዳንዴ አጫጭር ልብወለድ ሲኾን አንዱ ካልሳበን ጥለነው ሌላኛውን ልናነብ እንችላለን፡፡ ይህ ግን የማስታወሻዎች ስብስብ እንደመኾኑ ከርዕስ ርዕስ ሁሉም ተያይዘውና ተሰናስለው የተቀመጡ መኾን አይጠበቅባቸውም፡፡ አንዱን ርዕስ አንብበን ቀጥሎ ያለውን የምናነበው ስለወደድነው ሳቢ ስለኾነ እንጂ፤ እንደልቦለድ በጣም ተያያዥ ስለኾነ አንዱ የአንዱን ታሪክ ያን ያህል ስለሚያጎድል አይደለም፡፡››
ቋሚ ደመወዝ የለመደ ሰው እንዴት ምንም የሚጨበጥ ነገር ሳይኖር ስራ ትቶ፣ በድፍረት ቤት ተከራይቶ በቀን ሁለት ዳቦ እየተመገበ መኖር ይችላል? በባዶ ሆድ የሰው ፊት ያታክታል፣ ዙረቱም ይሰለቻል፡፡ በአጣብቂኝ ችግር ውስጥ በነርስነት ሙያ ለህሊና የማይመቹ ስራዎችን ሰርቶ የዕለት ጉርስና ያመት ልብስን ማስታገስ ይቻላል፡፡ ነገር ግን ራስን አስኮንኖ ኪስን ከመሙላት፤ ችግርን እየተጋፈጡ መኖርን መምረጥ በጣም ያጓጓል፡፡
የችግሮች መደራረብ የመውጫ መንገዶችን ያበዛቸዋል፡፡ ከአንድ ችግር ጋር ሲጋፈጥ መውጫ መንገዱ አስቀድሞ ያጓጓል፡፡ ሲራብ የሚጠግብብት፣ ሲጠማ የሚረካበት፣ ሲታሰር የሚፈታበት፣ ከቤት ኪራይ ሲሰደድ ሌላ ቤት የሚያገኝበት፣ በኃላፊነት ሲወስን ከሞት የሚተርፍበት፣ መንገድ ሁሉ ልብ ሰቃይ በገድላት መጻሕፍት የምናነበውን በእግዚአብሔር ተራዳኢነት የተፈፀመ የእውነተኛ ታሪክን በማርክሲሳዊው ሕይወት ውስጥ ያሳየናል፡፡
3. ስዕላዊነት (Pictoriality)
Pictoriality is consisting of, or expressed by words and pictures. በታሪኩ ውስጥ ያሉ ኹነቶች ምስል ከሳች በሆኑ ቃላት መግለጽ ነው፡፡
‹‹እውነት የትም አለ፤ ውበት ግን ይለያል፡፡ መረጃ የትም አለ፤ አቀራረብ ግን ይገዛል፡፡ ብዙ ሰው ብዙ እውነታ ሊኖረው ይችላል፡፡ ግን እውነቱ ትርጉም የሚኖረው አቀራረቡ ላይ ነው። ግለ ታሪክ ዜና አይደለም፤ በእውነት ብቻ ሊታጨቅ አይችልም፡፡ ዘገባም አይደለም አንድን ኹነት ብቻ ይዞ መቼና የቱን ነገሮን አያቆምም፡፡ ከነገሩ እውነታነት ብቻ ሳይሆን አቀራረቡ አንባቢን መያዝ አለበት፡፡››
አጻጻፉ ሥዕላዊ ብቻ ሳይሆን የፊልም ስክሪፕት ጸሐፊነቱም ጎልቶ ታይቶበታል፡፡ ተንቀሳቃሽ ምስል (video) ማለት “በጣም ፈጣን ተንቀሳቃሽ ፎቶ ነው፡፡” ይላሉ የዘርፉ ባለሙያዎች፡፡ ሰው በባህሪው ስልቹ ስለኾነ ችኮ የቆመ ጅብራ ነገር አይወድም፡፡ ጽሁፍ ሲሆን ደግሞ አንድ ነገር ላይ መልሶ መልሶ ሲሆን ማሰልቸቱ አይቀርም፡፡
‹በፊልም ትይዩ ትዕይንቶች ይኖራሉ፡፡ ባለታሪኮቹ ከዚህም ከዚያም ታሪካቸው ይታያል፡፡ ካስፈለገም በእነሱ ውስጥ ያለው ትዝታ (ፍላሽ ባክ) በካሜራና በኤዲቲንግ ታግዞ ዛሬ ላይ ትናንትን ድሮን እናያለን፡፡ ከማዕበል ማዶ ጽሑፍ ላይ እንዲህ ያለ ዛሬ ላይ ትናንትን፤ ትናንት ውስጥ ነገን ከትናት ወዲያን በፈጣን ታሪኮች ታጅቦ እናያቸዋለን፡፡ በአንድ ታሪክ ውስጥ ሌላ ታሪክ እናነባለን፡፡ ሲያስፈልግ ወደ ኋላ መለስ ብለን ለኛ ዕድሜ ድሮ የሆኑትን እናነባለን፡፡›
ጸሐፊውም ባለታሪኩም እሱ እንደመኾኑ የሕይወት መርከቡን ቀዛፊው ካፒቴንም ራሱ ነው፡፡ ማስታወሻውን ስናነበው በቃላቱ አማካኝነት ከካፒቴኑ ጋር ማዕበሉን አብረን እንድንቀዝፍ ያስገድደናል፡፡ የተዘረጋውን ለማጠፍ፤ የተከፈተውን ለመክደን የምንችለው መጨረሻው ገጽ ላይ መሄጃ ስናጣ፤ መርከቧም መልኅቋን ስትጥል ብቻ ነው፡፡ ቃላቶቹ አዕምሯችንን ከመያዝ አልፈው ሥዕል እየሰጡ እንደፊልም እንድመለከተው አስገድዶኛል፡፡ አስገድዶ ደፋሪ፣ አስገድዶ አሳሪ፣ አስገድዶ አስቀያሚ በበዛበት ዓለም ውስጥ አስገድዶ መካሪ፣ አስገድዶ አስተማሪና አስገድዶ አስነባቢ ከማዕበል ማዶን ዐየሁ፡፡
እንደማጠቃለያ
‹‹አሜሪካዊው የግለ ታሪክ ጽሁፍ አብዮት አስነሺ ደራሲው ጄሪ ዋክስለር (Jerry Waxler) ስለግል ማስታዋሻ ጥቅም እንዲህ ይላል፤ “The more memoires I read, the more lessons I learn, first about the litrary from, second about other people, and third about myself” ብዙ ማስታወሻዎችን ባነበብኩ ቁጥር ብዙ እማራለሁ፤ አንድም ከሥነ-ጽሑፍ፤ አንድም ስለሌላ ሰው ሰውነት፤ አንድም ስለራሴ ግንዛቤ አግኝበታለሁ፡፡ በማለት ስለ ግለ-ማስታወሻ ያትታል፡፡››
የማዕበሉ ቀዛፊ ካፒቴን የሕይወት መርከቡን በማዕበል ውስጥ ቀዝፎ ወደቧ ላይ መልኅቁን የጣለበት መንገድ ግላዊ ጥበብ እና ዕድል በመለኮታዊ ኃይል (Divine Power) ተችረውት እንደኾነ ያሳያል። ይህ መለኮታዊ ኃይልም ወደ ካፒቴኑ ዘንበል ሊል የቻለው በማርክሲሳዊ ጥምቀት ባልጠፋችው ወሏዊ ደግነቱ ምክንያት ይመስለኛል። ይህንንም የማለቴ ድፍረት የመጣው እስከ ቀራኒዮ ኮረብታ ተከትሎት እንባ ሲያስነባው፣ የማያምንበትን ስለት ሲያስለው፣ ስለቱም ሲፈፀምለት ዐይቻለሁና ነው።
ማዕበሉን አንድ ኮረብታ ላይ ቁጭ ብዬ እንደፏፏቴ በሚምዘገዘገው ጽሑፉ ውስጥ እያዬሁ ደክሞኝ ነበር። ከኖረው ሰው በላይ የኑረቱ ተመልካች እንዴት ሊደክመኝ ቻለ? ብዬ መልስ የማፈላለጊያ ጊዜ እንኳ ሳላገኝ መርከቧ መልኅቋን ጣለችና ቀዛፊውም እኔም አረፍን፤ ተመስገን ነው። እኔም ከስነ ጽሑፉ፣ ከሌላው ሰው ሰውነት፣ ከሀገር ፍቅር ስሜት፣ ከራሴ አሁናዊ ኹነት ጋር አገናዝቤ ተማርሁበት፡፡
ጋሽ ተስፋዬ ማሞ ወንድማገኝ ስለሰጠኸን ውድ ማስታወሻ እናመሰግናለን!!
ዋቢዎች
• ጌታቸው ኃይሌ፣ በግል ሕይወቴ ከደረሰውና ካጋጠመኝ አንዳፍታ ላውጋችሁ፣ 2ተኛ ዕትም፣ ብራና መጻሕፍት መደብር፣ ጃጃው አታሚዎች፣ አዲስ አበባ፣ 2013 ዓ.ም፡፡
• ቃል ኪዳን ኃይሉ፣ ኢትዮጵያዊ ሀገሩ የት ነው?፣ የእስከዳር ግርማይ መጻሕፍ ዳሰሳ፤ ያልታተመ፡፡
Published in ጥበብ
Tagged under
Read more...
12345678910»End
Page 1 of 721
ላንተና ላንቺ የአፍላ ወጣቶች እና ወጣቶች ጤና
“55በመቶ ለአፍላ ወጣቶች እና ወጣቶች ብቻ የህክምና አገልግሎት የሚሰጥ ክፍል እንዲሁም የህክምና ባለሙያ በጤና ተቋም ውስጥ እንዲኖር ማድረግ ተችሏል” በጤና ሚንስቴር የስነተዋልዶ፣ የቤተሰብ እቅድ፣ የአፍላ ወጣቶች እና ወጣቶች ጤና
ህብረተሰብ
ዝክረ - ነቢይ መኮንን
Written by ነቢል አዱኛ
የዓለማየሁ ገላጋይሁለቱ ሴቶች ፨ ከ‹በፍቅር ስሟ› ቻይና እና ሌሎች መጽሐፍቱ ላይ ያሉትን ሴቶች ትተን(ወደፊት እንመለስባቸዋለን) የ ‹ብርሃን ፈለጎች›ዋን ናፍቆት እና የ‹ወሪሳ›ዋን ጭፍን እናያለን። (ቻይና ከሁለቱ ጋር ተመሳስሎሽ ቢኖራትም በዚህ
ርዕሰ አንቀፅ ንጉስ ሳይ፤ ክሰስ -...
ነብሱን ይማረውና ሟቹ ገጣሚውና የሥነ-ጽሁፍ ሰው እንዲሁም የሰላው ሐያሲ አቶ ደበበ ሠይፉ ከማስተማሪያ ክፍለ-ጊዜዎቹ በአንደኛው የሚከተለውን ሙከራ ሰርቶ ነበር።አንዲት ወፍራም ልጅ ከተማሪዎቹ መካከል ይመርጥና ወደ ሰሌዳው እንድትመጣ ይጠይቃታል። የተባለችውን


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
መግቢያ ገፅ
አካዉንቴ
ምርቶች
ዋና አባልነት
የእርስዎን ትዕዛዝ ይከታተሉ
ስለ ቤተ ክርስቲያን
ለበለጠ መረጃ
ሌሎች አገልግሎቶች
ገንዘብ አግኝ
አዲስበር ላይ ይሽጡ!
ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች
መግቢያ ገፅ
ሱቅ
የምግብ እቃዎች
ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች
ማጣሪያ
ቅደምተከተሉ የተስተካከለው: ነባሪ ድርደራ በታዋቂነት ደርድር አማካኝ ደረጃ ደርድር በቀጣይ ደርድር ዋጋ ደርድር: ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ዋጋ ደርድር: ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ


ርብዒ ዘበን ‘ናጽነት’ ኤርትራ: 3 ዓመት ኣብ ሕጽኖት፣ 4 ዓመት ኣብ ስግኣት፣ 18 ዓመት ኣብ መንገዲ ጥፍኣት! – (መግለጺ ብ ኣማኑኤል ኢያሱ ኣብ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፣ በርገን፣ ኖርወይ) – Assenna.com
Tuesday, September 10th, 2024
BREAKING NEWS
EU says no more money to Eritrea
Covid-19 is used by the regime in Eritrea to starve its people
Because, we are at war…. by SeberAngle
Fetsum: The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Manifesto 2020
Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in Eritrea*
We Really Must Stop Isayas Afwerki’s Appetite for WAR Again Say No to War
Eritrea Focus statement on Independence Day
The Eritrean Community Has Lost an Angel
Eritrea Focus Response – To Fetsum Abraham’ article “The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus”
Fetsum: The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus
Visit the new AsenaTv Website
https://asenatv.com
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
MENU
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
ርብዒ ዘበን ‘ናጽነት’ ኤርትራ: 3 ዓመት ኣብ ሕጽኖት፣ 4 ዓመት ኣብ ስግኣት፣ 18 ዓመት ኣብ መንገዲ ጥፍኣት! – (መግለጺ ብ ኣማኑኤል ኢያሱ ኣብ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፣ በርገን፣ ኖርወይ)
ዳግመ ህንጻ ሃገራዊ መንነት ትንሳኤ ኤርትራን ህዝባን የድሊ ኣሎ። ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኣሕዋት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ከተማ በርገንን ከባቢኣን፣ ኣብዚ ክቡር ዕለት’ዚ ምሳኹም ምስዞም ስደት ሃገርኩም ዘየረሰዓኩም ደቂ ሃገር ሓቢርካ ምውዓል ጥራይ ንገዛእ ርእሱ ዓቢ ጸጋ ክንሱ፣
May 23, 2016
6:00 pm
assenna
18
0
10661Views
SHARE
ዳግመ ህንጻ ሃገራዊ መንነት ትንሳኤ ኤርትራን ህዝባን የድሊ ኣሎ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኣሕዋት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ከተማ በርገንን ከባቢኣን፣ ኣብዚ ክቡር ዕለት’ዚ ምሳኹም ምስዞም ስደት ሃገርኩም ዘየረሰዓኩም ደቂ ሃገር ሓቢርካ ምውዓል ጥራይ ንገዛእ ርእሱ ዓቢ ጸጋ ክንሱ፣ ብዛዕባ ‘ታ ኣብ ልቢ ኩልና እትነብር ሃገርን ህዝባን ክዛረብ ተወሳኺ ዕድል ዝሃብኩምኒ ኣዝየ አመስግነኩም።
ዮሃና፣ ንመበል 25 ዓመት ናጽነት ኤርትራ!
እወ፣ ሃገራዊ ናጽነት ምጭባጥና ዓቢ ዓወት እዩ። ህዝባዊ ሓርነትና ንምርግጋጽ እምነ መሰረት እንንብረሉ ባይታ ስለዝኾነ ድማ ወትሩ ከንሕልዎን ከነኽብሮን ይግባእ።
ከምቲ ሓርበኛ ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያም፣ ኣብቲ ደጀን ቃልሲ ናጽነት ዝነበረ ሳሕል፣ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ናጽነት፣ ብኣካል ተረኺቦም፣ “ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ብገዛእ ቅልጽሙ ‘ዩ ዘውዲ ናጽነት ደፊኡ ዝርከብ ዘሎ፣ እዝግኣቢሄር ከኣ ባሪኹሉ ‘ዩ ሞ፣ ነዛ ዘውዲ እዚኣ ዝትንክያ ወይልኡ! ” ዝበሉዎ፣ ብሓያል ናዕታን ቃናን መቓልሑ ደጊምና ደኣ ነቶም ሃገርና ዘባድሙ፣ ናጽነትና ዘባኽኑ ዘለዉ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ክንድህሎም ይግብኣና ‘ምበር፣ ኣብ ኣኽብሮት ዕለተ-ናጽነትና ነግፈረግ ዘብልን ዘጠራጥርን ክህልወና የብሉን።
ብናይ ገዛእ ርእሰይ ኣብነት ክጅምረልኩም፣ ኣነ፣ ነዛ ኣርብዓታት ኣሕሊፋ ዘላ እንኮ ይህወተይ፣ ኣብ ኣርባዕተ ተመቓቒለ፣ ብዘይካ ‘ቲ ምስ ወለደይ ዘሕለፍኩዎ ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ምረት መቐረቱ ዘረሰዓኒ 10 ዓመት ቁልዕነተይ፣ ብዘይ ጫማ ኣብቲ ርሱን ሑጻን ጽንጽሕለን ሳሕል ከርተት ዝበልኩዎ 10 ዓመታት ገድሊ፣ ኣብ ኣስመራ ኣብ መንጎ ናጽነትን ስግኣትን እናተፈራርቐ ከይተፈለጠኒ ሽው ኢሉ ዝሓለፈ 10 ዓመት፣ ሕጂ ድማ ነታ ብምልምል መሓውረይ ንእስነተይ ዘሊለ መሰታ ዓበይቲ ከፍሪ ሓኾት ዝበልኩላ ሃገር ገዲፈ ንልዕሊ 10 ዓመት ዘሕልፎ ግዜ ስደት ዘየተሓሳስበኒ ኣይኮነን።
ግደ ሓቂ ንምዝራብ፣ ብውልቃዊ ስቓይን ቃንዛን እንተተለኪዑ፣ ኣነ ካብ ብዙሓት ኤርትራውያን ዕድለኛ ክኸውን ይኽእል እየ። ሳላ ንእስነተይ ኣብ ቃልሲ ዝገበርኩዎ ኣበርክቶ ትሕቲ ኩሎም ተጋደልቲ ኣያታተይ እዩ። ኣይሰንከልኩን፣ ንእስነተይ ደኣምበር ህይወተይ ኣይሰዋእኩን። ድሕሪ ናጽነት ‘ውን፣ እቲ ንብዙሓት ናእሽቱ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣሕዋተይ ኣብ ባሕርን ምድረበዳን ዝወረዶም በደልን ግፍዕን ኣይጋጠመንን፣ ብነፋሪት እየ ተሰዲደ። ስለዚ፣ ኣብዚ ቅድመይ ዘለኹም ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን፣ ካብዚ ዘይተደርሰ ኣርባዕተ መጻሕፍተይ ዝበዝሕ ምዕራፋት ዘለዎ ሰፊሕ ዛንታ ከምዘለኩም፣ ካብ ናተይ ዝሕይል ሕርቃንን ተስፋ ምቝራጽን ክፈታተነኩም ከምዝኽእል ኣጸቢቑ ይርድኣኒ እዩ። ጓሂ ልበይ እምብኣር፣ ማህረምቲ ዝባነይ ዝፈጠሮ፣ ካብ ውልቃዊ ወጽዓ ዝተበገሰ ኣይኮነን። እቶም ምስ መሳቶይ ኣርባዕተ ኩርናዕ ባሬላ ጼርና ናብ ሕክምና ነብጽሖም ዝነበርና ውጉኣት ተጋደልቲ፣ ደም ወዲኦም ኣብ መንኮብና ከይስዉኡ ሃታ-ሃታ ኣብ እንብለሉ ዝነበርና እዋን፣ ቃንዝኦም ከይንርእዮ ገጾም ብነጸላ ከዊሎም፣ በንጻሩ ንሕና ወዲቕና ከይንስበሮም፣ “ማናጁስ ደሓን ‘ኮ ኢና፣ ኣይትተሃወኹ ‘ባ፣ ከይትወድቁ፣ ናይ ሎሚ ዕምበባ ጽባሕ ፍረ እምበር ኢኹም” እናበሉ፣ በቲ ቃንዞም ውሒጡ ዝጎልሐ ተባዕ ቃላቶም ዝሃቡና ሕድሪ ምጥላሙ ‘ዩ እቲ ምንጪ ሕርቃን።
ልዕሊ ኹሉ፣ ከምዚ ሎሚ መበል 25 ዓመት ናጽነት ንምኽባር ተኣኪብናዮ ዘለና፣ 25 ዓመት ብሩራዊ ኢዮቨልዩ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምኽባር ኣብ ሳሕል ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል ኣብ ዝተሳተፍኩሉ ኣጋጣሚ፣ “ኣብ መጻኢት ኤርትራ፣ ደቅና ነዚ ብረት’ዚ ከይሕንገጡዎ መታን ኢና ሕጂ ብረት ተሓንጊጥና እንጋደል ዘለና፣ እዚ እትርእዩዎ ኣጻዋር ኣብ መጻኢት ኤርትራ ኣብ ቤተመዝክር ክኣቱ እዩ!” ተባሂሉ ብዓውታ ክዝረብ ዝሰማዕኩዎ መብጽዓ ተጠሊሙ፣ ዓሰርተታት ኣሽሓት ምንኣስ ናጽነት ቆልዑ ኤርትራ መንኮቦም ብምሕንጋጥ ብረት ረብሪቡ፣ ነቲ ኣብ ናጽነት ዝሰኣኑዎ ሓርነት ኣብ ስደት እንተረኸቡዎ፣ እናወደቑ እናተንስኡ ብምድረበዳን ባሕርን ክብተኑ ምርኣይ ‘ዩ ምኽንያት ተርባጸይ።
እቲ ኵናትን ቅልውላውን እምበር ሰላምን ቅሳነትን ከውርስ ዘይተዓደለ ወለዶታት ኤርትራ ሕጂ ‘ውን ኣመሉ ቀጺሉ፣ ናጽነት ዓንቀጽ ናይቲ ዝሓለፈ ጸሊም ታሪኽ ኮይና፣ ሰራሕቲ ታሪኽ ዝኾርዑሉ፣ ተቐበልቲ ሕድሪ ዝሕበኑሉ ብሩህ መጻኢ ተስፋን ሓድሽ ምዕራፍን ኣብ ክንዲ እትኸፍት፣ ዛንታ ሃለኽለኽን ሞትን ኤርትራውያን መብረ ስኢኑ ካብ የዒንቲ ኣዴታት ኤርትራ ዝነትዕ ዘሎ ንብዓት ዘይመሮ ኤርትራዊ ‘ሞ መን ኣሎ? ብዘይካ ‘ቲ ድርብ ጥልመት ሕድርን መብጽዓን ዝኸኣለ፣ ብጸረ-ሰብነት ዝተሰበነ እኩይ ኢሳይያስ። ብርግጽ፣ እዚ ቅሳነትን ሩፍታን ዘይብሉ መዋእል ኤርትራውያን ንኹልና የቖጥዓና፣ የተሓሳስበና፣ የንብዓና።
ይኹን’ምበር፣ ቁጥዐና፣ ኒሕና ዘበራብር ‘ምበር፣ ልብና ዘንድድ ክኸውን የብሉን። ሃገራዊ መንነትና ዘሐድስ ደኣ ክኸውን ኣለዎ ‘ምበር፣ “ክላ እዛ ሃገር እዚኣ፣ እዛ ናጽነት እዚኣ፣ ብኻ ምተረፋና” ኣቢሉ ኣብ ቅብጸት ከውድቐናን ከልምሰናን ኣይግባእን።
እዚ ደኣ ‘ሞ መጻወድያ ጸላኢ ኤርትራ ዶ ኣይኮነን?
ኣብ ጽባሕ ናጽነት፣ 1991፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ መጀመርያ ናይ ሓደ ሓድሽ ትስፉው መዋእል ከም እትኾነሉ ተኣማሚኑ ክሕጸን ከሎ፣ ኢሳይያስ በጋሚዶ ንጓይላ ናጽነት ከም ጉልባብ ተጠቒሙ ዘጥቅዖ ሓደ ብሉጽ ክብሪ፣ እቲ ሰንሰለት መግዛእቲ ዝሰዓረ ብርቱዕ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት እዩ። ብናተይ እምነት ሃገራዊ መንነት፣ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኣቱ የብሉን። ከምደቂ ሰባት ንጉዳያት ብነቐፌታዊ ዓይኒ ናይ ምርኣይ ዓቕሚ ስለዘለና፣ ነዚ ጸጋ ‘ዚ ሃገራዊ ርብሓና ብዘሐይል መንገዲ ክንጥቀመሉ ሓላፍነትን ግዴታን ኣለና።
እቲ ልዑል ሃገራዊ ስምዒት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ምቍጽጻሩ ንላዕሊ ምዃኑ ኣጸቢቑ ዝተገንዘበ ኢሳይያስ፣ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ከይስዕሮ ዝተጠቐመሉ ስልቲ፣ ንወተሃደራዊ ባህርይ ናይቲ ቃልሲ መዝሚዙ ሕሉፍ ምስጢራውነት ከም ንቡር ኣሰራርሓ ምዝውታር እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት ግን፣ ዋላ እንተደለዮ፣ ንምስጢራውነት በቲ ናይ ሜዳ ዓቐንን ኣድማዕነትን ክጥቀመሉ ከምዘይክእል ዝተገንዘበ ኢሳይያስ፣ ነቲ ብርቱዕ ሃገራዊ ስምዒት ህዝቢ ኤርትራ ብዓቢኡ ምድኻም እዩ ከም ስትራተጂ ተተሓሒዙዎ።
ነቲ ናጽነት ኣብ ምጕንጻፍ መሪሕ ተራ ዝተጻወተ፣ ብተወፋይነቱ፣ ኣፍራይነቱ፣ ብጻይነቱ፣ ሃገራውነቱ፣ ዲስፕሊኑ፣ ሓድነቱ ዝልለ ዝነበረ ተጋዳላይ፣ ኣብ ቅድሚ ‘ቲ ዘኽበሮ ሕብረተሰብ ብምዝላፍን ምውራድን ከምዝፈኵስ ብምግባር፣ ክቃወሙኒ ይኽእሉ ‘ዮም ንዝበሎም መመሪጹ ብምእሳር፣ ብቓጻ ብምቕታል፣ ንርእሶም መሕቀቒ ነቲ ተረፈ መድሃሊ ተጠቒሙሎም። ኣብ መንጎ ተጋዳላይ ህዝብን፣ ፈለማ “ገባር ተጋዳላይ፣ ዋርሳይ ይከኣሎ” ዝብል ፍልልያት ብምትብባዕ፣ ቀጺሉ፣ ኣብ መንጎ ኣውራጃታትን ሃይማኖታትን ፍልልይ ብምስዋር፣ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት፣ የመን፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ዓመት ድሕሪ ዓመት ኵናት ወሊዑ፣ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከምዝሰዓር ብምግባር፣ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 30 ዓመታት ዘዋህለሎ ዘሐብን ጅግንነት፣ ኣብ ውሽጢ 9 ዓመታት ኣራኺሱ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ፈለማ ብጎረባብቱ ከምዝነዓቕ፣ ኣብ መወዳእታ ድማ፣ ነታ ዝፈትዋ ሃገሩ ንዒቑ ከምዝስደድ ብምግባር ሃገራዊ ስምዒቱ ኣዳኺሙ ዝርግርግ ኣእትዩሉ።
ምናልባት ብሓፈሽኡ ኣስዒሩና ክብሃል ከሎ ከምዚ ጅምላዊ ጠቐነ ከይመስል፣ ንኹሎም እቶም ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተኻየዱ ውግኣትን ኵናትን ቀስ ኢልኩም እንተመዚንኩሞም ብዘይካ ክሳራ ዓወት ይኹን መኽሰብ ዝብሃል ኣይነበሮምን። ፈለማ ስዑራት ዝገበሮም ፍትሓዊ ዕላማ ስለዘይነበሮም ‘ዩ። ኣብ ኣተገባብራኦም ‘ውን፣ ኢሳይያስ፣ ነቲ ኣብ ገድሊ ሰራሕ ቅያ ዝነበረ ተጋዳላይ በታቲኑ፣ ነቶም መራሕቲ ኵናት ‘ውን ወጊኑ ባዕሉ ኮማንደር ኢን ቺፍ ክኸውን ስለዝፈተነ ንርእሱ ፈሺሉ ንህዝቢ ኤርትራ ኣፍሺሉዎ። ናይ ሃገርና ነገር ስግንጢር ብምዃኑ ግን፣ እቶም ትርጉም ኣልቦነት ኵናት ዝተራእዮም፣ ሓልዮት ህዝቢ ዝነበሮም፣ “ብሕጊ ክንስዕር ንኽእል ኢና፣ ኵናት ኣየድልየናን” እዩ ዝበሉ ከም ብዓል በራኺ ገብረስላሰ ዝኣመሰሉ ቅኑዓት ኤርትራውያን ብዘይፍርዲ ኣብ ማሕዩር ይሓቁ ኣለዉ። እንተ’ቲ ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ዝነበሮ፣ “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ብምዕራብ በሪቓ ማለት እዩ” እናበለ፣ ቀዳድ ገረወይና ኮይኑ ዝተረፈ ኢሳይያስ ከኣ ፈራድን ኣሳርን ኮይኑ ይንበር ኣሎ።
ሓደ ሓደ ግዜ፣ ካብቲ ስምብራቱ ብጻልጣ ዓይኒ ዝርአ፣ ዘድምን ዝቐትልን መግዛእቲ፣ እቲ ብዘይወስታን ጽፍዒትን ብሰላሕታ ስነኣእምሮ ደቂ-ሰብ ኣቖንቍኑ ንሓደ ህዝቢ ከም ሕብረተሰብ መለለዪታቱ፣ ባህልሉን ያታኡንን ስነምግባሩን ዝብክል፣ መንነት ሓደ ህዝቢ ዘጥፍእ መግዛእቲ፣ ብቐሊሉ ዘይወጽእ ዝኸበደ ሳዕቤን ከምዘለዎ ዝከሓድ ኣይኮነን።
እቶም ኣብ ሰሜን ኣመሪካን ኣውስትራልያን ዝርከቡ ‘ደቀባት’ ተባሂሎም ዝጽውዑ፣ ክጸንቱ ቁሩብ ስለዝተረፎም፣ ኣብ መገሻኦም ዝነገሱ ገዛእቶም መንነቶም ኣጥፍኦም፣ ከም ሰባት ዘይኮነስ ከም ቤተመሰክር ክጸንት ናይ ዝቐረበ ባህልን ዘርእን ዝርእዩዎም ቀያሕቲ ህንዳውያንን ኣቦንጅንስን፣ ኣብ ገዛእ መሬት ዓደቦኦም ዶማንዳ ዜግነት የእትዮም፣ (ንዕኡ ‘ውን ‘ሕራይ’ ወይ ‘እምቢ’ ‘ለዎ) ካብቶም ውቅያኖስ ቆሪጾም ዝጠሓሩዎም ገዛእቲ ሓድሽ ዜግነት ክሓቱ ክትርእዮም ከለኻ፣ እቲ ህዝቢ ኤርትራ መንነቱ ዓቂቡ ብዘካየዶ ተባዕ ቃልሲ ዝተጓናጸፎ ናጽነት ክሳብ ክንደይ ክቡር ምዃኑ ዝያዳ ይርድኣካ።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ከም ቀያሕቲ ህንዳውያንን ኣቦንርጅንስን ብቑጽሪ ውሑድ ክንሱ፣ ከምኣቶም ኣብ ክንዲ ዝበርስ፣ ምንጋጋ መግዛእቲ ሰይሩ ናጽነቱ ዘረጋገጸሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ቅድሚ ኹሉ፣ ኣብ ባሕሪ መግዛእቲ ከይተዋሕጠ መንነቱ ዓቂቡ ከም ህዝቢ ደው ስለዝበለ እዩ። እቲ ካብ ሓይሊ መንነቱ ዝመንጨወ ርእሰ-ምትእምማን ብግዲኡ ዘይመውት ናይ ዓወት ተስፋ ኣሕዲሩ ስለዘቃለሶ ድማ፣ ጽዋእ ናጽነት ጨቢጡ።
እምብኣር፣ እቲ ናጽነት ኣብ ምጕንጻፍ እምኒ ኹርናዕ ዝነበረ ሓያል ሃገራዊ መንነት ኤርትራውያን፣ ኣብ ምዕቃብ ናጽነትን ሃገርን ‘ውን ዝዓበየ ኣድላይነት ከም ዘለዎ ስለዝተገንዘቡ እዮም ኢሳይያስን ጭፍርኡን፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ስነኣእሙሮኣዊ ኵናት ብምእዋጅ፣ ካብቲ ብመስዋእቲ ዝረኸቦ ሃገር ኣሳዲዶም፣ ዜግነት ካልኦት ሃገራት ክልምን ብምቕሳብ ሃገራዊ መንነቱ ዘብርሱዎ ዘለዉ። እዚ ካብቲ ንቐያሕቲ ህንዳውያንን ኣቦንጅንስን ዝገጠሞም መዓት ዝኸፍአ እዩ። ምኽንያቱ ንሳቶም ብውሑዱ ኣብ መሬት ዓደቦኦም እዮም ዝነበሩ፣ ኤርትራዊ ግን ዜግነቱ ጥራይ ዘይኮነ መሬቱ ‘ውን እዩ ተመንዚዑ። ከከም ገጹ፣ ሬስኡ ዘይምለሰሉ እዋን ‘ውን ኣሎ።
ሰለዚ፣ ንሕና እቶም ብሃገርናን ህዝብናን እንግደስ ደለይቲ ፍትሒ፣ ብኣንጻር ናይዚ ዜግነትናን መሬትናን ንምምንዛዕ ዝተኣልመ ውዲት፣ ሃገራዊ መንነትና ንምዕቃብ ብርቱዕን ረቂቕን ቃልሲ ክንገብር፣ ክብረትና ክንመልስ ይግብኣና። እንተዘይኮይኑ እቲ ንህዝብናን ሃገርናን ናይ ምብራስ ዕላማ ዘለዎ ዓንዳሪ ውልቀ መላኽን ንሕና እቶም ደለይቲ ፍትሕን ነቲ ሓደ ህዝብን ሃገርን ናይ ምብራስ ሸቶ ንምውቃዕ ዝተፈላለየ ኣገባባት ንጥቀም ምህላውና እንተዘይኮይኑ ካልእ ዝፈልየና የለን ማለት ኢዩ።
ነዚ ጉዳይ ‘ዚ ንምጕላሕ ካብ ጽምብል ናጽነት ዝዓቢ ኣጋጣሚ ስለዘየለ ከኣ ‘የ ከስምረሉ፣ ረዚን ፖለቲካዊ ትርጉም ከምዘለዎ ክገልጽ ዝፍትን ዘለኹ።
በዚ መንጽር፣ ኣብዚ መበል 25 ዓመት ናጽነት ኤርትራ እናተቓረበ ዝመጽኣሉ ኣዋርሕ ኣብ መንጎ ተቓወምቲ ናይዚ ምልካዊ ስርዓት ወይ ደለይቲ ፍትሒ ዓሚሩ ዝቐነየ ንምኽባርን ዘይምኽባርን ዕለት ናጽነት ዝምልከት ክርክር፣ መስመሩ ዝሰሓተ ኮይኑ ይረኣየኒ። ልክዕ እዩ፣ እቲ ስርዓት ነዚ ጽምብል ‘ዚ ከም’ቲ ን 24 ዓመታት ንመዓልቲ ናጽነትን ዝኽሪ ሰማእታትን ንፖለቲካዊ ረብሕኡ ዝተጠቕመሎም፣ ነዚ ኣጋጣሚ ርብዒ ዘበን ‘ውን፣ ነቲ ብዓመጽ ገቢቱዎ ዘሎ ስልጣን ሕጋውነት ንምልባስ፣ ግዳይ ፖለቲካዊ ኣጀንዳኡ ክገብሮ ከምዝፍትን ዘከራኽር ኣይኮነን። እንተኾነ፣ ካብቲ ናጽነት ንምጥፋእ ስርሐይ ኢሉ ዝወፈረ ሰርዓት ንላዕሊ ከነኽብሮ ዝግብኣና እቶም ምብኻን ናጽነት ዘጕሃየና ዜጋታት ኢና። ነዚ ሃገራዊ ኩነታት ብኣብነት ሓደ ውልቀሰብ ክንምልከቶ እንተፈቲና፣ ልክዕ ከምቲ ሓደ ሰብ ኣብ ህይወት መኻልፍን ሕማቕ ዕጫን ስለዘጋጠሞ ዕለተ- ልደቱ ምኽባር ዘይገድፍ፣ ድሕሪ ናጽነት ህዝብና ስለዝተበደለ፣ ሃገርና ስለ ዝዓነወት፣ ናጽነት ዝተጓናጸፍናሉ ዕለት ካብ ምዝካር ይኹን ምኽባር ከነብኩር ኣይግባእን። ምኽንያቱ፣ ካብ ናጽነት እንተርሒቕና፣ ናብ ናጽነት ንምምላስ እንገብሮ ጉዕዞ መሊሱ ክነውሓና እዩ።
ስለዚ ምኽባሩ ዘይኮነ ኣብ ሕቶ ክወድቕ ዘለዎ፣ ኣከባብራኡ እዩ ጥበብን ምሃዝነትን ዘድልዮ። ነዚ መበል 25 ዓመት ናጽነት፣ ከምዚ ሎሚ ኣብዚ ኣዳራሽ’ዚ እንገብሮ ዘለና ሕሉፍ ተመክርኖና ገምጊምና ናብ ብሩህ መጻኢ ንምስግጋር ጭቡጥ ስጉምቲ እንወስደሉ ህሞት ጌርና እንተደኣ ኣኽቢርናዮ ዓቢ ቁምነገር እዩ።
ንሕና መበል 25 ዓመት ናጽነት፣ ዕድመ መንእሰይ ጥራይ ኢና ነኽብር ዘለና። እታ ካብተን ዓበይትን ሓያላትን ሃገራት ዝሓደሰት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኳ፣ ነቲ ብ 1776 ካብ መግዛእቲ እንግሊዝ ነጻ ከምዝወጽአት ዝኣወጀትሉ 4 ሓምለ ሎሚ- ዘበን ንመበል 240 ዓመት ከተብዕሎ እያ። ኣመሪካውያን ንደቀባት ወሪሮም ኣብ ዝሓዙዎ መሬት ን 10 ወለዶ መዓልቲ ናጽነት እናኽበሩ ደኣ፣ ንዓና ዝኽሪ 1ይ ወለዶ ናጽነት ዘማትኣልና ምኽንያት እንታይ እዩ?
ምብኻን ናይቲ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎን ዓቢ ትጽቢት ዝተነበረሉን ናጽነት፣ ተስፋ ምቝራጽን ዓቕሊ ጽበትን ከስዕብ ባህርያዊ ‘ኳ እንተኾነ፣ ነዚ ልሕሉሕ ኩርናዕ ‘ዚ ተጠቒሞም፣ ነቲ ህላወን ቀጻልነትን ሃገር ኣብ ምስሳን ኣገዳስነቱ ዓቢ ምዃኑ ዝጠቐስናዮ ሃገራዊ መንነትን መንፈስን ንምፍራስ ዝደናደኑ ኣጀንዳታት ክስዕርሩ ዕድል ስለዝህብ፣ ክሕለፉ ዘይብሎም ቀያሕቲ መስመራት ክንሕንጽጽ ኣድላዪ እዩ። ናጽነት ምምጽኣ ዘይኮስ ናጽነት ምጥፍኣ፣ እቶም ናጽነት ዘምጽኡ ዘይኮነስ እቶም ናጽነት ዘጥፍኡ ‘ዮም ክኽሰሱ ዘለዎም እምበር፣ ኣብ ልዕሊ ናጽነትን ውፉያት ሃገራውያንን ጅምላዊ ምቕንጻል ምክያድ፣ ነቲ ምልካዊ ስርዓት ኮነ ኢሉ ዘካይዶ ዘሎ ወፍሪ ምብራስ ሃገር ዘቃላጥፍ እዩ።
ልዕሊ ኹሉ፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ ምእንቲ መሰሉ ንዘካየዶ መሪር ቃልሲ ከም ሽፍትነት ወንጂልካ፣ ንዝኸፈሎ ዋጋ ሂወት ምቍንጻብ ጽዩፍ ተግባር እዩ። ሕሰቡዎ፣ ቆልዑ ከለና ኢድና ናብ መቓብር ዊጥ እንተኣቢልና ሓጥያት ከይኮነና ነታ ዊጥ ዝበለት ኣጻብዕቲ ብእምኒ ንቕጥቅጥ ዝነበርና ህዝቢ፣ ሎሚ ምእንቲ ህዝቢ ንዝተሰውኡ ጀጋኑ ኣብ ምጽራፍ፣ ኣብ መቓብሮም ጡፍ ኣብ ምባል ክንበጽሕ ከለና፣ ሕብረተሰብና ክሳብ ክንደይ ተዘሪጉ ከምዘሎ ዘርኢ፣ ናይ ሕንፍሽፍሽ (Confusion) ምልክት ኢዩ። ብቐንዱ፣ በዚ ወሪዱ ዘሎ ጸገም እንሕተት ንሕና እዞም ብህወት ኢና። ካብኡ ሓሊፉ ኸኣ፣ ኣብ ሕብረተሰብና፣ ታሪኹ ብዘየገድስ ምዉት ኣይክሰስን እዩ። ትርጉም ህይወት፣ ጸገም ናይ ምፍታሕ ተኽእሎ፣ ታሪኽ ናይ ምስራሕ ዕድል ክንሱ፣ ናብ ምዉታን ኢድና ዊጥ ምባልና ንገዛእ ርእሱ መግለጺ ሕመቕና እዩ።
ብርግጽ፣ ኣብ ግዜ ግድሊ፣ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ንጹሃት ዜጋታት ክምርመሩ፣ ክጽንዑ፣ ክስነዱ፣ ህዝቢ ክፈልጦም፣ እንተተኻኢሉ ‘ውን እቶም ዝሕተቱ ክምልሱሎም ዝግብኦም ገበናት ተፈጺሞም እዮም። እንተኾነ፣ እዚ ተረእዮ’ዚ ናጽነት ይኹን ሃገር ንምኽሓድ መመኽኔታ ዝኸውን ኣይኮነን። ንባኒ ብመራት ሕርካም ስለዝገዛእካያ ኣይትደርብያን ኢኻ። ዕስለ ወኻሩ ስለዝረኣኻ ‘ውን ሕዛእቲ ምሉእ ኣይተንድድን ኢኻ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 100 ዓመት፣ ኣብ ቀዳማይን ካልኣይን ኵናት ዓለም ኣንጻር ሓይልታት ፋሽሽቲ ዝተዋግኡ ናይ ኪዳን ሓይልታት ብዙሕ ገበናት ፈጺሞም እዮም። እንተኾነ፣ ከም መድሓንቲ ዓለም ደኣ ክውደሱ ‘ምበር ኵነኔኦም ኣይሰማዕናን። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ኣብ ሰባት ዝተፈጸመ ገበናት ደኣ ‘ሞ ከመይ ኢሉ ‘ዩ ተኸታታሊ መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ ሓደ ህዝቢ ካብ ዝፈጸሞ ቅሉዕ ገበን፣ ወይ ከኣ ካብ ብስራት ናጽነት ናይ ሓንቲ ሃገር ኣዕቢኻ ክርአ ዝድለ? መስዋእቲ ኣብ ልዕሊኦም ገበን ዝተፈጸመ ሓላላት ደቂ ሃገር፣ ከም ህዝቢ ናጽነት ኣብ ናይ ምምጻእ ቃልሲ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ብምዃኑ ንመስዋእትና ድርብ፣ ንቓልስና ዝያዳ መሪር፣ ንዝረኸብናዮ ናጽነት ከኣ ብዝተዓጻጸፈ ክቡርን ምሕላው ዘድልዮን ኢዩ ክገብሮ ዝግባእ።
ምናልባት ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዝተወልደ ሓድሽ ወለዶ ደኣ ቦኽሪ እዝኒ ይኾኖ እምበር ንገድሊ ኤርትራ ከም ሽፍትነት ናይ ምቍንጻብ ሜላ ንኤርትራውያን ሓድሽ ኣይኮነን። ኣብ ግዜ መግዛእቲ ኢትዮጵያ መኽፈትን መዕጸውን ራድዮ ኣዲስኣበባን ኣስመራን እዩ ነይሩ። ተጋዳላይ ጸሊም ጽርግያ ረጊጹ ብሎኮ ኣስመራ ምስ በጽሐ፣ ብርኪ መግዛእቲ ወለል ምስ በለ ጥራይ እዩ መልሓስ ገዛእቲ ተዓጺፉ “ተጋድልቲ ህዝባዊ ግንባር” ኢሉ ከድምጽ ዝተገደደ። ከምቲ ሽዑ ተጋዳላይ ብዘረባ “ወንበዴዎች፣ ሸፋቱ፣ ሸፈቲት” ክብሃል ከሎ ስሒቑ፣ ኣብ ተግባር “ዘማች ሓባጥ እግሩ” እናበለ ኣረርኪቡ ዓሳክር መግዛእቲ ዝማረኸ፣ ሕጂ ‘ውን እቲ ዘረባ ብተግባር ነፋሲ እዩ። ብፍላይ እቲ ብዓል ጸጋ ግዜ ዝኾነ ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ካብ ታሪኽ ዝመሃር ለባም፣ ምስ ታሪኽ ዝቋራቖስ ብሃም ምዃኑ ተገንዚቡ፣ ብዘይወዓል-ሕደር ወርቃዊ ዕድሉ ታሪኽ ኣብ ምስራሕ ከውዕሎ ኣለዎ።
በቲ ሓደ ገጽ ክርአ ኸሎ፣ ውርደት ገድልን ተጋዳላይን ምስትንዓቕ ስዉኣትን፣ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ሰሚዖም ድሕሪ 25 ዓመታት ከም ብሓድሽ ዝሰንበዱ ግሩሃት ውሑዳት ኣይኮኑን። ግደ ሓቂ፣ እቲ ንኤርትራ ዝውክል ተኣምራት ወይ ሃገራዊ ክብርታት ዘበለ ኩሉ ዘጸይኖ ኢሳይያስ፣ ገና ናጽነት ኤርትራ ብረፈረንደም ከይተረጋገጸ ቅድሚ 23 ዓመት ዝባረኾ ጽዩፍ ተግባር እዩ።
ኣብ 1992 ነቲ ብደም ኤርትራውያን ዝተረኽበ ወደብ ዓሰብ ኤርትራ ክትረብሓሉ ኣለዋ ኢሉ ንዝተቓወመ ጅግና ተጋዳላይ ቢተወደድ ኣብርሃ ንልዕሊ 24 ዓመታት ኣብ ቤትማእሰቲ ዘሕቅቖ ዘሎ ኢሳይያስ ዶ ኣይኮነን?
ኣብ 1993 ነቶም ፖለቲካውን ቁጠባውን መሰሎም ዝሓተቱ ጀጋኑ ተጋደልቲ፣ ኣብ ቴለቭዥን ‘ዕሸላት’ ክብል ዘሊፉ፣ ንልዕሊ 100 ካብኣቶም ማዕረ ዕድመ ተጋድሎኦም 15 ዓመት ማእሰርቲ ዝፈረደ ኢሳይያስ ዶ ኣይኮነን?
ኣብ 1994 ነቶም ፍርቂ ኣካላቶም ምእንቲ ሃገር ኣወፍዮም ፍርቂ ሂወት ሒዞም ዝኣተዉ ስንኩላን ተጋደልቲ በልማማ ረሽሪሹ፣ ፍርቂ ህይወት ምንባር ዝኸልከሎም፣ ንኻልኣይ መስዋእቲ ብጾቶም ወየ እንተበሉ ‘ቀበጥበት ኣይትበሉ’ ክብል ዝገንሖም ኢሳይያስ ዶ ኣይኮነን?
ነቶም ገና ብኽያቶም ዘይወድኡ ስድራቤት ስዉኣት፣ በንዚን ኣብ ፊስቶ ዶ ከነዕርቐረልኩም ወይስ ሰንበት ሰንበት በጊዕ ክንሓርደልኩም ደሊኹም ክብል ብስድራ ሓርበኛታት ዘባጨወ ኢሳይያስ ዶ ኣይኮነን?
ብሰንኪ ሃገራዊ መርገጺኦም፣ ወይ ከኣ ዓንዳርነትን ቀይዲ በተኽነትን ኢሳይያስ ዝተቓወሙን ጥልመት መብጽዓታት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሕርኽርኽ ዝበሎምን እንተ ብሓሶት እንተ ሓሲብኩም ተባሂሎም ብግምት ብጅምላ ዝደስከሉ ወይ በብሓደ ተተለቒሞም ዝተሓየሩን ዝተሰወሩን ዝሓቐቑን ቁጽሪ የብሎምን። ካብኡ ቀጺሉ፣ ኣብ 2001 ይኹን 2013 ብኽድዓት ከሲሱ ሃለዋቶም ብጅምላ ዘጥፍኦም ጉጅለ 15፣ ጋዜጠኛታትን ተንቀሳቐስቲ ስርሒት ፎርቶን ቀንዲ ገበኖም ሃገራውነቶም እዩ። እቲ ኣብነታት ብዙሕ እዩ። ነቶም ካብ ቅትለትን ማእሰርትን ዝያዳ ቃላት ዘሕመኩም ከይተረፈ፣ ካብ ሓደ መራሒ ኣይኮነን፣ ካብ ተራ ሰብ ክወጽእ ዘይትጽበዮ፣ ብድዐን ግዕዘይን ዝተተኽተኸ ጸርፍታት ናይቲ በጋሚዶ ኢሳይያስ መሊኡ ኣለኩም። ኣነ ግን፣ ነቶም ገበነኛታት ዘይኮነ፣ ነዞም ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዳግማይ መስዋእቲ ዝኸፍሉ ዘለዉ ግዳያት እየ ብተግባሮም ተጋደልቲ ክብሎም ዝደሊ።
ኣብዚ ጉዳይ ‘ዚ ማለት ብወገን ተኸላኸልቲ ገድሊ ይኹን ወንጀልቲ ገድሊ ዝዝውተር ሓደ ዘደንጹ፣ ከም ስግንጢር ‘ውን ዝግለጽ ነጥቢ እንተልዩ፣ ከምዚ ብኣብነት ዝጠቐስናዮ ተጋዳላይ ብኣካሉ ተኣሲሩ ህይወቱ እናሓቐቐ፣ ከምዛ ደሓን ዘሎ ኣጽቂጦም እናተዓዘቡ፣ ካብኡ ሓሊፎም ገሊኦም ኣብቲ ግፍዕን ዕረበትን ተጋዳላይ መሳርሒ ኮይኖም ኢዶም እናሓወሱ፣ ተጋዳላይ ተጸሪፉ ኢሎም ሓፍ ፈጠቕ ምባሎም እዩ። በንጻሩ፣ እቶም ገድሊ ዝውንጅሉ፣ ብሓቂ ሓለይቲ ህዝቢ ኤርትራ እንተደኣኮይኖም፣ ንግዜ ኣብ ኢዶም ዓሚኾም መልሓሶም ብምውርዋር ኣብ ክንዲ ዝወራዘዩ፣ እንሆ ሜዳ እንሆ ፈረስ፣ ኣብ ተግባር ኣብ ባይታ ዝቐንዐ ዝወርጸጸ ቃልሲ የርዩና።
ኣብዚ ከነስተብህለሉ ዘለና፣ ካብቲ ቀንዲ መንገድና ‘ውን ከየስሕተና ክንጥንቀቐሉ ዝግባእ ጉዳይ፣ እዚ ኣብ መንጎ እቶም ኣብ ታሪኽ ገድሊ ክነብሩ ዝደልዩን ገድሊ ዘማርሩን ዘሎ ምስሕሓብ ውጽኢት ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኤርትራውያን ፈጢሩዎ ዘሎ ስነኣእሙራኣዊ ቅልውላው ምዃኑ እዩ። እንተጸብጺብናዮ ‘ኮ፣ መዋእል ናጽነት ካብ ዕድመ ህዝባዊ ግንባር ብሓሙሽተ ዓመት ይዓቢ። ስለዚ፣ ታሪኽ ሚዛኑ ዝሓለወ ክኸውን ‘ኳ እንተለዎ፣ ክብረትን ሕስረትን ገድሊ ከነጻሪ በዚ መሰረታዊ ዘይኮነ ጓል መንገዲ ተጸሚድና፣ ነቶም ኣብ ገምገም ጥፍኣት ዘላ ሃገርና ንምድሓን ብቐዳምነት ክንምልከቶም ዝግብኣና እዋናውያን ዛዕባታት ከይንርስዕ ብትዅረት ክንሰርሕ ይግብኣና።
ናብቲ ዘምንጎናዮ ዋና ጉዳይ፣ ሃገራዊ መንነት ክንምለስ፣ መመኽነይቲ ስርዓት ኢሳይያስ፣ “25 ዓመታት ኣብ ዕድመ ሓንቲ ሃገር ሓጺር እዩ” እናበሉ ህዝቢ ብምቕሻሽ ነቲ ዝፍጽሙዎ ዘለው ሃገራዊ ዕንወት ብዘይተቓውሞ ክቕጽሉዎ ዝከራኸሩ ‘ኳ እንተኾኑ፣ እዚ ብኽሳራ ሓሊፉ ዘሎ 25 ዓመት ድልዱል መሰረት ሃገርነትን ስልጣኔን ክንጸፈሉ ዝነበሮ ዘበን እዩ።
ነዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፣ መንታን ብቐሊሉ ክውደነልና፣ ብሓጺር ኣዘራርባ፣ ‘ 3 ዓመት ናይ ሕጽኖት፣ 4 ዓመት ናይ ስግኣት፣ 18 ዓመት ናይ ጥፍኣት ‘ ኢልና ክንገልጾ ንኽእል ኢና። ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ሕጽኖት ከም ንቡር ሓዳር ምውጻእ እዩ ነይሩ ግቡኡ። እንተኾነ ግን፣ ከምቲ ሃረር ዝበሎን ዝበሃጎን፣ ሕጋዊ ቅዋማዊ መንግስቲ ተኺሉ፣ ዋላ በቲ ዝተሓተ ደረጃ ዲሞክራስያዊ ትካላት ኣማዕቢሉ፣ ኣብ መሳልል ዲሞክራስያዊ ህንጸት ክሳለ ኣይከኣለን። ብኵናትን ፖለቲካዊ ቅልውላውን ተሓሚሱ፣ ምስ ገዛእ ነብሱን ምስ ጎረባብቱን ኣብ ቀጻሊ ኵናት እዩ ተጸሚዱ። በዚ ኮነ ተባሂሉ ዝተማህዘሉ ናይ ጥፍኣት ውዲት ከኣ፣ ዋላ እቲ ኣብ ዘበነ ባዕዳውያን ገዛእቲ ሰራውሩ ተኺሉ፣ ተኸራኺሩ ዝጸንሐ መባእታዊ ትካላትን ክብርታትን ሃገርና፣ በዚ ንነብሱ ከም ኤርትራዊ መንግስቲ ዝጽውዕ ካንሰር ኤርትራ ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት እዚ ተንቒሉ ይርከብ ኣሎ። ሓንቲ ካብ ቀንዲ ግዳያት ናይዚ ምልካዊ ስርዓት ዝኾነት መባእታዊት ትካል ወይ ኣሃዱ ከኣ፣ ኤርትራዊት ስድራቤት እያ።
ዝተራቐቐ ትካላት ባዕዳዊ መግዛእቲ ሃገራዊ መንነት ኤርትራውያን ንምብራዝ ዘካየዶ ጻዕሪ ዘይተዓወተሉ ምኽንያት፣ ኤርትራዊት ስድራ ቀዳመይቲ ዕርዲ ኮይና ንኤርትራዊ ክብርታት ስለዘዕቆበቶ እዩ። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ግን፣ ፈለማ ንመንእሰይ ኤርትራ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዕስክርናን ጊላነትን ከምዝጽመድ ገይሩ፣ ነቶም ካብ ማእከላይ ደርጃ ኣትሒዙ ክረምቲ-ክረምቲ ካብ ስድራቤት ምፍላይ ዘላመዶም ተማሃሮ፣ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ሳዋ ኣስፊሩ ኣብቲ ኣገዳሲ ዕድመ ህይወቶም ካብ ስድራቤት ክቐስሙዎ ንዝግብኦም ያታዊ ስነምግባራዊ ክብርታት ከምዝንፈጉ ገይሩ፣ ካብቲ ኵናት ወይ ባህርያዊ ሓደጋ ንሓንቲ ስድራቤት ዘውርደላ ምዝንባል ብዝኸፍአ መልክዑ፣ ንኤትራዊት ስድራ ኣብ ውሽጢ ሃገር ምሃነና ክሳብ ዝጠፍኣ ብትንትን ኣቢሉዋ። ጸኒሑ ተወሰኸ ዕጥቂ ሽማግለታት እንተተወሲኹዎ ምብትታን ስድራቤትን ስድራቤት ኤርትራን ብታሕትን ብላዕልን መግለጺ የብሉን። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ንዓመታት ኣብ ስግኣትን ራዕድን ናይ ምንባር ሕማቕ ዕድሎት ንባዕሉ ዘለዎ ኣሉታዊ ጽልዋ ከቢድ ኢዩ። እቲ ምልካዊ ስርዓት ከምዚ ገይሩ ንስድራቤት ምብታና ምስ ኣረጋገጸ እዩ ኸኣ፣ ኤርትራዊ ስነምግባር፣ ኤርትራዊ ክብርታት ኣብ ምዝራግ ተዓዊቱ፣ ንሃገርና ኣብ ምብራስን ምጥፋእን ብዘይ ዕንቅፋት እኩይ ውዲቱ ዘሰላስል ዘሎ።
ቀደም ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ፣ ኣብ ሓደ ዓዲ ሰላዪ ክርክብ ከሎ ዓዲ ምሉእ ዘነውር ጉዳይ ዝነበረ፣ ሕጂ ኣብ ዘበነ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ከም ናይ እዝኒ ኩትሻ ንቡር ኮይኑ። ጣላዕ፣ ስኽራንን ምንዝርናን በቲ ‘ፕርዚደንት’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ በጋሚዶን ዓጀብቱ ኣዘዝቲ ሰራዊትን እናተመርሐ ሳዕሪሩ። ሰብ ሰብ ዝሸጠሉ ግዜ ‘ውን ተበጺሑ።
ኣብ መወዳእትኡ፣ ድሕሪ ምብታን፣ ድሕሪ ዝርጋን፣ ቃፍላያት ስደት ኤርትራዊ መንእሰይ መዕገቲ ተሳኢኑዎ፣ ዓለም ኣሰኪሑ። ነቲ ንኤርትራዊ መንነት ዘነውር ውርደቱን ኣደራዕን ‘ሞ እቶም ዝተገፍዑ ይጽወዩሉ። ቀደም ኤርትራ ዝብል ስም ኣብ ማዕከናት ዜና ዓለም እንክስማዕ ኤርትራዊ ብሓበን ዝጸናጸኖ ዝነበረ ሎምን ከ ዜና ስደትን ውርደትን ብምዃኑ እዝኑ ክዓጹ ዓይኑ ከዐምት ይረአ ‘ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት፣ ንግደት ዮርሳለም ዝወፈራ፣ ስዉኣት ደቀን ትሕቲ መሬት ኣትዮም ዘበራበሩዎ ገዛእ መሬተን ንዓመታት ምስማዕ ዝኣበየን ኣዴታት ኤርትራ፣ ኣብቲ ምዉት ባሕሪ ገጸን ደፊአን፣ ነቲ ሰብ ዝገበሮ ኣምላኽ ክፈትሓለን፣ ስለቲ ዝጠፍእ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ ዘስምዐኦ ልቢ ዝፍንቅል ምህለላ፣ ኣሽንባይ ዶ ንኤርትራዊ፣ ኣሽንባይ ዶ ንሰብ፣ ንዓሳ ‘ኳ ዘንብዕ እዩ። እቲ ነዚ ኹሉ ፋሕ ጭንግራሕ ሞትን ውርደትን ዝኣለመ ከዳዕ ከኣ፣ እዞም በሽሓት ዝጠፍኡ ዘለዉ ኤርትራውያን ውሒዶሞ፣ “እዚ ቁጽሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተጋኒኑ ‘ሎ” ክብል ምስ ኣሃዛት ክቋራቜስ ይውዕል ይሓድር ኣሎ። ንሱ ግዲ የብሉን ፣ ዕላምኡ ንህዝቢ ኤርትራ ምጥፋእ ስለዝኾነ። ኣብ ርእሲ ‘ቲ ቅድሚ 40 ዓመታት ናብ ሱዳን ንዝተሰደዱ ኤርትራውያን ድሕሪ ናጽነት ናብ ሃገሮም ከይምለሱ ብጅምላ ምእጋዱ፣ ነዚ ውዲት ‘ዚ ዘቃልዕ ኣብዚ ቀረባ እዋናት ዝሰማዕኩዎ ዘስደምም ነገር፣ ካብቶም ኣብ እስራኤል ተሰዲዶም ዝርከቡ መንእሰያት እንተስ ዓቕሎም ጸቢቡዎም እንተስ ብዝኾነ ብሕታዊ ምኽንያት ብወለንታኦም ናብ ኤርትራ ምስ ዝምለሱ፣ እቲ ስርዓት ስድራቤቶም ንውሱን ግዜ ክርእዩ ብምፍቃድ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ካብ ኤርትራ ክወጽኡ ዘገድዶም ምዃኑ እዩ። እቲ ስርዓት ምብትታን ህዝቢ ኤርትራ ሃረር ከምዝብሎ ካብዚ ንላዕሊ ዝጭበጥ መረጋገጺ የለን። ኣብቲ ጅምላዊ ጥፍኣት ኤርትራውያን ዝተራእየሉ ከም ናይ ላምፐዱዛን ሲናይን ዝኣመሰለ ሃገራዊ ትራጀዲታት ዘርኣዮ ብድዐን ላግጽን ‘ውን ካብ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ብቐሊሉ ዝሕከኽ ኣይኮነን።
ንእግረመንገድና ክንጎስዮ ዘይብልና ምርኡይነት ናይቲ ስርዓት ዝገልህ ኣመል፣ ነቲ ኢዱ ብደም እናተጨማለቐ ዝገብሮ እኩይ ተግባር፣ ብማዕከናት ዜና ዓለም ክዝረበሉ ኸሎ ቆጭቖጭ ዘብሎ፣ ኣራዊት ኮይኑ እናወዓለ ሰብ በሉኒ ዝብል ምዃኑ እዩ። ነቲ ሃገሩ ሲንጋፖር ክትኮነሉ ሓሊሙ ኣብ ግብሪ ሰሜን ኮርያ ኮይና ዝረኸባ ህዝቢ ኤርትራ ግን፣ ኣብዚ መዋእል ‘ዚ ካብ ሰሜን ኮርያ ዝሓስም መወዳድርቲ ውልቀመላኽነት ስለዘየልቦ እንተዘይኮይኑ፣ ብመጠን ትጽቢቱ ክርአ ኸሎ፣ ነቲ ጠላም ዓማጺ ስርዓት ካብኡ ንላዕሊ ክብሎ ኣይምጸልአን። ተሓባባሪ ኣሸባብ ተባሂሉ ምጥቃሱ ‘ውን ጸላዕላዕ የብሎ እዩ። እንተኾነ ብዓይኒ ህዝቢ ኤርትራ፣ እቲ ስርዓት ብቐንዱ፣ ብኣተሓሳስባኡ ይኹን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብዝፍጽሞ ናይ ራዕድን ሽበራን ተግባሩ፣ ካብ ኣሸባብ ዝኸፍአ ኣሸባሪ ጉጅለ እዩ። ነዚ ቀይዲ በቲኹ ብራዕድን ፍርሕን ዝገዝእ ስርዓት ‘ሞ 360 ዲግሪ ጠዊኻ፣ ናብ ኣርባዕተ ወገን ገላቢጥካ ካበይ ኢኻ ተምሳል መንግስቲ እትረኽበሉ?
ዞባታት ብኣዘዝቲ ሰራዊት ከምዝመሓደር ዝገበረሉ ምኽንያት፣ ህዝቢ ከሸብርን ከርዕድን፣ ከተማታት ከጋዕዝይን ከዕኑን ኢሉ ዶ ኣይኮነን? እቲ ሕጂ ዘሎ ዝቐበጸ ወለዶስ ነዚ ሽበራዊ ምሕደራ ገዲፉ ብእግሩ ከድምጽ ንርእዮ ኣለና። እቶም ኣስመራ ብከንቲባ ሓረጎት ኣባይ ክትመሓደር ዝፈልጡዋ፣ ናይ ሽዑ ጽፈታ ክሳብ ሕጂ ዝዝክሩዎ፣ ሎሚ በቲ ብኸቢድ ብረት ድፋዕን ታንክን ምዕናው ጥራይ ዝፈልጥ ኣዛዚ ከቢድ ብረት ነበር ሜጀር ጀነራል ሮመዳን ኣውልያይ ክትመሓደር ዝርእዩዋ ዘለዉ ኣባሓጎታትና ከብዶም ብጓህን ሕርቃንን ይቃጸል ከምዘሎ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ባዕሉ ኢሳይያስ ካብ ኣስመራ ሓኪሉ ኣብ ኩርባ ዓዲ ሓሎ ሸፊቱ ዝውዕል ዘሎ ኸ፣ መራሒ መንግስቲ ከምዘይኮነ ነብሱ ስለዝነገሮ ዶ ኣይኮነን። ህግደፍ ብግብሪ ዝባኑ ዝቐልዐ ሽበራዊ ስርዓት ‘ኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ክመስል ዘይገብሮ ነገር የልቦን። ምስኪናይ ህዝቢ ኤርትራ፣ ስደተኛታት ደቁ ዝለኣኹሉ ዶላራት ቆጺሩ፣ ኣብ ጥሙይ ከብዱ ዶብ ሱዳን ሰጊሩ ኣብ ካርቱም እናተሓከመ ኸሎ፣ Millenium Development Goals ቅድሚ ኹሉ ወቒዕናዮ እናበለ ንነብሱ ባዕሉ ከጣቕዓላ፣ ክጅሃር ከሎ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብልቡ ይስሕቆ ከምዘሎ ኣየማትእን።
ኣነ በዛ ነብሰይ፣ ማዕረ’ቲ ብብዝሒ መንእሰይ ኤርትራ ናብ ስደት ምውጽኡ ኣወዳዲረ ከም ሓደ ዝዓበየ ትራጀዲ ዝርእዮ ውድቀት፣ ልክዕ ከምቲ ማሺናት ብምትእትታው ንስልጣኔ ዓለም ኣብ ምውንጫፍ ዓቢ ኣበርክቶ ብምግባሩ ኣብ ታሪኽ ከም ነጥበ መቐይሮ ዝጥቀስ እንድዳስትርያዊ ሰውራ፣ እቲ ምስ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራ ዝተወዓውዐ፣ ከም ካልኣይ ነጥበ መቕይሮ ስልጣነ ህዝቢ ዓለም ዝቑጸር ብናይ ሓበሬታ ሰውራ ዝግለጽ ቴክኖሎጂ ኢንተርነት ናብ ኤርትራ ከይኣቱ በዚ ድሑር ስርዓት ምእጋዱ ወይ ኩሉ ብቐሊል ክረኽቦ ከምዘይክእል ምግባሩ እዩ። በዚ ምኽንያት፣ ዓለም ነዚ ረቂቕ ምህዞ’ዚ ተጠቒማ ኣብ እትሕምበበሉ ዘላ መዋእል፣ መንእሰይ ኤርትራ ካብ ዓለም ተነጺሉ፣ ሃገርና ንድሕረት ምፍራዳ፣ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ኣእምሮ ዝፍጽሞ ዘሎ ከቢድ ገበን እዩ።
እምብኣር፣ መንግስቲ ብድራማን ፕሮፖጋንዳን ዘይኮነ፣ ብተግባር እዩ መንግስቲ ክኸውን ዘለዎ። ህዝቢ ኤርትራ መንግስተይ ክብሎ ዝኽእል ስርዓት፣ ብቅዋማዊ ውዕል ተማእዚዙ፣ ብድምጹን ፍቓዱን ህዝባዊ ስልጣን ዝተረከበ፣ ብሕጊ ዝቕየድ ፍትሒ ዘንግስ፣ ንኹሎም ዜጋታት ሃገር፣ ብዲሞክራስያዊ መንገዲ ብማዕረ ዘመሓድር ስርዓት እዩ። ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ግን ነዚ ፈለማ ብሕድገት፣ ደሓር ድማ ብራዕዲ ን 25 ዓመታት ዝረኸቦ ምቹእ ዕድል ኣይተጠቕመሉን። ሽበራዊ ስርዓት ኮይኑ ተሪፉ።
እዚ ኹሉ ጥዕም ጥዕም ኣቢልና ዝሓለፍናዮ እቲ ዓማጺ ስርዓት ኣብ ሃገርና ኣውሪዱዎ ዘሎ ውድቀት ጽውጽዋይ እንተዝኾነልና ክንደይ ጽቡቕ ነይሩ! ዕዳና ምቐለለ ዕድልና ምጸበቐ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ግን፣ ፈተኒና ጸሊእና ክዉንነት ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ዕዳ ኮይኑ ‘ሎ። ነዚ ዕዳ’ዚ ከፊልና፣ ብኣንጻር ‘ዚ ዝሓለፈ ናይ ወድቀትን ፍሽለትን 25 ዓመት፣ ኣሃዱ ኢልና ኣብ ጎደና ሰላምን ምዕባለን ክንስጉም ምእንቲ ዕዮ ገዛና ምፍላጥ እምብኣር ብቐዳምነት ክርአ ዘለዎ ዛዕባ ’ዩ።
1ይ – ቅድሚ ኹሉ፣ ኣድሚቕና ክንጽሕፎ ጥራይ ዘይኮነ፣ ከነስምረሉ ዘለና ነጥቢ፣ እዚ ምልካዊ ስርዓት ‘ዚ፣ ከምዚ ክንዛረበሉ ዝወዓልና፣ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ብምዃኑ ካብ ሱር መሰረቱ ተነቒሉ ክዓኑ ኣለዎ። ኣብዚ ንጹር ውሳኔ ክህልወና ኣለዎ። ኩልና ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዘለና ዜጋታት፣ ኣብ ውሽጢ ንሃሉ ኣብ ግዳም ኣብዚ መሰረታዊ ሕቶ ‘ዚ ክንሰማማዕ ኣለና።
ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ንሃገርን “መንግስትን” ሓደ ኣምሲሎም ዝርእዮ ሰባት ከምዘለዉና ዘማትእ ኣይኮነን። እንተኾነ፣ እዚኣቶም ከም ግዳያት ተራእዮም ክፍወሱ ኣለዎም። ገዳያት እንትኾይኖም ግን፣ ኣካል ናይቲ ክእለ ዘለዎ ስርዓት እዮም። እቲ ስርዓት ነዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት፣ ህዝቢ ፈሪሑ ከምዘፍቅሮ ወይ ድማ ከምዘይቀብጾ ክገብር ዘይኣለሞ ውዲት የልቦን። “ወያነ ኵናት ክውልዓልና እዩ፣ ህዝቢ ኤርትራ ከም ሶማል ክትበታተን ኢኻ፣ ውግእ ሕድሕድ ከጋጥመካ እዩ” ኢሉ ህዝቢ እናፈራርሐ ‘ምበር ንህዝቢ ብስራሕ ኣእሚኑ ኣይኮነን ኣብ ስልጣን ተጻኒሑ። እዚ ኩሉ ግን፣ ትምኒት ናይቲ ስርዓት ‘ምበር ክዉንነት ኤርትራ ኣየንጽባርቕን እዩ።
2ይ – ካብዚ ቀጺልና ብሓፈሻዊ መንገዲ ክንሰማማዓሉ ዘለና ካልእ ነጥቢ፣ ኣብ ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዘኽብር ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ኮይኑ፣ ብቐንዱ ድሕሪ ለውጢ ስልጣን ናብ ህዝቢ ምርካብ ቀዳማይ ዕማምና ምዃኑ እዩ። ህዝቢ ዲሞክራስያዊ መሰሉ ተጠቒሙ፣ ብድምጹ ወከልቱ መሪጹ ጥራይ እዩ መንግስቲ ከቕውም ዘለዎ።
3ይ- ነዚ ምልካዊ ስርዓት ናይ ምልዋጥን ህዝባዊ መንግስቲ ናይ ምትካልን ሃገራዊ ዕማም ዘሳልጥን ዝመርሕን ኣማራጺ ኣካል ምውዳድ ኣድላዪ ምዃኑ ብምእማን ክንሰርሓሉ ይግባኣና።
ንሕና እዞም ኣብ ስደት እንነብር ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ፍልልያትና ኣጽቢብና ንጹር ሃገራዊ ኣጀንዳ ብምስኣል፣ ውደበይ ውድብካ፣ ማሕበረይ ማሕበርካ፣ ኣውራጃይ ኣውራጃኻ፣ ሃይማኖተይ ሃይማኖትካ፣ እንዳይ እንዳኻ ዘይብሉ፣ በብኸተማና ህዝባዊ ባይቶታት ኣቚምና ወከልትና ብምምራጽ፣ ካብ ህዝቢ ዝፈልፈለ ስልጣን ዘለዎ ሓደ ግሎባዊ መሪሕነት ከንጣይስ ኣለና።
እዚ ግሎባዊ መሪሕነት’ዚ፣ ነቲ ኣብ ባይታ በብኸተምኡ ዝተወደቡ ኤርትራውያን፣ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ተመራሪጾም ዝሃቡዎ ህዝባዊ ስልጣን መሰረት ገይሩ፣ ነቲ ስደት ዝፈጠሮ ውሕስነትን ናጽነት ምንቅስቓስን ተጠቒሙ፣ ንኹሉ ‘ቲ ንግዚኡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኴንካ ክግበር ኣጸጋሚ ኮይኑ ዘሎ ዕማማት ለውጢ፣ ዜናዊ፣ ዲፕሎማስያዊ፣ ሞራላዊ፣ ፋይናንሳዊ፣ ምንቅስቓሳት የወሃህድን የማእዝንን።
ብኽልተ መንገድታት፣ ማለት ብማዕከናት ዜና ብቕሉዕ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ እናተራኸበ፣ በቲ ኻልእ ብስቱር ኣብ ውሽጢ ምስ ዘለዉ ናይ ለውጢ ባእታታት ውሕስነት ዘለዎ ድልዱል ምትእስሳር ብምፍጣር ከኣ፣ ነቶም ኣብ ደገ ኴንካ ብማዕዶ ክትግበሩ ዘይክእሉ ዕማማት የሳልጥ።
4ይ – ኣብዚ ከም መትከል ከነስርጾን፣ ብዕቱብነት ክንሰርሓሉን ዘለና ዕማም፣ ሰፊሕ ተሳታፍነት ህዝቢ ኣብ ቃልሲ ምርግጋጽ እዩ።
ካብ ተመክሮ ዝሓለፈ ቃልሲ ንናጽነት ከምዝተማሃርናዮ፣ እቲ ሓፋሽ ተጋዳላይ ይኹን ህዝቢ ኣብ ረሃጽን ጻዕርን፣ መውጋእትን መስዋእትን ደኣምበር፣ ኣብ ውሳኔታት ሓቀኛ ተሳታፍነት ኣይነበሮምን። ነዚ ክብ ኢልና ዝጠቐስናዮ፣ ህዝባዊ ተሳታፍነት ዘረጋግጽ ኣወዳድባን ዲሞክራስያዊ መስርሑ ዝሓለወ ውክልናን ብግቡእ ከምዝሰርሕ እንተደኣ ጌርናዮ ኸኣ ኣድማዒ ህዝባዊ ተሳታፍነት ከነረጋግጽ ንኽእል ኢና።
5ይ – ኣብ መወዳእታ ደጋጊምና ከነረጋገጾ ዘለና መትከል፣ እቲ ነዚ መድረኽ ለውጢ ንምውህሃድን ምስላጥን ዝቐውም ኣካል ንነብሱ ከም ሕጋዊ መሪሕ ህዝቢ ኤርትራ ወሲዱ ነዚ ኣወዳድባ’ዚ መሳልል ብሕትውና ወይ ግበታ ስልጣን ከይገብሮ ረቂቕ መቆጻጸሪርን ውዕልን ምግባር እዩ።
ኣብ ደምበ ተቓውሞ ናይ ውድድርን ዘይምትእምማንን መንፈስ ዘሕድር ሓደ መሰረታዊ ጉዳይ፣ ነተን ዘለዋ ውድባት ይኹን ማሕበራት፣ ከም ወከልቲ ወይ ሰልፍታት ሓደ ወገን ወሲድካ ድሕሪ ለውጢ ኣብ ዘሎ መድረኽ ከም ሕጹያት ስልጣን ምርኣየን እዩ። ኣብቲ ስልጣን ናብ ህዝቢ ምርካብ ወይ ከኣ ድምጺ ህዝቢ ምኽባር ዝብል መትከል ዝኣምን ኣካል ግን፣ ነዚ ዘሎ ውደባታት ከም መሳርሒ ናይ ለውጢ ደኣምበር ከም ሕዛእቲ ስልጣን መጻኢ ክወስዶ ኣይግባእን። ከምቲ ምዕዶ ኣቦታትና፣ “ክንቡርክት ከይንብርኩት ቅድም እሞ ኣብ ማይ ንብጻሕ” ኢልና ነቲ ብቐዳምነት ዝስራዕ ዕማም ለውጢ ከነሰላስሎ የድሊ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣረኣእያ ምምዕባል ንገዛእ ርእሱ፣ ንናእሽቱ ፍልልያት ዕሽሽ ኢልና ኣብ መሰረታዊ ዕላማ ዘተኮረ ሓባራዊ ቃልሲ ኣብ ምክያድ ‘ውን ደራኺ ክኾነና ይኽእል እዩ። ብሓባር እንተሰሪሕና ወይ እንተተማላሊእና ከነፍሪ ስለዝኾና፣ ውጽኢትና ንባዕሉ ካብቲ ብሰንኪ ፍረ-ኣልቦነትና ዝስዕብ ሕድሕዳዊ ምስሕሓብ ከገላግለና ስለዝኾነ ዓወትና መመሊሱ ክዓቢ፣ ርእሰምትእምማና መሊሱ ክብርኽ እዩ። ዓወትና ብግዲኡ ህዝቢ የዕሲሉ፣ ነቲ ሓቀኛ ህዝባዊ ተሳታፍነት ጥራይ ከረጋግጾ ዝኽእል ዲሞክራስያዊ ባህሊ ከዐንብብ እዩ። ምንቅስቓስና በሲሉ፣ ኣብዚ ደረጃ ‘ዚ ደይቡ ህዝባውነቱ እንተደኣዓቂቡ ኸኣ፣ እቲ ሞራላውን ሕጋውን ልዕልና ዘይብሉ ውልቀመላኺ ዕጥቁ ክፈትሕ ክግደድ እዩ።
ማዕረማዕረ’ዚ፣ ኩሎም’ቶም ኣብ እዋን ቃልሲ፣ ብጉልባብ ወተሃደራዊ ባህርያት ናይቲ ኩነታት ምስ ተኣታተዉ ከም ናይ ኣሰራርሓ ባህሊ ተወሲዶም ዋላ ድሕሪ ናጽነት ምውጻእ ኣብዮምና ዘለዉ መሳርሒ ውልቀምልክን ጭውያ ናጽነትን ዝኾኑ ሕሉፍ ምስጢራውነትን ዘይተሓታትነትን ‘ውን ቦታ ክህልዎም የብሉን። መለይዪ ናይቲ ክንተኽሎ እንብህጎ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ባህሊ ግሉጽነት ብምዃኑ፣ ቀዳማይ መሳርሒና ክኸውን ኣለዎ። ካብ ኩሎም ‘ቶም ኣሉታዊ ውርሻታትና ሓራ ንምዃን ግን ኣንጻር ጸላኢና ጥራይ ዘይኮነ ንገዛእ ርእስና ሓራ ንምግባር ምስ ነብስና ‘ውን ምቅላስ ከድልየና እዩ።
እንተ ነቶም፣ ዕንወት ሃገርናን ብርሰት ህዝብናን ካብ ኩልና ንላዕሊ ቀሪቦም ብክሎዝ ኣፕ ዝርእዩዎ ዘለዎ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ‘ሞ፣ “በትሪ ኣብ ኢድኩም ተመን ኣብ እግርኹም” ካብ ምባል ሓሊፍና ንሶም ዘይፈልጡዎ ሓድሽ ምኽሪ የብልናን።
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን፣
ሽግር ሃገርና ጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣ ኣይኮነን። ኣብ ወሰን ናይቲ ስትራተጂካዊ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ፣ ኣብ ማይን መሬትን ዝተደኮነት ድርብ ሃገር ‘ያ ዘላትና። ኣብ ወደባትና መራኽብ ክንቅበልን ከነፋኑን፣ ካብ ባሕርና ዓሳን ዕንቍን ክንገፍፍ፣ ካብ ትሕቲ ምድርና ወርቅን ነሓስን ክንጕሕጕሕ፣ ካብ ልዕሊ መሬትና እኽልን ፍረታትን ክንሓፍስ፣ ካብ ቁጽርና ዝዓቢ ባህርያዊ ጸጋ ዝተዓደልና ህዝቢ ኢና። ሕብረተሰብና ‘ውን ብስነምግባሩን ሃማኖቱን ዝልለ ቅኑዕ ህዝቢ እዩ። እቲ ቀንዲ ጸገምና እምብኣር መራሕቲ ዘይምዕዳልና እዩ።
ብዓቢኡ፣ ነቶም ኣእምሮና ኣደንቍሮም፣ ልብና ደፊኖም፣ ኣካላትና ቀቢሮም፣ ሃገራዊ መንነትና ኣብ ምጥፋእ ዝርከቡ ጸላእትና፣ ን25 ዓመታት ኣብ ክንዲ ከም ኣሸበርቲ ከም መራሕቲ ምርኣይና ንገዛእ ርእሱ ዕዳ እዩ። ኣብ 1994 ኢሳይያስ፣ ንመብዛሕትኦም መጋድልቱ “መሽሚሽኩም ኢኹም፣ ሓድሽ ደም የድልየና ኣሎ” ክብሎም ከሎ፣ ንሳቶም ይኹኑ ንሕና “ካባኻ ጀሚሩ” ኢልና ኣብ ክንዲ እንምልኣሉ፣ ደሙ ንሳላሳ ዓመታት ኣብ ፍሪጅ ተቐሚጡ ከም ዝነበረ ኣሚንና፣ ወይ ከኣ እስራኤላውያን ዝቐየሩሉ ደም ቫይረስ ተሓዊሱዎ ከይከውን ከይተጠራጠርና፣ ምስናይ ጣቕዒቱ “ሓቅኻ” ምባልና ንገዛእ ርእሱ፣ ግዳይ ተደጋጋሚ ግርህናናን ሕድገትናን ድንቁርናን ከምዝኾና እዩ ዝምስክር።
ይኹን’ምበር ሕጂ ‘ውን፣ ትንፋስና ኣኻኺብና፣ ኤርትራዊ ኒሕናን ትብዓትናን ብምብርባር፣ ካብ 10 ጣዕሳ ሓንቲ ማሳ ኣልዒልና “ይኣክል” ኢልና ክንድርቁሶ ዳምዳም ብምባል ድሕነት ህዝብናን ትንሳኤ ሃገርናን ከነረጋግጽ ሞራላውን ሃገራውን ሓላፍነት ከምዘለና ክንዝንግዕ ኣይግባእን።
እዚ ካብ ቃሬዛ ወሪዱ ነተን ለሚሰን ዘለዋ መሓውሩ ባምቡላ ፕሮፖጋንዳ ሰዅዑ ዘወሳውሰን ጠላም ስርዓት፣ ከም ኣመሉ መስለቢ ልቢ ክጥቀመላ፣ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፣ ነታ “ሽግ ናጽነት” ክብል ዘጠመቓ ካብ ናቕፋ ዘበገሳ ቀንዴል ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ ንየው ነጀው ከብላ ኣብ ቴሌቭዥን ምስ ረኣኹ፣ ኣብቲ ብርቱዕ ድርቂ ዝነበረሉ 80ታት ኣብ ሓደ ዓዲ ከበሳ ዝገጠመኒ ተርእዮ እዩ ተቐጂሉኒ። ኣዴታት ናይቲ ዓዲ ነጸለአን ከም ናይ ቀባሮ ተወንዚፈን፣ ናብ ሓመድ-ድበ ጎዶቦ ይኸዳ ከምዘለዋ ብሓደ ዓሲለን፣ ካብ ብኽንያት ዝመርር ልመና እናስምዓ ክግስግሳ ምስ ኣማዕደኹውን ብኡ ንብኡ ሓታቲተ ምስጢር ናይቲ ፍጻሜ ክፈልጥ ነይሩኒ።
ብያታ ከም ዝጸንሐን፣ ከምቲ ሽዑ፣ ዝናብ ኣብዩ መሬት ነዲዱ፣ ደርቂ ኮይኑ፣ ዓዲ ኣብ ናይ ሞትን ሕየትን ፈተነ ኣብ እትወድቀሉ እዋን፣ ኣዴታት፣ ኣብ ጎዱፍ ዓዲ (እንዳ ጓሓፍ) ዝረኸባኦ ዝኸፍአ ግዕዘይ ኣብ ገልዒ ኣቐሚጠን፣ ኣምላኽ ከርህወለን እናተማህለላን እናለመናን ናብ ጎዶቦ ዓዲ ይኸዳ ‘ሞ ኣብኡ ተኣኪበን ንዝጸንሐአን ኣዴታት ኣቐቢለነአን ዓደን ይምለሳ። እቲ ግዕዘይ ከኣ ዶብ ሃገር ክሳብ ዝሰግር ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ ምቅብባል ይግበረሉ። በንጻር እቲ ንዝተጠልመ ናጽነት ወርቃዊ ቀንዴል ኣምሲሉ ከታልል ዝፈተነ ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ እምብኣር፣ ብኸምዚ ያታ ናይዘን ንጹሃት ኣዴታት፣ እቲ ግዕዘይ ኤርትራ ዝኾነ በጋሚዶ ኢሳይያስን ጭፍርኡን እዮም፣ ካብ ኣስመራ ተለቒሞም ምቅብባል እናተገብረሎም ናብ ምድረበዳ ሰሃራ ክጓሓፉ ዘለዎም።
በዚ ኣጋጣሚ መበል 25 ዓመት ናጽነት እምብኣር፣ ነዚ ሃገራዊ ጽያፍን ግዕዘይን ክንወግን፣ ነቲ ምልኪ ሓኒቑዎ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ከነድሕን፣ ነፍሲ ወከፍና፣ ካልኦት እንታይ ይገብሩ ኣለዉ ኣብ ክንዲ ምባል፣ ኣነ እንታይ ክገብር ኣለኒ ኢልና፣ ነብስና እትብድህ ሓንቲ ንዳእቲ ውሳኔ ከነሕልፍ ይግብኣና። ናይ ሕጂ ዕዮ ገዛና እዚ ክኸውን ኣለዎ። ከምቲ ነዚ ዘረባ ብነብሰይ ዝጀመርኩዎ ብነብሰይ ክውድኣልኩም፣ ነዚ ኣብ ልዕሊ ዝዘርዘርኩዎ ሓባራዊ ናይ ቃልሲ ዕላማን ቀዳምነታትን ዋላ በቲ ዝተሓተ መልክዑ ኣኽቢሩ፣ ጸጸር ይኹን ደንጎላ ክድርቢ ንዝተቐረበ ኤርትራዊ፣ በታ ዝርካባ ዓቕመይ ኣጆኻ ክብል ኣብ ቅድሜኹም ቃል ይኣቱ ኣለኹ። ንስኻትኩም ድማ በብልብኹም ምስ ነብስኹም መብጽዓ እተዉ። ነዛ ዕለት፣ ብሓባር መዛዘሚ ናይቲ 25 ዓመታት ጥፍኣት ጌርና መጀመርያ ዓመት ሓቀኛ ናጽነት ኤርትራ ንግበራ።
ንናጽነት ኤርትራ ሓቀኛ ኣብ ምግባር ክንዕወት ግን መጀመርያ ናብቲ ፈለማ ዝጠቐስናዮ ሓቀኛ ኤርትራዊ መንነት ክንምለስ፣ ኣብ ዳግመ ህንጻ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ክንዕወት ኣለና። ኤርትራዊ መንነት ክንብል ከለና ብትውልዲ ኾነ ብዜግነት ምጽብጻብ ማለት ኣይኮነን። ናብ ባዶ ትምክሕቲ ዘህልል ሕሉፍ ሃገራውነት ማለት ‘ውን ኣይኮነን። እቶም ቀደም “ኤርትራዊ” እንክብሃል ኣብ ሓደ ካልኢት ኣብ ኣእምሮ ነፍሲወከፍና ዝስኣሉ ኤርትራዊ ክብርታት ማለት እዩ።
ኤርትራውነት ሓቅነት፣ ፈሪሃ እዝግኣቢሄር እዩ!
ኤርትራውነት ምክብባር፣ ፍቕሪ፣ ብጻይነት እዩ!
ኤርትራውነት ሃያብነት፣ ልግሲ፣ሓልዮት እዩ!
ኤርትራውነት ምቕሉልነት፣ ርህራሀ እዩ!
ኤርትራውነት ዘይናትካ ዘይምድላይ፣ ዘይምስሳዕ እዩ!
ኤርትራውነት ምእንቲ ክቡር ዕላማ ዝስራሕ ጅግንነት እዩ!
ኤርትራውነት ሕጋዊ ምእዙዝነትን ፍትሕን እዩ!
ኤርትራዊ ማለት፣ እዞም ብጹእ ሰብ ክኾኖም ዘለዎ ብሉጻት ክብርታት ዝወነነ፣ ሕብረተሰቡ ከም መንግስቲ ዝምሰለሉ፣ ተኸባቢሩን ተሓላልዩን ዝነበር፣ ንርእሲኡ ኮሪዑ ንኻልኦት ዘቕንእ ሕብረተሰብ እዩ።
ኣሕዋትን ኣሓትን፣ ነዚ ጸጋ ‘ዚ ብምሕዳስ፣ በዚ መንገዲ’ዚ ጥራይ ኢና ነቲ ገጢሙና ዘሎ ሃገራዊ መንሽሮ ኣሊና፣ ካብዚ ሕጂ ወሪድናሉ ዘለና ዓሚቝ ውርደትን ሕስረትን ናብ ጥርዚ ክብረትን ሓበንን ክንምለስ እንኽእል። ሃገር ክንከውን፣ ህዝቢ ክንከውን፣ ናጽነትና ከነስተማቕር፣ መጻኢ ወለዶታትና ክቐስን፣ መጀምርያ ናብዚ ኣባሓጎታትና ብፍቕሪ ሃይማኖትን ህይወትን ዘማዕበሉዎ Ideal ዝኾነ፣ ሕጂ ሕልሚ ዝመስል ዘሎ ኤርትራዊ መንነት ዳግማይ ክንሃንጾ ‘ለና። እቲ ትማሊ ንውዲት እቶም ንመርሓካ ኣለና እናበሉ ከጽድፉና ዝወጠኑ ጓሓላሉ ኣፍሺሉ ናጽነትን ልኡላውነትን ሃገር ኣብ ምርግጋጽ ደፋኢ ዝነበረ ብርቱዕ ሃገራዊ ስምዒትና፣ ሕጂ ‘ውን ዳግማይ ገንፊሉ ሓርነት ህዝብና ከውሕስ ኣለዎ። እቲ በቲ ኣብ ገድሊ ዘማበልናዮ ማርክሳዊ ኣተሓሳስባ ዝተበከለን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምልኪ ዝወደቐን ሃይማኖትና ክርስትና ይኹን ምስልምና ‘ውን ሞራላውን መንፈሳውን ደገፍና እዩ። መቸም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቃራና መንገዲ እንዲና ዘለና፣ ካብ ጫፋት ናይተን ኣርባዕተ መስቀላት ተበጊስና ብቕኑዕ መንፈስ እንተተጓዒዝና ኣብ ማእከል ክንራኸብ ኢና፣ ኣብታ ኣብ መስጊድ ተሰቒላ ዘላ ወርሒ ዘለዋ ክልተ ጫፋት ነንሕድሕደን ዝጠማመታሉ ምኽንያት ‘ውን ናይ ምቅርራብን ስምረትንመእኽቲ እዩ ዝእምት። ኤርትራዊ፣ ብፍጥረቱ ተገባጊቡ ክብ ዝብል ‘ምበር ግብ ዝብል ፍጡር ኣይኮነን ‘ሞ፣ ነዚ ብምሉእ ርእሰ ምትእምማን ዝልለ ናይ ስራሕን ቃልስን መንፈስ ኣበራቢርና ሕጂ ‘ውን ንድሕነት ህዝብና፣ ንትንሳኤ ሃገርና ብምሉእ ሕልናን ተወፋይነትን ንቃለስ።
ሰማእታትና ብቓልስና ይደበሱ!
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ!
ኣማኑኤል ኢያሱ
21 ግንቦት 2016
በርገን (ኖርወይ)
Amanuel
aseye.asena@gmail.com
Review overview
18 COMMENTS
hagosyemane May 23, 2016
አማን ብ አማን ዝኸበርካ ጋዘጠኛ ሓው አማኑኤል ኢያሱ ሃገርና ኤርትራ ሃለዋታ አጥፊአትሉ አብ ዘላ እዋን ቀንዲ አዕናዊ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዕም ዝበለ ይታሓጎም እንዳበለ ታሓምበለ አብ ዝብለሉ ዘሎ ግዜ ንምቕጻዩ ቀሊል እኳ እንተኾነ እቲ ቀንዲ ጸገም ግን አባና ዩ ሓደ ካብቲ ጸገምና ንምጥቃስ ዘይምከእአል ተዋሓሒጥካ ዘይምርድዳእ እዚ ውድበይ ውድብካ አብ ባርነት የንብረና አሎ ከምዚ ጠቒስካዮ ዘለኻ አብ ሓበራዊ ፍታሕ ክንመጽእ እንተኾይና ለዕሊ ኩሉ ምከእአል ከድልየና ዩ ብዘይ ምከእአል ዝመጽእ ፍታሕ የለን ዝኸበርካ ሓው አማኑኤል ኢያሱ ደኺመ ከይበልካ ተበርክቶ ዘለኻ አበርክቶ ዝላዓለ ሚዛን አለዎ እንተበልኩ ምግናን አይኮነን ካብቲ ዛሃብካና ምኽርን ማዕዳን ተኻፈልቲ ምስ እንኽውን ተኻአኢልና አለና ናይ ባሓቂ ድማ ንፍትሒ በቄዕና አለና ክብል ይደሊ ፡፡ እንተ ሓው አማኑኤል ኢያሱ ግን አጆኻ ከይተሓለልካ ቀጽል የ ዝብለካ ብለዕልና ሕጊ እንመሓደረሉ ምልኪ ዝጠፍአሉ ነዊሕ አይክኸውንን ዩ ፡፡
Leave reply
nati May 23, 2016
Magnificent speech as usual! However, this stands out in that it tackled issues that are the right ones for the 25th anniversary. Thank you for this great speech!
Leave reply
Hamid Sorobeti May 23, 2016
Dear Amanuel,
As usual very insightful article that restores the hope to enhance our struggle against the regime of bandits. In the 3 years which you categorise as the honeymoon years injustice has been exercised on many Eritreans but due to the outburst of independence we failed to notice.
Leave reply
Desalegn May 23, 2016
ዕለት: 24/05/2016
ምልክታ
ዮሃና ህዝቢ ኤርትራ
ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ “ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ”
ኣብ ርብዒ ክፍለዘመን ኣብ መዓልቲ ናጽነትና ቡሩራዊ እዮቤል እነብዕለሉ ኩቡር በዓልና ሃዱሽ ፕረዚንደንት ንመርጸላ ክብርቲ ዕለት ስለዝኾነት በዚ መሰረት ተወዳደርቲ ነዚ ሲዒቡ ተዘርዚሩ ዘሎ ነጥብታት ተማልኡ ካብ ቤ/ፕረዚደንት ክ/ምምሕዳር ብምምጻእ ናይ ቅጥዒ ወረቐት ክትመልኡ ከምትኽእሉ ነተሓሳስብ።
ናብዚ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ዝሳተፍ ዉልቀሰብ እዞም ለጠቕ ኢሎም ተዘርዚሮም ዘለዉ ቀንዲ ነጥብታት ዘማልአ ክኸውን ይግባእ።
ክማልኡ ዝግበኡም ረቋሒቶታት
1. ሞበቆል፤ በብኡ ይኹን በዲኡ ትግራዋይ
2. ናይ ሰብ ወዲ ኣዳም ባህሪያት ዘይተዓደሎ ፍጡር ክኸዉን ኣለዎ
3. ንልዕሊ 50 ዓመታት ብተዝፈላለየ ምኽንያት ንፍጥረት ወዲ ሰብ ዘጽነተ
4. ወስላት ሰብ ሓቅነት ዝበሃል ተግቢሩ ዘይፈልጥ
5. ንነብሱ ዘይኣምን ፍጥረት ሰብን መሲሉ ክቐሪብ ዝመርጽ ፍጥረት ሰብ ምስ ዝኸዉን ዚያዳ ተመራጺ እዩ
6. ንሓንቲ ካልኢትዉን ትኹን ጽቡቕ ዝበሃል ሓሲቡ ዘይፈልጥ
7. ደረጃ ትምህርቱ ብዘየገድስ
8. ኣብ ኣቐዲሙ ስልጣን ዝነበረሉ ጊዜ ናይ ምቕንጻልን (ምእላይን) ምእሳርን ዝተግበሮም ስራሓት ብዘየገዲስ
9. ኣብ ወዲ ኣዳም ይኹን ኣብ ንብረት ሃገር ንዘዉረዶ ዕንወት ንህዝቡ ይቕረ ንኽብል ሕልንኡ ዘየፍቅደሉ ናይ ሰብ ዓይነት
ፍጥራት ዘለዎ ምስ ዝኸዉን ዝያዳ ተመራጽነት ኣለዎ።
ዳሪክተ ፕረዚደንት የ/ገ
Asmara
Leave reply
Simon G. May 26, 2016
Brother Aradom,
First, I praise you for your positive criticism. However, this article is not misleading. Read it from neutral point if view. We have ናጽነት. There is no question about this at all. What is missing is ሓርነት. That’s what it push me to write a simple poem: ተቐይመልኪ መዓልቲ ናጽነት
Beside that, I like your very polite and articulate comments!
Leave reply
tesfay May 30, 2016
What an idiot. This guy is one of the most regionalist human being. Aletawi.
The Eritrean people with its government will live for ever.
Ato Emanuel Endu will bark like a dog for ever.
Long live Ertra Adey
Leave reply
« Previous 1 2
POST A COMMENT Cancel Reply
ATV - Asena
Polls
Announcement
ATV:እዋናዊ ዜና፡ ካብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝወጸ ምስጢራዊ ኣዋጃት፡ PFDJ Directives
admin
17 Jun 2020
ኣይሰማዕናን ከይትብሉ! …………ቀይዲ ምንቅስቓስን ሓልዮት ኣልቦ ዝምቡዕ ፖሊሲ ስርዓት ኢሳይያስን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣስዒቡዎ ዘሎ ካብ ኮረና ዝኸፍአ ሓደገኛ ጥምየት (ኪኖ ኣርእስተ ዜናታት)
admin
15 Jun 2020
ANDIT OKBAY – MEN’U NSU – {መን’ዩ ንሱ} – NEW ERITREAN MUSIC 2020 – {Official Music Video}
admin
13 Jun 2020
ATV: ማህደር ሰማእታት ኤርትራ – ኣልቡም 2 – June 2020
admin
13 Jun 2020
No posts were found.
ATV: መስርዕ ፊተውራሪ ኣብ ትኹል -1984 ዘጋጠመ ፍጻሜ፡ ተኸታተሊ ዛንታ ዕሸላት ሰማእታት ኤርትራ – ብ ኣማኡአል ኢያሱ – 1996 – 1ይ ክፋል (1/6)
admin
12 Jun 2020
መርድእ
assenna
13 Oct 2018
Announcement: DISCUSSION – Eritrea’s National Service; past promises and young peoples’ experiences. What next?
assenna
14 Jun 2018
Negussie family thanks you for your blessings & well wishes
assenna
27 Apr 2018
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
assenna
04 Mar 2018
ቃል ሓዘን
assenna
24 Feb 2018
ጸሎተ-ፍትሓት ነፍስሔር ወ/ሮ ኣበባ ተኽለ
assenna
29 Oct 2017
GoFundMe AsenaTv Campaign
Assenna Foundation Board of Directors
CURRENT POLL
No posts were found.
STAY CONNECTED
Political Prisoners
Missing
መርድእ
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣለም ገብረማርያም ሰንዓፈ (ምቕማጣ ን/ዞባ ሰገነይቲ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዳዊት ሰለሙን ገ/ገርግሽ ( ዓዜን – ን/ዞባ ሰረጀቓ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኒ ይብራህ – ሽደን በርሀ ካሕሳይ ( እንዳባሊባኖስ – ንኡስ ዞባ ማይምነ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዮሃንስ (ጆን) ዘርኣይ (ደቂ ዘርኡ – ን/ዓዲ ተከሌዛን)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣብርሃም ዑቕበኣብ ገብሪሂወት – ሓጺና (ን/ዞ ዓረዛ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዘካርያም መንግስቱ በርሀ ( ከተማ ደቀምሓረ)
assenna
06 Jun 2016
መልቀስ – ንመምህር ተኸስተ ሃብተ
assenna
17 Mar 2017
መርድእ
assenna
26 Feb 2017
መርድእ ዕረፍቲ ብጻይና ዓብዱ ዑመር
assenna
13 Feb 2017
መርድእ፣ ተስፍሁነይ ሃይለመሎኮት ካሕሳይ
assenna
08 Feb 2017
መርድእ
assenna
09 Dec 2016
መርድእ፣ እንፈትዎ ኣቦናን ሓውናን ገዲም ተጋዳላይ ተሓኤ፡ ገብረሚካኤል ኪዳነ (ጻዕዱ)
assenna
07 Nov 2016
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
መግቢያ ገፅ
አካዉንቴ
ምርቶች
ዋና አባልነት
የእርስዎን ትዕዛዝ ይከታተሉ
ስለ ቤተ ክርስቲያን
ለበለጠ መረጃ
ሌሎች አገልግሎቶች
ገንዘብ አግኝ
አዲስበር ላይ ይሽጡ!
ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች
መግቢያ ገፅ
ሱቅ
የትምህርት ቤት አቅርቦት
ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች
ማጣሪያ
ቅደምተከተሉ የተስተካከለው: ነባሪ ድርደራ በታዋቂነት ደርድር አማካኝ ደረጃ ደርድር በቀጣይ ደርድር ዋጋ ደርድር: ከዝቅተኛ ወደ ከፍተኛ ዋጋ ደርድር: ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ


ዓረብኛ (العربية) ፡ የሴማዊ ፡ ቋንቋዎች ፡ ቤተሠብ ፡ አባል ፡ ሆኖ ፡ የዕብራይስጥ ፡ የአረማያ ፡ እንዲሁም ፡ የአማርኛ ፡ ቅርብ ፡ ዘመድ ፡ ነው። ፪ ፻ ፶ (250) ፡ ሚሊዮን ፡ የሚያሕሉ ፡ ሰዎች ፡ እንደ ፡ እናት ፡ ቋንቋ ፡ ይናገሩታል። ከዚህም ፡ በላይ ፡ በጣም ፡ ብዙ ፡ ሰዎች ፡ እንደ ፡ ፪ኛ ፡ ቋንቋ ፡ ተምረውታል። የሚጻፈው ፡ በዓረብኛ ፡ ፊደል ፡ ነው። በዓረብ ፡ አለም ፡ ውስጥ ፡ አያሌ ፡ ቀበሌኞች ፡ ይገኛሉ።
አረንጓዴ፡- ዓረብኛ ፡ ብቻ ፡ መደበኛ ፡ ነው።
ሰማያዊ፡- ዓረብኛ ፡ ከመደበኛ ፡ ቋንቋዎች ፡ አንዱ ፡ ነው።
ቋንቋው ፡ በእስልምና ፡ ታላቅ ፡ ሚና ፡ አጫውቷል። እስላሞች ፡ አላህ ፡ ለሙሐማድ ፡ ቁርዓንን ፡ ሲገልጽ ፡ በዓረብኛ ፡ እንደ ፡ ሆነ ፡ ስለሚያምኑ ፡ እንደ ፡ ቅዱስ ፡ ቋንቋ ፡ ይቆጥሩታል። አብዛኛው ፡ ዓረብኛ ፡ ተናጋሪዎች ፡ ሙስሊሞች ፡ ናቸው።
ዛሬ ፡ በምዕራብ ፡ ዓለም ፡ ደግሞ ፡ ብዙ ፡ ሰዎች ፡ አረብኛ ፡ እያጠኑ ፡ ነው። በታሪክ ፡ ከፍተኛ ፡ ሚና ፡ በማጫወቱ ፡ መጠን ፤ ብዙ ፡ የዓረብኛ ፡ ቃላት ፡ ወደ ፡ ሌሎች ፡ ቋንቋዎች ፡ ገብተዋል።


ያለፈውን የውድድር ዘመን በአሰልጣኝ ዮሐንስ ሳህሌ ጀምረው በጊዜያዊ አሰልጣኝነት ዓመቱን ባጠናቀቁት ግርማ ታደሠ መሪነት በ41 ነጥቦች ስምንተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጠው የቋጩት ሀድያ ሆሳዕናዎች በቀጣዩ ዓመት ለሚኖራቸው የፕሪምየር ሊግ ውድድር ቀደም በማለት የአሰልጣኝ ግርማ ታደሠን ውል ለአንድ ዓመት በማራዘም በመቀጠልም ደግሞ የቃለአብ ውብሸት ፣ ከድር ኩሊባሊ ፣ መለሠ ሚሻሞ እና ሳሙኤል ዮሐንሰን ውል ካደሱ በኋላ እዮብ አለማየሁ ፣ በረከት ወንድሙ ፣ ጫላ ተሺታን ብሩክ በየነን በማስፈረም ስብሰባቸው ሲያጠናክሩ ቆይተው ወደ ዝግጅት ሊገቡ መሆኑን ክለቡ ለሶከር ኢትዮጵያ አሳውቋል።
የፊታችን ዕሁድ የቡድኑ አሰልጣኞች እና ተጫዋቾች በሆሳዕና ከተማ በሚገኘው የክለቡ ካምፕ ከተሰባሰቡ በኋላ በማግስቱ ሰኞ ነሐሴ 6/2016 በይፋ የቅድመ ውድድር ዝግጅታቸውን በአቢዩ ኤርሳሞ ስታዲየም ማከናወን ይጀምራሉ።
Share
Tweet
Post navigation
ስሑል ሽረዎች ተከላካዩን ለማስፈረም ተስማሙ
ስሑል ሽረ አማካዩን ለማስፈረም ተስማሙ
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል September 11, 2024
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል September 11, 2024
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ September 10, 2024
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል” September 10, 2024
ከሽንፈቱ በኋላ የዋልያዎቹ አለቃ ምን አሉ? September 10, 2024
የነብር እና የዋልያው ፍልሚያ በነብሮቹ አሸናፊነት ተጠናቋል September 9, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ዜና ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ኢትዮ ኤሌክትሪክ ተከላካይ ተማስፈረም ተስማምቷል
September 11, 2024
ዳንኤል መስፍን
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ዜና
ወሳኙን የባንክ እና ያንግ አፍሪካስ ጨዋታ የሚመሩ አልቢትሮች ታውቀዋል
September 11, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ዜና ጋዜጣዊ መግለጫ
ጎፈሬ ከዩጋንዳው ክለብ ዩፒፒሲ ጋር ስምምነት ፈፀመ
September 10, 2024
ሶከር ET
ዋልያዎቹ ጋዜጣዊ መግለጫ
“በጨዋታው መፍትሄ ለማግኘት ትንሽ ሰዓት ወስዶብን ነበር። ግን መፍትሔ በመስጠት ጨዋታውን አሸንፈናል”
September 10, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (42) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


HOLISTIC MODEL-AFRICAN RENAISSANCE (Die größte Verwirrung und Täuschung aller Zeiten – Zollfreiheit bzw. Freihandel können die komplizierten Probleme der afrikanischen Gesellschaft nicht lösen.)
Beitrags-Navigation
Vorherige: Vorheriger Beitrag: ጠቅላይሚኒስትር ዶክተር አብይን አህመድ ለመደገፍ በኢትዮበርሊን የተጠራ ይድጋፍ ሰልፍ በበርሊን
Weiter: Nächster Beitrag: የኢትዮበርሊን ማህበር Attac ተብሎ ከሚጠራው ድርጅት በቀረበለት ግበዣ መሰረት፣ የ ኢትዮበርሊን ማህበር አባል የሆኑት አቶ ሀይሌ መንገሻ ……