Eritrea Focus Response – To Fetsum Abraham’ article “The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus”
Fetsum: The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus
Visit the new AsenaTv Website
https://asenatv.com
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
MENU
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
ዕላል ጋዜጠኛታት ምስ ሚኒስተር ነበር ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
"ካብዛ ኣካይዳ ጎብየ ትበሃል ተመዛዚት ሓረግ ክንናገፍ ከድሊ እዩ።" Friday, March 14, 2001 Friday, March 14, 2001 ዕላል ብሕታውያን ጋዜጠኛታት ምስ ሚኒስተር ነበር ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ) "ፕረዚደንት ካብ ሕጊ ወጺኡ፡ ነዚ ዘሎ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይንሰላማዊ ተቓውሞን ብጎነጽ
March 15, 2008
12:46 am
assenna
0
0
1942Views
SHARE
“ካብዛ ኣካይዳ ጎብየ ትበሃል ተመዛዚት ሓረግ ክንናገፍ ከድሊ እዩ።”
Friday, March 14, 2001 Friday, March 14, 2001
ዕላል ብሕታውያን ጋዜጠኛታት ምስ ሚኒስተር ነበር ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
“ፕረዚደንት ካብ ሕጊ ወጺኡ፡ ነዚ ዘሎ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይን
ሰላማዊ ተቓውሞን ብጎነጽ…ኪድርቁስ ኪፍትን ኣይግባእን﻾”
“ካብዛ ኣካይዳ ጎብየ ትበሃል ተመዛዚት ሓረግ ክንናገፍ ከድሊ እዩ።”
ሕቶ፡-ቅሉዕ መልእኽቲኹም ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ጸዊዕኩም ከም እተነጽገ ይሕብር። ንኣኼባ ዘገድስ እንታይ ኩነታት ሃልዩ፡ ስለምንታይ’ከ ህጹጽ ኮይኑ? ኣኼባ ምጽዋዕከ ሕጋዊን ኣገባብን ዲዩ?
ድሩዕ፡ ማእከላይ ባይቶ ናይ ግንባር፡ ሃገራዊ ባይቶ ድማ ናይ መንግስቲ፡ እቶም ዚለዓሉ ሓገግቲ ኣካላት፡ ማለት ዘለዓለ ስልጣን ዘለዎም ኣካላት እዮም። ኣብ ግንባር ልዕሊ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ልዕሊ ኣቦ መንበርን፡ ኣብ መንግስቲ ድማ ልዕሊ ካቢነ ሚኒስትራትን ልዕሊ ፕረሲደንትን ስልጣን ዘለዎም ኣካላት እዮም። ማእከላይ ባይቶ ናይ ግንባር ኣብ ኣረርባዕተ ኣዋርሕ፡ ሃገራዊ ባይቶ ናይ መንግስቲ ድማ ኣብ ሸሽዱሽተ ኣዋርሕ ምዱብ ኣኼባ ኪገብሩ፡ኣቦ መንበር ምስ ዚደሊወይ 2/3 ኣባላት ባይቶ ምስ ዚጠልቡ ድማ ካብ ምዱብ (ስሩዕ)ግዜ ወጻኢ፡ ህጹጽ ኣኼባ ክገብሩ፡ ኣብ ኣኼባታቶም (ስሩዕ ይኹን ህጹጽ) ፖሊስታት ክሕንጽጹን ስራሓት ፈጸምቲ ኣካላትክቆጻጸሩን ብመስረት ቅዋም፡ ማለት ብሕጊ፡ መሰጋገሪ ቅዋም ህግድፍ ﷽ዓንቀጽ 6﻾፡ መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ ﷽ዓንቀጽ 4﻾ ዝተሓንጸጸ እዩ።
ንኣኼባ ዘገድስ እንታይ ኩነታት ሃልዩ እዩ ክበሃል ኣይግበኦን። ከም ሓገግቲ ኣካላት ብዘይካኣብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ኩሉ ግዜ እናተራኸቡ ብምስራሕ ንግንባርን መንግስቲን ዝመርሕ ፖሊስታትን ሕጊታትን ከጽንዑ፡ ክምርምሩን ክውስኑን ዝግባእ ስለዝኾነ። ከም መሰጋገሪ መድረኽግን፡ ኣኼባታቶም ኣብ ኣረርባዕተን ሸሽዱሽተን ኣዋርሕ ክኸውን ብሕጊ (ቅዋም) ስለዝተወሰነ እዩ ብቐጻሊ ዘይራኸቡ። ከምርመርን ክውሰንን ዘለዎ ፖሊስታትን ሕጊታትን ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ግንባርንመንግስቲን ፈጸምቲ ኣካላት ስራሕ ምክትታል}ውን ስለዘድሊ፡ ኣብ ምዱብ ግዚኦም ክራኸቡ ናይ ግድን እዩ።
ኣብ መንጎ ምድቡ ኣኼባታት ሓገግቲን ፈጸምቲን ኣካላት ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎ ኣቦ መንበርን ፕረሲደንትን ኢዩ። ኣቦ መንበር ወይ ፕረሲደንት ስሩዕ ግዜ ኣኼባታት እናተመጠጠ ብዘይ ምጽዳቕ ባይቶ፡ ዘድለዮ ውሳነታት ከተግብር ከም ዝምባለ ስለዚረአ ኣብ ናትና ኮነ ኣብ ተመኩሮ ካልኦት)፡ ነዚ ተርእዮን ዝምባለን ምቁጽጻር እዩ ድማ ፍሉጥደረት ግዜ (ስሩዕ) ኣኼባ ሓገግትን ፈጸምትን ኣካላት ክህሉ ብሕጊ ዝሕንጸጽ። ነዚን ካልኦት ብባይቶ ዚጸድቁë ሕግታትን ብፈጻሚ ኣካል ኮነ ብፕረሲደንት ንኸይጠሓሱ ንምቁጽጻርን ንምምዝዛንን ከኣ እዩ ፍርዳዊ ኣካል ካብ ሓጋጊን ፈጻምን ኣካላት ናጻ ኮይኑ ዝቐውም። ኣቦመንበር ባይቶታት፡ ኣብ ምዱብ ግዚኡ ኣኼባታት ምስ ዘይዕድም ብሕጊ ምጥሓስ ኣብ ፍርዳዊ ኣካል ክኽሰስ ይከኣል እዩ። ግዝኣተ ሕጊ እንተልዩ።
ኣብ መንጎ እቲ ስሩዕ ግዜ (ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ናይ ግንባር፡ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ድማ ኣብ ናይ መንግስቲ) ክጽዋዕ ዘለዎ ህጹጽ ኣኼባ፡ ብመብዛሕትኦም ኣባላት ሓጋጊ ኣካላት ኣገዳሲ ኮይኑ ምስ ተረኽበ }ምበር፡ ሓደ ክልተ ስለዘደለይዎ መታን ከይከውን ድማንህጹጽ ኣኼባ ጻውዒት ኣቦ መንበር ወይ ጠለብ 2/3 ኣባላት ባይቶ ናይ ግድን ከምዘድሊ ኮይኑ ብሕጊ ተሓንጺጹ ኣሎ። ኣብ ግንባር ንኣርባዕተ ኣዋርሕ፡ ኣብ መንግስቲ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ከይኣኸለ፡ 2/3 ኣባላት ሓጋጊ ኣካል እንተዘይሓቲቶም ኣቦ መንበር ባይቶ ኣኼባ ክጽውዕ ኣይግደድን እዩ።
እዚ ነቲ ሕጋዊ ሸነኽ ናይቲ ሕቶ ዝምልስ እዩ። እንታይ ክዝረብ የደልን ኣየድልን ብዘየገድስ፡ ብሕጊ ክግበር ከምዘለዎ ዘረጋግጽ እዩ። ኣኼባ ንምግባር ዘገድስ ምኽንያት}ከ ኣሎ ዲዩ ዝብል ሕቶ} ውን ክምልሽ ዘድሊ ይመስለኒ።
ኣብ ናይ ነሓሰን መስክረምን 2000 ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ተዘሪቡሎም ንመጻኢ ጉዕዞ ኤርትራ ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ ምሉኣት ኣባላት ግንባርን ሓፋሽ ህዝብን ዕቱብ ክትዕን ተሳታፍነትን ዝሓቱ ውሳነታት ሓሊፎም ኔሮም። ጉባኤ ግንባር ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተኣዋርሕ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ዝትከለሉ ሃገራዊ ምርጫ ድማ ኣብ መወዳእታ 2001 ክግበሩ።
ድሕሪ}ቲ ኣብ ለካቲት 1994 ዝተጋብአ፡ ሳልሳይ ጉባኤ ህግ፡ ራብዓይ ጉባኤ ኣብ ቀዳማይ መንፈቕ 1996 ክግበር}ዩ ተወሲኑ ነይሩ። ካብ}ቲ ዝግብኦ ንልዕሊ ሓሙሽተ ዓመታት ተመጢጡ እንሆ። ሕጂ ድማ ብመስረት ናይ ነሓሰ 2000 ውሳነ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ክሳብ መወዳእታ ለካቲት 2001 ጉባኤ ክግበር ነይርዎ። ጉባኤ ክግበር ግን ምርጫታት ምክያድ ጥራይ ኣይኮነን ዝሓተት። ጉባኤ ንስለ ጉባኤ ኣይኮነን ዚግበር።
ዝሓለፈ መድረኽ ብውድዓዊ መገዲ ምግምጋም፡ ካብኡ ዝውሰድ ምህሮ (ካብ ኣወንታዊ ጥራይ ዘይኮነ ብቐንዱ ካብ ኣሉታዊ መዳይ) ብግቡእ ኣብ ግምት ምእታው፡ ንዝጸንሓና ራእይን ዕላማታትን ብምፍታሽን ዘጋጥመና ብድሆታትን ዝጽበየና ዕማማትን ብምትንባይ ዕላማታትና፡ ስትራተጂታትናን ኣሰራርሓናን ምትዕርራይ፡ ናይ መጻኢ ጉዕዞና መገዲ ከኣ ምስኣልን ይሓትት። ንጉባኤ ዝምረጹ ኣባላት ከኣ ኩሎም ኣባላት ኣብዞም ገምጋማትን መጻኢ መደባትን ብኽፉት ምስ ተኻትዑን ምስ ተመያየጡን፡ ርእይቶታት ኣባላት ሰኒቖምን ንኣባላት ወኪሎምን እዮም ኣብ ጉባኤ ክሳተፉ ዘለዎም። ኣብቲ ገምጋም ንውድባዊ ጉዳያት ጥራይ ዘይኮነ፡ ግንባር ንመንግስቲ ይመርሕ ስለዘሎ፡ ተመኩሮ መንግስቲ}ውን ዝምልከቶ እዩ። ብዘይካ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታትን ንኩሎም ኣባላትዘሳትፍን ገምጋም፡ ጉባኤ ምግባር ኮነ ብዛዕባ ዕለተ ጉባኤ ምዝራብ ትርጉም ኣይህልዎን። ክሳብ ለካቲት 2001 ከኣ እዚ ገምጋማትን መስርሕ ምርጫን ክውዳእ ይከኣል ነይሩ። መደናጎይን መወንዘፍን ብቑዕ ምኽንያት የለን።
ብመሰረት መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ ናይ 19 ግንቦት 1993 ዓንቀጽ 3/2 ዕድመ መንግስቲ ኤርትራ እንተነውሐ ኣርባዕተ ዓመት ክኸውን ስለዝውስን፡ እንተነውሐ ኣብ ግንቦት 1997 ክብቅዕ ነይርዎ። ኣብ ግንቦት 1997 ከኣ ቅዋማዊ መንግስቲ ክምስረት ነይርዎ። ነዚ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ብደካ ካልኦት ልሙዳት ናይ መንግስቲ ስርሓት ናይ ግድን ክፍጸሙ ወይ ተነዲፎም ክጸድቁ ዝነበሮም ስርሓት ስለዝነበሩ እዩ ናይ ኣርባዕተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ ግዜ ዝተደልየ። ሃገራዊ ቅዋም፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ሕጊ ፕረስን ካልኦት ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ዘድልዩ ሕግታትን ካብ}ቶም ቀንዲ እዮም።
ኩሎም እዞም ሕጊታት እዚኣቶም ቅድሚ ግንቦት 1997 ተወዲኦም ቅዋማዊ መንግስቲ ኣብ እዋኑ ክምስረት ኣይከኣልን ኔሩ ዲዩ ዝብል ሕቶ ሓደ ካብቲ ክግምገም ዘለዎ እዩ። ብወገነይ ሕጂ ንድሕሪት ተመሊሰ ክርእዮን፡ ኣብዉውን (ብግቡእ ንከይሰርሕ ብቑዕ ምኽንያት ከኣ የለን) ኩሉ እቲ ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ክግበር ዝነበሮ፡ ኣብ እዋኑ ክፍጸም ይከኣል ነይሩ እብል። ናይ ባይቶ ማለት ናትካ ድኻም ጥራይ እዩ።
ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ናይ መስከረም 2000 ኣኼባኡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ነዲፉ፡ ናብ ህዝቢ ንክትዕ ኣውሪዳን ርእይቶታት ኣኪባን ናብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ንምጽዳቕ ከተቕርብ እተመዘዘት ኮሚቴ ቆይማ ኔይራ። ሃገራዊ ባይቶ ዝሃባ ስራሕ ብፕረሲደንት ብዘይኣገባብ እንተዘይዕገት፡ ኣብ መወዳእታ ጥሪ 2001 ንህዝባዊ ክትዕ ቀሪባቶ ዝነበረት ንድፊ ሕጊ ፖለቲካዊ ስልፍታት ዋላንሰለስተ ኣዋርሕ ክትዕ እንተዚግበረሉ ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ 2001 ንምጽዳቕ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ክቐርብን ክጸድቕን ምኸኣለ ነይሩ። ቅድሚ ሃገራዊ ምርጫ ናይ ታሕሳስ 2001 ከኣ ብውሕዱ ናይ ሸውዓተ ኣዋርሕ ዕድመ ምነበሮ ነይሩ።
እቲ ንድፊ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ንዝሓለፈ 3-4 ኣዋርሕ ﷽ደስኪሉ﻾ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዝምልከታ ኮሚቴ ብዘይትፈልጦ መገዲ ሕጂ ንክትዕ ወሪዱን፡ ኣብ ወጻኢ ንኣብነት ኣብ ኣመሪካ ብውሑዳት ሰባት ኣብ ብዙሓት ከተማታት ነቲ ክትዕ መታን ክመርሑ ምኽኑይ ዘይኮነ ነዊሕ ጊዜከምዝወስድ ይግበርን ኣሎ። ዕላምኡ ድማ ናይ ምርጫ ግዜ ክሳዕ ዝኣክል ኣጽኒሕካ ትርጉም ከምዘይህልዎ ንምግባር እዩ። ብግዜ ኣመኽኒኻ ቅዋማዊ መሰል ህዝቢ ኣብ ቀዳማይ ሃገራዊ ምርጫንምንፋግ ከም ናይ ሓጺር ዕላማ፡ ነቲ ሓደ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ወይ ውድብ እምበር ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክህልዋ የብለንን ዝብል ናይ ስልጣን ምብሓት ወይ ምልኪ ኩነት ንምፍጣር ከኣ ከም ናይ ሓዋሩ ዕላማ ጌረ ጥራይ እየ ኣነ ክርድኦ ዝኽእል። እዚ ድማ ነቲ ህ.ግ. ኣብ ናይ1987 ካልኣይን ናይ 1994 ሳልሳይን ጉባኤታቱ፡ ህዝቢ ኣብ ግንቦት 1997 ብምጽዳቕ ሃገራዊቅዋሙ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ መስከረም 2000፡ ዝወሰንዎ ምንጻግን ምኽሓድን እዩ። ቀንዲ ሕመረቱ ድማ ዚተፈላለየ ኣረኣእያታት ክህሉን ክጸዋወርን ተፍቅድ}ዶ ኣይተፍቅድን ዚልክዕን፡ ህዝቢ ዝተፈላለየ ኣማራጺ ሓሳባት ኪቐርበሉን ናጻ ድሌቱ ክመርጽን መሰሉ ትሕልወሉ}ዶ ኣይትሕልወሉን ዝመስክር ጭቡጥ ኩነት እዩ።
ህዝቢ ብናይ ጸላኢ ወራር ተመዛቢሉ ዓዱ ከይተመልሰን ኣብ ሕማቕ ኩነታት እናሃለወን፡ ኣዴታት ናይ ስዉኣት ደቀን ሓበሬታ ከይፈለጣ፡ ናይ ሰላምን ውግእን ኩነታት ናበይ ከምዘብል ከየፍለጠ፡ ኣብዚ ሕቶታት}ዚ ዝፈላሊ ነገር ከይሃለወ፡ ስለምንታይ ምርባጽ፡ ስለምንታይ ህጹጽ ይኸውን፡ዝብል ሕቶ ይለዓል እዩ።
በቲ ግሩህ ዓይኒ፡ ናይ ግቡእን ቅዋማዊ መንግስቲን ሕቶ፡ ናይ ምርጫታትን ሓለፍቲ ምቅይያራትን ወይ ንሂወት ናይ ህዝቢ ብቐረባ ዘይጸሉ ክልሰ ሓሳባዊ ምውስዋሳትን ጌርካ ብምውሳድ እንተጸንሓልናን እንተተደናጎየን እንታይ ኣለዎ ክበሃል ይከኣል ይኸውን። ሕቶ ጉባኤ ግንባርን ምምስራት ቅዋማዊ መንግስትን ምርጫታት ዝሓትት}ኳ እንተኾነ፡ ብቐንዱ ግን ብተሳትፎ ህዝቢ ሓቀኛገምጋም ምግባርን ናይ መጻኢ ዕድል ንጽቡቕ ውሑስ ምግባርን ጉዳይ እዩ።
ስለምንታይ ጸላኢ ብዙሕ ካብ መሬትና ሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ቁጠባናን ዓቢ ጉድኣት ኣስዒቡ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ግጥምን መኸተን ስለምንታይ ከምቲ ዝተተስፎናሉን ትጽቢት ዝገበርናሉን ዘይኮነ፡ ነዚ ዝወረድና ጉድኣት ስውኣትን ስንኩላንን ወሲኽካ ከነወግድ ወይ ከነውሕድ ንኽእል}ዶ ነይርና፡ ድሕሪ ሕጂ}ኸ ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ከይቅጽል፡ ምናልባት}ውን ምስ ካልእ ነገር ኲናት
ከይውላዕ እንታይ ክንገብር የድሊ፡ ኤርትራ ኣብ ቀጻሊ ቅልውላውን ስግኣትን ከይትኣቱን ናይ ደሞክራስያዊ ምስግጋርን ናይ ልምዓት መደባትን ከይዕንቀፍን ከይኩለፉን ጉዳያት ብኸመይ ንሓዞ፡ ወሪዱና ዘሎ ማሕበራውን ቁጠባውን ሽግራት ንምፍታሕ ናይ ማሕበረሰብ ዓለም ገዚፍን እዋናውን ደገፍ ስለዘድሊ ቅድሚ ሕጂ ተበላሽዩ ዝጸንሐ ምስልና ኣዐሪና ምስ ዓለም ብኸመይ ንዋሳእ፡ኩሉ መንእሰይን ዓያዪን ጉልበትና ኣብ ወተሃደራዊ ሜዳ ተጸሚዱ ስለዘሎ፡ ብኸመይ ብዝቐልጠፈነጣይስን፡ ሽግር ስድራቤቱን ሽግር ሃገርን ንኪፈትሕ ብኸመይ ንሕዞን፡ . . . ወዘተ ዝብሉ
ሕቶታት ብተሳትፎ እቲ ኣደራዕ ናቶም ዝኾነ ህዝቢ ክግምገሙን፡ ክጽንዑን ኣድላዪ ስጉምቲ ክውሰደሎምን ዘድልዩ እዮም። ሕቶ እንጌራ፡ ሕቶ ሰላም፡ ሕቶ ቅሳነትን ጎደና ጽቡቕ ትንቢትን ራህዋን ስለዝኾኑ፡ ይጽነሑለይ ዘይበሃሉን ዘየላብዉን ኢዮም። ሕቶ ምርጫን ሕቶ ﷽ኮረይትን﻾ ኣምሲልካ ብምቕራብ፡ ከም ድላይካን ንቐጻልነትን ምጥጣሕን ስልጣንካ ንምውሓስ ክውንዘፉ ዘለዎም ኣይኮኑን።
ኣብ ናይ 30 ዓመታት ሓርነታዊ ኲናት ናይ ዝተሰውኡ ደጋኑ ኣስማት ክንገር እንከሎ፡ ሓንቲ ኣርባዕተ ደቃ ዝተሰውእዋ ኣደ ከይበኸየት ተሪፋ}ስ ንምንታይ}ደኣ ዘይትበኽዪ ተባሂላ ምስ ተሓተተት፡ ﷽ካብ ገዛ ምስ ወጹ ምእንቲ ሃገር ንመስዋእቲ ስለዝሃብክዎም እየ። ንሳቶም ተሰዊኦም ናጽነታ ዝረኸበት ሃገር ከም}ቲ ዝተመነይዎ ሕግን ፍትሕን እንተዘይነጊሱላ ግን ሽዑ እዩ ዝበኪ﻾ኢላ ይበሃል። ሕጂ}ውን ሃገር ንምክልኻል ዝተረፉ ደቃ ዋል}ውን እንኮ፡ ዘፋነወት ኣደ ንመስዋእቲ ሂባቶም ስለዝኾነት ጽባሕ ንግሆ ናይ ስውኣት ክግለጽ እንከሎ፡ ናይ ቅድሚ ሕጂስ ርኢናዮ፡ ድሕሪ ሕጂ}ኸ ዋጋ መስዋእቶም ህዝብን ሃገርን ሕጊን ፍትሕን ከስተማቕር ድዩ ከም ትብል ዝፍለጥ እዩ። መን ተሰዊኡ መን ስንኪሉ መን}ከ ብድሓን ወጺኡ ካብ ምቁጽጻር ኣደታት ወጻኢ ስለዝኾነ፡ ብዋጋ መስዋእቲ ክርከብ ዘለዎ ሕጊ፡ ፍትሒ፡ ስላምን ራህዋን ኮነ ካልእ ተወሳኺ መስዋእቲ ከይስዕብ ንምውጋድ ብዛዕባ ክግበር ንዘለዎ፡ ብማዕረ}ዉቲ ናይ ዝተሰዉኡ ደቀን ንክንገራ ዘለወንድሌት ዝኸይድ ይመስለኒ።
ሓቀኛን ህዝቢ ዚሳተፎን ገምጋም ምግባር፡ ዝተመዛበለ ህዝቢ ዓዱ ናይ ምምላስን መነባብርኡ ናይ ምምሕያሽ ጉዳይን ዘውሕሰሉ መገዲ ምዝታይ ማለት እዩ። ኣብ ሰነን ታሕሳስን 2000 ዝተፈረመ ናይ ምቁራጽ ተጻብኦታትን ሓፈሻዊ ውጥን ሰላምን ውዕላትን፡ ምእታውን ዓቃቢ ሰላም ሰራዊትን ምቋም ናይ ዶብን ካሕሳን ዝውስና ኣካላትን፡ ምዝናይ ይደሊን ኣብ ትግባረ ሓደ ሓደጸገማት ኣይጓንፍን ኢዩዉኳ እንተዘይተባህለ፡ መስርሕ ሰላም ንድሕሪት ኣብ ዘይምለሰሉ ዘተኣማምንደረጃ በጺሑዉሎ ክበሃል ይከኣል። ናይ ዶብን ካሕሳን ኣካላት ምቛመን ከኣ ዝወስዶ ግዜ ብዘየገድስ ከም ውዱእ ክውሰድ ዘለዎ እዩ። ምስ ናይ የመን ዝነበረና ምስሕሓብ 3 ዓመታት ስለዝወሰደእዚ ከኣ ንክብየን ክንድኡ ግዜ ክወስደልና እዩ ክትብል ዘይከኣልዉኳ እንተኾነ፡ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክሳብ ሽዑኡ ክጸንሕ ስለዝኾነ፡ ኲናት ንከይውላዕ ክገትእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ዶብ ከይተመልከተ ስለምንታይ ምህዋኽ ዝብል ርእይቶ ነቲ ኩነታት ካብ ዘይምፍላጥ ወይ ከኣ ኮነ ኢልካ ግዜ ምምጣጥ ክኸውን ይኽእል።
ጉባኤ ክግበርን ቅዋማዊ መንግስቲ ክምሰረትን ኩሉ ዝኣምነሉን ዝቕበሎን ስለዝኾነ ፍልልይ የለን፡ ስለዉዚ ንምንታይ ምርባጽ ይበሃል እዩዉውን። ብኡኡ ምእማንን ንትግባረኡ ጭቡጥን እዋናዊንስጉምቲታት ምውሳድን ግን ይፈላለ እዩ። ናብ ምርጫታት ምጒያይን ቅድሚኡ ንሓራ ገምጋም ምዘëእ ኩነታት ፈጢርካን ገምጋም ጌርካን ናብ ምርጫታት ምኻድን ኣዝዩ ዓቢ ፍልልይ ኣለዎ።
ገምጋም ከይገበርካ ዕለተ ምርጫታት ምኽባር ትርጉም የብሉን። ትግባረ ጉባኤ ግንባርን ምምስራት ቅዋማዊ መንግስትን ከም ዕላማ ኣገዳሲዉኳ እንተኾነ ናብኡ ንምብጻሕ እንኽተሎ መገድን ኣገባብንዉውን ማዕሪኡ ኣገዳስነት ኣለዎ። ካብኡ ተረፈ ቦጅቦጅ እዩ ዝኸውን።
ስለዚ ምዱብ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ኣብ እዋኖም ክጋብኡ ሕጋውን ኣቦ መንበር ክጥሕሶ ዘይግባእን እዩ። ቅድሚ ሕጂ ስለዘይተዘውተረ ክግበር የብሉን ክበሃል ኣይከኣልንእዩ። ምስ ግዜ ካብ ጽቡቕን ሕማቕን እናተመሃርካ ስለዉዚ ምዕቡልን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ምክታል ጥዑይ ሃዋሁ ስለዝፈጥርን ምዱብ ኣኼባታት ኣብ እዋኖም ክካየዱ ዘገድስ ሕጋዊ ስለዝኾነ ጥራይኣይኮነን። እዚ ዘሎናዮ እዋን ኣዝዩ ተነቃፊ፡ ተሃዋሲን ወሳንን ስለዝኾነዉውን። ኣብዛ እዋን እዚኣንገብሮ ገምጋም ንወስዶ ስጉምትታትን ንዝመጽእ 5 ዓመታትን ኪኖኡን እዛ ሃገር እዚኣ እንታይክትከውን እያ ዝውስንን ስለዝኾነ። ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ጉጅለ ንዝመጽእ 5 ዓመታት ቀጻልነት ስልጣኑ ንምርግጋጽ ቲኬት ዘቝርጸሉ ተዋስኦ እንተኾይኑ፡ ህዝቢ ኣይክረብሕን እዩ። መንይመጽእ ኣብ ስልጣን ብዘየገድስ፡ ቅሳነት፡ ራህዋን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ስርዓተ ሕግን ፍትሕንደሞክራስን ዝሰፍነላ ሃገር ውሑስ ንምግባር እንተኾይኑ ከኣ ድሌትን ሃንቀውታን ህዝቢ እዩ።
ዝሓለፈ መንፈቕ እቲ ዝድለ ዘሎ ክፉት ገምጋማት ንከይግበር ዝዕንቅፍ ነገር ኣይነበረን። ንምኽኑይን ዘይምኽኑይን ነገር ደፋእ ኢልካ ኣካይዳ ጎብየ ምኻድ ኣይመምከርን። ሓደ ከምዝበሎ ቀደምዓቢ ዓሳ ንንእሽቶ ዓሳ ይበልዕን ይስዕርን ነይሩ። ኣብዉዛ ዘመናዊት ተወዳዳሪት ናይዉዚ እዋንዉዚ ዓለምና ግን፡ ዝቐልጠፈ ንጎሳስ ስለዝስዕር፡ (ቀስ እንተዉይልካ ትርገጽ!) ኣካይዳ ጎብየ ኣየዋጽእን።ስለዉዚ እቲ ብሰሪ እኹል ሓበሬታን ኣፍልጦን ግዚኡ ኣይኮነን ዝብል ርእይቶ ዝጸንሖ ካብዛ ተመዛዚት ሓረግ እዚኣ ክናገፍ ከድሊ እዩ።
ሕቶ፡- ዝምልከቶ ወገን ስለምንታይዩ ጠለብኩም ንኣኼባ ባይቶታት ዘይተቐበለ?
ድሩዕ፡ እዚ ሕቶዉዚ ዝምልከቶ ማለት ኣቦ መንበር ባይቶታትዉዩ ክምልሶ ዘለዎ። ዚኾነ ይኹን ኣባል ባይቶ ኮነ ዜጋ ግምታቱ ክገልጽ ግን ዝኽእል ይመስለኒ። ብፍላይ ድማ ኣኼባ ዝጠለበ ኣባል።
ሕጋዊ ስለዘይኮነ ክብል ኣይክእልን እዩ። ሓደ ይኹን 15 ኣባላት ባይቶ ከይጠለቡዉውን ኣብ ስሩዕ ግዚኡ ክግበር ስለዝነበሮ።
ብእኩብ ስለምንታይ ተሓቲቱ እንተኾይኑ ከኣ ቀዲሙ ክሕተት ዘለዎ ስለምንታይ ኣብ ግዚኡ ዘይተገብረ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ብእኩብ ምሕታት ዘኽልክል ሕጊ ከኣ የለን።
ስምዒታት ገኒኑ ስለዘሎ ኣኼባ ጫቕጫቕ ክብልን ፍረ ኣይርከቦን እዩ ተባሂሉ እንተኾዕይኑ ፍልልይ ርእይቶታት ምህላው፡ ስምዒታትዉውን እንተተሓወሶ፡ ንኣኼባን ስራሕን ባይቶታት ዘሀብትም፡ንጉዳያት ብተፈላለየ ኩርናዓት ንምጥማት ዘኽእል፡ ስምዒታት እንተሎ ከኣ ነገራት ኣጻሪኻ ምትእምማንን ናይ ርእይቶ ፍልልይ ሃልዩካ ምጽውዋርን ብሓባር ምስራሕን ዕድል ዝህብዉምበር፡ ክልተ
ጸጒሪ ኣብ ዘብቆሉን ነዊሕ ተመኩሮ ኣብ ዘለዎምን እምባጋሮ ይፈጠር ማለት ኣይኮነን። ነዚ ድማ ዘጠፍኦ ሰብ ዘሎ ኣይመስለንን።
ተቓውሞን ነቐፌታን ከይመጽእ ተባሂሉ እንተኾይኑ ተነቂፉ ዘይፈልጥ ቀጨውጨው ክብሎዝኽእልዉኳ እንተኾነ ናቱ ጥራይ ዘይኮነ ናይቶም ዘይነቅፉ ጉድለትዉውን ስለዝኾነ ናይ ሓባርትምህርቲ ክውሰዱ ዝግባእ እምበር ዝህደመሉ ክኸውን ኣይግባእን።
ክነቅፉኻ ወይ ንሓሳብካን ድሌታካን ክቃወሙ ንዝኽእሉ ሰባት ኣቐዲምካ ብኻልእ መገዲ ሕሳብካ ንምዕጻው ወይ ንከምኡ ንዝሕግዘካ ኩነታት ንምፍጣር እንተኾይኑ፡ ስልጣን ዝሓዘ ኩሉ ነገር ክገብር ስለዝኽእል፡ ሕሳብ ክዓጹውን ይኽእል። ነቲ ርእይቶ ክቐትል ግን ኣይክእልን። ስለዉዚ ዘይሩ ዘይሩ ፋይዳቢስ እዩ ዝኸውን።
ምናልባት ኣነ ዘይግምቶ ምኽንያትዉውን ይህሉ። ብዝኾነ በዚ ይኹን በቲ ምኽኑይ ኣይኮነን።ልዕሊሕጊ ምኻድ ስለዘይግባእ።
ሕቶ፡- ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ዘሕጋዊ ጎስጓስን ዘመተን ንህዝቢ ከምዘካየደ ይግለጽዉዩ። እቲ ጎስጓስ እንታይ ዝዓለመ እዩ ነይሩ?
ድሩዕ፡ ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ኣብ ጥሪ 2001 ብዘውጽኦ ﷽ሳልሳይ ወራር ወያነን ዝተኸተሎ ፖለቲካዊ ዘመተታትን ወረቐት ዘተ﻾ ዘርእስቱ ጽሑፍ፡ መደመርያ ኣብ ሓለፍቲ ክፍልታትን ጨናፍርን መንግስታዊ ትካላትን ሓለፍቲ ጉጅለታትን ቀጺሉ ድማ ኣብ ኩሎም ኣባላት ህግደፍ ሰሚናራዊ ዘመተ ኣካይዱ። እቲ ጽሑፍ ሰሚናራትን ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ከም ኣካላት ዘይፈልጥዎን ዘይመረቕዎን እዩ፡ ስለዉዚ ድማ ዘይሕጋዊ እዩ። ኣባል ማእከላይ ባይቶን ከም ሚኒስተር ላዕለዋይ ሓላፊ ህግደፍ ኣብ ሚኒስትሪን ኮይነን ጸኒሐን ክሳብ ሕጂ እዚ ናይ ሰሚናር ጽሑፍ እዚ ብወግዒ ኣይተዋህብኩን። ደሓር ኣብ ኢንተርነት ስለዝተዘርግሐ ግን ብኮንትሮባንድ ረኺበዮ ኣለኹ። ኣንባቢ ሚዛን ክህልዎ ከኣ ንጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ሓቲማ ከተውጽኦ ኣወፊየላ።
ዕላማቲ ጽሕፉን ሰሚናራትን፡ እቲ ጽሑፍ ባዕሉ ከምዝገልጾ፡ ﷽ድሕሪ ሳልሳይ ወራር ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ምግምጋምን፡ ክካየድ ዝጸንሐ ምድንጋራት ንምብራህን፡ ንዝተቀልቐለ ኣሉታዊ ተርእይቶታት ንምምካት እዩ﻾ ይብል። . . . መዛረብን መደናገርን ፖለቲካዊ ኣርእስቲ እናተሳእነብዘይ መጠን ድማ፡ ሳላ ተሪር ቃልስና ክድፈር ዘይጸንሐ ምክዋስ ትሕተ-ሃገራዊ ስምዒታትን ካልእ ግዕዘይን ይረአ ኣሎ። ኣባላት ግንባርን ህዝብን ነዚ ሃዋሁዉዚ ንምጽራይ ቅድሚ ጉባኤ ቀጻሊዘተ ክካየድ ክሓቱ ጸኒሖም እዮም ከኣ ይብል።
ካብ ዘጠቕሶም ዕማማት ኩሉ ኣቓልቦ ህዝብና ኣብ ዕላማናን ዕማማትናን እናሃለወ ብውሑዳት ዝካየድ ኣዕናዊ ናይ ሓሶትን በለጽን ዘመተታት ኣይተሳእነን። እዚ ውሽጣዊ ዘመተታት ንምእራምንምዕራይን ዝካየድ ኣይኮነን። ብኣጠቓላሊ ብውሑዳት ንዓበይቲ ዓወታትን ምዕባለታትን ምኽሓድ፡ ንሕጽረታትን ጉድለታትን ምግናን፡ ንኹሉ ጸለሎ ምቕባእ፡ ክሳብ ሃገር ጸገማት ከጋጥማ ምምናይኣይተሳእነን ይብል። ጠንቁ ድማ ውጺኢት ሳልሳይ ወራር ጥራዩዉኳ እንተዘይተባህለ፡ ካብኡ ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ኣብ ሳልሳይ ወራር መዳርግቲ ዘይብሉ ጽንዓትን መኸተንዉኳ እንተተራእየ፡ ኣብ ውሑዳት ዘርባዕባዕን ናይ ተሳዓርነት መንፈስን ንሱ ዚጠንቁ ዘረባታትን ተግባራትን ነይሩ እዩ ድሕሪ ምባል ንውሽጣዊ ሃዋሁ ምጽራይ ይጽውዕ።
እቲ ኣንጻሩ ዘመተ ክግበር ዚጠቐስዎ ﷽ዝረባታት﻾ ኣብ 6 ኣርእስቲ ከፋፊሎም ብምቕራብ ሓደ ብሓደ ይዛረብሉ። ጉዳይ ኲናት ምስ ወያነን ስላምን፡ ዲፕሎማስያዊ ኩነታትና፡ ቁጠባዊን ማሕበራውን ምዕባለ፡ ትግባረ ቅዋምን ደሞክራስን፡ ግንባርን ተርኡን፡ ኣጠቓላሊን። ኣብ መጠቓለሊ፡ ኣዚዮም ውሑዳትውን ይኹኑ፡ ካድረታትን ሓለፍትን ግንባር፡ ብተፈላለየ ምኽንያታት (ስንባደ፡ ተስፋ ምቁራጽ፡ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም፡ ካብ ሓላፍነት ተገሊልና ወይ ቦታ ንኢሱና ብምባል፡ ፖለቲካዊ ሕሳባት ንምዕጻው) ኣብቲ ዘመተ ተኻፈልቲ ኮይኖም ይብል።
ንገምጋምን ንምእራምን ዝቐረበ ሓሳባት፡ እንተሎ ኣብ ባይቶታት፡ ዘይመልክዑን ዘይትርጉሙን ኣትሒዝካ ብምጥምዛዝ ምስ ናይ ጸላኢ ፕሮፓጋንዳ ጥራይ ዘይኮነ ንምዕዋት ኣጃንዳ ጸላኢ ከም ኣገልጋሊ ጌርካ ብምትሕውዋስ ስለዝቐረበ ኣብ ክንዲ ንዘተ ንምጥቃዕ ሃዋሁ ክፍጠር ዝዓለመ ምንባሩ ርዱእ እዩ። ካብዉቲ ጽሕፍቲ ወጻኢ፡ እቶም ኣካየድቲ ሰሚናርን ዝተቃነዩ ኣንጨብጨብትን ኣጎሃሃርትን (መንግስቲ ደንጉዩ ክእሰሩ ኣለዎም!) ዝፍንውዎ ዝነበሩ ዘረባታት ነቲ ውዲት ቁልጭ ኣቢሉ ኣቃሊዕዎ እዩ።
ኣብ ጉዳይ ኲናት ምስ ወያነን ሰላምን፡ ብዛዕባ ኣደማምራን ኣመዓባብላን እቲ ኩናትን መስርሕ ሰላምን ይትረፍ ካድረታትን ሓለፍትን፡ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ርእይቶታትን ውልቃዊ ግምቱን ገምጋሙን ክህልዎ የብሉን ዲዩ? እዚ ኲናትዉዚ ጥቕሚ ስለዘይብሉን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣብ ጠረጴዛ ብሕጋውን ሰላማውን መገዲ ጥራይ ስለዝፍታሕን፡ እንተላይ ከም ዘይጅምር ንምግባር፡ ምስ ተደመረ ድማ ቀልጢፉ ከምዝቑጸ ንምግባር ክግበር ዝግብኦ ኣይነበረን ድዩ ኢሉ ክመራመርን እኽል ሓበሬታ ረኺቡ መደምደምታ ክህብን ኣይግባእን ድዩ? ነቲ ኲናት ብግቡእ ተቐሪብናሉዉዶ፡ ኣብ ምምካትዉከ ብግቡእ ስሪሕናዉዶ? ብዛዕባናን ብዛዕባ ጸላኢን ዝነበረና ግምታትን ሕሳባትን ልክዕዉዶ ኔሮም? ጸላኢ ኣብ ኩናት ንክስዕረና እንታይ ጸጋታት ኣዋፊሩን ክሳብ ክንደይ ብኣድማዕነት ተጠቒሙሉን? ብኣንጻሩ ንሕናዉኸ? እቲ ኣብ መወዳእታ ዝተቐበልናዮን ዝተሰማማዕናሉን ውጥን ሰላም ካብዉቲ መደመርያ ዝቐረበልና ዝፍለ ድዩ? መሰረታዊ ፍልልይ ዘይብሉ እንተኾይኑ ስለምንታይ መደመርያ ዘይተቐበልናዮ? ባድመ ምስ ተታሕዘት ባይታ ንስምምዕ፡ ዓቢ ክፋል መሬትና ኣብሳልሳይ ወራር ምስ ተታሕዘ ድማ ብምሉኡ እቲ ውጥን ሰላም ምቕባልና ከመይ እዩ? . . . ወዘተ ዝብሉ፡ ኩነታትን ውድዓዊን ገምጋም ክግበረሎም ዝግብኡ እዮም።
ካብ ሓቂ ንምህዳምን ጉድለታት ንምሽፋንን፡ ንገምጋምን ንምእራምን ንዝቐረቡ፡ ብዙሓት ካብኦምድማ ኣብ ባይቶታት ዝተዘርቡ፡ ርእይቶታት ምስ ናይ ጸላኢ ዕላማን ኣደንዳን ኣመዓራሪኻ ከተቕርቦምን፡ ንበሃልቱ ከም ሓገዝቲ ጸላኢ ክትወቅዖም ምፍታን፡ ቅኑዕ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንናጻ ርእይቶታት ምዕፋንን ምቕታልን እዩዉውን።
ኣብ ግዜ ሳልሳይ ወራር፡ ምስቲ ናይ ባድመ ተመክሮን ቅድሚ ምጅማሩ ዝነበረ ናይ ርእሰ ተኣማንነት ጎስጓሳትን፡ ዝተራእየ ሃንደበታዊ ምዕባለታትን ህዝቢ ዘይተጸበዮን ክቕረበሉ ዘይተገብሮን ኣደራዕን፡ ይትረፍ ህዝቢ እኹል ሓበሬታ ዘይነበሮም ሓለፍትን ካድረታትንዉውን ብዙሕ ሓዚኖምንተቖጢዖምን እዮም። ተቐሪብናሉ ኣሎና ዝበሃል ዝነበረ ስለምንታይን ካብ መደመርያ መዓልትን ብኸመይ ተደፊእና ኢሎም። ብቐንዱ ግን፡ ካብ ናይ ባድመ እንታይ ተማሂርናን ስለምንታይ ክንጥቀመሉ ዘይከኣልናን። ኣብ ወተሃደራዊ ግጥም ንቕድሚት ክትደፍእ ወይ ከኣ ኣብ ዘይጠዓመካ ንድሕሪት ክትምለስ ዝነበረን ዝህሉን እዩ። ካብ ናይ ባድመ ተማሂርና ኣብ ዝጥዕመና ግዜን ቦታን ጥራይ ኢና ንዋግእ ብዝብል መምርሒ ድሕሪ መስመር ኲናት ዘሎ ህዝብናን ፕሮፓጋንዳናንስለምንታይ ኣየቕረብናን ዝብል ግን ንኹሉ ኣቖጢዑ። ህዝቢ ዓቢ ኣደራዕ ስለዝወረዶ ኣብቲ ተኣፋፊ ህሞት ፕሮፓጋንዳና ለሚሱ ህዝቢ ኩነታት ኪከታተል ክሳብ ራድዮ ወያነ ክስምዕ ስለዝተገደደን።
ኣብቲ እዋንዉቲ በቲ ዘጋጠመ ጸገም፡ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ወይ ካድር፡ ከምቲ ኣብ 1967 ንምስሪ ኣብ ኲናት ጸገም ምስ ኣጋጠማ ፕረሲደንት ደማል ዓብደል ናስር ካብ ስልጣኑ ክወርድ ንህዝቢ ዝሓተት፡ መንግስቲ ወይ ፕረሲደንት ኤርትራዉውን ካብ ስልጣኑ ክወርድ ንህዝቢ ክሓትት ኣለዎ እንተተባህለ ዘየብልን ነውሪን ድዩ? ዕላማ ወያነ ምትግባር እዩ ተባሂሉ ክውሰድን ክሕተት ዘለዎን ድዩ? ዝኾነ ሓሊፉ ክውሰዱ ናይ ይሓይሽ እዩ ዝበሎ ወተሃደራዊ ኣማራጺታት (ምስ ዘለዎ ሓበሬታን ግምታትን) ርእይቶ ክህብ ኣይክእልን ዲዩ? ናይ ዓቕምኻ ግምት እንተኣንኢስካን ናይ ጸላኢ ዓቕሚን ናይ ምግባር ክእለትን እንተኣዕቢኻን ናይ ምዝላቕ፡ ናትካ ዓቕሚ ኣዕቢኻ፡ ናይ ጸላኢ ዓቕሚ እንተኣነኣኢስካ ናይ መጥቃዕቲ፡ ርእይቶ ክትህብን ብሰንኪ ርጉጽ ሓበሬታታት ዘለይምህላው ቅኑዕ ትንተናታት ኣብ ዘይምግባር እቲ ክውን ከም ካልእ እንተኾይኑ፡ እቲ ቀዳማይርእይቶ ብተሳዓርነት፡ እቲ ካልኣይ ርእይቶ ብዓንዳሪነት የኽስስ ዲዩ? ብዙሕ ተመክሮ ስለዝሓለፍናሕጂ ብርእይቶ ምሃብ ጥራይ ናብ ከምዚ ምውንጅጃል ክንከይድ ኣየምሕረልናን። ንዝተወስደ ስጉምቲታ ገምጊምካ ካብኡ ትምህርቲ ምውሳድ ግን ይግባእ።
ኣብ ኲናት ዘይወዓለ በሊሕ ከምዚበሃል ንወተሃደራዊ ኩነታት ምንቃፍ ቀሊል እዩ። ኣብ ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ዘለዉ ብጾት ጥይት ተኲሶም ዘይፈልጡዉኳ እንተዘይበልኩ፡ ሓንቲ ውግእ መሪሖም ዘይፈልጡ፡ ክነሶም ኣብ ሓርነታዊ ኲናት ክንደይ ውግኣት መሪሖምን ኣዐዊቶምን ንዝመጹ ክኢላታት ሓለፍቲ ኣብ ሳልሳይ ወራር ብመንፈስ ተሳዓርነት ክኸሱ ዘይግባእን ካልእ ዕላማ ከምዘለዎ ዝእምትን እዩ። ብዝወሓደ ነቲ ዘጋጠመ ጸገም ንምሽፋን፡ ብዝዓበየ ከኣ ቅድሚ ጉባኤ ኣጸሊምካ ንምጥቃዕ ኮይኑ ክትርጎም ይከኣል።
ሕቶ፡- ርእይቶታኩም ብቕሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽኩም እንታይ ሳዕቤን ክህልዎ ይኽእል? ናይ ዝኾነ ይኹን ሳዕቤን ተሓታቲዉኸ መን ኢዩ?
ድሩዕ፡ እዛ ሕቶ እዚኣ ሓደ ፍጻሜ ወይ ኣጋጣሚ ተዘክረኒ። ሓምለ 2000 ብናይ ስራሕ መገሻ ብፍራንክፈርት እሓልፍ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ፊስቲቫል ኤርትራውያን ይኽፈት ኔሩስ ንሳቶምነቲ ፈስቲቫል ዝመርሑን መግለጺ ዝህቡን ዝነበሩ ሓለፍቲ ብዛዕባ ኩነታት መስርሕ ሰላም ንእሽቶመብርሂ ክህብ ተዓዲመ ሂበ ነይረ። ኣብ ግዜ ሳልሳይ ወራር ምስዉቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ትጽቢት ዘይተገብረሉ ዝወረደ ዓቢን ኣሰቃቕን ኣደራዕን ኣብ ፈለማ መዓልቲ ውግእ መንግስትና ብወገን ሓበሬታ ናይ ዘይምሃብ ጥርቅም ዝፈጠሮ ክሳብ ሕማም ዘስዓበ ጭንቀትን ኣመልኪቶም፡ ገለ ኣኼበኛታት ቁጠዐ ዝተሓወሶ ሕቶታት ይሓቱ ነይሮም። መንፈስ ናይዉቲ ሕቶታት ድማ ድሮ ሳልሳይ ወራር ጥይት ቶግ እንተይላ መቐለ ክንበጽሕ ኢና ዘስምዕ ፕሮፓጋንዳ ክትገብሩ ጸኒሕኩምዉሲ፡ ጸገም ምስ ኣጋጠመና ስለምንታይ እቲ ሓቂ ሓቢእኩም ተሕምሙናን ተጨንቁናን ዝብል እዩዝመስል ኔሩ። ኣመሪካን ኣልደርያን ዘርዮምና ዘስምዕውን ይሕተት ኔሩ።
ብወገነይ፡ ህዝብናን ዓለምን ንዝፈልጦ ነገር፡ ካብዉቲ ምዑትን ልዕሊ መመርሒ መንግስቲ ከይዱ ዝመከተን ንሃገር ዝተኸላኸለን ህዝቢ፡ ድኻምካ ክትሽፈንን ከተመኻንን ኢልካ ክትሓብእ ምፍታንቅኑዕ ስለዘይኮነ፡ ርእሰ ነቐፌታዊ መልሲ ወይ መብርሂ ሂበ። ወያነ ኣጠላቅዮምና ከምዝነበሩን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዓቢ ጉድኣት ከምዘውረዱን ሳላ ጽንዓትን ጅግንነትን መኸተ ህዝብን ሰራዊትንግን፡ እቲ ዝለዓለ ዕላማኦም ከምዘይወቕዑ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ግጥም ክትደፍእን ክትድፋእን ንቡርንንፈልጦን፡ ድሕሪ ምትሓዝ ባድመ ድማ መዘኻኸሪ ዝረኸብናሉን ስለዝኾነ ኩነታት ምስ ዘየዋጽኣናክነዝልቕ ቅኑዕ ምዃኑ፡ ንህዝቢ ስለዘይቀረብናዮ ንዝወረዶ ሃንደበታዊ ኣድራዕን፡ ፕሮፓጋንዳን ንከጋጥም ዝኽእል ጸገም ተቐሪቡን ንህዝቢ ኣቅሪቡን ብዘይ ምጽንሑ ኣብ ፈለማ መዓልታት ዝነበረ ኣተሓሕዛ ጽቡቕ ስለዘይነበረን፡ መንግስቲ ከም ድኻም ክቕበሎ ዘለዎ ምዃኑን፡ ዓለም በቲ ዝነበረናይ ወያነ ኵናት ገስጋስ፡ ኣስመራ ምብጻሕ ናይ መዓልታት ጉዳይዉዩ ኢላ ኣብ ትጠራጠረሉ ዝነበረት እዋን፡ ናይ ኣልደርያ መራሒ ፕረሲደንት ቡታፍሊቓ ናይ ወሽመጥ ዑደቱ ኣቋሪጹ፡ ነቲ ዓለም ትጠራጠረሉ ዝነበረት ናይ ወያነ ገስጋስ ናብ ኣስመራ ንምግታእ (ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲዝኸፈአ ጥፍኣት ንወምድሓን) ናብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ተጓዩ ወግእ ደው ዝብለሉ ኩነታት ክፈጥር ጽዒሩ ስለዝኾነ፡ ኣልደርያ ዘርያትና ክበሃል ከምዘይከኣል፡ . . . ወዘተ ገሊጸ።
ንህግደፍ ዘይድግፉ ወገናት ንመልሰይ ብድላዮም መገዲ ገሊጾምን ክጥቀምሉ ፈቲኖምን ይኾኑ፡ ኩሉ እቲ ምእንቲ ድሕነት ሃገር ዝተቓለሰ ኣብኡ ዝነበረ ኤርትራዊ ግን በቲ መልሲ ዝተቐየመኣይመስለንን። ብኡ ንብኡ ግን ﷽እዛ ሰብኣይ ንዓዲ መምለሲ ዘይብሉ ሓደ ዝኣንፉ ቲኬት ዲያኣቊሪጻ መጺኣ?﻾ ዝብል ዘረባ ኣብዉቲ ፈስቲቫል ይናፈስ ከም ዝነበረ ሰሚዐ። ነዚ ምስ ሰማዕኩ፡ካብ ዝተሓጎስኩሉ ዝሓዘንክሉን ዘስቆርቆርኩሉን ዝዓቢ ኮይኑ ረኺበዮ።
ከም ሓላፊ መጠን ንድሕነትን ጥቕምን ሃገር ክብል፡ ኩሉ ዝፈልጦን ዝርደኣንን ኣብ ዝኾነ ቦታን ኣብ ዝኾነ ኣኼባን ይድርጒሖ ማለት ኣይኮነን። ገለ ሓቅታትን ድኽመታትን ካብ ህዝቢ ክትሓብእ ምፍታን ግን፡ ነቲ ዘይቅሸሽ ህዝቢ ክትቅሽሽ ምፍታን ስለዝኾነ፡ ንነብስካ ቀሺሽካ ጥራይ ኢኻ ትተርፍ። ስለዚ ነቲ ኣኼበኛ ፈስቲቫል ክፈልጦ የድልን ይግበኦን ዝበልኩዎ ሓበሬታን ድኻምን ብምዝራበይን፡ ንሞራሉን ናይ መኸተ መንፈሱን ወኑን ዘበራትዕ ኮይኑ ስለዝረኸብኩዎን ተሓጒሰ።
ናይ መንግስቲ ነብሰ ነቐፌታ ጌረ ንዓዲ ተመሊሰ ውሕስነት ክህልወኒ ኣይክእልን ኢዩ ኢሎም ኣሚኖም። ከምዚ ተዛሪቡስ ከመይ ኢሉ ንዓዲ ክምለስ ዝብል ስክፍታኦም ከኣ፡ ኣንኳይዶ ተራ ዜጋ፡ ሓደ ካብ ሓለፍቲ መንግስቲዉውን ጉድለት መንግስቲ እንተኣሚኑ ክሰርር ኣይክእልንዉዩ ይብሉ ኣለዉ ማለት እዩ። ብሓጺሩ ንመንግስቲ እንተነቒñፍካ ክትነብር ኣይከኣልን እዩ፡ ንዓይ ከኣሓቂ ተዛሪብካ ኣይትፈልጥን ወይ ከኣ ጉድለት መንግስቲ ኣይትቕበልን ኔርካ እዮም ዝብሉ ዘለዉማለት እዩ። እዚ ኣጸቢቑ ኣሕዚኑኒን ኣስቆርቊሩንን። እምነት ህዝቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቲን መራሕትን ክሳብ ክንደይ እናተዳኸመ መጺኡ ምህላው ኣተሓሳሲቡኒ።
ርእይቶታትና ብቕሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽና እንታይ ሳዕቤን ክህልዎ እዩ ዝብል ሕቶ ክቐርበለይጥራይዉኳ ሓደ ነገር እዩ ዝእምት። ሳዕቤኑ ሕማቕ ወይ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል። እዚ ሕቶ ብኸምዚ ናይ ሕጂ ምቅራቡ ግን መንግስቲ ክጻወሮ ድዩ? ናብ ጎነጽ ኣየምርሕን እዩ? ነዛ ዓዲ ሰላምክህብ ዲዩ? . . ወዘተ ዝብሉ ስክፍታታትን ሻቕሎትን ብድሕሪኡ ስለ ዘሎ እዩ። እዚ ስክፍታታትን ሻቕሎትን ትም ኢሉ ዝመጸ እዩ ክንብል ኣይንኽእልን። ቅድሚ ሕጂ ርኡይን ተቓዋምንርእይቶ ዝሃበ ሰብ ወይ ዜጋ ብኸመይ ይተሓዝ ኔሩ ኣብ ዝብል ሕቶ ዝምለሽ እዩ። ንመንግስቲናጻ ርእይቶታትን ነቐፈታታትን ክወሃብ ክነተባብዕ ስለዘይጸናሕና ዝተፈጥረ ፍርሒ ስለዝኾነ ከኣ ከም ድኻም ክንቅበሎ ጥራይ እዩ ዘሎና። ህዝቢ ኣብ ጉዳይ ሃገሩን ኩሉ ዋኒኑን ብግቡእ ክሳተፍእንተኾይኑ፡ ኣድላዪን እዋናውን ሓበሬታ ክረክብ፡ ብኣፍልጦ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ክመያየጥን ክግምግምን፡ ንመንግስቲ ዝቆጻጸረሉ መገዲ ከኣ ክህልዎ ይግባእ። ብዛዕባዉዚ ጉዳይዉዚ ካብ ኣብ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝሓሸ ምንባሩ ዘይከሓድ እዩ። ድሕሪ ናጽነት፡ ይትረፍ ህዝቢ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲዉውን ዝኣክል ሓበሬታ ኣብ አእዋኑ ኣይንረክብን ኣሎና ብምባል ከዕዘምዝሙ ከምዝጸንሑ ክጠቅስ እፈቱ። ህዝቢ ከኣ ሕግን ፍትሓን ተሳኢኑ ይብል ኣሎ።ዓው ኢልካ እንተዘይተዛረበ።ድኽመት እዩ። ክፍወስ ዘለዎን ዝከኣልን እዩ ግን።
ርእይቶታትን ወቐሳታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ ኮነ ክትዓት ባይቶታት፡ ህዝቢ ክፈልጦን ክከታተሎንይግባእ ጥራይ ዘይኮነ መሰሉ እዩዉውን። ንሕና ኣተኣታቲናዮን ተለማሚድናሉን ስለዘይጸናሕና ኢናዉምበር፡ ኣብ ካልኦት ሃገራት ክትዕ ባይቶታት ህዝቢ ብተለቪዥን ከይተረፈ ይከታተሎ እዩ።
ዋላ እቲ ብስነ-ምግባርና ቅቡል ዘይኮነ ዝተፈላለየ ርእይቶ ዘለዎም ሰባት ብሰድያ ክተሃራረሙ ከለዉ ይዕዘብ እዩ።
ተቓዋሚ ርእይቶታት ብቅሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽ ነቲ ዝጸንሐ ብቕሉዕ ዘይምዝራብ ልምዲ
ዝቕይር ስለዝኾነ፡ ካብ መደመርይኡ ቅቡል ክኸውን ኣይንጽበዮን። ፍርሒን ሻቕሎትን ክፈጥር እዩ። እርኑብን ዘይእርኑብን መልስታት ከኸትል እዩ። ምውርዛይ ምጽላምን ምጥቃዕን ብሓደ ወገን፡ ውዳሰን ምውጣይን በቲ ካልእ ክረአ እዩ። ኣብ ክንዲ ንሓሳባቶም ርእይቶታቶም ነቶም ሰባትምጥማትን ብዛዕባኦም ምዝራብን ክህሉ እዩ። ኣብ ክንዲ ኣብ ቀንዲ ጉዳያት ኣብ ጓል መገዲታት ምድሃብ ክመጽእ እዩ። ኣብ ክንዲ ናጻ ርእይቶታት ምትብባዕ፡ ሻቕሎት ህዝቢ ኣመኽኒኻ
መድረኽ ክፉት ዘተን ክትዕን ዝቑëጸየሉ ኩነታት ንምፍጣር ክጸዓር እዩ . . ወዘተ። እዚ ኩሉ
ግን ናይዉቲ ርእይቶታት ብቅሉዕ ናይ ዘይምግላጽ ዝጸንሐ ልምዲ ሳዕቤንን፡ ከም ኣብ ሓድሽ መድረኽ ክእቶ ከሎ ዝረአ ዘይተርፍ ሓጎጽጎጽን፡ ክውሰድ ዘለዎ ዘይተርፍ ነገርን እዩ። ቀስ ኢሉ ግን፡ ናብ ቀንድን እዋናዊን ጉዳያትን፡ ክትዕ ናብ ሰባት ዘይኮነ ናብ ርእይቶታቶም ክቕየር ስለዝኾነ፡ ኣፍልጦን ርእይቶን ኣብ ጉዳያት ህዝቢ ክህልዎን፡ ብመንግስቲ ንዝውሰዱ ስጉምትታት ብነቐፌታዊ ዓይኒ ርእዩ ከምዝብድህ ክገብሮን ስለዝኾነ፡ ጠቓሚ እዩ።
ከም ዝኾነ ዜጋ ርእይቶ ናይ ምቕራብ መሰል ስለዘሎና፡ ከም ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ኩሉ ሕጋዊ መገዲታት ስለዝተኸተልና ገሊኡ ኣፍልጦ ጉዳያትን ሓቅታትን ምእንቲ ሃገራዊ ድሕነት ዓቂብናዮ ስለዘሎና፡ ዝኾነ ፍልልይ ኣረኣእያታት ብሰላማዊን ደሞክራስያውን መገዲጥራይ ከምዚፍታሕ ኣሚንና ንሰርሓሉ ስለዘሎና፡ ህዝቢ ሳዕቤን ናይ ዝኾነ ኣብዉዚ ኣገዳሲ እዋንዉዚ ዝውሰድ ስጉምቲ ክርዳእን ክመሚን ዕድል ክወሃቦ ኣለዎ ኢልና ንገብሮ ዘሎና ኮይኑ፡ ንደሞክራሲን ሓቀኛ ተሳትፎን ህዝብን ብዝያዳ ዘደንፍዕ ስለዝኾነ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለዎ ኣይብልን።
ኣብ ክንዲ ብዘተ፡ ብሰላማዊ መገድን ብተሳትፎ ህዝብን ነዚ ዘሎ ፍልልይ መበደውን ተረካብ ይዓድዮን ጌርካ ብጉልባብ ካልእ ሕሳብካ ንምዕጻው ናብ ጎነጽን ዘይሕጋዊ ስጉምትን ክኸይድ እንተተደልዩ፡ ንሕና ኣይንድግፎን። ተሓተቲዉውን ኣይንኸውንን። ህዝቢ ከኣ መማይን ፈራድን እዩ።መመመዪን መፍረዲን ዘኾኖ ሕግታት ከኣ ኣሎ እዩ።
ሕቶ፡-ርእይቶኹም ውጽኢት ምስ ዘይርከቦ ቃልስኹም ብኸመይ መልክዕ ክትቅጽልዎ ትሓስቡ?
ድሩዕ፡ እዞም 15 ሰባት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ከም ሓደ እኩብ፡ እንዛረበሉ ዘሎና ጉዳያትን ርእይቶታትን ግዚኡን፡ ህ.ግ. እኣምነሉ እዩ ኢሉ ንህዝቢ ዝተመባጸዓሉን፡ እተግብሮ ኣለኹ ዝብሎን እምበር ሓዲሽ ኣይኮነን። ግንከ ህዝቢ ከምዘይረደየሉ እንርድኦን፡ ብዓቢኡ ከኣ ዝሓለፈስ ሓሊፉ ሕጂ ኣብዘን ዝመጻ ውሑዳት ኣዋርሕ ዘሓልፉ ውሳነታትን ዝውሰድ ስጉምትታትን ንመጻኢ ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ወሳንን ተኣፋፊን ስለዝኾነ፡ ታሪኻዊ መርገጺ ዝውሰደሉን ንህዝቢ ዝጠቅም ተባዕ ርእይቶ ከኣ ዝወሃበሉን እዋን እዩ ንብል። ኣብ ድሕሪ ናጽነት ዝተራእየ ናይ መንግስትን ላዕለዎት ኣካላቱን ድኽመታትን ክግምገሙ ንኹሎምን ክኸውን ዝነበሮ ተራን ክንፍትሽ ከሎናን፡ ብዙሕ ዘጣዕሰና ነገራት ከምዘሎ ይረኣየና። ብዙሕ ካብኡ እምነት ሓላፍነትን ካብ ዘይምስማር ዝተበገሰ ድኻምን ምንባሩ ክግምገም ይከኣል። ሕጂ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ኣብ ንሸባሸበሉ ዘሎና እዋን ጽባሕ ንግሆ ዘጣዕሰና ነገራት ኣይክሰትን፡ ህዝቢ ንመንግስቲ ናይምቁጽጻር ዓቕሙ ዘሀምል ስርዓት ከይዋደድ ትኩር ንምግባሩን፡ ታሪኻዊ ግዴታ ከምዘሎናን ሕድሪ ስዉኣትና ምዃኑን ይረኣየና። ክንከፍለሉ ከኣ ቅሩባት ኢና።
ህዝቢ ኣብ ጉዳዩ ተዓዛቢ ክኸውን የብሉን። ልኡላዊነት ሃገር ኣብ ህዝቢ ዝምስረት ስለዝኾነ፡ መንግስቲ ናይ ህዝብን ብህዝብን ምቁጽጻር ዝግበረሉን ክኸውን የድሊ። ህ.ግ. ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መሪሑ ናጽነት ከምዝጭበጥ ጌሩን ክሳብ ሃገራዊ ቅዋም ተነዲፉ ብመሰረት እቲ ቅዋም ናይ ህዝቢ መንግስቲ ዝምረጽ ዋሕስ ኮይኑ ኣዳልዩንዉኳ እንተኾነ፡ ድሕሪ ሕጂ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ክኸውን ስለዘለዎ፡ እቲ ስልጣን ናብ ህዝቢ ክሰጋገር ኣለዎ። ግዝኣተ ህ.ግ. ዘይኮነ፡ ግዝኣተሕግን ፍትሕን ዝነግሰሉ ቅዋማዊ መንግስትን ስርዓተን ክተከል ኣለዎ። ኣብ ምትካል ናይዚ ስርዓትዉዚ ከኣ ህዝቢ ብናጻ ርእይቶኡ ክገልጽን ክውደብን ዕድል ክረክብ ኣለዎ… ወዘተ ዝብል እዩ ርእይቶና። እዚ ድማ ብሰላማዊን ደሞክራስያውን ቃልሲ ክፍጸም ኣለዎ ንብል። እቲ ርእይቶና ንህዝቢ ዝጠቅምን ህዝቢ ዝደልዮ ዘሎን እዩ ኢልና ንኣምን። ቀልጢፉ ደንጒዩ ውጽኢት ክህልዎ እዩ ኢልና ንኣምን። ክሳብ ዝረጋገጽ ዝህሉ ኣገባብ ቃልሲ ድማ ሰላማዊን ደሞክራስያውን ጥራይእዩ። ነቲ ቅኑዕ ኢልና ንኣምኖ ኣብ ውሽጢ ባይቶ ከም ተቓወምቲ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ከም ኣባላቱ ክንቃለሰሉ ክንቅጽል ኢና። ህዝቢ ድማ ሓቀኛ ቅዋማዊ መንግስቲ ንኽትከል ክቃለስ ኣለዎንብል። እዚ ርእይቶዉዚ ሓድሽ ኣይኮነን። ህ.ግ. ዝኣምነሉ እዩ። ኣብ ትግባረኡ ግን ጸገም ከምዘሎ ይረኣየና።
ሕቶ፡- ንድፊ ሕጊ ምርጫን ፖለቲካዊ ሰልፊታትን ቅድሚ ምጽዳቑ ምርጫ እንተተኻዪዱ ድሕሪኡ ዝስዕብ ፖለቲካዊ ሃዋሁ እንታይ ዓይነት መልክዕ ክህልዎ እዩ?
ድሩዕ፡ ሕጊ ምርጫ ከይጸደቐ ምርጫ ክካየድ ኣይክእልን። ኣገባብ ነቲ ውጽኢት ስለዝውስኖ፡ እቲ ሕጊ ብኸመይ ትሕዝቶ ከም ዝጸድቕ ኣገዳስነት ኣለዎ። መን ኢዩ ዘመሓድሮዉውን ክስተባሃለሉ ዘለዎ እዩ። ሻራ ዘይብሉ ኮሚሽን ምርጫ ምህላውን ምክያድ ምርጫታት ሓራን ርትዓውን ክኸውን ምርግጋጽ ወሳኒ እዩ። ኣብ ተመኩሮ ካልኦት ህዝብታት ኣብ ሕጊ ምርጫን ኣካያይድኡን ካብ ዝረአ ዘይቅኑዕ ኣካያይዳን ምጥፍፋኣትን ክንመሃርን ንብልሽውና ነቓዕ ከምዘይህልዎ ጌርና ክንሕዞን ከድሊ እዩ።
መሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፊታት ካብ 1987 ደሚሩ እተኣምነሉን ኣብ ሃገራዊ ቅዋም ጸዲቑስ ሃገራዊ ባይቶ ሕጊ ክንደፈሉ ዝወሰኖን ስለዝኾነ ኣብ ክትዕ ዝኣቱን ዝንፈግን ኣይኮነን። እተን ዝምስረታ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ንሃገራዊ ቅዋም ዝምእዘዛ፡ ንሓድነት ህዝቢ ዝሰርሓ፡ ንልኡላውነት ሃገር ዝከላኸላ ሃገራውያን ሰልፊታት ክኾና ስለዘለወን፡ ክሳብ ሃገራዊ ቅዋም ዝጸድቕን፡ ኣብኡ ተመርኲሱ ንፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝቕይድ ዝገዝእ ሕጊ ዝወጽእን፡ ከይቆማ ጸኒሐን ኣለዋ። መንግስቲ ድማ መንግስቲ ህግደፍ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ።
ኣብዉዚ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ንቀራረበሉ ዘሎና እዋን፡ ህዝቢ ወከልቱ ብናጻ ድሌቱ ክመርጽ ዕድል ክረክብ ስለዘለዎ፡ ካብ መንግስቲ ኮነ ህግደፍ፡ ጸቕጢ ወይ ሽጣራ ከጋጥም ኣይግባእን። ህዝቢ ብቕዋም ኣብ ዝግዛእን ብሕጊ ኣብ ዝቕየድን ዝኾነ ዝመረጾ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣትዩወይ ውን ኣባል ናይ ዝኾነ ከይኮነ ሃገራዊ ምርጭኡ ከሰላስል ማለት መንግስቱ ክመርጽ መሰሉ እዩ።
ህ.ግ. ካብ ናጽነት ክሳብ ረፈረንዶም ባዕሉ መንግስቲ ኮይኑ፡ ድሕሪ ረፈረንዶም ቅዋማዊ መንግስቲ ንምቛም መሰጋገሪ ስለዘድሊ ካብ ኣርባዕተ ዓመታት ንዘይነውሕ ግዜ በይነይ ዘይኮነ ምስ ወከልቲ ዞባዊ ባይቶታት መንግስቲ ሒዘ ክጸንሕ ኢየ ኢሉ። ኣብ ክንዲ ኣርባዕተ፡ ዕጽፊ ናቱ ሸሞንተ ዓመት ጸኒሑ። ብድሕሪ ሕጂ ኣብ ቅዋማዊ ስርዓት ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ምበር፡ ከም ግንባርክቕጽል ኣይግበኦን። ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝንደፍ ድማ ንህግደፍ ብቕዋም ንምቕያድን ዝኾነ ዜጋ ወጻኢ ካብ ህግደፍ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሃገር ንኽሳተፍ ዝመሰሎ ፖለቲካዊ ሰልፊንኸቅውም ንምፍቃድን እዩ። ዘኾነ ይኹን ዜጋ እንተደልዩ ብውልቂ ካብኡ ብዝተረፈ ቅዋምን ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍን ተቐቢሎም ክሰርሑ ምስ ዝተቐረቡ እኩባትን ንምውሳእ መሰል ኣለዎ። ኣብዉዚ እዋንዉዚ ህዝቢ እንተደልዩ ካብ ህግደፍ ወጻኢ ብሕጊ መሰረት ፖለቲካዊ ሰልፊ ክምስርት ኣይክእልን እዩ ወይ ኣይግባእን ምባል ግን፡ ህግደፍ ኣብዚ ቀዳማይ ሃገራዊ ምርጫ ብዘይ ካልእ ተወዳዳሪ ናብ ስልጣን ትመጸሉ ኩነታት ይፈጠርዉሞ፡ ነቲ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ሕቶ ድሕሪኡ ደፋእ ኢልና ንርእዮ ማለትዉዩ።
ምእንቲ ካልኦት ሰልፍታት ከይምስረታ፡ እቲ ሃገራዊ ምርጫ ህግደፍ ዘይትወዳደረሉ፡ ብናይ ናጻ ሕጹያት ውድድር ክኸውን እዩ ምባል ቅኑዕ ኮይኑ ኣይረኣየንን። ህግደፍ ንበይኑ ከም ፖለቲካዊ ሓይሊ ጸኒሑን፡ ንመንግስቲ ይመርሕ ኣሎን። ኣብ ቁጠባዊ ስራሕ እናነጠፈ ነቲ ፖለቲካዊ ሓይሊ ቁጠባዊ ሓይሊ ወሲኹ ኣደልዲልዎ ኣሎ። ናይ ህግደፍ ጉጅለታት ጥራይ ዘይኮና፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዘለዋ ምምሕዳራትዉውን ብህግደፍ ዝተሓርያን ንህግደፍ ዝሰርሓን እየን። ዝኾነ ﷽ናጻ ሕጹይ﻾ ኣባል ህግደፍ እንተኾይኑ ናይዉቲ ሓይሊ ስልጣንን ሓይሊ ቁጠባን ዘለዎ ውድብን ኣባላቱን ምረቓን ደገፍን ከምዝህልዎ ፍሉጥ እዩ። ካልኦት ፖለቲካዊ ዝምባለታት ይወገዱ ኣለዉዉምበር ህግደፍሲ በይኑ ተወዳዳሪ ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ። ስለዉዚ ናይ ሕጹያት ሽጣራ ከሎ ጌና ክሹሕ እዩ።
ኣብዚ እዋንዉዚ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክምስረታ ኣይክእላን እየን ዝብል ርእይቶ ኣሎ። ዝወሃብ ምኽንያት ብዙሕ ክኸውን ይኽእል፡ ገለ ካብኡ፡
1- ከምቲ ናይ ኣርባዓታት ንህዝብና ብሃይማኖታውን ወገናውን ከይጎዛዝየኦ፡
2- ከም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኲናት ሓድሕድ ከየስዕባልና፡
3- ጠፍጢፍካ ጠፋጢፍካ ወይ ድማ ኢንኩበይተር ሃልዩካ ኣብ ሓጺር ግዜ ክጫጫሓ ስለዘይከኣል።
4- ናይ ወጻኢ ሓይሊ ተፈጢረንን ተመዊለንን ናይ ባዕዲ መሳርሒ ከይኮና፡ ዝብል ፍርሒ ክኸውን ይኽእል።
5- ኣባላት ህግደፍ ከይበታተኑ ወይ እቲ ውድብ ከይፈናጨል . . ወዘተ።
ኣብ ኣርባዕታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳይ ሃገሩ ዝመያየጠሉ ዕድልን ተመኩሮን ከይረኸበ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት መዝሚዛ ንዕላምኣ ዘገልግል ምንቅስቓስን ውድበን ኣነጣጢፋ ብምንባራ፡ መደመርያ ዓበይቲ ሓይልታት ደሓር ከኣ ሕቡራት ሃገራት መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንምውሳን፡ ድሌት ህዝቢ ክሰምዓ ክመጻ ምኻነን ብምውሳኑን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣፈርክቡ ስለዝኾኖን፡ ኣብዉታ ሓጻር ግዜ ዝሓዝካ ሒዝካን ክስዕበካ ዝኽእል ብክትድርኾ እትኽእልን፡ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሕብረት ውዲት ንምፍሻል ብተብተብ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ተመስሪተን።እተን ጸረ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ ዝነበራ ሰልፍታት ኣብ ሓጺር ግዜ ቆይመን ስሙር ግንባር መስሪተን ናብ ሕቡራት ሃገራት ክሳብ ከይደን ንናጽነት ኤርትራ ምጥባቐን፡ ንውዲት ኢትዮጵያ ዘፍሸለ ኣወንታዊ ስራሕ ነይሩ እዩ። ገሊአን ሰልፍታት ሃይማኖታዊ ስም ብምሓዘን (ንኣብነት ራቢጣ ኢስላምያ) ንገለ ክፋል ህዝቢ ኣሰንቢደን።ኳ ይኹና።ምበር፡ ዕላምአን ንናጽነት ብምንባሩ ኣብ ሓጺር ግዜ ብዙሕ ህዝቢ ከሰልፋ ምኽኣለን ንድሌት ህዝቢ ኤርትራ ብኣወንታ ኣንጻባሪቑ እዩ።ሎሚ ግን ህዝብና ብዙሕ ተመኲሩ እዩ።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ መንጎ ደብሃን ሓረካን፡ ኣብ መንጎ ደብሃን ሻዕብያን ጎነጽ ዘኸተሎ ኲናት ሓድሕድ ምንባሩን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምጕድኡን ይፈልጥ። ኲናት ሓድሕድ ዝሰዓበ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ወድባት ስለዝነበራ ዘይኮነስ፡ ሜዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ኣይጻወርን እዩ ዝብል ፍልስፍና ስለዝነበረን ፍልልያት ኣብ ክንዲ ብልዝብን ብሰላማዊ መገዲን ምጽዋዋር ተሳኢኑ ብሓይሊ ብረት ከረጋግጻ ዝቖማ ምንባረንዉውን ተራ ነይርዎ። ኣብ ናጻ ኤርትራ፡ ሃገርና ምክልኻልን ጸጥታ ምኽባርን ግደ ብሃገራዊ ቅዋም ብዝምእዘዝ ሻራ ዘይብሉ ሰራዊት ምክልኻልን ሃገራዊ ጸጥታንዉምበር፡ ናይ ሓደ ወይ ካልእ ፖለቲካዊ ውድብ ዕማም ስለዘይኮነ፡ ፖለቲካዊውድባት መጨፍለቒን ኲናት ሓድሕድ መወልዒን ዕጥቂ ክሕዛ ኣይፍቀደለንን እዩ። ስለዉዚ ብምፍቃድ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝፍራሕ ኲናት ሓድሕድ ክህሉ ኣይክእልን።
ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኢንኲቤተርን ኣብ ሓጺር ግዜ ምጭጫሕን ኣይከኣልን ዝብል ርእይቶን ኣይቅበሎን። ኢንኲበተርዉኮ ኣብ ክንዲ ኣደ ሙቐት ናይ ብምሃብ መስርሕ እዩ ዝትክእ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ህዝቢ ባዕሉ ዘቑëሞዉምበር ካልእ ኣቚሙ ዘወፍየሉ ኣይኮነን። ህዝቢ ከኣ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ከቕውም ዘኽእሎ ንቕሓትን ተመኩሮን የብሉን ክበሃል ኣይከኣልን። ወዮዉኳ ደኣኣብ ሳልሳይ ዓለም ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ፖለቲካዊን ንቅሓት ንምጥራይ ዝሰርሐን ዕድል ዝረኸበን የለን እብል። ኤርትራ ሓዳስ ሃገር እያ ኢልና ክንዛረብ ከሎና ከም ልኡላዊት ሃገር ማለትና ኢናዉምበር ብደካ እቲ ናይ 40ታትን 50ታትን ኩነታት፡ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዳርጋ ነብስወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ተሳቲፋን ሃገራውነትን ፖለቲካዊ ንቕሓትን ኣጥርያ ስለዝኾነት፡ ነዊሕ ፖለቲካዊ ድሕረ ባይታ ኣለዋ። ብሓደ ይኹን ብኻልእ ኣባል ህግደፍ ከይኮነ ዝጸንሐ ወይዉውን ካብ ህግደፍ ዝወጸ ዜጋ ሰልፊ ናይ ምምስራት ንቕሓት የብሉን ክንብል ንኽእልዉዶ? ኣባላት ህግ ካብ እተን ፈላልየን ንናጽነት ዝቃለሳ ዝነበራ ውድባት ዝመጹን ሰፊሕ ግንባር ዝመስረቱን ንሓንቲ ሃገርን ንሓደ ህዝብን መጠኑ ከፈላለ ዝኽእል ዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ዘለዎምን ክኾኑ ይኽእሉ። ኣብ ማሕበራትን ማሕበረ ኮማትን ዘለዉ ብደካቲ ሓባራዊ ዕላማ ማሕበሮምን ማሕበረኮምን፡ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ክህልዎም ይኽእል። ኣብ ህግ ዘይተጸንበሩ ንሃገሮምን ንህዝቦምን ተወፊዮም ክሰርሑ ዝጸንሑ፡ ውልቀ ሰባት ኮነ ብናይ ቅድሚሕጂ ምትእኽኻብ ክቅጽሉ ዝጸንሑ ኣለዉ።
እዚኦምን ካልኦትን ሰልፊ ንምቛም ፖለቲካዊ ብስለት የብሎምን ክንብል ንኽእልዶ? መን እዩዉኸ ምስክር ወረቐት ክህብ ዝኽእል? ህዝቢዉዶ ኣይኮነን? ህዝቢኸ ከመይ ኢሉ እዩ ዝምስክረሎም ሕጊ ብዝፈቕዶ ምስ ቆሙን ስርሖም ርእዩን ብምድጋፍ ወይ ብምንጻግዉዶ ኣይኮነን? ዋላ ክልተ ሰባት ሰልፊ ከቑሙ እንተደልዮም እንታይ ዘፍርሕ ኣሎ እዩ? ህዝቢ ክመሚ ኣይክእልን ዲዩ? ሰልፍታት ከም ዕላማ ንሓደ ሃገርን ንሓደ ህዝብን ከቆማ ስለዝኾና፡ ህዝቢ ሰልፍታት ክቖማ ምስተፈቕደ ጥራይ ድዩ ብዛዕባ ኣካያይዳ ኣብ ፖለቲካ፡ ዲፕሎማሲ፡ ማሕበራዊ ቁጠባዊን መዳያት ሃገር ከመይ እንተኾነ ይሓይሽ ኢሉ ክሓስብ ዝጅምር? እዚ ኩሉ ተመኩሮኡዉኸ? ጌና ሰልፊ ከጫጭሕ ኣይክእልን እዩ ማለትዉኮ ንኣከያይዳ ሃገር ከምዚ ይሓይሽ ወይ ከምዚ፡ ክብለሉ ኣብ ዝኽእል ደረጃ ኣይበጽሐን ማለት እዩ። ወይ ከኣ ኣነ ስለዘለኹልካ ካልእ ኣይትሕሰብ ማለት ድዩ?
ህዝቢ በብከባቢኡ ብመንግስቲ ተመዲብሉ ንዘሎ ኣመሓዳሪ ወይ ሓላፊ ተማእዚዙ ይኸይድ ኣሎ።ምርጫኻ እንታይ እዩ እንተዝበሃል ዕድል እንተዝወሃቦን ነቶም ዘለዉ ክመርጽ ይኽእል። ንኻልኦት ካብ ውሽጡዉውን ክመርጽ ይኽእል። ﷽ግዚኡ ኣይኣኸለን﻾ ተባሂሉ እዩዉምበር፡ ሃየንዶ ሎሚ ይፈቐደሉ ከመሓድርዎ ዝኽእሉ ጽባሕ ክመርጽ እንተዘይኪኢሉ ንርአ። ንመን ከምዝመርጽዉውን ተመኩሮ ኣይጎድሎን እዩ። ከምኡ ከኣ ብዛዕባ ሰልፊ፡ ሰልፊታት ክምስረታ እንተፈቒድና ከም ናይ40ታት ክንከውን ኢና ኢልካ እንተኣፈራሪሕካዮ ግን፡ ካብ ስክፍታት ዘይጸንሓልና ክብል ይኽእል። ይጽናሓልና ማለት ህግደፍ ትብሓት ማለት ምዃኑ ንዘስተውዓለ ግን ደሓን ኣማራጺታት ይሃልወና፡ ንቕሓትና ኣይተስተናዕቕዎ ክብል ይኽእል። ተቓውሞ ምህላው (ኣብ ውሽጢ ኮነ ወጻኢ ካብ ህግደፍ) መስትያት ኮይኑ፡ ንህግደፍን መንግስትን ኣከያይደኦም ንኸጸብቑን ንኸጽፍፉን ይሕግዝዉምበር ኣይጎድእን።
ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ተፈጢረንን ተመዊለንን ናይ ባዕዲ ሓይሊ መሳርሒ ከይኮና ዝብል ፍርሒ ክህሉ ይኽእል። ኣብ ክንዲ ንረብሓ ህዝቢ፡ ዝነግዳ ነጋዶ ከይኮናዉውን ከሰክፍ ይኽእል ይኸውን።እዚ ግን ብሕጊ ክኸልከል ስለዝኽእልን ስለዘለዎን ቀይዲ ጌርካ ክትቆጻጸሮ ዝከኣል እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ብናይ ባዕዲ ሓይልታት ኣይምስረታን፡ ብናይ ወጻኢ ገንዘብ ኣይምወላን፡ ነጋዶ ከይኮና ከኣ ብደካዉቲ ንፖለቲካዊ ስርሐን ዘገድስ ብሕጊ ዝተቐየዳ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ስራሕ፡ ኣብ ቢዝነስ ከይኣትዋ ይኽልከላ ክንብል ንኽእል። ህግደፍዉውን ከምኡ።
ናይ ህግደፍ ገንዘብ፡ ንብረትን ትካላትን ብቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተጠርየን ናይ ህዝብን ስለዝኾነ፡ ኣብ መዓላ ስንኩላንን ስድራ ስውኣትን ንኽውዕል፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውድብ ናጻኮይኑ፡ ናይ ስንኩላንን ስድራ ስዉኣትን ኩባንያ ክምስረተሉ ይከኣል። ህግደፍ ብቑጠባዊ ንጥፈታቱ ክወቕዖ ዝደሊ ዝነበረ ዕላማታት ከኣ፡ በቲ ኩባንያን መንግስቲ ብዘቖሞ ሓውሲ መንግስታዊ ትካላትን፡ ከምዝዕመም ይኸውን።
ብሕጊ ክትቅየድን ናይ ወጽኢ ኢድ ምትእትታው ከተወግድን እናኸኣልካ፡ ብኡኡ እናፈራራሕካመሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክትክልክል ግን ቅኑዕ ኣይኮነን። ናይ ግዳም ደገፍ ብግሉጽ መገዲ ምርካብ ግን ዘስግእ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፡ ትካላዊ ዓቕሚ ንምድልዳል ክሳብ ሓደ ደረጃ ጠቓሚ እዩዉውን። መንግስቲ፡ ማሕበራት ከም እኒ ሃማደኤን ሃማመተኤን ናይ ወጻኢ ሓገዝኣይረኽባን ዲየን? እንታይ በየናይ መገዲ ነየናይ ስራሕን እዩ እቲ ክውሰን ዘለዎ።
ውድብ ህግደፍ ከይፈናጨል፡ ኣባላቱ ከይበታተኑ፡ ዝብል ፍርሒ ክህሉ ይኽእል። ሓደ ውድብ ዘይፈናጨል፡ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ኣባላቱ ኣብ ሓደ መኣዲን ንናይ ሓባር ዕላማን ኣይካያይዳንኣዕጊቡ ክሳብ ዝኸደ ጥዑይ እዩ። ካብኡ ብዝተረፈ ውልቀሰባት ኮነ ጉድለ ክገድፍዎ ይኽእሉ። ብወለንታ እምበር ብሓይሊ ክሕዝ ኣይከኣልን። መንግስቲ ኤርትራ ንተጋዳላይ ብዘይ ድሌቱን ዝጣየሰሉ ኩነታት ከይተመቻዘአን እናጸልጸለ እንከሎ፡ ስራሕ መንግስቲ ንዘይማእመኦ (ተበዲሉ ኮነ ብኻልእ ምኽንያት) ብድሌቱ ክጣየስ ወይ ክፋኖ ንዝደሊ ከኣ ተጋዳላይ ስለዝኾነ ክኽልከል ጸኒሑ። ቅኑዕ ግን ኣይኮነን ብኸምዚ ሓድነት ኣይፍጠርን እዩ። ሓደ ወድብዉውን ካብ ዝኣመነሉ ዕላማን ኣካያይዳን ከልግስን ከንሸራትትን ይኽእል። ንኣባላቱ ድማ ናብ ምፍንጫል ከምርሕ ይኽእል። ውድብ መሳርሒዉምበር ንባዕሉ ዕላማ ስለዘይኮነ ምፍንጫልን ምስማርን ምስ ውሽጣዊ ኩነታትን ኣመዓባብላን ወድባት ዝረአ ታሪኻዊ ተርእዮታት እዩ።
ኣብ 1970 ናይ ህ.ሓ. ምፍንጫል ካብ ተሓኤ፡ ኣብ 1987 ናይ ተሓኤ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ሓድነት ምስ ህ.ግ. ከም ኣብነታት ክጥቀሱ ይከኣል። ህግደፍ ንኣብ ውሽጡ ዝረአ ፍልልያት ክጻወርን ደሞክራስያዊ ናይ ቃልሲ ባይታ ክፈጥርን እንተዘይኪኢሉ፡ ኣባላቱ ክገድፍዎ ይኽእሉ። ምፍንጫልዉውን ከስዕብ ይኽእ። ሃገርን ህዝብን ምምቕቓል ማለትዉዩ ግን ኣይኮነን።
በዚ ኮይኑ በቲ፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ ምቛም ሕቶ ናይ ህዝቢ መሰል እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ መቖሚን መቐየድን ሕጊ ክወጽእ ተወሲኑስ ንድፊ ንርእይቶታት ወሪዱ ኣሎ። እቲ ሕጊ ክጸድቕ ኣለዎ። ፖለቲካዊ ሰልፊታት ይቖማዶ መዓስ ይቖማ ዝብል ሕቶ ግን፡ ነቲ መሰሉ ብወለንትኡ ከረጋግጽ ዘለዎ ህዝቢ፡ ማለት ዜጋ ዝግደፍ እዩ።
ኣብ ዝመጽእ ናይ 5 ዓመታት ቅዋማዊ መንግስቲ እዋን፡ ምብሓት ስልጣን ብህግደፍ ኣነ ኣይድግፎን። ዋላ ኣብዉዚ ናይ መደመርያ ሃገራዊ ምርጫዉውን ንህግደፍ ዝቃወማ ሃገራውያን ፖለቲካዊ ሰልፍታት (ወላ ዕሸል ይኹና) ክዋሳኣ መሰልን ዕድልን ክወሃብ ኣለዎ ዝብል ርእይቶን እምነትን ኣሎኒ። ይከኣል ከኣ እዩ። ህዝቢ ክመምየን ይኽእል እዩ በሃላይ እየ።
ናይ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ተመኩሮ፡ ብሰፊሕ ተሳትፎን ሓራን ክፉትን ክትዓትን ህዝቢ ብግቡእተገምጊሙ፡ ካብኡ ብዝውሰድ ምህሮታት ንመጻኢ ጉዕዞ ብዝጠቅም መገዲ ከም ንጥቀመሉ ውሕስነት እንተዘይተነጺፉን፡ ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ክዋደዱ ዝግብኦምን ዝከኣሉን ነገራት ኣቐዲምካ እንተዘይተሰሪዑን፡ ሃገራዊ ምርጫ ብምግባር ጥራይ መጻኢ ጽቡቕ ዕድል ተረጋገጽ ኢኻ ማለት ኣይኮነን። መሰል ምቛም ፖለቲካዊ ሰልፍታት ምርግጋጽ ድማ ነዚ ቅድመ መሰናድኦታት ውሑስ ንምግባር ክብድሃ ዕድል ስለዝኸፍት እዩ ኣድላዪ ዝኸውን። ሃገራዊ ምርጫ ጥራይ ንበይኑዕላማ ኣይኮነን።
ብዛዕባ ሃገራዊ ሓድነት፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ህ.ግ. ድሕሪ ረፈረንዶም፡ ሕቶ ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ንዕኡ ተፍቅድ ሕግን፡ መሰጋገሪ መድረኽን ንኸይደናጐ ክግበር ዝግብኦን፡ . . ወዘተ ኣብ ዝጠቕሶ ኣርእስትታት። ዋና ጸሓፊ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ሕጂ ፕረሲደንት ኤርትራ፡ ብ10 ሰነ 1992 ኣብ ኣስመራ፡ ምስ ማሕሙድ ኢብራሂም፡ ጋዜጠኛ ናይዉቲ ብእንግሊዝዝሕተም፡ ﷽ኣራብ ኒውስ﻾ ዝተባህለ ጋዜጣ ስዑዲ ዓረብ፡ ካብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ቁጽርታት 1፡2፡3 ናይ 2፡5ን9 መስከረም 1992 ዝተጻሕፈ መልስታት ንኣንበብቲ ንመዘኻኸሪ ከቐርብ ይከኣል።
እዚ ክጠቅስ ከለኹ፡ ምስ ግዜ ሓደ ሰብ ርእይቶኡ ክቕይር የብሉን ዝብል እምነት የብለይን። እቲ ምቕያር ርእይቶ ግን ቅኑዕን ቅቡልን ድዩ ኣይኮነን ኢሉ ካልእ ሰብ ርእይቶ ክህበሉ የብሉን ማለት ከኣ ኣይኮነን። ሰውራውያን ዝበሃሉ ፕረሲደንትታት ከም እኒ ሳም ንዮማ ናይ ናሚብያን፡ ሮበርት ሙጋበ ናይ ዚምባብወን፡ ነቲ ኣሚኖምሉን ተመባጽዒምሉን ዝነበሩ፡ ፕረሲደንት ካብ ክልተ እዋን (ነናይ ሓሙሽተ ዓመት) ንላዕሊ ንፕረሲደንትነት ክወዳደር ወይ ክምረጽ ኣይክእልን ዝብል ቅዋም ሃገር፡ ካልኣይ ዕድመ ፕረሲደንትነቶም ክውዳእ ምስ ቀረበ፡ መታን ንሳልሳይን ኪኖኡን ፕረሲደንት ክኾኑ፡ ቅዋም ንክመሓየሽ ጽዒሮም እዮም።
እቲ ኣብ ማሕበር ስራሕተኛታት ንጡፍን ተዋሳእን ኮይኑ ፖለቲካዊ ምንቅስቃ መሪሑ ነቲ ንናይ ዛምብያ ፕረሲደንት ኬነት ካውንዳ ንሕልፈት ፕረሲደንትነት ተቓዊሙን፡ ፕረሲደንት ካብ ክልተ እዋናት ንላዕሊ ዕድመ ክህልዎ የብሉን ዝብል ቅዋም ደጊፉን፡ ናብ ፕረሲደንትነት ዝመጸ ናይ ዛምብያ ፕረሲደንት ዘëሉባ፡ ናይ ክልተ እዋን ናይ ፕረሲደንትነት ዕድመኡ ከኣክል ምስ ቀረበ፡ ፕረሲደንት ንሳልሳይን ኪንኡን መታን ክቕጽል፡ ምምሕያሽ ቅዋም ዝብል ሓሳብ ከምዝብገስ ጌሩ። ብርቱዕ ተቓውሞ ካብ ገለ ሚኒስተራቱን ህዝብን ስለዘጋጠሞ ግን፡ ኣብ መወዳእታ ንሳልሳይ እዋን ንፕረሲደንትነት ከምዘይካየድን ምእንትኡ ኢሉ ቅዋም ከምዘይመሓይሽን ክእውጅ ተገዲዱ።
ሕቶ፡- ሰልፍታት ብናጻ ምርጫ ይወዳደሩ እንተኢልና፡ ነቶም ብወያነ ዝድገፉ ተቓወምቲ ክወዳደሩ ንፈቕደሎም ኣለና ማለት ድዩ? እንታይዉዩ ርእይቶኻ?
ድሩዕ፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ ምምስራት ሕቶ፡ ናይ ህዝቢ መሰልን፡ ካብዉቲ ቅዋም ዘፍቅዶ መስረታዊ ሓርነት ሕልና፡ ምግላጽ ርእይቶ፡ ምንቅስቓስ፡ ምእካብን ምውዳብን ዝበቆለን እዩ (ቅዋም ዓ-19)፡ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ከኣ፡ ምስ ብፕሮግራም ይሰማምዑኒ እዮም ዝበሎም ሰባት(ይውሓዱ ይብዝሑ ብዘየገድስ) ሰልፊ ክምስርት ወይ ናብ ዝተመስረተ ክጽንበር መሰል ኣለዎ።
ፖለቲካዊ ሰልፍታት ንህዝቢ ብዝያዳ ይጠቅም እዩ ዝብለኦ ፕሮግራም ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ብደካ ምጉስጓስ፡ ኣብ ሃገራዊ ምርጫታት ተሳቲፈን (ተወዳዲረን) መንግስታዊ ስልጣን ንምጭባጥ ወይ ምስ ካልኦቶ ተሻሪኽካ ንምሓዝ፡ ብሰላማዊን ደሞክራስያዊ መገዲ ክቃለሳ ስለዘለወን፡ ንኣመሰራርተአንን ኣሰራርሐአንን ዝእዝዝ ሕጊ ክወጽእ የድሊ። ንድሕነት ሃገር፡ ንድሕነት ህዝቢ፡ ንቕዋማዊ ስርዓትን ንሃገራዊ ቅዋምን ክሳብ እተቐበላን፡ ናይ ወጻኢ ሓይልታት መስርሒ ክሳብ ዘይኮናን፡ ብሰላማዊ መገዲን ቅዋማዊ መትከላትን ክሳብ ዝሰርሓን፡ ነዚ ክሳብ ዘውሓሳን፡ እቲ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ሕጊ፡ ዘተባብዕን መሰል ህዝቢ ዘረጋግጽንዉምበር፡ ቀይዲታትን መግትኢታትን ዘብዝሕ ክኸውን ኣይግባእን።
ኣባል ህግደፍ ስለዘይኮና፡ ወይ ኣባል ህግደፍ ኔሩ ስለዝገደፎ፡ ወይ ኣባል ካልእ ማሕበርን ውድብን ስለዝነበረ ተባሂሉ መግትኢታት ክግበረሉ ኣየድልን። ከምቲ ናይ ክትመርጽን ክትመረጽን መሰል ሓደ ዜጋ ብዝገበሮ ጉድለት ክንፈግ ዘይብሉ፡ ሰልፊ ናይ ምምስራት መሰሉዉውን ክንፈግ ኣይግብኦን። ንኣብነት ግብሪ ዘይከፈለ ዜጋ ብሕጊ ይቕጻዕ እምበር፡ ናይ ኪመርጽን ክምረጽን ይኹንሰልፊ ናይ ምምስራት መሰሉ ክንፈጎ ኣይግብኦን እብል። ብዝተረፈ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፖአልቲካዊ ሓይሊ፡ ደስ ንዘይበሎ ነገር መግትኢ ዓንቀጽ ሓንጺጹ፡ መስረታዊ መሰላትን ሓርነታትን ዜጋታት ክረግጽ ዕድል ክረክብ እዩ።
ዝኾነ ዜጋ ወይ ጉጅለ ኣንጻር ህግደፍ ወይ ኣንጻር መንግስቲ ኮይኑ፡ ንዝህቢ ብመስረት ሃገራዊቅዋም ብሰላማዊ መገዲን ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣኽቢሩን ክሰርሕ ክሳብ ዝመረጸ፡ ሰልፊ ናይምቛüም መሰሉ ሕሉው ይኸውን። ሃገራዊ ቅዋም፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ሓድነት ህዝቢ፡ ድሕነት ሃገር ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ዘይቅበልን ናይ ባዕዲ ሓይልታት መሳርሒ ኮይኑ ዕላማታቱ ብዕጥቂ ብረት ከረጋግጽ ዝደልን ወልቀሰብ ይኹን ጉጅለ ግን መሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፊ ክህልዎ ኣይግባእን እብል።
ሕቶ፡- ሃገራዊ ባይቶ ብግቡእ ኣይሰርሕን ኔሩ ትብሉሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ካብ መዓስዉኸ እዩ ጀሚሩ እቲ ጸገም?
ድሩዕ፡ ካብ ናጽነት ክሳብ እዋን ረፈረንደም ህ.ግ. እቲ መንግስቲ፡ ማእከላይ ሽማግለ ህ.ግ. ድማ እቲ ባይቶ ኮይኖም ይሰርሑን ዝተወርሰ ዝሰርሕ ትካላት ባይቶ ስለዘይነበረን ግዝያዊን ስለዝነበሩን፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ክዝረብ ዝከኣል ኣይመስለንን።
ድሕሪ ረፈረንደምን ብናይ 19 ግንቦት 1993 ኣዋጅ ቁጽሪ 37/1993 መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ስለዝተኣወደ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ቆይሙ፡ ኣቃውምኡን ስልጣኑን ዕማማቱን ከኣ ብዓንቀጽ 4/1-6 ተነጺሩ። እዚ ሃገራዊ ባይቶዉዚ ብግቡእ ሰሪሑዉዶ ኢልካ ክግምገም እንተኾይኑ፡ እንታይ ስልጣንን ዕማማትን ተሓንጺጹሉ ነይሩ? እንታይ ዕላማታትዉከ ክወቅዕ ነይርዎ? ካብኡ ክንደይ ፈጺሙን ኣይፈጸመን ክጽናዕ ኣለዎ። ኣብዉዚ ነዚ ኣርእስቲዉዚ ብዘዕግብ ክትንትን ኣጸጋሚ እዩ። ኣብ ፍሩያትን ኣገደስትን ምህሮ ተወሲዱሎም ድማ ንመጻኢ ናይ ግድን ክፍጸሙ ናብ ዘለዎም መዳያት ኣተኲርካ ምዝራብ ግን ይከኣል።
ዕላማ ሃገራዊ ባይቶ፡ ቅዋማዊ መንግስቲ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ክሳብ ዝምስረት ኣብ ዘሎ ናይ መሰጋገሪ እዋን፡ ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሓጋጊ ኣካል ኮይኑ፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ናጽነታትን ክምዝኸበር፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ከምዝሕለው፡ ፍትሒ፡ ሰላምን ርግኣትን ከምዝነግስ፡ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንምቕራብን ብኲናት ንዝዓነወ ቁጠባ ንምትንሳእን ዘኽእሉ መደባት ዳግመ ህንጸትን ስምምዓትን ከምዝፈጸሙ፡ ደሞክራስያዊ ትካላት ከምዝህነጹ፡ ንህዝቢ ተሓታቲ ዝኾነ ምምሕዳር ከምዝምዕብል፡ምስ ከባቢን ዓለምን ኣድለይቲ ዝምድናታት ከምዝፍጠሩ፡ ክገብር እዩ።
ሓላፍነት ሃገራዊ ባይቶ ድማ፡ ፖሊስታት ምሕንጻጽን ትግባረኦም ምቁጽጻርን፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ልዑላውነትን ኤርትራ ምድላው፡ ፕረሲደንት ምምራጽን ንሱ ብዝኣመመሉ ካቢነ ሚኒስተራት ምቛምን፡ ጸብጻባት ካቢነ ሚኒስተራትን ብኡኡ ዝቐረበ ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ምጽዳቕ፡ ብስም ኤርትራ መሰረታዊ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ናይ ምክልኻልን ኣህጉራውን ስምምዓት ምፍቃድ ወይ ምጽዳቕ፡ ኣብ መደባት ህዝቢ፡ ተሳታፍነት ህዝቢ ዘረጋግጹ ፖሊስታት ምትላም፡ ኣዋጃት ምውጻእ፡ ምቛም መንግስታዊ ሚኒስትሪታት፡ ኮሚሽናት፡ በዓል መዚታትን ኣብያተ ጽሕፈትን ምጽዳቕ እዩ።
ንሃገራዊ ባይቶ ዝተዋህቡ እዋናዊ ዕማማት ድማ፡ ሃገራዊ ቅዋም ምንዳፍን ምጽዳቕን፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ዝነድፍ ኮሚቴ ምቛምን ስርሑ ምክትታልን፡ ሕጊ ፕረስን ካልኦት ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ዘድልዩ ሕግታትን ዝነድፉ ኮሚቲታት ምቛምን ስርሖም ምክትታልን፡ ኮይኑ ብኣቦ-መንበርነት ፕረሲደንት ኣብ ሸሹዱሽተ ወርሒ ምዱብ ኣኼባኡ፡ ከከም ኣድላይነቱ ከኣ ብመጸዋዕታ ፕረሲደንት ወይ ብጠለብ ክልተ ሲሶ ኣባላቱ ህጹጽ ኣኼባ ይገብር።
እምበራርከስ ስርሑ ብግቡእ ኣሰላሲሉዉዶ ንዝብል ሕቶ ብኸፊልን ብሓፈሻዊ መገድን ንምምላስ፡ ዕላምኡ ወቒዑዉዶ? ዕማማቱ ክሳብ ክንደይ ኣሳሊጡ? ዝተጠቕመሉ ኣገባብዉከ ዕላምኡ ንምውቃዕ ክሳብ ክንደይ ይሳነ ኔሩ ዝብል ሕቶታት ምምላሽ የደሊ።
ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ቅዋም ከምዝጸድቕ ይግበር እምበር ቅዋማዊ መንግስቲ ከምዝምስረት ኣይገበረን፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ናጽነታትን መሊኡ ተኸቢሩ ክበሃል ኣይከኣልን፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ተሓልዩ፡ ኣብ ሕቶ ማዕርነትን ተሳታፍነትን ግን ክነዓቕ ዘይግብኦ ስምዒታት ኣሎ፡ ህዝቢ ፍትሒ ነጊሱሉ ኢሉ ኣይኣምንን፡ ሰላምን ርግኣትን ከኣ ይጽማእ ኣሎ፡ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽን ኣገልግሎታት ንምዕዛዝን ዝዓለሙ ብዙሓት መደባት ዳግመ ህንጸትንልምዓትን ተሰላሲሎምን ኣፍርዮምንዉኳ እንተኾኑ፡ ሕጂ ግን ልዕሊ ሓደን ፈረቓን ሚልዮን ህዝቢኣብ ሕማቕ ኩነታት ስለዘሎ፡ መነባብሮ ከፊኡ ኣሎ፡ ዳርጋ ኩሉ መንእሰይ ንምክልኻል ሃገር ወፊሩ ንኪጣየስ ይጽበ ኣሎ፡ ደሞክራስያዊ ትካላት ኣይዓንበቡን፡ ምምሕዳራትን ህዝብን ኣይተጠዓዓሙን፡ ምስ ጎረባብቲ ጽቡቕ ዝምድና ኣይተመስረተን፡ ኣብ መደመርያ ተበጊሱ ዝነበረ ጽቡቕ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ዓለም ነዊሕ ከይጸንሐ ተደዊኑ ሕጂ ግን ኣብ ምምሕያሽ የምርሕ ኣሎ።
ባይቶ ፖሊስታት ንምሕንጻጽን ትግባረኦም ንምክትታልን፡ ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ንምጽዳቕ፡ ናይ ዝተፈላለዩ መዳያት ስምምዓት ንምፍቃድ ወይ ንምጽዳቕ፡ ኣዋጃት ንምውጻእ፡ ካቢነሚኒስተራት ንምቛምን ንምምስራት ላዕለዎት መንግስታዊ ኣካላት ንምጽዳቕን፡ ከምኡ ከኣ ብስሩዕኣኼባታቱ ንምግባርን፡ ዘኽእሎ ሰብኣዊን ተካላውን ዓቕሚ ኣየማዕበለን፡ ኣኼባታቱ ብስሩዕ ኣየካየደን። ናይ ኲናት ኩነታት እናሃለውዎን ህጹጽ ኣኼባታት ኣይገበረን።
ገለ ካብዉዚ ጉድለታትን ሕጽረታትን ነዚ ግዳማዊ ረቛሒታት ዘስዓብዎዉኳ እንተኾነ ብዙሕ ካብኡ ውሽጣዊን ክፍታሕ ዝኽእል ዝነበረን እዩ። ጠንቁን ሓላፍነቱን ድማ ናብ ምሉእ ባይቶ ዝወድቕእዩ። ክሳብ ሓደ ውሱን ደረጃ ምሉእ እምነት ኣብ ፕረስደንት ኣንቢርካ ሸለል ምባል፡ ሕጽረት ሓበሬታ ምህላው፡ ናይ ግንባርን መንግስትን ስራሓት ምድባላቕ ሰሪ ምትእምማን ተቢዕካ ዘይምቅዋምን ነሓፊነት ምስዕራርን፡ . . ወዘተ ገለ ካብዉቶም መበገሲታት ድኻም ሃገራዊ ባይቶ ኮይኖምክጥቀሱ ይከኣል።
ሃገራዊ ባይቶ ኣየጽድቆዉምበር ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ካልኦትን ኣይነበሩን ዲዮም ዝብልሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ። ባደት ኮነ ናይ ልምዓት መደብ ብመሰረት ናይ ሃገር ናይ ልምዓት ስትራተጂ ቀዳምነታት ሒዞም ዝስርዑ ናይ ዓመትን ብዙሕ ዓመታትን ስራሓት ብውሳነንን፡ ንምትግባሮም ዘድሊ ካብ ውሽጥን ግዳምን ክርከቡ ዝኽእሉ ጸጋታት (ሰብኣዊ፡ ንዋታውን ገንዘባዉውን)ምምቕራሕን ማለት እዩ። ክንደይ ጸጋታት ናብ ምክልኻል፡ ክንደይ ጸጋታት ናብ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ክስላዕ የድሊ? ድሩትነት ናይ ጸጋታት ስለዘሎ ኣየናይ መዓስ ይግበር? ፈጻሚ ኣካል ወይ ፕረሲደንት ካብ ሓደ ናብ ካልእ ብዊንትኡ ከየመዛብል ድማ መቆጻጸሪ ኣገባብ ምትእትታውናይ ሃገራዊ ባይቶ ሓላፍነት እዩ። ቁጠባና ድኹም ኣታዊታትና ድማ ዘይንቡይ ስለዝነበረ፡ ብኸምኡ ክሰርሕን ብባይቶ ክጸድቕን ኣይከኣልን ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ንመደመርያ ውሑድ ዓመታት ናይ መምሃሪ መስርሕ ኮይኑ፡ ደሓር ግን ብግቡእ ክትግበር ዝነበሮ እዩ። ብዝተረፈ ሓላፍነት ሃገራዊ ባይቶ ብፈጻሚ ኣካል (ሚኒስትሪ ፋይናንስ ወይ ፕረሲደንት) ተሓዲጉ እዩ ጸኒሑ። ሓጋጊ ኣካል ንፈጻሚ ኣካል ዘለዎ ናይ ምቁጽጻር ሓላፍነት ድማ የዳኽም።
ንሓጺር ናይ መስጋገሪ እዋን ተባሂሉ ሸለል ስለዝተባህለን ሕጂ ከም ተመኩሮ መምሃሪ ኮይኑ ክውሰድ ስለዝከኣልን እምበር፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም መራሒ መንግስቲ፡ ፕረሲደንት፡ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ኣቦ መንበር ክኸውን ኣይነበሮን። ባይቶ ከኣ ብደካ ውሽጣዊ መምርሒ ስራሕ ምውጻእ፡ ግዝያውያንን ቀወምትን ኮሚቲታት መስሪቱ፡ ንፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን፡ ማሕበራውን ቁጠባውን፡ ምክልኻልን ድሕነት ሃገርን፡ ሕጋውን ምምሕዳራውን ከምኡውን ሰብኣዊ መሰልን ጉዳያት ብኪኢላታትን ተሳትፎ ህዝብን እናጽንዓ ንውሳነ ባይቶ ዘቕርባ ጌሩ ኪሰርሕ ነይርዎ። ኣብ ሸሽዱሽተኣዋርሕ እሞ ንሱ ከኣ እናተመጠጠ ዝናዋሕ ኣኼባታት ዘይኮነ፡ ብደካ ኣብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ብቐጻሊ እናተኣከበ ጉዳይ ሃገር ዝዝትን ኣገደስቲ ሕግታት ዝውስንን ክኸውን ነይርዎ። ሕጂዉውን ናብ ሓቀኛ ቅውማዊ ስርዓት ክንሰጋገር እንተኾይንና፡ እዝን ካልእ ንቅዋማዊ ስርዓት ክዋደድ ዝግበኦ ነገራትን ከሎ ጌና ክፍጸም የድሊ። ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ፈጻሚ ኣካል ንትግባረ እዞም ተደለይቲ ነገራት መታን ከየደናጒን ከይዕንቅፍን ሃገራዊ ባይቶ ዋላ ግዝያዊ ኣቦ-መንበርን ኮሚተታትን ኣቚሙ ብተሳትፎ ህዝብን ክኢላታትን ክሰርሓሉ ዘድሊ ይመስለኒ።
ሕቶ፡- ኣብ ውሽጢዉዚ ዓሰርተ ዓመታት ብዙሕ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ተጌሩ። ሃገራዊ ባይቶ ከጽድቆ ኔርዎ ዶ? ናይ ብቕዓት ጸገም ስለዝነበረ ዲዩ ወይስ ኻልእ ምኽንያት ነይሩ?
ድሩዕ፡ ካቢነ ሚኒስተራት ብፕረሲደንት ተኣሚሙ ብሃገራዊ ባይቶ ይቐውም (መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ) ቀዳማይ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ድማ ብኸምኡ ቆይሙ። ኣብ መንጎ ምዱብ ኣኼባታት ሃገራዊ ባይቶ፡ ፕረሲደንት ንሓደ ወይ ዝያዳ ሚኒስተር/ራት ካብ ስራሕ ደው ከብልን፡ ኣብ ዝመጽእ ምዱብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ብምጽዳቕ ሃገራዊ ባይቶ ክትክእን/ኡን ይከኣል። ኣብ ተመክሮና፡ ብሸለልትነት ሃገራዊ ባይቶ፡ እዚ ኣገባብዉዚ ኣይተሰርሓሉን። ስሩዕ ግዜ ኣኸባታትዉውን ኣይተኸበረን።
ዕድመ መሰጋገሪ መንግስቲ ካብ ዓርባዕተ ዓመት ክነውሕ ስለዘይንበሮ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመት ሚኒስተራት ምቅይያር ኣይድገፍን። ካብ ኣርባዕተ ዓመት ንላዕሊ ምስ ተመጠ ግን፡ ሚኒስተራት ጥራይ ዘይኮነ ፕረሲደንትዉውን ዘይቕየረሉ ምኽንያት እኮ የለን እዩ። ቦታ ፕረሲደንት ወይ ፕረሲደንት መሎኮታዊ ኣይኮነን።
ኣብ ከም ናይ ሕብረተሰብና ማሕበራዊ ኣቃውማን ደረጃ ምዕባለን ንፕረሲደንት ኮነ ንሚኒስተርዝሕጸ ሰብ ኣብ ብቕዓት ጥራይ ክምርኮስ ኣለዎ ክበሃል ኣይከኣልን። ብቐንዱ ፖለቲካዊ ሕርያ እዩ። ነቲ ብዙሕነት ናይ ሕብረተሰብ መታን ከንጸባርቕ፡ ኮነ ኢልካ ሃይማኖት ከባብን ጾታን ኣብ ግምት ምእታው የድሊ። ንሞዛይካዊ መልክዕ ዘይኮነ ግን፡ ብብቑዓት ካብዉቶም ዝተፈላለዩ ኣብ ግምት ክኣትዉ ዘለዎም ረቋሒታት መሰረት ብምግባር ክኸውን የድሊ።
ኣብዉዚ ዝሓለፈ ናይ ሸውዓተ ዓመት ተመኩሮና፡ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ተጌሩ እዩ። ብምጽዳቕ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ዘይምዃኑ ርዱእዉኳ እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሊ ፕረሲደንት ብዝነበረ ክቱር እምነት እቲ ሕጋዊ ሕቶታት ኣይለዓልን ኔሩ። ዕቃበታትን ትዕዝብቲታትን እናሃለወን እናዕበየ እናኸደን ከሎዉውን። ምስ ሕቶ ኲናትን ሰላምን ዝተፈጥረ ስግኣታትን ግን ዕውር እምነት ኣብ ሕቶምልክት ክኣቱ፡ ስድራቤታዊ ኣሰራርሓ ዘየዋጽእ ኮይኑ ሕጋዊ ኣሰራርሓታት ክድለ፡ ንድሕሪት ተመሊስካ ብግርህነት ተታሒዙ ዝነበረ ጉዳያትዉውን ብነቐፈታዊ ዓይኒ ክረአ፡ መጻኢ ጉዕዞ ከኣ ድሓር ከየጣዕስ ውሑስ ባይታ ከምዝንጸፈሉ ክግበር፡ ተደልዩን ተደሚሩን።
ቀደም ተዘሪቡሉ ዘይፈልጥ መቅይያራት ኮነ ምድስካላት፡ ደሓር ግን ኣብ ባይቶ ምስ ዝተጋህዱናይ ኣረኣእያ ፍልልያት ክመጹ ንዝደመሩ ለውጢታት ክዝረበሉ ደሚሩ። ንናይቶም ውልቀሰባትጥቕምን ስልጠናን ዘይኮነ፡ ኪኖኡ ዝኸይድ ጠንቂ ስምብራትን ከምዘለዎ እናበርሀ ብዝያዳ እናኣሰከፈን ስለዝመጸ ብዛዕባ ሸለል ይበሃል ንዝነበረ ምቅይያራት ዘይምዝራብ ክጣዕስን ተቓውሞ ከስዕብን ደሚሩ። ኣብ ቅድሚ ኣደራዕ ወሪድዎ ዘሎ ህዝቢ ብዛዕባ ኣብ መንግስቲ ዝርከቡ ሓለፍትን ሕቶ ሓላፍነታትን ምዝራብ፡ ብዛዕባ ስልጣን ምድላዪን ተኸሊእካ ምኹራይን ጌሩ ስለዝግለጽ፡ ንክትዛረበሉ ዘሰክፍዉኳ እንተኾነ፡ ኪኖ እቶም ውልቀሰባት ዝኸይድ ትርጉም ስለዘልዎ፡ ክዕበጥ ኣይጽቡቕን እዩ። ብውሑዱ መምሃርን መለበምን ክኸውን ይግባእ።
ሎሚ ጽባሕ ወያነ ወራር ክኸፍት እዩ ተባሂሉ ትጽቢት እናተገብረ፡ ወያነ ጸላእቱ ዝኾኑ ኣብ ማእሰርቲ ዝነበሩ ክኢላታት ኣባላት ደርግ ፈቲሑን መተባብዒ ሂቡን ኤርትራ ንምስዓር ኣብ ኲናት እናሰለፈ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዋላ ንውሉድ ወለዶ ኣብ ዕዳን ዕድዕዳን ይእቶ ብዘይገድስ ወያነ ዶላራት ጫሕ እናበለ ወጻእተኛታት ክኢላታት መርሰነሪታት እንውፈረ፡ ኩሎም ምኩራት ወተሃደራዊ ኪኢላታትና ናብ ዓውዲ ኩናት ከም ዝዋፈሩ ምግባርን፡ ወጻእተኛታት ክኢላታት ምዕዳግ/ምክራይን እኳ ይትረፍዉምበር፡ ብናይ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ጉዳይ ኣሳቢብካ፡ መኸተና መታን ክሕይል ኣካያይዳን ንኽመዓራረ ተቓውሞ ስለዘረኣየ፡ ንደነራል ሓለቃ ስታፍ ምድስካል፡ ናይ ውልቀሰብን ናይ ስልጣን ሕቶን እዩ ኢልካ ጥራይ ክሕለፍ ኣይከኣልን።
ተመዛቢሉ ንዘሎ ህዝቢ ዘድልዮ ህጹጽ ረድኤት ክሕግዛ ጻውዒት ዝተገብረለን ዘይመንግስታውያንውድባት (ሞሐሠዘ)፡ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ ብሃንደበት ከይትሰጉና ንዓና ዝምልከት ፖሊስኹም ብጽሑፍ ሃቡና ይብላ ስለዘለዋ፡ የድሊ እዩ ዝበሃል ርእይቶ ስለዝሃበት ሓላፊት ኮሚሽን ረድኤት ስደተኛታትን ኤርትራ ካብ ስርሓ ክትቅየር ውልቃዊን ናይ ስልጣን ሕቶን እዩ ኢልካ ጥራይ ክሕለፍ ኣይከኣልን።
ካልእዉውን ብዙሕ ከምኡ ተራእዩ እዩ። ኣብ ካልእ ግዜ ኔሩ እንተዝኸውን ዕቃበታትን ትዕዝብታትን እናሃለወካ ኣይምተዘርበሉን። ኣብዉዚ እዋንዉዚ ግን ንኩነታት ህዝቢ ብዛዕባ ዘደሊ ኣገዳሲ ጉዳያት ስለዝኾነ፡ ናይ ግድን የዛርብ። ሃገራዊ ባይቶ ከጽድቖዉኳ እንተለዎ፡ ፕረሲደንት ሚኒስተራትክቕይርን ዝኾነ ካልእ ምኽንያት ክህብ ስለዝኽእልን ግን፡ ንትዕዝብቲ ዝተርፍ ይኸውን።
ኣብ ሃገራዊ ትካላት፡ ብዙሕነት ሕብረተሰብና ንምንጽብራቕ፡ ብደካ ፖለቲካዊ ሕርያ፡ ካብ ኩሉ ወገናት ብቕዓት ከምዝጥረን ከምዝህሉን ንምግባር፡ ብውጥን ዕድላት ምኽፋትን ምትብባዕን ከድሊእዩ። ኣብዉዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ብደካ ፖለቲካዊ ሕርያ፡ ኣብ ማእከላይን ካልኣይን ላዕላይን ደረጃታት ካብ ዝርከቡ ተመሃሮ ብሄር፡ ሃይማኖት ጾታን ኣብ ግምት ብምእታውን ብፍሉይ ቆላሕታን ሓገዝን ናብዉተን ኣገደስቲ ሃገራውያን ትካላት ዋላ (ሰራዊት) ንምምልማል ክሳብ ክንደይ ወፍሪ ጌርና ፍሬኡ መዓስ ንጽበን ክንግምግም የድልየና እዩ። ምኽንያቱ ንሓዋሩ እቲ ፖለቲካዊ ሕርያ ብመምዘኒ ብቕዓትን ኪስነ ስለዘለዎ ብደረጃ ሚኒስተራት ከይተረፈዉውን። ሕቶ፡- ብሰንኪ ኩናት ምስ ወያነ ዘጋጠመ ጸገምን ጠንቁን እንታይ እዩ ትብል?
ድሩዕ፡ መስዋእቲ፡ ምምዝባል፡ ዕንወት . . . ክንድዚዉዩ ኢልካ ክጽብጸብ ኣይከኣልን። ዘስካሕክሕን ስምብራቱ ንነዊሕ ዝጸንሕን እዩ። ክትዝርዝረሉ ዘይኮነ፡ ኣብ ምፍትሑ ክትሕግዞ እዩ ትጽቢት ዝግበር፡ ተመዛቢሉ ዘሎ ህዝቢ ዓዱ ተመሊሱ መነባብሮኡ ከመሓይሽ፡ ከቲቱ ዘሎ መንእሰይ ቀልጢፉ ዝጣየሰሉ ኩነታት ክፍጠር፡ ድሕሪ ሕጂ ህዝብና ኲናት ዘይርእየሉ ኩነታት ክመጽእ ይድለ ኣሎ። ንምቅላሉን ንምፍትሑን ከኣ ብርቱዕ ጻዕሪ፡ ብዓቢኡ ድማ ሰላምን ምርግጋእን ክሓትት እዩ። ሓቀኛ ቅዋማዊ ስርዓት ከኣ ምዘëእ ኩነታት ክፈጥር ይኽእል። ጠንቁ ናይ ወያነ ወራር እዩ። ናትና ድኻም ግን ብግቡእ ክግምገም ዝግብኦ እዩ።
ሕቶ፡- ንናይ ደገ ማዕከናት ዜና ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቖጢብኩም ከምዘለኹም ይዝረብ። ንምንታይ ከምኡ ኮይኑ?
ድሩዕ፡ እቲ ጉዳይ ንህዝብና ስለዝምልከት።
ሕቶ፡- ሕራይ፡ እዚ ምንቅስቓስኩም ብኸመይ ደሚሩ? ዝመርሖ ሰብዉከ ኣለዎዉዶ?
ድሩዕ፡ ከም ኣባልት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ሓድሽ ነገርን ሓዲሽ ምንቅስቓስን ኣላዓዒልናኣሎና ክብል ኣይክእልን። ኩሉ እቲ ነልዕሎ ዘሎና ሕቶታትን ርእይቶታትን ናይ ውድብ ሕቶታትን ርእይቶታትን እዩ። ብዕትበትን ጭቡጥ ስጉምቲታት ብምውሳድን ከተተግብሮ ናይ ምጽዓር ሕቶ ጥራይ እዩ ዝመስለኒ። ብተፈላለየ ምኽንያታት (ድኽመት እዩ) ክንሰርሓሉን ክንቃለስሉን ዝነበረናዉምበር፡ ናይ 15 ሰባት ፍሉይ ኣደንዳ ኣይኮነን። ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ናይ መሰጋገሪ ኣገዳሲ (ሆሦሕሩሕሆሃማ) እዋን ስለዝኾነ ግን፡ ብትብዓት ክንገጥሞ ዘለና ኮይኑ ረኺብናዮ ኣሎና። ህዝብና ሓቀኛ ቅዋማዊስርዓት ተኪሉ ክንርኢ ስለንደሊ።
እቲ ጉዳይ ተመኻኺርካ ዝተበገሰን፡ ኣብዉዚ ኣዋንዉዚ እዩ ነቂሉ ዘይትብሎን ኮይኑ እናተዋህለለንኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተንጠልጠለ ኣስጋኢ ኩናታን ዝወረደ ጸገማትን ዝደረኾን ተርእዮ እዩ ክብል እደፍር። ናይ ነብሰ ነቐፈታን መብጻዓ ምሕዳስን ተርእዮ እዩዉውን።
ናይ ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ኣካል ምበር ዝተፈልየ ስለዘይኮነ፡ ከም ፍሉይ ኣካል ክትዛረበሉን ክውሰድን ኣይከኣልን። ናይ ዘይተዛረቡ ኣባላት ማእከላይ ሃገራውን ባይቶታት ናይ ካድረታትን ኣባላት ውድብ፡ ከምኡ ከኣ ናይ ህዝቢ ድሌት ስለዘሎን ድማ ናይ ፍሉያት ሰባት ጌርካ ክውሰድ ኣይግብኦን።
ሕቶ፡- ተራ ናጻ ፕረስ ሃገርና ከመይ ትግምግሞ? ድሩዕ፡ ኣብ ሃገርና ብሕታዊ ፕረስ፡ ሓደ ወልዶ እዩ ዘሎ፡ ሰብኣውን ትካላውን ዓቕሙ ጌና ትሑት እዩ ዘሎ። ብናይ መንግስታዊ ፕረስ ተዓብሊሉን ተዓፊኑን ስለዝጸንሐ፡ ሕጂ ይብገስ ኣሎ። ንምዕባለኡ ክሕግዝ ዝኽእል ጉዳያትን ዕቑር ዓቅምን ስለዘሎ ግን ትስፉው እዩ።
ኣብዚ እዋንዉዚ ዝረአ ዘሎ ስምዒታውን ዘለፋ ዝተሓወሶን ዘረባታት(ካባና ደሚርካ) ቀስ ብቐስዘፍ ክብልን፡ ብእርኑብን ንርእይቶታት ጥራይ ብነቐፌታውን ሃናጽን መገዲ ዝርኢን ጽሑፋት፡ እናተተከአ ክኸይድን እዩ።
ብሕታዊ ፕረስ፡ ኣብ ምዕማቝ ደሞክራሲን ምምዕባል ፖለቲካዊ ባህልን ኣገዳሲ ተራ ስለዘጻወት፡ ናይ መንግስቲን ብሕታዊ ክፋልን ቆላሕታን ደገፍን ከድልዮ እዩ። ምምዕባሉን ምድልዳሉን ብውሽጣዊ ትሕዝቶ ጥራይ ስለዘይከኣል፡ ከምዉቲ መንግስትን ማሕበራት ሓፋሽን ዓቕመን ንምምዕባል ብግሉጽ መገዲ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ዝሓታን ዝረኽባን፡ ብሕታዊ ፕረስዉውን ካብ ከምኡ ሓገዝ ክጥቀም ዝኽእልን ዘለዎን ኮይኑ ይረኣየኒ።
ኩሉ ግዜ ብፍላይ ከኣ ኣገዳሲ ነጥቢ መቐይሮ ኣብ ዝኾነ ናብ ቅዋማዊ ስርዓት መስጋገሪ እዋን፡ ህዝቢ ብናጻ ርእይቶኡ ክህብን፡ ንመጻኢ ጉዕዞኡ ኣዝዮም ጸለውቲ ኣብ ዝኾኑ ጉዳያት ብክፉትከመያየጥን፡ ስለዝግባእ ናጻ ፕረስ ኣገዳሲ እዩ። ብዝኾነ ይኹን ምስምስን ስልበጣን ክዕፈን ከኣ ኣይግባእን።
ኣብ መወዳእታ ክትብሎ ትደሊ ነገር እንተሎ፡ ዕድል ክንህበካ?
ድሩዕ፡ እዚ ኩነታትዉዚ ንህዝቢ ኣሻቒልዎ ምህላዉ ይሰመዓንን ከምኡ ምዃኑ የሕዝነንን። ህዝቢኪሻቐል ኣይንደሊን ኢና። ካብዉዚ ኩሉ ሽግር ወጺኡ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ቅሳነት ኪስእን ኣይግባእን። ኣይ ኢዱን እዩ። ከምኡ ኪኸውን የብሉን።
እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ፍልልይ ኣብዉዚ እዋንዉዚ ከጋጥም ዘይክእል ዚነበረ ኣይኮነን። ንህዝቢ ዘሻቕሎ ዘሎ ግን ናብ ጎነጽን ዘየድሊ ሓይሊ ምጥቃምን ከየምርሕ እዩ። ከምኡ ከይከውን ንሕና ሕጋዊ ሰላማዊን ዘተኣዊን መንገዲ ጥራይ ኢና ኪንጥቀም ጸኒሕናን ኪቕጽል ንደልዮን።
ሰራዊታና ብደካ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሳብ ሕጂ ተጋዳላይ ዚሕመረቱ ኮይኑ ስለዚጸንሐ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሃገር ጸግዒ ውድብ ሒዙዉኳ እንተኾነ ንቕዋም ዚምእዘዝን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ፍልልያት ውሽጢ ሃገር ከምሃገራዊ ትካል ኢዱ ከእቱ ስለዘይብሉን፡ እዚ ዘሎ ፍልልይ ናብ ጎነጽን ሓይሊ ምጥቃምን ከምርሕ ኣይክእልን። ኣይግባእን ከኣ።
ፕረሲደንት ካብ ሕጊ ወጺኡ ነዚ ዘሎ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይን ሰላማዊ ተቓውሞን ብጎነጽ ወይብኻልእ ኣመሳሚሱን ጉልባብ ገይሩን ኪድርቁስ ኪፍትንን ኣይግባእን። ብምምይያጥን ክፉት ዘተንጥራይ ዚፍታሕ እዩ። ባዕሉ ብሕጊ ኪሕዞ እንተኾይኑ ከኣ፡ ባዕሉ ከሳሲን ፈራዲን ክኸውን ከምዘይክእል ኪበርህ የድሊ።
ህዝቢ ተዓዛባይ ኪኸውን ስለዘይብሉ፡ ከምዉቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሞንጎ ደብሃን ሻዕብያን ኪዓርቕዝጸዓረን ኣገዳሲ ተራ ዝተወጻወተን ሕጂዉውን ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን (ውግእ ወያነ) ሰላማዊ ፍታሕን ዕርቂን ንኽርከብዉኳ ብመራሕቲ ሃይማኖቱ ዝጸዕረ፡ ናይ ውሽጡ ሽግር ንምፍታሕ እሞ ከኣ ልዑል ሓላፍነት ኣለዎ ኢለ እኣምን።
የቐንየልና ድሩዕ
ድሩዕ፡ የቐንየለይ
POST TAGS:
ሃይለሚኒስተርምስብሕታውያንነበርወልደትንሳኤዕላልድሩዕጋዜጠኛታት
Amanuel
aseye.asena@gmail.com
Review overview
NO COMMENTS
POST A COMMENT Cancel Reply
ATV - Asena
Polls
Announcement
ATV:እዋናዊ ዜና፡ ካብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝወጸ ምስጢራዊ ኣዋጃት፡ PFDJ Directives
admin
17 Jun 2020
ኣይሰማዕናን ከይትብሉ! …………ቀይዲ ምንቅስቓስን ሓልዮት ኣልቦ ዝምቡዕ ፖሊሲ ስርዓት ኢሳይያስን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣስዒቡዎ ዘሎ ካብ ኮረና ዝኸፍአ ሓደገኛ ጥምየት (ኪኖ ኣርእስተ ዜናታት)
admin
15 Jun 2020
ANDIT OKBAY – MEN’U NSU – {መን’ዩ ንሱ} – NEW ERITREAN MUSIC 2020 – {Official Music Video}
admin
13 Jun 2020
ATV: ማህደር ሰማእታት ኤርትራ – ኣልቡም 2 – June 2020
admin
13 Jun 2020
No posts were found.
ATV: መስርዕ ፊተውራሪ ኣብ ትኹል -1984 ዘጋጠመ ፍጻሜ፡ ተኸታተሊ ዛንታ ዕሸላት ሰማእታት ኤርትራ – ብ ኣማኡአል ኢያሱ – 1996 – 1ይ ክፋል (1/6)
admin
12 Jun 2020
መርድእ
assenna
13 Oct 2018
Announcement: DISCUSSION – Eritrea’s National Service; past promises and young peoples’ experiences. What next?
assenna
14 Jun 2018
Negussie family thanks you for your blessings & well wishes
assenna
27 Apr 2018
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
assenna
04 Mar 2018
ቃል ሓዘን
assenna
24 Feb 2018
ጸሎተ-ፍትሓት ነፍስሔር ወ/ሮ ኣበባ ተኽለ
assenna
29 Oct 2017
GoFundMe AsenaTv Campaign
Assenna Foundation Board of Directors
CURRENT POLL
No posts were found.
STAY CONNECTED
Political Prisoners
Missing
መርድእ
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣለም ገብረማርያም ሰንዓፈ (ምቕማጣ ን/ዞባ ሰገነይቲ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዳዊት ሰለሙን ገ/ገርግሽ ( ዓዜን – ን/ዞባ ሰረጀቓ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኒ ይብራህ – ሽደን በርሀ ካሕሳይ ( እንዳባሊባኖስ – ንኡስ ዞባ ማይምነ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዮሃንስ (ጆን) ዘርኣይ (ደቂ ዘርኡ – ን/ዓዲ ተከሌዛን)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣብርሃም ዑቕበኣብ ገብሪሂወት – ሓጺና (ን/ዞ ዓረዛ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዘካርያም መንግስቱ በርሀ ( ከተማ ደቀምሓረ)
assenna
06 Jun 2016
መልቀስ – ንመምህር ተኸስተ ሃብተ
assenna
17 Mar 2017
መርድእ
assenna
26 Feb 2017
መርድእ ዕረፍቲ ብጻይና ዓብዱ ዑመር
assenna
13 Feb 2017
መርድእ፣ ተስፍሁነይ ሃይለመሎኮት ካሕሳይ
assenna
08 Feb 2017
መርድእ
assenna
09 Dec 2016
መርድእ፣ እንፈትዎ ኣቦናን ሓውናን ገዲም ተጋዳላይ ተሓኤ፡ ገብረሚካኤል ኪዳነ (ጻዕዱ)
assenna
07 Nov 2016
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።


ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል
00 ንጥሎች
0
+251-939-37-37-37
ፍለጋ
ሁሉም ምድቦች ያልተመደቡ የልጆች እና የመዝናኛ እቃዎች የተለያዩ መጫዎቻዎች ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች ሁሉ መገልገያ የታሪክ መጽሐፍት ከለሮች የጽሕፈት መሳሪያዎች የተለያዩ ስቴፕለሮች እና የስቴፕለር ሽቦዎች ማስታወሻ ደብተር እና የፋይል ሳጥን የወረቀት ሽቦዎች፣ መያዣዎች ቀለም እና ፓርከር ማስመሪያዎች፣ላጲሶች፣ መቅረጫዎች ወረቀት እና ኤንቬሎፕ የማጣበቂያ እና የመገልገያ መለዋወጫዎች ሁሉም እርሳስ እና እስክርቢቶ የመዋቢያ ቁሳቁሶች በሻወር ቤት የግል ንጽህና መጠበቂያዎች ሎሽን እና ቫሲሊን ሽቶዎች የተለያዩ የጸጉር መንከባከቢያዎች የእጅ እና የሰውነት ሳሙና ሁሉ የፊት እና የሰውነት ክሬም የንጽህና መጠበቂያዎች ማበጠሪያ እና የጥፍር መቁረጫዎች የሕፃናት ማእዘን ዳይፐር እና ዋይፕስ የሕፃን አካል እንክብካቤ እና የእጅ ማድረቂያ ስብስብ የሕፃን ንፅህና እና ዕለታዊ እንክብካቤ የጡጦ ጫፎች፣ ጡጦዎች እና የግግ ማከኪያዎች የእንጀራእናት፣የጡጦና የእንጀራእናት መቀቀያዎች ልብሶች ፣ ጫማዎች እና ሻንጣ የህጻናት የምግብ መብያዎች እና ማስቀመጫዎች ሁሉም የምግብ እቃዎች የተለያዩ መጠጦች ሁሉም ማካሮኒ ፣ ፓስታ እና ሩዝ ቸኮሌቶች ፣ ከረሜላዎች እና ማስቲካዎች ዘይት ቡና ፣ ሻይ እና ስኳር የሕፃን ምግብ የታሸጉ ምግብ ማርማራቶች እና የኦቾሎኒ ቅቤዎች ባልትና ብስኩቶች እና መክሰስ ላይ የሚበሉ ምግቦች የስጋ እና የወተት ተዋጽኦዎች ቴምሮች ጨው እና ቅመሞች የዳቦ መጋገሪያ ግብአቶች የምግብ ማስቀመጫ እቃዎች የተለያዩ ቲማቲም ድልህ እና ስጎ ፈጣን ምግቦች አትክልቶች እና ፍራፍሬዎች የቤት ዕቃዎች የወጥ ቤት ዕቃዎች ሁሉም የቤት ዕቃ ጋውኖች፣ቲሸርቶች፣ፎጣዎች.. ፍሊት እና ኤር ፍሬሽነር ኤሌክትሮኒክ መሣሪያዎች የወለል ምንጣፍ እና ሌሎችም የአልጋ ልብስ የጽዳት ዕቃዎች የልብስ ማጠቢያ ሳሙና የእጅ እና የሰውነት ማጽጃዎች የወጥ ቤት ማጽጃ ምርቶች የመኪና ማጽጃ ቁሳቁሶች ሁሉም ናፕኪን ባለብዙ ዓላማ ማጽጃ ወለል እና የመስኮት ማጽጃ የባኞ ቤት፣ሽንትቤት ማጽጃዎች ቆሻሻ ማጠራቀሚያ መታጠቢያ ስፖንጆች የስፖርት ዕቃዎች የውሃ መጠጫ ኮዳዎች የስፖርት መጫወቻ እቃዎች የተለያዩ የስፖርት መስሪያ ቁሶች ደጋፊ ትራሶች ሁሉ የትምህርት ቤት አቅርቦት ቦርሳ እርሳስ እና እስክርቢቶ ቀለም እና ፓርከር የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጽሐፍ እና ማስታወሻ መጽሐፍ ላጲስ እና መቅረጫዎች የምሳ እቃ የውሃ መጠጫ ኮዳዎች ሁሉም ኮምፓስ እና ማስመሪያዎች የመገልገያ መለዋወጫዎች የስጦታ ዕቃዎች ጣፋጭ ከረሜላ ሽቶዎች የስጦታ ቦርሳዎች። መጫወቻ ልብስ እና ጫማዎች ሁሉም ሌሎች በአሜሪካ ምርቶች የተሰራ የድግስ ዕቃዎች ሻማ እና ርችት ለአንድ ግዜ የሚያገለግሉ እቃዎቸ የልደት ቀን ማስዋቢያ እቃዎች የልደት ኮፍያዎቸ፣ዘውዶች ወዘተ.. ሁሉም የመጽሐፉ ጥግ ቀለም መቀቢያ እና መልመጃ መጽሃፎች የታሪክ መጽሐፍት የአማርኛ መጽሐፍት የእንግሊዝኛ መጽሐፍት ትምህርታዊ መጻሕፍት ሁሉም የምግብ አዘገጃጀት መመሪያዎች ከ“መጽሐፍ ዓለም” መደብር ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ ንግድ ራስ አገዝ ልብ-ወለድ የልጆች መጽሐፍት COVID-19 አስፈላጊ ነገሮች መጫወቻዎች አባልነት የቤት እንስሳት ምርቶች የአዲስ ዓመት ጥቅል ወደ ትምህርት ቤት የሚመለስ ጥቅል ልብስ የረመዳን ጥቅል


ቢያዲንቃል ቦጬኛትኒ እስከ ሊይሙትም ሊይነቅጊ ድረስ ኢየሱስ ቲይትግራገብን ሰብቻይ ያዲንቅዋ ገራ ያትጋባም ናሮ።ሉቃስ ፃፈም በቂሪንኔይ የሉቃሲይ መፀሐፍ ውስጥ የኢየሱስኔይ የህይወት ታሪክ ዮትሄተላትዋ የሳኖሙይ ድንቃቁዋ ያርዪሚ ፍቅረኒይ ዮራት ታቆቱሉኖሁሞ።


ሀዋሳ ከተማ መቐለ 70 እንደርታ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ወላይታ ድቻ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ዜና ጅማ አባ ጅፋር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ
የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 4ኛ ሳምንት – የእሁድ ጨዋታዎች ቅድመ ዳሰሳ
November 26, 2017
ዮናታን ሙሉጌታ
የኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ አራተኛ ሳምንት ጨዋታዎች እሁድ በአዲስ አበባ ፣ በጎንደር ፣ በመቐለ እና በሀዋሳ ከተሞች…
ዜና የጨዋታ ሪፖርት ጅማ አባ ጅፋር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ
ሪፖርት ፡ ፋሲል ከተማ ከሜዳው ውጪ ወሳኝ 3 ነጥቦች አሳክቷል
November 19, 2017
አምሐ ተስፋዬ
በኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ 3ኛ ሳምንት ጅማ ላይ ጅማ አባጅፋር እና ፋሲል ከተማ ያደረጉት ጨዋታ በፋሲል ከተማ…
ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ዜና የጨዋታ ሪፖርት ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ
ሪፖርት | ፋሲል በወልዋሎ 2-0 ከመመራት ተነስቶ ነጥብ ተጋርቶ ወጥቷል
November 5, 2017
አምሐ ተስፋዬ
በ2009 የኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ ከምድቡ አንደኛ በመሆን ወደ ፕሪምየር ሊጉ ያደገው ወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ ፋሲል ከተማን…
ዜና ዝውውር ፋሲል ከነማ
መሐመድ ናስር ወደ ፋሲል ከተማ አምርቷል
October 16, 2017
omna
መሐመድ ናስር ከጅማ አባ ቡና የአንድ ዓመት ቆይታ በኃላ ወደ ፋሲል ከተማ ማምራቱን ክለቡ ይፋዊ የፌስቡክ…
ኢትዮጵያ ቡና ወልዲያ ዜና ዝውውር ድሬዳዋ ከተማ ፋሲል ከነማ
ፌዴሬሽኑ በብሩክ ቃልቦሬ ጉዳይ ላይ ውሳኔ አሳልፏል
September 27, 2017
ዳንኤል መስፍን
ብሩክ ቀልቦሬ በአዳማ ከተማ የነበረውን የውል ዘመን አጠናቆ ለድሬዳዋ ከተማ ፊርማውን ያኖረ ቢሆንም በኋላ ላይ ለወልድያ…
ዜና ዝውውር ፋሲል ከነማ
ለፋሲል ከተማ የፈረሙት የውጪ ዜጋ ተጫዋቾች…
September 15, 2017
አብርሃም ገብረማርያም
ፋሲል ከተማ የኢትዮጵያ እግርኳስ ፌዴሬሽን የሚፈቅደውን የውጭ ተጫዋቾች የቁጥር ገደብ በመጠቀም 5 የናይጄርያ ፣ ማሊ እና…
ዜና የቅድመ ውድድር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ
ቅድመ ውድድር ዝግጅት – ፋሲል ከተማ
September 13, 2017
ዳንኤል መስፍን
በመጣበት አመት በርካታ የኢትዮጵያ እግርኳስ ተከታታዮችን ባስገረመ መልኩ የሊጉ አውራ ቡድኖችን ሁሉ ሳይቀር በማሸነፍ የ2009 የውድድር…
Posts navigation
Previous 1 … 71 72 73 Next
የቅርብ ዜናዎች
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ September 14, 2024
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል September 14, 2024
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል September 14, 2024
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል September 14, 2024
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ኢትዮ ኤሌክትሪክ አስራ ሁለት አዳዲስ ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 14, 2024
መቐለ 70 እንደርታ አማካዩን ለማስፈረም ተስማምቷል September 13, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ቻምፒየንስ ሊግ ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ
የአሰልጣኞች አስተያየት| የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ 0 – 1 ያንግ አፍሪካንስ
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ቻምፒየንስ ሊግ
ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ በሜዳው ተሸንፏል
September 14, 2024
ቶማስ ቦጋለ
ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና
ከ17 ዓመት በታች የክለቦችና ክልሎች ሻምፒዮና ተጀምሯል
September 14, 2024
ክብሩ ግዛቸው
ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝውውር ፕሪምየር ሊግ
ፈረሰኞቹ ዩጋንዳዊውን በውሰት ለማስፈረም ከስምምነት ደርሰዋል
September 14, 2024
ማቲያስ ኃይለማርያም
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (53) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)


ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ሰንበት ይፍነው። ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ካብ ሶኑይ ክሳብ ዓርቢ ብዕለታዊ ዜና ይጅምር፥ እዋናዊ ጉዳያትን ሰሙናዊ መደባት'ውን የጠቓልል ።ቀዳምን ሰንበትን ኣብቲ ሰሙን ዝተፈነው መደባት ብምድጋም ፈነወ ቛንቛ ትግርኛ ይኻየድ።


የትምህርት ሚኒስቴር በትምህርት ዘርፍ ሁለንተናዊ እድገት እና ጥራትን ለማረጋገጥ ትክክለኛ እና ጥራት ያለዉ የትምህርት መረጃ የማይተካ ሚና ሰላለዉ በዘርፉ የትምህርት መረጃ አሰተዳደር ስርዓት ግልፅነት እና ተጠያቂነት የሰፈነበት አሰራር ለመፍጠር የሚያስችል የትምህርት መረጃ አሰተዳደር ስርዓት ረቂቅ መመሪያ አዘጋጅቷል።
የተዘጋጀው ረቂቅ መመሪያ ፀድቆ ስራ ላይ ከመዋሉ በፊት በቀጥታ ህብረተሰቡ በሚሳተፍበት መድረክ አስተያየት እና ግብአት እንዲሰበሰብ ማድረግ አስፈልጓል፡፡ በመሆኑም መሰከረም 08/2017 ዓ.ም ከጥዋቱ 4፡00 ሰዓት ጀምሮ አራት ኪሎ በሚገኘው የመስሪያቤታችን የመሰብሰቢያ አዳራሽ በመገኘት ይፋዊ የህዝብ የውይይት መድረክ ላይ ተገኝተው ሰነዱን ለማዳበር የሚያስችል ግብአት ይሰጡን ዘንድ በአክብሮት እንጋብዛለን።
ረቂቅ መመሪያን በውይይት ለማዳበር አስተያየት እንዲሰጥ ስለመጠየቅ
የትምህርት ሚኒስቴር በትምህርት ዘርፍ ሁለንተናዊ እድገት እና ጥራትን ለማረጋገጥ ትክክለኛ እና ጥራት ያለዉ የትምህርት መረጃ የማይተካ ሚና ሰላለዉ በዘርፉ የትምህርት መረጃ አሰተዳደር ስርዓት ግልፅነት እና ተጠያቂነት የሰፈነበት አሰራር ለመፍጠር የሚያስችል የትምህርት መረጃ አሰተዳደር ስርዓት ረቂቅ መመሪያ አዘጋጅቷል።
የተዘጋጀው ረቂቅ መመሪያ ፀድቆ ስራ ላይ ከመዋሉ በፊት በቀጥታ ህብረተሰቡ በሚሳተፍበት መድረክ አስተያየት እና ግብአት እንዲሰበሰብ ማድረግ አስፈልጓል፡፡ በመሆኑም መሰከረም 08/2017 ዓ.ም ከጥዋቱ 4፡00 ሰዓት ጀምሮ አራት ኪሎ በሚገኘው የመስሪያቤታችን የመሰብሰቢያ አዳራሽ በመገኘት ይፋዊ የህዝብ የውይይት መድረክ ላይ ተገኝተው ሰነዱን ለማዳበር የሚያስችል ግብአት ይሰጡን ዘንድ በአክብሮት እንጋብዛለን።
Sep 17, 2024 441
የሀገር ውስጥ ዜና
መልካም አዲስ አመት
2017 አዲስ ዓመትን አስመልክቶ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ ያስተላለፍ የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት።
2017 አዲስ ዓመትን አስመልክቶ የትምህርት ሚኒስትሩ ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ ያስተላለፍ የእንኳን አደረሳችሁ መልዕክት።
Sep 10, 2024 232
የሀገር ውስጥ ዜና
በ2016 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል አገር አቀፍ ፈተና 5.4 በመቶ ተማሪዎች 50 በመቶና በላይ ውጤት ማስመዝገባቸው ተገለጸ።
የ2016 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ሀገር አቀፍ ፈተና ውጤትን አስመልክቶ የትምህርት ሚኒስትሩ ክቡር ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል።
ሚኒስትሩ እንደገለጹት ለአገር አቀፍ ፈተና ከተቀመጡ 674,823 ተማሪዎች ውስጥ 36, 409 ወይም 5.4 በመቶ የማለፊያው ውጤት ማግኘታቸውን ገልጸዋል። የማለፊያ ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች ቁጥር ከባለፈው ዓመት ተመሳሳይ ጊዜ በ9,114 ተማሪዎች ብልጫ እንዳለውም ተናግረዋል።
በዚህም በተፈጥሮ ሳይንስ 28,158 ወይም 9 በመቶ በማህበራዊ ሳይንስ 8,251 ወይም 2 በመቶ የማለፊያ ውጤት ማምጣታቸውን አመላክተዋል።
በፈተናው 1,221 ተማሪዎች ከፍተኛ ውጤት ማስመዝገባቸውን የገለጹ ሲሆን በባለፈው ዓመት ከተመዘገበው 220 አንጻር የተሻለ ውጤት መሆኑም ተገልጿል። ቀደም ሲል በነበረው የመሰናዶ ትምህርት በትግራይ ክልል ፈተናቸውን ከወሰዱ ተፈታኞች መካከል ከ700 በተፈጥሮ ሳይንስ ከትግራይ ቀላሚኖ ት/ቤት አንድ ተማሪ 675 ማስመዝገቡን ገልጸዋል።
በተመሳሳይ በዚህ ዓመት ፈተናቸውን ከወሰዱ ተማሪዎች መካከል ከ600 በተፈጥሮ ሳይንስ ከአዲስ አበባ አግዚሊየም ካቴድራል ት/ቤት 575 (በሴት ተማሪ) በማህበራዊ ሳይንስ ከአዲስ አበባ ኢትዮ ፓረንትስ 538 (በሴት ተማሪ) ከፍተኛ ውጤት መመዝገቡን ተናግረዋል ።
በዚህ ዓመት ሁሉም ክልሎችና ከተማ መስተዳድሮች ከአምናው በተሻለ ተማሪዎችን ማሳለፋቸውን የገለጹት ሚኒስትሩ 1,363 ት/ቤቶች ግን ምንም ተማሪ አለማሳለፋቸውን ጠቁመዋል።
ክቡር ሚኒስትሩ በመጨረሻም 50 በመቶና በላይ ያመጡት በቀጥታ ወደ ዩኒቨርሲቲ እንደሚገቡ ጠቅሰው የተወሰኑ ተማሪዎችም በሪሜዲያል ፕሮግራም ተጠቃሚ እንደሚሆኑ ተናግረዋል።
የ2016 ዓ.ም የ12ኛ ክፍል ሀገር አቀፍ ፈተና ውጤትን አስመልክቶ የትምህርት ሚኒስትሩ ክቡር ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ጋዜጣዊ መግለጫ ሰጥተዋል።
ሚኒስትሩ እንደገለጹት ለአገር አቀፍ ፈተና ከተቀመጡ 674,823 ተማሪዎች ውስጥ 36, 409 ወይም 5.4 በመቶ የማለፊያው ውጤት ማግኘታቸውን ገልጸዋል። የማለፊያ ውጤት ያስመዘገቡ ተማሪዎች ቁጥር ከባለፈው ዓመት ተመሳሳይ ጊዜ በ9,114 ተማሪዎች ብልጫ እንዳለውም ተናግረዋል።
በዚህም በተፈጥሮ ሳይንስ 28,158 ወይም 9 በመቶ በማህበራዊ ሳይንስ 8,251 ወይም 2 በመቶ የማለፊያ ውጤት ማምጣታቸውን አመላክተዋል።
በፈተናው 1,221 ተማሪዎች ከፍተኛ ውጤት ማስመዝገባቸውን የገለጹ ሲሆን በባለፈው ዓመት ከተመዘገበው 220 አንጻር የተሻለ ውጤት መሆኑም ተገልጿል። ቀደም ሲል በነበረው የመሰናዶ ትምህርት በትግራይ ክልል ፈተናቸውን ከወሰዱ ተፈታኞች መካከል ከ700 በተፈጥሮ ሳይንስ ከትግራይ ቀላሚኖ ት/ቤት አንድ ተማሪ 675 ማስመዝገቡን ገልጸዋል።
በተመሳሳይ በዚህ ዓመት ፈተናቸውን ከወሰዱ ተማሪዎች መካከል ከ600 በተፈጥሮ ሳይንስ ከአዲስ አበባ አግዚሊየም ካቴድራል ት/ቤት 575 (በሴት ተማሪ) በማህበራዊ ሳይንስ ከአዲስ አበባ ኢትዮ ፓረንትስ 538 (በሴት ተማሪ) ከፍተኛ ውጤት መመዝገቡን ተናግረዋል ።
በዚህ ዓመት ሁሉም ክልሎችና ከተማ መስተዳድሮች ከአምናው በተሻለ ተማሪዎችን ማሳለፋቸውን የገለጹት ሚኒስትሩ 1,363 ት/ቤቶች ግን ምንም ተማሪ አለማሳለፋቸውን ጠቁመዋል።
ክቡር ሚኒስትሩ በመጨረሻም 50 በመቶና በላይ ያመጡት በቀጥታ ወደ ዩኒቨርሲቲ እንደሚገቡ ጠቅሰው የተወሰኑ ተማሪዎችም በሪሜዲያል ፕሮግራም ተጠቃሚ እንደሚሆኑ ተናግረዋል።
Sep 09, 2024 4.6K
የሀገር ውስጥ ዜና
የትምህርት ሚኒስቴር የከፍተኛ ትምህርት ልማት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ክቡር አቶ ኮራ ጡሹኔ የአሜሪካ የረትገር ዩኒቨርሲቲ-ካምደን ቻንስለር በዶክተር አንቶኒዮ ዲ. ቲሊስ የተመራ የልዑካን ቡድን ተቀብለው በጽ/ ቤታቸው አነጋገሩ፡፡
ክቡር ሚኒስትር ዴኤታው ቻንስለሩንና የልዑካን ቡድናቸውን ተቀብለው ባነጋገሩበት ወቅት ስለ አገራችን ዘመናዊ ትምህርትና የከፍተኛ ትምህርት ታሪክና መስፋፋት ዙሪያ ገለጻ አድርገውላቸዋል፡፡
የረትገር ዩኒቨርሲቲ ከትምህርት ሚኒስቴርና ከኢትዮጵያ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በቴክኖሎጂና በሌሎችም የትብብር መስኮች በጋራ መስራት በሚቻልበት ሁኔታ ላይም ክቡር ሚኒስትር ዴኤታው መክረዋል፡፡
ዶክተር አንቶኒዮ ዲ. ቲሊስ በበኩላቸው የረትገር ዩኒቨርሲቲ-ካምደን ከማላዊ፣ ኬኒያ ፣ ናይጄሪያና ከሌሎችም የአፍሪካ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በትብብር እንደሚሰራ ጠቅሰው ከትምህርት ሚኒስቴርና ከኢትዮጵያ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በተለያዩ መስኮቸ በትብብርና በጋራ ለመስራት ፍላጎት እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡
ክቡር ሚኒስትር ዴኤታው ቻንስለሩንና የልዑካን ቡድናቸውን ተቀብለው ባነጋገሩበት ወቅት ስለ አገራችን ዘመናዊ ትምህርትና የከፍተኛ ትምህርት ታሪክና መስፋፋት ዙሪያ ገለጻ አድርገውላቸዋል፡፡
የረትገር ዩኒቨርሲቲ ከትምህርት ሚኒስቴርና ከኢትዮጵያ ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ጋር በቴክኖሎጂና በሌሎችም የትብብር መስኮች በጋራ መስራት በሚቻልበት ሁኔታ ላይም ክቡር ሚኒስትር ዴኤታው መክረዋል፡፡
ዶክተር አንቶኒዮ ዲ. ቲሊስ በበኩላቸው የረትገር ዩኒቨርሲቲ-ካምደን ከማላዊ፣ ኬኒያ ፣ ናይጄሪያና ከሌሎችም የአፍሪካ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በትብብር እንደሚሰራ ጠቅሰው ከትምህርት ሚኒስቴርና ከኢትዮጵያ ዩኒቨርስቲዎች ጋር በተለያዩ መስኮቸ በትብብርና በጋራ ለመስራት ፍላጎት እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡
Sep 05, 2024 1.4K
የሀገር ውስጥ ዜና
ማስታወቂያ
አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲን እንደ ፈተና ማዕከል ለመረጣችሁ የ ‘NGAT’ ተፈታኞች በሙሉ
ከነሐሴ 30 እስከ ጳጉሜ 01/ 2016 ዓ.ም ድረስ በመላው ሀገሪቱ ይሰጣል ተብሎ በእቅድ የተያዘው የ “NGAT’ ፈተና የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲን በፈተና ጣቢያነት ለመረጣችሁ ተፈታኞች ብቻ የፈተናው ጊዜ የተለወጠ መሆኑን እያሳወቅን ፈተናው የሚሰጥበትን ቀን ወደፊት የምናሳውቅ ሆኖ በሌሎች የፈተና ጣቢያዎች (ዩኒቨርሲቲዎች) ፈተናውን ለመውሰድ ያመለከታችሁ በሙሉ ፈተናው በተያዘው ዕቅድ መሰረት ነሐሴ 30/2016 ዓ.ም ከ8:00 (ከስምንት ሰዓት) ጀምሮ የሚሰጥ መሆኑን እናሳውቃለን፡፡
ትምህርት ሚኒስቴር
አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲን እንደ ፈተና ማዕከል ለመረጣችሁ የ ‘NGAT’ ተፈታኞች በሙሉ
ከነሐሴ 30 እስከ ጳጉሜ 01/ 2016 ዓ.ም ድረስ በመላው ሀገሪቱ ይሰጣል ተብሎ በእቅድ የተያዘው የ “NGAT’ ፈተና የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲን በፈተና ጣቢያነት ለመረጣችሁ ተፈታኞች ብቻ የፈተናው ጊዜ የተለወጠ መሆኑን እያሳወቅን ፈተናው የሚሰጥበትን ቀን ወደፊት የምናሳውቅ ሆኖ በሌሎች የፈተና ጣቢያዎች (ዩኒቨርሲቲዎች) ፈተናውን ለመውሰድ ያመለከታችሁ በሙሉ ፈተናው በተያዘው ዕቅድ መሰረት ነሐሴ 30/2016 ዓ.ም ከ8:00 (ከስምንት ሰዓት) ጀምሮ የሚሰጥ መሆኑን እናሳውቃለን፡፡
ትምህርት ሚኒስቴር
Sep 04, 2024 3.6K
የሀገር ውስጥ ዜና
የትምህርት ጥራትና የፍትሃዊነት ችግሮችን በጥልቅ ሪፎርም ለመፍታት እየተካሄደ ለሚገኘው የለውጥ ስራ ስኬት በጋራና በትብብር መስራት እንደሚገባ የትምህርት ሚኒስትሩ ብርሃኑ ነጋ (ፕሮፌሰር) አስገነዘቡ
የትምህርት ሚኒስትሩ ክቡር ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ በ33ኛው ትምህርት ጉባኤ ማጠናቀቂያ ላይ እንደገለጹት የትምህርት ጥራትና ፍትሃዊነት እንዲረጋገጥ የትምህርት ሴክተሩን በሪፎርም መለወጥ የምርጫ ጉዳይ አይደለም ብለዋል ።
የትምህርት ስርዓቱን ችግሮች በጥልቀት ለመፍታት ለተጀመሩ የሪፎርምና የለውጥ ስራዎች ስኬታማነት በየደረጃው የሚገኙ የትምህርት ስራ ኃላፊዎችና ባለድርሻዎች ከባድ ኃላፊነት እንዳለባቸውም ፕሮፌሰር ብርሃኑ አስገንዝበዋል፡።
የትምህርት ዘርፉን በሪፎርም በመለወጥ በፍጥነት እየተቀየረ ያለውን ዓለም ተቋቁሞ አገርን ሊያስቀጥል የሚችል ትውልድ ማፍራት እንደሚገባም ፕሮፌሰር ብርሃኑ ተናግረዋል።
የአጠቃላይ ትምህርት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ክብርት ወ/ሮ አየለች እሸቴ በበኩላቸው ተማሪዎች ከታችኛው እርከን ጀምረው የሥነ ምግባር ትምህርት እየተማሩ በመሆኑ ጥሩ ስነ ምግባር የተላበሱና ምክንያታዊ እንዲሆኑ ተደጋግፎ መሥራት ይገባል ብለዋል።
የ7ኛ እና 8ኛ ክፍል ተማሪዎች ወደ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ከመግባታቸው በፊት ከቴክኖሎጂ ጋር እንዲተዋወቁ በስርዓተ ትምህርቱ የኮምፒውተር ትምህርት እንዲማሩ እየተደረገ መሆኑንም ገልጸዋል።
የክልል እና የከተማ መስተዳድሮች ለመምህራን ምቹ ሁኔታዎችን በመፍጠር ለትምህርት ልማት ስኬታማነት የበኩላቸውን ሃላፊነት እንዲወጡም ክብርት ወ/ሮ አየለች ጠይቀዋል።
የከፍተኛ ትምህርት ልማት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ክቡር አቶ ኮራ ጡሹኔ በዚሁ ጊዜ ሲናገሩ የዩኒቨርስቲ መምህራን በተቀራራቢ የብቃት ደረጃና የማስተማር ችሎታ ላይ እንዲደርሱ በቀጣይ ተከታታይነት የአቅም ግንባታ ስራዎችን መሥራት እንደሚገባ ጠቅሰዋል።
የአካል ጉዳተኛ ተማሪዎች ቅድመ ምሩቃ የመውጫ ፈተና ከሌሎች ተማሪዎች እኩል እንዲበቁ ሁለንተናዊ ድጋፍ ማድረግ እንደሚያስፈልግም አቶ ኮራ አመልክተዋል።
ለ3 ተከታታይ ቀናት ሲካሄድ የቆየው 33ኛው ሀገር አቀፍ የትምህርት ጉባኤም በአገር አቀፍ ፈተና ስኬታማ ስራዎች ላከናወኑ የፌደራልና የክልል ባለድርሻዎች ዕውቅና በመስጠትና ባለ 12 ነጥብ የአቋም መግለጫ በማውጣት ተጠናቋል።
የትምህርት ሚኒስትሩ ክቡር ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ በ33ኛው ትምህርት ጉባኤ ማጠናቀቂያ ላይ እንደገለጹት የትምህርት ጥራትና ፍትሃዊነት እንዲረጋገጥ የትምህርት ሴክተሩን በሪፎርም መለወጥ የምርጫ ጉዳይ አይደለም ብለዋል ።
የትምህርት ስርዓቱን ችግሮች በጥልቀት ለመፍታት ለተጀመሩ የሪፎርምና የለውጥ ስራዎች ስኬታማነት በየደረጃው የሚገኙ የትምህርት ስራ ኃላፊዎችና ባለድርሻዎች ከባድ ኃላፊነት እንዳለባቸውም ፕሮፌሰር ብርሃኑ አስገንዝበዋል፡።
የትምህርት ዘርፉን በሪፎርም በመለወጥ በፍጥነት እየተቀየረ ያለውን ዓለም ተቋቁሞ አገርን ሊያስቀጥል የሚችል ትውልድ ማፍራት እንደሚገባም ፕሮፌሰር ብርሃኑ ተናግረዋል።
የአጠቃላይ ትምህርት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ክብርት ወ/ሮ አየለች እሸቴ በበኩላቸው ተማሪዎች ከታችኛው እርከን ጀምረው የሥነ ምግባር ትምህርት እየተማሩ በመሆኑ ጥሩ ስነ ምግባር የተላበሱና ምክንያታዊ እንዲሆኑ ተደጋግፎ መሥራት ይገባል ብለዋል።
የ7ኛ እና 8ኛ ክፍል ተማሪዎች ወደ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ከመግባታቸው በፊት ከቴክኖሎጂ ጋር እንዲተዋወቁ በስርዓተ ትምህርቱ የኮምፒውተር ትምህርት እንዲማሩ እየተደረገ መሆኑንም ገልጸዋል።
የክልል እና የከተማ መስተዳድሮች ለመምህራን ምቹ ሁኔታዎችን በመፍጠር ለትምህርት ልማት ስኬታማነት የበኩላቸውን ሃላፊነት እንዲወጡም ክብርት ወ/ሮ አየለች ጠይቀዋል።
የከፍተኛ ትምህርት ልማት ዘርፍ ሚኒስትር ዴኤታ ክቡር አቶ ኮራ ጡሹኔ በዚሁ ጊዜ ሲናገሩ የዩኒቨርስቲ መምህራን በተቀራራቢ የብቃት ደረጃና የማስተማር ችሎታ ላይ እንዲደርሱ በቀጣይ ተከታታይነት የአቅም ግንባታ ስራዎችን መሥራት እንደሚገባ ጠቅሰዋል።
የአካል ጉዳተኛ ተማሪዎች ቅድመ ምሩቃ የመውጫ ፈተና ከሌሎች ተማሪዎች እኩል እንዲበቁ ሁለንተናዊ ድጋፍ ማድረግ እንደሚያስፈልግም አቶ ኮራ አመልክተዋል።
ለ3 ተከታታይ ቀናት ሲካሄድ የቆየው 33ኛው ሀገር አቀፍ የትምህርት ጉባኤም በአገር አቀፍ ፈተና ስኬታማ ስራዎች ላከናወኑ የፌደራልና የክልል ባለድርሻዎች ዕውቅና በመስጠትና ባለ 12 ነጥብ የአቋም መግለጫ በማውጣት ተጠናቋል።
Sep 01, 2024 1.5K
ተጨማሪ ዜናዎች
የትምህርት ዘርፍ
አጠቃላይ ትምህርት
የሥርዓተ ትምህርት ማበልፀጊያ መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የመምህራንና የትምህርት አመራር ልማትና አስተዳደር መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የትምህርት ኘሮግራሞችና ጥራት ማሻሻል መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የጐልማሶችና መደበኛ ያልሆነ ትምህርት መሪ ሥራ አስፈፃሚ
ከፍተኛ ትምህርት ዘርፍ
የአካዳሚክ ጉዳዮች መሪ ስራ አስፈጻሚ
የምርምርና ማህበረሰብ ጉድኝት ጉዳዮች መሪ ስራ አስፈጻሚ
የአስተዳደር እና መሰረተ-ልማት መሪ ስራ አስፈጻሚ
አይቲና ዲጂታል ትምህርት መሪ ሥራ አስፈፃሚ
ሚኒስትሮቻችን
MINISTER
ክቡር ፕ/ር ብርሃኑ ነጋ
ትምህርት ሚኒስቴር
STATE MINISTER
ክብርት ወ/ሮ አየለች እሸቴ
አጠቃላይ ትምህርት
STATE MINISTER
ክቡር አቶ ኮራ ጡሹኔ
ከፍተኛ ትምህርት ዘርፍ
ተጨማሪ የተቋሙን ሃላፊዎች የመልከቱ
የተቋሙ አደረጃጀት
ይህ ዋናው የትምህርት ሚኒስቴር አወቃቀር ሰንጠረዥ ነው
የአማካሪዎች ካውንስል
ዩኔስኮ
የሥራ አመራር ዋና ሥራ አስፈፃሚ
መሠረታዊ አገልግሎት ሥራ አስፈፃሚ
ኢሚስ እና አይሲቲ ስራ አስፈፃሚ
የፋይናንስ ሥራ አስፈፃሚ
የሰው ሀብት አስተዳደር ሥራ አስፈፃሚ
የግዢ ሥራ አስፈፃሚ
የተቋማዊ ለውጥ ሥራ አስፈፃሚ
የስትራቴጂ ጉዳዮች (ኘላንና ኘሮጀክት) ሥራ አስፈፃሚ
የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳዮች ሥራ አስፈፃሚ
ሚኒስትር ጽ/ቤት
የኦዲት ሥራ አስፈፃሚ
የሥነ ምግባር እና ፀረ-ሙስና ሥራ አስፈፃሚ
የህዝብ ግንኙነትና ኮሙዩኒኬሽን ሥራ አስፈፃሚ
ተጠሪ ተቋማት
የትምህርትና ሥልጠና ባለሥልጠን
የትምህርት ምዘናና ፈተናዎች አገልገሎት
የመንግሥት ዩኒቨርስቲዎች
አጠቃላይ ትምህርት
የሥርዓተ ትምህርት ማበልፀጊያ መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የቋንቋና ተጓዳኝ ትምህርቶች ሥርዓተ ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
የማህበራዊ ሣይንስ ትምህርቶች የሥርዓተ ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
የተፈጥሮ ሣይንስ ትምህርቶች የሥርዓተ ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
የሥራና የተግባር ትምህርቶች የሥርዓተ ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
የመምህራንና የትምህርት አመራር ልማትና አስተዳደር መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የመምህራንና የትምህርት አመራር ልማትና አስተዳደር ዴስክ ኃላፊ
የትምህርት ቋንቋዎች ልማት ዴስክ ኃላፊ
የሒሳብ፣ ሳይንስና ሥነ ጥበብ መምህራን ማበልፀጊያ ዴስክ ኃላፊ
የትምህርት ኘሮግራሞችና ጥራት ማሻሻል መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የመደበኛ ትምህርት ኘሮግራሞችና ጥራት ማሻሻል ዴስክ ኃላፊ
የአርብቶ አደርና ልዩ ፍላጐት ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
የትምህርት መሠረተ ልማትና አገልግሎቶች ጉዳዮች ዴስክ ኃላፊ
የአጠቃላይ ትምህርት ኢንስፔክሽን ዴስክ ኃላፊ
የጐልማሶችና መደበኛ ያልሆነ ትምህርት መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የጐልማሶች መሠረታዊ ትምህርት ዴስክ ኃላፊ
መደበኛ ያልሆነና የሕይወት ዘመን ትምህርት ኘሮግራሞች ዴስክ ኃላፊ
ከፍተኛ ትምህርት ዘርፍ
የአካዳሚክ ጉዳዮች መሪ ስራ አስፈጻሚ
የጥራትና ብቃት ማሻሻያ ዴስክ ኃላፊ
የሥርዓተ-ትምህርትና ኘሮግራሞች ዴስክ ኃላፊ
የመምህራንና ተማሪዎች ልማት ዴስክ ኃላፊ
የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት አገልግሎት ዴስክ ኃላፊ
የምርምርና ማህበረሰብ ጉድኝት ጉዳዮች መሪ ስራ አስፈጻሚ
የምርምርና ስርጸት ዴስክ ኃላፊ
የምርምር ስነ-ምግባር ዴስክ ኃላፊ
የተቋማት ትስስርና ቴክኖሎጂ ሽግግር ዴስክ ኃላፊ
የማህበረሰብ ጉድኝትና ሀገር በቀል እውቀት ዴስክ ኃላፊ
የአስተዳደር እና መሰረተ-ልማት መሪ ስራ አስፈጻሚ
የአስተዳደር ጉዳዮች ዴስክ ኃላፊ
የተቋማት አመራር ልማትና አስተዳደር ዴስክ ኃላፊ
የመሠረተ ልማትና ግብዓት ዴስክ ኃላፊ
የስኮላርሽፕና አለማቀፋዊነት ዴስክ ኃላፊ
አይቲና ዲጂታል ትምህርት መሪ ሥራ አስፈፃሚ
የስኩልኔት አይሲቲ ዴስክ ኃላፊ
የትምህርት የመልቲ ሚዲያ ፕሮግራም ዝግጅት ዴስክ ኃላፊ
የትምህርት ሚዲያሰተትዱዮ ኦፕሬሽንና አስተዳደር ዴስክ ኃላፊ
የኔትዎርክ ቴክኒካል ዴስክ ኃላፊ
ኔተዎርክ ኦፕሬሽን ዴስክ ኃላፊ
የኤ.ፊ.ድ.ሪ ትምህርት ሚኒስቴር ዋና መስሪያ ቤቱ በአራዳ ክፍለ ከተማ፣ አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ መንግስታዊ የሆነ ተቋም ነው።
ማውጫ
መነሻ
ራዕይ፣ ተልዕኮና እሴቶች
የተቋሙ አደረጃጀት
የተቋሙ ስልጣንና ተግባር
የተቋሙ ሃላፊዎች
የትምህርት አጋር እና ባለድርሻ አካላት
የተቋሙ ታሪክ
ጠቃሚ አገናኞች
ፖሊሲዎች እና ስልቶች
መመሪያዎች እና መስፈርቶች
እቅዶች እና ሪፖርቶች
ዓመታዊ ረቂቅ
ሌሎች
ዲጂታል ላይብረሪ እና ኢ-ለርኒኢግ
ማስታወቂያ
ዜና
ያግኙን
አስተያየታችሁን ከፍ አድርገን የምንመለከተው ከመሆኑም በተጨማሪ ከእናንተ ለመስማት እንፈልጋለን። ስለ አገልግሎቶቻችን ማንኛውም ጥያቄ ወይም አስተያየት ካለዎት እባክዎ ያነጋግሩን።


Eritrea Focus Response – To Fetsum Abraham’ article “The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus”
Fetsum: The renaissance of Eritrean Intellectualism in relation to Eritrea Focus
Visit the new AsenaTv Website
https://asenatv.com
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
MENU
News
Eritrea
Horn of Africa
World
ትግርኛ
ዜና
ቃል ኣሰና
ኣተኵሮ
ፖለቲካ
ማሕበራዊ
ቁጠባ
ማሕበራዊ
ኣፍሪቃ
ኣውስትራልያ
ኤውሮጳ
ማእከላይ ምብራቕ
ሰሜን ኣመሪካ
ዓባይ ብሪጣንያ
ስነ-ጥበብ
ሌላ
ዋዛን ኣዋዘን
ድምጺ ኣሰና
ቪድዮ ኣሰና
Editorial
Focus
Economics
Politics
Social Affairs
Interview
Assenna Interview
Panel Discussion
Others
Social Affairs
Articles
Economics
Politics
Social Affairs
Community
Africa
Australia
Europe
Middle East
North America
Announcement
Art
Artists
ኩርናዕ ገጠምቲ
Cartoon
Entertainment
Poetry
Assenna Gallery
Assenna Video
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንመልእኽቲ ስንኩላን ብጾት ደገፍና ንገልጽ!
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፣ ነቲ ብሓርበኛታት ስንኩላን ተጋደልቲ ዝተዘርግሐ፣ ሕልና ዝቕስቅስ ነቐፌታ ሓዘል ረዚን መልእኽቲ፣ ታሪኻውን እዋናውን ምዃኑ ከም እንኣምንን ከም እንድግፍን ዝገልጽ መልእኽትና ብምኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ነመሓላልፍን
June 21, 2016
3:13 am
assenna
28
111
11863Views
SHARE
ንሕና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፣ ነቲ ብሓርበኛታት ስንኩላን ተጋደልቲ ዝተዘርግሐ፣ ሕልና ዝቕስቅስ ነቐፌታ ሓዘል ረዚን መልእኽቲ፣ ታሪኻውን እዋናውን ምዃኑ ከም እንኣምንን ከም እንድግፍን ዝገልጽ መልእኽትና ብምኽንያት 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ነመሓላልፍን ንድሕነት ሃገርና ክንለዓል ቃል ንኣቱን ኣለና። እዚ እዋን እዚ ሓፋሽ ህዝብና ብድኽነትን ባርነትን ተዋሪዱ፣ ብኩነታት ሃገሩ ተስፋ ቆሪጹ፣ ክትኣምኖ ብዘጸግም ቁጽሪ ሃገሩ ገዲፉ ክበታተን ዝረአየሉ ዘሎ እዋን ጥራይ ዘይኮነ፣ ብኣስገዳድ ጠበንጃ ዓጢቑ በቲ ንህልቂቱ ዝዋደድ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ኩናት ተሰናቢዱ ዘለወሉ እዋን’ውን ኢዩ። ኣብ’ዚ ህዝብና ዝጸንተሉ ዘሎ፣ ሃገርና ኤርትራ ናብ ምብዳም ገጻ ተማዕድወሉ ዘላ ጸልማት ወቕቲ፣ ስንኩላን ብጾትና ሕድሪ እቶም ገዲፍናዮም ዝኣተና ሰማእታት ቀስቂስዎም፣ ነዚ እዋናዊ መልእኽቲ ምዝርግሖም፣ ነቲ ኣብ ውሽጥና ክጓሃሃር ዝጸንሐ ናይ ለውጢ ምንቅስቓስ ደራኺ ናህሪ ወሲኾምሉን ንዘልኣለም ተዘኪሩ ዝነብር ታሪኽ መቐይሮ ክፍጽሙ በቒዖምን ከም ዘለው ምግላጽ ኣገዳሲ ኮይኑ ረኺብናዮ ኣለና።
ዝበዛሕና ብኩነታት ሃገርና ንሓምምን ንጭነቕን ተጋደልቲ፣ እናረኣናን እናሰማዕናን እዛ ዓዲ ትጠፍእ ኣላ፣ ህዝብና ይጸንት ኣሎ፣ ነዛ ሃገር እንታይ እንተ ገበርና ኢና ከነድሕናን ክንክሕሳን ንኽእል፣ እናበልና ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ምስ ነብስናን ምስ ብጾትናን ክንዝትን፣ ክንመያየጥን ዓመታት ኣሕሊፍና ኢና። ኣብ’ዛ ሃገር ሓደ መሰረታዊ ለውጢ ክመጽእ ግድን ከም ዘለዎ ሓያለ ተጋደልቲ ኣሚንናሉስ ንለውጢ ክንበጋገስ ጸኒሕና ኣለና።ኣብ’ዚ ኩሉ ወትሃደራዊ ቁጽሪ ዝሓዘ ዜጋ ናብ ቦበትኡ ንኽኸይድ ዝጽወዓሉን ዘይቁርዑይ ንፋስ ዝነፍሰሉን ዘሎ ፍሉይ መድረኽ፣ ለውጢ ብኹሉ ተጋደላይን ህዝብን ይጥለብ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። መን’ዩ ለውጢ ከምጽእ ዝግብኦ? ካብ ምንታይ ጀሚርካ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዘለዎ? ብኸመይ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዝኽእል? ዝብላ መሰረታውያን ሕቶታት ዳርጋ ንኹሉ ሕልና ዘለዎ ተጋዳላይ ከጨንቕኦን ሰላም ከሊኤን ከናውጽኦን ዝጸንሓ ሕቶታት ኢየን።
እዞም ነዚ ጹሑፍ ንዝርግሕ ዘለና ተጋደልቲ፣ ኣብቲ ስጋኻ መናጪቱ ኣዕጽምትኻ ዘዳቕቕ ሓርበኛታት ስንኩላን ብጾትና ዘመሓላለፍዎ ረዚን መልእኽቲ መልሲ ሕቶታትና ክንረክብ በቒዕና ኣለና። ኣብ’ቲ ንገዛእ ርእሶም ግዳያት ክሕደትና ክንሶም ናትና ገበን ተሰኪሞም፣ ንዘይበደልዎ በደል ምእንቲ ድሕነት ሃገርናን ህዝብናን ክብሉ ብትብዓት ይቕረታ ዝሓተትሉ መግለጺ፣ ‘ኣብ’ቲ ከም እዋን ሻዱሻይ ወራር፣ ሕጅ’ውን ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ዝተረፈ ኣካላትና ከነወፊ ድልዋት ኣለና፣ ሕጅ’ውን ብድሆ ንብል ኣለና’ ኢሎም ዘመሓላለፍዎ ወንኻ ዘበራብር መጸዋዕታ፣ እቲ ሃሰው ንብሎ ዝነበረና መልሲ ኣብኡ ረኺብናዮ ኣለና። እቲ ዝረኸብናዮ መልሲ ንኹሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ ንኹሉ ተጋዳላይ ብሩህ ኮይኑ፣ ንለውጢ ምእንቲ ከንቀሳቕሶ ነዚ ጽሑፍ ክንዝርግሕ ተቐሲብና ንርከብ ኣለና።
እተን መሰረታውያን ሕቶታት ምስ መልሰን ከምዚ ዝስዕብ ጌርና ነቕርበን። መን’ዩ ለውጢ ከምጽእ ዝግብኦ? ንዝብል ሕቶ፣ ለውጢ ብውሽጢ ሃገር ክመጽእ እንተ ኽኢሉ ነባርን ውሑስን ፍታሕ ከምጽእ ከም ዝኽእል ኩሉ ዝኣምነሉ ኢዩ። እንተኾነ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብዘይካና ብዘይካ ተጋደልቲ፣ ሓደ ውዱብን ጥርኑፍን ሓይሊ ከም ዝህልው ስለ ዘይተገብረ፣ ናይ ለውጢ መራሕቲ ኮይንና ለውጢ ከነምጽእ ዝግበኣና ንሕና ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ምኻንና ክርድኣና ክኢሉ ኣሎ። ካብ ምንታይ ጀሚርካ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዘለዎ? ንዝብል ሕቶ ከኣ፣ ሓደ ሰብ ለውጢ ከምጽእ እንተ ኾይኑ፣ እቲ ለውጢ ካብ ገዛእ ርእሱ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ንኹሉ ብሩህ’ዩ። ንሕና ተጋደልቲ ምእንቲ ንለውጢ ብቑዓት ክንከውን፣ ፈለማ ንነብስና ከም ተቓለስቲ ክንፈልጣ፣ ዕላማታት ቃልስና ኣብ ምዕራፉ ምእንቲ ከነብጽሕ ብዋጋ መስዋእትና ዝተሰከምናዮ ሃገርዊ ሓላፍነት ክንጸውር፣ ቃልሲ ገና ከም ዘይተዛዘመን ከም ዘይዛዘምን ክንኣምንን ናይ ቃልሲ መንፈስና ከነበራብርን ከም ዘለና ክበርሃልና ክኢሉ ኣሎ። ብኸመይ’ዩ ለውጢ ክመጽእ ዝኽእል? ንዝብል ሕቶ’ውን፣ ነዚ ዕላማታት ገድልና ከዲዑ፣ ኤርትራን ህዝባን ከጽንት ዝሕልን ዘሎ ውልቀ-ሰብ፣ ብዘይውዓል ሕደር ካብ ስልጣኑ ኣውሪድካ ናብ ፍርዲ ከም ዝቐርብ ምግባርን፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ቅዋማዊ ስርዓት ንኽትከል ባይታ ምንጻፍን ምኻኑ ንኹልና ግሉጽ ኮይኑልና ኣሎ።
እብ’ቲ ስንኩላን ብጾትና ኣቕሪቦሞ ዘለው ትንታነታት ተሞርኪስና፣ ናይ’ቲ ኣብ ድሕሪ ናጽነት ክንቃለሶ ዝነበረና ቃልሲ ንሓርነት ቀንዲ ጠንቂ ውድቀትና እንታይ ምዃኑ ክንምርምር ፈቲንና ኔርና ኢና። እቲ ውድቀት ንሕና ተጋደልቲ ንዕላማታት ገድልና ኣብ ምዕራፉ ምእንቲ ከነብጽሕ ብዋጋ መስዋእትና ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ስለ ዘውርድና፣ ሃገራዊ ጥልመት ስለ ዝፈጸምና፣ ቃልሲ ገና ከም ዘይተዛዘመን ከም ዘይዛዘምን ኩሉ ግዜ’ውን ቀጻሊ ምኻኑ ስለ ዝረሳዕና፣ ናይ ቃልሲ መንፈስና ስለ ዘዳኸምና፣ ተቓለስቲ ምኻንና ስለ ዝዘንጋዕናን ዘጋጠመ ምኻኑ ጎሊሑ ተራእዩና። ኩሉ’ቲ ኣብ አእዋኑ ንሕና ተጋደልቲ ጉድለትና ክንሽፍን ነቕርቦ ምኽንያታትን ትንታነታትን ሳዕቤን ንኻልእ ከምኡ ሳዕቤን ተተኪኡ ዝመጽእ ናይ ሳዕቤን ሳዕቤን ምኻኑ ኣሚንናሉ። ናጽነት ምስ ተረኽበት ቃልሲ ዝወዳእና መሲሉና፣ ኢሳያስ ናጽነትና ጨውዩ ናይ ውልቁ ጌርዋ፣ ጠሊሙና፣ ድልየትን ክውንነትን በበይኑ ኮይኑና፣… እዚኦምን ካልኦትን ዝኣመሰሉ ምስምሳት ሓደ ናይ ቃልሲ መንፍስ ዓጢቑ ኣብ መትከሉ ጸኒዑ ዝቃለስ ተቓላሳይ ከቕርቦ ዝግብኦ ምስምሳት ኣይነበረን። ተቓላሳይ ንኹሉ ከጋጥሞ ዝኽእል ማሕለኻታት ሰጊሩ፣ ኣብ መትከሉ ጸኒዑ ዕላምኡ ክወቅዕ ጥራይ’ዩ ዝግብኦ ኔሩ።
ከም’ቲ ኣብ መልእኽቲ ስንኩላን ብጾት ዝተገልጸ፣ ዕላማታት ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ ተጋዳላይ ንጹር ኮይኑ፣ ክልተ ዘይነጻጸሉ ደረጃታት ኔሮሞ’ዮም። እቲ ቀዳማይ ድረጃ ቃልሲ ንናጽነት ሃገር’ዩ። እዚ ማለት ዘድሊ መስዋእቲ ከፊልካ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ናጻ ከም ዝወጽእ ብምግባርን፣ ብረፈረንደም ልዕላውነታ ዘረጋገጸት ሃገር ምውናንን፣ እቲ ካልኣይ ደረጃ ከኣ ቃልሲ ንሓርነት ክኸውን ከሎ፣ እዚ ማለት ብደሞክራስያዊ መገዲ፣ ብቕዋም ዝምእዘዝ፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን፣ ህዝባዊ ቅዋማዊ መንግስቲ ምቛም ኢዩ። ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከምና ነዞም ክልተ ዘይነጻጸሉ ደረጃታት እዚኦም ሓዲኦም ብዘይሓዲኦም ትርጉም ከም ዘይብሉ ተረዲእና፣ ንኽልቲኦም ዕላማታት ኣብ ምዕራፎም ንምብጻሕ’ዩ ኔሩ። ተቓለስቲ ዝኾንና ሓርነት ህዝቢ ብዘይናጽነት ሃገር ዘይሕለም ምዃኑ፣ ናጽነት ሃገር’ውን ብዘይሓርነት ህዝቢ ናጽነት ክብሃል ከም ዘይከኣል ተሰዊጡና፣ ምእንቲ ናጽነትን ሓርነትን ክንስዋእ ስለ ዝተወፈና ኢና። ናጽነት ሃገር ኣረጋጊጽና ከነብቅዕ፣ ህዝቢ ኤርትራ ሓርነቱ ክረከብ፣ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ህዝባዊ ቅዋማዊ መንግስቲ ክንተክል ዘይተባዕና ንምንታይ ኢና? ንዝብል ሕቶ መልሱ፣ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ፣ ንሕና ተጋደልቲ ካብ ሃገራዊ ሓላፍነትና ሃዲምና ሃገራዊ ጥልመት ስለ ዝፈጸምና፣ ናይ ምቅላስ መንፈስና ስለ ዘዕነናን ሃገርና ሓደ ውልቀ-ሰብ ድላዩ ክገብራ ስለ ዝፈቐድናን ኢዩ።
ትማሊ ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪምና ንቃለሰሉ ዝነበርና እዋን፣ ውሽጥና ናብ ደርጃ እቲ ዝተሰከምናዮ ሓላፍነት ዓብዮ፣ መንፈስና ከኣ ነቲ ዝተሰከምናዮ ሓላፍነት ክውን ክገብር ዝኽእል ሃገራዊ ሓይሊ ክውንን ክኢሉ ኔሩ’ዩ። ሳላ’ቲ ዝለበስናዮ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ከም ሰብና ድኹማት ፍጥረት ክንስና፣ ልዕለ ሰብኣውያን ፍጡራት ሓያላት፣ ተጻወርቲ፣ ተባዓት፣ ተበላሓትትን በላሕትን ኮይንና ተኣምር ክንሰርሕ ክኢልና ኔርና ኢና። ሳላ’ቲ ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝለበስናዮ መንፈስ ቃልስን፣ ኣብ ፈታኒ ኩነታት ከይተዳህሉ ገጥ ዝብሉ፣ ዕላምኦም ኣንጺሮም ዘለልዩ፣ ጽንኩር መድረኻት ክስዕሩ ዝበቕዑ፣ ተባዓትን ቆራጻትን ተቓለስቲ ክንከውን ክኢልና ኔርና ኢና።
ሽዕኡ ነቲ ዝነበርናዮ መድረኽ ሰጊርና ንወሎዶታት ዝጥምት ኣዕይንቲ፣ ንሕሉፍ ንህሉዊን መጻእን ብግቡእ ዝመዝን ሃገራዊ ንቕሓትን ብስለትን ክንውንን በቒዕና ኔርና። ጠመተና ርሒቡ ስለ ዝነበረ፣ ብዛዕባ ሃገራዊ ሓድነትን ክብርታትን ክንሓስብ እንበር ንደቅቕቲ ፈላላይ ባእታታት ዕድል ክንህብ፣ እቲ ዝተሰከምንዮ ሃገራዊ ሓላፍነት ይፈቕደልና ኣይነበረን። ሳላ’ቲ ዝዓጠቕናዮ መንፈስ ተቓላሳይ ብፍቕሪ ዕላምኦም ዝቃጸሉ፣ ህርፋን ስልጣንን ንብሰ-ፍትወትን ዘይትንክፎም፣ ብስጋዊ ባህግታትን ብግዝያዊ ረብሓታትን ብልጭልጭን ዘይታለሉ፣ ንታሪኽ ዝነብሩ ረዘንቲ ሰባት ክንከውን በቒዕና ኔርና ኢና። ሳላ ዓጢቕናዮ ዝነብረና መንፈስ ቓልሲ፣ ብውሑድ ቁጽርን ቑንጣሮ ዓቕምን ብዘይዝኾነ ይኹን ደገፍ ነቲ ብርእሰ ሓያላን መንግስታት ዝሕገዝ ዝነበረ ገዚፍ ሰራዊት ስርዓታት ኢትዮጵያ ክንስዕር ክኢልና ኢና። ኣብ’ዚ ሕጅ እዋን ኮይንና ነቲ ከመይ ኢልና ተጻዊርናዮ፣ ካበይ ዝመጸ ሓይሊ ኢዩ ብጥሙይ ከብድናን ዕሩቕ ዝባናን ከምዚ ዓይነት ንዓለም ዘስደመመ ታርኽ ዝሰራሕና፣ እናበልና ብምግራም ንሓቶ ሕቶ፣ መልሱ ስላ እቲ ዕላማና ንኸነዕውት ዝለበስናዮ ወንን መንፈስን ተቓላሳይን ዝተሰከምናዮ ሃገራዊ ሓላፍነትን ዘዕጠቐና ሓይልን ጽንዓትን ኢዩ ኔሩ። ካልእ ምስጢር ኣይነበሮን።
ከም’ቲ ንሕና ተጋደልቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ዝነብርናዮ፣ ተቓላሳይ ንኽትከውን ዘለኻዮ ግዜን ቦታን፣ ዕድመን ጾታን፣ ብሄርን ሃይማኖትን ኣይዕንቅፈካን’ዩ። ዝኾነ ዜጋ ኣብ ዝኾነ መድረኽ ሃገራዊ ሓላፍነት ክስከምን ተቓላሳይ ክኸውንን ምሉእ ብቕዓት ኣለዎ። ሓደ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ዝወነነ ሰብ ክሳብ ብህይወት ዘሎ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ ምእንቲ ህዝቡን ሃገሩን ግብራዊ ቃልሲ ክቃለስ ድልውን ብቑዕን ይኸውን። ሓያል መንፈስ ስለ ዝውንን ንዕኡ ኩሉ ነገር ቀሊል ይኾነሉ። ንኹሉ ናይ ቃልሲ ማሕለኻታት፣ ድኻም፣ ጽምኢ፣ ጥምየት፣ ዕርቃን፣ ምረት ናብራ፣ መውጋእቲ፣ ስንክልና፣ ክሳብ ናይ ህይወት መስዋእቲ ምኽፋል ከም ቀሊል ይሓስቦ። ተቓላሳይ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዕላምኡ ከይበጸሐ ንድሕሪት ኣይምለስን። ብእንተታትን ጥርጣረታትን ጃጅዩ ካብ ዕላማኡ ኣየድሓርሕርን። ዓቕሙን ድሩትነቱን ኣይክልክልዎን።ንዕላምኡ ብልቡ እንበር ብየዕይንቱ ጠሚቱ ኣይዳኸምን። ኣይከኣልን’ዩ ዝብል ስንፍና ስለ ዘይዕንቅፎ ዝኸፈለ ከፊሉ ክዕወት ምኻኑ ይኣምን። ንስግኡ ገሪዑ ግዝእቲ ናይ መንፈሱን ዕላምኡን ክገብራ ሓይሊ ይውንን። ኩሉ ሰብ ማዕረ ምኻኑ ኣሚኑ ንዕላምኡን ንሕግን እንበር ንውልቀ-ሰብ ኣይግዛእን። ብመጥን’ቲ ዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ኣብ ነብሱ ብርቱዕ እምነትን ስለ ዘሕድር ተጻብኦ ይሓይል፣ መሬት ትናወጽ፣ ማሕለኻታት ይጠናነግ ካብ ጉዕዞኡ ሰገጥ ኣይብልን። ንኹሉ ዕንቅፋት ዓይነቱ ከይገደሶ ክጥሕስ ብርእሰ ተኣማማንነት ይምርሽ። ከም’ቲ ወርቂ ብሓዊ ተፈቲኑ ዝጸሪ ተጻብኦ ምስ ዝብርትዕ መሊሱ ይትርንዕን ይጸንዕን። ጉድለታቱ ኣለልዩ ቃልሱ የሐይል። ብዓወታት ኣይዕፍትውን ኣይዝቕብብን’ውን። ዋላ ኣብ’ቲ ናይ ውልቁ ህይወት’ውን ጻዕራም፣ ዕውት፣ ሕጉስን መኽበሪ ግዜኡን ዕላምኡን ይኸውን።
ንሕና ተጋደልቲ ካብ ጽባሕ ናጽነት ጀሚርና፣ ዝተቓለስናሉ ዕላማ ረሲዕና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና፣ ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ኣብ ምስምሳት ሸንኮለል ክንብል ኢና ጸኒሕና። ብሰንክ’ዚ ባህርናን ኩሉ ኩነታቱናን ክቕየር ግድን ኮይኑ። መንፈስና ድኹም፣ ዓቕምና ድሩት፣ ሓይልና’ውን ከም ናይ ተራ ውልቀ-ሰብ ውሱን ክኸውን ክኢሉ። ሃገራዊ ሓላፍነትና ምስ ኣውረድና ኣብ ክንዲ ብዛዕባ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ንሓስብ ብኣውራጃ ሃይማኖት ዓሌትን ብሄርን ከንጽሎ ጀሚርና። ካብኡ ሓሊፍና’ውን ኣብ ጽንኩር ኩነታት ብቐሊሉ ንሰናበድ፣ ዕላማ ዘይብልና ወይ ዕላማና ኣነጺርና ዘይነለሊ፣ ሓቦን ኒሕን ዝተጸንቀቐና፣ ንለውጢ ክንጻወር ዘይንኽእል፣ ሓደ ውልቀ-ሰብ ኣፍሪሑን ኣጃጅዩን ዝደሃለና፣ ንሕሉፍን ህሉዊን መጻእን ብግቡእ ክንመዝን ዘጸግመና፣ ንቕሓትናን ብስለትናን ትሑት ኮይንና ተሪፍና ኣለና። ብሰንኪ ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ምዕናዉ፣ ንዝነብረናሉ ግዜ ሓሊፋ ንወሎዶታት ዘማዕዱ ዝነበረ ጠመተና፣ ነታ ዘለናላ መዓልቲ’ውን ብግቡእ ክግምግም ዓቕሚ ከም ዝስእን ኮይኑ። ዝገደደ ከኣ ብህርፋን ስልጣን ዝዓፍተና፣ ብነብሰ-ፍትወት ዝቦኽቦኽና፣ ብሓላፊ ስጋዊ ድሌታትን ብግዝያዊ ብልጭልጭን ዝተገዛእና፣ ንታሪኽ ዘይንበቅዕን ርዝነት ዝጎደለናን ሰባት ክንከውን በቒዕና ኢና። ድሕሪ ናጽነት ተቓለስቲ ኮይንና ክንቅጽል ዘይምፍታንና ልዕሊ ኩሉ ንነብስና ኢና በዲልና። ኣብ’ቲ ክንከብረሉን ከነዕርፈሉን ዝግባእ ዕደመ እርጋንና ጠበንጃ ተዓጢቕና ሓለዋ ንሓድርን ንከላበትን ኣለና። ነቲ ኩሉ ዝጸዓርናዮ ኮንቱ ኮይኑ። ንክብርና፣ ንስምና፣ ንታሪኽና፣ ንቅሳነት ሕልናና፣ ንኹሉ ስኢንና ካብ ኩሉ ባዶ ተሪፍና።
ዘይከም’ዚ ዝጸናሕናዮ ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪምና ተቓለስቲ ዝነብርናሉ መድርኽ ብፍቕሪ ህዝብና ንነድድ ምእንቲ ህዝብና ህይወትና ንመውጋእትን ንመስዋእትን ኣሕሊፍና ከነወፊ ነንብስና ከም ዕድለኛ ንሓስብ ተቓለስቲ ኢና ኔርና። ሽዕኡ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ነቲ ኣብ ልብና ዝዕኾኸ ፍቕሪ ህዝብና ብዘቑጸልጽሉ ቓላት ወይ ብመቀናጀዊ ብሂላት ዘይኮነ ብዋጋ ህይወትና ኢና ነረጋግጾ ኔርና። ኣብ ጉዕዞ ገድልና ናይ ብዙሓት ብጾትና መስዋእቲ ንርኢ ኔርና ኢና። መስዋእቲ ብጾትና የሐብነናን የሐርነናን ከምኦም በጃ ህዝብና ክንሓልፍ ቅዱስ ቅንኢ የሕድረልና ደኣ እንበር ከም ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጸም ግፍዒ ብጓሂ መንፈስና ሰይሩ ብሓዘን ርእስና ከም ነድንን ይገብረና ኣይነበረን። ህዝቢ ብሳንጃ ተሓሪዱ፣ ኣዴታትን ህጻናትን ብታንኪ ተረጊጾም፣ ዓድታት ብሓዊ ተሃሚኸን ዝብል ብወረ ክንሰምዕ ወይ ተፈጺሙ ክጸንሓና ከሎ፣ ነቲ በጅኡ ክንስዋኣሉ ዝወጻእና ህዝቢ፣ ኣብ’ታ ብጸላኢ ዝቕዘፈላ ዝነበረ እዋን፣ ከነድሕኖ ዘይምኽኣልና ነብስና ክሳብ ንጸልእ ንጉሂ ነንሓድሕድና ክንጸናናዕ ክሳብ ንጽገም ብሓዘን ንልሎ ኔርና። ህዝቢ ዑና፣ በስጊድራ፣ ኣቑርደትን ሕርጊጎን ክሃልቕ፣ ህዝቢ ሽዕብ ብታንክታት ክጭፍለቕ፣ ዓድታት ከበሳ ኤርትራ ብሓዊ ክህሞኻን ህዝበን ክሕረድን፣ መንእሰያት ኣስመራ ብስልኪ ክሕነቑን ሬሳታቶም ኣብ ጎደናታት ክስጣሕን፣ ናቕፋን ባጽዕን ካልኦት ከተማታትን ቁሸታትን ኤርትራ ብደብዳብ ነፈርቲ ክዓንዋ፣ እዚ ኩሉ ግፍዕታት ክፍጸም ከሎ እኽለ-ማይ ብጎሮሮና ምሕላፍ ክሳብ ዝስእን ብጓሂ ንሕመስን ንንድርን ኔርና።
ሕጂ ኣብ’ዚ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ዘለናሉ እዋን ግን፣ ክብረት ነብስና ስለ ዘጥፋእና ክብረት ህዝብና ክርድኣና ኣይከኣለን። ህዝብና ኣብ ገዛእ መሬቱ ብድኽነትን ባርነትን ተዋሪዱ። ኣብያተ ማእሰርቲ ካብ ጎደናታትን ተጨውዮም ደሃዮም ብዘጥፍኡ ንጹሃት ዜጋታትና ኣዕለቕሊቐን። ኤርትራዊ ዘፍቅራ ዓዱ ገዲፉ እግሩ ናብ ዝመርሖ ተሰዲዱን ተበታተኑን። ዓለም በቶም ኣብ ምድረበዳ ሳህራን ልብያን ዝሃልቁ ዜጋታትና፣ በቶም ካብ ማዓሙቅ ብሕሪ ተዘፊፎም ዝወጹ ዘለው ህጻናትና፣ በቶም ኣብ ፈቐዶ ገማግም ማእከላይ ባሕሪ ተገፊዖም ዝርከቡ ዘለው ሬሳታት ኣዋልድን ኣወዳትን መንእሰያትና እናስከሕክሐት፣ ንሕና እቶም በድኒ ተቐይርና ዘለን ክብረትና ክብረት ኤርትራውያን ዝረሳዕና ተጋደልቲ ግን ከም ዘይምልከተና ኣጽቂጥና ነሕልፎ ኣለና። ናይ ቃልሲ መንፈሱ ዘሐደሰ ሃገራዊ ሓላፍነቱ ዝተሰከመ ተቓላሳይ ኮንካ፣ ነዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዜጋታትና ዝወርድ ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ ብርሰት ክትዕዘብ እንከለኻ፣ ቐሊል መፍትሒ እናሃለዎ ብሰንኪ ናትካ ስንፍና ይፍጸም ከም ዘሎ ስለ ዝስወጠካ ንኽትጻወሮ ዓቕሚ ክሳብ ትስእን’ዩ ዘጉህየካ።
ኣብ’ቲ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ዝዓጠቕና ተቓለስቲ ዝነበርናሉ እዋን፣ ምእንቲ መቓልስትና በጃ ክንሓልፍ ድሕር ዘይንብል፣ ኣብ’ቲ ዝጸንከረን ዝመረረን ኩንታት ከይተረፈ ሬሳ ስውኣት ብጾትና ኣብ ኢድ ጸላኢ ንኸይወድቕ መስዋእቲ ንኸፍል መኽበርቲ ብጾትና ኢና ኔርና። ኣብ’ቲ ድቕድቕ ጸልማት ዘጎልቦቦ መረርቲ እዋናት ንብጾትና ዘይጠለምና ተቓለስቲ፣ ጸሓይ ናጽነት ምስ ኣብረቕና ግን ሃገራዊ ሓላፍነትና ረጥሪጥና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ስለ ዘዕነና፣ እቲ ኩቱር ምትሕልላይ፣ ብደም ዝተጠምረ ብጻይነትን መግለጺ ኣልቦ ፍቕሪ ሓድሕድን ጸሓይ ከም ዝውቕዖ ኣውሊ ሃፊፉ ከም ዝተርፍ ጌርናዮ። ነቶም ኣብ ውዑይን ኣብ ዝሑልን ኩነታት ምሳና ዝምርሹን ዝጎዩን ዝነበሩ ኣካላቶም ከፊሎም ዝሰንከሉ ብጾትና ድራር ጥይትና ንኽኾኑ ፈሪድናዮም። ነቶም ምእንቲ መሰልና ደው ዝበሉን ዝተጣበቑን መቓልስትና ምእንታና እናተገፍዑን እናተኣስሩን ኣብ ነብሰይ ኣይትምጽኣኒ ኢልና ከነጽቅጥ ተራኢና።
ከም’ቲ ስንኩላን ብጾት ዝገለጽዎ፣ ብሰንኪ ዕላማ ቃልስና ከይወቓዕና ሃገራዊ ሓላፍነትና ምውራድናን ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ምዕናውናን፣ ፍርሕን ምጅጃውን ምስኡ ዝተሓሓዝ ባህርያትን ብመሰረቱ ባህሪ ኤርትራውያን ዘይክንሰን ባህርና ባህሪ ተጋደልቲ ጌርናየን ጸኒሕና ኢና። እንበር ኣብ ዘበነ ገድልና ደኣ ተጋዳላይ፣ ንትብዓት ብትብዓት የወዳድር፣ ንቖራጽነት ብቖራጽነት ይመዝን፣ ንቕያ ብቕያ ይረትዕ፣ ንጅግንነት ሓለፋ እንድዩ ዝደልየሉ ኔሩ። ሽዕኡ ንተጋዳላይ ፍርህን ምጅጃውን ካብ ርሑቕ ብጽንጽንታ ዝሰምዐን ኣመና ዘስደምምኦ ባህርያት ፍሉያት ሰባት ኢየን ኔረን። ‘እገሌ ብጻይና ደኣ ኣብ ከምዚኣ ኩነታት ፈሪሑ እንበር ኢሎሞ፣’ ዝብል ዕላል እንተ ሰሚዑ ተገሪሙ፣ ‘እንታይ’ዩ ፍርሒ ኢልካ ዘረባ’ኸ ተጋዳላይ’ዶ ይፈርሕ’ዩ’ ይብል ኔሩ። ፈርሒ ኣብ ኩሉ ሰብ ዝርአ ባህሪ ዘይኮነ ንገለ ኤርትራዊ ደም ዘይብሎም ሰባት ዘጓንፎም ጸገም ጌሩ’ዩ ዝወስዶ ኔሩ። ሰማይ ሓዊ እናተፈአት፣ መሬት መጋርያ እቶን ተቐይራ ከላ፣ ተጋዳላይ ንቕድሚት ናብ’ቲ ሞት መመሪጹ ዕሸላት ዝምንዝዓሉ መካነ መስዋእቲ ተወርዊሩ ይድቕደቕ እንበር፣ ፍርሒ ኣጃጂዎ ሰገጥ ኣይብልን። ከም ገለ ኩነታት ገዲድዎ ኣብ ኢድ ጸላኢ ወዲቑ እንተ ተማሪኹ፣ ክሩንኩሪት ተኣሲሩ ኣፈሙዝ ጠበንጃ ኣብ ግንባሩ ተተኺሉሉ ከሎ፣ ብኩቱር ትብዓት ነቶም ዝማረኽዎ ይጸርፍን ምራቑ እናተፈአ የስተናዕቕን እንበር ጃጂዩ መሽከንከን ዝብል ተጋዳላይ ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ኣይፈልጥን።
እዚ ቆራጽነትን ትብዓትን እዚ ኣብ’ቲ ምእንቲ ናጽነት ሃገሩን ሓርነት ህዝቡን ኣብ ጎድኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ውጹዓት ዝተሰለፈ ተጋዳላይ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዋላ’ውን እብ’ቲ ምስ ጸላኢ ወጊኑ ዝዋጋእ ዝነበረ ኤርትራዊ ዝርአ ባህሪ’ዩ ኔሩ። ምስ ጸላኢ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ግጥማት እቶም ዓሳክር ጸላኢ ኤርትራውያን ወይ ከኣ ኤርትራዊ ዝመርሖም ወተሃደራት እንተ ኾይኖም እቲ ውግእ ፈታንን ሓያልን ይኸውን ከም ዝነበረ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ኣብ ኩናት ካብ ወትሃደራት ጸላኢ ዘጋጥመና ዝነበረ ተጻብኦ፣ እቲ ኣዝዩ ዝሓየለን ፍሉይን እቲ ካብ ኮማንድስን ፖሊስ ደቂ ሃገርን፣ ካብ ቀኝን ምልሻ ስርናይን ዘጓንፈና ዝነበረ መኸተ ምንባሩ ኣይንዝንግዖን ኢና።
ኣብ’ቲ ሃገራዊ ሓላፍነት ጼርና ንጓዓዘሉ ዝነበረ ጉዕዞ ገድሊ፣ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዝፍጸም ነገር ከም ብሌን ዓይንና ንከታተሎ፣ በብውልቅና ዕላማታት ቃልስና ከነረድእ ንዘይነቕሑ ከነንቅሕ ከይትሓለልና ንጽዕር፣ ግብርናን ኣፍናን ኣስሚርና ምእንቲ ቃልሲ ንናጽነት ንጉስጉስ፣ ገድልና ንኽዕወት ልዕሊ ዓቕምና ንሃልኽ ኔርና። ድሕሪ ናጽነት ግን ብዛዕባ እቲ ተሪፉና ዘሎ ዕማም ምህናጽ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ቅዋማዊ ስርዓት ክንዲ ንሰርሕን ንጉስጉስን ካብ እዋናዊ ሕቶ ቃልሲ ንሓርነት ሃዲምና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ደርቢና፣ ኣብ እንታይ ገደሰኒ ተዓቑብና፣ ዕላማታት ቃልስና ከነዕኑ ጸኒሕና ኢና። ከም’ቲ ስንኩላን ብጾት ዝገለጽዎ እቲ ብኣና ብተጋደልቲ ዝተፈጸመ ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ገበን፣ ነቲ ካብ ወለዶታት እናተሰጋገረ ዝመጸ መንፈስ ቃልስን ቃልሲ ንሓርነትን፣ ናብ ድሕረና ዘለው ወለዶ ከነሰጋግሮ ብዘይምጽዓርናን መስርዕ ጉዕዞ ቃልሲ ምብታኽናን ኢዩ። ብሰንኪ እዚ ጥልመት እዚ ኣብ ልዕሊ ሃገርናን በጅኣ ዝተኸፍሉ ሰምእታትን፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ተቓለስቲ ክኾኑ ዝግብኦም ወለዶን ከቢድ ገበን ፈጺምና ኢና።
ሓደ ዜጋ ጅግንነት ክስርሕን ብትብዓት ክቃለስን ብጽንዓት ክጻወርን ሓይሊ ዝረክብ፣ ዕላማ ምስ ዝህልዎ ጥራይ’ዩ ስለ ዝኾነ፣ ነዚ ዕላማ ገድልና ዘየውረስናዮ ወለዶ ከም’ቲ ዝግብኦ ኣብ ኣብ ዕላምኡ ጸኒዑ፣ ተቢዑ ምእንቲ መሰሉን መሰል ህዝቡን ክቃለስ ክንጽበዮ ኣይግባእን። እዚ ወለዶ እዚ ብቑዕ ሃገራዊ ዕላማ ዘይብሉ ወለዶ ክኸውን ፈሪድናዮ ኢና። ሕማም ደሓር ናይ’ቲ ንሕና ኣብ ልዕልኡ ዘውረድናዮ በደል፣ ኣብ’ቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኮንካ ክገበር ዝፍተን ዘሎ ቃልሲ ንድሕነት ሃገር፣ ከም ኤርትራውያን ተቓለስቲ መጠን ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሞም፣ ውሁዳትን ንቑሓትን ኮይኖም ቀዳምነታቶም ኣለልዮም ብሓድነት ተጸዋዊሮምን ተወፍዮምን ክቃለሱ ኣይረኣዩን። ምስ እኹል ዓቕምኻን ብቕዓትካን ከለኻ፣ ሓላፍነት ህዝብኻ ተሰኪምካ፣ ንነብስኻ ከም መሪሕ ተቓላሳይ ሓሲብካ፣ ጸገምካን ጸገም ህዝብኻን ባዕልኻ ክንዲ ትፈትሕ፣ ካብ ቀንዲ ሕቶኻን ሕቶ ህዝብኻ ብመንፈስ ሃዲምካ ወይ ብኣካል ተሰዲድካ ጥኒን ክትብል ምንባርን ጸገመይ ዘይፈትሑለይ ኢልካ ንኻልኦት ክትውንጅል ምፍታንን ኣብ ብዙሓት ዝርአ ባህሪ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከኣ ካባና ካብ ኣያታቶም ዝወረስዎ ናይ ድሕሪ ናጽነት ውርሻ ኢዩ። እቲ ካብ ጉዕዞ ገድልና ዝወረሶዎ ጅግንነት ደኣ ኣብ’ቲ ብዶብ ተሳቢቡ ዝተወልዐ ኩናት ሰልስተ ዓመታት ብግብሪ ከመስክርዎ ርኢና እንዲና። እቲ ዝገርም ዋላ ነቲ ቃልሲ ዝበሃል ኣምር ከይተረፈ ብተመኩሮ ተቓለስቲ ኤርትራውያን ግብእ ትርጉሙን ሚዛኑን ክህብዎ ኣይረኣዩን። ሓደ ተቓላሳይ ወለዶ ካብኡ ንላዕሊ ተቓላሳይ ወለዶ ከፍሪ እንተ ዘይክኢሉ እቲ በደል ናቱ ስለ ዝኸውን፣ ሕጂ’ውን እቲ በደል ናቶም ዘይኮነ ናትና ናይ’ቶም ኣብነት ክንኮኖምን ተቓለስቲ ክንቅይሮምን ዝግበኣና ናይ ተቓላሳይ መንፈስና ኣዕኒና ሃገራዊ ሓላፍነትና ዝደርበና ተጋደልቲ ኢዩ።
ከም’ቲ ኣብ መልእኽቲ ስንኩላን ብጾትና፣ ብፍርሂ በድቢዱ ዝደንዘዘ ሕልናና ቀቢርና ኤርትራ ንመንእሰያት ደቃ ገሃነም ከም ትኸውን ጌርና ኣባዲምናያ ኢሎም ዝገለጽዎ፣ ኣብ ልዕሊ እዚ ወናኒ ናጽነቱ ክኸውን ዝግብኦ ወለዶ ዝፈጸምናዮ ገበን ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። እቲ ኤርትራውያን ዜጋታትና ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ጉዕዞ ስደትን ዝረኽብዎ ዘለው ኣደራዕ ብስንክና ዝወረዶም ምኻኑ ኣይንስሕቶን። ንሕና ተጋደልቲ ናይ ምቅላስ መንፈስና ዓቂብና ሃገራዊ ሓላፍነትና እንተ ንስከምን ኣብ ዕላማና እንተ ንጸንዕን፣ ንኹልና ዋሕስ ክኸውን ዝግብኦ ብድምጺ ህዝቢ ዝመራሕ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ብሃገራዊ ቅዋም ዝመሓደር ህዝባዊ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምተኸልና ደኣ እንበር፣ ብውልቀ ድልየት ግለ-ሰብ ዝናወጽ መንግስቲ ረኪዕና ክንሳቐ ኣይምነበርናን። እቲ ንህዝብናን ሃገርናን ኣብ ታኼላ ዝሸመመ ምስ ኢትዮጵያ ዘጓነፈና ናይ ዶብ ኩናት’ውን ኣይመጋጠመናን። ምናልባት ከም ገለ እንተ ዘጋጥም’ውን ብውሕሉል ኣገባብ ሃገራዊ ረብሓና ብዝሕሉ መገዲ ምተፈትሐ። ውጽኢቱ ከኣ ከም’ዚ ኣይምኾነን። ንመትከላት ቃልስና ቐዳምነት እንተ ንህብ፣ ህዝብና ብድኽነትን ባርነትን ኣይምተዋረደን፣ መንእሰያትና ናብ ስደት ኣይምተበታተኑን፣ መጻወቲ ደላሎ ኣይምኾኑን፣ ኣብ ሳህራን ሲናይን ኣይምጸነቱን፣ ድራር ዓሳ ማእከላይ ባሕሪ ክኾኑ ኣይምተፈርዱን። ክብረት ኤርትራዊ ዜግነት’ውን ከም’ዚ ኢሉ ባይታ ኣይምዘበጠን። ተጋደልቲ ኮይንና ሃገራዊ ሓላፍነት ስለ ዘይተሰከምና፣ ሓላፍነት ደቅናን ነብስናን ክንስከም’ውን ብቑዓት ክንከውን ኣይከኣልናን። ብሰንኩ ከኣ ደቅናን ደቂ ስውኣት ብጾትናን ቀንዲ ግዳይ እዚ ህልቂት ኮይኖም ኣለዉ።
ንሕና ነዚ መልእኽቲ ንልእኽ ዘለና ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል፣ ተቓለስቲ ምኻንና ንነብስና ኣእሚንና ዳግም ናይ ቃልሲ መንፈስና ነሐድስ ዘለና ተጋደልቲ ኢና። ተቓላሳይ ንዕላምኡ ኣጉሊሑ ንጸላኢኡ ከኣ ኣመና ኣቆናጺቡን ኣድቂቑን ዘርኢ ሓይሊ’ዩ ዝውንን። ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና ንዓሳክር ጸላኢ ኣነኣኢስናን ኣቆናጺብናን ጾትኦም ቀይርናን ክንጽውዖም ከለና ልዕልና፣ ጸብለልትነትን ንዕቐትን ዝስመዓና ዝነበረ፣ ኣብ’ዚ ተቓለስቲ ኮይንና ንልእኮ ዘለና መልእኽቲ፣ ነቲ ሃገርና ዘጥፍእ ዘሎ ብኹሉ ነገሩ ንንዕቆን ንጽየፎን ስራሕ ሰብኡትን ጀጋኑን ዘይምልከቶ ጸላኢናን ጸላኢ ህዝብናን በቲ ዝግባእ ኣጸዋውዓ፣ ነታ ትምልከቶ ጥብቆ ስም ኣሰኒና ክንጽውዕ ግቡእ ኮይኑ ረኺብናዮ ኣለና።
ከም’ዚ ደጋጊምና ንገልጾ ዘለና ሃገር ናጻ ምስ ኮነት፣ ንሕና ተጋደልቲ ዕላማና ገድልና ከይዛዘምና ናይ ምግዳል መንፈስና ኣዕኒና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ኣውሪድና ተራ ሰባት ክንከውን ኢና ፈቲንና። ኢሳያስ ከኣ ነዚ ኩነታት መዝሚዛ በይና ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከመት ተቓላሳይ ኮይና ክትረአ ጀሚራ። ኣብ ጉዕዞ ገድልና ከም ንዝክሮ፣ ኢሳያስ ከም ወኻርያ ትሕሱን ትፈሱን ተላኽዕን ትተናኾልን እንበር ታሪኽ ጅግንነት ክትሰርሕ ርኢናያ ኣይንፈልጥን። ከም’ቲ ስንኩላን ብጾትና ዝገለጽዎ፣ ኢሳያስ ታሪኽ ሽርሕን ተንኮልን ታሪኽ ምትላልን ምድንጋርን እንበር ታሪኽ ጅግንነት ዝብሃል የብላን። ኣብ መስርሕ ብረታዊ ቃልስና ኩሉ ተጋዳላይ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ናይ ተቓላሳይ መንፈስ ወኒኑ ይቃለስ ስለ ዝነበረ፣ ንገዛእ ርእሱን ንውድቡን ክመርሕ ዘኽእሎ ብቕዓት ኣጥርዩ ኔሩ’ዩ። ሰውራና ብንጹር ፖለቲካዊ ዕላማታት ቃልሲ ከም ዝምርሽ ዝገበሩ፣ ንሓፋሽ ህዝብና ኣብ መሳርዕ ሰውራ ንኽስለፍ ዘላዓዓሉን ዝወደቡን፣ ነቒሖም ዘንቁሑ፣ ካብ መሃይም ዓዃይ ናብ ብሱል ካድር ዝቕይሩ፣ ምኩራት ናይ ፖለቲካ መምሃራን፣ ሰብ በላሕቲ ኣእምሮ ተቓለስቲ ፈርዮምልና ኔሮም ኢዮም። ኣብ ወተሃደራዊ ኩነታት፣ ተዋጊኦም ዘዋግኡ፣ ንውግእ ከም ጻዕዳ ኢዶም ዝፈልጥዋ፣ ፈጠርትን ሃንደስትን ቅዲ-ኩናት፣ ክኢላታት ጥበብ ውግእ፣ ምስጥር ጸልኢ ዝቐላልዑ መርመርቲ ስልያ፣ ምዑታት መምሃራን ትብዓትን ቆራጽነትን፣ ውፉያት ለገስቲ ብጻይነትን ሓልዮትን፣ ዝኾኑ ተቓለስቲ ብጾት’ውን ኔሮምና ኢዮም። ንተጋዳላይ ብፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ቃልሲ ከም ዝነቅሕ፣ ኣብ ወትሃደራዊ ኩነታት ተሳሒሉ ከም ዝበልሕ ዝገበሩ፣ በዛ ወኻርያ ኢሳያስ ቅድሚ ናጽነት ብቓጻ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ኣብ ማሕዩር ከም ዝቕዘፉ ኮይኖም ኢዮም። ኣብ ሜዳ ኤርትራ ኢሳያስ ብምትንዃል ዝዓናቐፈቶ እንበር፣ ንሳ ዝፈጠረቶ ወይ ዝመርሓቶ ንቓልሲ ዘርብሕ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ይኹን ወተሃደራዊ ኩነታት ፍጹም የለን። ኢሳያስ ዝመረሐቶ ውግእ ኣይረኣናን። ንሳ ዘንቅሓቶ ተጋዳላይ’ውን የለን። ታሪኽ ቃልሲ እዛ ወኻርያ፣ እታ ጀጋኑ ብገርሆም ከለው ዝሓዘታ ስልጣን ንኽትሕሉ፣ ንጽህንኦም መዝሚዛ ጽልኢ እናሳወረት ነንሓድሕዶም ከም ዝብኣሱን ከም ዝናቖቱ ምግባር’ዩ ኔሩ።
ቃልስና ኢሳያስ ዝመርሐቶ ቃልሲ እንተ ዝነብር፣ ከም’ቲ ብውልቀ ውሳኔኣ ካብ 1998 ክሳዕ 2000 ዓ.ም ዝተኻየደ ህላወ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘውደቐ ኩናት፣ ከምኡ’ውን ከም’ዚ ካብ 2001 ዓ.ም. ክሳዕ ሕጂ ብሃሳሰ ለባም ንጓዕዞ ዘለና ዘስካሕክሕ ናይ ጥፍኣትን ህልቂትን ምብትታንን ጉዕዞ ምኾነ ኔሩ። ኢሳያስ ናይቶም ኣብ አእዋኑ ብስውር ዝቐንጸለቶም ምዑታት ተቓለስቲ ስም እናቐጠፈት፣ ብድሕሪ ኩሉ ዝፍጸም ዓወታት ንሳ ከም ዘላ ከተምስል ብባዶ ሰለስተ ስማ እናዕበየት፣ ተመጻዲቓ ታሪኽ እናተለቅሐት፣ ወኻርያ ክንሳ ፋረ ኣንበሳ ሰሪቓ ኣንበሳ መሲላ ክትረአ ትጽዕር ወሽላኽ ምኻና ንዝበዛሕና ተጋደልቲ ዋግዋጎ ኣይኮነን። ሰራሕቲ ቅያን ተኣምራትን ብረታዊ ገድልና እንበኣር ውፉይ ተጋዳላይን ምዑታት መራሕቱን ሓፋሽ ህዝብናን ደኣ እንበር እዛ ወኻርያ ኣይኮነትን።
ሳላ ጀጋኑ ደቂ ህዝቢ ዝሰርሕዎ ታሪኽ፣ ከም ኢሳያስ ብህዝቡ ተቐባልነት ዝረኸበን ድላዩ ክገብር ዕድል ዝተዋህቦን መራሒ ኣይነበረን። ህዝቢ ከም መድሓኒኡን መውጽኢ ሓርነቱን እናኣመነላ፣ ነቲ ዝረኸበቶ ዕድል ተጠቂማ ንዝፈጸመቶ ገበን ኣንጺሃ፣ ንመዋእል ስማ ዘጸውዕ ታሪኽ ክንዲ ትሰርሕ፣ እቲ ወኻርያዊ ባህርያታ ስለ ዘየፍቅደላ፣ ነቲ ኩሉ ዝተዋህባ ዕድል ነጺጋ፣ ታሪኽ ደቂ ህዝቢ ከተዕኑን ህዝቢ ናብ ጥፍኣት ገጹ ከም ዘምርሕ ክትገብርን ትጽዕር ኣላ። ንሓደ ጅግና ህዝቢ ሓደ ወሽላኽን ኣምሰሉን መራሒ’ዩ ንግዚኡ ዝጻወተሉ። ኢሳያስ ከኣ ካብ ቅድሚ ናጽነት ጀሚራ ክሳዕ ሕጂ፣ ነቲ ንጹህ እምነት ኤርትራዊ መዝሚዛ፣ ኣብ’ቲ ኣብ ናጽነት ሃገሩን ስውኣቱን ዘለዎ ክብረት ተኸዊላ፣ ተጋዳላይ ምስ ህዝቢ፣ ተጋዳላይ ምስ ተጋዳላይ፣ ተጋዳላይ ምስ ዋርሳይ፣ ህዝቢ ምስ ህዝብን ምስ ጎረባብቱን፣ ኣውራጃ ምስ ኣውራጃ፣ ብሄር ምስ ብሄር፣ ሓንቲ ሃይማኖት ምስ ገዛእ ርእሳን ምስ ካልእ ሃይማኖትን እናናቖተትን እናበኣሰትን ኢያ ዕድመ ስልጣና ከተናውሕ ጸኒሓ።
ኢሳያስ ነቲ ኣእላፋት ምሩጻት ብጾትና ዝተሰውእሉ መትከላት ውድብ ከዲዓ፣ ቁጠባ ውድብ ዘሚታ፣ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር ናይ ውልቃ ትካል እናገበረቶ፣ ሓደ ተቓላሳይ ስለ ዘይነበረና ብጩቕ ዝብል ሰብ ክርከብ ኣይተኻእለን። እስከ ንነብስና ንሕተት፣ ኣየናይ ተጋዳላይ ኢዩ ዕላማ ህዝባዊ ግንባር መኣስ ከም ዝትግበርን ውድባዊ ጉባኤ መኣስ ከም ዝካየድን ክግምት ዝፍትን? ቁጠባ ውድብ ክንደይ ከም ዝበጽሕ ዝፈልጥ’ከ ኣለና ድዩ? መጻኢ ዕድል ውድብ ህዝባዊ ግንባር ይኹን ህዝቢ ኤርትራ ክንበ ዝፍትን እኳ ዘይብልና? ኢሳያስ ንኹሉ ከም ድሌታ’ያ ትጻወተሉ ዘላ። እዚ ኸኣ ንሳ ስለ ዝበርተዐትን ስለ ዝሓየለትን ዘይኮነ ንሕና እቶም ሃገራዊ ሓላፍነት ክንስከም ዝግበኣና ተጋደልቲ ስለ ዝሰነፍናን ስለ ዝሓመቕናን ዝፍጸም ዘሎ ጉዳይ ኢዩ። ንምኻኑ ህዝብናን ነብስናን ብድኽነትን ድሕረት ንሳቐየሉ፣ ዜጋታትና ብዘይፍትሒ ኣብ ማእሰርቲ ዝበልዩሉን ዝቕዘፍሉን፣ ስድራ-ቤታት ግዳይ ስደትን ምብትታን ዝኾናሉ፣ መንእሰያት ፈቐድኡ ዘሃልቅሉ፣ ሃገርና ትዓንወሉን ትባድመሉ ዘላ፣ ንምንታይ ምኽንያት’ዩ ኢልና’ዶ ንሓስብ? እዚ ኹሉ ንኸፍሎ ዘለና ዋጋ፣ ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ንኽናዋሕ፣ እዛ ወኻርያ ኣብ ስልጣን ንኽትጸንሕ ተባሂሉ’ዩ፣ ካልእ ምኽንያት እኮ የብሉን። ስልጣን ውልቀ-ሰብ ምእንቲ ክሕሎ ሃገር ብምልእታ ከነጥፍእ ከላስ እንታይ ክብሃል ይከኣል?
ከምቲ ስንኩላን ብጾትና ዝገለጽዎ ኤርትራ ብኣና ብተጋደልቲ ትምራሕ ስለዘላ፣ ናይ’ዚ ኩሉ ወዲቓቶ ዘላ ውድቀት ተሐተቲ ንሕና ኢና። ከነልምዓን ከነጥፍኣን ንኽእል ከኣ ንሕና ባዕልና ኢና። ንሕና ተጋደልቲ ዘበላሸናያ ሃገር ንሕና ጥራይ ኢና ክንውድና ዕድል ዘለና። ንኻልኦት ዜጋታትና ባይታ ስለ ዘይፈጠርና ንሕና ዘዕነናያ ሃገር ካልኦት ክዐርዩልና ኣይክእሉን ኢዩም። ኩሉ ሲቪላውን ጽፍሕታት መንግስቲ፣ ከምኡ’ውን ኩሉ እቲ ቀንዲ መሪሕ ኣድማዒ ለውጢ ክኸውን ዝኽእል ወትሃደራዊ ጽፍሕታት፣ ምክልኻል ሃገር፣ ሃገርዊ ጸጥታ፣ ኩለን ዓይነታት ስልያዊ ምንቅስቓሳትን ፖሊስን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳርና ምምሕዳር ተጋደልቲ ኢዩ ዘሎ። ኢሳያስ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ዝበቕዐት’ውን ሳላና ሳላ ተጋደልቲ ኢያ። እዛ ወኻርያ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝጸንሐትሉ ግዜ ግን ኩነታት እዛ ሃገር ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝገደደ ይኸይድ ስለዘሎ፣ ሕጂ ኣብ’ዛ ግዜ ነዛ ወኻርያ ካብ ስልጣን ገሊፍና ንህዝብናን ሃገርናን ካብ ጥፍኣት እንተ ዘየድሒናዮ፣ ምስ’ዚ ዝኸይድ ዘሎ ናህሪ ስደት ኣብ ኤርትራ ዝተርፍ ኤርትራዊ ዜጋ ፈጺሙ ኣይክርከብን ኢዩ። ኤርትራ እታ ናጻን ዘልኣለማዊትን ንኽትከውን ወለዶታት ዝበሃግዋ፣ ኣሽሓት ዕሸላት ዝተበጀውላ ሃገር፣ ህዝቢ ዘይብላ በዱ መሬት ኮይና መጻወቲ ጸላእታ ክትከውን ምኻና ማንም ዝንበዮ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ’ዚ እዋን ወርሓዊ ዳርጋ 5,000 ኤርትራውያን ሃገሮም ገዲፉም ይስደዱ ኣልው። ካብ ህጽናት ክሳብ ደቂ ተስዓ ዓመት ዝዕድመኦም ኣሽሓት ዜጋታትና ኣብ መዓስከራት ስደኛታት ኢትዮጵያ ተመጽወቲ ኮይኖም ብትካቦ ይነብሩ ኣለዉ። ካብ’ዚኦም ከባቢ 10,000 ኣላይ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት ኮይኖም ብደላሎ እናተሸጡ ኩሊቶም ናብ ዕዳጋ ይወርድ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለው ህጻናት’ውን ዝበዝሑ ብሰንኪ ስደትን ውጽኢት ስደትን ሓደ ወይ ክልቲኦም ካብ ወለዶም ስኢኖም ኣብ ዝኽትምና ይነብሩ ኣለው። ኤርትራ እታ መሰረት ሓንቲ ሃገር ዝኾነት ስድራ-ቤት ትባታተነላ ህጻናታ ዝዝኽትሙላ፣ ልሳኖም ዘየጽረዩ ቆልዑ ከይተወልዱ ናብ ስደት ዘማዕድውላን ግዳያት ስደት ዝኾኑላን ሃገር ጌርናያ ኣለና። ብሰንክና መንእሰያት ኤርትራ ጸኒቶም፣ ኣረጋውያንን ስድራ ስውኣትን ኣላይ ስኢኖም፣ ዓድታትና ባዲመን፣ ሬሳ ዘልዕሎ ስኢኑ ኣቕሽሽቲ መስቀሎም ገዲፎም ሬሳ ክጾሩ ንዕዘበሉ እዋን በጺሑ ኣሎ። ኤርትራ ሕጂ ካብ መንጋጋ ኣዛ ወኻርያ እንተ ዘየናጊፍናያ ነበር ኮይና ክትተርፍ’ያ።
እዛ ኮይንዋ ኣብ ዕብዳን ተሸሚማ ንጅግንነት ህዝቢ ኤርትራ ንዒቓ ብስቕታ ተጋዳላይ ሻዲና ዘላ ኢሳያስ ወኻርያ፣ ህዝቢ ኤርትራ ዝመስል ምሩጽ ህዝቢ ኣጥፊኣ ሓወልቲ ጅግንነታ ኣብ ልዕሊ እታ ትሓልማ ዑና ኤርትራ ክትተክል ዓቅማ ዘፍቅዶ ኩሉ ትጽዕር ከም ዘላ ክንዕዘባ ጸኒሕና ኢና። ዓርሞሹሽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ርእሰ-ሓያላን ደገፍቶም፣ ዓሳ ከተጽንት ባሕሪ ኣንጽፍ እናበሉ ህላወ ህብዝና ኣብ ሓደጋ ከእትውዎ ዘይከኣሉ፣ እዛ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ተገልግል ኢያ ኢልና ጽዖት ክሳብ ዝወጻና ከም ኣርዑት ሓንጊርናያ ዝኣተና ኢሳያስ ግን ኣብ ሓደገኛ ደረጃ ኣብጺሓቶ ትርከብ ኣላ። ንሕና ናይ ቃልሲ መንፈስና ስለ ዘዕነና፣ ጀጋኑን ተባዓትን ክንስና፣ ካብ ወኻርያ ፈሪሖም ሪሞም ዘጥፍኡ ዘለው ዓሌት ኣናብስ መሲልና፣ ካብ ፈራሕ ፈሪሕና ታሪኽና ክንጽይቕን ህላወ ህዝብና ኣብ ሓደጋ ከነውድቕን ፈቒድና ጸኒሕና ኢና። ሕጂ ግን ይኣክል ንብለሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ።
ሳላ ኣብ ስደት ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ደቂ ሃገር፣ ኢሳያስን መሰልታን ብገበን ጸረ-ሰብኣዊ መሰላት ኣብ መጋባእያ ፍርዲ ሕቡራት መንግስታት ንኽቐርቡ ጻዕርታት ይካየድ ኣሎ። እዚ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት ክድፍኣሉን ክምጎስን ዘለዎ ኢዩ። እንተኾነ ገለ ገበነኛታት ምኻኖም ብቤት ፍርዲ ሕቡራት መንግስታት ዝተበየነሎም መራሕቲ፣ ሓንቲ ከይተተንከፉ ኣብ መንበር ስልጣኖም ኣራጢጦም ንህዝቦም እናሳቕዩ ክነብሩ ንዕዘብ ኣለና። ስለዚ እዚ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ምስ’ቲ ኢሳያስ ኣብ ሃገርና ትፍጸሞ ዘሎ ናህሪ ብርሰተ-ሰብን ብዶባዊ ምትኹታኽ ተመሳሚሱ ክልዓል ትሓልሞ ዘላ ናይ ህልቂት ውግእን ቅልጡፍ ፍታሕ ከምጽእ ትጽበዮ ኣይኮነን። ደለይቲ ፍትሒ በቲ ሒዞሞ ዘለው ኣገባብ ከይተሓለሉ ጻዕሮም ክቕጽሉ ንላቦ። ንሕና ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለና ተቓለስቲ ከም ተቓለስቲ ሕነ ህዝብና ባዕልና ክንፈዲ ደኣ እንበር፣ ካልኦት ስራሕ ገዛና ከካውንልና ክንጸበ ምስ ክብርና ዝኸይድ ከም ዘይኮነ ነስተውዕል። ካልእ ’ውን ምስ እዚ ኢሳያስ ንዕቐትን ጽልእን ሳዕሪርዋ ክትፍጽሞ ትሓስብ ዘላ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ናይ ውግእ ታኼላ ሸሚምካ ንሓዋሩ ከም ዝጠፍኡ ምግባር ዝብል ሓደገኛ ውጥን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ምእንቲ ከነድሕን ምስ ግዜ ክንጓየ ከም ዘለና ክንስሕቶ ኣይግበኣን።
ነዚ ክብር ህዝብና ህዝቢ ኤርትራ መጻወቲ እዛ ወኻርያ እሳያስ ጌርና ወግዕን ክብረትን ዘይብሉ ሕሱር ህዝቢ ኮይኑ ንኽጸንት፣ ነቲ ክቡር ኤርትራዊ ዜግነት ከኣ ንኹሉ ግዜ፣ ንሕጅን ንመጻእን ብጎረባብቱን ብዓለምን ዝረኸሰ ዜግነት ኮይኑ ንኽነዓቕ ፈሪድናዮ ጸኒሕና ኢና። ንሕና ተጋደልቲ ሃገራዊ ሓላፍነትና ተሰኪምና ናይ ምቅላስ መንፈስና እንተ ደኣ ኣሐዲስና ከም ቀደምና ሰራሕቲ ቅያ ከም ምኻንና ነመስክረሉን፣ ነዚ ዝበደልናዮ ህዝቢ ንኽሕሰሉን እዋን ሕጂ ምኻኑ ክበርሃልና ኢዩ። ከም’ቲ ስንኩልን ብጾትና ዝገለጽዎ፣ ሕጂ ኢና ካብ ‘ኣነ እንታይ ገደሰኒ’ ዝብል ናይ ስኑፋትን ቦጅባጃትን መሕብኢ ወጺእና፣ ሃገራዊ ሓላፍነትና ተሰኪምና ናብ ኤርትራውነትና ንምለሰሉን ምስ ታሪኽና ተዓሪቕና ኤርትራዊ ትምክሕትናን ሓቦንና ነሐድሰሉን። እቲ ኣብ ጉዕዞ ቃልስና ዝሰራሕናዮ ታሪኽ እዚ ሕጂ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ክቡር ንኽኸውን፣ እዛ ሕጂ ዘላ ኤርትራ ተሓፊራ ንኽትነብር ዝተሰርሐ ታሪኽ ስለ ዝኾነ፣ እዛ ሕጂ ዘላ ኤርትራ’ያ ነቲ ዘሕለፍናዮ ጉዕዞ ትገልጾ። ታሪኽ ጅግንነትና ነባሪ ምእንቲ ክኸውን ሕጂ ንኤርትራ ነባሪትን ክብርትን ክንገብራ ክንቃለስ ኣለና።
እቲ ኤርትራ ሃገርና ብሰንኪ ንሓንቲ ወሽላኽ ወኻርያ ሃገራዊ ሓላፍነትና ኣረኪብና፣ ፈሪሕናን ጃጂናን ዝተበደለቶን ዝተዳህከቶን ናብ ረብሓኣ እንቕይረሉ እዋን ሕጂ ኢዩ። ብሰንኪ ናትና ሃገራዊ ሓላፍነት ዘይምስካም ዘጋጠመ ተሳዓርነትን እዛ ጨካን ወኻርያ ዝፈጠረቶ ስርዓተ ምልክን፣ ኩሎም እቶም ኣብ ሸላታትን ኮንቴነራትን ኣብያተ ማእሰርቲ ብዘይፍትሒ ተሓይሮም ዝሳቐዩን ዝቕዘፉን ዘለዉ፣ ከምኡ’ውን ኩሎም እቶም ኣብ ውሽጢ ዶባትን ኪኖ ዶባትን ሃገርና ኣብ ጉዕዞ ስደት ዝሃልቑ ዘለው ዜጋታትና፣ ሰማእታት ደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኮይኖም ከም ዝዝከሩ ክንገብር ኣለና። ብሳላ ንሶም ንሰብኣዊ መሰልን ሓርነትን ዝኸፈልዎ ዋጋ ኣብ ኤርትራ ዝለዓለ ክብሪ ክወሃቦ ዘለዎ መሰልን ሓርነትን ዜጋታት ክኸውን ከም ዘለዎ ውሕስነት ክንከውን ኢና። ኤርትራ እቲ ኩሉ ብስንክና ብሰንኪ ተጋደልቲ ዝኸሰረቶ ምእንቲ ክትከሓስ፣ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መራሕትና መሪጽና ስልጣን ናብ ህዝቢ ነሰጋገርሉ ባይታ ከነንጽፍን ዕላማ ቃልስና ኣብ ምዕራፉ ከነብጽሕን ኢና። ታሪኽ ውድብ ህዝባዊ ግንባር በቲ ክኾኖ ዝግብኦ ምእንቲ ክዛዘም’ውን ነዛ ወኻርያ ኢሳያስን ህበይ መማኽርታን ክሽኦም ጎቲቶም ኣብ መጋባእያ ፍርዲ ሓፋሽ ከም ዝቐርቡ ክግበር ኣለዎ። ስርዓተ ሕጊ ምስ ነገሰ፣ ከም ጉዕዞኦም ብዓወት ዝዛዘምና ተቓለስቲ መጠን፣ ካብ ናይ ታሪኽ ተሓታትነት ሓራ ኮይንና ሕልናና ምእንቲ ከነንጽህ፣ እቶም ብገበን ንሕተት ንህዝብና ይቕረታ ክንሓትትን ብዝፈጸምናዮ ገበን ዝግበኣና ፍርዲ ክንቅበል ንነብስና ድልውቲ ክሳብ ምግባራ ትብዓት ክንረክብን ሰማእታትና ብዝቐስንሉ ታሪኽና ክንዛዝምን ኢና።
ከም’ቲ ኩልና ንፈልጦ፣ “ተኾርሚኻ ሞት ኣሳፊሕኻ ሞት’ዩ” ብትብል ቀላል ጭርሖ ተቓለስቲ ተመሪሑ፣ ፍርሕን ምጅጃውን ኣወጊዱ፣ ዕልምኡ ክወቅዕ ብትብዓት ዝምርሽ ተቓላሳይ፣ ሓደ ክንሱ ክንድ ሽሕ’ዩ። ንሕና’ውን ካብ’ታ ንነብስና ‘ካብ ሕጂ ንደሓር ኣነ ሃገራዊ ሓላፍነት ዝተሰከምኩ ተቓላሳይ ኢየ፣’ ኢልና ናይ ቃልሲ መንፈስና ዘሐደስናላ ደቒቕ ጀሚርና፣ ኩሉ እቲ ተጻዒኑና ዝጸንሐ ፍርሒ፣ ምጥርጣርን ነብሰ-ንዕቐትን ቅንጥጥ ኢሉ ክእለየልናን ነብስ-ወከፍና ሓደን ክንድ ሽሕን ምኻንና ክኽሰተልናን ኢዩ። ሽዕኡ ነዚ ዘሎ ጸላም እዋን ሰጊርና፣ ድሕሪ ኢሳያስ ካብ ስልጣን ምግላፋ ንጓዓዞ ጉዕዞ ሰላምን ራህዋን፣ ፍትሕን ደሞክራስን፣ ስርዓተ ሕግን ቅዋምን ከነማዕዱ፣ ንኤርትራ ብዓይኒ ባዕዲ ዘይኮነስ ብዓይንና ክንጥምታ ክንበቅዕ ኢና። ተቓለስቲ ምኻንና ኣሚንና ንመንፈስና’ሞ ናብ’ቲ ናይ ቀደሙ ናብ ዘበን ቃልሲ ንምለሶ፣ ኤርትራ ሰማእታታ ቀሲኖም ዝድቅሱላ፣ ዝሓየሉን ዝበለጹን ተቓለስቲ ወለዶታት ዝተኻኽኡላ፣ ኣብ ሃገሮምን ኣብ ዓለምን ንጹር ኣሰሮም ገዲፎም ዝሓልፉ ዜጋታት ዝፈርዩላ፣ ናይ ኤርትራውያን ሃገር ክንገብራ ኣመና ቀሊል ምኻኑ ክንጽረልና ኢዩ። ሽዕኡ ኤርትራዊ ዜጋ ካብ ውሽጣውን ግዳማውን ጸላኢ ሓራ ኮይኑ፣ ብኽብረትን ብሰላምን ምእንቲ ክነብርን ተቓላሳይ ክኸውን ከም ዘለዎ ካብ ተመኩሮና ክመሃር’ዩ። ካብ ቃልሲ ተፈሊኻ ክትነብር ምፍታን ዕላማን ትርጉምን ዘይብሉ ምናምን ህይወት ምሕላፍ፣ ምስ ውኖኻ ኸለኻ ናብ ሬሳ ምቕያር ምኻኑ ክበርሃሉን ንቓልሲ ክሳብ ሕልፈተ ትንፋሱ ንኸፍቅራ ምስ ነብሱ ቃል ክኣቱን’ዩ። ከመይ ሃገራዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ናይ ቃልሲ መንፈስ ዝወነነ ተቓላሳይ፣ ቀዳማይ ተጠቃሚ ናይ’ቲ ወኒንዎ ዘሎ መንፈስ ቃልሲ ንሱ ባዕሉ ስለ ዝኸውን።
ሓርበኛታት ስንኩላን ብጾትና ንርእሶም ግዳይ ክንሶም ነቲ ኩሉ ኣብ ነብሶም ዝወረደ ግፍዕን ጥልመትን ንጎድኒ ገዲፎም፣ ንበደልና ከንጽሁ፣ ንዘይበደልዎ በደል ምእንታና ክብሉ ንህዝቢ ይቕረታ ምሕታቶም፣ ከምኡ’ውን ከም ናይ እዋን ሻዱሻይ ወራር ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ዝተረፈ ኣካላትና ከነወፊ ድልዋት ኣለና ምባሎምን፣ ናይ ቃልሲ መንፈስና ንኽሕደስን ሃገራዊ ሓላፍነትና ንኽንስከምን ትብዓት ኣስኒቖምና ኢዮም። ታሪኾም ከኣ ብኽብሪ ተዘኪሩ ክነብር’ዩ። ነዞም ሓርበኛታት ብጾትና እዛ ወኻርያ ኢሳያስ በቲ ዝዘርግሕዎ መንፈስ ኩሉ ኤርትራዊ ዘበራበረ መልእኽቲ ተሰናቢዳ፣ ኣባላት ጸጥታ ልኢኻ ክትጸናጸኖምን ክትስልዮምን ከም ዝወርሐት ተዓዚብናያ ኢና። ኣብ 1994 ዓ.ም ኢሳያስ ንስንኩላን ምስ ደፈረት ንመሰልና ከም ዝደፈረት ዘኪርና፣ ነብስ-ወከፍ ኤርትራዊ ዝያዳ ከኣ ነብስ-ወከፍ ተጋዳላይ ናይ እዞም ምእንቲ ናጽነት ሃገርና ኣካላቶም ዝሰኣኑ፣ ሕጂ’ውን ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ከቢድ ዋጋ ዝኸፍሉ ዘለው ስንኩላን ብጾትና ድሕንነት ምሕላው ሓላፍነቱ ምኻኑ ነዘኻኽር።
እዞም ምእንቲ ናጽነት ሃገርና ኣካለ ጎደሎ ኮይኖም ዝተረፉ ብጾት፣ ንድሕነት ሃገርናን ንሓርነት ህዝብናን ሕጂ’ውን ብትብዓት ክንውፈ ኢና እናበሉ፣ ንሕና እቶም ምሉእ ኣካላት ዘለና፣ ከነድምዕ ንኽእል ብጾቶም ትም ኢልና ሃገርናን ህዝብናን ለኪምና ክንጠፍእ ግቡር ወይ ንቡር ኣይኮነን። ብሰንኪ ሓንቲ ውልቀ-ሰብ ብሰንኪ ኢሳያስ ወኻርያ ኢያ ኤርትራ ትመስል ሃገር ትጠፍእ ዘላ። ኩልና ንነብስና ለዊጥና ንለውጢ ንበገስ። ነብስ-ወከፍና ሕልናና ነበራብር፣ ነብስ-ወከፍና ሓላፍነትና ንሰከም። ተቓለስቲ ኮይንና ኢና ሃገር ኣምጺእና’ሞ ተቓለስቲ ኮይንና ሃገር ነድሕን። ብትብዓት ሕጅ’ውን ኤርትራ ወይ ሞት!! ሕጂ’ውን ሓርነት ህዝብና ወይ ሞት!! ንበል። እዚ መልእኽቲ እዚ ንነብስ-ወከፍ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ ንነብስ-ወከፍ ተጋዳላይ ዝመሓላለፍ ዘሎ መልእኽቲ’ዩ። 20 ሰነ ነብስ-ወከፍና ካብ ሃገራዊ ጥልመት ተመሊስና፣ መብጽዓ ሰማእታትና ነተግብረላ፣ ተቓለስቲ ምኻናን ነመስክረላ፣ ንሃገር ካብ ጥፍኣት ንህዝብና ካብ ህልቂት ከነድሕን ቃል ንኣትወላ ዕለት ክትከውን ንጽዋዕ ኣለና።
ዘልአለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና!!!!
ዓወት ንሓፋሽ ህዝብና!!!
20 ሰነ 2016
Amanuel
aseye.asena@gmail.com
Review overview
28 COMMENTS
ፈትዊ June 22, 2016
ዝገብር ነዲኡ ነይነግር !
Leave reply
ፍትሒ June 22, 2016
አየወ ተጋዳላይ ክባሃል ክሎ ዝስማዓኒ ዝነበረ ፍናን ። ሎሚንከ ፈራህ ኮይኑ ስሪኡ ወሪዳ ብክምኡ ሰብአይ ብግፍዒ ተጸፍዑ ድኒኑ ክኽይድ። ክትርእን ክትሰምዕን ክትአምኖ ውን ዘጸግም ዩ።
ንምኽምኑ ንሱ ድዩ ቲ ንፈልጦ ተጋዳለይ ምስ ምረትን ሐሳርን ንስለ ናጽነትን ፍትሕን ዝተዋደቐ?
ቀድም ውን ንኽሉ ሓይሊ ሕዝቢ ዪ ዓሚምዎ ተጋዳልይ ካአ መሪሕ ነሩ
እሞ ሎሚ ጥርኑፍን ምኩርን ክም ምኻኑ መጠን ንስለ ፍትሕን ዕላማአን ደው ዝይበለ እንታይ ኮይኑ እንተተባህለስ ርዒዱ ክብሉኻስ አይገርምን?እቲ ክሉ ታሪኽ ጅግንነትስ ብፈራህ ክድምደም ። ተጋዳላይ ከም ቀደምካ ህዝብኻ መሪሕካ ሕድሪ ስውአት ብጾትካ ተግብር ቃልሲ ሕዝቢ ኤርትራ ገና አየብቄዔን ።
ካብ ወረደና ንዳግማይ ታሪኽ ንበገስ ቃልስና ክም ትማሊ ንሐቂ ስለ ዝክኾነ አብ ምዕራፍ ክበጽሕ ግድን እዩ።
Leave reply
ሕልና June 25, 2016
ድሕሪ ማይ ናብ ባዕቲ ዳኣ ኮይኑ ነገሩ እምበር ንርብዒ ዘመን ዝኣክል ተቀቢሩ ዝጸንሕ ሕልና ክባራበር ምርኣይ ንባዕሉ ሓደ ኣወንታዊ ነጥቢ መቀይሮ‘ዩ’ሞ ምልኡን ልባዊ ሓቅነትን ዘለዎ ትንሳኤ ይግበሮ።
Leave reply
semere 2 June 26, 2016
I dislike to generalize and trash at a lump sum all tegadelti and sunkulan. Many of them fought for a good cause with a noble purpose. As such they deserve our respect.
I hate to dump all the blame upon them, as well. What about we civilians, especially we who are in Diaspora. What have we done to divert the course of destruction in our country. Many of us are still dancing the drums of the dictator.
Let us unite to avert the catastrophe and stop blaming each other. That is what is prolonging the life of the Tyrant.
Leave reply
ነጻነት ዝጎደሎ June 28, 2016
Dearest Semere 2,
We the civilians did not go to banditry to destroy our society ,we did not go adventure to seek the independence we have always had with our habesha family ,we did not say yes sir Isaias (selfi netsanet) when we were instructed to rob peasants of their megear food and kidnap their kids ,we did not stAND by when our disabled comrades were being massacred…we wanted peace so instead of banditry we decided to save our family by residing in the west ,we do not have to feel guilty..The bandits started it ,let them fi9nish it …whatever finishing means.
Leave reply
« Previous 1 2 3
POST A COMMENT Cancel Reply
ATV - Asena
Polls
Announcement
ATV:እዋናዊ ዜና፡ ካብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ዝወጸ ምስጢራዊ ኣዋጃት፡ PFDJ Directives
admin
17 Jun 2020
ኣይሰማዕናን ከይትብሉ! …………ቀይዲ ምንቅስቓስን ሓልዮት ኣልቦ ዝምቡዕ ፖሊሲ ስርዓት ኢሳይያስን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣስዒቡዎ ዘሎ ካብ ኮረና ዝኸፍአ ሓደገኛ ጥምየት (ኪኖ ኣርእስተ ዜናታት)
admin
15 Jun 2020
ANDIT OKBAY – MEN’U NSU – {መን’ዩ ንሱ} – NEW ERITREAN MUSIC 2020 – {Official Music Video}
admin
13 Jun 2020
ATV: ማህደር ሰማእታት ኤርትራ – ኣልቡም 2 – June 2020
admin
13 Jun 2020
No posts were found.
ATV: መስርዕ ፊተውራሪ ኣብ ትኹል -1984 ዘጋጠመ ፍጻሜ፡ ተኸታተሊ ዛንታ ዕሸላት ሰማእታት ኤርትራ – ብ ኣማኡአል ኢያሱ – 1996 – 1ይ ክፋል (1/6)
admin
12 Jun 2020
መርድእ
assenna
13 Oct 2018
Announcement: DISCUSSION – Eritrea’s National Service; past promises and young peoples’ experiences. What next?
assenna
14 Jun 2018
Negussie family thanks you for your blessings & well wishes
assenna
27 Apr 2018
ዕድመ ናብ አኼባ ሓድነት ኤርትራውያን፡ ኣብ ከተማ ሎንዶን
assenna
04 Mar 2018
ቃል ሓዘን
assenna
24 Feb 2018
ጸሎተ-ፍትሓት ነፍስሔር ወ/ሮ ኣበባ ተኽለ
assenna
29 Oct 2017
GoFundMe AsenaTv Campaign
Assenna Foundation Board of Directors
CURRENT POLL
No posts were found.
STAY CONNECTED
Political Prisoners
Missing
መርድእ
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣለም ገብረማርያም ሰንዓፈ (ምቕማጣ ን/ዞባ ሰገነይቲ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዳዊት ሰለሙን ገ/ገርግሽ ( ዓዜን – ን/ዞባ ሰረጀቓ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኒ ይብራህ – ሽደን በርሀ ካሕሳይ ( እንዳባሊባኖስ – ንኡስ ዞባ ማይምነ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዮሃንስ (ጆን) ዘርኣይ (ደቂ ዘርኡ – ን/ዓዲ ተከሌዛን)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ኣብርሃም ዑቕበኣብ ገብሪሂወት – ሓጺና (ን/ዞ ዓረዛ)
assenna
06 Jun 2016
ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ – ዘካርያም መንግስቱ በርሀ ( ከተማ ደቀምሓረ)
assenna
06 Jun 2016
መልቀስ – ንመምህር ተኸስተ ሃብተ
assenna
17 Mar 2017
መርድእ
assenna
26 Feb 2017
መርድእ ዕረፍቲ ብጻይና ዓብዱ ዑመር
assenna
13 Feb 2017
መርድእ፣ ተስፍሁነይ ሃይለመሎኮት ካሕሳይ
assenna
08 Feb 2017
መርድእ
assenna
09 Dec 2016
መርድእ፣ እንፈትዎ ኣቦናን ሓውናን ገዲም ተጋዳላይ ተሓኤ፡ ገብረሚካኤል ኪዳነ (ጻዕዱ)
assenna
07 Nov 2016
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።


በ1981 ዓ.ም. በኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም ላይ መፈንቅለ-መንግሥት ተሞክሮ በነበረ ጊዜም የኩዴታው ጠንሳሾች ከሕዝባዊ ግንባር ሐርነት ኤርትራ መሪዎች ጋር ለመሥራት ጥረው እንደነበርና የደርግ ሥርዓት ሲወድቅም ኢሣያስ አፈወርቂ ኢትዮጵያና ኤርትራን አንድ አድርገው እንዲመሩ ሃሣብ ቀርቦላቸው እንደነበረ ሻለቃ ዳዊት ገልፀዋል።
ዋሺንግተን ዲሲ - ዊንድሆክ —
የኤርትራ ፕሬዚዳንት ኢሣያስ አፈወርቂ ኢትዮጵያ በመግባታቸውና በሁለቱ ሃገሮች መካከል ሰላም በመበሰሩ የተሰማቸው ደስታ እስከማልቀስ እንዳደረሳቸው በዘመነ ደርግ የኤርትራ አስተዳዳሪ የነበሩት ሻለቃ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ለቪኦኤ ገለፁ።
ሻለቃ ዳዊት ካለፈ ታሪክ እያጣቀሱ ለቪኦኤ በሰጡት ማብራሪያ የሁለቱ ሃገሮች ግንኙነት አሁን ወደደረሰበት ሁኔታ መለወጡ በስትራተጂ፣ አካባቢያዊ ደኅንነት፣ በምጣኔኃብት መተጋገዝና የሁለቱን ሃገሮች ሕዝቦች አንድነት በማጠናከር ላይ ለመሥራት አማራጭ የሌለው መንገድ እንደሆነ ጠቁመዋል።
በ1981 ዓ.ም. በኮሎኔል መንግሥቱ ኃይለማርያም ላይ መፈንቅለ-መንግሥት ተሞክሮ በነበረ ጊዜም የኩዴታው ጠንሳሾች ከሕዝባዊ ግንባር ሐርነት ኤርትራ መሪዎች ጋር ለመሥራት ጥረው እንደነበርና የደርግ ሥርዓት ሲወድቅም ኢሣያስ አፈወርቂ ኢትዮጵያና ኤርትራን አንድ አድርገው እንዲመሩ ሃሣብ ቀርቦላቸው እንደነበረ ሻለቃ ዳዊት ገልፀዋል።


ከኢትዮጵያ ፕሪምየር ሊግ የወረደውና በቀጣዩ የውድድር ዘመን በከፍተኛ ሊግ የሚሳተፈው ወልዲያ ስፖርት ክለብ አዲስ አሰልጣኝ መቅጠሩን በይፋዊ የፌስቡክ ገፁ አስታውቋል።
2009 የውድድር ዓመትን በዘማርያም ወልደጊዮርጊስ ጀምሮ በእገዳ ምክንያት በዘላለም ሽፈራው እየተመራ ያገባደደው ወልዲያ የቅጥር ማስታወቂያ በማውጣት አሰልጣኞችን አወዳድሮ በመጨረሻም አረጋዊ ወንድሙን መርጧል።
አሰልጣኝ አረጋዊ ወንድሙ ከዚህ ቀደም በእህል ንግድ፣ ኢትዮጵያ መድን፣ ደብረማርቆስ ዩኒቨርሲቲ እና ጥቁር ዓባይ መስራታቸውን ክለቡ ጨምሮ ገልጿል።
Share
Tweet
Post navigation
የከፍተኛ ሊግ አጫጭር መረጃዎች
ፋሲል ዘጠነኛ ተጨዋቹን አስፈርሟል
የቅርብ ዜናዎች
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል September 8, 2024
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል September 8, 2024
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል September 8, 2024
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል September 8, 2024
ከፍተኛ ሊግ | አክሱም ከተማ ዋና አሰልጣኝ ቀጥሯል September 7, 2024
በዋልያዎቹ ስብስብ ተጨማሪ ተጫዋቾች ጉዳት አስተናግደዋል September 7, 2024
የቅርብ ዜናዎች
ሴቶች ዝውውር ዜና የሴቶች እግርኳስ
የሴቶች ፕሪምየር ሊግ | ቦሌ ክፍለ ከተማ ወደ ዝውውሩ ገብቷል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ኢትዮጵያ መድን ዜና ዝውውር
ኢትዮጵያ መድን ሁለት ወጣት ተጫዋቾችን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ባህር ዳር ከተማ ዜና ዝውውር
ባህር ዳር ከተማ የቀድሞ ተጫዋቾቹን አስፈርሟል
September 8, 2024
ቴዎድሮስ ታከለ
ዜና የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ
የነገውን የዋልያዎቹ ጨዋታ የሚመሩ ዳኞች ታውቀዋል
September 8, 2024
ሚካኤል ለገሠ
ሶከር ኢትዮጵያ
ሶከር ኢትዮጵያ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ላይ ብቻ ትኩረቱን አድርጎ የሚሰራ የኦንላይን ሚድያ ነው።
ዘርፎች
ዘርፎች Select Category A ውድድሮች A የክለብ ኢንተርናሽናል ውድድሮች U-17 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን U-17 ብሔራዊ ቡድን U-20 ብሔራዊ ቡድን U-23 ብሔራዊ ቡድን U20 ሴቶች ብሔራዊ ቡድን ሀምበርቾ ሀዋሳ ከተማ ሀዲያ ሆሳዕና ለገጣፎ ለገዳዲ ሉሲ መቐለ 70 እንደርታ መቻል መፅሀፍት ሜዲካል ምርጥ 11 ምርጫ 2010 ምስራቅ አፍሪካ ሰበታ ከተማ ሲዳማ ቡና ሲዳማ ጎፈሬ ዋንጫ ሴቶች ቻምፒየንስ ሊግ ሴቶች አፍሪካ ዋንጫ ሴቶች ከፍተኛ ሊግ ሴቶች ዝውውር ሴቶች ፕሪምየር ሊግ ሴካፋ ስሑል ሽረ ሻሸመኔ ከተማ ቀጥታ የውጤት መግለጫ ቀጥታ የፅሁፍ ስርጭት ቃለ-መጠይቅ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቅድመ ጨዋታ ዳሰሳ ቢዝ ባህር ዳር ከተማ ቤተሰብ ተስፈኛ ተጫዋቾች ትኩረት ታሪክ ታክቲክ ታዳጊዎች ትውስታ ትግራይ ክልል ዋንጫ ቻምፒየንስ ሊግ ቻን ቻን ማጣርያ አማራ ክልል ዋንጫ አርባምንጭ ከተማ አሰልጣኞች ትኩረት አንደኛ ሊግ አዲስ አበባ ከተማ አዲስ አበባ ከተማ ዋንጫ አዳማ ከተማ አዳማ ከተማ ዋንጫ ኢትዮ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ መድን ኢትዮጵያ ቡና ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ኢትዮጵያ ዋንጫ ኢትዮጵያውያን በውጪ ኢእፌ እውነታዎችና ቁጥሮች ኦሊምፒክ ማጣርያ ከ17 ዓመት በታች ሻምፒዮና ከ17 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከ20 ዓመት በታች ጥሎማለፍ ከ20 ዓመት በታች ፕሪምየር ሊግ ከፍተኛ ሊግ ክለብ ትኩረት ኮሮና ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ኮፓ ኮካኮላ ወላይታ ድቻ ወልቂጤ ከተማ ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲ ወልዲያ ወቅታዊ ጉዳይ ዋልያዎቹ ዐበይት ጉዳዮች ዜና ዜና ዕረፍት ዝ ክለቦች ዝክር ዝውውር የ1ኛ ዙር የክለቦች ዳሰሳ የሰማንያዎቹ የሴቶች እግርኳስ የሴቶች ዘ ብሔራዊ ቡድኖች የሴቶች ገፅ የሴቶች ጥሎማለፍ የሶከር አምዶች የቅድመ ውድድር የብሔራዊ ቡድን ውድድሮች የተቋማት መረጃዎች የት ይገኛሉ የአመቱ ምርጦች የአሰልጣኞች ስልጠና የአሰልጣኞች ገፅ የአሸናፊዎች አሸናፊ የአፍሪካ ዋንጫ የአፍሪካ ዋንጫ ማጣርያ የክልል ክለቦች ሻምፒዮና የወሩ ምርጦች የወዳጅነት ጨዋታዎች የወጣቶች እግርኳስ የውድድር ዘመን ቅድመ ዳሰሳ የውድድር ዘመን ዳሰሳ የውጪ ዜጎች የዓለም ዋንጫ ማጣሪያ የዘመኑ ከዋክብት የዘጠናዎቹ ከዋክብት የዠ ብሔራዊ ቡድኖች የደጋፊዎች ገፅ የዳኞች ገጽ የግል አስተያየት የጨዋታ መረጃዎች የጨዋታ ሪፖርት የፈረንሳይኛ ፖስቶች (Francais) ይህን ያውቁ ኖሯል? ይድነቃቸው ተሰማ መታሰቢያ ዋንጫ ደቡብ ካስቴል ዋንጫ ደቡብ ፖሊስ ደደቢት ዳኞች ድህረ ጨዋታ አስተያየት ድሬዳዋ ከተማ ጅማ አባ ጅፋር ጋዜጣዊ መግለጫ ፉትሳል ፊቸር ፋሲል ከነማ ፕሪምየር ሊግ ፕሪምየር ሊግ አ/ማ
ማኅደር
ማኅደር Select Month September 2024 (35) August 2024 (182) July 2024 (99) June 2024 (66) May 2024 (87) April 2024 (86) March 2024 (125) February 2024 (104) January 2024 (130) December 2023 (111) November 2023 (91) October 2023 (160) September 2023 (85) August 2023 (146) July 2023 (127) June 2023 (85) May 2023 (102) April 2023 (112) March 2023 (109) February 2023 (54) January 2023 (101) December 2022 (121) November 2022 (127) October 2022 (140) September 2022 (138) August 2022 (119) July 2022 (203) June 2022 (169) May 2022 (180) April 2022 (215) March 2022 (185) February 2022 (204) January 2022 (109) December 2021 (225) November 2021 (183) October 2021 (226) September 2021 (201) August 2021 (244) July 2021 (261) June 2021 (116) May 2021 (143) April 2021 (252) March 2021 (237) February 2021 (249) January 2021 (345) December 2020 (254) November 2020 (149) October 2020 (213) September 2020 (164) August 2020 (215) July 2020 (67) June 2020 (127) May 2020 (141) April 2020 (65) March 2020 (226) February 2020 (293) January 2020 (359) December 2019 (331) November 2019 (225) October 2019 (224) September 2019 (213) August 2019 (250) July 2019 (147) June 2019 (97) May 2019 (186) April 2019 (199) March 2019 (205) February 2019 (187) January 2019 (228) December 2018 (224) November 2018 (150) October 2018 (194) September 2018 (148) August 2018 (142) July 2018 (150) June 2018 (172) May 2018 (143) April 2018 (177) March 2018 (186) February 2018 (171) January 2018 (151) December 2017 (127) November 2017 (125) October 2017 (119) September 2017 (133) August 2017 (122) July 2017 (131)