Снаскьаго, смаӷра ак ҭалҳәеит, сыкәа ак ҭалҳәеит, уахьынтәаауа бзиами, уахьцалакгьы уҟьалом шьҭа, – лҳәеит.


Абар, абар хақәиҭрак ажәла, абар, абар хьыԥшымрак ажәла карԥсарц Аҟәа еизеит ажәлар, ажәлар, ажәлар абааш иажәло.


Хәажәкырамза́ 6 (Хәажәкырамза́ фба́), Ма́рт 6, Хәажәкы́ра 6 — григориантәи амзар 65 тәи амш (66 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 300 мшы.


Есыҽны ҳаамҭазтәи адунеи аҟны имлаго рхыԥхьаӡара миллионҩык рҟынӡа инаӡоит. Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара иҟанаҵаз ажәахә инақәыршәаны, 852 миллионҩык ауаа иахьа адунеизегьы аҟны имлагоит. 1,2 миллиардҩык ауаа, ари адунеи ауааԥсыра рхыԥхьаӡара аҟынтә ахәбатәи ахәҭа шьақәнаргылоит, мышкы долларк ҳәа инхоит. Адунеи аҟны 54 % ахәыҷқәа рыԥсра зыхҟьо амлакра ауп.


Франц Фанон диит Франциа иаҵанакуаз адгьылбжьаха Мартиника Карибтәи амшын аҟны. Иара дырхылҵшьҭроуп милаҭла еилаԥсоу аҭаацәара: иаб – африкатәи атәцәа дырхылҵшьҭроуп, иан – ганкахьала Страсбургтәуп, Ельзас иаҵанакуа. Мартиника адгьылбжьахаҿы зегьы иреиӷьыз аҵаратә усҳәарҭаҿы аҵара иҵон, Lycée Schoelcher, уаҟа рҵаҩыс диман еицырдыруаз апоет Еме Сезер.


Шәахәаԥш, иара ианаҭахыз иасит, ианаҭахыз иаангылеит аныхабаа ахьҳарбгаз згәы иамыхәаз аԥша.


Алитературатә рҿиамҭа акык-ҩбак авариантқәа уарла-шәарла акәзар ишаҳԥыло, афольклортә рҿиамҭа иарбанзаалакгьы ҩба ирыдамзаргьы авариантқәа амоуп.


Рауль Лашәриа ажәеинраала ҿыцқәа ажәҩан саркьа Аԥсны зныҷҷало ажәҩан саркьа ахаҳә агәыдҵан иузыԥҽуам.


Рашәарамза́ 7 (Рашәарамза́ бжьба́), Иу́н 7, Рашәара́ 7 — григориантәи амзар 158 тәи амш (159 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 207 мшы.


Аибашьра акәхап иазыршьцылаз, дназхәыцит уи, асҟак аибашьра зықәшәахьоу, асҟак аибашьрақәа раан иҭахахьоу аҽқәа


Зыжәлар рҿахәы зҳәаратәы иҟаз аԥсуа интеллигенциа шьаҭанкыла ажәлар раӷацәа ҳәа рыхьӡҵаны рықәхра


Уи ауха анхацәа ргәы иҭаркыз аус аринахысгьы анагӡаразы аколнхара аправление аҿы азҵаара ықәыргылатәын, насгьы араионахь адырра ҟаҵатәын.


Днепропетровск — Электрическая тяга, 1897 — до сих пор (изначально колея 1000 мм, переделана в 1933—1948; см. Днепропетровский трамвай).


Аԥҳәызба Ажәала мыцхәы сурҽхәаӡеит, угәы иҭаз аиаша умҳәаӡеит, Мыцхәы арҽхәара арџьара иатәуп, Ажәа мыцхәы арџьара иатәуп, Ас иагьаџьара иуҳәахьеит, Иагьаҩ рыжәҩа ҭуҟьахьеит.


Лаҵарамза́ 3 (Лаҵарамза́ хԥа́), Маи 3, Лаҵара́ 3 — григориантәи амзар 123 тәи амш (124 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 242 мшы.


Андреи Татулиан, Мурид Устиан, Арташес Товмасиан, Аведис Давидониан, Лиова Данелиан, Андреи Устиан, Сергеи Фурник, Арут Палониан, Гааик Маркосиан, Сурик Галстиан, Армен Мелкониан убас егьырҭгьы.


Аусқәа мариамызт иҳамбаӡакәа акәара хәыҷ ҳаиҭаруеит дунеи лашак иалашәеит илакәха сыҟан сара абра сыԥсы ықәхан Иаци иахьеи иаразнак иааиларҩашьан схы шәсырбоит насыԥ ду сыман амаалықьцәа срылахеит имам аӡәгьы гха ари амш аӡыжь еиԥш салагылоуп сдәықәлеит зны, сахьдәықәлазгьы снаӡароуп уи ассирҵәҟьа далашан Аҳкәажә Ицаз, аха изымцо


Наала, – сҳәеит, сыԥси-сыԥси еивҵахо схы еимлагәа искын ҳәа сыҟоуп, Наала, – сҳәеит еиҭа.


Уажә арахь имҩахыҵыз арҭ ҳарԥарцәагьы ажьирақәа акырџьара ирбахьан, аха Ҟаинагә ижьира жьирак ирзеиԥшмызт, иара убас урҭ аҳҭынраҿы, нас ҩнаҭацыԥхьаӡа иахьнеилак абџьар рацәаны рылаԥш иҵашәахьан, аха Ҟаинагә иабџьарқәагь иаргьы еиҳа маӡа дук иҵаны, ссиршәақәа иҟаз аӡә иакәны ихәаԥшуан.


1439 шықәсазы ицәырҵуеит Габриел де Валсеква иеиқәиршәаз ахсаала, уи аҿы Себастополис


Аповест аҿы ибзианы иаарԥшуп аҭоурыхтә ӡыблара иаланагалаз аԥсуа нхацәа рхырҿсахьақәа


Иҟалап, ус алаф заиҳәақәалоз аӡӷабцәа шьоук ҿырымҭӡазҭгьы, ицәыҵаԥ хашьо иаанхозҭгьы, даҽа шьоукых ирҳәо аӡәы иаҳар ҳәа ишәаны, ма иара ихаҭа игәамԥхар ҳәа ишәаны, мамзаргьы, ҳара ҳаӡӷабцәоуп, ҳашԥагьоу, ҳах ус ҟьаҵәыра ишылаҳамгало ибааит хәа аҭуан иаҵаԥшуа, иара иҿаԥшыр ацҳа иқәлозшәа рыхлахаҵ гьежьыр ҳәа ишәо, икәашозҭгьы.


Қьалышь Ачачба аԥсҳацәа рахьтә зегьы раԥхьа Урыстәылаҟа ихьаԥшыз Қьалышь Ачачба иоуп.


Аԥсуаа Урыстәылатәи Атәылахьчара аминистрра рыцхыраарала ирықәланы иқәырцеит Қырҭтәыла аҳәаақәа зыхьчоз ақырҭқәа


Раԥхьаӡа амра, ашьхарԥы инахыԥшшәа, лаҵыхәала иназхәаԥшыз аҵла махәқәеи ашьацқәеи уҳәа ирықәтәаз аӡаӡа шәпақәа акы шкәакәаӡа ула ихыҷҷалон, даҽакых ицырцыруа ула хнакуан, егьи ахәаԥшҭәы ԥсахуа, зны иҟаԥшьхо, зны иазҩажьхо иуҿаҷҷон, зных ақаруа хәаԥшҭәы ԥсахуа ихьыԥшҭәны икәалкәаџьон, зных алмасҵас ицырцыруан.


Убас шакәугьы Шоҭа Ҷкадуа иҩымҭақәа рҿы зегь реиҳа аԥызара рыман, иара зегь реиҳа ихҭакны иман абарҭ реиԥш иҟоу атемақәеи азҵаарақәеи


Жәаҩа ҳампал зфауа, иаашьауа, анхаҩ нага, анхаҩ бзиа насыԥс длоуааит, егьи, днатәар жәаҩа ласа зхахо, ауаҩыаашьа, аӷар, ананамга насыԥс длоуааит, ҳәа ҿааиҭит, – иҳәеит ашацәа иреиҳабыз.


Иара заҵәык иакәын иаԥхьоз агазеҭгьы иаҳәауаз, иара заҵәык иакәын раԥхьа ажәахәқәагьы ҟазҵауаз.


Раԥхьаӡа ахы ыҵнахит, аҿиара иалагеит асахьаркыратә шәҟәыҩҩра, ашьҭахь аҿиара, аизҳара иалагеит егьырҭ апрофессионалтә культура ахкқәа зегьы, иааизакны амилаҭтә профессионалтә культура ҳәа изышьҭоу.


Иахьа аԥсуаа ҳҿы акырӡа зҵазкуа, зыӡбара мариам, иуадаҩу зҵаарақәаны иҟоуп абзазараҿы шәышықәсала, зқьышықәсала ишьақәгыланы иҟаз ауаҩытәыҩсатә еизыҟазаашьақәеи аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы ихышхыҵәаны иҳажәлаз аҿыц ԥсҭазаара, ацивилизациа ацәқәырԥақәеи реизыҟазаашьақәа, ақыҭеи ақалақьи, аби ани, ахшареи, аҵара змоуи измами реизыҟазаашьақәа.


Жьҭаарамза 17–19 рзы, Аиасратә милаҭтә хеилак аиҳабыра рырхәҭақәа ақалақь Бени-Валиди Сирти рнапахьы иааргеит. Муаммари Каддафи ихаҭагьы Сирт азааигәара дшьын иқәгылоз рнапала. Жьҭаарамза 23 рзы, Аиасратә милаҭтә хеилак Ливиа Каддафи ирежим аҟынтә ахы иақәиҭтәуп ҳәа рыланаҳәеит.


Аканал аартра аҳаҭыр азы акомпозитор ду Верди идҵан амузыка аҩра.


Диит 1952 шықәса жьҭаарамза 24 рзы Тҟәарчал ақалақь вҿы. 1974 шықәсазы дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт, далгоит 1979 шықәсазы.


Усгьы аԥс ҷыда схамлахьаз, схы ашәарҭа иҭасыргыломызт, даҽаӡәгьы ашәарҭа дҭасыргыломызт.


Уи Конакри азааигәара Киндиа араион Абокситргылара аус зуаз ҳаргылаҩцәа дреиуан.


Ҳауасақәа еибгазар, абамба, аныцә, ақәны ыҟазар, ҳцәа хтрым, аџьықәреи аԥш маҷхар, аҩы рацәахап, аҩы анмаҷу аџьықәреи аԥш рацәахап.


Аиҳабацәа хҩык марӷьаԥалцәан, арӷьарахь уҳәар армарахь еихон, армарахь уҳәар арӷьарахь ицон, цәгьа баны бзиа зымуа ҳәа ззырҳәо иреиуан.


1945 шықәсазы Фанон дхынҳәуеит Мартиникаҟа, аха абакалавриат аныхиркәша наунагӡа уантәи дцеит. Адгьылбжьахаҿы даныҟаз, Мартиника ахьӡала, Франциа Акоммунисттә партиа акандидат иаҳасабала Амилаҭтә еизара актәи ааԥхьарахь иқәгылаз имҩақәҵаҩы, иҩыза Еме Сезер иалхратә кампаниа активла ихы алаирхәт. Франциа даннеи, Фанон Лионтәи ауниверситет далгеит, уаҟа иара амедицинеи аԥсихологиеи иҵон, иара убас дырҭаауан афилософиеи, алитературеи, адраматургиеи ртеориақәа рзы алекциақәа. Аԥсихиатр идиплом иманы 1951 шықәсазы, Фанон Франсуа де Тосквилль инапхгарала азыҟаҵарақәа мҩаԥигон, изанааҭ ала аусурагьы далагеит.


Аҵара еицаҳҵон курск аҿы, аԥсуа бызшәеи атәым бызшәеи рфакультет аҿы.


Ари атема Асовет мчра ахаан алитератураҿы акыр амҽхак ҭбаа аманы, еиуеиԥшым аспектқәа рыла иаадырԥшуан аԥсуа шәҟәыҩҩцәа аӡәырҩы, ус иҟан егьырҭ амилаҭтә литературақәа зегьы рҿгьы.


Сан излалҳәоз ала, сиит маи мза ҩба рзы, мҽышан, насгьы аҽны мшаԥын.


Ҟоҳ, ари уара ишԥаутәу, аӡы иаанаган, иамсхит, са истәуп, – иҳәеит егьи.


XIII-XIV ашәышықәсақәа рҳәааи XV-тәи ашәышықәсеи рзы ауахәама ирҿыцны еиҭашьақәдыргылеит.  Асаркьалсырҭа XII-XIV ашәышықәсақәа ирыҵанакәа ргыламҭоуп, аепископцәа рпалата иргылан XV ашәышықәсазы,  Бедиатәи амитрополит Антон Жуанисӡе ила. Ауахәама аинтериер аҿы иаанханы иҟоуп аҭыӡсахьақәа рҽыҭқәа хԥ а, урҭ X-XI-и, XIII-XIV-и, XVI-XVII-и ашәышықәсақәа ирыҵанакәеит.


Уи ус шакәу еиҳа еилыкка иаабоит Асовет мчра аамҭазы аҵарадырра ажәлар рыларҵәара ҳәынҭқарратә усны ианыҟалагьы


Византиа ҳәа зыхьӡхаз абри аҳәынҭқарра дуӡӡа иалалеит еилаҳаз ажәытә Римтәи аимпериа мрагыларатәи ахәҭа шеибакәу зегьы.


Нанҳәамза́ 11 (Нанҳәамза́ жәе́иза), Áвгуст 11, На́нҳәа 11 — григориантәи амзар 223 тәи амш (224 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 142 мшы.


А́мра (асимвол: ) — ҳара ҳгалактика "Ассар рымҩа" аиаҵәақәа ируакуп. Уи амратәи асистема иаҵәа мацароуп. Амра акәша-мыкәша игьежьует егьырҭ асистема обиектқәа: апланетақәеи дара рымҩанызақәеи, апланета хәыҷқәеи даргьы рымҩанызақәеи, астероидқәа, афырхықәа, акометақәеи акосмостә


Аепископ хада Антон Жуанисӡе Бедиатәи аберҭыԥ тә комплекс аҿы аскрипториум аԥ иҵеит, уаҟа ажәытә напҩырақәа ирҿыцны еиҭашьақәдыргылон, адинҭҵааратә шәҟәқәа еиҭаргон, аскрипториум анапҩыра ҿыцқәа рыла ихадырҭәаауан. Бедиатәи аберҭыԥ аҿы анышә иамадоуп еиду Қырҭтәыла раԥ хьатәи аҳ Баграт III-тәии иара иан — аҳәынҭқарԥ ҳәыс Гурандухти.


Ус анакәха, урҭгьы ҳцәеиламҩашьарц азы Гәырандыхәт Актәи, Гәырандыхәт Аҩбатәи ҳҳәаларыма?


Аха иара ԥшьы-кәтаӷьк хә-капеик ҳәа иааихәон, иҭиуан хәба хә-капеик ҳәа.


2006-2007 шш. - Гамбургтәи ауниверситет азиндырратә факультет - амагистратура; аҩаӡара ианашьоуп: азиндырра амагистр (LL.M.).


Џьорџь Баирон. Шилонтәи атҟәа. Апоема. Ажурнал «Алашара», 1976; 5 /хаз шәҟәны - 1978 шықәсазы/.


Фридрих Шиллер Испаниатәи аинфант адраматә поема иалоу ауаа Филипп аҩбатәи, Испаниа аҳәынҭқар.


Агулан - алитургиатә шәҟәқәа реизга ауп, уи иалоуп шықәсык аҩнуҵҟала изыԥхьаша алитургиатә шәҟәқәа. Анапылаҩыра XVIII ашәышықәсазгьы Бедиатәи ауахәамаҿ ишьҭан, ари афакт шаҳаҭра азыруеит зыӡбахәы ҳәоу аамҭа иаҵанакәа адҩылақәеи Бедиатәи Анцәадзыхшаз лахь аныҳәаԥхьыӡқәеи.


Усҟан урҭ ажәақәа зыгәрагара уадаҩыз ажәақәан, аха аамҭа иаанарԥшит урҭ ажәақәа риашара.


Нарҭаа рҭаацәара ду анцәа ишиҳәара иӷьацаны, иеилагәырӷьо, имарымажаханы иҟан дара аӡәи-аӡәи рҳәатәы еиқәшәонаҵы, утәы-стәы рҳәо, рҳәатәы еиқәымшәо ианалага, рҭаацәара ду еилыҩрит, арыцҳарақәагьы еизыҵәаны ирзыҟалеит.


Бесик Изаабеи-иԥа, Баҭал Ҳақыбеи-иԥа, Мирон Давид-иԥа, Русик Дуда-иԥа, Сундер Иура-иԥа Кәыҵниаа, Илларион Делба, ҭемур Минаиа, Ешсоу Вова-иԥа Ҷанба, Артур Багоев, Қьалам гәада-иԥа Ашьхаруа, Вахтанг Фода-иԥа Ҳараниа.


Ԥхынҷкәынмза́ 6 (Ԥхынҷкәынмза́ фба́), Дека́бр 6, Ԥхынҷкәы́н 6 — григориантәи амзар 340-тәи амш (341-тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 25 мшы.


Евдокиа Мухина иланашьан Аибашьра Абираҟ Ҟаԥшь аорден, Аџьынџьтәылатә еибашьра аорден II- аҩаӡара, «Аџьынџьтәылатә еибашьра апартизан» амедал убас иҵ. Евдокиа Афанаси-иԥҳа депутатс дыҟан, Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу Асовет Апрезидиум далахәын.


Иагьаншәахьам, иагьанҩашам, иагьанхашам, иагьанԥшьашам, иагьанхәашам, иагьансабшам, иагьанмҽышам уааи, иззуҳәаз аҽы рхианы иҳамоуп ҳәа.


Уи аҵыхәтәантәи иажәақәа абас иҟант: «Иҟасҵаз иашоуп ҳәа сгәы иаанагоит». Ван Гог иеиԥш аӡәгьы изҭыхуамызт амхқәеи азараҟьақәеи рсахьа. Уи исахьақәа шәыгалеи мрашәахәалеи ҭәын. Иахьа исахьақәа миллионлы афунтқәа ирыԥсоуп, аха иԥсы анҭаз акоуп ииҭыз.


Диит 1928 шықәса нанҳәамза 12 рзы Очамчыра араион Тамшь ақыҭа. Ипсҭазаара далҵит 1999 ш-азы.


Лара ус еиԥшқәа лыҟәгазааит, нас, хара, лара дманшәалазааит, амарџьа, лара хыхьгьы гәыхьгьы лымамзааит, амарџьа!


Дарбанзаалак ауаҩы ихәыцреи, иламыси, идинхаҵареи дрықәиҭны аҟазаара азин имоуп; ари азинахь иаҵанакуеит ауаҩы идинхаҵареи идунеихәаҧшышьеи рыҧсахра ақәиҭра ахьилшо, азин имоуп иара убасгьы идини идунеихәаҧшышьеи рымаҵ иулар ихала, ма егьырҭ ауаа дрылахәны, иаартны, мамзаргьы хаз ҷыдала, еиуеиҧшым анцәахаҵара иацу аритуалтә ҵасқәеи аусхкқәеи рынагӡара.


Бжеиҳан дырҩегьых сеиҵазҟьаша џьара ак сԥышькламсуандаз ҳәа дшәаӡыӡо, данхәыҷыз ишьапқәа хырҟьаҟьа ашьацра даннылалалак ушьапы уаԥшла, нан, ушьапы уаԥшла


Ҵабыргыҵәҟьангьы, поетк иаҳасабала акәзааит, ҵарауаҩык литератураҭҵааҩык иааҳасабала акәзааит, аҿар рааӡаҩык иаҳасабала акәзааит, Борис Гәыргәли аамҭа кьаҿк ала имаҷым алагала ҟаиҵахьеит.


Пиотровский Б. Б., Иванов В. В., Ардзинба В. Г. Древняя Анатолия. — М., 1985


Ас еиԥш аҳәынҭқарра аиҿкаашьа аформа аҷыдарақәа иреиуоуп уи аӡәы дахьахагылоу. Ара амчра зегьы апрезидент иҟны еизакуп. Иара анагӡаратә мчра напхгара аиҭоит, аминистрцәа аиҭоит, урҭ рҟынтәи аҳасабрбақәа идикылоит. Абра идыртәу, апрезиденттә ҳәынҭқарра – ари теориатә еилкаароуп. Апрактика аҟны аусура амеханизмқәа зегьы аҭыԥантәи акониунктуреи атрадициақәеи ирхьырԥшны ишьақәдыргылоит. Иаагап ҿырԥштәыс аҳәынҭқарра ахада иалхрақәа. Мексика акәзар, Ахада иалхрақәа ишиашоу жәлары зегьы рыбжьаҭарала имҩаԥысуеит. Еиду Америкатәи Аштатқәа (США) рҟны ишиашоу акәымкәа, ажәлар ргәаҳәара нарыгӡоит. Уи иаанаго, ауаа дара ргәазыҳәара азгәаҭара «алхыҩцәа» ҳәа ззырҳәо ҷыдалатәи ауаа инарыгӡоит. Урҭ роуп апрезидентс иҟалогьы далызхуа. Даҽазныкгьы иазгәаҳҭап апрезиденттә ҳәынҭқарра аҟны алхрақәа рымҩаԥгашьа амеханизмқәа шеиуеиԥшым.


Уи зегь реиҳагьы гәҩарас иҟаҵаны иман ашьақар зауад акомендант Цельнер.


2008 ш-зы нанҳәамза 21 Аԥсны апарламент ахадара аҳәара ҟанаҵоит УФ Апрезидент иахь, иара убас уи аҳәара ҟанаҵоит Урыстәыла Афедерациа адума ашҟа Аҳәынҭқарра ахьыԥшымра азхаҵаразы. Нанҳәамза 25 Афедерациа ахадара УФ иара убас Аҳәынҭқарра адума УФ еицҿакны ирыдыркылоит Урыстәыла ахада Аԥсны азхаҵаразы иҟаиҵаз алагала. Нанҳәамза 26 Урыстәыла ахада Дмитри Медведев инапы аҵаиҩуеит аусԥҟа, «Аԥсны Аҳәынҭқарра исуверинитету ихьыԥшымны иҟазарц», уи иӡбоит адипломаттә аиҩызареи аус еицуреи, ацхыраареи аиқәшаҳаҭра рыбжьазарц. 2008 ш-зы цәыббрамза 4 Аԥсны ахьыԥшымра иаиоуз иазханаҵоит Никарагуа, уи аамышьԥихь жьҭаарамза 10 2009 ш-зы Аԥсны ахьыԥшыра азханҵоит Венесуела атәыла.


Зхы ныхҵәо Аҭырқә ҳәынҭқарра арӷәӷәара иашьҭаз среиухеит саргьы жәытәӡаахыс Аԥсуа ҳәынҭқарра аԥҵаҩцәеи аиҿкааҩцәеи рхьышьҭра иеиуаз!


Даҽакалоуп излаарԥшу апоет ипатриоттә цәанырра ажәытә Диоскуриа иазку ажәеинраалаҿы Диоскуриа.


Гьаргь | актәи  (аелын.-Γιώργος ο πρώτος,  ақырҭ. გიორგი პირველი) - Аԥсха Аԥсуа Ахра 861-868 шықәса инаркны , Гьаргь аҳәычқәа имамазҭ , Лауан || иԥа иоуп, иара анонимнитәи аԥхәыс дыман, нас лара Иоаан Шавлиани иҿы дҵеиҭ, Гьаргь иман ҩба аиашьаа Феодосии, Дмитрии ,ҩба иашьаҷкәынқ  Тинен (Карҭтәыла Анапхагаҩы) Багратеи.                                        Гьаргь иуранагӡа аҭоурых: "Феодосии иашьа Гьаргь актәи,  акы аамҭа Ақартли ачихтәи адгьылеи имаан, ана иашьа Дмитрии, иҷкәын Тинен анапхагаҩы азы дықәрҭәииҭ "                                                    ,.    (О.Х. Бгажба,З.С. Лакоба, Аԥсны аҭоурых ,   Аҟәа 2015, аҩбатәи аиздание,адәақьа 141)


Аха Џьаҭқьар угәы иалымсын, уажәы иҟалоит уара иузымдыркәа, иузымдыруа ахьысҳәо угәы иалумырсын, уара иузымдыруа даҽакы.


Насгьы, ахрҿиамҭакгьы рҿы хыԥхьаӡара рацәала еиуеиԥшым аҵакқәа рыҭаны ахархәара роуит еиуеиԥшым афольклортә материалқәа.


1557-1558 шықәсқәа рзы аҳ Баграт III-и (1490-1565) акаталикос Евдемон Чхетисӡеи рыԥшьгарала Имереҭи имҩаԥгаз ауахәаматә аизара далахәын Мыкәтәи аҷкәандаргьы. Мықәтәи аберҭыԥ акрызҵазкуаз адоухатәи акультуратәи центрын. Уаҟа иҟаз аскрипториум аҿы ахырҩаалон анапҩыра ҿыцқәа. Мраҭашәаратә Қырҭтәыла акаталикос Еԥтвиме Саҟварелиӡе (1578-1616) (уаанӡатәи Мықәтәи аҷкәандар хада) нҿаҵарала Мықә ихҩылаан анапҩырақәа - аметафраси адинтә аизгеи.


Аа, мшаԥы иҟанаҵо, аконцерти аконцерти рыбжьара атәыла ркша-рҳәшо Марио иԥшаара ишаҿу!


Қемал ԥашьа қемал ԥашьа ир иргыеит Ҟарс, ожәы ажәақәа иааҩуа рыла.


Елизабет Андерсон (Elizabeth Anderson), Мичигантәи ауниверситет афилософиеи афеминологиеи рпрофессор лгәаанагарала, Аԥшьашәҟәы абзиагьы ацәгьагьы унарҵоит ҳәа, насгьы ари аԥшьаҩыра хшыҩырҵарала иԥкааны иҟам ҳәа лыԥхьаӡоит. Агуманистцәа, Пол Курц (Paul Kurtz) иеиԥш иҟоу, агәра ргоит иалкаау ахшыҩрҵаратә ҵакқәа хаз игоу культурақәак рҳәаақәа ирҭыҵуеит ҳәа, иара игәаанагара ала, уи убарҭоуп иуниверсалтәу зхаҵарак анаҩсгьы, иԥсабаратәым зхаҵарак аҳасаб алагьы иубарц шалшо.


Мсым Хәыҷы абаа-хырӷәӷәарҭақәа реиҳабацәа дахьрыԥхьаз Шьыбга ахәаны иқәгылаз иаҳҭынрахьы акәӡам, цыблаа рбаа-хырӷәӷәарҭа хадахьы ауп.


Ахцәажәарахь ианиас абригадир иусура игәамырԥхо еснагь актәи ариадаҿ итәалоз атәанчаҩы, Қәҭарба Уаниа уаҩы мыхәлахьак иакәын иара, ажәа рымхны дҩагылан, абригадир иусура акритика азиуа далагеит.


Жәабранмза́ 9 (Жәабранмза́ жәба́), Февра́ль 9, Жәабра́н 9 — григориантәи амзар 40 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 325 мшы (326 мшы ашықәс ду ала).


Арҵәаа дыҳәҳәон, аҵықьҳәа деиҭахыст, иара уиакәхеит, иара уиакәхеит, дад, илгеит наҟ, аха дҟамлеит дызԥахыз Маршьан Дарыҟәа иԥа Шабаҭ!


Оумашәа ибон имхәыцӡакәа акрызфоз, имхәыцӡакәа алаф зҳәоз, имхәыцӡакәаԥҳәыс даазгоз, имхәыцӡакәашәарыцара ицоз, иҽыжәлоз, имхәыцӡакәа ашәарах зшьуаз, имхәыцӡакәа ацҳа иқәлоз, ахра иаҿалоз, атыша иҭалоз, уимоу имхәыцӡакәагьы аԥсра иаԥылоз


Шьоукы ақьафуразы, аҽашьоукых ахеиқәырхаразы, аполитикцәа ракәзар рҳәынҭқарра арҭбааразы ирҭахын Аԥсны рымпыҵархалар.


Ара Аԥсны Имереҭ аҵкыс еицәам аҳауа, уа аҵкыс еицәоума амжәа бӷьы?


Аиашазы, ареволиуциатә қәгыларакәа, ирылашыҩкыз, ареволиуциатә фырхаҵаратә гәышьҭыхра ихнаԥааны иҟаз, ареволиуциатә жәыларатә ааԥхьарақәа гәацԥыҳәарыла ишрыдыркылоз еиԥш, аҭынч нхара, аџьаус ирызку алозунгқәа рыбжьы рықәдыргартә рыҟаҵара аамҭа аҭахын, иаҭахын, ирылдыршеит уи аҽанышәара.


Виачеслав Михаил-иҧа Цыгәба — Аҧсны Ацентртә Алхратә Комиссиа ҧасатәи ахантәаҩы ; Аҧсны ҧасатәи аҧыза-министр  .


Нанҳәамза́ 26 (Нанҳәамза́ ҩажәи́ фба́), Áвгуст 26, На́нҳәа 26 — григориантәи амзар 238 тәи амш (239 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 127 мшы.


Атәы дтәуп, аҳәынҭқар дҳәынҭқаруп, атәы аҳәынҭқар иабжьара илшаӡом, азингьы имаӡам, аҳәынҭқар иабжьара зылшо ҳазшаз Анцәа ду заҵәык иоуп.


Иаагылазар абас иҟоуп, иаагылазар инхаҩуп, иаагылазар ишныҟәа-ныҟәо, зымҩа нымҵәо ныҟәаҩуп!


Иҟаӡам ажәлар рдинхаҵара иарҿиаз ахаҿсахьақәа Анцәа, Ашацәа, Аԥсцәаҳа, Аџьныш, Ажәеиԥшьаа, рсахьаркыратә хәыцшьа иахылҵыз ахаҿсахьақәа Нарҭаа, Абраскьыл уҳәа убас иҵегьы, уимоу, аԥсҭазаараҿы урҭ иреиԥшқәоу маҷымкәа ишуԥылогьы, иҟан узҳәом еицырдыруа алитература афырхацәагьы, Даур, Шьазина, Ҭемыр уҳәа убас иҵегьы.


Абраҟа суаҩхазар, абраҟа сыҩуазар, абраҟа сгәаҿы амца еибакуазар, уара улашараха сгәаҵа уанҭал, нас, бзиа узызбо убриазами, Тҟәарчал!


Лшьапы дықәгылар иҭахыҵәҟьазу, лшьапы дықәгылартә дыҟазу еиликаарц иҭахызу уаҩы изымдыруа, агәыҩбара шимаз изымҵәахуа даацәажәеит ҩаԥхьа Харзаман.


Уи ихәыцшьа акәзааит, иҩышьа аформа акәзааит, идунеибашьа акәзааит даҽаӡәы дилаҩашьом.


Убас, ахәыҷқәа рдунеи ҳалазырԥшуа, иаҳхысхьоу амҩа уажәшьҭа иаҳхашҭхьеит ҳәа зны-зынлагьы ианаҳгәахәло ыҟоуп икеикеиуа ҳнанарԥшыланы иаҳзырбо, иҳаҵагылараны иҟоу ҳәа ҳазхәаԥшуа рыҟәымшәышәреи, рылаԥшҳәааи, рыԥшӡареи еиҭазҳәо аҩымҭақәа рыла лассылассы ҳиргәырӷьоит еицырдыруа аԥсуа поет, еицырдыруа арҵаҩы-ааӡаҩ, аҵарауаҩ Џьота Константин-иԥа Тапаӷәуа.


Джиоев, Мурат - Министр внешних связей республики Южная Осетия - Абиографиа, lenta.ru.


Аҩбатәи Рассел иазгәаҭара аҟны адемократиатә дунеи атеориа афеномен хырхарҭас иамоуп аибашьра алагара апроцесс. Аибашьра иалагар зҭаху адемократиатә ҳәынҭқаррақәа реиҳабацәа ироуроуп аибашьра алагара ақәшаҳаҭразы еиуеиԥшым аҳәынҭқарратә органқәа рҟынтәи азин. Ари апроцесс иаҭахуп аамҭа, уи рхы иархәаны аҳәынҭқарра аиҳабацәа аамҭа рымоуп аибашьра алагара азҵаара аиҭахәаԥшразы, уи иалҵшәахар алшоит аибашьра алагаразы агәаанагара аԥсахра.


Еиҳараӡак иара ахала амҩа инықәланы, иара ахала аԥхьаҩ даԥшаар акәхеит аԥсуа шәҟәы.


Ус агәашә, агәашә аҟынӡа, Уҽкамыжькәа ашә аҟынӡа, Убла иныҵыжь уашҭа-угәара.


Аԥсуаа рҭоурых аҿы акыр инахароу аамҭақәак рзтәи ахҭысқәа раарԥшра иазкуп абжьаратәи абиԥара иаҵанакуа апоет, апрозаик Борис Ҭыжәба иповест Асаркьал абжьы Борис Ҭыжәба уажәраанӡатәи иҩымҭақәа еиҳараӡак иахьатәи ҳаамҭа иазкын.


Ахәшәтәырҭақәа ирҭыҵуа ахәцәа архәҭақәа рышҟа иахьдәықәырҵоз адкыларҭаҟны саннеи, ҩыџьа алеитенантцәа иргәаԥхоз аҿарацәа алԥшааны рырхәҭақәа рышҟа иргон.


Антверпен (фото) (1000 мм), конка с 25 лаҵара 1873, афымцатрамваи 1902 шықәсазы. Также этой системой обслуживаются близлежащие город Мортсел и посёлок Звейндрехт, см. Антверпенский трамвай


Аха, рыцҳарас иҟалаз, сара сакәӡам зегь реиҳа иԥшӡоу, зегь реиҳа иласу, зегь ириааиуа.


Лара дахьынхоз араионтә қалақь аҿы афашистцәа аннеи Мариа луадақәа руакаҿы фашист фицарки имаҵуҩи аанҿасит.


1994-1995 шықәсқәа рзы В. Занҭариа наԥхгара азиуан Аԥсуа телеаԥшреи арадиодырраҭареи рҳәынҭқарратә комитет.


Пицундатәи ауахәама еиҵыху аџьар-ҟәырӷтә ргыламҭоуп, мраҭашәарахьала анартекс амоуп, мрагыларахьала - апсидқәа хԥа. Нартекс Қырҭтәыла шамахамзар иуԥылом, аха апсидқәа иҟазшьарбагоуп заатәи аамҭа иаҵанакәа ақырҭуа уахәамақәа рзы, еиҳа ихьшәаны, мраҭашәаратә Қырҭтәылазы, лымкаала, Амшын Еиқәа агаҿы иҟаз ауахәамақәа рзы (аха, мрагыларатә Қырҭтәылагьы џьара-џьара иуԥылоит). Аҟәарҷ аныҳәарҭа аҭӡамцқәеи ашьаҟақәеи ирықәуп. Пицундатәи ауахәама иргылоуп инеимда - ааимданы еиқәҵоу иаалоу акьырмыт ҟьаҟьеи ахаҳәи рыла. Аҭӡамцқәа хыхьтәи рыхәҭеи, абарабани, уи иақәу аҟәарҷи ишеибгоу акьырмыт иалхуп. Ауахәама аҩнуҵҟала асахьақәа рыла иҩычан, аха  XIX ашәышықәса  II азбжазы ишьыхны, ашәыга шкәакәала ишәны, ажәытә сахьақәа иқәхны, аханатә сахьала ирҩычит. Нартекс алада-мраҭашәаратә кәакьаҿы адамра иҟоуп, уи аҭӡамцқәа ирну асахьақәа  XVI ашәышықәса  II азбжа иаҵанакәеит.  1966 шықәсазы ауахәама аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥган. Аусурақәа раан ауахәама аинтериер аҿы аарԥшын ажәытә сахьақәа рфрагментқәа, урҭ адамра аҭӡамцқәа ирну асахьақәа рхаантәи аамҭа иаҵанакәеит. Ауахәама акәша-мыкәша игылоуп еиуеиԥшым аргыламҭақәа, ауахәама хәыҷқәа, аныҳәарҭақәа, аберҭыԥ анхарҭа, анхамҩатә ргыламҭақәа. Аберҭыԥ ԥасатәи ахыбра I аихагылаҿ еиҿкаауп Пицундатәи амузеи. Пицундатәи ауахәамаҿы анцәаимаҵзура мҩаԥысуа м, уи аконцерттә зал ҳасабала рхы иадырхәоит.


Дадуи Наҭелеи агәараанда иадгыланы ианеицәажәоз аамҭазы ақалақь аҿы Баҭал иаб Еснаҭ апартиа араиком аҿы дтәаны араиком амаӡаныҟәгаҩ иацәажәара даҿын.


Аԥсараа, ишыбдыруа, шәара ҳәа зарҳәо анхәеи абхәеи роуп, сара сани саби шәара ҳәа бышрацәажәоз еиԥш, саргьы, ибгәалашәоит, бани баби шәара ҳәа расҳәон.


Урыстәыла иалгази Қарҭ иалгази аусураз иудукыларыда ҳәа алаԥшра ануоу, ажәлар ргәабзиара уазхәыцуазар, иаразнак дудукылароуп Урыстәыла иалгаз.


Уара иубар иуҭахымгьы сара избоит, иуаҳара иуҭахымгьы сара исаҳауеит, избанзар счикиступ сара


Ҳаԥхьа дгылоуп Ахьышьаргәыҵа, уи ишьҭа ҳхыланы ҳшаҿыц ҳаҿуп ацара, ҳшаҿыц ҳаҿуп ҵәҩанҵәыҟа аҩеира


Ароман аҿы еиуеиԥшым аконтекстқәа рҿы, хынҩажәантә инареиҳаны амҳаџьыра аӡбахә ҳәоуп, еиуеиԥшым ауаа ирҳәоит, еиуеиԥшымкәа иалацәажәоит.


Аха сцон уахь, салҵ ҟыба-ӡыбак, аха сцон уахь, иныжьны аҭыӡшәа.


Еиӷьуп, сшыцәаз исызгәамҭаӡакәан лара лахь сианагазшәа, сааҳәыцымыцны, маҷ-маҷ, ахыза сышхәыҵоу сҩеины сынлываиап, ларгьы сышлываиаз лызгәамҭазшәа, дыцәахьоушәа ҟалҵап, нас сара ацәа сшалаз ус сцәамхаҟаҵазшәа, снапқәа аалыкәсыршап, ларгьы ацәа дшалаз ус ламхаҟаҵазшәа, иаҳагьы сырӷәӷәаӡаны саалгәыдлыҳәҳәалап


Мап, аинрал, уххь згеит, уахь ҳхы ҳзырхом, уи еиԥш ацәҟьа ҳхы ҳзаркуам.


Мыҷа ҿымҭӡакәа ишилшоз, Кәыҷа илымҳа кны иааирҵәиит, Кәыҷа иԥсахы ҩеилалан, иаргьы Мыҷа илымҳа кны иааирӷәӷәеит.


Зыԥсы ҭоу ацәеижьқәа рыԥсҭазаара дара-дара еидҳәалоуп, рызегьы изну аԥсабара иахәҭакуп. Зыԥсы ҭоу ацәеижьқәа рхаҭақәа изну аԥсабара ианыруеит, арахь урҭ рыҟазаара аԥсабаратә цәырҵрақәа – ахьҭа, аԥхарра, ацәаакыра, алашара ирыдҳәалоуп.


Хыхь аҳҭынра инаркны лбаа аӡыхь аҟынӡа аҳҭнырԥарцәа ибжьырдаз аграпара дыбжьаланы дышлеиуаз, асы зхыҵәаны, хәкәаԥрак иаҟараха ишьҭаз ахаҳә ду ааҩс, асаркьа ԥыҽҽыхақәа реиԥш, ублақәа хнакыртә асы мыцхәы иахьыкәеицеиуаз, иӡараҟынӡагьы изымааиуа, ддауаԥшьха, дахьынеимоу дҟәашшӡа ашәыб иқәнауны, инап дуқәа хьнырҳала, иӡамҩақәа ҭҵәрааны ицо иҟаԥшьӡа дышгылаз илаԥш дааҵашәеит.


Гоча пулемиотла аттаҳәа ахқәа ауишьҭуанаҵы, Гоги захьӡыз дҳәазо мацара аконторақәа дрывсны амагазин днавалеит.


Удәы ԥшӡоуп, ухәы ԥшӡоуп, уқәыԥшӡоуп ҩаԥхьа, уқьафуп, уажәа-хаауп, уашәа-хаауп иахьа.


Ниу-Иорк (1904) — метрополитен Нью-Йорка, PATH — 26 линий, 1355 км (используется 1056 км), 468 станций; также есть Нью-Йоркский аэроэкспресс-пиплмувер


Абааш еиқәызҵоз аҟазацәа ақьырмыт ҩажәга ҳәа анҿырҭлак, уи аҭыԥан акаҭран ршьышьы ҩаргон, акаҭран ҳәа анҿырҭлак ақьырмыт иаҵалон.


Знызаҵәык уи азҵаара аус аҿы исылшоз ахәыҷы ҟасҵеит исыдиҵаз Борис Адлеиба ииҳәаз


Антикатәи антисемитизм ижәытәӡоу антисемитизм ахкқәа иреиуоп. Иара, аҭоурыхҭҵааҩцәа ргәаанагараала антикатәи апериод аан амырҭаҭцәа рганахьала ауриацәа ратәамбара шьаҭас иаман. Уи аидеа иадгылоз ауриацәа егьырҭ амилаҭқәа рцәымӷын ҳәа рыԥхьаӡон, амилаҭтә традициақәа ирҿагылон, аекономика иаԥырхаган, ииашам адыррақәа ауаа ирыладырҵәоит ҳәа агәаанагара рыман .


Ҭао-Қларџьеҭ ҳәынҭқарроуп ҳәа азырҳәон акәымзар, ргәылацәа уи ҳәынҭқарроуп ҳәа иршьаӡомызт.


Итәоуп, ихәыцоит, аӡә иӡбахә рҳәеит, ҽаӡә иӡбахә рҳәеит, аха ақазақ иаҵкьыс еиааиуа дырбом, дзалырхом.


Аиӷацәа аҟны иаарԥшуп Шлар Қсыси Смыр Кәымфи ҳәа ҩыџьа рхаҿсахьақәа.


Валентин Асҭамыр-иԥа Кәаӷәаниа, ма Валентин Асҭамыр-иԥа Коӷониа (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, адраматург, алитературатә критик, апедагог.


Амала, дара ақырҭуа ҭоурыхҩҩцәақәаки политологцәақәаки Аԥсны аԥсуаа роуп иаборигенцәоу ҳәа мҳәаӡакәан, Қырҭтәыла иаборигенцәоуп ҳәа зырҳәо, убриала ақырҭцәагьы Аԥсны иаборигенцәоуп ҳәа шьақәдырӷәӷәарцоуп иахьазы.


Кушерхаа, Ахҷыԥсаа, Баслаа, Меклысаа, Багрысаа, Алакуреишьаа, Чимакураа, Мачараа, Аихаршаа уҳәа убас егьырҭгьы.


Ажьырныҳәамза́ 11 (Ажьырныҳәамза́ жәе́иза), Ианва́р 11, Ажьырны́ҳәа 11 — григориантәи амзар 11 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 354 мшы (355 мшы ашықәс ду ала).


Сара уахь сцара атәы шыҟалаз уи ауп, ара сшыҟаз уаҩ еиқәак даасыдгылан, уажәыгь абра быҟоума ҳәа ацәарҭаӷәы данҩас наҟ сагеит арахь санаауазгьы иара убри ауаҩы еиқәа даасыдгылан, уажәыгь ара быҟоума иҳәахын ацәарҭаӷәы данҩас, слалыҩрны сыҩкаҳан, сҩагылт ҳәа лҳәеит рҳәеит.


Уигьы акәындаз, анхацәа ршьала аиааира згаз аҳәынҭқар Генералиссимус ҳәа ачын дуӡӡа наганы ирҭеит, уара уоуп аиааира згаз рҳәеит.


Назира дгәырӷьоит абысҟатәи уаа ашәҭ аазхәо аӡәы ҳәа ларгьы дахьрылагылоу, абырсҟатәи разҟ змоу ларгьы разҟ лыманы дахьрылагылоу.


Убарҭ иреиуоуп Лиалиа Чаҵәба, Анатоли Зыхәба, Владимир Дарсалиа, Владимир Агрба, Владимир Анқәаб, Нина Лакоба, Инна Кәыҵниа, Гьаргь Гублиа, Борис Гәыргәлиа, Мушьни Лашәриа, Уасил Аҩӡба, Ҭали Џьапуа, Аида Ладариа, Лиудмила Хьибба, Диана Аџьынџьал, Виачеслав Бигәаа, Алықьса Папасқьыр, Циала Бениа, Џьота Беиа уҳәа даҽа аӡәыкҩыџьак.


Мшаԥымза́ 20 (Мшаԥымза́ ҩажәа́), Апре́ль 20, Мшаԥы́ 20 — григориантәи амзар 110 тәи амш (111 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 255 мшы.


Мышәқьар ахьӡын, – иҳәон, аиԥш лажәла бзиа ҟамлозаарын, ауаҩ игәеилгара аман, – иҳәон, аҽыхәа еиԥш, ла-шкәакәан, – иҳәон абыржәымзар-абыржәы асахьа ааҭыхны иаҳирбарызшәа.


Аеколо́гиа (аагоуп абырзен бызшәахьтә:  «ойкос» - аҩны, анхарҭа, аԥсадгьыл +  «логос» - аҵара) — Хыхь ишаҳҳәахьо ала аекологиа рызкуп зыԥсы ҭоу ацәеижьқәеи изну аԥсабареи реинырра аҵара.


Сербиа аиҳабыра рҟынтәи адгылара зауз асербцәа иугославиатәи ар рыцхыраарала аграждантә еибашьра иалагоит. Уи аибашьра иалагалан автономиа зҭахыз аԥсылманцәа (Мраҭашәаратәи Босниа жәлар рхыхьчара), абошниакцәа (Босниеи Герцеговинеи рырратә архәҭақәа), насгьы ахорватцәа (Хорватиатәи вече, Хорватиа ар), иара убасгьы аибашьра иалахәын НАТО амчрақәеи қьырала еибашьуази. Ари арратә еиҿагылара аетникатә рыцқьарақәа ҳәа изышьҭаз ахылҿиааит, босниатәи ауааԥсыра реиԥш асерб уааԥсырагьы ирзырхаз.


Ԥхынҷкәынмза́ 1 (Ԥхынҷкәынмза́ акы́), Дека́бр 1, Ԥхынҷкәы́н 1 — григориантәи амзар 335-тәи амш (336-тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 30 мшы.


Иаҳҳәап, аӷа уи илшеит, иаҳҳәап, аӷа уи анаҩс актәигьы, аҩбатәигьы, ахԥатәигьы аҭӡы баагәара дуқәа рхыҵра илшеит.


Абҵарамза́ 2 (Абҵарамза́ ҩба́), Ноиа́бр 2, Абҵара́ 2 — григориантәи амзар 306 тәи амш (307 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 59 мшы.


Раԥхьатәиқәа Аԥсуаразы абиԥарак дырӡит, аҩбатәиқәа Аԥсуаразы акәым, рхаҭа рыҵәҩаншьап рзеиқәмырхеит.


Ҩыџьа аигәылацәагьы рышьтәа ашьышьа еиԥшым ҳәа, ибжьоузеи Аԥсарантәи араҟа, ҳзауад ахьгылоу амшын ахықәанынӡа, аха шаҟа еиԥшымзеи аԥсабара, шаҟа еиԥшымзеи аҳауагьы.


Ашьац, аҽқәа рыҵаҟа икәаҳау, ишьаҽу, ицәааку изықәҵәуаз ахчеиԥш, аҽқәа рыхқәа нылаҵан ианио, аҽқәа рыхқәа рықәыжьны ианцо, аԥшаԥырцәқәа рыхәдақәа иахшьны.


Иашьцәа абригь-абригь аҽны ҳдәықәлоит ҳәа иарымҳәеит, абрагь-абрагь адгьыл аҿы ҳцоит ҳәа иарымҳәеит.


Амрагыларахьтәи Римтәи аимпериа анеиҿыркаа инаркны Константинополь лассы-лассы зыӡбахә рымаз дара ракәын.


Никита Павел-иԥа имҩа алагоит акырынтә аиааирақәа згахьаз, Аԥсны иачемпионхахьаз аҟәатәи «Динамо» акәыԥшцәа ркоманда аҟынтәи. Анаҩс Москваҟа днарыԥхьоит аҳҭнықалақьтәи «Спартак» анапхгарааҭаразы. Иара илшоит зыҩазара ҳаракыз акоманда аиҿкаара. Иара инаԥхгарала уи ҩынтә Асовет Еидгыла иачемпионхахьан, хынтә Асовет Еидгыла акубок анаршьахьан, СССР ачемпионат аҿы ҩынтә — араӡынтә, ҩынтә — абҩатә аԥхьахәқәа ирыԥсахахьан.


Аҵарадырра ажәлар ирыладырҵәозар политикан, акультура дырҿиоазар политикан, азауади афабрикеи рҿы аус руазар, адгьыл иқәаарыхуазар уигьы политикан.


Мшаԥымза́ 21 (Мшаԥымза́ ҩажәи́ акы́), Апре́ль 21, Мшаԥы́ 21 — григориантәи амзар 111 тәи амш (112 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 254 мшы.


Жордания Т., Описание рукописей и старопечатных книг Церковного Музея духовенства Грузинской епархий. Т. I,  Тф., 1903.


Сара сзыҳәан уи закәыхыз, амш анбзиаз, ма ус қьафшақә, са саныҟаз сааԥсаны, сҽааилԥааны са сынҭалон Кәыдры аӡиас, Кәыдры аӡиас сыруан усҟан сыӡсаны.


Аҵара иҵон иқыҭаҿтәи ашкол Акны, Аӡҩыбжьа, Очамчыратәи аԥсуа школ аҿы - далгоит 1941шықәсазы.


Приморсктәи аурыс бжьаратә школ арратә ҵара анапхгаҩы Николаи Анқәаб дҭаркит.


Ҳаити (, ), аофициалтә хьӡы: Ҳаити Ареспублика (, ) — Аҩадатәи Америкаҟны, мраҭашәаратәи Ҳаити адгьылбжьаха ишараҟны атәылоуп.


Уа, аҭҳмада-қабада Иҩны гылоуп хыбрада, Уасарада, уарада, Уоо, рероу, уарада, уаа!


Диит 1935 шықәса рашәарамза 20 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. Абжьаратәи аҵара-дырра аиураан аҵара иҵон Кәтолтәи, Тамшьтәи ашколқәа рҿы.


Адгьылгьы агәы ахьуеит, аа, сара сеиԥш, адгьылгьы агәы ахьуеит иаԥеиԥшуп са сԥеиԥш.


Стаханов — Электрическая тяга, 1937 — до декабря 2007. Существувала также междугородная линия «Стаханов — Теплогорск».


2000-2002 шш. - Қырҭтәыла Ашәахтә хашәалахәқәа рзы аминистрра алегион ҷыда - аҭҵааратә усбарҭа аҟәша аиҳабы.


Ҳара ҳзықәтәоу аӷба, ҳара, абарҭ ахьшьцәа шәарыцаҩцәагьы налаҵаны, ҳазегьы ҳзықәтәоу аӷба аԥсҟы иара изыркыда?!


Урыстәылазегь Аинтеллектуалтә Амазара Аорганизация (Азеиԥшрустәылатә Ирзеиԥшу Аорганизация «Урыстәылазегь Аинтеллектуалтә Амазара Аорганизация», ).


Шәара ишәҭахуп иаашәхәарц агазеҭқәа, ма ажурналқәа, аха ишәҭахуп иаашәхәауа заа иааихшәырԥхьарц, шәнахәаԥшырц.


Аа, схы ԥҽы, схы ԥҽы, са исхароуп, уҳәатәы хасҵарауеиз, дауҭ дзаасыԥхьазеи, иумбои исзиуз, – иҳәеит.


Ашкол аҿы аҵара ҳаалгоны, сгәы сҽанӡамкәа исоуит Амра лҟынтәи асалам шәҟәы.


Муҳарем Акалц ба, Фаарықә Ажьиба, Ирфан Хәаҷаа, Озқан Чкок, Ерги ун Самахьхәа, Еқрем Хышба, Аҭилла Ҷанба, Ерол Лаԥшь, Гәында Анқәаб-ԥҳа уҳәа убас егьырҭгьы.


Абухгалтер Фама Чуаз, ианагь асаркьа ианыԥшыло, Арноу икабинет аԥхьа итәоу амаӡаныҟәгаҩ аԥҳәызба хымдыршәа иҟоу Адгәа Маан-ԥҳа, ақыҭа аклуб аиҳабы Гач Хыцба, амашьынаныҟәцаҩ Хәыта Лазба, зхы зкәачрашәа иҟоу, хымҩаԥгашьалагьы цқьа иеилкаам, акыр имҩахҟьахьоу амагазин иҵагылоу аԥҳәызба Антица, Арноу игәаԥхарала апарторганизациа амаӡаныҟәгаҩыс иҟарҵаз гера Гәыбаз.


Асиа азна Бырзентәыла адгьылбжьахақәа 1400 адгьылбжьахак имоуп., р-227-к ауааԥсыра имоуп. Уи р-78 адгьылбжьахак 100-ҩык еиҳа рынхоит.


Уи асыга ҿыцқәа, Азыԥшуан ишьыцны, ех, асыга ҿыцқәа, Шәа шәласуп иаҳа!


Издыруеит ари шџьамыӷәа ус цәгьоу, издыруеит наҟ-наҟ, ашәышықәсқәа рнаҩс зынгьы, хара имхәыцкәа шьоукы арахь сзаауаз атәым дгьылқәа рымпыҵахалараз акәушәа аҭоурых ыреицакны ирҳәо иалагар шалшо, уи ацымхәрас ҳшьа ҳуеит ҳәа, дырҩегьых ацәгьаршыҩцәа зыжәҩа ҭырҟьо шьоукы ирыгәҭасны сыжәлар ирыжәырҵо, рыԥсапара ҳбеит ҳәа, хыма-ԥсыма рыдгьылқәагьы ааныркыло иалагар шалшо.


Аимара аҳаблаҿтәи алагарҭатә школ даналга, аҵара иҵон Аҭара, Мықә ақыҭақәа рҿтәи ашколқәа рҟны. 1931 шыҟәсазы Ҷиҷико Џьонуа дҭалоит Аҟәатәи адрамстудиа. Уи даналга, ԥыҭраамҭак Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы актиорс аус иуан.


Анцәа дзыхшаз лыхьӡала Ҵаҟатәи Бирцха иҟоу ауахәама () — Аԥсны Ҵаҟатәи Бирцха ақыҭаниҟоу ауахәама. Ауахәама иргылан абжьарашәышықәсақәа раан. Азалтә ргыламҭоуп. Анцәадзыхшаз лыхьӡала иҟоу ауахәама ахәы иқәгылан. Уажәазы иаанханы иҟоуп аныҳәарҭа аҩада-мрагыларатә фрагмент. Аргыларатә маҭәахәқәа рҳасабала ахархәара рыман аҳаши аиларшьышьи.


Абар, иара Уаҳаидгьы иеиха кны ҭаҭын казармак аҿаԥхьа дахьгылоу, абар, даҽаџьарагьы Омахьи иареи ахьеидгылоу, абар, араҟагьы иара аҭаҭын казарма ахала, амра иамоу аҭаҭын рыԥхрақәа ршашәақәа рылпыҟҟа


Иазгәаҭатәуп агәабзиарахьчара адунеизегьтәи аиҿкаара абзоурала ишҭыжьу ашәҟәы, аиҿкаара аҭоурых зегьы зныпшуа, аплакатқәеи асахьақәеи рыла еиқәыршәоу. Асахьақәа иаадырпшуеит жәашықәсала агәабзиарахьчара аганахьала ахырхарҭақәа рыҽшырыпсахуаз, арекламатә тенденциақәа, аҳәынҭқарратә нормативтә актқәа, апхьаҩцәа ирыднагалоит рыхшыҩ азырышьҭырц ауаажәларратә гәабзиарахьчара шыҿиоз, насгьы урҭ реиӷьтәра шалшо. Ашәҟәы иагәылоуп адунеи еиуеипшым атәылақәа рҟынтәи ауаажәларратә гәабзиарахьчара аусхк аҿы аплакатқәа реизга ду, англыз, арабтә, аиспан, акитаи, аурыс, афранцыз бызшәақәа рыла.


Уаҳа нарылымшо рыԥсы анҭахәаҽлак, минуҭқәак ракәзаргьы, алашьцара рыбла иаахыҵырц, адгьыл аиуа, ҽыҭк иадамзаргьы, рылаԥш нахыргарц, мрахәага кахәхәак рқьышә шьадақәа инарықәԥхарц, ԥшашәшәк цқьакәакәараӡа инарҿасырц инеины, ршьапқәа ҵаркьакьаны рхы акылҳара иныбжьаркуан, раргәҵысҭақәеи рыцламҳәақәеи уи аҵкарқәа иахьрыдгылоз иҭыфааны иҟалахьан, рнапқәа наҟ-ааҟ аҭӡамц иахьадыӷәӷәалоз, иҭаҩаҿахахьан


1971 шықәса рзы ирацәаҩымыз активистцәақәак ргәыԥ, адунеи еибашьрадеи қәымчрадеи аҟазаара згәы азыҳәоз, идуцәамыз аԥсыӡкыга аӷба ала канадатәи ақалақь Ванкувер аҟынтәи ӡсара ицеит. Аибашьра иаҿагылоз аҵысра активистцәа, анаҩс Greenpeace аԥҵаҩцәас иҟалаз, агәра ргон, ирацәаҩымкәан ауаа ишрылшо рпланета азын акыр ихәарҭоу аусқәа рыҟаҵара. Аԥхьаҟа ус иагьыҟалеит. Иахьа Гринпис аофисқәа ыҟоуп Мрагыларатәи Азиа, Латинтәи Америка, Европа, Аҩадатәи Америка, Африка, Австралиеи Океаниеи, урҭ ирыбзоураны Гринпис иалоу ирылшоит аглобалтә ҳаракыра аҟны адунеитә проблемақәа рыӡбара.


Ари ажәеинраалаҿы апоет ацәанырра ӷәӷәа зҵоу поезиа бызшәала далацәажәоит асовет Аԥсынтәыла аизҳара амҩа ишықәу атәы.


Николаи Тодарчук акраамҭа инеиԥынкыланы аԥсыӡкцәа рыҟны иусура шԥеиныԥши, ишԥеихалеи аԥсыӡкцәа рцәа.


Абӷьаа ҳәа анхацәа рҳәоу еқәдыршәаанӡа ираԥысын Борис Годунов ҳәа уи аамҭазы аиҳабыра шьҭызхырцы иашьҭаз иацәажәеит рылшарала уи аиҳабыра ирҭаразы, насгьы иара анхацәа ԥсыхәак риҭаразы.


Жәлар Реизара адепутатцәа Жәлар Реизараҿы имҩаԥырго русуразы Аԥсны Аҳәынҭқарра ирзоунажьуеит рџьабааԥса.


Уи закәан бзиас измоу дсыздырам, аха ҳара аԥсацәа ҳзы уи закәан бзиам.


1960 шықәса рзы далгоит Москватәи автомҩатә институт. 1960-1975 шықәсақәа рзы аус иуан Аҟәатәи атаксомотортә АТП еиуиԥшым амаҵуратә ҭыԥқәа рҿы. 1975-1985 шықәсақәа рзы — Аҟәатәи ақалақьтә совет ахантәаҩыс. 1985-1989 шықәсақәа рзы Аԥсны Аҭыпантәи ааглыхра аминистрс. 1989-1992 шықәсақәа рзы — Апснытәи АССР аминистрцәа рсовет ахантәаҩы актәиихаҭыԥуаҩыс, 1996-2002 шықәсақәа рзы — Аԥсны атәылахьчара аминистрс, Аԥсны арбчьар мчқәа ркомандаҟаҵаҩы хада ихаҭыԥуаҩыс. 2002 шықәса инаркны — Аԥсны апрезидент иабжьгаҩыс, Афутболтә клуб «Динамо» апрезидентс. 2005 шықәса инаркны агазеҭ «Спортивная Абхазия» аԥҵаҩы. 2008-2010 шықәсақәа рзы аспорт-азҩыдаратә комплекс «Динамо» аихабы. 2011 шықәса рзы иҭыҵуеит В. Т. Мканба исахьа зну аԥошьҭатә марка.


Ажәала даасхыкәласуа-даасхыкәласуа мацара слыршын, саргьы ахуҳәа инықәыршәны Амрараа рыҩны снеит


Ԥхынҷкәынмза́ 19 (Ԥхынҷкәынмза́ зе́ижә), Дека́бр 19, Ԥхынҷкәы́н 19 — григориантәи амзар 353-тәи амш (354-тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 12 мшы.


Плини ҳазну аамҭа актәи ашәышықәсазы аԥсилаа рыӡбахә ииҳәази, Арриан аҩбатәи ашәышықәсазы абазгаа рыӡбахә ахьиҳәази, насгьы афбатәи ашәышықәсазы Прокопи Кесариатәи Аготтцәа рабашьра ҳә зыхьӡу ишәҟәы аабатәи ахы абазгаа ирзикызи рнаҩсан аабатәи ашәышықәсазынӡа аԥсуаа рыӡбахә зҳәо ҩымҭа ыҟам, мамзаргьы ирӡуп.


Адгьыл, ажәҩан, амра шаша сыԥсы ргоит, Сышьха ӡыхьқәа, сгәыӷра ссирқәа сыԥсы ргоит.


Леон Актәи арабцәа дырҿагылан аибашьра даналага, Егриси ааныжьны алазцәа ртәыла аҩадахьтәи акәакь


АХӘҬАҶ 22. Аԥсны аус ауеит ахарадара апрезумпциа. Ахара здырҵо хара имам хәа дыԥхьаӡоуп, ахара шиду еилкаахаанӡа, азакәантә мчы зоухьоу аусӡбаратә лахьыҭарала ишьақәыргылахаанӡа. Ахара здырҵо ахара шидым ашьақәырӷәӷәара иара иуалӡам.


Сылаԥш хыӡлон, ацәқәырԥ иргон сылаԥш, амшын аҵан џьара аиаҵәара ҵәахын.


Аҳәынҭқар-ԥҳәыс Ҭамара данышьақәдырӷәӷәозАԥсны Акатоликоси Мцхеҭатәи акатоликоси руаӡәк агәыргьын лхаиҵар акәын.


Абнара, акәарақәа, кәыли-ҷыли ҳәа аԥсаатә рашәаҳәабжьы уҳәа изхара дзырзыӡырҩуамызт, изхара избомызт, дынкыдыԥшыла-аакыдыԥшыло, уамашәа ибаны дрыхәаԥшуан, аԥсаатә рашәаҳәабжь илымҳа кыдҵаны дазыӡырҩуан.


Акымзарак сашьҬам акымзарак сашьҭам, акгьы сҭахӡам, исҭахым амаалықь ҿыц иԥсы схаларц.


Асаҟәақәа ирықәтәаны ҩыџьа аҭаҭын ахара иаҿын, аҭаҭын ахара ианалгагьы ԥыҭраамҭак итәаны еицәажәон.


Тит Вестриции Спуринна – римтәи асенатор, аконсул, Плини Аиҵбы иҩыза (дыԥсит 105 ш. ашьҭахь )


Ара аҷкәынцәа рхымҩаԥгашьеи амшын аҵан ицаны, аџьабаа адбаланы ажәытә хаҳәса шкәакәа ахьҭыргаз, аҭоурых иазкны рхәыцрақәа, аԥсаатәқәа аҷнышқәа рхымҩаԥгашьеи аки-аки еиқәҿырҭуа, еихьырԥшны, аки-аки еишьашәаланы иҟаҵоуп.


Ԥаса сара сакәызҭгьы шәара ишәырҳәацәоз, ԥаса са сшьакәызҭгьы шәара ишәхьыҵәҵәоз, са соуп иахьа, аҭӡамцқәа, ишәҿызхуа шәҿахәы, сцәеижьоуп зегьы злаҵәаху абас ихҿаны.


Аҭырқәа жәлар рмилаҭ хдырра азҳа цыԥхьаӡа агьырҭ ажәларқәагьы рыхдырра азҳаит.


Баҭымтәи иԥҳәыс лызганк еиқәаҵәаны, лызган ҟаԥшьны еилеиҳәеит, иаргьы изган еиқәаҵәаны, изганк ҟаԥшьны иҽеилеиҳәеит.


Абриаҟара ҳзырҳәаз Турчанинов иусумҭа ашәҟәы ахцәажәара зыхәҭоу аспециалист иоуп ҳәа ахьаҳаԥхьаӡо ауп, иара Турчанинов иеиԥш, ажәытә ҩырақәа рырцәажәара дешефровка зылшо.


Анахь иҳәеит, арахь иҳәеит, адә дуӡӡа хәыц-хәыц иеимидеит, лыхьӡ ҳәаны дакә шеит, аха уаҳа умԥсит.


Жәақәак иҳәан, абырг ҟәыӷа днеины инапы Баџьга игәы инықәишьит зегьы ирнырит, шаҟа диеиҷаҳаны, ижьы иирхьыр иҭахымкәа, шаҟа бзиа дбаны ихьшәашәахахьаз, ихаҳәхахьаз Баџьга ишԥы иқәишьыз абырг инапы, нас илахь днагәӡит зегьы ирнырит, шаҟа ирԥшқаны, шаҟа гәыбылрала ихьшәашәахахьаз, ихаҳәхахьаз Баџьга илахь дагәӡыз абырг.


Сан рыцҳа шаҳаҭс дҟасҵар ауеит, уи илдыруан ҳара ҳацәгьагьы ҳабзиагьы, уи илдыруан ҳахьынӡеизааигәаз.


Сталин иԥсҭазара даналҵ, Бериа Асовет Еидгыла ачарҳәаҩык иаҳасабала данықәырга ашьҭахьтәи ашықәсқәа, уажәраанӡа ишазгәаҳҭахьоу аиԥш, Аԥсны азы акырӡа зҵазкуаз шықәсқәан, аиҳараӡак Асовет Еидгыла акоммунисттә партиа Ацентр Комитет аҵыхәтәантәи ажәашықәсқәа рзы Қырҭтәыла Аԥсны иазнауаз ацәгьа-мыцәгьарақәа аҿаԥызҽуаз ақәҵара анаднакыла нахыс.


Ҳарҭ хықәкыла ҳзызнеиз, зымгәеи зхәымџьари рыда хәыцырҭа змамыз, абадақьасыҩжәи, егьи, ҳарӡтәуп рҳәаргьы, ааи зҳәози, ҳнырхатәуп рҳәаргьы, ааи зҳәози ракәызма, ҳабнеи ҳмандаринеи рус зыӡбуаз.


Уи излеиҳәо ала, раԥхьатәи Колхида ажәытәӡатәи Колхида зтәыз аԥсуаа рхала ракәын.


Изхарада, аԥсымҭәра уҳәеит ҳәа, асеиԥш аԥсымҭәра уаҩы ибахьоума, ухы уаиааины уҽаанукылар еиӷьымзи, Маџь, знык иуарҳәеит, ҩынтә иуарҳәеит, хынтә, аха иуумырҳаит, ҽырдагәа ҟауҵеит, исылакьысуада, сызгәаӷьуада уҳәеит, забџьар харшала иудгылоу умаҵуарқәа уеиқәдырхоз џьушьеит.


Цәыббрамза́ 26 (Цәыббрамза́ ҩажәи́ фба́), Сентиа́бр 26, Цәыббра́ 26 — григориантәи амзар 269 тәи амш (270 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 96 мшы.


Иахьа Фиодор Гладков ҳшацраҳәаз, аԥырсал шьҭыхны, амҩа ҳақәлеит Рижски залив абаза ашҟа, Фиодор Гладков амҩахь абункер аҭо.


Ашәҟәыҩҩы ирҿиаратә хыҭҳәаа иаӡбаз аперсонажцәа иреиуоуп Ҳабыџь, Ҟансоу, Адлагьыҟәа, Хьыбла, Гәыранда, езыгә, Омахь, Алдыз, Абас-иԥа Самсон, Кыԥса, Жьыгәа, Ҭлаԥс, Нар-иԥа Ҭлабӷан, Мсым Хәыҷы, Мсым Ду, Алхас, Ноурыз, Цәыцә, Мкыд убас ицәырҟьа-цәырасуа, ана-ара иалаԥсоу, епизодла ицәыргақәоу даҽа ԥыҭҩыкгьы.


1919–1920 шш. – Аштат Џьорджиа, ақ.Атланта афедералтә бахҭа аҟны даныҟазгьы акорреспонденциақәеи астатиақәеи рыла дықәгылон, урҭ пальмертәи аполициатә реидқәа ирықәыӡбон.


Сыршанхало, ихало, ихало, Сыбла ишырбоз ипҟахеит, Ажәҩан аҵахь иҵаакәкәало, Еес, иахьызымбара ицеит.


Абарҭқәа абас шакәу атәы Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа анапхгара ааигәа Минатом иатәу аиҿкаарақәа Рассоциациа анапхгарахь ашәҟәы рҩит абарҭ иӡбам азҵаарақәа Ареспублика анапхгара алархәымкәа ӡбашьа шыҟам арбаны.


Хәыҷгьы, дугьы еизаны, ҭаацәа дула итәаны, иԥшуп, иԥшуп, иԥшуп ҵаны.


Ԥхынгәымза́ 24 (Ԥхынгәымза́ ҩажәи́ ԥшьба́), Иу́ль 24, Ԥхынгәы́ 24 — григориантәи амзар 205 тәи амш (206 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 160 мшы.


Ԥхынгәымза́ 21 (Ԥхынгәымза́ ҩажәи́ акы́), Иу́ль 21, Ԥхынгәы́ 21 — григориантәи амзар 202 тәи амш (203 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 163 мшы.


Иара аԥсуа литератураҿы асоветтә тематика ҿыц раԥхьаӡа инарҭбааны зҩымҭақәа ирныԥшыз апоетцәа дыруаӡәкуп.


Нарҭаа репос бызшәалеи етникатә хылҵшьҭарлеи еигәыцхәым ажәларқәа иахьырзеиԥшу – иџьашьатәу фактуп. Уи амаӡа аарԥшра акыршықәса раахыс афольклористцәа дуқәа аартра иашьҭоуп, аха иахьа уажәраанӡагьы урҭ иаку гәаанагарак ахь изымааицт. Шьоукы ргәаанагарала, аепос аԥырҵеит Кавказтәи абызшәатә ҭаацәара иатәу ажәларқәа, ауаԥсаа уи ахьрымоу акәзар – даҽазныкгьы ишьақәнарӷәӷәоит урҭ Кавказ ишашьагәыҭу, џьарантә иқәнагалаз аскифцәеи асарматцәеи ишырхылҵшьҭрам.


Ацәкра, аҽагакра, абаҳчааӡара, аҭагалара, арахә-ашәахә рныҟәгара, амҿы-амца, аӡлагара, абназара, ақыҭа рыцәгьеи рыбзиеи рырҽеира, ажьрацәареи ауа-аҭахи рыцәгьеи рыбзиеи рҿы аҽалархәра, рыдгылара, аԥсадгьыл ахьчара уҳәа еиҳа иуадаҩу аусқәа.


Мшаԥымза́ 13 (Мшаԥымза́ жәа́ха), Апре́ль 13, Мшаԥы́ 13 — григориантәи амзар 103 тәи амш (104 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 262 мшы.


Аха ауаҩеибга изыҳәан ажәа ан иаҵанакуеи, Саша изыҳәан иаҵанакуеи даараӡа еиԥшым.


Арадио курс аиҳабы ар ркапитан Соловиов ус иҳәеит Адамыри Алисеи апартизанцәа рахь ианымҩаԥигоз


Фанон изы Алжир аколонизаторцәа рыҟазаара ҵаҵӷәыс иаман арратә мчра. «Ари амчра аҿагылара амчратә ҟазшьа амазароуп, избанзар убри абызшәа мацаралоуп аколонизатор дызлацәажәо. Абасала, амчратә ҿагылара – ари ихымԥадатәу аколонистцәа аколонизациа зызу ирыдырҳәало акоуп», – абас иҩуеит ишәҟәы «Проклятые с Земли» аҟны.


Мюрдаль Альва — биография, факты из жизни, фотографии, справочная информация - piplz.ru


Ажьырныҳәамза́ 17 (Ажьырныҳәамза́ жәи́бжь), Ианва́р 17, Ажьырны́ҳәа 17 — григориантәи амзар 17 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 348 мшы (349 мшы ашықәс ду ала).


Насгьы ас еиԥш иҟоу азҵаарақәа лирикатә бызшәала инарҵауланы раарԥшраан ишәарҭоу ароль нанагӡар алшоит арационализм, мыцхәы илитературатәу азнеишьа.


Абџьар ргарц ицома, аибашьыга машьына рыцрырҟьарц ицома, аџьаԥҳаны ргарц ицома, ага ири иџьаԥҳани згоз амашьынақәа ркараван иақәлама, џьара акаҿы иахьымхәкәа иааиуан.


Ԥхыӡ избеит, ҿаалҭит хҩык ахшара змоу ан, ус ԥхыӡ избеит, хаҵак, ачерқьес маҭәа ишәуп.


Убас ажәлар рҳәамҭа асиужет шьаҭас иамоуп иара иҩымҭа Риҵа, аинтерес рыгым иахьагьы


Арахә моу, аԥҳәызба лыгәҭыха лара лаб Наҳар Сарбеи лан Рафидеи иахьагьы ирзеилымкааӡацт, аринахысгьы ирзеилымкаар ҟалоит, избан акәзар ауаа зегьы еиԥшума


Шардын, – рҳәеит, уаҵәы иаашар каамеҭ ҟалоит, – рҳәеит, уеизгьы ҳанҵәоит, ҳақәӡаауеит, – рҳәеит, ари усысгьы, баша ималаӡыр аҵкьыс ишьны иаҳҿаҵа, – рҳәеит.


Зегь раԥхьа европатәи афилософиа аҿы адемократиатә дунеи атеориа аарԥшын анемец философ Иммануил Кант итрактат «Наунагӡа аҭынчрахь» ала.   Ари аусумҭаҿы афилософ ишьақәиргылеит агипотеза: адемократиатә ҳәынҭқаррақәа жәларбжьаратәи аизыҟазаашьақәа рҿы рхы даҽакала имҩаԥыргоит идемократиатәым раасҭа, адоуҳатә принцип абзоурала адемократиатә ҳәынҭқаррақәа рыбжьара аҭынчра шьақәгылоит ҳәа. Кант изнеишьа аҿиара аиуит XX ашәышықәса азы. Аҵарауаҩ Рудольф Руммель адемократиатә дунеи атеориа аемпирикатә дыррақәа рыла дазнеит .  Адемократиатә дунеи атеориа хыҵхырҭас иамоуп Иммануил Кант итрактат «Наунагӡа аҭынчрахь».


2016 ш.- Адиаспора рызҵаарақәа рзы аҳәынҭқарратә министр иаппарат; аминистр ихаҭыԥуаҩ. 2015-2016 шш..- аилахәыра Жәларбжьаратәи аҵаратә центр; анагӡаратә директор ихаҭыԥуаҩ.


Сангәырӷьо сымгәырӷьарц, санҵәуо еимасҭәарц, иҵегь еимасҭәарц, схы еимлагәа искырц шышәҭаху здыруа, аган ахь шәтәазааит, изауп ҳәа шәтәазааит ахаҳә ма акырцх.


Гаи Атеи Капитон – римтәи азиндырҩы, аконсул (диит ~Ҳ. ҟ. 30 ш.)


Усҟантәи аамҭазы аҵара аминстрс иҟаз Иван ҭарба илшаз зынӡаскгьы имаҷмызт.


Илюхин В. И. Обвиняется президент. Прокурорское расследование (Как страну развалили, или почему возникло в отношении М. С. Горбачёва уголовное дело по статье 64 УК РСФСР — Измена Родине). — М., Палея, 1992, 56 с., 100 000 экз.


Абжьаратәи ашәышықәсқәа рзтәи Аԥсуа Ҳәынҭқарра ацәырҵра Аԥсҳа Леон ихьӡ иадҳәалазар, уажәтәи Аԥсуа Ҳәынҭқарра аиҭашьақәырӷәӷәареи уи азхаҵареи зыхьӡқәа адҳәалахо ҳажәлар рҵеицәа дуқәа Владислав Григори-иԥа Арӡынбеи Сергеи Васили-иԥа Багаԥшьи роуп.


Константин Фиодор-иԥа Затулин (; Диит , Баҭым, Аҷартәылатәи АССР) — Урыстәыла Аҳәынҭқарратә Дума афракциа „Единая Россия“ адепутат. .


Ҳамра, ҳа ҳамра хьҟәыршәоуп, бжьы-џьара ҳамш еиҩыршәоуп, быжьҩык ирыхьчоит адауцәа, ҳамра ла лоуп урҭ раҳәшьа, ҳамра ла лоуп зегь ҳзырԥхо, ҳазегь аӡә иеиԥш ҳазгәаԥхо.


Мшаԥымза́ 26 (Мшаԥымза́ ҩажәи́ фба́), Апре́ль 26, Мшаԥы́ 26 — григориантәи амзар 116 тәи амш (117 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 249 мшы.


Мрагыларахь бахәроуп, мраҭашәарахь бахәроуп, ладаҟа аҵлақәа, ҩадаҟа аҵлақәа, ашьхара, ахәажәра, аӡыҷҷақәа


Ус анакәха, уи азқьышықәсақәа иргәылганы, жәытәнатә аахыс иаауа традициоуп, еиқәырханы иаазгогьы ажәлар ртрадициоуп, ажәлар ршьоуп, ажәлар ргеноуп.


Актәии аҩбатәии аҭыжьрақәа рҿы ажәақәа иахьазыҟалаз азы, махәҭақәа ҳәа иҩу, егьырҭ рҿы иахьазыҟалазаз, махәқәа ҳәа иҟоуп, аҵыхәтәантәи ацәаҳәа Иаҳзааиз ааԥынра, уи ҳара иаҳтәуп ҳәа иҟоу, анаҩстәиқәа рҿы иԥсахуп Иаҳзааиз ааԥынра ҳара иаҳтәуп ҳәа.


Уа зны машәыршәа саргьы исырбгеит, исырбгеит, иара бналеит, уаҟа ҳаилгеит.


Миха Алықьсандр (Аҳмаҭ)-иԥа Лакрба (; , Мархьаул ақыҭа, Кәыдрытәи аучастка, Аҟәатәи аокруг — , Москва) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, адраматург, асценарист, атеатрҭҵааҩы.


Уҳаҵаҳшьуеит, иуҭаху аҟаҵарҭа уаҳҭом, угәыхәтәы уахьӡартә иҟаҳҵом, зҭыԥаҿ уажәы дгылаз рыхьӡала ихәыцуан иҭууа акы ишьҭнахуаз, иханагалоз ихшыҩ, избанзар ҳуиааиуеит, избанзар ҳаргьы аӡәы ҳииааироуп, избанзар ҳара ҳзыцәшәо, иаҳиааиуа ҳабӷа икыдгылоуп


Ефремов Ю. К. Тропами горного Черноморья −2-е изд., дополн. и исправл. Краснодар: ООО Качество, 2008 ISBN 978-5-9703-0143-2


Адгəыр Рафеҭ-иԥа Ҳаразиа (, , Баӷбаран, Гәылрыԥшь араион) — Аԥсны аҳҭны-қалақь Аҟәа ахадара аиҳабы (2004-2005, 2014-).


Уара аԥсҭазаара зыӷрысыз, уара аԥсҭазаара зкәаҳаз, уара ахьаа цәгьа иардысыз, уара ахьаа цәгьақәа зшаз


1962 шықәсазы Таиф Аџьба дҭалоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет агерман бызшәақәа рыҟәша. Далгоит 1967 шықәсазы.


Уажә дырҩегьых Таԥшь-иԥа ила иҵаланы, уи Аԥсны зегьы уара ԥсҳас уахаҳаргылоит, аҳҭнықалақьсгьы, Анаҟәаԥиа акәымкәа, Аҟәа азалхны, уа унаганы уҳартәоит ҳәа идыршозгьы жәытә маанан, уигьы рхы ирзамырхәар, ҵаны, еибашьрыла, ар рыжәҵаны дырҩегьых злеишәа зрыцәгьаз аԥсуаа рҟар хҽны, дара иреиуаӡам бырзенк амчра иҭаны дырхадыргыларгьы цәгьа ирбомызт


Иалшоит уанӡа са снаӡаргьы, сыеҵә кыдԥаа имҵарс изгаргьы, иалшоит уанӡа сымнаӡаргьы


Иара еиҿикааз аӡәырҩы аҿар еидызкылоз Аԥсны арҿиара знапы алакыз аҿар Реидгыла аполитикатәи, асоциалтәи, акультуратәи сферақәа рҿы шьаҭанкылатәи аиҭакрақәа рымҩаԥгара иадгылон, анаҩс дара Аԥсуа Жәлар Рфорум «Аидгылара» иалалоит, уи апрограмма аԥҟарақәа рынагӡараҿ рылша ҕәҕәа аларгалон. Нодар Ҷанба илагала дууп Аԥсны амузыкатә ҟазареи, аԥсуа милаҭтә музыкеи рыҿиараҿы. Иара авторс дрымоуп хыԥхьаӡара рацәала ахортә, асимфониатә, аинструменттәи, афортепианотәи ашәақәеи, иара убас аус рыдиулахьеит аԥсуа жәытә ашәақәеи адоуҳатә шәаҳәарақәеи.


Ҽнак иҭаацәа рахь Ермантәылаҟа асалам шәҟәы ишьҭит, иара иадресгьы абас ала иҩит аҵара имаз маҷын


Зайцев Ю. П., Поликарпов Г. Г. Экологические процессы в критических зонах Чёрного моря (синтез результатов двух направлений исследований с середины XX до начала XXI веков) // Мор. екол. журн. — 2002. — 1, N 1. — С. 33-55


Лара блыхәаԥши, цқьа блыхәаԥши, ашәы лшәу џьушьап, убас лылахь еиқәуп.


Обком аҿы ҳаизыргеит аинтеллигенциеи, апартиатәи асоветтәи усзуҩцәеи, нас, уажәраанӡа ишырҳәалоз еиԥш, аноменклатуратә усзуҩцәеи.


Ашҟәы аҭыжьразы афинанстә цхыраара ҟанаҵеит Аԥсадгьыл ахь ахынҳәразы Аҳәынҭқарратә еилак.


Ианҿыхо сыхшыбаҩ аԥыркқәа исыздыруам сара исыԥсыхәо, мчык сылаапкны исыхоит, ианҿыхо сыхшыбаҩ аԥыркқәа.


Адинхаҵаратә еилазаарақәа рҟны, аԥааимбар арҭ апринципқәа иоуеит агәаартра ала ҳәа иԥхьаӡоуп, иазгәаҭатәуп арҭ апринципқәа иалкаау шракәу. Урҭ иааизакны ишьақәдыргылоит ахшыҩрҵаратә кодекс (даҽахьӡык: аетникатә кодекс) – аԥҟарақәа рсистема, ҵакы змоу асистема инақәыршәаны иахәҭоу ахымҩаԥгашьа шьақәзыргыло.


Дааит, абар, иара дзызхәыцуаз, мшума, ҵхума зышьҭа дхыз, зышьҭа дхыз, аха дызхьымӡаз, иԥсы змеидарц иҭахыз.


Иҟалалак ҟалааит, исыхьлак, – сҳәеит, дызбааит, дызбааит, – сҳәеит, адәы дшықәгылоу, амра аҵаҟа, аԥсабара агәҭаны, аԥсҭазаара абаҳчаҟны.


Ҷлоутәи абжьаратәи ашкол даналга, 1959 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт. Далгеит 1963 шықәсазы.


Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Д. И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт, «Аԥсуа поезиа антологиа XX ашәышықәса», Аҟәа-Москва, 2009, ад. 910


Ԥхынҷкәынмза 13, 1988 шықәса рзы Аҟәа имҩаԥысит Жәлар Рфорум «Аидгылара» I аизара ду.


Акәтыҭирҭаҿы сахьнеиз еилыс-еилысуаз еилахәаахәҭуаз срылсны ак ахә сгәаԥхар, ахаҭа сгәамԥхо, акы ахаҭа сгәамԥхар ахә сзаҵамгыло сышнеиуаз, сылаԥш нарықәшәеит иааӡаихьча ичахны напқәак иркыз акәытқәа.


Уҩны снеин, сара сузымдырит, ара са сҟны уааин, угәыжь узымдырит, – иҳәеит Петра.


Амра ахцәы ҟаԥшьқәа еимырбӷьыжәаа, амшын инӡаанаԥсалоны еиԥш, арахә рҭыԥқәа ааныжьны аҩныҟа сцарц ҵаҟа сынҭалт, ахра ҳаракыра иаҿҟьаны зҿаазхаз ахаҳә аҽазнымкылакәа, ҳаракырак аҟынтә иқәсыԥаны аҽа ҳаракырак инықәԥало-аақәԥало ишнеиуа еиԥш, сынкаԥала-аакаԥало, санындәықәлоз сҽынеиҵысхырц иаашьҭысхыз аныҟәашәа иаасзымԥсахӡакәа.


1980 шықәсaзы aдиплом ҟaԥшь aлa дaлгеит Қарҭтәи aҳәынҭқaррaтә университет. Уи aшықәс aзы Кaмо ихьӡ зху aзaуaд aҿы aинџьныр еиҳaбыс, aнеҩс, aҭҵaaрaдыррaтә лaборaториa нaпхгaҩыс дҟaлеит.


О. Старастенко. Дуся Мельникова, Женя Евдокимова и Чижик: одна война и одна жизнь на всех


Гьаргь Амҷба амедиевистикатә дунеи дагәылалеит Кавказ аҭҵаара знапы алакыз аҵарауаа дуқәа иара иахь ихьазырԥшыз, лахә-лахәы ишьклаԥшуаз иоппонентцәа ргәы ашьаҟәаҟәа ҭазҵаз, изыршәыз иусумҭа „Аԥсуа ҳәынҭқарра иазку ақырҭуа нарративтә хыҵхырҭақәа“ ала. Уи нахыс, хрыжь-хрыжь акәзаргьы, еишьҭагыланы рҿаархеит қырҭшәала еиԥш, бырзен бызшәала, шәамахь бызшәала ажәытә шәҟәқәа ирну ҳҭоурых цәырызгаз егьырҭ иусумҭақәагьы: „Абжьаратәи ашәы- шықәсақәа ирыҵаркуа ақырҭуа ҩыратә хыҵхырҭақәа Аԥсназы ирҳәо“,


Нас араԥ бызшәа, уи ада уаҳа рзымдыруа, аха уаа ихьрылагыланы, аӡәи-аӡәи мацәыла ари дыԥсууп, аригьы дыԥсууп, аригьы дыԥсууп ҳәаны инырҳәо аҟара, усгьы рзаанаҭ, ари исҭанбул ахатәи ерманы ахәахәҭрагьы еиԥш уаагьы урҭ ахәахәҭра иӷәӷәаны иҟакума ус исарҳәит.


Амонета адизаин авторцәа роуп: Мамука Гонгаӡеи (ареверс) Ҭемур Аԥхаӡеи (аверс).


2015 - 2019 шш. - аилахәыра "Сачхертәи араионтә хәышәтәырҭа аполиклиникатә еидҵара", Сачхере, Қырҭтәыла, агенералтә директор


Ҩажәижәаба шықәса агәра диргон, ақырҭуа иаҵкыс иԥшӡоу, ақырҭуа иаҵкыс иҟәышу, ақырҭуа иаҟара ахаҵара злоу адунеи аҿы даҽа жәларык ыҟам ҳәа.


Бца, – сҳәеит, бнаскьа, – сҳәеит, уаҳа бымԥшыкәа, идыр, – сҳәеит, саҳҭны, – сҳәеит, аӡәы лхала дазхоит.


Ҭырқәтәыла ианҵоу нарҭаа рҳәамҭақәа рсиужетеилазаара ашәҟәы еиднакыло атекстқәа аагоуп Нарҭаа


Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы Иурии Ҷкадуа аус адиулон аԥсуа поезиа аклассик Иуа Коӷониа ибаҟа ҿыц.


Edith Piaf — Une chanson à trois temps — «Песня на три такта» (1947) — выступление Эдит Пиаф в Лозанне


Агәра згоит, иалшоит, иалшоит са сҿахаргьы, убри азыҳәан уара, аамҭагь, игәаӷьы


Абҵарамза́ 3 (Абҵарамза́ хԥа́), Ноиа́бр 3, Абҵара́ 3 — григориантәи амзар 307 тәи амш (308 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 58 мшы.


Лаҵарамза́ 14 (Лаҵарамза́ жәи́ԥшь), Маи 14, Лаҵара́ 14 — григориантәи амзар 134 тәи амш (135 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 231 мшы.


Ана сҳәеит, ара сҳәеит, хаала, – сҳәеит, мчыла сҳәеит, аха иамуит.


Аҩныҟатәи "Иунаитед" астадион, «Олд Траффорд», аадыртын 1910 шықәсазы. Уи Уембли ашьҭахь идууӡоу Англиатә ашьапылампылтә стадион оуп, 76 нызқь азгәыбылҩыцәа акоит.


Атәылақәа ауааԥсыра рыҿиара аиндекс иҳараку арбага анаадырԥшуа, ауааԥсырагьы рыԥсҭазаара ахаҭабзиарагьы ҳаракхоит. 1990 шықәса раахыс апрогресс еиԥшӡамызт. Тәылақәак рҿы аконфликтқәеи ачымазарақәеи ирыхҟьаны апрогресс аанкылан. Ус Мрагыларатәи Европеи Азиеи СССР аилыбгара иахҟьаны, 1990 шықәсазы ауааԥсыра рыҿиара аиндекс каҳауеит. Африка акәзар, уаҟа аконфликтқәеи ачымазарақәеи ирыхҟьаны ақәранҵыра акырӡа илаҟәит, уи ауааԥсыра рыҿиара аиндекс ианыԥшит.  Иҟан тәылақәак рҿы апрогресс шьҭахьҟа акырӡа ианцозгьы, аамҭа кьаҿк иалагӡаны, ажәашықәсақәа рыла атәылаҿы иҟаҵаз анхдырбгоз.  Аамҭа цацыԥхьаӡа атәылақәа рҿы иҟоу ауааԥсыра рыҿиара аиндекс арбагақәа еиҳа еизааигәахозаргьы, урҭ реиҟарамра убаратәы иҟоуп. Уи афакт апрогресс иаҿагылоу акоуп. Абаланс аҟамзаара, ауаа ирымоу амал ахьеиҟарам, аҵарадырра аҩаӡара аиԥшымзаара, агәабзиара аҭагылазаашьа, атехнологиақәа рхархәара ауааԥсыра иахьрымам уи аиндекс ианыԥшуеит. Уи аиҟарамра иахылҿиаауеит ишәарҭоу асоциалтә цәырҵрақәа, иҟалоит уи аекстремизмгьы цәырнагар.


Асессиа зыҟамлеит, изыхҟьазгьы ақырҭуа депутатцәа ахьымааиз мацара акәӡам, егьырҭ амилаҭқәа ирыҵаркуа адепутатцәа ахьаармышьҭыз ауп.


Афбатәи ашәышықәсазтәи аҭоурыхҩҩы Прокопи абаа абазгаа идыргылт ҳәа ауп ишиҳәо, ирыздыргылт ҳәа акәӡамкәа.


Маккуин Дж. Г. Хетты и их современники в Малой Азии / под ред. и послесловие В. Г. Ардзинба. — М.: Наука, 1983


Уи аҭыԥ азааигәара игылоу арымӡқәа руак дықәтәаны дызбалоит апоет Платон Бебиа.


АХӘҬАҶ 63. Аԥсны Ахада ихаҭара лакьысра ақәым. Аԥсны Ахада ихьӡ-иԥшеи иаҳаҭыри азакәан иахьчоит.


Уи аҵыхәала аӡәырҩы абахҭа иҭабаахьеит, аӡәырҩы иреихсны иршьхьеит, аӡәырҩы рхы иагәыдҵаны рҽыршьхьеит.


Ҟәараса лцәажәашьа акәзааит, лхымҩаԥгашьа акәзааит, зегь рыла дызлаугәамԥхо ҳәа акгьы далаҟам.


Насыԥ сымазар, изџьашьатәузеи, сыдгьыл зеигәырӷьо сара соуп, аԥсра сацәымшәозар, изџьашьатәузеи, сыԥсыргьы, сахьыржуа аброуп.


Ҩада иҳәеит, лада иҳәеит, дара аҩыџьа рхала изыҩналоз ауаданӡагь днеит


Усқәак сымоуп, усқәак сымоуп, урҭ ҳаиҟәыргон ас уажәадагь, аха асҵәҟьа ба бгәырҩомызт, сара стәала, мап, зынӡа!


1953 шықәсазы Борис Гәыргәлиа даанахәоит Қарҭтәи аҳәынҭқёрратә университет афилологиатә факультет ажурналистика аҟәша. Далгоит 1958 шықәсазы. 1963 шықәсазы  борис Гәыргәлиа дҭалоит А.М.Горки ихьӡ зху Москватәи адунеитә литература аинститут аспирантура, дталгоит 196 шықәсазы.


Диит 1928 шықәса жәабранмза 23 рзы Гагра. Иԥсҭазаара далҵит 1987 шықәса абҵарамза 14 рзы. Джуп Аҟәа ашьзарҿ, ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.


Акритик инапы иҵыҵхьеит иахьатәи аԥсуа шәҟәыҩҩцәа аӡәырҩы рырҿиамҭақәа реилкаареи аԥхьаҩцәа рыларҵәареи рзы ихәарҭоу аусумҭақәа.


Жьҭаарамза́ 12 (Жьҭаарамза́ жәа́ҩа), Оқтиа́бр 12, Жьҭаара́ 12 — григориантәи амзар 285 тәи амш (286 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 80 мшы.


Лаҵарамза 24 рзы 2013 ш. Урыстәылатәи агәыҳалалратә форум аҿы А. Анқәаб аҳәара ҟаиҵоит Москватәи апатриарх ишҟа, Аԥснытәи анцәахаҵаратә уахәамақәеи, Аԥснытәи аепископи хылаԥшра азиурц, избанзар усҟантәи Қырҭтәылатәи анҵәахаҵаратә уахәамеи, иара убас ирыбжьаз адоуҳатә культуреи дареи иахьа ирымаӡам аимадара. Уи ала иара агәра ганы дыҟан Аԥсны анцәа хаҵара ауахәамақәа ирыбжьаз аиҿагылара аԥыххоит ҳәа, аха ари аԥшьгара иҟаиҵаз иазаамырԥшит алыҵшәа.


Аҭҵааҩцәа гәыԥҩык ргәаанагара ала, акраамҭа абжьаҟазаратә операциақәа рмаҵзурауаа ралԥшаара даара иубарҭаз адискриминациатә, аполитикатә ҟазшьа аман. Иалырхуаз реиҳарак акадртәи арезервтәи офицарцәа ракәын, мраҭашәаратәи атәылақәа рырхәҭақәа рҟынтә, урҭ ишиашоу, мамзаргьы ишакәызаалакгьы аконфликт аҭыԥқәа ахьамаз аҳәынҭқарратә интерес змаз роуп, уи алагьы Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара амиссиа анагӡараҟны аҿиарамҩа иқәыз атәылақәа рҟны анеитралитети ганкы мацара адымцәылареи атәы аҳәара уадаҩуп.


Ани раԥхьатәи лакәын уаҩ дызмыхәоз, иԥҳәыс ил цәыҵәахны уи егьырҭ иҳәсақәа данрызхәыцуаз маҷӡа мызт, арыӷьарахь уҳәар, арымарахь дцон, арымарахь уҳәар, арыӷьарахь дцон.


Обезаа ажәытәтәи аурыс литератураҿи Аԥсны аҭоурых апроблемақәеи ҳәа зыхьӡу Алықьса Луманиԥа Папасқьыр ишәҟәы ахԥатәи ахы Еиуеиԥшым агәаанагарақәа ҳәа ахьӡуп.


Аԥсуа бызшәа ҳәынҭқарратә бызшәоуп ҳҳәеит, аха уи иаанаго, иаҵанакуа ҳәам, иаԥҵам азакәан, уи ҳәынҭқарратә бызшәахартә еиԥш.


Ахьтәы џьам ҳәа агазеҭ Республика Абхазиа ианысҵаз астатиа даҿагыланы ақырҭуа ҵарауаҩ, аҟазараҭҵаара адоктор Ҭамаз Саникиӡе Қарҭ урысшәала иҭыҵуа рҳәынҭқарратә газеҭ ианиҵаз истатиаҿы иҩуан


Ақырҭуа шовинизм иахшаз, иааӡаз Сталини Бериеи иааҳәны уажәшьҭа дара ақырҭуа шовинизм анырааӡоз, рымҵәыжәҩақәа андырҭбаауаз аамҭазы акәын.


Арҭ роуп сара истәу, абарҭ роуп сара мышкызны сыԥсыргьы сышьҭызхуа!


1918 шықәсазы иқәуԥшу Асовет республиказы даара акыр иуадаҩхеит. Уи макьаназ изықәгәыӷуаз еиҳарак жәларбжьаратәи аимпериатә буржуазиа акәын. Аконтрреволиуцианерцәа аиааира згаз ажәлар ирҿагылан аибашьра иалагеит. Асовет республика аҽаланархәыр акәхеит акыршықәса ицоз атәылауаҩратә еибашьра, уи рымч зегь азааданы аконтрреволиуционерцәа рымчра ықыргар акәын, иара убас урҭ ирыдгылоз аҳәаанырцәатәи ақәылаҩцәеи.


Абри аганахь ала иҟазшьарбагоуп иҳаҩсыз аҩажәатәи ашәышықәсазтәи аурыс литератураҭҵааҩы ду Вадим Кожинови Баграт Шьынқәбеи реизыҟазаашьақәа.


АԤСУАА РФОЛЬКЛОР ҬЫРҚӘТӘЫЛАТӘИ АНҴАМҬАҚӘА. З. ЏЬ. ЏЬАПУА ИРЕДАКЦИАЛА. I аҭыжьымҭа. Н А Р Ҭ А А. Аҟәа, НААР-2014


Базала иԥҳәыс Кьаса лакәзар, иауны ишьҭаз асы анылба, азнык азы лгәы нҭыԥсаазаргьы, лхаҵеи лыҷкәыни ргәалаҟара шыбзиаз анеилылкаа, иаразнак лшәарагьы налыхҟьеит, лыԥсгьы схәылжәлақәа ирықәшәмыжьын ҳәа лхаҵеи лыҷкәыни нарықәҿылҭит.


Ахацәа рзы хазы, аҳәсақәеи ахәыҷқәеи рзы маҷк инаскьаганы хазы иҟаҵан.


Арнауҭтәыла, Албаниа (), аофициалтә хьʒы: Албаниа Ареспублика () — Европаҟны, Адриатик мшын мрагыларатәи агаҟны иҟоуп.


Аҟәатәи астелла — ԥшаауп Қырҭтәыла, Аԥсны, Аҟәа, аӡиас Баслаҭ азааигәара, Аҟәатәи астелла анышәынҭра ахаҳәуп, амармалташь иалхуп, 1953 шықәсазы аӡиас Баслаҭ амшын иахьалало аҭыԥ аҟны, ишьҭоуп Аҟәатәи амузеи аҟны.


Университет Иураиа Добриле в Пули, университет в Хорватии, расположени в ақалақь Пули.


Иури Алеқсеи-иԥа 9 хәажәкыра 1935 Клушыно ақыҭаҿы Гжаҭск араионахь Амраҭашәаратә областахь (уажәы Гагарин араионахь Смоленск аобластахь) диит. Урысуп. Иара иаб — Алеқсеи Иван-иԥа Гагарин — ауасҭа иҟан; иан — Анна Ҭимофеи-иԥҳа Матвеиева — ахшфермаҿы аус лыуон.


Апоема Абаҭаа Беслан акәзар, уи ахадаратә персонажцәа шаарԥшу афольклортә сиужет иҭашәо иҟоуп, ус акәымкәа даҽакала иавганы иеиҭарсны аперсонажцәа ахьаарԥшу, рыӡбахә зҳәо фольклортә вариант сара исыздыррам.


Фазиль Искандер изкны Фазильгьы дыԥсаанӡа ахара дгылон, бла иамбоз тышак ҳабжьан.


Асланбеи еиҿикааз жәлары зегьы рықәгылара аурыс еинрал Пиотр Горчаков инапхгарала ирыцҟьеит.


Дара аиҩызцәа зегьы рыхбыџра инахыҳәҳәан рарԥысрахь ианнықәлоз уахи-ҽни иааицыршәомызт, Гәымсҭа аҩхаа иҭҟьаны иаауаз аԥша хьшәашәа аарыцрыхо, уаха аҵх агәахьы инықәлаанӡа, рыҩны ҳарак ду абарҵа иқәтәаны, ажәытә ҭоурыхқәа ирылацәажәон дасу дзыԥхьаз ашәҟәы аӡбахә иҳәон, дасу дзыԥхьаз егьырҭ иамыԥхьацыз ауаара ириҭон, наҟ-ааҟ еимырдон.


Избанзар, ҳҭоурыхҭҵааҩцәа иахьа уажәраанӡагьы ирызҭымҵаац аҭоурыхтә ԥҵамҭақәа, ахәҭакахьала, хыхь зыӡбахә сҳәаз афбатәи ашәышықәсазы Прокопи Кесариатәи ииҩыз ашәҟәы Аготтцәа рабашьра абазгаа ирызку аабатәи ахаҿы урҭ Прокопи Кесариатәи дызҿу абазгаа роуп.


Адунеи ду акрахьуама ҳаӡыр, ҳара ҳакәым, сашьа, ҳара ҳакәым, ҳаиҳа зылшозгьы мариала иланашьҭит, ицеит уи, аԥсҭазаара, ичалтны, ирхысны.


Исзалырхыз ауада аԥенџьыр мрагыларахь иԥшуеит, сара сыстол снахатәаны аҩра саналагалак иаасыкәыршаны иҭынчроуп, бжьык слымҳа иҭасӡом, сфырхацәеи сареи ҳаигәныҩны акы ҳаҿуп, урҭ рыԥсҭазаара сыԥсҭазаараны, сҽырзааигәатәны срылагылоуп, иангәырӷьо саргьы сгәырӷьоит, иангәырҩо срыцгәырҩоит, зны-зынлагьы исзымычҳакәа сылаӷырӡқәа рҿаархоит.


Ажьырныҳәамза́ 3 (Ажьырныҳәамза́ хԥа́), Ианва́р 3, Ажьырны́ҳәа 3 — григориантәи амзар 3 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 362 мшы (363 мшы ашықәс ду ала).


Аҟәымқәа рҭаацәара зыхьӡ аху аҟәым еиқәаҵәа (паслён черный) иҿало ашәырргәыц еиқәаҵәақәа ианшәлакь рышҳамра рылҵуеит. Аҟәым еиқәаҵәа абӷьи, агәыцәи, ашәҭқәеи ашҳам рылоуп.


1919 шықәсазы И. Коӷониа, иқыҭаҿтәи аҵара даналга ашьҭахь, Аҟәа арҵаҩцәа рсеминариа дҭалоит, уаҟа иҵара анынаигӡа, 1925 шықәсазы Москватәи Аҳәынҭқарратә журналистикатә институт даанахәоит, абрака иҵара хиркәшоит иԥсҭазаара даналҵшаз ашықәсан - 1928 шықәсазы.


Ҳаи, Гәдисахеит, ҭынчрак амаӡамкәа, ашьҭыбжь уамыргыло, ахаҳә-мҿыхә еинҟьо, иназыхькьысуа ахаҳәқәа зегьы цырцыруа иӡәӡәаны, хаԥсырас иҟоу зегьы зхызго арҩашгьы амшын иналахәаша ицоит, хьаа-баа амаӡамкәа, азхара амраҿы аҽырԥхо, адгьыл қьаф алауны инеиуа акәараҷҷагьы амшын иналалоит.


Евроеидгыла алаларазы аҳәынҭқарра аекономикатәи аполитикатәи дҵақәак нанагӡароуп. Насгьы Евроеидгыла аиқәшаҳаҭра инақәыршәаны, Евроеидгыла иалахәу зегьы ари алалара иазыразхароуп.


Лашҭа аҟынӡа снаӡап, – иҳәеит, абла ҭыԥҳа дызбап, – иҳәеит, дсынасыԥзар дысҳәап, – иҳәеит.


Аҭабиақәа, амч ду еиҿнажәжәоз аиха цәыббылқәа, нас акаскақәа, акаскақәа, аԥсыбаҩ шьахәарқәа еихыршьны изну акаскақәа, абзырбзан хы ҭылашьцаақәа


Дхәыцуа дтәан ҵхыбжьонынӡа, нас илыӡбит илмуӡакәа, уаҵәы акамбашьқәа архаҟа икасымцар ҟалом ҳәа дгылар, саргьы слыццап арханӡа, акамбашьхьшьцәа ахәыҷқәа рнапы данысҵап илхылаԥ шразы, нас хәылԥазшәа сара сеиҭацап уахь, сылԥыланы еицааҳцап акамбашьқәа ҳәа.


Ржьы ацәҟьарсҭақәа, рыхәра ҵаулақәа сара схаҭа исыхәра ҵаулақәаны исныруеит, амца сдыркуеит


Аха ажәабжь Атәым жәҩан аҵаҟа азы иаҳҳәар изиашахом, избанзар уаҟа Џьума Аҳәба ишиҳәаз еиԥш, алитератураҭҵааҩ изыҳәан адәаӡа иаҩызаз, иҳаԥхахьоу, аҟыбаҩ бзиа змаз ҳҵарауаҩ, Артур Аншба, Дырмит Гәлиа иажәабжь Атәым жәҩан аҵаҟа иазкны иҩхьеит аҭҵааратә усумҭа ҟаимаҭ Аԥсуа теқстологиа азҵаара иазкны ҳәа хыс измоу.


Бышсыхәаԥшыц бсыхәаԥшуан, ҿыбымҭит, бымҵысит, аха быбла гәыҭшашақәа, анҭ ҩба ззымдыруаз быбла гәыҭшашақәа аахәмарит цасҳәашәа, иԥсеибаркыгаха.


Иугославиатәи аибашьрақәа зегьы инықәырԥшны х-хәҭакны иушар алшоит, арҭ ахәҭақәа зегьы ахҭысқәа рыҿиашьа анырра ӷәӷәа арҭон. Актәи аетап аҩажәатәи ашәышықәса 90-тәи ашықәсқәа ралагамҭазы иалкаауп. Уи иаҵанакуан Словениатәи аидысларақәа, урҭ жәамш ицон. Анаҩс Хорватиеи Босниеи рҵакырадгьылқәа рҟны ԥшьышықәса ицон аибашьра. Уи 1992 шықәса инаркны ԥхынҷкәынмза 1995 шықәсанӡа ицон.


Урҭ ирҭахыз иаарласны Сафарбеи имҩа ылхны, Гыртәылантә дааргарц акәын, аха ргәы ишаанагоз еиԥш ҳгәы ишаанагоз еиԥш сҳәаргьы ауеит иҟамлакәа, ажәлар ргәыблра Асланбеи иахь ианиас, урҭ ирҳәо-ируа иақәымшәо иқәхеит.


Даҽа ҿырԥштәык – индиатәи асубконтинент – индиаа етникатә гәыԥкны иԥхьаӡазар алшоит, аха аус аҟны иҟоуп жәабала акультуратә традициақәеи агәыԥхәҭақәеи – гуџьартиаа, пенџьабаа, бенгалиаа, томилаа уҳәа реиԥш иҟоу, урҭгьы етникатә гәыԥ иашаҵәҟьаны иҟоу роуп. Даҽа ҿырԥштәык: Британиа Ду аҟны ауаа – урҭ зегьы британеццәоуп ҳәа уԥхьаӡаргьы алшоит, аха, даҽакала иуҳәозар, дара англичанеццәоуп, шотландеццәоуп, валииццәоуп.


Абхазия в годы аграрной реформы П. А. Столыпина, Аҟәа, 2012, 76 с. онлаин


Ауахәама «Аилага-абыҟә» () — Аԥсны Бомбора ақыҭан иҟоу ауахәама. Ауахәама иргылоуп  VIII-IX ашәышықәсазы. Гәдоуҭантә 10 километрак бжьоуп, амшын ахырхарҭала.


Жәабранмза́ 20 (Жәабранмза́ ҩажәа́), Февра́ль 20, Жәабра́н 20 — григориантәи амзар 51 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 314 мшы (315 мшы ашықәс ду ала).


Егьа абаргьы, иҵегь збандаз аҳәоит абла, егьа аҳалар гьы, иҵегь саҳандаз аҳәоит алымҳа, – иҳәеит ишәыра сышҭаԥшуаз ангәеиҭа.


Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа 2009 шықәса — мҩаԥысуеит 35 алхырҭатә ҭыԥ хадақәа рыҟны (186 алхырҭаҭыԥқәа рыҟны).


Сара уи лыда анасыԥ сымам, сара уи лыда схыҵәҟьа сҭахым.


1999-2004 шш. - Иу. Џьавахьишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, жәларб жьаратәи азини жәларб жьаратәи еизыҟзаашьақәеи рфакультет, азанааҭ - жәларбжьаратәи еизыҟазаашьақәа.


Даагәашәҭеишь атамашәҭеиԥш, акаҳуажәцәа ахәажәцәа, ҭхаха инхахи, абаху ҿыцәқәа ашәа ҿыцқәа, анеиду адунеи ду аҵыхәтәантәи анеиду адунеи ду, раԥхьаӡа акәны Шьынқәба данқәыԥшызтәи иажәеинраалак аҿы хархәара азиухьоушәа сгәалашәоит


Згәышԥы харшала ишьҭыхны, зхы ҳаракны иныҟәоз, аӡәы иҿаԥхьа зхы лазмырҟәыцыз аԥҳәыс, уажәы лхы лықәыжь, лыблақәа асаара икаԥшуан, хәы змаӡамыз иқаруаԥсараха еилаарцыруаз лхьымаҭәа, илкыз ачықьмаџьа инҭшәаны лаԥхьа икаршәыз амшәцәа инылашәазшәа, ларгьы уи ада дхәарҭамкәан, уаҳа ԥсыхәа лымамкәан илԥшаауашәа лыблақәа шаҟьшаҟьон.


Иҟалап, анкьатәи ибзиабара дук атәы игәалаиршәозҭгьы, уажәтәи ибзиабара уи анишьалозҭгьы.


1976 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭҟарратә педагогтә институт. Далгоит 1981 шыҟәсазы.


Аха, ауаҩы игәы зызҭамыз, ауаҩы ишьа зламыз, ауаҩы ирыцҳашьара рымаӡамызт, ирцәыӡхьан.


Хәажәкырамза́ 22 (Хәажәкырамза́ ҩажәи́ ҩба́), Ма́рт 22, Хәажәкы́ра 22 — григориантәи амзар 81 тәи амш (82 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 284 мшы.


Лгәеилгара еилахәарак амамызт, лыблақәа раартра анлылшоз унархыԥшылар, рааимҟьара мацарагьы узхон зегь шеилылкаауаз, лыхшыҩ, лхаҿы ишыҟаз, лгәы зегь шеилнаргоз, аха ишылзымҳәоз, лыбз лыхшыҩи лдырреи ишацымныҟәоз.


Қьалышь лаша бжьаха-бжьымшы дыкҿан, бжьаха-бжьымшы ажәлар неилшәарак рымамкәа аҳҭны-шҭеи аҳҭны анҭыҵ адәеиужьи хҟьаны еилагылан.


Ԥыҭҩык Аԥсни Урыстәылеи реиԥш, иара убас Аладагьы С. Багаԥшь ихцәажәон «акомпромисқәа дрызҟазан», еиҳа аҭагылазаашьа аныцәгьаз иара илшон зегьы ргәы нақәшәоз аҟазшьа аԥшаара аҩнкагьы ирнаалоз. Ари зегь реиҳа ихадаран ареспубликаз уи Қырҭтәылеи Аԥсни рыбжьара адагьы, уи еиҳа ихадаран атәыла аҩныҵҟа иҟаз аҭагылазаашьа бааԥс аан. Иара Аԥсны хадас даныҟаз далагеит азҵаара аӡбара Урыстәыла атәылауаҩ ареспублика аҩнуҵҟа рҭагалара, иара убас Аԥсны атуризм ашьақәргылара, иара иаан акриминалтә ҭагылазаашьа атәыла аҩнуҵҟа ихысхахо иалагеит. Зегь реиҳа ихадараз урыстәылеи дареи ирыбжьаарҵаз адипломаттәи аекономикеи рганахьала ирыбжьалаз аус еицура. Багаԥшь Ҟырҭтәылеи дареи реизыҟазаашьаҿ иџьбарара иԥсахуамызт, аха Қырҭтәыла ахадара есааира ирыман даҽа гәаанахарак. Уи агәыӷра ақырҭуа наԥхгара ирымаз изыбзоураз иара Қырҭтәыла ССР акомсомол анаԥхгараҿ рус еицура акәын. Убри инадхәалан Багаԥшь иман агәаанагара ибзиоу аиҩызара рыбжьалараҵ ртәылеи дареи, аха уи ҟалон, урҭ Аԥсны ахьыԥшымра азхарҵар.


Еиду Америкатәи Аштатқәа, Нигериа уҳәа тәылақәак рҟны апрезидент аминистрцәа анеиҭо асенат ақәшаҳаҭра аҭахны иҟоуп, Бразилиа акәзар, ус еиԥш аҭахны иҟам. Акыр апрезиденттә ҳәынҭқаррақәа рҟны, азин ыҟоуп даҽа напхгараҭаратә формақәакгьы, иаҳҳәозар, аиҳабыреи аминистрцәеи апарламент ианахьыԥшу. Ас еиԥш иҟоу республикақәак рҟны дыҟоуп, иара убасгьы, аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыԥуаҩы (Еиду Америкатәи Аштатқәа, Мысра...).


Аԥсны ақыҭанхамҩа усуцәа иахьыуарымноз Нхыҵ Кавказтәи абольшевикцәа рыцхраауан. Н. Лакоба Арратә-револиуциатә комитет адҵала дышьҭын Нхыҵ Кавказка абџьари афатә-ажәтә ануразы. Уи аус аганахь ала Аԥсны абольшевикцәа рыцхьырараз акыр аус адиулеи усҟантәи аамҭа Нхыҵ-Кавказ иҟаз Серго Орџьоникиӡе.


Ауха акәара иахьҭагылаз дхәыцуан иара, уаҳа уи иԥсыԥ злоу ажәак гарц иҟаӡам, уи арзаҳалгьы џьара инхазар, урҭқәа зхахьгьы згәахьгьы иқәымло аӡәы, аҭыӷьқәа реиԥш зтәыҩақәа хыршан иҩу анбанқәа рыла мап ицәктәуп ҳәа, милан еиқәаҵәала иақәиҩыз ақәӷьан, иара арзаҳал злаҩу анбанқәа иԥсыԥ рылаԥсны, асаба рылыпп џьара ицәыҵаршәуп.


Иаарласынгьы Аԥсны абольшевиктә идеиақәа апропаганда рзуреи аменшевикцәа акритика рзуреи ашҟа ииасит.


Аԥсы ҭоуп сара схәшҭаара, уи уажә еиҳа иԥшӡахеит, аԥсы ҭоуп сара схәшҭаара, аӷацәа идырбгаз, уала еиқәхаз, схәшҭаара ҟаимаҭ.


Абарҭ саарықәшәан, Уара, Валикәа, шаҟа ҵәыца ужәуа аҟара жәаба, жәаба маҭ уаҳҭоит ҳәа сарҳәан, – сҳәеит, жәа-чеиҵәцак аҩы зжәит, жәаба, жәаба мааҭ ансырҭа, шә-мааҭк ҟалеит.


Иара убриала мацара апарламент аусура аԥхьатәи амш азы иааԥшит аԥсуа депутатцәеи ақырҭуа депутатцәеи зжьи зтәани еиламгылоз шракәыз.


Цәыббрамза́ 27 (Цәыббрамза́ ҩажәи́ бжьба́), Сентиа́бр 27, Цәыббра́ 27 — григориантәи амзар 270 тәи амш (271 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 95 мшы.


Адемократиатә дунеи атеориа адгылаҩцәа адемократиатә ҳәынҭқаррақәа рыбжьара иалыркаауеит аҭынчра шьақәзыргыло еиуеиԥшым афакторқәа:


2012 шықәса жьҭаарамза 25 инаркны 2020 шықәса жьҭаарамза 1-нӡа Қырҭтәыла аиустициа аминистрс дыҟан.


Хорава Б. К. Драндское епископство, Вопросы гуманитарних наук, М., 2006, №4


Игәалашәеит Саид, убасҟан Михаил Константин-иԥа икабинет ианаадәылҵ, Ашәлашара санҭаз аҵкысгьы ибзианы исҵалоит Михаил Константин-иԥа иаҳаҭыр азыҳәан мацарагьы, иҵегьы сеиӷьхароуп ҳәа дышхәыцуаз.


Иааиԥмырҟьаӡакәа уажәы-уажәы Аԥсны аԥҭа еиқәаҵәақәа ахаҳауан, уажәы-уажәы атәым мпыҵахалаҩцәа аалаҳауан.


Акоррупциа аҿагылара – ари комплексла ишьақәыргылоу усқәоуп, иара ззырхоу заанаҵы уи аарԥшра, азԥхьагәаҭара, акоррупциатә зинеилагарақәа ианаамҭоу раԥырҟәҟәаара, урҭ рзын аусеилагарақәа рымҩаԥгара, насгьы ас еиԥш ацәгьоурақәа маҷхарц аусура ауп.


Уара, аҵыс хәыҷ, сылашара, Уара, аҵыс хәыҷ, ссиршәа ишоу, иуҭахӡами сыкәа уҭалар, Аҵх еиқәаразы уаншәо?


Дызгарызеи, ихы имыхьуазар, игәы имыхьуазар, зегь ҳара ҳтәқәа рами ҳәа дрылаԥшуазар?


Арҭ ажәақәа аагоуп Турчанинов ирцәажәаз ҳара ҳаамҭа аиаанӡа аҩбатәи ашәышықәса иаҵанакуа Аҟәатәи ахаҳә иану аҩыра аҟнытә.


Римма Ҳашԥҳа сыхәмаргақәа сыхәмаргақәа рацәахеит, ҳаҩны иакуам, иоумахеит, уахьнеилакгьы дара шьҭоуп.


Ишдыру еиԥш, азиатәи аҳәынҭқарра дуӡӡа Индиа иаланхо ауааԥсыра рхыԥхьаӡара адунеи аҿы акитаицәа раамышьҭахь аҩбатәи аҭыԥ ааныркылоит аамҭала зны европатәи аҳәынҭқарра Англиа адгьылбжьаха кәамҟьак иқәтәоу адоминоинс иҟан.


Андрей Тажиев. Журнал «Ять». «Обручение с прекрасным». 2001 г. № 2, стр. 87


Аԥсуа фольклор анҵареи аҭҵаареи иазгылт азанааҭзыҟаҵара бзиа зауз раԥхьатәи апрофессионалтә фольклорҭҵааҩцәа


Иара усгьы уи аплан шамаз аҽықәымкыкәа, инықәԥырны ицозшәа ааҟанаҵеит, аха амахә ахыхь инхаԥыраахаԥыруа, иахьынӡаҭахыз иқьачақьт, нас лара аҽеизгахагьы лнамҭакәа, алаԥш дшааҵашәаз еиԥш лара дамбаӡозаргьы ҟаларын, аха ус лгәы иаанагон Амра лшьапы даақәнаҟьарц аҭахызшәа амахә иаақәтәан ахы налеирханы аҷҷаҳәа ацәажәара иалагеит, аха ишԥа ахьы ҿыппны иаҿыҵны ицо!


Аԥсуаа хазы милаҭуп ҳәа рҳәартә, рхатәы бызшәала ашәҟәыҩҩра рызҭаз, рхатәы бызшәала иаԥхьалартә, аԥсуа милаҭ апаспортра рзызуаз агазеҭ ҭзыжьуаз ауаҩ, Аԥсны далымҵыр амуа дҭадыргылеит.


Беслан Изаабеи-иԥа, Ута Кәыти-иԥҳа, Руслан Давид-иԥа, Славик Климент-иԥа, Мариал Виктор-иԥа Кәыҵниаа, Сурам Қалам Гәада-иԥа Ашьхаруа, Саша Сафер-иԥа делалоӷлы, Реваз Аԥшыцба, Вианор Канхәа, Ҟабардантәи Миша бли, нас хҩык иара иҩызцәеи.


Ажьырныҳәа – Адунеи аншаз амш, аԥсуа жәлар рмилаҭтә, традициатә ныҳәақәа иреиуоуп. Ари аныҳәа адҳәалоуп ажьира анцәахәы – Шьашәы изкны акәырбан аҟаҵара. Ажьырныҳәа еиднакылоит аҭаацәа рыԥшьаҭыԥ аҿы аб ихылҵшьҭра иаҵанакуа аҭынхацәа.


Шьоукы ԥсуаз џьаҳшьон, уи адунеи ааҳәуан, уи адунеи хаҳәхон, нас аӡы иныхшәалон.


Нас, избан, нас, избан, мшәан, иахьа аӡә имцахә ирцәарц дзашьҭоу даҽаӡәы?!


Лаҵарамза́, Лаҵара́, Маи — хәбатәи ашықәс мза Иулиани Григориани рамзар аҟны.


Ҭагалантәи аҳауа ишьамхы рҵарыгаха, амшын иаҳа ашьхақәа рахь иааскьазшәа, иааигәаӡаны ицырцыруа ианҭатәаз, ҳауаҩра ҳанҭысны, ҳгәы рҭынч, ҳажәра ҳан-ҭалеит, иумбои, ҳшышлаз рҳәозшәа, зхыцәқәақәа асы ҟәашӡа ирықәҳахьаз ашьхақәа анааԥшуаз, ҽнак, мап, амш анҵәам-ҭазы, хәылԥ азык, агәашә сынҭыҵит, анаара иаҿаланы иааи-уаз ажәқәа снарыҵаҟьарц, ажәгәарақәа ирҭасцаларц.


Еиҳагьы зыриашара уадаҩу аусқәа мҩаԥнагеит аҩажәижәабатәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы ҷыдала Бериа идҵала еиҿкааз атрест Переселенстрои.


Ашкол аушьҭымҭацәа ашкол иалгаз ахаҭыԥан, хҩык ахәыҷқәа драбын хҩык ахәыҷқәа иҭынхеит ахаҭыԥан.


Римма Арсен-иԥҳа Ҳашԥҳа (; , Аҟәа — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, афольклор аҟәшаҟны ҵарауаҩ.


Ихәда иқәушәа шьхак едарас, ихахә абаба, ихахә арас, имоушәаҵәҟьа уигь хьамҭарас, уо рерашьа, уо рерашьа, абан дахьнеиуа Пышә аҩашьа.


Имилаҭтә шәҟәҭыжьырҭа заҵәны излаҟоу ала, уи анапы иҵнажьуа алитература зегьы аԥхьа игылоу аԥсышәала иҭнажьуа алитературоуп, иара уи ауп есышықәсатәи апланқәа рҿгьы аҭыԥ хада аанызкыло.


Тҟәарчал ақалақь аҿтәи ахԥатәи абиблиотека абиблиотека аиҳабы Новикова Елена Михаил-иԥҳа аусура бзианы еиҿкаауп.


Зыхәда мыцхәы иҵҟәашу, лыџьымшь ҭбаа еиҵҳәа, уи лакәым сзыргәамҵуа, сгәыкуа сзышьҭоу, сыцәа, сыԥхыӡ саналҵуа, енагь сгәы иҭоу, енагь сгәы иҭоу!


Иаразнак исгәалаиршәеит Қырҭтәыла акомпартиа ацентр комитет ажәафтәи апленум аҿы Едуард Шеварднаӡе иқәгылара.


Раԥхьа дналаган исеиҳәеит уи Очамчыра араион Ҭхьына ақыҭан дышииз, иаб Уарҭан шихьӡыз, уи Ҭхьына ақыҭан аколнхара ашьақәыргылара дшалахәыз, апартиачеика дшеиҳабыз.


Рашәарамза́ 27 (Рашәарамза́ ҩажәи́ бжьба́), Иу́н 27, Рашәара́ 27 — григориантәи амзар 178 тәи амш (179 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 187 мшы.


Қарҭ џьарак ҳаицынхон аҭоурых ҟәша иҭаз аспирант Баӡ Бигәааи сареи.


Шеффилд(фото). Коный трамвай с 1873 года, первый электрифицированный маршрут открыля в 1899 году. Система закрыта 8 октября 1960 года.


Аладатәи Африка (), аофициалтә хьӡы: Алада-Африкатәи Ареспублика (ААА, ) — Алада-Африкаҟны атәылоуп. ААА 3 аҳҭнықалақьқәа имоуп: Преториа (административтә ҳҭнықалақь), Кеиптаун (азакәанԥҵаратә ҳҭнықалақь), Блумфонтеин (аӡбаратә ҳҭнықалақь).


Иранаижьзааит иабду дахьыршьыз, иранаижьзааит иаб днымха-хымҵәаны дахьыҟарҵаз, иҩны ахыб иалкәкәо ақәа ахьиҿаҭәо.


Аԥсны Асовет мчра ашьақәгыларазы ақәԥара аан ииҩыз иажәеинраалақәа ааԥхьарала иҭәуп


Нестор Лакоба ирласны еилашуаз аԥсҭазаара далашҩкуеит, баҭымтәи аусуцәеи ақыҭауааи гәахәарыла дыртәыртәуеит. Аамҭак ала уи агимназиатә курсқәа дырхысуеит, иара убас иазыҟаиҵоит ахәыҷқәа аиҵыбыратә класс аҭалараз. Аха Нестор иоуаз иулафахәы изхомызт азыҳәан ақалақь анапхгараҿ асанитар агентс аусура далагеит. Ари иусура иабзоураны инарҵаулан еилыкаауа далагеит аусусцәа рыԥсҭазаара. Уи ирлас-ирласны дырҭаауан аусуцәа ахьынхоз аҩныжәқәа, амла иаго, ахьҭа иакуа ахьыҩназ. Аусуцәа русуратә мшы азауадқәарҿ 9-10 сааҭ еиҳан иахәҭаз анорма аҵкьыс. Урҭ реиҳабацәа русуцәа ргәхьаа ркымызт. Нестор агәра ганы дыҟан аусуцәа рычҳара шхажжыло, уи ареволиуциа дуахь шикылнаго.


Аԥсуа бызшәа қьачақь бызшәаӡам, аԥсуа бызшәа ҿацоуп, аԥсуа бызшәа хаҵа бызшәоуп, фырхаҵаратә бызшәоуп!


Иахьагьы адунеи шамахамзар атәылақәа зегьы рҿы интенсивла имҩаԥысуеит ари апроцесс.


Иахьыҩланашылаз аҩны агәҭа қәабк азна ахш агәараҳәа ишуа ихгылан, лара харԥзаҵәы дгылан, иааиз аԥсшәа раҳәаны илартәаны, дыԥан ахш агәараҳәа ишуаз данылҭаԥала, иаразнак лыцқәа хаххала дааҭахеит.


Апрофессор Гьаргь Амҷба иусумҭақәа иргәылоуп Аԥсны аҭоурыхи аетнографиеи ирызку аҩымҭақәа.


Абҵарамза́ 28 (Абҵарамза́ ҩажәи́ ааба́), Ноиа́бр 28, Абҵара́ 28 — григориантәи амзар 332 тәи амш (333 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 33 мшы.


Лос-Анџьелес 1932 (1932 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 1932) — аԥхынтәи олимпиадатә хәмарра.


Хәажәкырамза́ 9 (Хәажәкырамза́ жәба́), Ма́рт 9, Хәажәкы́ра 9 — григориантәи амзар 68 тәи амш (69 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 297 мшы.


Никәала Ҭарашь-иԥа Кәиҵниа (; , Аҭара ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, апублицист, аиҭагаҩ.


1982 шықәсазы дҭалоит Аԥснытәи аҳаынҭқарратә университет афилологиатә факултет. 1985 шықәсазы диаган М. Ломоносов ихьӡ зхыу Москватәи аҳәинҭқарратә университет ажурналистика афакультет ахь. Ашьҭахь, 1985 шықәсазы, убраҟа аҵара ааныжбны, наанӡа дахьҭаз Аԥсуа ҳәынҭқарратә университет ахь диасуеит, дагьалгоит 1989 шықәсазы.


Мшаԥымза́ 25 (Мшаԥымза́ ҩажәи́ хәба́), Апре́ль 25, Мшаԥы́ 25 — григориантәи амзар 115 тәи амш (116 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 250 мшы.


Диит иара Ульм, Германиа хәажәкырамза 1879 шықәсазы, иқәыԥшра зегьы Миунхен ихигеит. Ара иҭаацәа дәқьан хәыҷык рыман. Миунхен ашкол ахь дныҟәон, уи зыхгара цәгьаз гәҿыӷьран иара изы. 12 шықәса анихыҵуаз ихала Евклидов игеометриа иҵеит. Ашьҭахь иҭаацәа Италиа Миланҟа нхара имцар амуит, уа нас, 15 шықәса дшырҭагылаз ашкол дҭыҵырц иӡбеит. Уи еиликаауазар ҟаларын азеиԥшдырратә школ ишалгатәыз. Аха, даҽаганкахьалагьы, иурокқәа рыбжьажьра дшаҿыц даҿын физи ка ихала иҽазыҟаиҵарларц азы. 22-шықәса дырҭагылан Швеицариа датәылауаҩханы даныҟала, 1903 шықәсазы уи ԥҳәысс дигеит Милеве Марек. Хара имгака ҩыџьа аԥацәа ихылҵуеит, аха 1919 шықәса азы иԥҳәыс длылҵуеит, иаб иашьа иԥҳа ԥҳәысс дигарцаз азы. 26 шықәса анхыҵуаз ихадоу иҭҵаарадырратә усумҭақәа хәба икьыԥхьуеит. Раԥхьатәи иусумҭа Броун иныҟәара, иеиҭаҵра иазкуп, уи 1905 шықәсазы адоктортә ҩаӡара изҭаз усумҭоуп.


Киров — сооружение электрического трамвая началось в 1943, но не было завершено. См. Кировский трамвай


Аԥсуа племиақәа рҽеидкыланы рхатә ҳәынҭқарра Аԥсуа ҳәынҭқарра анышьақәдыргыла ашьҭахьгьы, абырзенцәа рҩыра ахархәара аман.


Адәы дықәын уи аҵаа цәгьа дардысны, адәы дықәын мрак шкыду дырны иханы.


Ҿырԥштәыс иаагозар, англыз бызшәаҿы ақәӷәӷәара ианагь ажәа аԥхьатәи актәи абжьыҟа шьҭыбжьы ауп измоу, афранцыз бызшәаҿы ақәӷәӷәара змоу аҵыхәтәантәи абжьыҟа шьҭыбжьоуп.


Арӷьарахь италиатәи гьамала зҿаԥхьа аскульптуратә рҿиамҭақәа рыла ирхиоу асахьаҭыхҩы иҟазарҭа.


Диит 1915 шықәса лаҵарамза 27 рзы Ҷлоу ақыҭа Аимара аҳабла иахьатәи Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1975 шықсәса жәабранмза 25 рзы. Джуп Аҟәатәи ашьхараҿ - ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи рпантеон аҿы.


Ҳаибадықт, – иҳәеит, ианаажә, ҳара усҟан, иҳашьҭит, – иҳәеит, хыхь иҟаз ҵаҟа.


Ашәҟәыҩҩы дақәшәаны ҟазарыла иааирԥшуеит анхацәеи ҭауади-аамсҭеи рцәажәаратә стиль аиԥшымрақәа, дасу ирымоу аҷыдарақәа, иара убас еиҩубаартә иҟоуп ахацәеи аҳәсеи рцәажәаратә стильқәа ирымоу аиԥшымрақәа.


Дара-дара рлаф еибыҳәашьақәа ракәзаргьы иахырҟьацәаӡами иахьа ҳаргьы ҳлаф еибыҳәашьақәа, ҳҵәылеибахышьақәа, ҳажәраан изеиԥшрахарызеишь?


Геннади Шьаликәа-иԥа Аламиа (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсны шәҟәыҩҩы, поет, политик.


Са сазхәыцуеит аслан ԥагьақәа рдунеи, Са сазхәыцуеит урҭ рыԥсҭазаареи рыԥсреи


Актәи аҭыжьраҿы ажәақәа сасахьцоз, абзиабара ауп ҳәа иҟаз, аҩбатәи аҿы иԥсахын са сахьцоз, абзиабароуп ҳәа.


Зны еибарԥсуеит, нас игәыдибакылоит, нас еиҭах еибашьуеит, нас еиҭах еинышәоит.


Иаарласны Аԥсны иаиур алшоит алшара екологиала ицқьоу аминералтә ӡыржәтә аекспорт азуразы.


Аха иахьа азҵаара шықәгылоу, иԥсыз инхаз ҳәа реилыхра акәым, азҵаара шықәгылоу Асовет мчы цәгьазу ибзиазу ҳәа акәым.


Уахьысымбо уқәҵ, иахьа акәзааит, уаҵә акәзааит, амала, уқәҵ, уца, уцаӡа!


XVII ашә. 60-тәи ашықәсқәа ралагамҭаз Мықәтәи акафедра дахагылан аепископ Андриа. Уи дигәалаиршәоит 1664-1666 шш. рзы Одышьтәи самҭавроҿы иҟаз Антиохиатәи апатриарх Макариос. Зыӡбахәы ҳәоу Андриа Мықәтәи -  иара иҿаҵала ичаԥоу, мықәтәи Анәца Иан лныхачаԥа ақәҩыраҿы зыӡбахәы ҳәоу Андриа Саҟварелиӡе иоуп. Антиохиатәи Макариос Андриа Мықәтәи атәы иҭиира аус дахьалахәыз азы ауахәама далицан, аепископс даҽаӡәы дықәиргылеит, аха уи ихьӡ иарбам. Ишубарҭоу ала, уи Мықәтәи акафедраҿ аҵыхәтәантәи аепископ Иакоб Мықәтәи иоуп.


Аҳәҳәара иауҿп абгахәыҷқәа, аҟарра иаҿуп абгахәыҷқәа, рыбжьы рықәҩҩуеит ахәқәа, рыбжьы алҩҩуеит ақәа.


Зегь ыӡуеит, умгәаҟын, зегь ыӡуеит, ух баша аџьа аумырбацәан, иаҭахым


Михаил Констанин-иԥа Мархолиа 1991 шықәса рзы дҟалоит «Аԥсуафильм» акиностудиаҿы асахьаркыра-документалтә фильмқәа ррежиссиор хадаси рсахьаркыратә напхгаҩыси.


Саб аӡы ааганы заанаҵы иалигахьаз ацәаҳәақәа ирҭеиҭәон, ахәыҷқәа афида ацәаҳәақәа ирҭарыԥсон, сани сареи урҭ реиҭаҳара ҳаҿын.


Саԥылар акәын сара ашара, уаха уаҳа ак сылмырша, саԥылар акәын сара ашара, ажәеинраала гәылмыршәа.


Зны ашәҭ аауеит, зны абӷьы аауеит, зны аҳаскьын аагага анаҟә аахчылоит, иқәасуеит, иӡысуеит


Ахырқьиара рықәымҿиеит агәԥҳәы хшы иааннакылаз ашьаура Сталин Аԥсны дшабрагьуаз ҳмилаҭ ҭицәа шаҟантә иаҳԥырхагахахьоузеи апечкаҟаҵаҩ ддиректорзаарын Акәты ашьыга, ашьаԥхыц иҵнахуеит иссиру ахҭыс ахаҵараҿы ахацәа иреиӷьхаз аԥҳәыс аиашьа иашьа ила дыӷәӷәоуп гәыԥаа рнапхгаҩцәа ҵабалаа рхьаа агәыцхәырԥхашьагақәа ҳаламызҭгьы


Абарҭ реиԥш иҟоу атемақәа ирызкуп аҵыхәтәан еицырдыруа иҟалаз апоет иажәеинраалақәа


Серге́и Уаси́л-иԥа́ Бага́ԥшь (; , Аҟәа — , Москва, Урыстәыла) — Аԥсны аҳәынҭқарра Ахада (2005-2011 шш).


Қьастантын Фиодор-иҧа Затулин — Урыстәыла Аҳәынҭқарратә Дума афракциа „Единая Россия“ адепутат.


Лашькьындар-ныха ахылаԥшҩы Харчлаа, Дыдрыԥшь-ныха ахылаԥшҩы Чычба, даҽаӡәгьы дрывагылоуп, Елыр-ныхатәи иакәзар ҟалап.


Сара ари адгьыл адоуҳа соуп, адунеи сақәлоуп, зегь зхылҵыз, зегь заҩзхыз, зегь зхылҵрангьы иҟоу са соуп.


Ианыҟала ҟамлашьа змам аекономикатә хьыԥшымра, иҟаланы иалгеит ҳәа иԥхьаӡа аполитикатә хьыԥшымрагьы.


Сҭаацәа срыԥхьеит, сымаҳәцәа срыԥхьеит, ақыҭсовет аҿы ҳцан, аҩнра Ваниа ихьӡала иҟаҳҵан, чара хбыџкгьы аауит.


Иԥшқоу анырра амыругақәа рахь иуԥхьаӡар ауеит абас еиԥш ахырхарҭақәа, акультуреи абызшәеи раларҵәара ахырхарҭа аҟны аусеицура. Ас еиԥш апрограммақәа ирылахәу аҳәаанырцәтәи атәылауаа мацара ракәым, урҭ рхы аладырхәуеит Ҭырқәтәыла атәылауаа, аҳәаанырцә инхо. Атәыла иаиуа аимиџь аҳәаанырцә аԥҵаразы, насгьы Ҭырқәтәылатәи Ареспублика аҿиара астратегиа аларҵәаразы ари аиҿкаара еиуеиԥшым акультуратә усмҩаԥгатәқәа ирылахәуп. Аҭырқәа имшьҭра, мамзаргьы атәылақәа-апартниорцәа ркультуратә имшьҭра аиқәырхара аус аҟны, ари атәыла аҟны зегь реиҳа ҵакы змоу, акрызҵазкуа мыруганы иахәаԥшуеит «иԥшқоу амчра». Аха, абра иазгәаҭатәуп, акультура ахырхарҭаҟны аусмҩаԥгатәқәа даара рҵакы шдуу.


Усҟан иаҭаххеит ҩаԥхьа ажәҩан ахь дагарц, ажәҩан-гәы иаҵәара данҟьаны дашьырц, аха Сасрыҟәа имҩаниҵеит ижьаҳәа, алымҳарҭа дыбжьасит дара иӷәӷәаны, Ацыԥхь наҿыддит Сасрыҟәа ижьаҳәа, абла акакаҷ ыҵшәаеит Бзоу, алахаҵ гьежьит, аиаҵә еиԥш инҭалеит, икаууа хланҵы, ишнеиуаз адыхҳәа инықәԥалт Уршәыҳәымҩа, ашьапқәа наҵҟьан иахьықәҳаз мгәацәхала, ашьха ҭаҩаҿан иаанхеит наӡаӡа.


Иахьа 142 шықәса ҵит аԥсуа литература ашьаҭаркҩы, Аԥсны жәла поет Дырмит Иасыф ԥа Гәлиа диижьҭеи. Раԥхьатәи аԥсуа алфавит, раԥхьатәи аԥсуа шәҟәы, раԥхьатәи аԥсуа газеҭ, раԥхьатәи аԥсуа театр. Абарҭ зегьы Дырмит Гәлиа ихьӡ иадҳәалоуп. Аԥсуа ҩыра ыҟанаҵы (уи иаанаго наунaгӡоуп) иҟазаауеит Дырмит Гәлиа ихьӡ. Иахьа зегьы ҳхырхәоит игәалашәара аҿаԥхьа.


Елвис Пресли (англ. Elvis Aaron Presley; , Тупело, Миссисипи, ЕАА — , Мемфис, Теннесси, ЕАА) — америкатәи ашәаҳәаҩы, «King of Rock 'n roll» (Рок-н-ролл акрал).


Зегь реиҳа икҿахоу ҳәа иԥхьаӡоу апопуасцәеи ажәытәӡатәи ацивилизациақәеи инадыркны иахьатәи ацивилизациа зырҿиаз ажәларқәа рҿынӡа зегьы ирымоуп рмилаҭ ныҳәақәа.


Сыҟоу џьысшьоит уа наӡаӡа, сыцәоу џьысшьоит уа наӡаӡа, аҭахызаргь сыбла ааԥшуазааит, уа сынхеит, сынхеит, сынхеит


Аԥсны афбатәи ашәышықәсазы ишыҟаз алитературатә ԥҵамҭаҿы инхарҭәааны аарԥшра имариоу усым.


Аҵара ҳаналага раԥхьаӡатәи амшқәа руак азы ҳарҵаҩы хаҵаки ԥҳәыски лыцны ҳакласс дааҩналт.


Конго Ареспублика 12 адепартаментқәа () рыла ишоит. Адепартаментқәа 2003 шықәса рҟынӡа «арегионқәа» рыхьӡан.


Иоган Штраус имузыка азыӡырҩраан исзааиз хәыцрақәак венатәи авальсқәа, венатәи авальсқәа!


Уи нахыс Ардашьыл абра ласы-лассы уаҩы дибон ма имацара дтәаны ма игәылаки иареи еидтәаланы еицәажәо.


Европа зегь аццышә иалган урҭ рыла, урҭ рыӡбахә адунеи зегь иаҳаит


Жанна д’Арк (иахь. ; , Донреми-ла-Пиусел — , Руан, Франциа) — францыз амилаҭтә афырԥҳәыс ауп. Ашәышықәсатәи аибашьра аан лара францыз ар рԥызахада руаӡәан.


Зегь раԥхьа схала саарц уи баны, сцеит сара сҩызцәа саарылҵ, сыҽӡаны.


Кадыр игәы амцеиԥш иацралт акы, урҭ аниба, игәы лассы-лассы аисра иалагеит акы, урҭ аниба, дааҟәындҟәындит.


Анхаҩыцәеи аусуцәеи рыдружина аҿиара иалагеит Гәымысҭатәи аҭыӡҭыԥаҿ. Зегь реиҳа иҳароку ареволиуциатә мчра аадырԥшит Бабышьра, Дранда, Ҵабал ақыҭақәа рытружиникцәа. Дранда аҳабла еиҿкаан арра-ареволиуциатә комитет, уахь рҽаладирхәеит Г. Аҭарбеков, С. Кухалеишвили, Е. Дамениа, И. Жваниа иара убас егьырҭ абольшевикцәа. Мархьаултәи апартизантә отриад напхгара азнуан С. Кардава, Ҵабалтәи - Х. Керселиан.


Константинополь саныҟаз аԥсҳа ихьӡала иҩны апатриарх цәашьымзаркыра снаԥхьан инапала исиҭаз асалам шәҟәы сышәзаԥхьоит, инапы ҵысҵысуа аҿынаирхан, икәа дынҭалан қьаадк ҟәашккараӡа еиларҳәны иааҭигеит, схаҭа арахь саанӡа, уа сахьыҟаз аизараҿ исҳәаз сажәа азы, убасҟак залымдаррала сыдрыцәгьеит, ҭынч аԥсҳа ихьынапсыргәыҵа анҵаха садмраӡеит


Даара иҭышәынтәалаз ааԥхьарахеит, раԥхьатәи аннексиа алегитимразы Амилаҭқәа Рлига аԥҟаԥҵәа (1920 ш.), уи ажәабатәи ахәҭаҷ аҟны иаартны хәдықәҵара азнауан аҳәынҭқаррақәа рҵакырадгьылтә акзаарақәеи, аҳәынҭқаррақәа рполитикатә хьыԥшымреи, ажәаҩатәии ажәафтәии ахәҭаҷқәа рҟны акәзар, аибашьра алагара азин ԥкын. Анаҩс, ихадараз шьаҿаны иҟалеит Келлог-Бриан ипакт (1982 ш.) амчра аиура, уи аибашьра азы азин ҟанаҵомызт, аполитикатә хықәкқәа рызнеиразы мыругас иҟаҵаны.


Угәахьы инеиуам, избанзар агәахьы инеиуа ажәақәа даҽа гәаҵак иҭыҵыз роуп.


Аԥсуа жәлар рыԥсадгьыл аиқәырхаразы, ус анакәха, милаҭк аҳасабала, жәларык аҳасабала рхы аиқәырхаразы, Анцәа ираҭәеишьеит


Хәажәкырамза́ 29 (Хәажәкырамза́ ҩажәи́ жәба́), Ма́рт 29, Хәажәкы́ра 29 — григориантәи амзар 88 тәи амш (89 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 277 мшы.


Абҵарамза́ 25 (Абҵарамза́ ҩажәи́ хәба́), Ноиа́бр 25, Абҵара́ 25 — григориантәи амзар 329 тәи амш (330 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 36 мшы.


Уи ус шакәу акыр ирҵабыргны иаабоит ароман аҿы аамысҭа ду ҳәа иԥхьаӡоу Алма Анчаа иҭаацәеи иареи зеиԥшроу ала.


Уи дахтәаз уизыӡырҩуазар, имфа, имжә сизыӡыҩрландаз угәахәуан, млагьы уакуамызт, ӡбагьы уакуамызт.


Уажәы аԥсуа қыҭа ахьтәаз хнеижәа шықәса раԥхьа, уажәтәи аамҭазы хнеижәа шықәса раԥхьа аибашьра иаҟаз, аԥсуаа ақыҭақәа ран акы-ҩба уҳәо қыҭа аланакын.


Нанҳәамза́ 23 (Нанҳәамза́ ҩажәи́ хԥа́), Áвгуст 23, На́нҳәа 23 — григориантәи амзар 235 тәи амш (236 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 130 мшы.


1) ирыхәаԥшуеит аусқәа Аԥсны Ахадеи, Жәлар Реизареи, иара убас аҳәынҭқарратә мчра егьырҭ аусбарҭақәеи ма аҭыԥантәи ахаланапхгара усбарҭақәеи ирыдыркылаз ақәҵарақәа Аконституциа рақәшәареи рақәымшәареи ирыдҳәалоу азҵаарақәа зегьы рыла;


Ауааԥсыра рыҿиара аиндекс – уи атәылақәа реиҿырԥшразы иҭырҵаауа аинтегралтә рбагоуп, иара ашьақәыргыларазы иахәаԥшуеит ауааԥсыра рыԥсҭазаареи рҵарадырреи рыҩаӡара, ауааԥсыра шаҟа ақәра нырҵуа, иара убас ауаа рыԥсҭазаара егьырҭ аганқәа зеиԥшроу аилкааразы арбагақәа. Ауааԥсыра рыҿиара аиндекс атәылақәеи арегионқәеи реиҿырԥшразы зегьы еицырзеиԥшу мыругоуп. Атермин ахаҭа англыз бызшәала Human Development Index (HDI) абас ирыҩуеит. Иҟоуп еиҭагоу аматериалқәа рҿы уи агуманитартә ҿиара аиндекс ҳәа иахьашьҭоугьы.


Аԥсуа ихы иагижьуеит, иԥсы иагижьуеит, аха ԥсыс ихоу иаԥсуара иагижьӡом.


Аҳәынҭқаррақәа аиуристтә шьаҭала ирыдуп аннексиа-ампыҵахалара амҩала инагӡоу, аҵакырадгьылтә еиҭакрақәа разхамҵара. Убри анаҩсангьы, аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл зегьы аннексиа азура алнаршом уи аҳәынҭқарра жәларбжьаратәи азин асубиектк аҳасаб ала аныӡаара, алшара шамамгьы ахатәы суверинетет аԥҵаразы, аҵакырадгьыл хылаԥшра аҭара шзалнамыршогьы.


Аполиакцәа реинарал аполиакцәа реинарал жәлары ирылыеиҳәеит инанагоны иҟоу зегьы абџьар иаҵагыларазы, избан акәзар, Львов шәарҭахыеит.


Москвеи Петербурги акыр шықәса раахыс аиҩызцәа дуқәа сымоуп аурыс ҵарауаа.


Аха амцынхәрас Ҳаџьараҭ акы аизнымхаӡеит, абрис аҟара амазара ду имаз ашҟа уи ахыхь ауал иқәиҵаз азы иҩнқәа иреиӷьыз руак?


Ус бымҳәан, акгьы ҟамлеит, бҽырҭынч, акгьы ҟамлеит, ҳәа аргәыбзыӷ ажәақәа рҳәара далагеит.


Асҭаршын чанҭамыр аԥхьа днаргыланы, ауаа ирҭахын абри еиԥш илеиз асду, абри еиԥш аӡынцәгьа лыԥхала, лыԥсаада иахьырхыргаз азы ирықәныҳәарц, ирҭахын ажәлар ауадаҩра ианҭагылаз ацхыраара бзиа ҟазҵаз, ишахәҭаз зхы мҩаԥызгаз ҭабуп ҳәа рарҳәарц, иҽеимкәа зхы мҩаԥызгазгьы ирықәӡбарц.


Бирмингем, официальное название системы — Midland Metro (фото), современный трамвай с 30 мая 1999 года.


Диит 1922 шықәса лаҵарамза 7 рзы Џьгьарда ақыҭа Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1982 шықәса ԥхынгәымза 26 рзы. Джуп Абжьаҟәа ақыҭа.


Раԥхьатәи иакыз алхрақәа раан, уи мҩаԥган 1951–1952-тәи ашықәсқәа рзы, Аконгресс 44,5% бжьы аиуит, иара убасгьы 74% аҭыԥқәа жәлар рпалата аҟны. Убри аан Неру аҳәынқарратә аекономикатә сектор арӷәӷәара дадгылаҩын. Ааглыхратә политика азы арезолиуциа аҟны Неру иазгәеиҭеит аҳәынҭқарра абџьар, атомтә енергиа, аихамҩатәи амҩатәи транспорт ахырхарҭала аҳәынҭқарра амонополиа шышьақәыргылахо. Иара убасгьы, акыр аусхкқәа, аҳаирпланргылара, амашьынаргылара, анефти арацәеи рааглыхрақәа, аметаллургиа еиқәаҵәа уҳәа рганахь ала аҳәынҭқарра заҵәык акәын азин змаз анаплак ҿыцқәа рыргыларазы.


Избанзар, Аԥсуа Ҳәынҭқарра аамышьҭахь амч-алшара аганахьалагьы, ртерриториа аҭбааҭыцәралагьы, ауааԥсыра рхыԥхьаӡара аганахьалагьы дара егьырҭ зегьы иреиҳан.


1985 шықәсaзы, aуниверситет дaнaлгa aaмышьҭaхь, aҿaр ргәыԥ дрывaгылaны, еицырдыруa aҵaрaуaa рыцхырaaрaлa, aекологиaтә aсоциaциa еиҿикaaит. Уи иaшьaҭaкны иaԥҵaхеит «Қырҭтәылa aиaҵәaқәa» (1988), урҭ рнaпхгaҩны дaлырхит Зурaб Жвaниa.


Ани уажәы дызгараны иҟаз иҭацаагацәа ахьмыӡӷ дсыргап иҳәан, аԥхьа аҿа залҳәахьаз иҿааихан амҩан иҽыҵәахны, уажә аӡӷаб дызгараны иҟаз даарԥылан, иԥхашьара ааҿыхны ирууаӡа иршәны лара илгәыдиҵеит.


К.Ю. Хдери. РОЛЬ ПАМЯТИ О ХОЛОКОСТЕ В ОТНОШЕНИЯХ ГЕРМАНИИ И ИЗРАИЛЯ. «Мировая политика». С. 138.


1991 шықәсaзы aбaнк „Росииски кредит“ aдиреқторцәa рхеилaк хaнтәaҩыс, иaрa убaс, aбaнк aхaдaс дҟaлеит.


Гагратәи ауахәама () — Аԥсны ақалақь Гагра ауахәама. 2006 шықәса Абҵарамза 7, Қырҭтәыла ахада идҵа ала, Гагратәи ауахәама амилаҭтә ҵакы змоу иеиҭамҵуа акультуратә баҟа акатегориа анашьан.


Аԥсны, абра абжьуаа рҿы, қыҭақәак рҟны аӷьычра анырацәаха, аӡәи-аӡәи рыгәра еибамго ианалага, сыжә зӡаз уара уоуп, сыцә зӡаз уара уоуп ҳәа.


Хотелашвили М. К., Якобсон А. Л. Византийский храм в с. Дранда (Абхазия). Византийский временник, т. 45, М. 1984


Диит 1937 шыскәса нанҳәамза 20 рзы Гәдоуҭа араион Калдахәара ақыҭа. Иԥсҭазаара далҵит 1984 шықәсазы.


иҟaԥшьу-ишкәaкәоу aбaнт мхедрули aнбaн aлa aдевиз aнуп: Акзaaрa aуп aмч змоу.


Ажьырныҳәамза́ 28 (Ажьырныҳәамза́ ҩажәи́ ааба́), Ианва́р 28, Ажьырны́ҳәа 28 — григориантәи амзар 28 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 337 мшы (338 мшы ашықәс ду ала).


Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла анапхгара акәзар ҳашәҟәҩҩцәа ираҭәаз рыхәҭа рауртә аиԥш аҭагылазаашьа азыҟамҵеит, изахамҵгылт, абри иахҟьаны ҳашәҟәҩҩцәа хьыԥшны иаанхеит.


Уи директорс акыр шықәса раахыс амаҵ иуеит анаукатә усзуҩы Заур Агрба.


Ихыҿратәи иқәыԥшратәи ашықысқәа ихигеит аҳҭнықалақь Аҟәа. Дилгоит Аҟәатәи №16 тәи ашкол. 1970 ш-рзы дҭалоит Ростовтәи Аҳәынҭқарратә университет аиуристә факультет. Аха иҭаацәартә ҭагылаазшьа иахҟьаны иҵара алгара аҿҳәараамҭа аанӡа далгар акәхоит. 1974 ш-рзы иоднокурскцәа раԥхьа аԥышәарақәа қәҿиарала иҭиуеит.


Цәагәзара амзазы 2008 шықәса акрызлоу ауаҩы еиҿыркааит «Урыстәылазегь Аинтеллектуалтә Амазара Аорганизация».


Ҳхәышҭаара амца сара еснагь исныруан, уи амцала сара еснагь сырԥхан


Атрагедиатәи акомедиатәи злеиԥшым иага ирацәазаргьы, бжеиҳан иеиҿагылоушәа иҟазаргьы, алаба ахи аҵыхәеи ирыҿҳарԥшыр ҟалоит Алаба ахи аҵыхәеи иага иеиԥшымзаргьы иузеиҟәыҭхома?


Иури Добрила ихьӡ зху Ауниверситет Пула (, , , ) — Ауниверситет Хорватиаҟны, ақалақь Пулаҟны. Аиҿкаара  Хуба афакультетı. Ауниверситет зху Иури Добрила ихьӡоуп.


Ауаагьы, рыцҳа, деилаԥсагәышьеит рҳәарын, аха ари уахьгьы дыҟамкәа, арахьгьы дыҟамкәа, еиҭахгьы ԥхашьара дук бналаижьра дыҟоуп, иара хәаша!


Аамҭа дызлагылоу атәоуп еиҳаракгьы ашәҟәыҩҩы ашәҟәҩыраҿы аматериал изҭо, ишԥасҳәара аус изыруа дызлагылоу аамҭоуп.


Уи оума хыхь, ихагалан, мамзаргьы уа ирыԥшаама ахаҳә дуқәа рыбӷаҵара иалагеит урҭ рахьынтәи акы еиҳа идуз, амра иабылхьаз, цәыббылӡа, Саҭбеи, амаиори ахаҳә иахьадтәалаз, адгьыл цәӷәыхаан усгьы Афганисҭан адгьыл цәӷәыхааны акәын ишыҟаз иаарываҳаит.


Абхазоу В. В., «Аԥсуа жәлар рҿаԥыц рҿиамҭа. 12 томкны. 7 атом. Аҩбатәи ашәҟәы», Аҟәа, 2002


Адәыӷбақәа цоит еишьҭалан, адәыӷбақәа цоит, аҳаирпланқәа хыхь ихалан, ажәҩан еиҩдырссоит.


Кәасҭа (Константин) Маџьгәыр-иԥа Герхьелиа (; , Ӷәада ақыҭа, Очамчыра араион — ) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет, аиҭагаҩ, публицист.


Уара, уанаџьалбеит, уеиҳаба даҳауп, ужәла нҵәааит, нас уаҳа акгьы ҟамлаӡои, уашьа аныхша, абыхша уашьа иоуми, еиҳаба иоуми, уцаны мҿык злааҳгаша џьара ҽы-уардынк имх, уардынк имх, џьара акы злааҳгаша имх, аҳ усгьы зегь имоуп лҳәеит.


«Аиаҵәақәа» рпартиа аԥҵара ала, аполитикатә система аҟны иалкаан, арымарахьтәиқәа — «аџьа», арыӷьарахьтәиқәа — «акапитал» ҳәа, уи ала авектор ҿыц, аҵак ҿыц цәырҵит. Уи шьақәзыргылоз идеиа хадахеит ачҳара.


Изыԥсоузеи уи агәырӷьара, уи ашара, уи абзиара, уи ацәгьара, уи ахәахәара, уи аиашара, уи ацәымӷшьара, уи абзиабара!


Абас мацара ԥшьынҩажәа зежә ҽы, ԥшьынҩажәи зежәынтә ампыл еиԥш иршәит, ԥшьынҩажәи зежәынтә дамҵасны икит.


Иаҳхысыз ашықәс азыҳәан ҳара ҳтәылаҿ агастрольтә концертқәа иманы дааны дыҟан Микис Теодоракис.


Лаҵарамза́ 26 (Лаҵарамза́ ҩажәи́ фба́), Маи 26, Лаҵара́ 26 — григориантәи амзар 146 тәи амш (147 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 219 мшы.


АХӘҬАҶ 4. Аԥсны шьақәгылоуп араионқәеи (Гагратәи, Гәдоуҭатәи, Аҟәатәи, Гәылрыԥшьтәи, Очамчыратәи, Тҟәарчалтәи, Галтәи) ақалақьқәеи (Гагра, Гәдоуҭа, Афон Ҿыц, Аҟәа, Очамчыра, Тҟәарчал, Гал) зҵазкуа аҭоурыхтә дгьылқәа Саӡны, Бзыԥын, Гәма, Дал-Ҵабал, Абжьуа, Самырзаҟан рыла. Аԥсны иаку, лакьысра зқәым, зыцәгара ҟамло тәылоуп.


Жәабранмза́ 29 (Жәабранмза́ ҩажәи́ жәба́), Февра́ль 29, Жәабра́н 29 — григориантәи амзар 60 тәи амш ашықәс ду ала ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 306 мшы ала.


Нас анапыӡәӡәарахь ииасит, аха, шамахамзар, анапыӡәӡәарахь уаҩ дымнеикәа, зегь ашьаԥахь еихоит.


Адыгаа ражәабжьқәа реизгаҩыс иҟаз рахьтә иалкааны иӡбахә уҳәар ауеит Кази Атажукин, уи акыр шықәса инеиԥынкыланы хаз - хазы иҟаз аҭоурыхқәа рциклқәа реизакра илшеит. Адыгаа репос аизгараҟны уадаҩрас иҟаз аетникатә гәыԥқәа еиҭарҳәоз ажәабжьқәа дара-дара аиқәымшәарақәа ахьрымаз ауп. Адыгаа рнарҭ епос аҭҵааҩцәа излашьақәдырӷәӷәо ала, абазақәеи адыгааи рҭоурых аромантикатәи амифтәи шьаҭа аҭаны иаарԥшуп.


Иушо умазар, уамеигӡакәа ишала, арымала иааиуагьы ирыҭала, арыӷьала иааиуагьы ирыҭала, Ҳазшаз уи уара иузирхынҳәуеит аҟара ацҵаны, малны, насыԥны, ԥсҭазааран.


Дук бжьамАмраҭашәарахьтәигьыАмрагаларахьтәигьы афронтқәа рҿы еибашьуа ҳҵеицәа ҳаҳҭнықалақь Аҟәа шәеиԥылара амш


Аслан Ҭамшьыгә-иԥа Оҭырба (, Абгархықә — , Аҟәа) — аԥсуа аҳәынҭқарратә усзуҩ, Москватәи афилософиеи, алитературеи, аҭоурыхи ринститут аушьҭымҭымҭа, аус иуан Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҿы рҵаҩыс Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа 1941-1945шш. раԥхьатәи амшқәа инадыркны аҵыхәтәанынӡа деибашьуан афронтқәа рҿы. Аус иуан Аԥснытәи АССР иҳаракыз апартиатәи аҳәынҭқарратәи маҵураҭыԥқәа рҿы.


Аа, банаџьалбеит, акәтыжь аума, ари аҟәыд акәтыжь иаҩызоума, убри аҟара аҟәыд сеилаҳауеит, убри аҟара ихааны ибчаԥеит, бара анцәа ииныҳәаша, абри ауп афатәҵәҟьа, амзар, акәтыжь хьаас исымоума, – иҳәеит.


Шықәсыки бжаки инареиҳаны аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥаагон, есыхәылбыҽха ҳаиқәшәон ҳкультура Ахан аҿы, ҳааицәажәаны, иҳагыз-иҳабзаз еибыҳәаны арепетициақәа мҩаԥаагон.


Аха, уи еиҳаз агәҭынчымра лара илызцәырызгоз абџьарлеибыҭаразы аҭыԥ змаз ахыццакра акәын. Ҳәарада, Миурдаль даараӡа дазгәдуун Швециа 1968 шықәса рзы аиадертә бџьар мап ахьацәнакыз, аха лара лгәынамӡара еснагь иаалырԥшуан, шықәсырацәала аиҿцәажәарақәа шымҩаԥысуазгьы, абџьарлеибыҭаразы аццакра аҭыԥ ахьамаз азы.


Геннади Леонид-иԥа Гагәылиа — (; , Лыхны — , Мысра) — Аԥсны ԥасатәи аԥыза-министр (1995-97 шш., 2002-03 шш.), Ареспублика Аԥсны Ахәҳахәҭра-аагалыхратә палата апрезидент. Диит ажьырныҳәа 4, 1948 шықәсазы.


Хәышықәса наҟьак дыхьчеит Лаџ Маџь-иԥа Лапаӷә иҟны, хәышықәса наҟьак арахә има геи-шьхеи дрықәын.


Хәажәкырамза́ 7 (Хәажәкырамза́ бжьба́), Ма́рт 7, Хәажәкы́ра 7 — григориантәи амзар 66 тәи амш (67 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 299 мшы.


Ацәа иалалт амч иҷыдоу, ԥсҭҳәазааит, ԥшазааит зегь мчыдоуп, ирзынкылом уа иаԥылан, ирзынкылом уа гәшԥыла.


Сшьа дыртәахьан, рыцҳа, ԥхара сыцмызт, схы ргахьан, сыгәгьы ргахьан, сшаауаз.


Иҵабыргыҵәҟьангьы, ари акьыԥхьымҭа иахьа уажәраанӡагьы ҳаԥсуа фольклористикаҿы иреиӷьӡоу аҭҵаарадырратә кьыԥхьымҭақәа ируакуп.


Диит рашәарамза 23, 1969 шықәса рзы Очамчыра араион Кәтол ақыҭан; 1986 ш. далгеит Аҟәатәи ажәабатәи ашьхырыуаа рышкол; 1986-1988 шш. Кындыӷтәи ачаифабрика аҟны лаборантс аус иуан; 1988-1990 шш. Асовет ар аҟны аррамаҵзура дахысуан; 1990-2005 шш. Кындыӷтәи ачаифабрикаҿы технологс аус иуан; 1992 ш. рзы далгеит асубтропикатә нхамҩа аинститут. аҵарауаҩ - агроном изаанаҭ ала; 2005-2014 шш. Аҟәа ақалақь ахада ихаҭыԥуаҩс дыҟан; 2013-2015 шш. рзы аполитикатә партиа «Амцахара» ацхантәаҩыс дыҟан; 2015 ш. инаркны иахьа уажәраанӡа аполитикатә партиа «Амцахара» ахантәаҩыс дыҟоуп; Аԥсны Жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра далахәын; Ианашьоуп «Агәымшәараз» амедал.


Лиу Синь – китаитәи астроном, аматематик, аҭоурыхдырҩы, аполитик (диит ~Ҳ. ҟ. 50 ш.)


Хәылԥазык саб аԥҳә еиқәиҵон, сара ҷҟарапатла аԥҳәнымҩақәа исыркуан, – иҳәеит, ааилалашьцахьан, аԥҳәнымҩақәа аҷҟарапат иаркны ианҩышьҭысх, – иҳәеит, ажәҩан ижжаӡа ак ҩадызбалеит, саб, ари закәи анысҳәа, Лашькьындар-ныха аҭрахьы ицоит ауп иҳәеит саб.


Гнеи Корнели Лентул Авгур – римтәи аконсул, аполитик, аинрал (диит ~Ҳ. ҟ. 54 ш.)


1951 шықәсазы М. Папасқьыр дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Москватәи Алитературатә институт, далгоит 1956 шықәсазы.


Нас хҩы-еиҳәшьцәа ахыҟаз идыруан, даашьҭыхны диманы абанҭ хҩы-еиҳәшьцәа рыҩны ааҵраҿы днаганы диргылт.


Иахьатәи аԥсуа жәабжь аҿиараҿы аҵаки асахьаркыратә формеи рганахьала еиҭакрақәаси ҿыц ԥшаарақәаси иҟоу ҭиҵаарц, ажәабжь хкқәа рахьтә еиҳа аԥыжәара змоу еиликаарц, иара убри алагьы иахьатәи аԥсуа жәабжь аҿиараҿы тенденциақәас иҟоу азгәеиҭарц.


Иԥшьан аӡыхь, иԥшьан акәара, иԥшьан адәқәа, иԥшьан ахәқәа, иԥшьан, еиҭаԥшьан аԥсабара, иԥшьан уи иалнахыз ауаа.


Иара убас Леуан иҩызцәеи иареи реизыҟазаашьа шьаҭанкыла зынӡа даҽа аспектк ала иӡбазаргьы, маҷк иадамзаргьы уи угәаланаршәоит ажәабжь Хаха хымш ныҟәа ахьабжьоу иалоу Бага иҩызцәеи иареи реизыҟазаашьа.


Сара слышьҭан, ла дцон, са слышьҭан, ус дахьца-дахьаа ҳәа ак сымбаӡакәа дысцәы ӡит.


Очамчыратәи  амуниципалитет аобиектқәа/абаҟақәа реиқәыԥхьаӡаҿы иарбоуп  амуниципалитет аҵакырадгьыл аҿы иҟоу, акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа, урҭ рыхәҭак, азакәан ала иазԥхьагәаҭоу аԥҟарала, иранашьоуп Акультуратә ҭынха иеиҭамҵуа абаҟа астатус. Иеиҭамҵуа абаҟа астатус змоу аобиектқәа рыхәҭак, иара убас, амилаҭтә категориагьы ранашьоуп. Очамчыратәи  амуниципалитет аҿы акультуратә ҭынха аганахьала крызҵазкәа аобиектқәа 3 гәыԥкны ишоуп:


Дақәшаҳаҭханы, атипографиаа зыхьчоз амилициа сиҭаргьы башазаарын атипографиа аусзуҩцәа сара исзымԥшӡакәа еимпны ицахьан.


Ҩба арҵаҩцәа ожәы амаҵура иалақәоу рзы ари аԥхынра ҩымз акурсқәа рызхыртразы.


Дырмит Гәлиа ииҳәаз гәынхәҵысҭала еилкааны раԥхьа анапеинҟьара иалагазгьы иара иоуп


Аԥсны Ахада Сергеи Багаԥшь, Аԥсны Ахада Ихаҭыԥуаҩ Рауль Ҳаџьымба, Аԥсны Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Беслан Кәыпраа, ҳҳәынҭқарра адәныҟатәи аусқәа рминистр Сергеи Шамба, уҳәа егьырҭгьы, уахь инаԥхьан иара убас ҳҵарауаа, ҳашәҟәыҩҩцәа, ҳаԥсуа милаҭтә кьыԥхь уҳәа ҳинтеллигенциа иналукааша ахаҭарнакцәа.


Ардзинба В. Г. История Малой Азии // История стран Востока. — М.: Высшая школа, 1988.


Еибарҳәага иангылалакгьы, Кәынта аофициантка ҳәсақәа рҿы уаанӡатәиқәа ирылаҳәам даҽа заказк ҿеиҵарц далагоит, мамзаргьы дара актиорцәа иара ихаҭа шьап шьҭамырс даашьҭыхны, Амшын Еиқәа агаҿан кинфоильмк аҭыхразы харантә иааз, дара ирдыруа, актрисацәақәак зыҩноу асасааирҭаҿы днаганы, урҭ рҿаԥхьа драматургк иаҳасабала деимак-еиҿак дцәырыргоит, иаргьы иҽамарҩызны ԥхьаҟа днагәагәоит


Григорян А. Г. Отец всегда мечтал, чтобы я что-то сделал для своего народа // «Урарту» (газета). — 2002. — № 22.


Афорум уи агәхьаа ркым, урҭ зҿу зынӡаск даҽакуп, рхаҭақәагьы зынӡаск даҽа уаауп.