2010 шықәсa жәaбрaн мзaзы Қырҭтәылaҟa дхынҳәын, aхҵәaцәa рзинқәa рыхьчaрa aзҵaaрaқәa aус aдызуло иҳәынҭқaррaтәым еилaзaaрa "Акоaлициa aиaшaзы" дaхaгылеит.


Қырҭтәыла асоиузникцәа Германиагьы нарыдкыланы Қырҭтәыла закәанла ирдырт зхы иақәиҭу ҳәынҭқарраны.


Аԥсны ахада иалхрақәа актәи ртур аҵыхәтәантәи алҵшәақәа Алхратә комиссиа хада ирыланаҳәеит. Аҩбатәи атур ахь инеит иахьатәи Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба, уи иоуит 24,83% (20 551 бжьы), аоппозициатә партиа «Амцахара» ахантәаҩы Алхас Кәыҵниа, уи иоуит 22,91% (18 995 бжьы), Олег Аршба изы рыбжьы арҭеит 22,56% (18 668 бжьы). Асҭамыр Ҭарба иоуит 6,89% (5 703 бжьы), Леонид Ӡаԥшьба — 5,97% (4 938 бжьы), Шамиль Аӡынба — 4,32% (3 579 бжьы), Алмас Џьапуа — 2,12% (1 755 бжьы), Артур Анқәаб — 1,7% (1 403), Асҭамыр Какалиа — 1,02% (841 бжьы). Арҭ акандидатцәа рахьтә аӡәгьы атәыла ахадас дырбар рҭахым 1,9% алхыҩцәа — 1 666-ҩык ауаа.


Са сакәын урҭ ирыхшаз, Са соуп уи раԥхьаӡа лычча зылҭаз, Са соуп уаҟа иржыз, анышә зықәрыԥсаз, агарагь игараз, акәыбагь иҭаз!


Алықьса Едгьы-иԥа Лашәриа (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион — , Аҟәа) — Аԥсны ашәҟәыҩҩы.


Са снеир, сишьҭуам, сымаҭәақәа, егьи анылҳәа, Уи бацәамшәан, ара быҟаз, – иҳәан Қәабзач хаҵа дахьыныҩналаз, Убжьы умырган акәымзар, ухы ухагылаӡамшәа иухысыцҟьаауеит, ҳара ҳзы абарҭ ицан, диган, егьин ҳәа сабхәындацәа рҿы акы уҳәар, ухы хысҵәоит, – иҳәан, инаиеиҳәан, иԥҳәыс лымаҭәақәа аадәылган, иҽқәа акәадырқәа ҩарықәҵаны, есс, уцаларгьы, уцала, ицеит.


Исҭахуп, абри, сшьеи, сыԥхӡи, сылабжышқәеи зықәҭәоу Белоруссиатәи адгьыл аҿы саагыла-ны, уи аҷапырхәа нахаршәны аҭиразы, аҭоурых ахаангьы иам бацыз ацәгьара ҟазҵаз ауаа рус аӡбара салагар, аҭыҩра иҭа ло ҭысцар, асабрада зҿазҵо ирҿызжәар, ҳажәлар ршьа адыр ҩегьых кәапеила истар.


Нестор Лакобеи, Ефрем Ешбеи, Гьаргь Атарбекови, егьыр акомунистцәеи иҟарҵоит жәлар рмобилизациа абуржуаз-меншевикцәа жәлар сыргәаҟуаз ирҿагыларц. Лакоба дықгылеит аԥхьахә ажәахә иманы Гәдоуҭатәи адгилҭыԥаҿ, иара убас Гагратәи Гәмысҭатәи аҭыԥқәарҿы. Арҭ аизарақәа имҩаԥысуан даара иӷәӷәаны. Аменшевикцәа аизара зҽалазырхуз зҭахыз урҭ ықәцан анхаҩцәа рыла ирԥхашьаны.


Ҳара ҳаамҭа аиаанӡа афбатәи ашәышықәсазы ҳәынҭқарс иҟаз Қәыџьмеи, аҩбатәи ашәышықәсазтәи аҳәынҭқар Саулахәи, Аҟәа зыхьӡ адҳәалоу Аки.


Сыԥсынтәыла, сымратәыла, Мра гәырҭәыла ихьӡырку, Сыԥсынтәыла, сыгатәыла, Сара сзын зегь ирыцку!


Ишлылшоз дыҳәҳәеит ларгьы, ргәыла шьҭа реиҟәкра дшалагаз анылба, уабаз ыҟам, умааҭ ыҟам, ухәыҷқәа амла иакуазар убом, ахьҭа иакуазар убом, ари аӡынраз урахәгьы удынҵәалеит, зынӡа узладәы лсымцаци?!


Џьавахарлал Неру (; , Аллахабад —  Ниу-Дели, Индиа) – адунеи ахи аҵыхәеи рҟны еицырдыруаз политикатә усзуҩын, Индиа аԥыза-министр, М. Ганди ицнагаҩ, Адәныҟатәи аусқәа рминистр, индиатәи амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аԥхьагыла. Иара иԥҳа Индира Гандии имаҭа Раџьив Гандии Индиа ахԥатәии афбатәии аԥыза-министрцәас иҟан.


Анагӡаратә директор Нобель ипремиа иацыз аԥарақәа рыла еиҿикааит Морис Пеит иаҳаҭыр азы апремиатә фонд. Есышықәса ари апремиа ацхыраара ҟанаҵоит ахәыҷра ахьчара зхы азызкыз ауаа разыҟаҵара аиӷьтәразы.


Урҭ реиндаҭлараҿы адин аидеиа аиҳа ампыҵахаларатә политика иаҳа аԥыжәара аманы иҟоуп.


Агерпетофаунаҟнытә иалкаатәуп ара иуԥыло (Viperakaznakowi) кавказтәи амаҭ дуи амшынбжьааратә акәуеи (Testudograeca), аҽаҩрадаӷь цәыши. Аҵыхәтәантәи, аҽаҩрадаӷь цәыш, иара иҟоу ахкқәа зегьы иреиҳау ахкқәа рахь иаҵанакуеит.


1976 шықәсазы В. Коӷониа дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭҟарратә педагогтә институт, далгоит 1981 шықәсазы.


Қырҭтәылa aҭырқәa aжәылaҩцәa ирҿaгылон, ириaaины Аахыҵ Кaвкaзтәи aҳрaқәa ирылaрцон. Иaзгәaҭaтәуп Шaмқортәи (1195) Бaсиaнтәи (1202) aқәԥaрaқәa. Аҳәынҭқaрԥҳәыс Ҭaмaр лхaaн Қырҭтәылa Азиa Мaҷ aҟны иӷәӷәaӡоу ҳәынҭқaррaны иҟaлеит. XI-XIII aшәышықәсқәa рзы «Ахьтәы aaмҭa» aaит. Усҟaн иԥҵaхеит Шоҭа Русҭавели ипоемa ду «Абжьасцәа зшәу».


Радион Акәын-иԥа Ҵәыџьба (; , Ҷлоу ақыҭа, Очамчыра араион — , Ҷлоу ақыҭа) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет.


Филип, Генрих уҳәа абжьаратәи ашәышықәсқәа рзы аҭоурых аҿы зыӡбахә аанхаз Франциатәи акралцәа ртәылаҿы акардиналцәа ҳәа хазы ишыҟазгьы, ақьырсиан динхаҵара знапаҿы иҟаз дара ракәын.


Сызблак хыхьтәи аԥенџьырқәа ирызхазароуп, аԥенџьырқәа лыла хаа, амра шәахәеиԥш, зларшәқәа ирылԥханы са сҿынӡа иааӡоз, са сҿынӡа иахьагь иааӡо, уаҳа лхәамц аԥенџьыр ишалумбаауагьы


Уи зыхҟьазгьы Аԥсҳацәа ақырҭуа аҳрақәа рхадацәа рыԥҳацәа ахьааргози дара рыԥҳацәа ақырҭуа аҳцәа иахьрырҭози ауп.


Уаҟа аԥсуа депутатцәеи, ақырҭуа депутатцәеи наҟ-ааҟ рҽеиҩшаны аҳәаҭыхла еиҿагылан, рыблақәа ҭибахуан.


Абри адгьыл уажә шаҟа сыла ибеиоу жәаба шәкы рыла ибеиоу.


Аԥсны жәлар рфорум апрезидиум иалоу, Аҟәатәи аорганизациа аусбарҭа ахантәаҩы Валери Кәарҷиа, аҭыжьырҭа Алашара аредактор хада, еицырдыруа аԥсуа шәҟәҩҩы Платон Бебиа, аҭоурыхтә наукақәа ркандидат Ҭемыр Ачыгәба, асахьаҭыхратә ҵараиурҭа адиректор Витали Лакрба, Жәлар Рфорум Аҟәатәи аорганизациа аусбарҭа апрезидиум иалоу Артиом Анқәаб.


Жәабранмза́ 19 (Жәабранмза́ зе́ижә), Февра́ль 19, Жәабра́н 19 — григориантәи амзар 50 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 315 мшы (316 мшы ашықәс ду ала).


Уи ицины имоуп, издыруам иԥсҭазаара ҿҳәарас иамоу, издыруам иарбан мшу данԥсуа.


Уи ҩымз амҩа иқәхоз аекспедициаҿы хадара ҟазҵоз атанкер Пекин иацхраауаз абуксир Пасеидон дакаԥданын.


Аԥсуа милаҭ хыԥхьаӡарала реизҳара иаҿагылоит иара убас атәым милаҭ еиуоу аҳәсақәа раагареи атәым милаҭ еиуоу ахацәа рыццареи.


Аҳкәажә аҽнышьыбжьон дандырҳәуаз, сара уи сгәы ианахәоз, сеигәырӷьаҵәа, мҵәыжәҩада сԥыруа, убри иазкны ажәеинраала анызҩыз, ашьҭахь, уажәраанӡа ҳазлацәажәоз сажәабжь цәаԥҽыга Аишәа ҭацәы уҳәа анызҩыз, сара исеиҳау, саҵкыс иҳаракны иԥыруа аԥсаатәгьы ыҟам анысҳәоз, дад, нцәас акы аныҟасҵоз, сыԥхыӡгьы иалашәомызт схала, сычча-ччо, тәыс схы аҟаҵара сшаҿыз.


Уаҳа ԥсыхәа имам ауаҩы, ма аӡәы игәра игозароуп, мамзаргьы агәра игозароуп џьара акы.


Ҽыԥхҭи ҽыԥхҭи еибабӷуеит, шәеибаԥшаала, шәеибаԥшаала раԥхьа зыӡлагара аӡы амҵәо даабап!


Ақырҭуа интернат ашҭаҿы зыӡбахә ҳәоу Аԥсны Аҳәынҭқарра зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩы Чалмаз Кәасҭа иҭаацәа роуп.


Ма ҽык дашьуеит, ма аӡы дашьуеит, иахьа хәлаанӡа дыӡсо аӡы дхуп, – иҳәеит Алиас, Есма лахь ихы нарханы.


Раԥхьатәи аҭыжьраҿы аԥхьатәи ацәаҳәа зланҵәо ажәа мырӡыӡуа ҳәа ианыз, егьырҭ ашәҟәқәа рҿы мырӡыӡо ҳәа иԥсахуп, насгьы актәи аҭыжьраҿы ахԥатәи астрофаҿы иаҳԥыло ажәа аҵых, ахәбатәи астрофаҿы ажәа амла кыра аҵыхәтәантәи аҩшәҟәык рҿы икьыԥхьын аҵх, амлакыра ҳәа.


Дaуҭ IV Аргылaҩ, Давид Аргылaҩ (; , Қәҭешь - , Қарҭ) — Қырҭтәыла аҳ 1089-1125 шықәсқәa рзы.


Уаҟа ақырҭцәа рфракциа заҵахаз аԥсуа депутатцәа ҩыџьа рыла рхыԥхьаӡара ахьеиҳаз акәӡам, ҿаԥыцла, дыррала азҵаатәқәа рылацәажәараҿы, адискусиаҿы аԥсуа депутатцәа рындаҭлара ахьрылымшаз ауп.


Данихгьы ԥыҭ-чыҭқәак дрыхьӡароуп, данихгьы криуроуп, криҳәароуп, дшәаҳәароуп, дкәашароуп, дыччароуп, данихгьы изҳароуп, дуаҩхароуп.


Ари афрангь аҳәа зырҭаз иҩышьҭихын, уара абри франгь аҳәоуп шәҳәоит, иазеихҵәозар збоит, абри акәыба сасуеит, иазеихҵәозар, ииашан ифрангьуп иҳәан ианҩышьҭих, Ҳазаҷа дахьгылаз ишәпарахь уас ишәпарахь!


Иформалтәым ақырҭуа екстремисттә организациақәа рныррала ақырҭуа депутатцәа асессиахь имнеиргьы, аԥсуа депутатцәеи егьырҭ амилаҭқәа рхаҭарнакцәеи асессиа амҩаԥгара рылшон.


Иоганн Себастиан Бах (;  (Хәажәкырамза 21 иулиантәи амзарла), Аизенах, Саксен-Аизенах — , Леипциӷ, Саксониа) - агермантә композитор, адирижиореи апианистеи, аӡәы х-"вентәи классикқәа" рыҟныҭә.


Акыс, уи аизара ду аҽны Афинтәи аизара ду ахь идәықәаҳҵеит Сухуми аџьатә қәҿиарақәеи аԥеиԥш лашеи ирызкыз арапорт.


Қарҭ февраль азы иҟалаз атрагедиа иахәланаԥсаз рбаҟа Аҟәа ақалақь агәҭа аргылара ргәы иахьҭаркыз дақәшәеит уи абаҟа араҟа аргылара изалагаз араҟа ақырҭуа дгьылуп ҳәа аларҳәарц акәын.


Ҳашьхыцқәа абацеишь, изыниазеишь сҳан, апҟаҩ ҳа сҩеин сҿыҩасхан анахь сеимдеит, арахь сеимдеит, аха иалаухи, џьаргьы исымбеит.


Уи еиуеиԥшым асимвольтә ҵакқәеи ассоциациақәеи уаҩы инаҭартә, еиуеиԥшым аситуациақәа ирнышәаны аӡбахә акырџьара иҳәоуп.


Иҵысҵысуан амҩапа, иҵыс-ҵысуан амза, разны гәыблаа дук аӡы анырҭәалазшәа, иҵыс-ҵысуан аеҵәақәа.


Диит 1941 шықәса мшаԥымза 13 рзы Ҷлоу ақыҭа Акәыдра аҳаблаҿ Очамчыра араион. Иԥсҭазаара далҵит 1995 шықәса цәыббрамза 19 рзы. Джуп иқыҭа гәакьаҿ.


Гочуа аус иуан аиҭагатә жанр аҿгьы. Уи иеҭагамиҭақәоул А. М. Горки ирҿиамҭә «Аҵан» /иеиҭаргеит В. Маани иареи/, Лопе де Вега иаԥҵамҭа «Лауренсиа», Дырмит Гәлиеи иареи еицеиҭаргеит «Игор ир ирыхҳәаау ажәа»/ иҭыҵит 1940 шыкәсазы/; ашәҟәы ианиҵон жәлар рҿаԥыцтә хәамҭақәа.


XIX ашәышақәса актәи азбжазы Аҟәатәи агарнизон ахәшәтәҩы, аботаникеи абаҳчааӡареи рус бзиаӡаны издыруаз Багриновски иҩны азааигара абаҳча ҟаиҵеит. 1840 шықәса рзы ари абаҳча илаԥш иҵашәеит Амшын Еиқәатәи аԥшаҳәа ацәаҳәа аиҳабы агенерал Н.Н. Раевски. Агенерал Н. Раевски ибзоурала, иара убас аимператор Николаи I иҟаиҵаз ақәшаҳаҭрала Багриновски ибаҳча иҳәынҭқарратәны иҟалоит, 1840 шықәса рынахыс уи «Сухум - Қалетәи арра-ботаникатә баҳча» ҳәа хьӡыс иаҭаны арратә наплакы ахь ииагахоит. Араҟа иазгәаҭан атропикатәи асубтропикатәи ҵиаақәа Амшын Еиқәа аҿықәаҿ аҳауа шырнаало аилкаара. Абаҳча еиҳабыс Н. Раевски дҟаиҵоит Багриновски. Николаи Николаи-иԥа инаукатә ҭҵаарақәа рышьҭа нрыжьит: анаҩс Аԥсны иҟалеит ачаитә, ацитрустә плантациақәа, иара убас аратәи аклимат знаалоз ирацәаны егьырҭ атропикатә культурақәагьы.


Аԥсны Жәлар Рфорум «Аидгылара» — ԥхынҷкәынмза 13, 1988 шықәса рзы иаԥҵаз Аԥсны Жәлар Рфорум «Аидгылара».


Араҟагь амра ԥхоит, амшын цәқәырԥоит, араҟагь ашьхақәа ҽырбоит, араҟагь арҩашқәа еилашуеит, араҟагь ажь рҭаауеит, агәилқәа шәҭуеит, араҟагь ашьхыц ашәҭқәа ирхаԥыруа еимдоит


Жәаҩыла, шәҩыла, инеиҳангьы, ауаа ахьеиԥыло, иахьеиқәшәауа, ауаа ладантә иаауа, ҩадантә иаауа, иахьырԥыло ирҭаху


Актәи ашәҟәы аҿы уа сарада ҳәа иану, егьырҭ рҿы уасарада ҳәа иԥсахуп


1975 шықәсазы далгеит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә рҵаҩратә институт афилологиатә факультет. 1984 шықәсазы Москва ақалақь аҿы акиносценаристцәа иериҳау ркурсқәа дырхысит. 1977-1981 шықәсқәа рзы аус иуан ажурнал «Амцабз» аҿы, 1988-1992 шықәсқәа раан — Аԥсны ареспублика акультура афонд аҟны.


1956 шықәсазы Таиф Аџьба иқыҭа гәакьаҿ абжьаратәи аҵара-дырра иоуит. 1957 - 1960 шықәсқәа рзы дыҟоуп арратә маҵураҿы.


Лыԥшәма Аҳмаҭ аус ахьиуаз лыҷкәын хәыҷы дизылшьҭырц иақәылкын амҳара дындәылҵит, дышнеиуаз лыҷкәын изҿылҭырц лҭаххан ԥшьшьеит, ԥшьшьеит ҳәа ажәқәа дрыԥхьо далагеит, абарҵа иааҵаххыз арбаӷь ҿнаҭыр ҳәа дшәан, цу, алышькьынтыр уагааит ҳәа инаԥхалҵеит, абыркьыл иқәыз аиха ҵаҟа абарҵаҿ ишьҭалҵарц лҭаххан иаақәхны ирууаӡа илыршәит.


Еснагь ишыҟаиҵалац еиԥш, ар рԥыза Катата Џьынџьал ирзеиҭеиҳәеит иеибашьцәа рҿаԥхьа иқәгылаз адҵа


Аха ус злаҟаиҵарыз, ихықәкы урҭ инрыжьыз рыԥсадгьыл қырҭуа дгьылуп, Қырҭтәыла иакәакьуп ҳәа дықәгылазар, зымаҵ иуагьы урҭ инрыжьыз рыдгьылқәа аанызкылаз Амраҭашәарахьтәи Қырҭтәылантәи иааргаз ракәзар.


Арҭ ацәаҳәақәа равтор ибзианы исгәалашәоит ҩынҩажәатәи ашықәсқәа рынҵәамҭеи ҩынҩажәижәабатәи ашықәсқәа ралагамҭеи рзы Аҟәатәи аихамҩатә станциа нахыс џьара машәыршәа қәацә хәыҷқәак ракәымзар, ублаҿ иааиша хыбрак шгыламыз еиужьны ишьҭаз адәқәеи абнареи зҵазкуаз колнхаран.


Уҟаз, – аҳәоит уи, егьырҭ зегь усым, унеила, – аҳәоит, еибгала, хараӡа


Алиас ииҳәазгьы саҳаит, абраҟа Камаҷыҷ илажәоуп ҳәа Мац ииҳәазгьы саҳаит, аха сара сгәы иаанагогьы абраҟа исҳәоит.


Иџьашәымшьан, ҳхатәы бызшәада сгәеисыбжь цқьа ишәмаҳар, сан слааӡар хатәы бызшәада, иалшон сҿаҳахар!


Ашьыбжьышьҭахь ҳааижьҭеи есымҽыша зхәаԥшра ҳаҿыз Мариа, аҵыхәтәантәи асериа, аҵыхәтәантәи аибашьра џьамыӷәацәгьа изҭанаргылаз атәы аҳәон.


Анацәкьарақәа зегь шеиҟарамгьы, амеҳ-нацәа ԥуҟаргьы, зегьы ирылҳәҳәо агәыбжьынацәа ԥуҟаргьы, зегьы иреиҵоу анацәкьыс ԥуҟаргьы еиԥшны иухьуеит ҳәа ирҳәо хаҵатәым


Наала, – сҳәеит ахынтә рзы, аԥшьынтә рзы, нас сааҳәын, ԥиа сналҿаԥшит.


Мшаԥымза́ 7 (Мшаԥымза́ бжьба́), Апре́ль 7, Мшаԥы́ 7 — григориантәи амзар 97 тәи амш (98 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 268 мшы.


Нанҳәамза́ 4 (Нанҳәамза́ ԥшьба́), Áвгуст 4, На́нҳәа 4 — григориантәи амзар 216 тәи амш (217 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 149 мшы.


Мшаԥымза́ 27 (Мшаԥымза́ ҩажәи́ бжьба́), Апре́ль 27, Мшаԥы́ 27 — григориантәи амзар 117 тәи амш (118 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 248 мшы.


Дгьыли жәҩани ирыбжьууааит, сара сажәа ԥрит ирашьны, сара сажәа ԥсеиқәырхаган дгьыли жәҩани иагьрыбжьаз.


2019 шықәса, жәабранмза 5 рзы ари амаҵзура иалаз атәылақәа рхыԥхьаӡара 171 рҟынӡа инаӡеит.  Ҵаҟа иаагоу асиа иаанарԥшуеит иарбан тәылоу, насгьы иарбан шықәсоу Жәларбжьаратәи атомтә фымцазы амаҵзура  ианалалаз.


Ақыҭа аиҳабыра ыҟоуп, араион аиҳабыра ыҟоуп, Аԥсны аҳәынҭқарра ыҟоуп урҭ зегьы ажәлар амҩа иқәызҵо, ирхылаԥшуа роуми!


Сҭагылазаашьа акыр еиԥшны иҟоуп уажә уаҟагьы сан лаҳәшьаԥа Леон Ҳазар иҭагылазаашьагьы.


Баку — столица Азербайджана. Материалы Президентской библиотеки Управления делами президента Азербайджанской Республики.


Иара абри ашықәсан К.Ломиа дрыдыркылт А. М. Горки ихьз зху Москватәи Алитературатә институт аҟны/аԥшьбатәи акурс инаркны/. Да лгоит 1952 шиқәсазы.


Аԥсны зегьы баҟоуп ҳара ҳзыҳәан, Ерцахә ашьха ӷьазӷьазуа иаҳхагылоуп, еиқәҳархаз Ҳаԥсадгьыл шеибакәу баҟоуп ҳара ҳзыҳәа.


Аԥсны хышә шықәса Ҭырқәтәыла анапаҵаҟа аҟазаара иазаанагази шәышықәса Қырҭтәыла анапаҵаҟа аҟазаара иазаанагази роуп.


Аха иҟоуп аҟазара даҽакала иазыҟоу џьоукы, урҭ аклассикатә рҿиамҭақәа теориала ииашаны ирзеилымкауазаргьы, ирыҵаҵәаху рымаӡақәа хәыц-хәыц еилкааны рыҵаулара рымбозаргьы, ирылшоит азыӡырҩра уи музыкатә рҿиамҭазар ма ахәаԥшра сахьаҭыхратә рҿиамҭазар.


Аҵыхәа ԥырҵәом краамҭа ҩыџьа ражәа, ҽмырҳа дцанда, иҟаиҵар цәгьамызт ҽыргаӡа, аха высшьа изаҭом урҭ зыргәжәажәо, урҭ зыргәжәажәо


Елафонисостәи абжьысырҭа ҳнаҩсны, Монитәи адгьылбжьахабжа ҳарӷьарахь иааныжьны, иара аладатәи аҿацә иадҳәалоу Матапантәи адгьылбжьаха шыҟаз хҿылаҳхеит.


Дацлеит уи иажәа неигӡон Радион, зеиԥш ыҟам ԥхьарцарҳәаҩны, дашәаҳәаҩны, дашәаԥҵаҩны.


Нестор, Уасил, Михаил Лакәараа, Дырмит Аланиа, Мартын ҭарнаа, Максим Гобечиа, Спиридон Арнауҭ, Алықьса, гәџьыра Кобахьиаа, Платон, Канстантин Шьаҟрылаа, убас егьырҭгьы.


Амлагәы́р (, 1814) — амлагәыртә ахкәеиҵа аԥсыӡ Амшын Еиқәа иҭоу. Аура 110 сантиметр ыҟоуп, акапан — 24 килограмм. Ақурҭҟьара аамҭа анааилак,  аӡыцқьаҳь ииасуеит, уа аҟьоит ақәырҭ 15 нызқь рҟынӡа.  Ақәырҭ  идуцәоуп 5 мм аҟынӡа инеиуеит. Аԥсныҟа иубарҭоуп аӡиасқәаҿы: Мҷышь, Бзыԥ, Ԥсоу, Кудры, Гумысҭа, Кьалашәыр, Егры, Аалӡга, Уакум.


Арҵагақәа рҟны еиҳа иррацәатәуп аԥсуара атәы зҳәо аҩымҭақәа, аԥсуа ԥсабара, аԥстәы-аԥсаатә ртәы зҳәо, ан-аб, аешьа-аеҳәшьа, амӡырха, аҩнаҭа рыбзиабара атәы зҳәо аҩымҭәақәа.


1990 шықәсазы аус луеит  Дәрыԥшьтәи абжьаратәи ашкол аҿы. 1991 шықәсазы Гәдоуҭа иҭыҵуаз агазеҭ «Аублаа» Даредактор хадан.


Аӡыкәт ԥсары-ԥсаруеит, абнакәты шьқьары-шьқьаруеит, сис-нани, уанани, амза шаша ҩызас иумоуп, нани-уанани, аеҵә шаша ԥызас иумоуп, нани-уанани, сис-нани, уанани, Амра шаԥшаԥ рԥхагас иумоуп, нани-уанани.


Лаҵарамза́ 11 (Лаҵарамза́ жәе́иза), Маи 11, Лаҵара́ 11 — григориантәи амзар 131 тәи амш (132 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 234 мшы.


Диит 1912 шықәса ажьырныҳәамза 10 рзы Маркәыла ақыҭа Очамчыра араион. Лыԥсҭазаара далҵит 1990 шықәса жәабранмза 6 рзы. Джуп аҟәа.


Апрезиденттә ҳәынҭқара ихадоу, даҽакы излаламҩашьо ҟазшьаҷыданы иамоуп (апарламенттә республика иаҿырԥшны уахәаԥшуазар) анагӡаратә мчра, уи ашьақәгылара, аҭагылазаашьа, аусура, аҭакԥхықәра азакәанԥҵаратә мчра иаҟәыганы иахьыҟоу. Арҭ аҳәынҭқарратә мчрақәа реизыҟазаашьақәа рсистема акәзар, шьаҭас иамоу наҟ-ааҟтәи аибакапанреи анагӡареи роуп. Абарҭқәа рҟынтәи ицәырҵуеит егьырҭ апрезиденттә ҳәынҭқарра акрызҵазкуа аҷыдаҟазшьақәагьы: апрезидентгьы, апарламентгьы алызхуа ажәлар роуп; апрезидент азин имам иара ианиҭахха аамҭазы апарламент иара аҿҳәара нҵәаанӡа аимырпра (аконституциатә ԥҟарақәа ирықәымшәозар), апарламентгьы аҳәынҭқарра ахада имаҵзура  дырзамхуам (аимпичмент рыларымҳәар), насгьы аиҳабыра рахь агәрамгара аарԥшны ԥхьатәара ирзышьҭуам; атәыла анапхгараҭараҟны ироль дууп  аҳәынҭқарра Ахада, уи лассы-лассы  аҳәынҭқарреи анагӡаратә мчреи  хадас дрымоуп; апрезидент ихаҭа иоуп аиҳабыра азҭо, насгьы ԥхьатәара изышьҭуа; аминистрцәа аиҭоит, иамихуеит; апрезиденти иара иеиҳабыреи апарламент аҿаԥхьа рполитикеи русуреи рзы ҭакԥхықәра рыдым (аиҳабыра ас еиԥш аҭакԥхықәра ахьрыду аҳәынҭқарра Ахада иҿаԥхьа ауп), апарламент акәзар, аминистрцәа азамхуам, дара азакәан еиларымгазар; апрезидент азин имоуп апарламент иаднакыло азакәанқәа аамҭала рыдкыларазы ахырԥара, аха апарламент иалшоит, иара аилазаараҿы иҟоу рыбжьқәа реиҳарала ас еиԥш аӡбамҭа аԥыхра; Иҟоуп ҭагылазаашьақәак, аҳәынҭқарра Ахада иреиҳау анагӡаратә мчра амаҵзурауааи аӡбаҩцәеи  раҭара аан апарламент, мамзаргьы апалата алахәылацәа  рақәшаҳаҭра аниҭаху; аҳәынҭқарра Ахада инапы зҵеиҩуа жәларбжьаратәи адокументқәа аратификациа азнаур ауп апарламент; аӡбаратә мчра хылаԥшра  анаҭоит аконституциеи азакәантә актқәеи рынагӡара, насгьы ишьақәгылоу азинмчы ақәныҟәара.


Иарбанзаалак абызшәаҿы асахьаркыратә мчы змам ажәа ыҟаӡам ҳҳәоит, аха ацәажәараан, ацәажәаратә зеиԥш контекст аҿы ажәақәа зегьы еицеиԥшны рсахьаркыратә мчы еиҟарахашьа рымаӡам, акцент зеиԥшроу ала акы еиқәхоит, акы еиҵахоит.


Насгьы Леон ицхраауаз ишьҭахь ишгылаз еиԥш, усҟантәи аамҭазы Арӡынба ицхраауаз ҳәа ишьҭахь аӡәгьы дгыламызт, аԥсуаа ртәы ҳамҳәозар


Арабцәа рнап аҵаҟа иҟаз Џьамтәылантә Феодоси дзацәажәан иааигаз арабцәеи аџьамқәеи рыла ишьақәгылаз архәҭақәа ракәзаргьы, абыржәаҟара дара ишырҭаху рыгәҭакқәа рынагӡаразы иманшәалан иҟамлацызт, аратәи ажәлар абасҟак ирыдгыло ԥхыӡ ирбаргьы ихарҵомызт, уи аҟнытә аԥсҳа ир иманы Егры иӡхыҵра иахыццакуан, шьаҿак иадамзаргьы Аԥсны дгьыл иқәлан рҿыҩархар, нас уаҩ дҳахәом ҳәа рхы иақәгәыӷуан.


Иара ихцәажәахьоу џьоукы еиҳа дпоетуп рҳәоит, даҽа џьоукы еиҳа дпрозаикуп рҳәоит.


Урҭ рынхыҵ адәеиужьраҿы саб иашьа иԥа Ҳамид Оулыз абар шықәсыбжак аахыс ҿыц ар разыҟаҵара даҿуп.


Убарҭ иреиуан исыԥхьаӡоит зегь раԥхьаӡагьы аусумҭа ахԥатәи ахы аҩбатәи ахәҭаҷ


Араион администрациа Ахада, Аԥсны аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ, амилициа аиҳабы.


Гәында Валентин-иԥҳа Сақаниаԥҳа (; , Кәтол ақыҭа, Очамчыра араион) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет, аиҭагаҩ.


Шамил Хәсеин-иԥа Ԥлиа (; , Оҭҳара ақыҭа Гарԥ аҳабла, Гәдоуҭа араион — , Аҟәа) — Аԥсуа поет, апрозаик, ажурналист, апублицист, ауаажәларратә усзуҩы.


Џьырхәатәи ауахәама () — Аԥсны Џьырхәа ақыҭан иҟоу архитектуратә баҟа. Ауахәама иргылан XIX ашәышықәсазы.


Убас ишыҟаз, Асовет Еидгыла аилаҳара ианалага, Қырҭтәыла Асовет Еидгыла иалҵырц ианалага, уаанӡа мчы змамыз Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет абжьы ӷәӷәа аргеит.


Жәабранмза́ 4 (Жәабранмза́ ԥшьба́), Февра́ль 4, Жәабра́н 4 — григориантәи амзар 35 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 332 мшы (331 мшы ашықәс ду ала).


Леик-Плесид 1932 (1932 Winter Olympics, Jeux olympiques d'hiver de 1932) - аӡынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.


Шеварднаӡе Леселиӡентә Аҟәаҟа вертолиотла амҩа дшықәыз идырмыз даҽа вертолиотк ала ихаԥырра иалагазаап, уи дҭадырхар рҭахын попутчик ҳәа


Ауаҩы есааира инапаҿы иааигоит адгьыл амалқәа, уи иԥиҟоит абнақәа, дреишәарыцоит абна илоу ашәарахқәа, аԥсаатәқәа, иҭаирбоит аӡқәа, икуеит, хыԥхьаӡара рацәала амшыни аӡқәеи ирҭоу аԥсыӡқәа. Аԥстәқәеи аҵиаақәеи ирылхны иҟаиҵоит ишәиҵо амаҭәа, ахәшәқәа. Аԥстәқәа ихы иаирхәоит ныҟәагас, еибашьыгас, хыхьчагас, рԥшӡагас. Ауаҩы ихы иаирхәарц азы иаԥиҵеит аҵиаақәеи аԥстәқәеи рыхкы ҿыцқәа. Анкьа ибнатәқәаз, иҩнатә ԥстәқәаны, мамзаргьы культуратә ҵиаақәаны иҟаиҵеит. Абиологиатә дыррақәа ихы иархәаны ауаҩы иааирыхуеит арыц, ашәыр, ауҭраҭых уб. иҵ. афатә злыҵуа аҵиаақәа.


Ажәбатәи аҭыԥ аҟны иҟоу италиаа рдиаспора 8 миллионҩык рҟынӡа инаӡоит. Дара рмилаҭ аҳәаанырцәтәи атәылақәа рахь рықәҵра хацыркын XIX ашәышықәса анҵәамҭазы, еиҳаракгьы ари апроцесс аҿарҭбааит Актәи адунеизегьтәи аибашьра ашьҭахь. Уи мзызс еиҳарак иаиуз аӷарра ауп, амамзаара ауаа убас еиԥш аҭагылазаашьа иҭанаргылон, егьырҭ аҵакырадгьылқәа рахь иқәҵны ицаратәы. Италиаа еиҳарак иқәҵны нхара ҳәа иахьцаз Ҩадатәии Ладатәии Америка атәылақәа рахь ауп.


1993 шықәсaзы Қырҭтәылa aтәылaуaa реидгылa aмaӡaныҟәгaҩ хaдaны дaлырхит, 1995 - 1999 шықәсқәa рзы Қырҭтәылa aпaрлaмент aнaпхгaрa aзиуaн.


Уа, аҭҳмада-қабада Ашьхантә дааргеит еимаада, Уасарада, уарада, Сиуарада, уарада, уаа!


АГРБА, Владимир Васильевич - Фундаментальная электронная библиотека "Русская литература и фольклор" (ФЭБ)


Зқьи жәшәи ԥшьынҩажәи жәаха Март мза жәохә аҽны Аӷа шәиԥылт, ишәыман агәҭыха


Зынӡа хараӡа сагар ҳәа сшәоит азы, уи снавс-аавсыр сҭахуп, аҳаҭыр баны.


Ԥхынгәымза́ 17 (Ԥхынгәымза́ жәи́бжь), Иу́ль 17, Ԥхынгәы́ 17 — григориантәи амзар 198 тәи амш (199 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 167 мшы.


Аԥсны иҟоу аҭагылазаашьа ҵабырг аарԥшра иазкуп усҟантәи аамҭазы иара еиҿикааз егьырҭ актуалтә материалқәагьы.


Уи ԥыҭк далацәажәахьан иԥа ашәҟәыҩҩы Гьаргь Гәлиа иара изкны ииҩыз ашәҟәаҿы Гьаргь Гәлиа.


Ари иаанаго Миантомаа рахьтә еиқәшаҳаҭрала ҳара ҳлитфонд аума, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла алитфонд аума ашәҟәыҩҩцәа рыԥсшьаразы иршәоз ахә сынтәа нахыс сынтәагьы налаҵаны даҽа хынтә ишьҭыҵуеит.


Урҭ шҽеимыз иара ианеиликааз иҟама ҭӷәыцәааны хаха данрыжәлаз аҽны акәӡам, данхәыҷыз аахысгьы идыруан, данхәыҷыз аахысгьы урҭ рахь имаз агәаӷ еиҳа-еиҳа еилашауан, аҽынкылара ицәуадаҩын, имч иҵасуан.


Зқьы шықәса раԥхьа, миллион шықәса раԥхьа, игылон ҳамра шамшамуа, игылон, нас иҭашәон.


Дырҩегь аҳәаҭыхра, дырҩегь ажәылара, дырҩегь ашьарҩаш акаҭәара арҭ зегь ақәӡаароуп изызку.


Иаартуп, маӡа ак аҵам, абар уи иаанаго, абар уи иаҳәо


14) Аԥсны Жәлар Реизараҿы иара изинмчхарақәа инарықәыршәаны иқәиргылоит Амилаҭтә банк Ахантәаҩи, Апрокурор Хадеи, егьырҭ амаҵурауааи ркандидатурақәа, иара убас Жәлар Реизара иалеигалоит урҭ рхы рақәиҭтәра азҵаарагьы;


Уи ауаҩ ажәларқәа ахьаанагаз, урҭ рмилаҭтә шьҭра, абызшәақәа ахьаанагаз, изхылҵшьҭроу уҳәа ахыҭҟьага даҿын.


Уи актәи ишәҟәы иану ажәеинраала Бара сара быстәуп аҟны иҩуан


Гупиук Пила ауаапсыра ианырба изакут тагылазааща иамоу адепо,урт ргу иацаркит ари атоурыхт бака аикурхара.


Кәакәала еҳ, Қәача-Қәачала, еиҭа Қәача-Қәачала, аха сымам иахьала, абӷьы ҿысхроуп ԥраҳәала!


1962 шықәса рзы Альва убасгьы Риксдаг адепутатс далхын, 1967 шықәса рзы Таге Ерландер исоциал-демократиатә министрцәа ркабинет далалоит, абџьар алгара азҵаарақәа рзы ҷыдалатә аҭакԥхықәра змаз аӡәы лакәны, ус дагьыҟан Улоф Пальма иеиҳабыра рҟны апортфель змамыз министрны 1973 шықәсанӡа. 1966 шықәса рзы Альва Миурдаль дызхагылаз акомиссиа ажәалагала ҟанаҵеит адунеи апроблемақәа рыҭҵааразы Стокгольмтәи жәларбжьаратәи аинститут аԥҵаразы (СИПРИ). Лара адунеи аҟны аҭынчра ашьақәыргыларазы лџьабаа акыр апремиақәа рыла иалкаан.


Аҵәа, аҳа, атама, араса, аца, алаҳа, абҳәа, абацә, абгыӡра, амыҵмыџь, абиа, ашымҳа


Игәра анысзымго, – иҳәеит, зыгәра згаша, схы агәра анысзымгогь сҭахоит амацәаз.


Алжир (, абербер. ⴷⵣⴰⵢⴻⵔ), аофициалтә хьӡы: Алжиртәи Жәлартә-Демократиатә Республика (, абербер. ⵟⴰⴳⴷⵓⴷⴰ ⵜⴰⵎⴻⴳⴷⴰⵢⵜ ⵜⴰⵖⴻⵔⴼⴰⵏⵜ ⵜⴰⵣⵣⴰⵢⵔⵉⵜ) — Африкаҟны атәыла.


Ҵабыргыҵәҟьаны, уи ауаҩ, ҳара ҳахь иҟаиҵаз агәлымҩрақәа ирыхҟьаны, заҟаҩы амла иаганы иԥсыз, заҟаҩы азҩа иннарҵәаз, заҟаҩы аархәаз, заҟаҩы рҭииз, зегьы леиқәыԥхьаӡаны иус ӡбазар, хымԥада, икнаҳан ашьра зықәнаго уаҩын, аха, изхәарҭоузеи, уи иҟынӡа ҳара ҳзыҩаӡомызт, дҳаракын!


Литва (), аофициалтә хьʒы: Литватәи aреспубликa () — Европаҟны, Балтикатәи амшын мрагыларатәи агаҟны аҳәынҭқарра.


2006  шықәса абҵара  7 рзы, Қырҭтәыла ахада идҵа  инақәыршәаны, ахан амилаҭтә ҵакы змоу иеиҭамҵуа акультуратә баҟа акатегориа анашьан.


Избанзар, ус ҟарымҵар егьа рургьы, егьа рҳәаргьы, егьа рыҽдырххаргьы рбызшәагьы рцәыӡуеит, рмилаҭ хаҿсахьагьы рцәыӡуеит.


Ицәа-ижьы зырныҟәо иӷраз, игәгьы ааҭыхны, уи амцхәрас зынӡа аҽа-гәык иӷрарҵазшәа, аҽа ҟазшьак, аҽа гьамак, гәаԥхара ҿыцк змоу гәык иӷрарҵазшәа иҽшԥааиҭеики!


Ихадароу арратә цәгьоураны иԥхьаӡан агеноциди ауаатәыҩса ирзырхаз азинеилагарақәеи, урҭ аҭыԥ рыман аконфликт аҭыԥ аманаҵы. Иазгәаҭатәуп убас еиԥш афакт, Адунеизегьтәи Аҩбатәи аибашьра аан ишыҟамыз еидысларак, Иугославиатәи аибашьра аан еиԥш ишьаарҵәырахаз.


Уи аамҭазы иаргьы арахь даахьаҳәуеит, дшибаз еиԥшгьы дҩагылан ашьшьыҳәа иҿааихоит, аха ари лара апатреҭ аҿы илбаз иакәӡам, насгьы лара лгәы дшаанагоз еиԥш, лыхшыҩ аҿы дааганы исахьа шҭылхуаз еиԥш дыҟаӡам, дхыцәӡа, ҷкәына аукы ҵабыргны, убасҟангьы иаргәҵысҭаҿы шьыҵәрак ихцәқәа шкәакәаӡа иҟан, алҿыс еиԥш дкат-като, амала, илакҭақәа, аиашазгьы, асахьаҿы илбаз илакҭақәа акыр иаареиԥшуп.


Абжьaс-цәa зшәу ( [Веԥхистҟаосани]) - ақырҭ апоема ду. Иԥҵaхеит Шоҭа Русҭавели XII-XIII aшәышықәсқәa. Усҟaн Аҳәынҭқарԥҳәыс Ҭамар дыҟан.


Нас абарҭ инрыцуҵар аҳәынҭқар имшныҳәақәеи иуахәама ныҳәақәеи урҭ рацәаӡан, ҳара ҳадырԥхьон ашықәсан шықәсыбжа заҵәык, егьи аамҭа баша иаҳхаагон.


Исыздыруам, ганкахьала усызхәыцыр, иҟалап, хаҵаҵас сымныҟәеит, аԥҳәыс ашәарҭа дышҭагылаз дкажьны убналеит, ушәыргәындахеит ҳәа сзуҳәаргьы, аха даҽа ганкахьала уазхәыцыргьы, саангылар, ҳахьыԥсуа ҳаицыԥсып, ҳанхаргьы ҳаицынхап ҳәа сылԥырымҵыр, иаҳагьы ашәарҭа дҭасыргылон уи аԥҳәыс ԥшӡа.


Ҳаԥсраҿы унеин, шәызҿу ԥхашьароуп, уҳәеит, ҳчараҿы унеин, иҟашәҵо ԥхашьароуп уҳәеит.


Ауаҩы ихдырра анмаҷызгьы, ахьы иахьа аиԥш ихьанҭан, иахьа аиԥш ахә аман.


Қырҭтәыла атерриториа шыхәыҷугьы, араҟа зеиԥшыҟам афлора ыҟоуп. Ари зегьы иҳәаақәҵоуп атәыла адгьылхҩылааратәи аҳауатәи лагылазаара ала, убри аҟнытә араҟа аҵиаақәа ҷыдалатәи рыхкқәа уԥыхьашәоит. Мрагыларатәи мраҭашәаратәи Қырҭтәыла афлора еиԥшым. Мрагыларатә Қырҭтәылаҟны хбарроуп, араҟа аԥсарақәа ыҟам, убри аҟнытә ариаҵәареи аҵиааӡареи иаҳа иалкаауп. Мраҭашәаратә Қырҭтәыла абнарацәарала иалукааратә ыҟоуп. Қырҭтәыла афауна Европеи, Ацентртә Азиеи Африкеи афауна аелементқәа алоуп. Қырҭтәылаҟны шәкыла хшыла ичо ахкқәа ыҟоуп, иара убас, 330 хкы аԥсаатәқәеи, 48 хкы арептилиақәаеи 11 амфибиақәеи 160 аԥсыӡхкқәеи. Қырҭтәыла ҩ-континентк, Европеи Азиеи ирыԥнуп. Ақырҭуа цивилизациа аԥҵареи ашьақәыргылареи рзы анырра рыман мрагыларатәи мраҭашәаратәи акультурақәа. Аԥстәқәа рдунеи абеиара, аҳауа ԥха, ҽаҩраазышьҭуа адгьыл, аԥсабаратә ресурсқәа рырацәара - ақырҭуа жәлар абри зегьы рхы иархәаны, ақыҭанхамҩа арҿиара рылшеит.


Аха, Аԥсны аҵакырадгьыл аҟны  излагаз аибашьра, атәылаҿ ишьақәгылахьаз аекономикатә лшарамч хнарбгалеит, ишьақәгылахьаз абанктә система аилаҳарахь икылнагеит.


Аладатәи Судан (), аофициалтә хьӡы: Ареспублика Аладатәи Судан () — Африкаҟны атәылоуп. Аладатәи Судан аҳҭнықалақь Џьуба ихьӡоуп.


Умҩахыҵ уҳәар дәыԥсшәоуп, суҳәоит уҳәар дәыԥсшәоуп, нас иарбан ԥсышәоу уажәшьҭа иоуҳәауа?


Аԥсуа бираҟқәа еиҳа ижәытәӡоу рсахьақәа рнуп Кәыдры аха ҿы Гәараԥ ашьха ишьҭоу далаа ркульттә хаҳә аҿы. Ишәдыру еиԥш, анапы акульт ажәытәтәи ажәларқәа аӡәырҩы рыҩныҵҟа ахархәара аман... Аԥсны, ари зыӡбахә ҳәоу Гәараԥ ашьхаҿы ишьҭоу акульттә хаҳә аҿы ада-гьы асахьа ануп Афон ҿыц иҟоу аҳаԥы Агца аҟны. Аҵарауаа изларҳәо ала, абираҟ ахьыӡ 8-9-10-11 ашәышықәсқәа раан Аԥсуа ҳәынҭқарра иаҵанакуаз атопонимқәа рҿы иуԥылоит, иаҳҳәап, “Анаԥа” ахьыӡ аҟны... Абаза бызшәаҿы иҟоуп абираҟ ахьыӡқәа ҩба – “абираҟ” иара убас “анапы”.


Вахтанг Давид-иԥа, – иҳәеит акаԥдан иахь ихы рханы, даараӡа пату уқәысҵон, Леселиӡе аҟны иҟаз уакәӡам зынӡак, даҽа Вахтанг Давид-иԥахеит


Абри аҩыза аныҳәаҿа убахьоу, зқьаф ҭоу ирым хәыцуа иҟои акәымзар!


Араҟа дырзааигәахоит Чингиз Аитматови, Ҟаисын кәлиеви, Расул Гамзатови, Алим Кешокови, Давид Кугультинови, Џьамалдин Иангиеви, Давид Дарчиеви, Аҭхаи Аџьаматеви, Џыр Ҳамиди уҳәа аӡәырҩы амилаҭтә литературақәа рхаҭарнакцәа дуқәа.


2005 шықәсазы Ахәыҷтәы фонд Урыстәыла еиҿнакааз апроектқәа рыхә 2,5 млн. доллар инаӡоит. Афонд ахылаԥшрала Урыстәыла имҩаԥысуан акультуреи аҟазареи русхк аҿы жәларбжьаратәи ауснагӡатәқәа.


Минск (1984): Минсктәи аметрополитен — 2 линии, 30,3 км, 25 станций, внутригородская электричка Минска (2011) — 2 линии, 67 км, 17 станций.


Диит цәыбррамза 19, 1969 шықәсазы ГаГра ақалақь аҿы; 1986 ш. далгеит Лӡаатәи абжьаратә школ; 1989 ш. дҭалеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет аҭоурых-зиндырратә факультет, дагьалгеит 1996 ш-зы; Иара убри ашықәсазы рҵаҩыс аусура далагеит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә Университет аҿы; 1997-2003 шш. азындырратә факультет адекан ихаҭыԥуаҩыс дыҟан; 1999-2000 шш. аус иуан Аԥсны Аҩныҵҟатәи Аусқәа Рминистрра иаҵанакуа иҷыдоу амилициатә школ, азеиԥш маҭәарқәа ркафедра еиҳабыс; 2000-2003 шш. аус иуан Аԥсны Аҩныҵҟатәи Аусқәа Рминистрраҿы усҭҵааҩыс; 2006-2007 шш. ҟарачы-Черкессктәи Апедагогигатә институт аҿы аспирант-ҭҵааҩыс дыҟан; 2011-2015 Аҟәатәи абжьаратә милициатә школ еиҳабыс дыҟан «амилициа аподполковник» ичын ала; Иахьатәи аамҭазы аус иуеит «Урыстәылеи Аҳәаанырцәтәи атәылақәеи рҭоурых» иаҵанакуа акафедра арҵаҩы-еиҳабыс; Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра далахәын, ахымхәацәа II ргәыԥ даҵанакуеит.


Иабаздыруаз уи аԥхамшьа уаҩ дшамшаҭоз, иабаздыруаз имҵааӡакәан ишаауаз, иабаздыруаз сани саби иара ишасҭоз, сара сашҭаҿ аҵәуабжьы ма ишгауаз?


Ахәда анцәҟьа, уцаны рашы хәыҷык аага, ҳарбаӷь ахәда ахьцәҟьаз иахьаҳшьып, – иҳәан саб, сцан раш хәыҷык аазган, арбаӷь ахәда иахьаҳшьит.


Ицәеи ибаҩи ақәырӡны, акы агмыжькәа, ақьырмыт лыԥшаах иалхны, амҿымаҭәахә зегьы ахьа лыԥшаах иалхны, наџьнатә акы змыхьуа ахыб нақәҵаны, иахьынаиргылаз, иара ахатәы ԥсҭазаара аиун, заб инапы зҽампыҵызххьоу, иԥагьахахьоу аԥа иеиԥш акәын еснагь датәамбашәа ишихәаԥшуаз.


Ԥхынҷкәынмза 13, 1982 шықәса ашьапылампыл абзиабаҩцәа рзы илахьеиқәҵароу мшны  иаанхоит, 25 шықәса дшырҭагылаз амҩатә машәырла дҭахоит.


Абарҭ аҳәынҭқаррақәа ирҿыԥшны агьырҭ аҳәынҭқаррақәагьы ахәаахәҭра иалагар ҟалап абольшевикцәа рҟны дук мырҵыкәа.


Аҩбатәи ашәҟәаҿы ажәа иԥеиԥеиуан ҳәа иаҳԥыло, егьырахь иахьабалак иԥеи-ԥеиуан ҳәа иануп.


Апартизанцәа зҿагыланы иқәԥо аӷа исолдаҭцәа зынӡагьы иԥсыҽым, абџьарла еиқәныхла иҟоуп аибашьышьагьы рдыруеит, ашьха аныҟәара зынӡагьы имариам, апартизанцәа изларԥыргоу рацәоуп, аԥышәарагьы рымоуп, адгьылқәа ирмыпыҵакхьоугьы маҷума.


Аамҭала зны апоезиатә жанрқәа аԥызара рыман даҽа зных апрозатә жанрқәа еиҳа ирылҳәҳәо иҟан.


Уара, уаҟа, Ашәлашара инхо уакәым, ҳарҭ, Ашәлашара иалҵхьоугьы ианҳаҳа, ҳҽеибаркны ҳнеит.


1956 шықәсазы дҭалоит А.М.Горки ихьӡ хзу Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт, далгоит 1961 шықәсазы.


Акы ԥсҭазаарас иаман адунеи арԥшӡара, егьи ԥсҭазаарас иаман адунеи закәу ауаҩы имбо аҟаҵара.


Абар, уажә ҳарҭ иҳаман ашьха, ага, ҳарҭ иҳаман адунеи ду гәазырҳага.


Жәларбжьаратәи амаҵзура атомтә фымцазы  аиадертә технологиақәа рзы аинформациа еизнагоит,  урҭ раларҵәара азы Вена иҟоу Жәларбжьаратәи аиадертә информациатә система ахархәара анаҭоит. Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аҵарадырреи, анаукеи, акультуреи рызҵаарақәа рзы ҷыдалатәи аусбарҭеи (ЮНЕСКО) Жәларбжьаратәи атомтә фымцазы Амаҵзуреи еицхырааны Триест, Италиа иҟоу атеориатә физика азы Жәларбжьаратәи ацентр напхгара арҭоит. Иара убасгьы аиадертә физика ахархәара апринципқәа апрактика аҟны рхархәаразы аҭҵаарақәа ахьымҩаԥырго алабораториақәа хԥа аԥҵаны иамоуп, Жәларбжьаратәи атомтә фымцазы Амаҵзура Агәабзиарахьчаразы Адунеизегьтәи аиҿкаара (ВОЗ) аус  ацнауеит амедицинеи  абиологиеи рҟны арадиациа ахархәаразы апроблемақәа рызҵаарақәа рзы.


Диит 1932 шықәса жәабранмза 22 рзы Кәтол ақыҭа Очамчыра араион. 1947 - 1948 шықәсақәа рзы Мушьни Мқаииа аҵара иҵоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум аҟны, 1957 шықәсазы далгоит џьгьардатәи абжьаратә тшкол. Иара абри ашықәсан даанахәоит А.М.Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳқынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет, далгоит 1961 шықәсазы.


Ари аиԥш аҵасгьы шамахамзар адунеи аҿы џьара иҟоуп ҳәа сыҟам


Даргьы хазы арҭ џьашьо, рҽеимаабжь каҩуа, рыҽқәа еилакьыркьыруа, асҟатәи ҽы-шьапхыцрацәа ахьеилыхоз, асаба ықәырч, аԥшатлакә бааԥс абжьы рхылҵуа, иааҟәымҵӡакәа ииасуан, ииасуан, ииасуан, аха нҵәара рықәмызт


Дранда ак ҟалама, Гәандра ҽак рыхьма, иааҟалалакгьы Алма иусын, иааҟалалакгьы иара дрылахәызар акәын.


Шоҭа Ҷкадуа иԥсҭазара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә филармониаҿы алитературатә ҟәша анапхгаҩыс дыҟан.


Икритикатә рҿиамҭақәа инарывргыланы, уи иаԥиҵон ажәеинраалақәа, иара убас атәым бызшәақәа рҟынтәи еиҭеигон ажәеинраалақәа.


Ардзинба В. Г. Хеттская дипломатия // Межгосударственные отношения и дипломатия на Древнем Востоке. — М., 1987. — С. 90—131.


1996-1997 шықәсқәa рaaн Аҷaрa aтономтә республикa иреиҳaӡоу aхеилaк aaлхәылa. 1999 шықәсa aбҵaрa инaркны 2000 шықәсa лaҵaрaмзaнӡa Қырҭәтылa aпaрлaмент aлaхәылa aшәaхтәқәеи aхaшәaлaхәқәеи рхеилaк aхaнтәaҩы.


Аҵара иҵон иқыҭа гәакьаҿ, ашьҭахь, уаатәи алагарҭатә школа даналга, 1924 шықәсазы быжь-класск змаз Очамчыратәи аԥсуа школ аҿы иҵара наигӡоит, уи даналга, 1928 шықәсазы, Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум данаахәоит. 1932 шықәсазы, дызҭаз атехникум аҿы иҵара хыркәшаны, Л. Лабахәуа дҭалоит абри ашықәсан ҿыц иадырҭыз Н. А. Лакоба ихьӡ зхыз Аҟәатәи Аҳәынҭқарратә педагогтә институт афилологиатә факультет. Абри аинститут ибзианы ҳәа далгоит 1936 шықәсазы.


Апоет ипатриоттә цәанырра цаҳәцаҳә рылҟьо иҟоуп Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа имаҷымкәа иахиҳәааз ажәеинраалақәа.


Избахын, шәахьыҟоу шәыҟаз, уаагь ауаа ҳҭахуп, шәахьыҟоу шәыҟаз, иаҷыдахаз уаҳа акгьы издыруам, дҩагылеит брониа.


Иуцәызӡом, сара сзыҳәан иҟоуп ҩыџьа ауаа ашәҟәыҩҩы Адамыр Арҭанбеи, сан ланшьа Адамыр Арҭанбеи.


Иацы ус иҟалеит, аха иахьа ашьыжь ҳаибашьцәа Наа аҭаларҭа рылаԥш шахыз амашәыр ҟалеит


Вопросы традиционной культуры абхазов. АбИГИ им. Д. И. Гулиа АН Абхазии — Сухум, 2008, 624с.


Аҵарауаа иалыркаауеит даҽа адинхаҵарахь иаҵанамкуа афундаменталисттә ҵысрақәак аҳәынҭқарра-политикатә, аекономикатә, аекологиатә, афеминисттә, амилаҭтә уҳәа егьырҭ. Арҭ аҵысрақәа зегьы еидызкыло шьаҭасны иҟоуп аҭышәантәалареи иашаки рзы ақәԥара. Афундаментализм ҳәа азырҳәоит изеиԥшразаалак абсолиутла иашарак иазнеиуа аидеологиа.


Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара иаҵанакуа афатә — ажәтәи ақыҭанхамҩеи рзы аиҿкаара адыррақәа рыла, 2002 шықәса инаркны 2004 шықәсанӡа, ҵаҟа зсиа аагоу атәылақәа рҟны хә - миллионҩык инарзынаԥшуа имлагоз ауаа нхон.


Лаҵарамза́ 6 (Лаҵарамза́ фба́), Маи 6, Лаҵара́ 6 — григориантәи амзар 126 тәи амш (127 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 239 мшы.


Уатаԥ (, ) — ақыҭа Аԥсны аҿы ауп. Аԥсны аҳәынҭқарра, Очамчыра араион / Қырҭәыла, Очамчыра амуниципалитет ақыҭа.


Днасаҩҟьоит, даасаҩҟьоит, аха дсаԥысгьы дсаԥымсгьы акы акәӡами, дыфоуп аҩ дырфаҵәҟьазшәа ишәу акрахыҵуеит, дызҿу акрахыҵуеит акымзарак ҿыцым.


Ирҭаху ирҭахыму Қырҭтәыла иаланы аанхара, ирҭаху ирҭахыму Урыстәылатәи Афедерациа иаланы аҟазаара, ирҭаху ирҭахыму Аԥсны ихьыԥшым идемократиатәу хазы ҳәынҭқарраны ашьақәгылара.


Уи ииҳәаз иазхәыцызҭгьы ашкол аҩнуҵҟа иҩназ, иазхәыцызҭгьы ашкол иакәшаны игылаз, иахырԥахон атрагедиа.


Исаркьалыхуп уи, аха уаҩ иибахьоу саркьам, анышәаԥшьи аҭәици рыла ишеибыҭоугьы, уаҩ иибахьоу хыбрам.


Беслан, иахьатәи ҳбызшәала иуҳәозар, иадиутанти иҳәаҭҳа ныҟәгаҩцәа ҩыџьеи ицны, иара ус шьапыла агәашә маҷ инҭысит, ар зыҩназ ахыбраҿ даннеи, афицарцәа реилатәарҭаҿ имаз иусқәа данрылга, дырҩегьых иара ус шьапыла агәашә ду дынҭыҵны, Ашьхымӡаҭрақәа рхәы ҳәа иахьашьҭоу ацуҭаҿы иҟаз раҳҭынра ашҟа иҿыҩеихеит.


Шәашьа дахьцаз хаха, ԥшьаха даауам, уаха ба бца, уаҵәуха ба бца, уаҵәашьҭахь ауха ба бца, иуанашьҭахь ауха са сцап, – лҳәан, ишакәызаалакгьы убас аҵхқәа рзылшан егьин, иалухи, аԥхьатәи ауха аиҳабы илықәшәеит.


Лаврецкий И. Р. Эрнесто Че Гевара. М.: Издательство ЦК ВЛКСМ «Молодая гвардия», 1972. («Жизнь замечательных людей»). Переиздания: 1973, 1978.


Иаартны далацәажәоит иԥсадгьыл абзиабара атәы ажәеинраала Аԥсуара иаҵоу рацәоуп аҟны


Шәгәы ишԥаанагои, Қарҭ инхоз аерманцәа ақырҭуа жәлақәа рыҭаны иқырҭуартәыз рахьтә згәы аҵан ерманцәаны иаанхаз, уажәтәи ақырҭуа жәлақәа ирхьынҳалоу, шьала-дала изларсу рашьцәа ирыдгылару?


Ееҳ, Сасрыҟәа, Сасрыҟәа афырхаҵа, аԥсра дазыԥшуп уажәы-уашьҭан ҳәа, адунеи азна ахаҵара зухьаз, адунеи азна ахаҵара зухьаз, адунеи азна абзиара ҟазҵахьаз, ҭахыда, ҩызада, иԥсра қәнагоума!


Ақыҭа рхәыҷқәа, шарԥазтәи ацәа хаара иҭахәхәа ианалоу, дара рхәыҷқәа агылара шрықәшәо, ашкол ианоурыжьлак, рҩызцәа аҩны инеины акрыфа-акрыжә, рыԥсы шьаны, рурокқәа аныҟарҵо, дара рхәыҷқәа неихеигәо, иааԥса-икараха амҩа ишықәу, убасҟак ашкол ишацәыхароу, ишымҩахьанҭоу уҳәа, иахьа ҿыц илбазшәа, иҳәо-инеиҭаҳәо, дҟәынд-шәындуа аҩны дыҩнан Аминаҭ.


Ари аӡәы аӡы далаижьзаап, – рҳәан, ҳаргьы ҳҭынчхеит, – рҳәан, игьыжьны рыҩныҟа ицеит.


Анхацәа бзиақәа, зхы иахәо, зца акыр ҭоу, зырахә-зышәахә еицхрашьшьы изызгәарло, напеилаԥса ҟарҵааит, уара напеилаԥса ҟазҵо урылалома, напеилаԥса ҟаҵаны, ухаҭа иуцхраатәупеи ҳәа лҳәазшәоуп ишеиликааз Абзагә.


Аимҳәаду — ари даара ишәарҭоу чымазара ҿкуп. Дарбанзаалак ауаҩы аимҳәаду абактериақәа злоу иҿку аҳауа лбааидар алшоит. Насгьы заҟа ирацәаны, ма ирлас-ырласны ас еиԥш иҿку аҳауа ахьыҟоу ауаҩы дақәшәо аҟара, убри аҟара иҳаракуп ашәарҭара ауаҩы аимҳәаду ихьыр алзыршо.


Кореиантәи ацикл аҿынтә Ажәеинраала саԥхьеит аԥсышәала ҳәа хыс измоу аҟынтә иаазгоит цәаҳәақәак


1980 шықәса азы, Леннон, Чампен захьӡыз зхы еилаԥсаз афонат рыцҳарыла дҭаирхеит. Уи ашәаҳәаҩ хәынтә ахы игәидиҵеит. Хык имаахаӡеит, агьырҭ аԥшь-хык иаахеит ибӷахь, ижәҩахь. Хынҩажәатәи ашықәсқәа рзы зны Леннон уԥсра шԥаҟалари, угәы ишԥаанагои ҳәа ианиазҵаа, уи иаалырҟьаны, “зхы еилаԥсоу аӡәы сишьыр ауеит” ҳәа аҭак ҟаиҵеит. Усҟан ари хәмаршақә иҳәазаргьы ҟалон, ас ҟалоит Џьон Леннон дазыԥшӡамызт, аха иара шиҳәаз еиԥш ахлымӡаах агьыҟалаҵәҟьеит.


Уи амш иадаҳҳәалоз рацәан уи аҽны имҩаԥысыр акәын Аԥсны иреиҳау амчра аусбарҭа


Ҳелсинки 1952 (1952 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 1952) — аԥхынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.


Актәи ашәышықәса инаркны афбатәи ашәышықәсанӡа напылаҩыратә хыҵхырҭак ҳамаӡам Аԥсны ақьырсианра шаладырҵәоз азы.


Иҟалазеи, Ҭамел, аҩны адәылҵра уцәуадаҩхазшәа збоит, ушьҭахьҟа угәы хьаауазар, уаангыл, – иҳәеит Абзагә лафшақә, абжьааԥны Ҭамел аҩны адәылҵра иаҳа изымарианы, иахьа дадхалазшәа.


Иҟоуп араҟа, зегь ыҟоуп ба быда, арахь ара ба быда акы збом.


1956 шықәсазы дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аподагогтә институт, Далгоит 1961 шықәсазы.


Хашҭра рықәым, хашҭра рықәым, мап, ахааназ, агәаҟрақәа, ҳгәаҵа иҭысыз имцаха.


Атоталитартә ҳәынҭқарра аангьы, рхатәы ԥсҭазара ашәарҭа иҭаргылауа, аԥсуа интеллигенциа иреиӷьу рхаҭарнакцәа, изныкымкәан ирыхьчахьан рыжәлар, ирыхьчахьан рҳәынҭқарра Аԥсны.


Аԥсны ахада иалыхраҿ 2004 ш. В. Арӡынба ишьҭрамдаҩс дҟаиҵоит Р. Ҳаџьынба, аоппозици аҟынтәи дқәдырӷылеит С. Баӷаԥшь.


АХӘҬАҶ 6. Аԥсны ҳәынҭқарра бызшәас иамоуп аԥсуа бызшәа. Аурыс бызшәа, аԥсуа бызшәа инаваргыланы, аҳәынҭқарратәии егьырҭ еиуеиԥшым аусҳәарҭақәеи рыҟны ахархәара амоуп. Аԥсны иқәынхо егьырҭ ажәлар гәыԥқәа зегьы рхатәы бызшәа иақәиҭны ахархәара аҳәынҭқарра азин рнаҭоит.


Убри аҭоурыхтә хҭыс ду ҟалеижьҭеи сынтәа иҵит хынҩажәи жәохә шықәса.


Еиԥшуп, игәы инҭиҳәааит аԥсҳа, иааркьаҿӡаны аизара анхиртла ашьҭахь, зназы дара абарҭ абыргцәа руаӡәк ирцәажәара ахәҭангьы иааиԥхьаӡеит, уи ашьҭахь нас иара дырҩегьых еиҳа инарҭбааны иажәа иҳәарц, ицәажәарц зҭахыда ҳәагьы данразҵаа, уахь ицхалаз, алаз аамсҭцәа быргцәа иреиуаз, иара убраҵәҟьа насҭха ишьҭахьҵәҟьа ивагылаз руаӡәк, деиқәышлаӷәаӷәаӡа арахь дааскьан, илабашьа иҽанҵа даагылеит.


1658 шықәса ԥхынгәы азы Одышьтәи самҭавро даҭааит Иерусалимтәи апатриарх Паисиос. Одышьтәи абаӷәаза Скәырчаҿ апатриархи ицыз ахаҿқәеи ирԥылаз Мықәтәи аепископ асасцәа акафедралтә ныхабаашҟа инаиԥхьеит, анеҩс, самҭавро аполитикатә центр ахь, Жәыргьыҭҟа инаскьеигеит. Аха, рыцҳарас иҟалаз, зыӡбахәы ҳәоу Мықәтәи архиереи ихьӡ ахыҵхырҭақәа рҿы иарбам.


Ус анакәха, иаамҭаӡами Аԥсны ахсаала ҩышьҭыхны аԥсуа ҭауади аамысҭеи ирыҵаркуаз адгьылқәа азгәаҭазарц, уи аҩыза ахсаала ҟаҵахар еилкаахон аԥсуа дгьыл аԥшәымацәас иамаз аԥсуа ҭауади аамысҭеи шракәыз


Иаҳҳәап, ҭауади-аамсҭеи рхатәы гәаԥхарала рыжәлақәа ақырҭуа жәла аформеи агыруа жәла аформеи рыла ирыԥсахит.


Византиа Апатриарх Николаи Мистик Аԥсҳа Гьаргь Аҩбатәи изааишьҭыз ишәҟәаҿы ицәажәашьалагьы, аланаа ақьырсиан динхаҵара рыдкылараҿы илиршаз алагьы аԥсуа қьырсиан динхаҵара иахагылаз иара Аԥсҳа иоуп.


Абри ауп сҩыза афилософ изҵаара дзысгәаланаршәаз ҳгәыла Шьаԥагәа, изысгәаланаршәаз уи уахык ҳазлаирԥшыз ажәабжь.


Ишԥаҿашәеи убри Џього ҳәа иҟаз инапы ахәархь ҳәа азҵаара уалагар?


Ирҳәоит, амза атыҩ ианаку шә-хык рахьынтә акы ақәшәоит ҳәа са схала, са схала, са схала, сгәы камыжь сашьҭан маҵәак.


Дыԥшаа, иԥсы ҭаз, иԥсы ҭанаҵы ухәура дҭазааит, саҳ, иԥсы ҭанаҵы


Уажәы аҳкәажә аҳҭныԥҳәыс лымаҭәа ажәмыжәқәа лышәҵа, ларҭмаҟ лазқәынҵа ақыҭа далала, иарбан ҩнаҭоу иалсхра ҳәа лҿаныналха, џьоукы, анхацәа аҳкәажә лхаҭа маҵуҩыс дсоуеит, саргьы, исыхшазгьы, урҭ ирыхшогьы, аҳкәажә лхаҭа маҵуҩыс дызмаз ҳәа ҳахыҽхәалап ҳәа, дара рышҟа дымҩахыҵырц, агәашәқәа лзаадыртуан, – иҳәеит.


1976 шықәсазы дҭалоит М. Ломоносов ихьӡ зху Москватәи аҳәынҭқарратә университет ажурналистика афакультет. Далгеит 1979 шықәсазы (ҩышықәсатәи апрограмма ҷыдала).


Са саҿуп шьҭа абылра, ба баҿуп шьҭа аӡыҭра, ус зынӡаҵәҟьа, зынӡа бымгәыкын!


Ишьац иаҵәан раԥхьа ишьҭан иргәаԥахуан, дара рзыҳәан уи аԥсҭазара иабызшәан, ихақәиҭра, ибазазаран, иагьашәан, дара рзыҳәан ари адгьыл гәыӷырҭан, қәԥсычҳаран, иԥсадгьылын, игәаҭан


- уаанӡатәи Иугославиа ахәҭақәа Босниеи Герцеговинеи ҩ-хәҭакны ишьақәгылар ауп – Босниеи Герцеговинеи Рфедерациеи Сербтәи Ареспубликеи (асербцәа ироуит 49% аҵакырадгьыл, ахорватцәеи абосниеццәеи 51%);


Амилаҭтә географиатә еилазаара аҟны 1978 шықәса рзы аҭыԥ змаз арыцҳара атәы аҳақьым Дреисбек абас еиԥш дахцәажәоит:


Ҳлитература еиҳа-еиҳа имассатәхаларц, еиҳа-еиҳа ибжьаратәхаларц, еиҳа-еиҳа џьабаада зегьы еилыркаауа иҟаларц азы аҭагылазаашьақәа зегьыҟан.


Уи амҩаҿ ҳара иаҳразҟхозар Аԥсадгьыл ахьӡала абылра, Уи амҩаҿ ҳара иаҳлахьынҵахозар Аҭынчра ашәақәа рыҩра


Издыруада уаҳа ҳаиқәымшәаргьы, иахьа иҵыхәтәантәиу еиԥырҵразаргьы, аха урҭ зынасыԥ ацәқәырԥақәа ирылазыԥшаауа ауаа рыбзиабара ԥхаӡа сахьцалак исыцзаауеит, исыцзаауеит сахьцалак ишсыцу еиԥш сыԥсуа џьыкҵәаҵәа.


2011 шықәсазы лаҵарамза 21 азы Аԥсны ахада С. Багаԥшь иауз ачымазара бааԥс иахҟьаны аамҭала иара иакәын ахада иусқәа назыгӡоз. 2011 ш-зы лаҵарамза 29 рзы Аԥсны ахада иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь ԥхынгәымза 29 рҟынӡа инаигӡон Аԥсны ахада аусқәа. Нас Аԥсны изаамҭанымкәа иҟалоз ажьыҭирақәа нанҳәамза 26 рза 2011 ш-рзы А. Анқәаб акандидатура ахьықәиргылоз аҟын, Аԥсны ахада иусқәа аамҭала ииасуеит Жәлар реизара аиҳабы Нугзар Ашәба иахь.


Адац ӷәӷәақәа рыла иҵауланы адгьыл иалагылоу ашәҭ ҟаԥшь зҿоу аҵла ду араҟа Октиабртәи ареволиуциа иасимволны иаарԥшуп.


Ус анакәха, актәи азҵаара ҳҭоурыхҩҩцәа иаарызныжьны, аҩбатәи азҵаара ҳазааҭгылоит ҵаҟа.


Какан абан, икылҵәахеит, расацк абан, икылҵәахеит, хьак ҩышьҭнахын, ихәасԥахеит, жьыргәыцк абан, иԥхасҭахеит, агәы зегь ашьхыц ирфахьеит, ацәаҵәҟьа нмыжькәа идырҩахьеит.


Лаҵарамза́ 2 (Лаҵарамза́ ҩба́), Маи 2, Лаҵара́ 2 — григориантәи амзар 122 тәи амш (123 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 243 мшы.


Гәында-ԥшӡа лашҭа, Гәында-ԥшӡа лхан, Гәында-ԥшӡа лӡыхь рҳәоит, убас сашьцәагьы хазы-хаз рыхьӡқәа џьара акы иахызар рҭахуп.


Ҳкомандир Аҟәа дашьцыламызт азы саргьы омак исыздыруамызт сара сицны Аҟәа ҳааит.


Усҟан, Ԥанаҩ ахәаҿы Мкьашьаб ҳәа иахьашьҭоу ахҭыс ду ҟаланы иалгахьан


Аиашоуми иаҳҳәаша, Ӡыкәыр, ашкол аҿы акәзааит, аинститут аҿы акәзааит, Лад иеиԥш дзырхагашаз, иԥсы ацәынхаргьы, уаҩра илымҵратәа дҟазҵашаз бзиабара имоуцызт.


Ажәҵыс ауаа рахь иҟанаҵаз абзиара, ақьиара есқьынагьы иахьчозааит, аха есқьынагьы иара шԥарччои?


Абри ашьха ашьапаҿы ажәытәӡа аахыс абазгаа идыргылаз ахырӷәӷәарҭа ӷәӷәа ыҟоуп


Иара убри амш ашьыбжьышьҭахь Аԥсуа телехәаԥшрала дықәгылеит Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет Ахантәаҩы.


2014 шықәса рзтәи Украинатәи ареволиуциа, Евромаидан аҵысра алахәцәа рыла иабжьгаз, Украина аҳҭнықалақь Киев аҟны, акыр ианубаалаша ахҟьаԥҟьақәа ҟанаҵеит Ҟрым азы. Адгьылбжьаха амчрақәа, еиҳарак аетникатә аурысцәа рыла ишьақәгылоу ауааԥсыра роуп еснагь аурыс политика иадгылоз, уаанӡатәи рпрезидент В. Ианукович иполитика иадгылоз. Уи атәыла даналырца, иааргаз мраҭашәараҟа иԥшуаз аамҭалатәи аиҳабыра, «насильственная украинизация» иашьҭаз, Ҟрым аганахь ала асепаратисттә дҵақәа ықәнаргыло иалагеит.


Уи излаиҳәо ала, апоет ацикл аҟны иҭахуп иааирԥшырц аԥсабареи иареи реизыҟазаашьала аԥсабареи ауаҩи реизыҟазаашьа.


Аҩымҭаҿы иаабо асахьақәа ареалтә бзазараҟнытә иагәылхны иаагоуп, ареалтә бзазара асахьақәа угәаладыршәоит.


Ҳаицәажәап абас, аԥа дсоур, саб ихьӡ ихьӡысҵоит, акампаниагьы ҟасҵоит, аԥҳа дсоур, ахьӡгьы уара илыҭ, акампаниагьы уара иуқәыз.


Абарҭ рҭак аԥшаара уашьҭамлакәа алацәажәара уадаҩуп ҳҩымҭа зызку ацәажәаратә культура алацәажәара.


Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аизара аҟнытә анҵамҭа ассоциациеи ашәҟәыҩҩцәа реилгылеи реидҵара ргәы иҭоуп ҳәа ацәажәарақәа иҟаз иашамхеит.


Хәажәкырамза́ 19 (Хәажәкырамза́ зе́ижә), Ма́рт 19, Хәажәкы́ра 19 — григориантәи амзар 78 тәи амш (79 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 287 мшы.


Ҳашәҟәыҩҩцәа ируалԥшьоуп аринахысгьы аԥсҭазаара иҵагьы рҽазааигәартәларц, асса-мыссақәа ракәымкәа, иҟазшьарбагоу ахадаратә ԥсҭазааратә хҭысқәеи ацәырҵрақәеи блаҵарыла иҭырҵааларц, аԥсҭазаара иҵарны, иуадаҩны иқәнаргыло апроблемақәа ҭырҵааларц, иахьатәи аԥхьаҩ идоуҳатә ҭахырақәа иҵагьы ирызҿлымҳахаларц, игәцараркларц.


1948 шықәса апрель 7 рзы, агәабзиаразы азин, ауаҩы изин иузаҟәымҭхо акы акәны ишыҟоу ҳасаб азуны, насгьы ауаа зегьы ргәабзиара аҩаӡара ашьҭыхра хымпадатәуп ҳәа ипхьаӡаны, иапҵан агәабзиарахьчара адунеизегьтәи аиҿкаара. Убриаахыс аиҿкаара напхгагас иамоуп адунеи зегьы аҟны ауаапсыра ргәабзиара ахылапшра арҭбаара.


Иуџьин Дебс иԥсҭазаара ахәҭак азаанаҭеидгылақәа раԥҵареи рырҭбаареи иазикит. Хыԥхьаӡара рацәала иаԥҵаз азанааҭеидгылақәа реидкылара дашьҭан. Аха игәҭакқәа зыҟамлеит. «Пульмановтәи ақәгыларақәа» рхыбгалара ашьҭахь – усҟантәи аамҭазы уи зегьы иреиҳаз амассатә қәгыларан, Дебс фымз иқәҵаны дҭаркуеит. Аӡбарҭаҿ уи дихьчон еицырдыруаз адукат Кларенс Дерроу.


Идунеи еилыҷҷан, аха џьоукы рзы иеилырҷҷара џьоукы рзы еилыҷҷарахацәеит акәымзар.


Кьыршьал Чачхалиагьы апоезиаҿы дықәԥаҩын, дагьазықәԥаҩын, дагьазышәаҳәаҩын аԥсҭазаара, ибжьгьы рзымхәаҽит ацәгьамыцәгьа


Абарҵа еиужь армарахьалагьы арӷьарахьалагьы аҭӡамцқәа рҿы адомбеи тәыҩа еилышьқәа кнаҳан.


Шьардын иуарбажә акамбашь ахы ианықәтәа, иара длеин, акамбашь ахы ашаха лахеиҵан иманы аҩныҟа дааит.


Аетникатә культура ршоит аматериалтәи адоуҳатәи ҳәа. Аматериалтә иаҵанакуеит идыру аамҭахәҭак азы иҟаз - аџьа амыругақәа, амцаагага амаҭәарқәа, абџьар, анеиааига маҭәарқәа, аидарамҩангагақәа, анхарҭа уҳәа реиԥш иҟаз иаҵанакуаз аргыларақәа, афатә, ажәтә, ачысмаҭәа, абзазаратә маҭәарқәа, амаҭәа, аимаа, ахылԥахкқәа, аҽырԥшӡага маҭәарқәа уҳәа ирацәаны.


Ҳажәлар Аџьынџьтәылатә еибашьраан ахәыҷы инаиркны абырг иҟынӡа зегьы аӡәк иеиԥш еидгыланы хҭак еицҭадыршәуан азоуп Аиааира дуӡӡа агара зҳалшаз, аха аҭынчнхара ҳанаҿу аамҭазы иара убасҵәҟьа ҳанеидымгыла, убри иаагаз ҳиааира дуӡӡа ашәарҭа иҭаҳаргылоит.


Уи ауп ҿымҭ акгьы ҳамбаӡеит, акгьы ҳмаҳаӡеит, акгьы ҳус алаӡам ҳәа рхы-рҿқәа ирнубаало изгылаз.


Аха, рҿы драҳар аӡы ҭалар ҳәа ишәозшәа, ҿымҭӡакәа итәаз, уара иуҳәозгьы, уаншьцәа ирҳәозгьы, сара исҳәозгьы, бзиоуп ҳәагьы ахызымҳәааз, ицәгьоуп ҳәагьы ахызымҳәааз еиҳа еиӷьума


Ԥхынҷкәынмза́ 26 (Ԥхынҷкәынмза́ ҩажәи́ фба́), Дека́бр 26, Ԥхынҷкәы́н 26 — григориантәи амзар 360-тәи амш (361-тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 5 мшы.


Ҳаԥсадгьыл зегь ахьынӡанаӡааӡо иаҵанакуа адгьыл ауп, уххьзгеит, иаҳхьаау Ҳаԥсадгьыл ауп


Аах, – аҳәеит Ҷышәкәа аласба, Сишьит, – аҳәеит, сашьа-иԥа, ишифоз Рашьыҭ ибна раса сыбла иабазеи, дида хса.


Раԥхьатәи ашәҟәы иацыз арҽеирақәа рҿы иарбан ажәа узырҵәуа ҳәа акәымкәа, узырҵәуа ҳәа иаԥхьатәуп.


Цәыббрамза́ 28 (Цәыббрамза́ ҩажәи́ ааба́), Сентиа́бр 28, Цәыббра́ 28 — григориантәи амзар 271 тәи амш (272 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 94 мшы.


Сара сусс иалоузеи, аибашьра ҟалаанӡа дызҿыз, сусс иалоузеи аибашьраҿы иҟаиҵаз.


Зыжәлар рҭоурых зымдыруа заби зани рыхьӡ зымдыруа, зыжәла зымдыруа диеиԥшуп, аԥсҭазаараҿы аориентациа ицәыӡуеит, дназгаз изымдырӡо, алада даиуамкәа, аҩада даиуамкәа, амрагылара ахьакәу, амраҭашәара ахьакәу изымдырӡо иқәхаз диҩызоуп.


Асуд, уара иудыруеит, аҳ иҽы аҵыхә аныхҵәалакь, анхаҩ ианхиҵәалакь, анхаҩы иқәнагоу уара иудыруеит, – иҳәеит руаӡәк.


Таиф Шьаадаҭ-иԥа Аџьба (; , Аҷандара ақыҭа, Гәдоуҭа араион — 1992?) — Аԥсуа шәҟәыҩҩы, поет.


Церцвадзе Н.В. Ажижкваква, Ацлиж / Н.В. Церцвадзе // Ампелография СССР. Малораспространенные сорта. – Москва, 1963.


Мшаԥымза́ 6 (Мшаԥымза́ фба́), Апре́ль 6, Мшаԥы́ 6 — григориантәи амзар 96 тәи амш (97 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 269 мшы.


Идыруп нас, арҭқәа зегь са изысҿаԥхо, Идыруп, нас, арҭқәа зегь рыхә злашәатәхо.


Ауаҩы, даҽаӡәы еиҳәо аамышьҭахь, ихаҭа акгьы анизымдыруа, ихаҭа акгьы анизымӡбуа аамҭазы, рхы дадырхәоит даҽа џьоукы.


Китаи иаарласны аҿиара инамаданы аҵыхәтәантәи ашықәсқәа ирылагӡаны, насгьы адунеитә арена аҟны анырреи ирыбзоураны, ари атәыла анапхгаҩцәа рҿаԥхьа иқәдыргыло иалагеит азҵаара «иԥшқоу амчра» атәылаҟны аларҵәаразы. Иазгәаҭоуп, IV Апленум ЦК КПК 16-тәи ааԥхьара (цәыббрамза 2004 шықәса) аҿаԥхьа ишықәнаргылаз китаитәи акультура атәыланҭыҵ апроекциа ҳасабтәхаданы ишықәнаргылаз:


Зегь реиҳа ииашоу аҭагылазаашьа уадаҩӡа, ма аҭагылазаашьа бзиаӡа иудырҳәо ажәақәа роуп.


Бна тоурацәгьак сылахт, Уа тышак сахыкәшан, Уа хра цәгьак сҿагылахт.


Гәдаатәи Барбара ацқьа луахәама () — Аԥсны Гәдаа ақыҭан иҟоу ауахәама. Ауахәама иргылан VI-VII ашәышықәсқәа рзы. Галтәи амуниципалитет Гудава ақыҭан иҟоу архитектуратә баҟа. Ауахәама игылоуп Самурзаҟано адәкаршәраҿы, Оқәым аӡиас армарахьтәи аҟәараҿы, 12 км. рыла Гал ацентр иацәыхараны. Ауахәама иргылан VI-VII ашәышықәсқәа раан.


Ихәыҷраамҭақәа раан де Голль иҟазшьа аҷыдарақәа иреиуахеит ауаа напхгара рзуреи, ииҳәоз анагӡареи. Уи иҟазшьа аҷыдарақәа ирыбзоураны, иара ихаҭагьы, иашьцәагьы, иаҳәшьагьы имаӡаз абызшәа рҵеит, уи абызшәаҟны ажәақәа шьҭахьлантъ ԥхьаҟа иаԥхьон.


Аҟәым еиԥшу ҳаскьын ҵиаауп аҭаҭын фҩыхаа (душистый табак). Уи аԥшӡаразы апаркқәа рҿы еиҭарҳауа аҵиаақәа ире- иуоуп.


Излақәгыларыз изларҳәо ала ачерқьесцәа аҳәаанырцәан хә-миллионҩык рҟынӡа ыҟазар, аԥсуаагьы шьоукы изларҳәо ала миллионҩык рҟынӡа инаӡоит, аха Омар Беигәа иажәақәа рыла иуҳәозар, Ҭырқәтәыла хышә нызқьҩык рҟынӡа ԥсышәала ицәажәоит рыԥсадгьыл ҭырҭәааны дара инхо-инҵуа иҟазар.


Ара игахьан Пушкин, Лермонтов ражәеинраалақәа рыбжьы, Шевченко ицәаҳәақәа рышьҭыбжь, ицәырҵуан Ҵереҭелии Ҷавҷаваӡеи рсахьақәа, Шоҭа Русҭавели ицәаҳәақәа рыбжьы ҳаракы, зышьха тәыла агәырӷьара мшқәа рзынӡа изымнаӡаз Косҭа Хеҭагәыров иажәеинраалақәа рышьҭыбжь.


Цәгьамзар бзиа ҟаиҵозма усҟан Анзор, Мыза дааизкашәан, дӡааирҟәрыло, деиҭаӡааирҟәрыло, дихәаҽырц далагеит.


Актау аштат аҟны иҟоу акапитан актәи ихаҭыԥуаҩ уажәы Куба дыҟан.


Ҳазҭагылоу аамҭазы ажәабжь ажанр аҿы аус зуа ашәҟәыҩҩцәа рхыԥхьаӡара акырӡа иазҳаит.


Абригьы дазхәыцуеит, ҳаԥсуарагьы дазхәыцуеит, аха зегьы ирҷыдоуп лара дзырԥшӡо, иузлымымхуа аҟазшьа бзиа!


Еиҳарак уи аҩыза алахьынҵа рԥеиԥшуп аԥсуаа ҳадгьыл еиԥш иҟоу адгьыл иану ажәларқәа.


Зынгьы, ныҳәак азы, Гәдоуҭа сырган, астадион аҿы сахьыҩыз актәи аҭыԥ агеит.


Сара акгьы шысзымдыруа здыруеит зҳәаз афилософ зынӡа дгаӡаз џьыбшьома, дгаӡа баҟәыҵ, уи убасҟак идыруан, убасҟак идыруан, убранӡа днеихьан, иидыруаз аиҳа шизымдыруаз еиликаауа далагахьан.


Аха убасҟан акритика аҭагылазаашьеи агхақәеи зҳәақәаз Иван Папасқьыр, Баграт Шьынқәба, Иван Ҭарба, Кәымф Ломиа, Мушьни Папасқьыр, Алықьса Гогәуа, Гьаргь Гублиа, Владимир Анқәаб, Шоҭа Ҷкадуа, Џьума Аҳәба, Никәала Кәыҵниа, Никәала Ҳашыг, Борис Гәыргәлиа, Платон Бебиа, Ҷыҷыкәа Џьонуа иазгәарҭақәаз рӷьыраӡак ус рҽеишьа рмоуӡакәа иаанханы иҟоуп.


Ма уџыр ԥсаатәхан ажәҩан унхыла, ма адгьыл ҳалал ду унапқәа азырха!


Асеминариаҿ аҵара зҵоз раԥшьгалара еҿыркааит алитературатә кружок. Гәынамӡарыла асеминариа аиҳабы дақәшаҳаҭхоит акружок аиҿкаара иаԥшьыргаз, аха уи игәы иаанагон ҭауади-аамсҭеи ирыдҳәалоу, урҭ ирҿагылоу алитература иаԥхьом ҳәа. Аха уи ус акәмызт. Лакоба егьырҭ акружок алахәцәеи алитература рхы иадырхәон даҽа хырхарҭак ахь. Акружок алахәцәа ирлас-ирласны еизалон, нас рызегь еицаԥхьалон.


Абжьаҟазаҩцәа аҭыԥқәа рҟны аҭынчра анышьақәдыргыло аамҭазы, Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аҟнытә еибашьуа аганқәа рзы еиныршәаҩцәоуп, мамзаргьы атәылақәа рнапхгара ирԥылоит, аҭынчра аазгаша аӡбамҭақәа рыԥшаауеит. Убриаан, абжьаҟазаҩцәа азин рымам абџьар ахархәаразы аграждантә хаҿқәа рганахь ала, мамзаргьы аконфликт зыбжьоу рахьтә ганкы адгылара.


Абхазию делят три Церкви: [президент республики призвал РПЦ рукоположить для Сухума своего епископа]//Христианская Абхазия. - 2013. - июль. - С.7.


Ара иахьабалак ацәашьқәа каххаа иаркын, аԥшьа раԥхьа днагылан, агәҭа ахьазеиҟароу иҟаз агәашьа ду иаакәыршан агәыргәыл-шьандал ацәашьқәа ахьҭагылаз, дара еицыз ирызкыз акака цәашьы ахьҭагылаз инеины ацәашьқәа аадыркит.


Аԥсуаа лазырҟәуаз, рыԥсҭазара марҭданы иҟазҵаз аҭагылазаашьа уадаҩқәа ируакын ара зыԥсадгьыл иазынхаз рӷьырак, аҭырқә ориентациа рымазшәа иԥхьаӡаны, аурыс царизм аполитика амҩаԥгаҩцәа аԥсуа жәлар гәрамгарҭас иахьрымаз, ахара зду ажәлар ҳәа иахьырыԥхьаӡоз, акыр аамҭа аладагьы иҟамкәа, ааҩадагьы иҟамкәа, рмилаҭтә зин хадақәа зегьы аарымырҵәаны, иаархыхны, ибжьрыԥсааны иахьыҟаз.


Гьаргь IV Лаша (; 1191—1223) — Қырҭтәыла аҳ 1213—1223 шықәсқәa рзы. Аҳәынҭқарԥҳәыс Ҭамар иԥҳа. Абхша-анхша Русудан.


Раԥхьатәи аҭыжьымҭаҿы цеи-цеиуеит ҳәа ианыз ажәа, егьырҭ ашәҟәқәа зегьы рҿы цеицеиуеит ҳәа икьыԥхьуп.


Аиашазгьы, Мактина ианакәзаалак ашәҭқәа бзиа илбоит, џьара аамҭеимҟьарак анаалоулак, хыма-ԥсыма ана-ара инеиҭалҳауан, ма рыжәла калыԥсон, ианакәзаалак луҭраҵәҟьагьы џьара шәҭык алумбаарц аиҳарак акадифа ҟаԥшь еиԥшшәа ашәҭқәа зҿало, нас аџьыка анылхуа агьама арбзиоит ҳәа иалалҵо ашәҭ ҩежьқәа иара иахьагьы изалшом.


Иҟалараны иҟоузеи, уара уначальникзар сара сыбзамыҟәуп, сара сначальникзар уара убзамыҟәуп, ҳәа ииҳәаз аасгәалашәан.


Ани хәба игеит, ари фба игеит, аха жәохә капеи иаԥсоу ҩажәа, ҩажәа ҳәа ириҭоит ани Ардашьыл.


Мшаԥымза́ 14 (Мшаԥымза́ жәи́ԥшь), Апре́ль 14, Мшаԥы́ 14 — григориантәи амзар 104 тәи амш (105 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 261 мшы.


Ԥхынгәымза́ 2 (Ԥхынгәымза́ ҩба́), Иу́ль 2, Ԥхынгәы́ 2 — григориантәи амзар 183 тәи амш (184 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 182 мшы.


Схынҳәуеит сара аҩныҟа, схынҳәуеит сара сқыҭахь, сыԥсы шҭоу, ма иааины сыԥсра.


Алхас хԥа рахь, Тутагьы убас, егьырҭ Фыраҷа, Кәыҷа ҩба-ҩба рахь.


Ԥҳәысс даанагароуп зегь реиҳа иԥшӡоу, зегь реиҳа иласу, зегь ириааиуа аԥҳа.


Аиадертә бџьар аламырҵәаразы аиқәышаҳаҭра инақәыршәаны Жәларбжьаратәи атомтә фымцазы амаҵзура иадҵан, ари аиқәышаҳаҭра знапы аҵазҩыз уи шынарыгӡо хылаԥшра аҭарагьы. Амҵзура ахылаԥшратә функциақәа – мамзаргьы Жәларбжьаратәи амаҵзура атомтә фымцазы агарантиақәа – хықәкыс ирымоуп аиадертә бџьар змам атәылақәа рҟны аҭынчратә атомтә фымца аиадертә ахь ииаргаратәы аҟамҵара.


Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аҭынчра адгыларазы аоперациақәа Рдепартамент (ДОМП) аҟәшақәа арӷәӷәеит, амиссиа аруааи аполициатә абжьгаҩцәеи рыла еиқәзыршәоз. Еиҿкаан аҟәша ҿыц — абжьаҟазаратә ус азы аԥхьагыларатә гәыԥқәа, ари агәыԥ иҭнаҵаалар акәын еизоз аԥышәа, насгьы амиссиахь инанашьҭлар акәын агендертә зҵаарақәа рзы абжьгарақәа; абжьаҟазаҩцәа рхымҩаԥгашьа аиӷьтәразы аусқәа аднакылалар акәын; абџьар алгаразы, адемобилизациа, ареинтеграциа рзы апрограммақәа шьақәнаргылалар акәын; иара убасгьы азинмч ахьчара аметодқәеи, егьырҭ азҵаарақәа рыӡбареи рзы аметодқәа еиқәнаршәар акәын.


Хәыҷи дуи шәхыччауа, алабыҵәқәа шәгәыдҵауа, егьаџьара шәдәықәырҵап, ақьачақьра шәыдырҵап, ианышәҭахым шәдыркәашап, ианышәҭахым шәдырқамсап


Авалиута еиҭарсыҩцәа, атапанча ҭиҩцәа, егьырҭ арҩшьы хкқәа инадыркны аконтрабандатә тауарқәа реиҭарсыҩцәа, иуҭаххалак.


Угәы нирхаӡом, са сгәы нирхаӡом, кәтаӷь заҵәык адагь ҽнак иҵаӡом.


Иҟалазеи аума, аӡӷаб дыззаажәго аҷкәын дхагахеит, ицә-уӷә, иведра ҵада, иаҳаҭа ԥслымӡла ирҭәны, иҵаҟа акәараҷҷаҿы дылбаан, ицәқәа акы алада ахы рханы, акы аҩада ахы рханы иҵеикит, иаҳаҭа ԥслымӡла ирҭәит, иведра уҳә змамыз ала аӡы стоит ҳәа даҿуп, ицәқәа дрысуеит, аха дырзаҟәымхит.


Уилиам Ҳовард Тафт (, Цинциннати, Оҳаио — , Вашингтон, ЕАА) — 27-тәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент.


Ари змааназ хәышықәса хаҵас усымаз ҳәа акәын, аха инапы иҟьеит мап ҳәа.


Шаҟантә ирымпыҵыҵхьаз, шаҟантә идырхынҳәхьаз, шаҟантә џьанаҭ ҭыԥхахьаз, ша ҟантә џьаҳаным ҭыԥхахьаз


Аҩынтә раан Д. Гәлиа аҭаацәаратә ԥсҭазаара далалоит 1911 шықәсазы, 37 шықәса данырҭагылаз. Усҟан ԥҳәысс дигоит Аҟәатәи аҳәса ргимназиаҿ аҵара зҵоз Елена Андреи-иԥҳа Бжьалаа (1893-1979). Ирхылцыз: Гьаргь Гәлиа (1913-1989) иеицырдыруа шәҟәҩҩхеит; Владимир Гәлиа (1914) анџьныр ҵара далгахьан, дынџьнырын, аҩбатәи адунеитә еибашьра далаӡит; Татиана Гәлиа (1919-1997) — инеицынкылан акыр шықәса аус луан А. М. Горки ихьз зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт адоцентс, Д. Гәлиа инхарҭа-амузеи аиҳабыс.


Ашәлашарантәи ианааз, аҵарашықәс алгаразы иаанханы иҟаз амзақәа рзыҳәан акәзааит, уи иацааиуаз, аҵыхәтәантәи аҵарашықәс азыҳәан акәзааит, лара лхала дымнеизар, убас ҟан заҵәык ада, илыԥхьаны, уаҳа лхәыҷқәа рзыҳәан ашкол ахь анеира лықәымшәеит Аминаҭ.


Амитингқәа рымҩаԥгара иаҿуп, ауааи аԥареи реизгара иаҿуп, Аԥсны иааны Қырҭтәыла ахьчаразы


Абри аганахьала уаҩы иазгәеиҭартә иҟоуп ажәеинраала Мамсыр хәыҷы ауасҭа ҳәа хьӡыс измоу


Хәажәкырамза́ 5 (Хәажәкырамза́ хәба́), Ма́рт 5, Хәажәкы́ра 5 — григориантәи амзар 64 тәи амш (65 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 301 мшы.


Ажьырныҳәамза́ 18 (Ажьырныҳәамза́ жәа́а), Ианва́р 18, Ажьырны́ҳәа 18 — григориантәи амзар 18 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 347 мшы (348 мшы ашықәс ду ала).


Ишеилкааз ала, ауахәама иара иамаз аҵараиурҭақәеи ҭауиди-аамсҭеи ракәын изыдҳәалаз. Аха аҵара иалгар зҭахыз анхаҩыжәылар ауахәаматә ҵараиурҭа ирҭахы-ирҭахым иалгар акәын. Ауахәаматә ҵараиурҭаҿ аҵара зҵоз Н. Лакоба зынӡа ихахьы иааигомызҭ иара дазкхарц.


«Аиаҵәақәа» убри аҟара ахаҿырацәара рымоуп, дара реиԥшымзаара иуадаҩу аҩныҵҟатәи аконфликтқәа рахь ицәырыргоит. Аполитикцәа мацара рыӡбахә ҳҳәозар, ауаажәларратә еиҿкаарақәеи, икоммерциатәыми, аԥшьгаратәи гәыԥқәа аламҵакәан, «аиаҵәақәа» рхеидкыла ҩ-ган бзиак рымоуп. Дара еиԥшымзаара хадақәас ирымоу, рыхәҭак аполитика еиҳа иагәыланахаланы иахьыҟоу, насгьы рус хада асоциалтә иашара ашьақәыргылара иахьазку, аҩбатәи ахәҭа иаҵанакуа ракәзар, урҭ аекологиатәи, аԥсабарахьчаратәи проблемақәа еиҳа иахьрызхьаԥшуа.


Қырҭтәыла аминистрцәа Рсовети Аԥсны Аминистрцәа Рсовет Ахантәаҩи изаҟаразаалак рхахьы иааргауам Аԥсны автономтә республика шакәу.


Алитературатә фонд ашәҟәыҩҩцәа рыцхырааҩ, рыдгылаҩ ажәахәҟаҵаҩ иқәгылараҿ дазааҭгылоит азеижәтәи ашәышықәсазы Урыстәыла иаԥҵаз Алитературатә фонд ашәҟәыҩҩцәа рматериалтә ҭагылазаашьа аиӷьтәразы иалнаршаз акырӡа ишырацәаз, аҿырԥштәы ҟаимаҭгьы шаԥнаҵаз.


Аӡыԥсы сҿыкәкәа, Иаша сыхәда иҭалазаап, схы бҭалан саныцәхала ақәа, са сеидшәылан амҩаду санхалазаап, схалаӡа санхалазаап, иба.


Уи аҩыза аҭагылазаашьа ганкахьы иаргылт амилаҭтә хамаԥагьара, даҽа ганкахьы ихәыз амилаҭтә хдырра.


Урҭ ирхьынҳалоу ажьымжәақәа макьана иҟамлаӡацт, Даду данаарывала ажьымжәақәа аагазгеит ԥша ҟәандак аарыласзар ҟалап, аха аԥҳәыс лгәы иаанагеит урҭ ажьымжәақәа лара иаалеихырхәазшәа, лнапала жьымжәак аалшьышьит.


Акы змам иоуп акы иазхьуа, Ремсаг зегь иман, – иҳәеит Аԥсырҭ, игыз?


Абџьар кны аӷа иҿагылоу сыҷкәынцәа шәырхылаԥш, урҭ рҩызцәа шәырхылаԥш, рыԥсадгьыл ауп ирыхьчо, аӡәы итәы имаркуам.


Хәажәкырамза́ 8 (Хәажәкырамза́ ааба́), Ма́рт 8, Хәажәкы́ра 8 — григориантәи амзар 67 тәи амш (68 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 298 мшы.


Уи ахьӡалоуп исҳәо шысҳәо, уи ахьӡалоуп изуагь шызуа сара, хара ицо мҩақәак сырнылан.


Мазлоу ауаа ирҩашьарц, рылаԥш мҩахигарц, рылаԥш мҩахигарц даҿуп, аха иныс рҳәаӡом даргьы, игха аартны иарҳәоит имӡакәа, уи дзакәыҵәҟьоу, дышԥстәы хԥароу иара ихаҭа аҭак иҟаиҵаз алагьы иубоит


Абаа ақәцә аҟны 6-7 мерт аҳракыра змоу арбгара ацәынхақәа рацәоуп.  Иахагылоуп аицарсра аԥшра змоу аҟәарч. Уажәтәи аамҭазы  ҵаҟатәи ахәҭа иаанханы иҟоуп, даҽа хәҭак иаанханы иҟоу уи аӡҭарчы ауп. Уи ашҭа аладахьтәи амрагыларатә аган аҟны ишьҭоуп, уи ҭырҭәаауп.  Аҭыӡқәа бзианы ишьыхуп.


Иахьа уа ауааԥсыра ақыҭа иазынхаз ҩажәижәаба процент иреиҳам, егьырҭ хынҩажәижәаба процент ақалақьқәа ирыланхоит.


Англызцәа ирҳәоит, раԥхьаӡа адунеи иқәнагалаз ауаҩы бызшәас дызлацәажәоз ангылыз бызшәан ҳәа, афранцызцәа францыз бызшәан ҳәа, аиспанцәа испан бызшәан ҳәа, арабцәа раб бызшәан ҳәа, аҭырқәцәагьы ҭырқә бызшәан ҳәа.


Ацәaжәaҩ бзиa иaкәын, игәaaнaгaрaқәеи, ипозициеи, идунеихәaԥшышьеи, ихaҵaреи aқырҭшәaлa еиԥшҵәҟьa ибзиaӡaны иaaирԥшуaн урысшәaлеи aнглыз бызшәaлеи.


Араҟа ҽа ус дук даҿӡамызт, Амра ашәахәала дыхәмаруан, уихәаԥшыр, хыц ҳәа акгьы икӡамызт, арахь ҳгәы аԥхьарца уи назҿишьуаз шьҭыбжьқәак ҳәа ахылҵуан, шьҭыбжьӡамызт, уи заҳалак, мрашәахәашәан, уи заҳалак, шьҭа дуаҩӡамызт, араҟа иԥсҭазаара ҩашьан, дшаашьҭыз арахь дынцәахшаран, дызусҭоу ахьихашҭыз шихароу


Ардзинба В. Г. Ритуалы и мифы древней Анатолии / отв. ред. В. В. Иванов. — М.: Наука: Главная редакция восточной литературы, 1982.


Уи қәҿиарадуны ҟиалеит аԥсуа театр аколлектив зегь азы, ахәшьара бзиагьы аиуит.


Аҟәатәи аҩныргыларатә трест иатәыз Гагратәи аҩбатәи аргыларатә напхгараҿ ргылаҩ ҟазас аусура салагеит, ҷыдалагьы напынҵаны исоуит Цандрыԥшьтәи ашкол интернат аргылара.


Ауха асааҭ жәаҩа рҟынӡа сҩыза ҿыци сареи ҳажәҩақәа ҳнапы аҵеибахны хлеиҩеиуа аԥшаҳәа ҳаван.


Урҭ рыгәҭа игылоуп аԥсуа проза аҟырҟы зырхәыхәыз Дырмит Гәлиа иажәабжь Атәым жәҩан аҵаҟагьы.


Гено Чапагәуа, Иура Сократ-иԥа Адлеиба, Капитон Рема-иԥа, аишьцәа Амерани Руслани Митиа иԥацәа Кәыҵниаа, Гәырам Валери-иԥа Ҵәыџьба, Иликәа Шьалодиа-иԥа Ҵәыџьба, Нодар Мамиа-иԥа, Едик Индикәа-иԥа Џьалаӷониа.


Барзентәыла, официалтә ахьʒ — Барзентәыла Аҳәынҭқарра — аҳәынҭқарра Европаҟны, Адгьылбжьаратә мшын мрагыларатәи агаҟны иҟо.


Саамҭа цазар сыҵлагьы афы асит, саамҭа цазар сцеит ауп, сахьцалак.


Уи ацыԥхьқәа назгәылаҷҷо Монте-Кристотәи аҳауажәпара иналубаауеит адгьылбжьаха зыхьӡ ӷәӷәала аҭоурых граф Монте-Кристо ила иадҳәалоу


Шәара шәыҟам, акгьы шәымчым, акгьы шәымам, акгьы шәзырҿиом анырҳәо абар ҳара ҳзакәу, ҳара иҳамчу, ҳара иҳарҿио ҳәа, аӷа ицас азгьы ҩымҭа дуқәак аацәырааго ҳаныҟала ашәҟәыҩҩы изыҳәан уи еиҳау қәԥара, хыхьчара ыҟам ҳәа сгәы иаанагоит.


Агәҿыӷь шәагазар ҟалап, – лҳәон, ма апатефон ҳзалырҳәон, ма ак ҳалҳәон.


Сара издыруеит, адгьыл злыху шәыгақәоуп, аилашәшәымҭаз сышьҭаҿ иӡуеит сыгага, аилашәшәымҭаз амш иаҩызан амацәыс, иацәыӡыдаз?


Ус акәымкәа, аханатә уаҩҵас иҿиауа иааиуазҭгьы, дасу дзеиуоу, дызусҭоу аҳәара, аҩра дақәиҭызҭгьы, дасу дааӡазҭгьы иара ихатәы имоу идыруа, нас убри пату ақәиҵауа, уи дҟалон даҽаӡәы итәгьы идыруа, даҽаӡәы итәгьы пату ақәиҵауа.


Ҭарсхан инапы нарықәикит анаара илбааны инеиуаз Ауасцәа хылԥеи Ахьча хылԥеи.


Апоет дииуеит, аха уи дыԥсӡом, – рҳәеит, дызшьырц ишьҭалогьы инаршә хиаӡом, – рҳәеит.


1913 ш. рзы Смецкои иргылоит асанатори аҩбатәи акорпус. Ари ахыбра Аԥсны зегь реиҳа идууз ԥшь-еихагылакны иҟаз, 250 ҭыԥ змаз хыбран. Асанатори акыр ааха ӷәӷәа аиут Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра 1992-1993 шықәсқәеи Аԥсны аблокада ианҭагылази раан.


Ҩбаҟа шықәса роуп иҵыз раԥхьатәи иажәеинраалақәа иманы ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ашә даахыҵижьҭеи апоет қәыԥш Рушьбеи Смыр.


Афӷанисҭан, Афӷанҭәыла (), аофициалтә хьӡы: Аисламтә емират Афӷанисҭан () — Агәҭантәи Азиатәи аисламтәи атәыла.


Зусман В. Г. Художественный мир Ф. Кафки: малая проза. Н. Новгород, 1996


Апатырџьа́н, апамидо́р, атома́т, апаҭырџьа́н () — Урыстәылаҟа иаанагеит 1850 шықәсазы Европантәи. Усҟан иҟаз апатырџьан ахкыжәлақәа акы-ҩба ракәын. Уажәы идырҿиеит еиуеиԥшым апатырџьан хкыжәлақәа: рацәак идумхо, заа иҟало, идухо, иаухо, иссахо, ихьшәаны иҟало, аҟаԥшьқәа, аҩеижьқәа, ажьымжәа еиԥшу уб. иҵ. Рызегьы бзиа ирбоит аԥхарра, ираабӡом аӡысаамҭа, ирнаалоит арҵәыра дгьылқәа. Апатырџьан ларҵоит ажәлала, идырхиоит аиҭаҳатә, ииаганы еиҭарҳауеит, алаба аварсны иадырҳәалоит, ирыҵкәоит, аҵармақьа еиҵарԥхьа ақәҭәаны ирхәышәтәуеит. Апатырџьан ашәҭқәа рхала ибыбыцыркхауеит. Иҿало ашәыр аргәыцқәа азныказы ииаҵәоуп (ицәышуп),икьакьоуп, ианшәлакь итатахоит, иҟаԥшьхоит. Иҟоуп апатырџьан хкыжәлақәа 200-300 грамм зкапануа ашәыр зҿало. Апатырџьан иҿало ашәырргәыц рфоит ишаӡоу, иалырхуеит афатәқәа ирыларҵо алаҭәатәқәа (соус), аршқәа, ирҵәахуеит ирҵәны, ирылырхуеит ажьырӡы, апаста, акәаха.


Колиа Ӡаӡамиа иакәзар, Аӡҩыбжьа ииз, Аӡҩыбжьа инхоз, унеишь-уааишь ҳәа зарҳәоз хаҵан.


Ивериатәи ашьхаҿ иҟоу аберҭыԥ () — Аԥсны амилаҭтә ҵакы змоу акатегориа иаҵанакәа иеиҭамҵуа акультуратә баҟа, аҳабла Афон Ҿыц аҟны. Ауахәама заатәи аҿыгҳара VIII-IX ашәышықәсақәа ирыҵанакәеит, XIX ашәышықәса ашьҭақәагьы иҟоуп.


Аизара ашьҭахь ицахьоу аамҭеи аҵыхәтәантәи ахҭысқәеи хымԥаданы агәрахаҵара ҳнаҭеит аиаша принципла ҵакыс иамоу


Алжиртәи ареволиуциа ианалага анаҩс, 1954 шықәса, ноиабр мзазы Фанон иҽадикылеит ахьыԥшымразы алжиртәи аиҿкаара, 1956 шықәсазы «Воин» («El Moudjahid») аредакторс дҟалоит — Тунис иҭыҵуаз агазеҭ алжиртәи амилаҭтә хақәиҭра Афронт акьыԥхьтә ҭыжьымҭа хада. Абасала, Франц Фанон дҟалеит ФНО аидеолог хадас, ахьыԥшымразы алжиртәи ақәԥаҩцәа инарылукааша аӡәы иакәны. Уи аамҭа иалагӡаны, иара атәыла аҩныҵҟа акыр дныҟәеит, иҭиҵаауан алжираа ркультуратә, рыԥсихологиатә ԥсҭазаара.


Зегь ркьатеиах ԥҵәон, рӷәыӷә ҷалон уи ԥыруеит ҳәа зҳәозгьы, изыԥыруам ҳәа зҳәозгьы.


Марксизм-ленинизм апропаганда аҟәша аиҳабыс, аредактор ихаҭыԥуаҩыс, аҵыхәтәантәи ашықәс азы аредактор иусқәа насыгӡон.


Уажәтәи аамҭазы агеополитикатә еицлабраҿы зегь реиҳа иҿырԥшыгоу афундаменталисттә ҵысраны иԥхьаӡоуп амсылманратә фундаментализм. Уи атоталитартә политикатә идеологианы иҟоуп. Еиҳа ишәарҭахоит ари аҵысра, уи адгылаҩцәа иаартны аибашьратә методқәа рхы иархәаны мраҭашәаратәи аидеологиа ианаҿагылоу. Ҿырԥшыгас иааугар ҟалоит «Боко харам» ҳәа хьӡыс измоу нигериатәи атеррористтә еиҿкаара. Уи ахьӡ еиҭаугозар иаанагоит «Мраҭашәаратәи аҭҵаарадырра мап ацәкра» ҳәа. Аиҿкаара хықәкыс иаман амсылманратә кодекс шариат анормақәа ршьақәыргылара. «Боко харам» адгылаҩцәа Нигериа аҩадатәи ахәҭа рнапаҿы иааганы ирымоуп, лассы-лассы атеррористтә гәыԥқәа рцәырҵрақәа ирыхҟьаны уи аҭыԥ шәарҭаны иԥхьаӡоуп. Ус 2014 шықәсазы аиҿкаара аибашьцәа ашкол иҭаз аӡӷабцәа ӷьычны мчыла хаҵа ирышьҭит. Ус дара ауааԥсыра рыпринципқәа мчыла ирыладырҵәоит.


Аха хара имгакәа Акультура хан аҿы имҩаԥысуан Октиабр аныҳәа иазкыз агәырӷьара еилатәара.


Урҭ рышьҭахь иахаанхаз иреиҳан агәыԥ неин, иаанхаз абызшәақәа реиҳа зҳәара зҵара мариаз ргыеи, убас зегьы иргыеит абызшәақәа иалаԥшны иаҳа имариақәаз, ашьҭахьӡа инеит агәыԥ хәыҷқәа, урҭгьы зегь реиҳа зҳәара зҵара цәгьаз абызшәақәа рзынхеит.


Жәларбжьаратәи атомтә фымцазы амаҵзура анапхгараҭаратә органны иҟоуп аконференциа Хада, анапхгаҩцәа Рхеилак, Амаӡаныҟәгарҭа.


Ақьиара лымшароуп, – рҳәоит, ақьиареи аҭаҷкәыми еицызароуп, – рҳәоит, мцхәы ақьиацәарагьы аҭахым, – рҳәоит, иҵегь атерминқәа уаҩы иԥшаар илшоит, аха уи акәым аус злоу.


Макарова С. Э. Барон Ф. Ф. Торнау и его воспоминания


Актәи ашәҟәы аҿы издыруазеи ҳәа иҩу ажәа, аҩбатәи аҿы издыруазыз ҳәа иԥсахуп.


Схәыҷра амҩахәасҭақәа саархымшәаӡакәа ақыҭа зегьы ааимыздеит, кәакькгьы бжьасмыжьит, схәыҷреи сқәыԥшреи раамҭазы акрызҵазкуаны иҟаз хҭыскгьы саҩымшәеит, еиҭашьақәсыргылеит, акы саргәырӷьеит, акы саргәамҵит, сылахь еиқәнаҵеит, аха нас сацәцеит, аҽа уск сахнагеит, убас мацара сцо уажәраанӡа сызхысхьоу амҩа аҟынӡа саакылнагеит.


Иахьа аколлеџьқәа хԥа аҳәсса рымацара рыдыркылоит. Егьырҭ 28 коллеџь – илаԥсоуп. Аколлеџьқәа ҩба аспирантцәа мацара ры - дыркылоит. Аколлеџьқәа 4 – еиҳарак астудентцәа еиҳабацәа ма аспирантцәа (21 ш. иреиҳау). Егьырҭ 25 коллеџь астудентцәа реиԥш аспирантцәагьы рыдыркылоит.


Аа, быбжьы бмырган, быбжьы бмырган, абри бара иахьбыхьызҵәҟьоуп саргьы иахьсыхьыз, бара амш ахьбыларгазҵәҟьоуп саргьы схи сԥаҵеи ахьдырҟәадыз, – иҳәеит.


Даҟьак иакуама, акы нхоит, ак уҳәар, даҟьак иакуама, акы нхоит, ак ҟауҵар


Ақалақь Аҟәа () Аԥсынтәыла иаҳҭнықалақьуп. Даҽа қалақьқәа: Гагра (), Гәдоуҭа (), Гал (), Тҟәарчал (), Очамчыра (), Афон Ҿыц ().


Рашәарамза 1, 1958 шықәса рзы де Голль аԥыза-министрхеит. Цәыббрамза 28, 1958 шықәса рзы имҩаԥган ареферендум, 79,2 % зыбжьы азҭаз аконституциа ҿыци Ахәбатәи ареспублика аԥҵареи адгылара арҭеит. Аколониақәа (Алжир официалла Франциа иахәҭакын, калониаӡамызт) алшара роуит ахьыԥшымреи аконституциа ҿыци рыбжьара алхразы.


Ацитрус совхоз — Бзыԥ аӡы иавоуп аргьарахь ала Аҭыӡҭа инаркны амшын аҟынӡа, даара акры аҵанакуеит. 1895 шықәсазы ара адача ашьапы икит аурыс аҳ иҿы аҳара змаз амал уаҩы Игәмен, уи абаҳча ду еиҵеиааӡеит, афымца станциа иргылеит, акипористтә алеиақәа ҟаиҵеит, иара даныԥсгьы ара дыржит;


Аветеранцәа робласттә хеилак ашҟа рыӡбахә рҳәеит Асовет Еидгыла Афырхацәа, Асоциалисттә џьа Афырхацәа, Иреиҳаӡоу Асоветқәа рдепутатцәа, аусуцәа, анхацәа, убас егьырҭгьы.


Жьҭаарамза́ 16 (Жьҭаарамза́ жәа́ф), Оқтиа́бр 16, Жьҭаара́ 16 — григориантәи амзар 289 тәи амш (290 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 76 мшы.


Достоевскии аҵыхәтәантәи ироманқәа ируакхеит ҭаацәарак рытрагедиа аазырԥшуа «Аишьцәа Карамазаваа» 1880 ш. Ароман аҿы ԥшьҩык аԥацәа руаӡәык иаб дишьуеит.


XX ашәшықәса 80-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭеи 90-тәи ралагамҭеи рзы Зураб Константин-иԥа ауаажәларра-политикатә еиҿкаара “Аидгылара” ахыҵхырҭаҿы дгылан. Иара Аконгресс ашьақәгыларатә еизара ду, анаҩс - Кавказ ажәларқәа рконфедерациа ҳәа иԥсахыз аиҿкааҩцәа дыруаӡәкын. Зураб Ачба аԥсуа парламент ахь депутатс далхын, далахәын Аԥсны Аџьынџьтәылатәи еибашьра 1992-1993 шш.


Иузҳәынҷар, наҟ иҳәынҷа, мап анакәха, иара цеит, ицеит, ицеит, ицаӡеит.


Аԥшәма еснагь ихҭырԥарқьақьа ихы аҭҟаца, иԥаҵашла дуқәа ихаԥыц шкәакәақәа рыҵаӷӷа, еснагь дыччо акәын дшааҩнашылоз, аха иахьа деихаԥсы-еиҵаԥсы дыччо акәын дшааҩнашылоз, аха иахьа деихаԥсы-еиҵаԥсы дыҟан.


Аформа аганахьала апроза ҳәа изышьҭоу аԥҵамҭа ауаҩы иԥсабаратәу есымшатәи ицәажәара еиԥшуп ма иазааигәоуп, ауаҩы есымшатәи ицәажәашьа, иажәабжьҳәаратә нормақәа ирҭыгаӡам, урҭ ирхыҳәҳәаӡом.


Адгьыл ҳақәуп, ҳақәуп, ҳақәуп, адгьыл ҳақәзар ҳақуп, ҳақуп, ашәарҭара ҳацәнырха.


Ерасҭ ишәҟәқәа иманы дыҩны даауан Када, актәи акласс дантәаз, аҩбатәи дантәаз, ахԥатәи дантәаз, аԥшьбатәи


Аӡә алада дахоит, аӡә аҩада дахоит, шьоук жьоуп, иҟаҭәоуп, ишнеиуа иахьхәып.


Хьымкәараса уи агәаӷ дықәнаргыломызт аӷацәа ргәырԥсагьы уи акәымзи нас, аишьцәа реичырчара рҭахижьҭеи акрааҵуан, хәыҷы-хәыҷы ус егьыҟалеит, Елена ԥшӡа Ҭроиатәи аибашьра шлыхҟьаз еиԥш, ашьҭахь ари ирацәаны аԥсҭбарақәа ахылҿиааит, – иҳәон, Шабаҭ иара ихаҭагьы, иҿы иаирҳәомызт акәымзар, гәаныла Енџьы-Ҳаным иԥсы лыҿҳәаран, – иҳәон, иҟалап ҵабыргны разҟыла иагьеизшазҭгьы, – иҳәон, аха уи рлахьынҵамхеит


Зҿабахә нҵәаша сара, зҿабахә, ирҳәоит схымҩаԥгашьа аӡбахә, џьоукы сдырҽхәоит, џьоукы сдырџьоит, сара аџықә-џықә сыччоит зҿабахә нҵәаша сара, зҿабахә, сгәаҟуеит исымаӡамкәа тәамҩахә, исҭахуп зегьы срыхьӡарц.


Ҷынҷа хәҷы хык лаишьҭын, барзаа-ԥҳа илықәшәан, барза-барза лнарҳәеит, барза кааба лнарахит.


Ари акомедиаҿы иаарԥшуп ҳабацәа традициала иааргоз аҵасқәеи иахьатәи ҳаамҭеи реизыҟазаашьақәак.


Ҿыцны ишьақәыргылаз абжьыҭира Багаԥшьи Ҳаџьынбеи ртандем иаиоуит абыжьқәа рацәаны. Аԥсны алхратә центыр ишышьақәнаргыло ала, абжьыҭираҿ рҽаладрхәеит 75719 ауааԥсыра, иара иапонент Иакуб Лакоба - 3549. Жәабранымза 12 2005 ш-зы иҟалеит С. Багаԥшь иинаугурациа.


Ашьанҵаӡ зжәуан, сааԥсара сылабон, сгәашьамх ӷәӷәахон, ашьанҵаӡ зжәуан, сыԥсы хаара инаҵгәаны, аԥсгьы сханаҵон.


Иан Сиун – Китаитәи афилософ, апоет, аполитик (диит Ҳ. ҟ. 53 ш.)


Сыԥсҭазаараҿ уажә сызҭагылаз аҩыза аҵак ду змаз хҭыс санымиацызт, абарҭ амшқәа рзы, Ада зегь реиҳа данысҭахыз амшқәа рзы, цас исзылуазшәа, дныбжьаӡ дцеит.


Зынӡак зҽеиҭазкхьаз, аха издырӡоз аӡә лакәны, игәакьаз, аха исцәтәымыз аӡә лакәны.


Абаандаҩцәа зегьы ианаамҭоу ашәҟәы иадырԥхьоит, аҵара ддырҵоит, аамҭала анапҟазара ддырҵоит.


Апалиндром (ажә.бырз. πάλιν - "шьҭахҟа", ажәа.бырз. δρóμος - "аныҟәара") - ҩхырхартак еиԥшны уаԥхьартә иҟоу арыцхә, анбанеицааира,  ажәа ма атекст оуп. Иаҳҳәап  арыцхә 404; ажәеи "аркра" аԥсуа бызшәаҿы, финтәи ажәеи "saippuakivikauppias" (асапынтиҩы) - адунеиаҿ зегь реиҳа ихәхәоу ажәа - палиндром, атекст "Ари - Ина, ани - Ира" убас егьырҭгьы.


Шьоукы-шьоукы дара рхала убас ацәажәара уаларгалоит, уаарымбаргьы агә ҿыӷь иагозшәа уи аҽны, уара зынӡа ацәажәара угәамԥхо заргьы, уанықәркӡалак, нас иахьынтәаауго уара ухаҭагьы иузымдырӡо, аха арахь урзаҟәымхуа ацәажәара уалагоит.


Руакы неины аԥынҵа иафҩит, егьи аҵыхәа, даҽакы неины ашьапқәа ирфҩуа иалагеит.


Иара убас асовет аамҭазы иҭыҵуаз Д. Гәлиа иеиқәиршәаз, иаԥиҵаз арҵага шәҟәқәа, ахрестоматиақәа: «Аԥсуа бызшәа. Аҩбатәи акласс азы. Аҟәа, 1934 шықәса», «Алитературазы ахрестоматиа. Ахәбатәи акласс азы. Аҟәа, 1934 шықәса», «Алитературазы ахрестоматиа. Ажәбатәи ажәабатәи аклассқәа рзы. Аҟәа, 1939 шықәса», «Аԥсуа бызшәа. Аԥшьбатәи акласс азы» уҳәа иҵегьгьы.


Аԥсуаа ҳҿы аексплуататортә классқәеи аексплуатациа зыруаз аклассқәеи атәым уаа иаԥсуам изы зеилкаара уадаҩыз, хыхь-хыхьла мацара уаҩ илаԥш иҵамшәоз аизыҟазаашьақәа рыман.


Аԥсны аӡиасқәа зегьы иреиҳауп аӡиас Кәыдри (аӡиас Сакьан налаҵаны) аӡиас Бзыԥи. Уи аура 129 км инаӡоит. Уи аӡы иҭоу ала Аԥсны аӡиасқәа рыҩныҵҟа актәи аҭыԥ ааннакылоит. Аӡы иҭоу ала Аԥсны аӡиасқәа рахьтә аҩбатәи аҭыԥ аннакылоит аӡиас Бзыԥ. Уи аура 110 км инаӡоит. Арҭ аҩ- ӡиаск рыӡҭачыра — 3540² км рыҵаркуеит. Ари Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыра зегьы аҟны 4,01 % артәоит.


Илҟәамҵӡар, илзымычҳакәа дамхаҳәҳәар, акаруаҭ ицәыҵартәаны иҵәахны илымоу лысаби илаҳар, илзымычҳакәа дааҩналар, арҭ агыгшәыгқәа илзыруа лыздырамызт.


Ацәгьара ихаиршҭуеит, абзиара ихашҭуам, иара инапала абзиара ихашҭуам, иара инапала абзиара сирҟаҵоит


Еибашьрангьы еибашьраҵәҟьамкәа, еинышәарангьы еинышәараҵәҟьамкәа, изҭоу ашоура рзымдыруа, џьашьатәшәа иҟан рҭагылазаашьа


Рашәарамза́ 20 (Рашәарамза́ ҩажәа́), Иу́н 20, Рашәара́ 20 — григориантәи амзар 171 тәи амш (172 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 194 мшы.


Иџьоушьаша, мызкы ашьҭахь Қьалышь Ачачба игәра агара уадаҩуп ҳәа иқәгылаз Гәдевич дааҳәны, Урыстәыла гәык-ԥсыкала иазыҟаз Аԥсны аҳ Қьалышь Ачачба цәгьахәыцрала дҭадырхеит ҳәа акьыԥхь аҿы ибзарӡы ҳәо деиҭақәгылт.


Дыԥсит ҳәа рымҳәарцаз еҵәарашҟа ухала, дымит ҳәа рымҳәарцаз ухы ргәалашәа уԥсрала, ухы угәаларшәа ашәала.


Убасҟан аиха цҳафыр зықәшәаз аҵла акәаӡ ҽыҭ амҟьаны ишцо еиԥш ауп сгәы амҟьаны ишцаз


Ажандармцәа дааныркылан идокументқәа гәарҭеит мышкы уи аԥхьа апапцәеи аамысҭцәеи ирзыҵҟьаны иабрагьыз Мсоусҭ иԥшра ихыркаазаап, злаԥш наиқәшәо аӡәырҩы Мсоусҭ иԥшра ихыркаауеит, уи иаршанхоит ма иаргаз-ҽазуеит.


Цәыббрамза́ 5 (Цәыббрамза́ хәба́), Сентиа́бр 5, Цәыббра́ 5 — григориантәи амзар 248 тәи амш (249 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 117 мшы.


Аҳаҭыр Дырга аорден змоу Самсон Ҷанба ихьӡ зху аԥсуа аҳәынҭқарратә драматә театр асценаҿы иқәдыргылеит иара иалху аспектакль.


Демоны войны (Demony wojny wedlug Goi, также есть перевод названия как «Псы войны»), 1997ш.


Манчестер, официальное название системы — Manchester Metrolink (фото), первая часть современной системы открыта 6 апреля 1992 года.


Апап днеин ани иахьылҳәаз ачыхәчара дҭаиарц даналага, анс ҟаиҵан дамкит, арс ҟаиҵан дамкит, аха ииулакгьы иҽиреиџьын, иалаухи, игәы ҩарханы абри ачыхәчар дҭалеит.


Убри аҟнытә аболшевикцәа злаҟаӡам иалаҟаушәа, ажәлар ажәлар аболшевикцәа рҳәатәы иацымныҟәарцы, аҳәҳәара иаҿуп.


Лафҳәаҩык дыҟан, ҷкәынак диазҵааит, Уара Хәаршә лԥа уакәу, Хьаршә лԥа уакәу?


Барселона 1992 (1992 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 1992) — аԥхынтәи Олимпиадатә хәмаррақәа.


2009 шықәса абҵара 23 рзы, Гьаргь ацқьа иныҳәамш азгәаҭаразы, Қырҭтәыла амилаҭтә банк иҭнажьит Гьаргь ацқьа иуахәама иазку, 10 лари аноминал змоу, араӡнытә, гәаларшәагатә, аколлекциатә монета.


Ганкахьала, иаабац лакәтә сиужетуп, даҽа ганкахьала, ианҩу аамҭа иақәшәо, актуалра аныԥшуеит.


Исырччоит ҳәагьы, имаҳәыла Хьымкәараса зны быргк иҳәамҭа иалхын лаф жәеинраалашәа ииҩыз акгьы уи џьара кьыԥхьк ахь ацәыргарагьы игәы иҭам, иара ус иахьыҟоугьы игәаламшәозар ҟалап, жәабала иԥыжәжәан икаижьхьоу, ииҵәаӷәахьоу, мамзаргьы ирҽеирц игәы иҭоу рхыԥхьаӡарахь џьара иалазар акәхап ԥасашәа зны, маӡала ихҩылааны изниҵаз қьҭаԥк аацәырганы, иара ихатәушәа аԥхьара дналагоит


Ԥхынгәымза́ 29 (Ԥхынгәымза́ ҩажәи́ жәба́), Иу́ль 29, Ԥхынгәы́ 29 — григориантәи амзар 210 тәи амш (211 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 155 мшы.


Гәбаа адәы, мамзаргьы ахҷыԥсаа рыԥсадгьыл аҿы Нхыҵ-Кавказ инхо ажәларқәеи аԥсуа жәлари рхаҭарнакцәа иеицазгәарҭон азежәтәи ашәышықәсазы иҟалаз атрагедиа аԥсуааи, аедыгьцәеи, Нхыҵ-Кавказ инхо егьырҭ ажәларқәеи рыԥсадгьыл ааныжьны аҳәаанырцәҟа имцар ада ԥсыхәа амамкәа иҭазыргылаз ахҭыс иадҳәалоу


Аполитикатә цензура аныӷәӷәаз аамҭазын Таиф Аџьба иажәеинраалақәагьы агәҽанызаара рызцәырыргон аредакторцәеи ацензорцәеи.


Москватәи алитературатә институт аҿы иҟоу Иреиҳау алитературатә курсқәа. Дрылгоит 1987 шықәсазы.


Бзыԥҭатәи абаахкырақәа зегьы Анаҟәаԥиатәи шреиҳау аиԥш, арирахьҟа Аԥсны абаахкырақәа зегьы иреиҳау, зегь реиҳагьы иӷәӷәоу иароуп.


Аҭакәажә дызлагашаз иразанак илҳасабзар акәхап, деиха-еигәо акәымкәа, ашырҳәа дҩагылеит, ауаџьаҟ дныҽҳәаххын, ахәа неиԥхьышьшьааны, агәгәаҳәа еиқәылартә еиԥш амца ахы лкит, уедра дук азна аӡы нахакналҳаит, егьи ауада дныҩнаххын, иҿыц-ҿыцӡа занҵиарқәак аалгеит, руак, иара уаҵәҟьа иааԥыжәжәаны абинт-ццахақәа налылхит, аспирт лымамызт ҩынтәыршыра ауаткеи абамбеи ааидылкылт.


Аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор Владимир Иван-иԥа Қарчаа Аԥсны ареволиуциатә қәԥара аҭоурых аҭҵаараҿы илагала рацәоуп. Иусумҭақәа рахьтә еиҳараӡак иалкаатәу иреиуоуп «Аԥсны Асовет мчраз ақәԥара иазку аҭоурых аҟынтә», «Аԥсны Асовет мчраз активла ақәԥаҩцәа» уб. иҵ., Аԥсҭазааратә мҩа ду ианысыз аҵарауаҩ далахәын Аџьынџьтәылатәи еибашьра Ду 1941-1945 шш. Иара акыр шықәса азикуеит аибашьра ашьҭахьтәи Аԥсны ақыҭанхамҩа аҿиара аҭоурых ганрацәала аҭҵаара. Владимир Иван-иԥа Қарчаа иҭижьуеит 35 инареиҳаны аҭҵаарадырратә усумҭақәа, иара убас амонографиақәа хәба.


Ҷына-лԥа Ҷыҷын ихаҿсахьала еизыркәкәаны ашәҟәыҩҩы иааирԥшит аԥсуа жәлар рҟазшьа аҷыдарақәа ируаку ахатәы гәырҩа анмырԥшра, ахатәы гәырҩа адемонстрациа азымура.


Аӡы ҭызблаан, сеимдо аӡыршьҭра сҭалан, ани аӡы анбылуаз аихагьы мбылуаз, саҳәа аҿы ԥыҭк блын, ахәы мацара убра џьара ишкаршәыз, амса убра џьара ишҭаршәыз збеит.


Шарль Андре Жозеф Мари де Голль () – афранцыз генерал, аполитик, Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьранӡа еицырдыруаз атанктә еибашьра атактик иаҳасаб ала Аҩбатәи адунеизгьтәи аибашьра аан зых иақәиҭыз франциатәи амчрақәа раԥхьагыла, 1944–1946-тәи ашықәсқәа рзы аамҭалатәи аиҳабыра рхада. Аконституциа ҿыц агәазырхаҵаҩы, насгьы 1958 шықәса инаркны 1969 шықәсанӡа Ахәбатәи ареспублика актәи ахада.


XX ашәышықәса алагамҭазы ауахәама еиҭашьақәдыргылеит. Арҿыцратә усурақәа раан акупол ахадыргылеит аурыс баҟақәа рзы иҟазшьарбагоу амҿытә конструкциа „аџьымшьхы“, аԥенџьырқәа дырҭбааит, аҩнуҵҟагьы адәахьалагьы иршьыхит. Абаҟа аҩнуҵҟагьы адәахьалагьы ашьыхра аан иҟаҵаз адекор амшала ауахәама раԥхьатәи архитектуратә аԥшра аҽаԥсахит. Ауахәама асаркьалсырҭа аман. Мраҭашәаратә ҭӡамц аҿы иалагон Қәыдры аӡиас аҟынӡа ицоз ахыҵхырҭа (аура 260–280 м. ). XIX ашәышықәса анҵәамҭаз абри ахыҵхырҭаҿ аарԥшын амармалташьтә хаҳәҟьаԥс, уи Ҳазшаз ирелиефтә сахьа анын, агьи ахаҳәҟьаԥс аҿы аарԥшын Иасеи Анцәа Иани (афотоҭыхымҭақәа алалырҵәеит П. Уварова). 1917  шықәсазы ауахәама аҵакырадгьыл иахьаҵанакуаз иҟан ахәышәтәырҭеи, асасааирҭеи. Абрааҵәҟьа иҟан ашәырҭрақәеи аӡахәаҭрақәеи.


Ҳамԥшӡакәан ҳлеи-ҳласны абри ара ҵла ду анышә адҳаҳәҳәало, анышә адҳаҳәҳәало мацара ақәцәан иҩаагеит.


Ажәаатәи ашәышықәсазы аурыс литератураҿы реиҳа ԥыжәара змаз ажанрқәа ируакын аода.


Араҟа Баграт Уасил-иԥа ақәҿиара бзиақәа иманы алитература рҿиареи аҭҵаарадырратә усқәеи гәацԥыҳәарыла еидибалон, ақәҿиара бзиақәа иманы иҭиҵаауан аԥсуа бызшәа еиуеиԥшым азҵаарақәа, насгьы аԥсуа жәеинраала еиҿартәышьа иазкны аԥхьаӡатәи аҭҵааратә усумҭа неиҵых зҩыз иара иоуп.


Са сымҩагь хьанҭоушәа бымбеи, иаԥсамшәа бымбеи сзышьҭақәоу, имыцхәцәоушәа бымбеи сгәы иҭақәоу, базмырԥхошәа бымбеи са сдунеи.


Аҭәаҵлеи ҷлоуааи еимадахеит, Аҷандара агәаҿы игылоу аӷшҵла гәаҩа дуи ақыҭеи шеимадоу аиԥш, Мгәыӡырхәа агәаҿы игылоу аџьҵлеи ақыҭеи шеимадахаз аиԥш.


Барцыц Анна Михаил-иԥҳа, Ахба Арда, Венера Ҷан-ԥҳа, Гарцкиа-Шамба Галина Илларион-иԥҳа, Ирина Аиба, Ебжьноу Назырбеи, Кьетиа Витали, Агырба Анатоли, Бениа Нулетта, Кәаӡба Иури.


Уигьы дҭынчын, аҵарагьы бзианы иҵон, аха ҳакласс аҿы итәаз зегь реиҳа Таиф даарылукаартә аҵара бзианы иҵон.


Убас иҟоу роуп Пицунда акурорт еидҵара иахьатәи адиректор Қырҭбаиа Валерии уи ихаҭыԥуаҩ Хәытаба Виталии.


рашәарамза 2007 - нанҳәамза 2008 - Афинансқәа рминистрраҿы иҟоу аимакқәа рыхәаԥшра ахеилак - ахеилак аппарат.


Дональд Џьон Трамп (; , Куинс, Ниу-Иорк, ЕАА) — 45-тәи Еиду Америка Аштатқәа рпрезидент.


Жьҭаарамза́ 30 (Жьҭаарамза́ ҩажәижәаба́), Оқтиа́бр 30, Жьҭаара́ 30 — григориантәи амзар 303 тәи амш (304 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 62 мшы.


Диит 1922 шықәса жьҭаарамза 20 рзы Лыхны ақыҭа Гәдоуҭа араион. Иԥсҭазаара далҵит 2003 ш. азы. 1940 шықәсазы дҭалоит Аҟәвтәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт далгоит 1940 шықәсазы.


Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара 2008 шықәса, ԥхынҷкәынмзазы иҟанаҵаз адыррақәа рыла, адунеи зегьы аҟны имлашьуа рхыԥхьаӡара 960 миллионҩык ауаа инареиҳаны иҟоуп. Зегь реиҳа хыԥхьаӡарала (907 миллионҩык ауаа) изфо змам ауаа ахьынхо аҿиара иаҿу атәылақәа рҟны ауп. 65 процент урҭ рахьтә Индиа, Китаи, Конго, Бангладеш, Индонезиа, Пакистан, Ефиопиа инхоит.


Ирылатәаз асенатор изларабжьеигаз ала асоциалист ақырҭ еиҳабыра ирдырҵеит ауахәама дгьылқәа рыхә рырҭаразы


Ааи, сара уажәы абаандаҩы дызҭадыртәоз адахҭа сҭатәан, аусӡбацәа астол ахы-аҵыхәа рҽахьыгӡа итәан, арахь ҩажәижәаба бла схын, ҩажәижәаба лымҳа сызкыдын, ҩажәижәаба гәы сныӡбауан


Агәабзиарахьчара адунеизегьтәи аиҿкаара асаит аҟәшақәа руак аҿы иупылоит аинформациеи ҳаамҭазтәи акоронавирустә ҿкы COVID-19 иадҳәаланы аиҿкаара иҟанаҵо абжьгарақәеи, ари ачымазара рапхьаӡа акәны ашәҟәы иҭагалан Китаи, Ухань ақалақь аҿы 2019 шықәса, декабр 31 рзы. Ари адаҟьаҿы есыҽны ианырҵоит ачымазара ацәырҵра иазку актуалра злоу аинформациа.


Иаалырҟьаны ауаҩы дӷархар алшоит, аибашьреи агәаҟреи ирыхҟьаны, аха аибашьреи агәаҟреи ажәлар анҭагылоу иаалырҟьаны ауаҩы дмалуаҩны дзыҟалаӡом ламысла, аџьармыкьатә закәан днықәныҟәаны.


Дара рзыҳәан ибаагәароушәа, аҵх аҳра ауеит, Дара рзыҳәан аԥсабара амҩақәа аанартуеит.


Нина уи аус дазыманшәалоуп, афашистцәа рыҩнуҵҟа аус ахьылуазы, аха нас ушьҭан афашистцәа гәҩарас дҟарҵар ҟалоит


Лaдо Гургениӡе икaриерa "Миис Ԥиерсон" aгәҭaнытәи Мрaгылaрaхьтәи Европa aкорпорaтивтә финaнсқәa рыҟәшaҿы дaлaгеит.


Аԥсны ахадарахьы еиндаҭлоз Сергеи Багаԥшьи Рауль Ҳаџьымбеи блокк аҿы еилаҵәаны аԥхьатәи


Абар хымш раахыс аредакциа аусзуҩцәа фҩык рыда егьырҭ ахьыҟоу сыздыруам.


Убриазоуп, ажәаатәи ашәышықәса анҵәамҭеи азежәтәи ашәышықәса алагамҭеи рзы Аԥсҳа Қьалышьбеи аҭырқәцәа аниқәла иаалырҟьаны ҩажәихәба нызқьҩык рҟынӡа ар рықәыргылара зилшаз.


Альва Миурдаль лыԥшәма Гуннар Миурдаль Адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатын аекономика ахырхарҭа ала, уи лыԥҳацәа ҩыџьа рахьтә руаӡәык – Сиселла Миурдаль-Бок – дфилософын, Каи Фиольстер – дсоциологын. Лԥа Иан Миурдаль – дышәҟәыҩҩын, джурналистын.


Уи илҭахын, урҭ рашҭаҿы абзеираз луа-лҭа хыра днарылаԥшыр иагьа илцәыцәгьазаргьы мчыла дгәыр ӷьаларын, абриаҟара шықәса зегьы лара дыздынҵәалахьаз, абзеираз-ацәгьараз акы дамеигӡацызт, насгьы, уи иаарго лҭахым, урҭ зынӡа акгьы аарымгаӡаргьы Анцәа иҟынтә лара лымацара илуртә дыҟоуп лмаҭа ичара, лара илҭаху, лара лгәырӷьара иалагәырӷьар ауп.


Актәи аҭыжьраан арҿиамҭа злалагоз ажәа ухымҟьакәа ҳәа игханы ианыз, аҩбатәи ашәҟәы аҿы ириашан уахымҟьакәа ҳәа.


Геннади Аламиа дравторуп жәлар рҳәамҭа шьаҭас измоу Апсны агимм ажәакәа.


1360-тәи ашықәсқәа раан Мықәтәи акафедра дахагылан аепископ хада Лука Оӡрхели. 1363 шықәсазы иара, дныҳәарц азыҳәан, адгьыл цқьа аҿы дыҟан. Иара ихьӡ ҳәоуп XII-XIII ашә. иаҵанакәа ажәытә напҩырақәеи, иара убас, Вантәи ақәабқәа ирну аныҳәаратә ақәҩырақәеи рҿы. XV ашәышықәса иаҵанакәа Мықәтәи аҩырацқьа (1300.) ихьшәо аҩырақәа рҿы иӡбахәы ҳәоуп аепископ хада Филип Чхетиӡе. Иара Мықәтәи акафедраҿ аус иуан XV ашә. абжьаратә шықәсқәа рзы. XV ашәышықәса анҵәамҭаз аус иуан Саба Мықәтәи. Иара шаҳаҭс дарбоуп XV ашәышықәса анҵәамҭазы еиқәыршәаз Маӷ нараӡеаа ршьатә шәҟәы аҟны.


Неру аекономикатә цхыраара идикылон СССР аҟынтәгьы, аха Асовет Еидгыла азы адгылаҩыс дҟамлеит, иара еиуеиԥшым ауаажәларратә шьақәгылара змоу аҳәынҭқаррақәа ҭынч реицынхара азы дықәгылон. 1955 шықәса рзы Неру Москва даҭааит. Асовет Еидгыла аҟны иҟазаара иалагӡаны Неру еиуеиԥшым ақалақьқәа дырҭааны ибеит. Неру иԥҳа Индира Гандии иареи зықьҩыла ауаа рԥылон, иара ас еиԥш адкылара даара изыџьашьатәын. Екатеринбург ақалақь аҟны – усҟан Свердловск, Индиа аԥыза - министр азауад «Уралмаш» ахьгьы днеит, анаҩс Индиеи ари азауади аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит. Уиижьҭеи азауад 300 инарзынаԥшуа ексковатор Индиаҟа идәықәнаҵахьеит. Абасалагьы асоветтәии индиатәии аизыҟазаашьақәа шьақәгылеит.


Иара убас Ҭакьалагьы хылҵшьҭрала дынхаҩуп, аха, Манча еиԥш, Ҭакьалагьы инхаҩратә хылҵшьҭрала дҵоураны дазыҟамҵаӡеит.


Мсыр, Египет () Мыср/Miṣr,  Маср/Maṣr), аофициалтә хьʒы: Арабтәи Республика Египет ( Џумхурыиаҭ Мыср аль-Арабыиа,  Гәымхәриеҭ Маср ель-Арабыиа) — Африка атәыла иауакуп.


Кыр сагозар, абри амца сара сагоит сеиқәыҷыҷы, сара сагоит сеиқәҷыҷы, исмырбакәа хәыҷ-хәыҷы.


Луции Волузии Сатурнин – римтәи аполитик, аконсул (диит ~Ҳ. ҟ. 60 ш.)


1991 ш-рзы А. Анқәаб далхын Аԥсны иреиҳаӡоу Асовет депутатыс. 1992 ш-рзы дҟаиҵан Аԥсны иреиҳаӡоу Асовет аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистырс. Ари инаԥхгара ҿыцаҿ иҟалеит аигәҭасра уcҟантәи аамҭаз наԥхьара азызуаз Гиви Ломинаӡе иареи рыбжьара. Уи иҟаиҵеит адҵара Анқәаб иаҭара зыршаҳаҭхаша Қарҭынтәи иааигарцаз. Уи ашықәсан лаҵарамза 24 рзы Аҟәатәи аҩныҟатәи аусқәа рхан аанкылан Аԥснытәи аҩныҵҟатәи ар В. Арӡынба наԥхгара зиҭоз рыла. А. Анқәаб убри ашықәсан Аԥсны аҩныҵҟатәи Министрс дшьақәырӷәӷәан. Аха аҵыхытәан Анқәаб иажәақәа рыла иара еиқәархеит Қырҭтәы аҩныҵҟатәи аминистрра анаԥхгареи иареи ирибжьаз аиҩзаратә еизыҟазаашьа. Маҷӡакгьы игәы еихьнашьуан уи Министырра инеира абас иаҳыҟьалаз.


Ҷыдала сара уа аҵара сҵон аҽакуан азы, мыцхәы иналкаан бзиа избоит.


Зегь раԥхьа иргыланы ауаа рахь анеира аҭахуп, еиҳаракгьы аҿар рахь анеира


Аполиак хылҵшьҭра змоу амигрантцәа, аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, 21 миллионҩык ыҟоуп. Урҭ зегь раасҭа иахьынхо ҭыԥуп Еиду Америкатәи Аштатқәа – ара инхо аполиакцәа рхыԥхьаӡара миллионки 500 нызқьҩык рҟынӡа инаӡоит, Бразилиеи Германиеи ракәзар, Польшантәи амигрантцәа рхыԥхьаӡара еиԥшуп уҳәар ауеит – дара ҩ-миллионки 500-нызқьҩык рҟынӡа тәылацыԥхьаӡа инхоит.


Аӷа бааԥс цәгьахәыцҩы иҿы аус анумоу еицәоу адунеи аҿы акрыҟоума!


Ӷумуришьтәи ауахәама () — Аԥсны Ӷәымрышь ақыҭа агәҭаны иҟоу ауахәама. Ауахәама иргылан XIX ашәышықәсазы.


Ахадаратә фырԥҳәыс Саида лхатә ԥсҭазаареи лара лхаантәи аԥсуа жәлар рзеиԥш ԥсҭазаареи еидҳәалоуп, еишьашәалоуп.


Рчеулишвили Л. Д. Некоторые аспекты грузинской архитектуры Черноморского побережья. Средневековое искусство. Русь. Грузия. М. 1978


Аха аиашьа иԥҳәыс илҳәоз хаиҵомызт, иԥҳәыс илҳәоз иаҳәшьа лыцәгьақәа рыгәра игомызт.


Мрагыларатәи-ареволиуциатә комитет ихадароу усны ирыԥхьаӡон аинтернационалтә ааӡара аџьажәлар рыҩныҵҟа иҟаларҵ азы. Арҭ аиҿкааратә усурақәа ажәлар рылааӡараҿ иҟаз иабзоураны, Аԥсны иқәынхоз амилаҭқәа рҽеидкыланы Аԥсны Асовет мчра аиааира азааргеит. Аҵыхәтәаншәа Н. Лакоба иҩуан: «Нигде, как в Абхазии, так отчетливо выражается солидарность между различныими национальноствами. Здесь история не знает даже серезных национальных трении, несмотря на самые серьезные старания националистов, царских чиновников, грузинских меньшевиков и. т. д.»


Избан, избан абас сзақәшәарыз, иҟасҵазеи цәгьарас, ӡәыр иԥсҭазаара амҩа сҿаҟәахьазма, изсыхьрыз, изсыхьрыз, изсыхьрыз?!


Уаҩы иҳәар ҟалоит афырхаҵаратә епос ажанр змоу ажәларқәа зегьы рҿы иаҳԥылоит ҳәа.


Уаҟа аҟаабжьгьы мгеит, аӷзбжьгьы мгеит, сара сгәы ҭҟьар ҳәа ишәазар акәхап ырцҳа


Акварель детства. Ановеллақәа рышәҟәы. М., 1995; Вечность учит терпению. Аповест. Аҟәа, 2010. (Google ашәҟәқәа)


Мшаԥымза инаркны нанҳәамзанӡа 2014 ш-зы Аԥсны аҩныҵҟа иҟаз аполитикатә ҭагылазаашьа акыр иуадаҩхеит, уи инахырҟьаны лаҵарамза 27 инаркны рашәарамза 1 иҟалеит ажәлар реизара. Урҭ ирымаз агәамҵра икылнагеит аҳәынҭқарратә амчхара ахан аанкыларахь. Амитынгаҿы еизаз рықәгылараҿ еиҳарак иазгәарҭоз апунтқәа иреиуан изакәанымқәа ақырҭуа милаҭ Аԥсны атәылауаҩ ипаспорт иҭара, урыстәылатәи афинанстә цхыраара иҟарҵаз дара даҽа ус ахь аиагара, иара убас Аԥсны авторитартә напхгара аманы аҟалара. Аԥхьа Анқәаб аиҿцәажәара мҩаԥыгон агәынамӡаҩцәеи иареи урҭ мчыла иааныркылаз аҳәынҭқарратә хан аҩныҵҟа, уи аиҿцәажәара алыҵшәа шамоуаз аниба ашьҭахь, иара убас ажәлар еиҿанамгаларц азыҳәан, диасуеит Урыстәылатәи арратә база Гәдоуҭа ақалақь аҿы иҟаз. Иара уа ирыцҵахоит аиҿцәажәара аоппозициа алахәылацәеи апарламент алахәылацәеи иареи. Ари аиҿцәажәараҿ рхы аладырхәит Урыстәыла аҳәынҭқарра Афедерациа ашәарҭадара асовет ихаҭыԥуаҩ Рашид Нургалиеви Урыстәыла аҳәынҭқар ицхырааҩ Владислав Суркови.


Гәдоуҭа снеит август ҩажәи ҩба рзы, ашьыжь асааҭ жәаба рзы еиԥш.


Аусуреи ауаажәларратә усқәа ирызку аизарақәеи ишрылахәу еиԥш, Бежьан иҭаацәара, дызлоу игәылацәа, иуацәа ирыгӡам алафҳәара алафҳәара ианаамҭоу, агәырӷьара агәырӷьара ианаамҭоу, аччара аччара ианаамҭоу, ашәаҳәара ашәаҳәара ианаамҭоу.


Евроеидгыла аусбарҭа хадақәаны иҟоуп Еврокомиссиа, Европатәи Аидгыла Ахеилак, Европатәи ахеилак, Европатәи аидгыла Аӡбара, Европатәи аԥхьаӡаратә палата, Европатәи амилаҭтә банки Европатәи Апарламенти.


Гьаргь ацқьа ихьӡала Елыр иҟоу ауахәама () — Аԥсны XI ашәышықәса иаҵанакәа архитектуратә баҟа, иргылоуп Елыр ақыҭа агәҭаны. Абжьарашәышықәсақәа рхаан абри ауахәама акрызҵазкәаз ақырҭуа ныҳәарҭан. Илԥшааху изышәареи зхаҭабзиара ҳараку анагӡашьеи абзоурала, абри ауахәама абжьарашәышықәсақәа раан Қырҭтәыла арегионқәа рсахьаркыратә хырхарҭақәа аазырԥшуаз аргыламҭақәа иреиуп.


Егьа аажәыргьы, ҳгәабзиара ианаԥырхагамыз, иаажәуа ҳама мызт, уажәы, иаажәуа анҳау, ҳгәабзиара иауам, – иҳәеит Андреи, нас алаф аҵаҵаны, ус нациҵеит


Аха сара ахаангьы сгәы иаанаго мызт убри иҿы уск соуеит хәа.


Анцәа иџьшьоуп, анцәа иџьшьоуп, акатоликос еиҭа илахь-иџьымшь ааиӡатәит, аус злоу урҭ роуп, урҭ аныҟала адунеигь лашоит.


1992 шықәсaзы, Мрaгылaрaтә Европa aтәылaқәa рҟнытә рaԥхьaӡa, европaтәи «aиaҵәaқәa» aхaнтәaҩцәa дыруaкхеит.


Урыстәыла Стопани иусумҭа Санкт-Петербург имҩаԥысуаз Адунеизегьтәи Агиганттә цәыргақәҵа аҟны, 1913 шықәса рзы, аҳаҭыртә дипломқәа ҩба анашьан. Дипломк — аҭҵаара ахаҭазы ианашьан, аҩбатәи — ахархәара зиҭаз аметодологиа азы. Аусумҭа анефтааглыхратә усуҩы ибиуџьет иазкын, иахьа уажәраанӡагьы ас еиԥш аҭҵаара ыҟам, уи быжь - милаҭк ирыҵаркуа ауаа рҭахрақәеи рбиуџьети ирзынархан.


Арасизм ауаа рзинқәа рыларҟәразы иқәԥон, егьырҭ ажәларқәа рҿаԥхьа германиатәи амилаҭ иаҵанакуаз еиҳа аԥыжәара рырҭон. Ахԥатәи ареих аҿы арҭ аидеиақәа еиҳа адгылара роуит. Гитлергьы урҭ аидеиақәа идикылоит, арасатә антисемитизм аҳәынҭқарратә политиканы иҟаиҵоит. Ауриацәа жәларык раҳасаб ала индырҵәо иалагоит. Холокост ҳәа ахьӡ аиуеит уи аамҭа .


Иқыҭаетәи ацара даналга, 1944 шықәсазы А.Лашариа даанахәоит Аҟәатәи ацара даналга, 1944 шықәсазы А.Лашәриа даанахәоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә техникум, далгоит 1946 шықәсазы. Иара абри ашықәсан дҭалоит Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогтә институт. Араҟа ацара ицон ҩышықәса. Нас, 1948 шықәсазы, дцоит Москваҟа, дҭалоит А. М. Горки ихьз зху Москватәи Алитературатә институт. Далгоит 1953 шықәсазы.


Тартутәи ауниверситет апрофессор Леонгард Мозинги иареи аԥсуа бызшәар алфавит ҟарҵеит.


Ахақәиҭра ҳзаанагоит ҳәа иҷкәынреи иқәыԥшреи ареволиуциа иахҭнызҵаз, иҭәымҭа, иуаҩра данаарҭагылоз ахақәиҭра ацымхәрас атәраҵәҟьа дышҭанаҵаз збаз, Сталин данԥсы, игага егьа дацәшәозаргьы, иамуит, иҷкәынреи иқәыԥшреи ирыдҳәалаз агәҭыха мышкахы-мышкаҵыхәала иҿыхеит, дамҽханакит, аизарақәа рҿыҵәҟьа дшәаны иҵәахуазаргьы, аӡәык-ҩыџьак зыгәра игоз ахьааидгылоз игәырӷьара изынкыломызт.


Егьа ус акәзаргьы, иҩызас дзыҟалом, аԥсҭазаараҿы ихатә ҩызас дзыҟалом, аха ҳәашьас иалҭарызеи, лхы шԥацәылгари?


Астатиақәа ажәа мыцхәыла, инароушәа иҟаҵақәоу аредакциа ақәиҭуп ажәа мыцхәқәа рыркьаҿра.


Зны ишрықәнагахаша, рҭыԥқәа еимамкуа, аамҭа-аамҭала еишьхагыланы, зхаҵкы кеибамыршәуа еиҳабыки еиҵбыки реиԥш пату рықәеибаҵаны рҿынархон, нас илеихыԥа-ҩеиҵыԥаны, рҭыԥқәа рыԥсахуан, аҵыхәтәаны, аԥшатлакә анацәахы иакәнаршаз ласахушәа рҽеикәарҳә, иаԥхьа игыланы рҿынархон


Аӡәы Ари Аџьгьери иԥа Қәучуқә хаҵа ҳәа изышьҭоу иоуп иҳәеит.


Чирикба, Гирин, Арлан, Арютаа и Шакрыл, Ешба, Ӡиаԥш-иԥа, Аџьба, Уазба, Возба.


Жьҭаарамза́ 15 (Жьҭаарамза́ жәо́хә), Оқтиа́бр 15, Жьҭаара́ 15 — григориантәи амзар 288 тәи амш (289 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 77 мшы.


Урхысри шаҟа гьежьра, угәы агьежьра реицәоуп, згәы агьежьра иҭахаз, шьоук ҳаиниарц ҳаҿӡоуп.


Гвинеиа иаку аҳәынҭқарра ауп, ари атәыла 8 административтә регионқәа () рыла ишоит.


Уигьы акәым, ҳажәлар рпроблемақәагьы ҳарцәыхарахеит, ҳарцәыхарахеит ҳҩымҭақәа рыла аҿар ахьырааӡо ашколқәеи егьырҭ аҵараиурҭақәеи.


Ажьырныҳәамза́ 31 (Ажьырныҳәамза́ ҩажәи́ жәе́иза), Ианва́р 31, Ажьырны́ҳәа 31 — григориантәи амзар 31 тәи амш ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 334 мшы (335 мшы ашықәс ду ала).


Исыздыруам иахьынӡанасыԥу, исыздыруам иахьынӡаразҟыдароу, аха аԥсуа хәышҭаарас иоуит убасеиԥш адгьыл ҽыҭ, дгәыла ааигәаз, дгәыла хараз, зымч ааибызҭаз аӡәгьы дызвымсыц, аринахысгьы дызвысраны иҟам.


Избеит сара нышәаԥшьыла ишьыхыз аԥацхақәа, аҭаацәа рхәы ахьыруаз ахәышҭаара, исаҳаит ихаакәакәараӡа ахыбра иҩахылҵыз алҩаҵә афҩы, акисиҳәа арбаӷьқәа рҿыҭбжьы, занацәа гәхьаазгаз аҳәарақәа рыҟаабжьы, амҟәыба иалхыз, калебас захьӡыз, ҳара ҳныга еиԥшыз рыҵакны ажәқәа ахьырхьоз, ркьаԥа ыргьало ауасақәа аԥыжәсыжәҳәа иҳәуа адәы иахьықәыз, аџьмақәа аҵлақәа иркыдыззалан амаҵә ахьырфоз.


Амстердам 1928 (1928 Summer Olympics, Jeux olympiques d'été de 1928) — аԥхынтәи олимпиадатә хәмарра.


Ивериатәи ашьхаҿ иҟоу аберҭыԥ акультуратә ҭынха абаҟа астатус анашьан 2006 шықәса хәажәкыра 30 рзы, Қырҭтәыла акультуреи, абаҟақәа рыхьчареи, аспорти аминистрра ала. Убри ашықәс абҵара 7 рзы, Қырҭтәыла ахада идҵа № 665 ала, аберҭыԥ анашьан амилаҭтә ҵакы змоу иеиҭамҵуа акультуратә баҟа акатегориа.


Урҭ ибзиаҵәҟьаны еилыркаауеит Аԥсны ақырҭцәа рхыԥхьаӡара ҩынтә раҵкьыс ишеиҳау, аԥсуаа рхыԥхьаӡара аасҭа.


Убарҭ ирыбзоураны ҳбызшәа даара аҿиара аиуит Аԥсны Асовет мчра аамҭазы.


Иахьа Гыртәыла ҳәа ҳазхәаԥшуа, усҟан агырцәа ықәынхозҭгьы, афбатәи ашәышықәсазы адунеи аҿы зегьы иреиҳаз аҳәынҭқарра ҳәа зхы зыԥхьаӡоз Византиа, мамзаргьы, Амрагыларахьтәи Римтәи Аимпериаҿтәи аҭоурыхҩҩы ду Прокопи Кесариатәи аӡиас Фазис Азиа иахьаҵанакуа амрагыларахьтәи ахықә аҿы инхоит ибераа, амраҭашәарахьтәи ахықә, Европа иахьаҵанакуа, аԥсилаа нхоит ҳәа иҩны иаҳзаанижьрымызт.


Иаасықәшәацәгьеит, уаҳа налымшо сааиҵанарӷәӷәеит, уажәакәын аарлаҳәа ҿыц усурҭак соуны саныҟалаз, уажәакәын сыцәгьамкәа санааҭышәынтәалаз, аидарамҩангага атекаҿы амашьына сақәтәан.


Иԥырҟо-иԥырҟо ишнеиуаз, аҵла дуӡӡа иааҭрыс-ҭрысын, ахы заахаз ашәарах еиԥш, аҿҿа-ҟәыҿҿы аахган, иааҭрыс-ҭрысын, ихбыкьны аҿыҩанахеит акаҳарахь, дшәазар акәхарын, абарҵаҿы иҳавагылаз ахәыҷы дыҩит, дыҩны дцоит аҵла ахькаҳауа.


Византиа аимператор иԥҳәыс лакәызҭгьы, уи лыҷкәын Леон -Ҳазар ашьҭахь Византиа аимператорс дҟалазар.


Напыласыра цәамаҭәак џьаракыр, машәырла, инханы, адәахьы ицәны избозар ҳәа, акыр снаԥшы-ааԥшит, аха анапыласыра акәым, иарбанзаалакь аҳәса рцәамаҭәак џьара шҭакаҿы ицәны исымбеит.


Уи бзиоуп, – лҳәеит Ан, мамзар ари ажәҩан ҵыкка, ахы ахьыҟоу сыздыруам, аҵыхәа ахьыҟоу сыздыруам, атымитыша иаҩызахеит.


Лаҵарамза́ 10 (Лаҵарамза́ жәаба́), Маи 10, Лаҵара́ 10 — григориантәи амзар 130 тәи амш (131 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 235 мшы.


Иҿкым ачымазарақәа – агәыхь, аинсульт, акьыба чымазарақәа, ашьақар чымазареи арыпҳа чымазареи, аԥсихика аилагара, иара убас ақәымчреи атравмақәеи ирыхҟьаны адунеи аҿы зыпсҭазаара иалҵуа рхыпхьаӡара 70% иреиҳауп. Жәаба рахьтә аа-хҭыск ҟалоит злагала лаҟәу, мамзаргьы ибжьаратәу атәылақәа рҿы. Арҭ ачымазарақәа рыхҟьапҟьақәа агәабзиарахьчара аҳәаақәа ирҭыҵуеит, ицәырҵуа апроблемақәа рыӡбаразы иаҭахуп ачымазарақәа рыхәышәтәреи рыпрофилактикеи рсистема ирыднагало аасҭа еиҳау даҽакы.


Нанҳәамза́ 5 (Нанҳәамза́ хәба́), Áвгуст 5, На́нҳәа 5 — григориантәи амзар 217 тәи амш (218 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 148 мшы.


Ҵабыргуп, урҭ аоккупантцәа рыдагьы ашәҟәыҩҩы ифырхацәеи иперсонажцәеи абахҭаҿы иниаз, ахышә аҟнытә зыӡбахәи зфырхаҵареи ҳирҳаз, Аԥсны азы ашьа казҭәоз рбиографиақәа иахьынӡаилшо ихаирҭәааит ароман аниҩуаз.


Хрушьчовгьы Хрушьчов иакәын, аха арҭ ашәҟәыҩҩцәа Реидгылақәа рҿы аус зуаз анапхгаҩцәа, убас урҭ реилазаарақәа ирылаз, адунеи зыхьӡ адыруаз ашәҟәыҩҩцәа ари аидеиа мап ацәыркит, иадымгылт, иаармарианы аминистррақәа, анаплакқәа, аколнхарақәа, асовнхарақәаеидызҵоз, Ҟрымгьы алахьынҵа зыӡбуаз, зегь змычыз Хрушьчовгьы ари азҵаараҿ дхьаҵыр акәхеит.


Аԥсны иаҷыдаҟазшьоу афауна альпиатәи ацәаҳәаҟны иуԥылоит. Ароуп иахьыҟоу Кавказ иҟоу афауна ахкы аиҳарак: кавказтәи абӷаџьма (Carpacaucasica, кавказтәи адәҳәынаԥ (Microtusnivalis), Прометеи иҳәынаԥ Prometheomysschaposchnikowi), кавказтәи ашьа пықамсеи (Lyrurusmlocosiewieczi) акаԥкаԥи (Tetragalluscaucasicus).


Лаҵарамза́ 5 (Лаҵарамза́ хәба́), Маи 5, Лаҵара́ 5 — григориантәи амзар 125 тәи амш (126 тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 240 мшы.


Ааи, ааи, рыцҳарак иақәшәеит, рыцҳарак иақәшәеит акәымзар, акы иацәшәо акы иннакыло лоума.


Азшьанҵа арецензиа ашәҟәыҩҩы Гыц Асԥа ироман актәи аҭыжьымҭа Аԥсуа шәҟәы иацу аҩбатәи аԥҵамҭа Абахҭа иазкны ашәҟәыҩҩ Гыц Асԥа ироман Абахҭа аԥхьаҩ дыздызԥхьалаша, иҳаҩсыз ашәышықәса аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аԥсуа ԥсҭазаараҿы ихьанҭаз адаҟьа ҿыцқәа аазырԥшуа аԥҵамҭоуп.


Иван IV Васильевич Грозный (16 января 1547 — 18 марта 1584) , Симеон Бекбулатович (не позднее 30 октября 1575 — не ранее 18 июля 1576, номинально)


Ашьха ашьапаҿы иҵхәрааны иаауа аӡыхь ҭабара шақәым еиԥш, Виачеслав Ҷыҭанаа ипоезиа цқьа ҭабара шақәым, сара уи инагӡаны агәра згоит.


Иаҳбахьоу еицәа ҳаумырбан, улԥха-угәыԥха ҳагумыжьын ҳәа заҟантә Анцәа диҳәахьоузеи, заҟантә заҟа цәашь лбылхьоузеи, заҟантәгьы Анаҟәаԥиа дхаланы, лԥа Рамзыц инышәынҭраҿ днеины, дматанеихьоузеи


Еиҳа ииашахоит аредактор иусқәа назыгӡоз ҳәа ҳҳәар, аредакторс иҟаз Рушьни Гадлиа Асовет Еидгыла акоммунист партиа Ацентр Комитет Иреиҳау апартиатә школ ахь дызлашьҭыз ала.


Абзиара ашьҭахь бзиара ыҟазар, абзиара ашьҭахь уаҩра ыҟазар, наҟ иаасықәхны акәадыр, ахамуҭ схеиҵозма ауаҩ дыр?


Ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа анапхгара акыр аџьабаа абеит ареспублика ашәҟәыҩҩцәеи Урыстәылатәи ашәҟәыҩҩцәеи русҳәарҭақәа, убас Адунеижәларбжьаратәи ашәҟәыҩҩцәа рнапхгареи реимадараҿ, Алитературатә институти Литератураниа газетаи уҳәа рышҟа аимадара ҿыцқәа рыбжьаҵараҿы.


Иҳадыз азымхозшәа, инацҵангьы иԥаҳҟаз, инацҵангьы иаҳхыз ҳабноуп, аха уи атәы зҳәода.


Абри аҟара заҳҳәо, Аԥсны ақьырсиантә динхаҵара иааннакылоз аҭыԥи, Аԥсуа уахәама, мамзаргьы Аԥсны ақьырсиантә динхаҵара хазы ацареи автокефальиа аиуреи, насгьы уи аныҟазтәи аамҭеи рзы ҳаԥсуа ԥхьаҩцәа ирашәҳәарц ишәылшои?


Диит 1968 шиқәса жәабранмза 16 рзы Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭа. Иԥсҭазаара далҵит 1994 шықәса ԥхынгәымза 12 рзы. Джуп Ҷлоу ақыҭа.


Иԥазаҵә Џьигангир даныԥсыз амш инаркны, Џьеҭаа алеишәацәгьақәа даныриааи ашьҭахь, Самаркандтәи ажәлар еиқәаҵәалеи жәҩанԥштәалеи рҽеилаҳәан, рыхқәа асабеи аццышәи рықәтата, ианиԥылаз амш инаркны, аԥсреи иареи оҭрар ҳәа иахьашьҭаз аҭыԥ аҿы еиқәшханы Аԥсра ааиааиаанӡа, ҩажәижәаба шықәса рыҩныҵҟа, Ҭемыр-ленг знымзар-зны дмыччеит


АХӘҬАҶ 81. Абри Аконституциеи азакәанқәеи рыла ишьақәыргылоу аҭыԥантәи ахаланапхгара азинқәа рыԥкра аҳәынҭқарратә усбарҭақәа ирылшом. Аҭыԥантәи ахаланапхгара закәанла имҩаԥнаго аусқәа аҽрылагалара залшом.


Ѣ, ѣ — кириллтәи аҩыратә архаикатә иажәхьоу нбан. Аурыс бызшәала 1918 ашықәс нбан.


Еидгылоуп арҭ аҩфырхацәак, еинышәашьа зқәым ацәгьеи абзиеи ажәеинраалаҿ ацәгьеи абзиеигьы рызхара изеибабом шеишьҭоу еиԥш акәым, еицуп еиҩызцәаханы.