./data/phi0914/phi00134/phi0914.phi00134.perseus-lat1.xml
Titus Livius (Livy)
nam quid minus conveniret  quam nos, qui pro libertate Graeciae adversus Philippum gereremus       bellum, cum tyranno instituere amicitiam? et tyranno tam           saevo, quam qui umquam fuit saevissimus et violentissimus in suos?            nobis vero, etiam si Argos nec cepisses       per fraudem nec teneres, liberantibus omnem Graeciam Lacedaemon quoque       vindicanda in antiquam libertatem erat atque in leges suas, quarum modo tamquam       aemulus Lycurgi mentionem fecisti   an, ut ab       Iaso et Bargyliis praesidia Philippi deducantur, curae erit nobis; Argos et       Lacedaemonem, duas clarissimas urbes, lumina quondam Graeciae, sub pedibus tuis       relinquemus, quae titulum nobis liberatae Graeciae servientes deforment?            at enim cum Philippo Argivi senserunt        remittimus hoc tibi, ne nostram vicem irascaris  satis compertum habemus duorum       aut summum trium in ea re, non civitatis culpam esse,  tam hercule, quam in te tuoque praesidio accersendo accipiendoque in       arcem nihil est publico consilio actum         Thessalos et Phocensis et Locrensis consensu omnium scimus partium Philippi       fuisse; tamen cum cetera liberavimus Graecia; quid tandem censes in Argivis, qui       insontes publici consilii sint, facturos?  servorum ad libertatem vocatorum et            egentibus hominibus agri divisi crimina tibi obici dicebas, non quidem       nec ipsa mediocria; sed quid ista sunt prae iis, quae a te tuisque cotidie alia       super alia facinora eduntur?  exhibe liberam       contionem vel Argis vel Lacedaemone, si audire iuvat vera dominationis       impotentissimae crimina   ut alia omnia       vetustiora omittam, quam caedem Argis Pythagoras iste, gener tuus, paene in       oculis meis edidit? quam tu ipse, cum iam prope in finibus Lacedaemoniorum       essem?  age dum, quos in contione comprehensos       omnibus audientibus civibus tuis te in custodia habiturum esse pronuntiasti,       iube vinctos produci; miseri parentes, quos falso lugent, vivere sciant             at enim, ut iam ita sint haec, quid ad       vos, Romani? hoc tu dicas liberantibus Graeciam? hoc iis, qui, ut liberare       possent, mare traiecerunt, terra marique gesserunt bellum?  vos tamen, inquis, vestramque amicitiam ac       societatem proprie non violavi  quotiens vis te id arguam fecisse? sed nolo       pluribus;  summam rem complectar  quibus       igitur rebus amicitia violatur? nempe his maxime duabus, si socios meos pro       hostibus habeas, si cum hostibus te coniungas   utrumque a te factum est; nam et Messenen, uno atque eodem iure foederis quo       et Lacedaemonem in amicitiam nostram acceptam, socius ipse sociam nobis urbem vi       atque armis cepisti et cum Philippo,  hoste nostro, non  societatem solum sed, si diis placet, adfinitatem etiam per Philoclen,       praefectum eius,  pepigisti et ut bellum adversus nos gerens mare circa Maleum infestum       navibus piraticis fecisti et plures prope cives Romanos quam Philippus cepisti       atque occidisti,  tutiorque Macedoniae ora       quam promunturium Maleae commeatus ad exercitus nostros portantibus navibus       fuit,  proinde parce, sis, fidem ac iura       societatis iactare et omissa populari oratione tamquam tyrannus et hostis       loquere   ’ sub haec Aristaenus nunc monere Nabim, nunc       etiam orare, ut, dum liceret, dum occasio esset, sibi ac fortunis suis       consuleret;  referre deinde nominatim tyrannos       civitatium finitimarum coepit, qui deposito imperio restitutaque libertate suis       non tutam modo sed etiam honoratam inter civis senectutem egissent   his dictis in vicem auditisque nox prope diremit       colloquium  postero die Nabis Argis se cedere ac deducere praesidium, quando ita       Romanis placeret, et captivos et perfugas redditurum dixit;  aliud si quid postularent, scriptum ut ederent       petiit, ut deliberare cum amicis posset   ita       et tyranno tempus datum ad consultandum est, et Quinctius sociorum etiam       principibus adhibitis habuit consilium         maximae partis sententia erat perseverandum in bello esse et tollendum tyrannum;       numquam aliter tutam libertatem Graeciae fore;        satius multo fuisse non moveri bellum adversus eum quam omitti motum;  et ipsum velut comprobata dominatione       firmiorem futurum auctore iniusti  imperii adsumpto populo Romano et exemplo multos in aliis civitatibus ad       insidiandum libertati civium suorum incitaturum   ipsius imperatoris animus ad pacem inclinatior erat  videbat enim compulso       intra moenia hoste nihil praeter obsidionem restare, eam autem fore diuturnam;            non enim Gytheum, quod ipsum tamen       traditum, non expugnatum esset, sed Lacedaemonem, validissimam urbem viris       armisque, oppugnaturos   unam spem fuisse, si       qua admoventibus exercitum dissensio inter ipsos ac seditio excitari posset; cum       signa portis prope inferri cernerent, neminem se movisse   adiciebat et cum Antiocho infidam pacem Villium       legatum inde redeuntem nuntiare; multo maioribus quam ante terrestribus       navalibusque copiis in Europam eum transisse         si occupasset obsidio Lacedaemonis exercitum, quibus aliis copiis adversus regem       tam validum ac potentem bellum gesturos?  haec       propalam dicebat; illa tacita suberat cura, ne novus consul Graeciam provinciam       sortiretur et inchoata belli victoria successori tradenda esset   cum adversus tendendo nihil moveret socios,       simulando se transire in eorum sententiam omnis in adsensum consilii sui       traduxit   ‘bene vertat’ inquit, ‘obsideamus       Lacedaemonem, quando ita placet; illud modo ne fallat: [ceterum] cum res tam       lenta, quam ipsi scitis, oppugnatio urbium sit et obsidentibus prius saepe quam       obsessis taedium adferat, iam nunc hoc ita proponere vos animis oportet,       hibernandum circa  Lacedaemonis moenia esse   quae mora si       laborem tantum ac periculum haberet, ut et animis et corporibus ad sustinenda ea       parati essetis, hortarer vos;  nunc impensa       quoque magna eget in opera, in machinationes et tormenta, quibus tanta urbs       oppugnanda est, in commeatus vobis nobisque in hiemem expediendos   itaque, ne aut repente trepidetis aut rem inchoatam       turpiter destituatis, scribendum ante vestris civitatibus censeo, explorandum,       quid quaeque animi, quid virium habeat         auxiliorum satis superque habeo; sed quo plures sumus, pluribus rebus egebimus        nihil iam praeter nudum solum ager hostium habet, ad hoc hiems accedet ad       comportandum ex longinquo difficilis   ’ haec       oratio primum animos omnium ad respicienda sua cui u sque domestica mala convertit, segnitiam, invidiam et       obtrectationem domi manentium adversus militantis,  libertatem difficilem ad consensum, inopiam publicam, malignitatem       conferendi ex privato   versis itaque subito       voluntatibus faceret, quod e re publica populi Romani sociorumque esse crederet,       imperatori permiserunt   inde Quinctius adhibitis legatis tantum       tribunisque militum condiciones,  in quas pax       cum tyranno fieret, has conscripsit: sex mensium indutiae ut essent Nabidi       Romanisque et Eumeni regi et Rhodiis; legatos extemplo mitterent Romam T Quinctius et Nabis, ut pax [ex] auctoritate senatus confirmaretur;  et qua die scriptae  condiciones pacis editae Nabidi forent, ea dies ut indutiarum principium       esset, et ut ex ea die intra decimum diem ab Argis ceterisque oppidis, quae in       Argivorum agro essent, praesidia omnia deducerentur vacuaque et libera       traderentur Romanis,  et ne quod inde mancipium       regium publicumve aut privatum educeretur, si qua ante educta forent, dominis       recte restituerentur;  naves, quas civitatibus       maritimis ademisset, redderet neve ipse navem ullam praeter duos lembos, qui non       plus quam sedecim remis agerentur, haberet;        perfugas et captivos omnibus sociis populi Romani civitatibus redderet et       Messeniis omnia, quae comparerent quaeque domini cognossent;  exulibus quoque Lacedaemoniis liberos coniuges       restitueret, quae earum viros sequi voluissent, invita ne qua exulis comes       esset;  mercennariorum militum Nabidis, qui aut       in civitates suas aut ad Romanos transissent, iis res suae omnes recte       redderentur;  in Creta insula ne quam urbem       haberet; quas habuisset, redderet Romanis; ne quam societatem cum  ullo Cretensium aut quoquam alio institueret neu bellum gereret;            civitatibus omnibus, quasque [et] ipse       restituisset quaeque se suaque in fidem ac dicionem populi Romani tradidissent,       omnia praesidia deduceret seque ipse suosque ab iis abstineret;  ne quod oppidum neu quod castellum in suo alienove       agro conderet; obsides, ea ita futura, daret quinque, quos imperatori Romano       placuisset, et filium in iis suum, et talenta centum argenti in praesenti et       quinquaginta talenta in singulos annos per annos octo   haec conscripta castris propius urbem motis       Lacedaemonem mittuntur   nec sane quicquam       eorum satis placebat tyranno, nisi quod praeter spem reducendorum exulum mentio       nulla facta erat; maxime autem omnium ea res offendebat, quod et naves et       maritimae civitates ademptae erant   fuerat       autem ei magno fructui mare, omnem oram a Maleo       praedatoriis navibus infestam habenti; iuventutem praeterea civitatium earum ad       supplementum longe optimi generis militum habebat   has condiciones quamquam ipse  in secreto volutaverat cum amicis, vulgo tamen omnes fama ferebant,       vanis, ut ad ceteram fidem, sic ad secreta tegenda satellitum regiorum ingeniis             non tam omnia universi, quam ea, quae ad       quemque pertinerent, singuli carpebant  qui exulum coniuges in matrimonio       habebant aut ex bonis eorum aliquid possederant, tamquam amissuri, non reddituri       indignabantur   servis liberatis a tyranno non       irrita modo futura libertas, sed multo foedior, quam fuisset ante, servitus       redeuntibus in iratorum dominorum potestatem ante oculos obversabatur             mercennarii milites et pretia militiae       casura in pace aegre ferebant et reditum sibi nullum in civitates videbant,       infensas non tyrannis magis quam satellitibus eorum   haec inter se primo in circulis serentes       fremere;  deinde subito ad arma discurrerunt        quo tumultu cum per se satis irritatam multitudinem cerneret tyrannus, contionem       advocari iussit   ubi cum ea, quae imperarentur ab       Romanis, exposuisset et graviora atque indigniora quaedam falso adfinxisset, et       ad singula nunc ab universis, nunc a partibus contionis acclamaretur,       interrogavit, quid se respondere ad ea aut quid facere  vellent   prope una voce omnes nihil       responderi et bellum geri iusserunt; et pro se quisque, qualia multitudo solet,       bonum animum habere et bene sperare iubentes, fortis fortunam adiuvare aiebant             his vocibus incitatus tyrannus et       Antiochum Aetolosque adiuturos pronuntiat, et sibi ad obsidionem sustinendam       copiarum adfatim esse   exciderat pacis mentio       ex omnium animis, et in stationes non ultra quieturi discurrunt  paucorum       excursio lacessentium et emissa iacula extemplo et Romanis dubitationem, quin       bellandum esset, exemerunt   levia inde proelia       per quadriduum primum sine ullo satis certo eventu commissa; quinto die prope       iusta pugna adeo paventes in oppidum Lacedaemonii compulsi sunt,  ut quidam milites Romani terga fugientium caedentes       per intermissa, ut tunc erant, moenia urbem intrarint   et tunc quidem Quinctius satis eo terrore       coercitis excursionibus hostium nihil praeter ipsius oppugnationem urbis       superesse ratus, missis, qui omnis navalis socios a Gytheo accerserent, ipse       interim cum tribunis militum ad visendum urbis situm moenia circumvehitur             fuerat quondam sine muro Sparta; tyranni       nuper locis patentibus planisque obiecerant murum; altiora loca et difficilia       aditu stationibus armatorum pro munimento obiectis tutabantur   ubi satis omnia inspexit, corona       oppugnandum ratus omnibus copiis — erant autem Romanorum sociorumque, simul       peditum  equitumque, simul terrestrium ac navalium copiarum, ad quinquaginta       milia hominum —  urbem cinxit  alii scalas,       alii ignem, alii alia, quibus non oppugnarent modo sed etiam terrerent,       portabant  iussi sublato clamore subire undique omnes, ut, qua primum       occurrerent quave opem ferrent, ad omnia simul paventes Lacedaemonii ignorarent             quod roboris in exercitu erat, trifariam       divisum; parte una a Phoebeo, altera a Dictynneo, tertia ab eo loco, quem       Heptagonias appellant — omnia autem haec aperta sine muro loca sunt —  adgredi iubet  cum tantus undique terror urbem       circumvasisset, primo tyrannus et ad clamores repentinos et ad nuntios trepidos       motus, ut quisque maxime laboraret locus, aut ipse occurrebat aut aliquos       mittebat;  deinde circumfuso undique pavore ita       obtorpuit, ut nec dicere, quod in rem esset, nec audire posset nec inops modo       consilii sed vix mentis compos esset   Romanos primo sustinebant in       angustiis Lacedaemonii, ternaeque acies tempore uno locis diversis pugnabant;            deinde crescente certamine nequaquam erat proelium par   missilibus enim Lacedaemonii pugnabant, a quibus se       et magnitudine scuti perfacile Romanus tuebatur miles, et quod alii vani, alii       leves admodum ictus erant   nam propter       angustias loci confertamque turbam non modo ad emittenda cum procursu, quo       plurimum concitantur, tela spatium habebant, sed ne ut de gradu quidem libero ac       stabili conarentur   itaque ex adverso missa       tela nulla in corporibus, rara in scutis haerebant;  ab circumstantibus ex superioribus locis vulnerati quidam sunt; mox       progressos iam etiam ex tectis non tela modo sed tegulae quoque inopinantis       perculerunt   sublatis deinde supra capita       scutis continuatisque ita inter se, ut non modo ad caecos ictus sed ne ad       inserendum quidem ex propinquo telum loci quicquam esset, testudine facta       subibant   et primae angustiae paulisper sua       hostiumque refertae turba tenuerunt; postquam in patentiorem viam urbis paulatim       urgentes hostem processere, non ultra vis eorum atque impetus sustineri       poterant   cum terga vertissent Lacedaemonii et       fuga effusa superiora peterent loca, Nabis quidem ut capta urbe trepidans,       quanam ipse evaderet, circumspectabat;  Pythagoras cum ad cetera animo officioque ducis fungebatur, tum vero       unus, ne caperetur urbs, causa fuit; succendi enim aedificia proxima muro       iussit   quae cum momento temporis arsissent,       ut adiuvantibus ignem, qui alias ad exstinguendum opem ferre solent, ruere in       Romanos tecta,  nec tegularum modo fragmenta       sed etiam ambusta tigna ad armatos pervenire, et flamma late fundi, fumus       terrorem etiam maiorem quam periculum facere         itaque et qui extra urbem erant Romanorum, tum maxime impetum facientes       recessere a muro, et qui iam intraverant, ne incendio ab tergo oriente       intercluderentur ab suis, receperunt sese;  et       Quinctius, postquam, quid rei esset, vidit, receptui canere iussit  ita iam       capta prope urbe revocati in castra redierunt