./data/stoa0275/stoa002/stoa0275.stoa002.opp-lat1.xml
Tertullian
Nam quot deoset quos utique producam? maiores an et minores? veteres an etnovicios? mares an et feminas? caelibes an et lecto iunctos?artifices an et inertes? rusticos an et urbanos? cives an et peregrinos?Tot enim familiae, tot nationes census bona fide quaerunt,ut dispici et distingui describique non possint  At quantodiffusa res est, tanto substringenda nobis erit, et ideo qui inista specie unum tuemur propositum demonstrandi illos omnes hominesfuisse (non quidem ut cognoscatis, nam quasi obliti agitis),conpendium ab ipsa dispiciendi ratione sumamus, originem generisillorum retractando  Origo enim totius posteritatis  Ea origodeorum vestrorum Saturno, ut opinor, signatur  Neque enim siVarro antiquissimos deos Iovem, Iunonem et Minervam refert, nobisexcidisse debet omnem patrem filiis antiquiorem, tam SaturnumIove quam Caelum Saturno; de Caelo enim et Terra Saturnus  Ettamen Caeli et Terrae originem omitto  Erant undeunde caelibesdiu et orbi antequam mariti et parentes  Longo scilicet aevo crescendumillis fuit ad tantam proceritatem  Denique simul coepitet Caelo vox insolescere et ubera Terrae lapilliscere; faciuntnuptias inter se  Credo, aut Caelum descendit ad sponsam, autTerra ascendit ad sponsum  Concepit tamen Terra de Caelo etpeperit illa acto anno Saturnum, mira ratione  Utri parentumsimilis? Sed et pepererit, certe ante Saturnum neminem procreaverunt,nec nisi unam postea Opem; exinde de subole cessatumest  Nam Saturnus quidem Caelum castravit dormientem Legimus Caelum genere masculino  Ceterum quomodo pater nisimasculinus? Sed et unde castrandum? Falx illi  Hoc scilicetaevo? Nondum enim Vulcanus artifex ferri  Terra vero orbatadistulit, etsi adhuc iuvenili aetate, alii nubere  Sed nec habebatCaelum alium  Quid tamen nisi illam Mare amplectitur? Sed oletsalsuginem; dulcibus est aquis assueta  Ita Saturnus unicusmasculus Caeli atque Terrae  Sed ipse pubescens sorori suaeiungitur  Nondum leges quae incesta prohiberent, nec quae parricidiumplecterent  Itaque filios virili sexu devorabat; melius ipsequam lupi, si exponeret  Timebat scilicet, ne quis illorum de paternafalce didicisset  Nato mox et abalienato Iove saxum infantisementiti deglutivit  Hoc ingenio diu securus tandem filio quemnon digesserat in tenebris adulto oppressus regnoque privatus est Hunc vobis patriarcham deorum Caelum et Terra poëtis obstetricantibusprocreaverunt  Sed eleganter quidam sibi videntur physiologiceper allegoricam argumentationem de Saturno interpretaritempus esse, et ideo Caelum et Terram parentes ut et ipsosorigini nullos, et ideo falcatum quia tempore omnia dirimantur,et ideo voratorem suorum quod omnia ex se edita in se ipsumconsumat  Nominis quoque testimonium compellant: Κρόνον essedictum Graece ut Χρόνον  Aeque Latini vocabuli a sationibusrationem deducunt qui eum procreatorem coniectantur, per eumseminalia caeli in terram deferri  Opem adiungunt, quod opemvivendi semina conferant, tum et quod opere semina evadant Quae, oro, huius translatio nempe velim exponas  Aut Saturnusfuit, aut tempus  Quomodo Saturnus, si tempus? si ille, quomodotempus? Utrumque enim non potes corporale in eo unoexistimare  Quid autem prohibuit tempus coli in sua qualitate?quid corpus hominis aut fabulam hominis in sua specie, non intempore coli? Quid sibi vult intellectio ista, nisi foedas materiasmentitis argumentationibus colorare? Saturnum nequeideo, quia dicis hominem, vis tempus, aut dum eum tempus facis,iam nec hominem vis fuisse  Plane vester deus omnino Saturnusin terris humanae qualitatis apud veteres memorias recensetur Potest incorporaliter fingi quodvis quod non merit omnino, vacatfingendi locus ubi veritas est  Cum autem Saturnum constat vixisse,frustra demutatis; non conceditur vobis quem non negabitis fuissehominem, qui neque deus neque tempus defendi potest  Exstatapud litteras vestras usquequaque Saturni census  Legimus apudCassium Severum, apud Cornelios Nepotem et Tacitum, apudGraecos quoque Diodorum, quive alii antiquitatum canos collegerunt Nec tideliora vestigia eius quam in ipsa Italia signata sunt Nam post plurimas terras et Attica hospitia Italiae, vel ut tuncvocabatur, Oenotriae consedit, exceptus ab Iano sive Iane, utSalii vocant  Mons quem coluerat, Saturnius dictus, urbs quamdepalaverat, Saturnia usque nunc est; tota denique Italia de Sa-turno vocabatur  Tali teste terra, quae nunc dominatur orbi,etiamsi de origine Saturni dubitatur, de actu tamen constat hominemillum fuisse  Ita si homo Saturnus, proculdubio de homine,immo quia homo, non utique de Caelo atque Terra, sedcui parentes ignoti, quibusdam facile fuit illum deorum filiumdici, quorum possunt omnes videri  Quis enim non caelum acterram patrem ac matrem venerationis gratia appellet? An deconsuetudine humana, qua ignoti quique ex inopinato apparentesde caelo advenisse dicuntur? Proinde quia venisset peregrinus,repentino ubique inolevit caelitem dici  Nam et volgo generisincertos terrae filios iactitamus  Nihil allego de statu antiquitatis,qua ita rudes tune agebantur et oculi et mentes hominum, utcuiuslibet novi viri aspectu quasi divino commoverentur, nedumet regis, et quidem primi  Adhuc de Saturno immorabor quo etceteris compendium praestruam, satiata primordiorum disputatione,nec praetermittam potiora testimonia divinarum litterarum, quibusfides pro antiquitate superior debetur  Ante enim Sibylla quamomnis litteratura extitit, illa scilicet Sibylla veri vera vatesde cuius vocabulo daemoniorum vatibus induistis  Ea senarioversu in hunc sensum de Saturni prosapia et rebus eius exponit:Decima, inquit, genitura hominum ex quo cataclys-mus prioribus accidit, regnavit Saturnus et Titan et Iapetus,Terrae et Caeli fortissimi filii  Si qua ergo vel vestris scriptoribuslitterisve vestris superioribus, sed idcirco magis proximis quoniamillius aetatis, fides adiacet, satis de Saturno et prosapia eius probatumest homines fuisse  Tenemus compendium, in ceteros originispraescriptionem, ne per singulos evagemur  Qualitas posteritatisa principibus generis ostenditur, mortalia de mortalibus, terrenade terrenis; gradus ad gradus comparantur, nuptiae, conceptus,natales cucurrerunt, patriae, sedes, regna, monumenta liquent Igitur qui natos non possunt negare, mortuos credant, qui mortuosconfitentur, deos non putent