./data/phi0914/phi00138/phi0914.phi00138.perseus-lat1.xml
Titus Livius (Livy)
PorciusCato , qui vivo quoque eo adlatrare magnitudinem eius solitus erat             hoc auctore existimantur Petillii et vivo       Africano rem ingressi et mortuo rogationem promulgasse   fuit autem rogatio talis: ”velitis iubeatis, Quirites, quae       pecunia capta ablata coacta ab rege Antiocho est quique sub imperio eius       fuerunt, quod eius in publicum relatum non est, uti de ea re Ser Sulpicius praetor urbanus ad senatum referat, quem eam rem velit senatus       quaerere de iis, qui praetores nunc sunt   “ huic rogationi primo Q  et L Mummii intercedebant; senatum quaerere de pecunia non  relata in publicum, ita ut antea semper factum esset, aequum censebant             Petillii nobilitatem et regnum in senatu       Scipionum accusabant  L FuriusPurpureo consularis, qui in decem legatis in Asia fuerat,  latius rogandum censebat, non quae ab Antiocho modo       pecuniae captae forent, sed quae ab aliis regibus gentibusque, Cn Manlium inimicum incessens   et L Scipio , quem magis pro se quam adversus legem dicturum apparebat,       dissuasor processit  is morte P Africani fratris, viri omnium fortissimi clarissimique, eam exortam       rogationem est conquestus:  parum enim fuisse       non laudari pro Rostris P Africanum post mortem, nisi etiam accusaretur; et Carthaginienses exilio       Hannibalis contentos esse,  populum Romanum ne       morte quidem P Scipionis exsatiari, nisi et ipsius fama sepulti laceretur et frater insuper,       accessio invidiae, mactetur  M Cato suasit rogationem — exstat oratio eius de pecunia regis Antiochi —       et Mummios tribunos auctoritate deterruit, ne adversarentur rogationi             remittentibus ergo his intercessionem       omnes tribus uti rogassent iusserunt  Ser Sulpicio deinde referente, quem rogatione Petillia quaerere vellent,           Q TerentiumCulleonem patres iusserunt   ad hunc  praetorem, adeo amicum Corneliae familiae, ut, qui Romae mortuum       elatumque P Scipionem — est enim ea quoque fama — tradunt, pilleatum, sicut in triumpho       ierat, in funere quoque ante lectum isse memoriae prodiderint, et ad portam       Capenam mulsum prosecutis funus dedisse, quod ab eo inter alios captivos in       Africa ex hostibus receptus esset,  aut adeo       inimicum eundem, ut propter insignem simultatem ab ea factione, quae adversa       Scipionibus erat, delectus sit potissimum ad quaestionem exercendam —  ; ceterum ad hunc nimis aequum aut iniquum praetorem       reus extemplo factus L Scipio   simul et delata et recepta nomina legatorum eius, A  et L HostiliorumCatonum , et C FuriiAculeonis quaestoris et, ut omnia contacta societate peculatus viderentur,       scribae quoque duo et accensus  L Hostilius et scribae et accensus, priusquam de Scipione iudicium fieret,  absoluti sunt, Scipio et A Hostilius legatus et C Furius damnati:  quo commodior pax       Antiocho daretur, Scipionem sex milia pondo auri, quadringenta octoginta argenti       plus accepisse, quam in aerarium retulerit, A Hostilium octoginta pondo auri, argenti quadringenta tria, Furium quaestorem       auri pondo centum triginta, argenti ducenta         has ego summas auri et argenti relatas apud Antiatem inveni  in L Scipione malim equidem librarii mendum quam mendacium scriptoris esse in       summa auri atque argenti:  similius enim veri       est argenti quam auri maius pondus fuisse, et potius quadragiens quam ducentiens       quadragiens litem aestimatam,  eo magis, quod tantae summae rationem       etiam ab ipso P Scipione requisitam esse in senatu  tradunt, librumque rationis eius cum Lucium fratrem adferre,  iussisset, inspectante senatu suis ipsum manibus       concerpsisse indignantem,  quod, cum bis       milliens in aerarium intulisset, quadragiens ratio ab se posceretur   ab eadem fiducia animi, cum quaestores       pecuniam ex aerario contra legem promere non auderent, poposcisse clavis et se       aperturum aerarium dixisse, qui, ut clauderetur, effecisset   multa alia in Scipionis exitu maxime vitae dieque dicta,  morte, funere, sepulcro, in diversum trahunt,       ut, cui famae, quibus scriptis adsentiar, non habeam   non de accusatore convenit: alii M Naevium , alii Petillios diem dixisse scribunt, non de tempore, quo dicta       dies sit, non de anno, quo mortuus sit, non ubi mortuus aut elatus sit:            alii Romae, alii Literni et mortuum et       sepultum  utrobique monumenta ostenduntur et statuae: nam et Literni monumentum       monumentoque statua superimposita fuit, quam tempestate disiectam nuper vidimus       ipsi,  et Romae extra portam Capenam in       Scipionum monumento tres statuae sunt, quarum duae P  et L Scipionum dicuntur esse, tertia poetae Q Ennii    nec inter scriptores rerum discrepat            solum, sed orationes quoque, si modo ipsorum sunt quae feruntur,           P Scipionis et Ti Gracchi abhorrent inter se   index       orationis P Scipionis nomen M Naevii tribuni plebis habet, ipsa oratio sine nomine est accusatoris; modo       nebulonem, modo nugatorem appellat   ne Gracchi       quidem oratio aut Petilliorum accusatorum Africani aut diei dictae Africano       ullam mentionem habet   alia tota serenda       fabula est Gracchi orationi conveniens, et illi auctores sequendi sunt, qui, cum           L Scipio et accusatus et damnatus sit pecuniae captae ab rege, legatum in       Etruria fuisse Africanum tradunt,  quo post famam de casu  fratris adlatam relicta legatione cucurrisse eum Romam et, cum a porta       recta ad forum se contulisset, quod in vincula duci fratrem dictum erat,       reppulisse a corpore eius viatorem, et tribunis retinentibus magis pie quam       civiliter vim fecisse   hinc enim ipse       Gracchus queritur dissolutam esse a privato tribuniciam potestatem, et ad       postremum, cum auxilium L Scipioni pollicetur, adicit tolerabilioris exempli esse a tribuno plebis       potius quam a privato victam videri et tribuniciam potestatem et rem publicam       esse   sed ita hanc unam impotentem eius       iniuriam invidia onerat, ut increpando, quod degenerarit tantum a se ipse,       cumulatas  ei veteres laudes moderationis et temperantiae pro reprehensione       praesenti reddat:  castigatum enim quondam ab       eo populum ait, quod eum perpetuum consulem et dictatorem vellet facere;       prohibuisse statuas sibi in comitio, in Rostris, in curia, in Capitolio, in       cella Iovis poni;  prohibuisse, ne       decerneretur, ut imago sua triumphali ornatu e templo Iovis optimi maximi       exiret   haec vel in laudatione posita ingentem       magnitudinem animi moderantis ad civilem habitum honoribus significarent, quae       exprobrando inimicus fatetur   huic Graccho       minorem ex duabus filiis — nam maior P CornelioNasicae haud dubie a patre collocata erat —  nuptam fuisse convenit  illud parum       constat, utrum post mortem patris et desponsa sit et nupserit, an verae illae       opiniones  sint, Gracchum, cum L Scipio in vincula duceretur, nec quisquam collegarum auxilio esset,            iurasse sibi inimicitias cum Scipionibus,       quae fuissent, manere, nec se gratiae quaerendae causa quicquam facere, sed, in       quem carcerem reges et imperatores hostium ducentem vidisset P Africanum , in eum se fratrem eius duci non passurum   senatum eo die forte in Capitolio cenantem consurrexisse et       petisse, ut inter epulas Graccho filiam Africanus desponderet   quibus ita inter publicum sollemne sponsalibus rite factis       cum se domum recepisset, Scipionem Aemiliae uxori dixisse filiam se minorem       despondisse   cum illa, muliebriter       indignabunda nihil de communi filia secum consultatum, adiecisset non, si           Ti Graccho daret, expertem consilii debuisse matrem esse, laetum Scipionem tam       concordi iudicio ei ipsi desponsam respondisse   haec de tanto viro quam et opinionibus       et monumentis litterarum variarent, proponenda erant   iudiciis a Q Terentio praetore perfectis,  Hostilius et Furius damnati praedes eodem die       quaestoribus urbanis dederunt;  Scipio, cum       contenderet omnem quam accepisset pecuniam in aerario esse, nec se quicquam       publici habere, in vincula duci est coeptus  P ScipioNasica tribunos appellavit orationemque habuit plenam veris decoribus non       communiter modo Corneliae gentis, sed proprie familiae suae   parentes suos et P Africani ac L Scipionis , qui in carcerem duceretur, fuisse Cn  et P Scipiones , clarissimos viros   eos, cum per       aliquot annos in terra Hispania adversus multos Poenorum Hispanorumque et duces       et exercitus nominis Romani famam auxissent non bello solum,  sed quod Romanae temperantiae fideique specimen illis       gentibus dedissent, ad extremum ambo pro republica mortem occubuisse   cum illorum gloriam tueri posteris satis esset,           P Africanum tantum paternas superiecisse laudes, ut fidem fecerit non sanguine       humano sed stirpe divina satum se esse  L Scipionem , de quo agatur, ut, quae in Hispania, quae in Africa, cum legatus       fratris esset, gessisset, praetereantur, consulem et ab senatu dignum visum, cui       extra  sortem Asia provincia et bellum cum Antiocho rege decerneretur, et a       fratre, cui post duos consulatus censuramque et triumphum legatus in Asiam iret             ibi ne magnitudo et splendor legati       laudibus consulis officeret, forte ita incidisse, ut, quo die ad Magnesiam       signis collatis L Scipio Antiochum devicisset, aeger P ScipioElaeae dierum aliquot via abesset   non       fuisse minorem eum exercitum quam Hannibalis, cum quo in Africa esset pugnatum;       Hannibalem eundem fuisse inter multos alios regios duces, qui imperator Punici       belli fuerit  et bellum quidem ita gestum esse, ut ne fortunam quidem quisquam       criminari possit:  in pace crimen quaeri; eam       dici venisse  hic decem legatos simul argui  quorum ex consilio data pax esset:            quamquam exstitisse ex decem legatis  qui           Cn Manlium accusarent; tamen non modo ad criminis fidem  sed ne ad moram quidem       triumphi eam accusationem valuisse   at hercule in Scipione leges ipsas pacis, ut       nimium accommodatas Antiocho, suspectas esse: integrum enim ei regnum relictum;            omnia possidere eum victum, quae ante       bellum eius fuerint; auri et argenti cum vim magnam habuisset, nihil in publicum       relatum,  omne in privatum versum;  an praeter       omnium oculos tantum auri argentique in triumpho L Scipionis , quantum non decem aliis triumphis, si omne in unum conferatur,       [sit] latum?  nam quid de finibus regni dicam ?       Asiam omnem et proxima Europae tenuisse Antiochum   ea quanta regio orbis terrarum sit, a Tauro monte in       Aegaeum usque prominens mare, quot non urbes modo sed gentes amplectatur, omnes       scire   hanc regionem dierum plus triginta iter in longitudinem, decem inter duo maria in       latitudinem patentem usque ad Tauri montis iuga Antiocho ademptam, expulso in       ultimum angulum orbis terrarum   quid, si       gratuita pax esset, plus adimi ei potuisse? Philippo victo Macedoniam, Nabidi       Lacedaemonem relictam, nec Quinctio crimen quaesitum: non enim habuisse eum       Africanum fratrem; cuius cum gloria prodesse L Scipioni debuisset, invidiam nocuisse   tantum auri argentique iudicatum esse       in domum L Scipionis illatum,  quantum venditis omnibus bonis redigi non posset  id ubi ergo esse       regium aurum, ubi tot hereditates acceptas?  in       domo, quam sumptus non exhauserint, exstare debuisse novae fortunae cumulum  at       enim, quod ex bonis redigi non possit, ex corpore et tergo per vexationem et       contumelias L Scipionis petituros inimicos,  ut in carcere       inter fures nocturnos et latrones vir clarissimus includatur et in robore et       tenebris exspiret, deinde nudus ante carcerem proiciatur   non id Corneliae magis familiae quam urbi Romanae fore       erubescendum   adversus ea Terentius praetor rogationem       Petilliam et senatus consultum et iudicium de L Scipione factum recitavit:  se, ni referatur       pecunia in publicum, quae iudicata sit, nihil habere quod faciat, nisi ut prendi       damnatum et in vincula duci iubeat   tribuni cum in consilium secessissent,       paulo  post C Fannius ex sua collegarumque aliorum, praeter Gracchum, sententia       pronuntiavit praetori non intercedere tribunos, quo minus sua potestate utatur            Ti Gracchus ita decrevit, quo minus ex bonis L Scipionis quod iudicatum sit redigatur, se non intercedere praetori;           L Scipionem , qui regem opulentissimum orbis terrarum devicerit, imperium populi       Romani propagaverit in ultimos terrarum fines,        regem Eumenem, Rhodios, alias tot Asiae urbes devinxerit populi Romani       beneficiis, plurimos duces hostium in triumpho ductos carcere incluserit, non       passurum inter hostes populi Romani [ L Scipionem ] in carcere et in vinculis esse, mittique eum se iubere   tanto adsensu auditum est decretum, adeo dimissum       Scipionem laeti homines viderunt, ut vix in eadem civitate videretur factum       iudicium   in bona deinde L Scipionis possessum publice quaestores praetor misit  neque in iis non modo       vestigium ullum comparuit pecuniae regiae, sed nequaquam tantum redactum est,       quantae summae damnatus fuerat   collata ea       pecunia a cognatis amicisque et clientibus est L Scipioni , ut, si acciperet eam, locupletior aliquanto esset, quam ante       calamitatem fuerat   nihil accepit; quae       necessaria ad cultum erant, redempta ei a proximis cognatis sunt; verteratque       Scipionum invidia in praetorem et consilium eius et accusatores