./data/stoa0275/stoa006/stoa0275.stoa006.opp-lat1.xml
Tertullian
Bonitas dei et ratio eiushuic quoque instituto patrocinabuntur, in omnibus conspirantesapud deum nostrum  Nec ratio enim sine bonitate ratio est, necbonitas sine ratione bonitas, nisi forte penes deum Marcionis irrationaliterbonum, sicut ostendimus  Oportebat deum cognosci;bonum hoc utique et rationale  Oportebat dignum aliquid essequod deum cognosceret: quid tam dignum prospici posset quamimago dei et similitudo? Et hoc bonum sine dubio et rationale Oportebat igitur imaginem et similitudinem dei liberi arbitrii et suaepotestatis institui in qua hoc ipsum imago et similitudo dei deputaretur,arbitrii scilicet libertas et potestas, in quam rem ea substantiahomini accommodata est quae huius status esset, afflatusdei utique liberi et suae potestatis  Sed et alias quale erat uttotius mundi possidens homo non inprimis animi sui possessioneregnaret, aliorum dominus, sui famulus? Habes igitur et bonitatemdei agnoscere ex dignatione, et rationem ex dispositione  Solanunc bonitas deputetur quae tantum bomini largita sit, id est arbitriilibertatem  Aliud sibi ratio defendat in eiusmodi institutionnem Nam bonus natura deus solus  Qui enim quod est sine initiohabet, non institutione habet illud, sed natura  Homo autem, quitotus ex institutione est, habens initium cum initio sortitus estformam qua esset, atque ita non natura in bonum dispositus est, sedinstitutione, non suum habens bonus esse, quia non natura in bonumdispositus est, sed institutione, secundum institutorem bonum, scilicetbonorum conditorem  Ut ergo bonum iam suum haberet homo, emancipatumsibi a deo, et fieret proprietas iam boni in homine et quodammodonatura, de institutione adscripta est illi quasi libripens emancipatia deo boni libertas et potestas arbitrii, quae efficeret bonum,ut proprium, iam sponte praestari ab homine, quoniam et hoc ratiobonitatis exigeret voluntarie exercendae, ex libertate scilicet arbitrii,non favente institutioni, non serviente, ut ita demum bonus consisterethomo, si secundum institutionem quidem, sed ex voluntate,iam bonus inveniretur, quasi de proprietate naturae, proindeut et contra malum (nam et illud utique deus providebat) fortiorhomo praetenderet, liber scilicet et suae potestatis, quia si carerethoc iure, ut bonum quoque non voluntate obiret, sed neces-sitate, usurpabilis etiam malo futurus esset ex infirmitate servitii,proinde et malo sicut bono famulus  Tota ergo libertas arbitrii inutramque partem concessa est illi, ut sui dominus constanter occurreretet bono sponte servando et malo sponte vitando, quoniamet alias positum hominem sub iudicio dei oportebat iustum illudefficere de arbitrii sui meritis, liberi scilicet  Ceterum nec boninec mali merces iure pensaretur ei qui aut bonus aut malus necessitatefuisset inventus, non voluntate  In hoc et lex constituta est,non excludens, sed probans libertatem de obsequio sponte praestandovel transgressione sponte committenda; ita in utrumque exitumlibertas patuit arbitrii  Igitur si et bonitas et ratio dei inveniturcirca libertatem arbitrii concessam homini, non oportet omissaprima definitione bonitatis atque rationis, quae ante omnem tractatumconstituenda est, post factis praeiudicare non ita deum institueredebuisse, quia aliter quam deum deceret evasit, seddispecto, quia ita debuerit instituere, salvo eo quod dispectum estcetera explorare  Ceterum facile est offendentes statim in hominisruinam, antequam conditionem eius inspexerint, in auctorem referrequod accidit, quia nec auctoris examinata sit ratio  Deniqueet bonitas dei a primordio operum perspecta persuadebit nihil adeo mali evenire potuisse, et libertas hominis recogitata se potiusream ostendet quod ipsa commisit