./data/stoa0058/stoa001/stoa0058.stoa001.perseus-lat2.xml
Boethius
Deum igitur aeternum esse cunctorum ratione degentium commune           iudicium est  Quid sit igitur aeterni tus consideremus; haec enim nobis           naturam pariter diuinam scientiamque patefacit  Aeternitas igitur  est interminabilis uitae tota simul et perfecta           possessio, quod ex collatione temporalium clarius liquet  Nam quidquid uiuit           in tempore id praesens a praeteritis in futura procedit nihilque est in           tempore constitutum quod totum uitae suae spatium pariter  possit amplecti  Sed crastinum quidem nondum           adprehendit, hesternum uero iam perdidit; in hodierna quoque uita non           amplius uiuitis quam in illo mobili transitorioque momento  Quod igitur           temporis patitur condicionem, licet illud, sicuti de mundo censuit               Aristoteles, nec coeperit umquam esse           nec desinat uitaque eius cum temporis infinitate tendatur, nondum tamen tale           est ut aeternum esse iure credatur  Non enim totum simul infinitae licet           uitae spatium comprehendit atque complectitur, sed futura nondum  transacta iam non habet  Quod igitur           interminabilis uitae plenitudinem totam pariter comprehendit ac possidet,           cui neque futuri quidquam absit nec praeteriti fluxerit, id aeternum esse           iure perhibetur, idque necesse est et sui compos praesens sibi semper           adsistere  et infinitatem mobilis           temporis habere praesentem  Vnde non recte quidam, qui cum audiunt uisum           Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis nec habiturum esse           defectum, hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant                Aliud est enim per interminabilem           duci uitam, quod mundo Plato tribuit, aliud interminabilis uitae totam  pariter complexum esse praesentiam, quod diuinae mentis           proprium esse manifestum est  Neque deus conditis rebus antiquior uideri           debet temporis quantitate  sed simplicis           potius proprietate naturae  Hunc enim uitae immobilis praesentarium statum           infinitus ille temporalium rerum motus imitatur cumque eum effingere atque           aequare non possit, ex immobilitate deficit in motum, ex simplicitate           praesentiae decrescit  in infinitam           futuri ae praeteriti quantitatem; et cum totam pariter uitae suae           plenitudinem nequeat possidere, hoc ipso quod aliquo modo numquam esse           desinit, illud quod implete atque exprimere non potest, aliquatenus uidetur           aemulari alligans se ad  qualemcumque           praesentiam huius exigui uolucrisque momenti, quae, quoniam manentis illius           praesentiae quandam gestat imaginem, quibuscumque contigerit id praestat ut           esse uideantur  Quoniam uero manere non potuit, infinitum temporis iter           arripuit eoque  modo factum est ut           continuaret eundo uitam cuius plenitudinem complecti non ualuit permanendo            Itaque si digna rebus nomina uelimus imponere, Platonem sequentes deum           quidem aeternum, mundum uero dicamus esse perpetuum  Quoniam igitur               omne iudicium seeundum sui naturam           quae sibi subiecta sunt comprehendit, est autem deo semper aeternus ac           praesentarius status; scientia quoque eius omnem temporis supergressa           motionem in suae manet simplicitate praescntiae infinitaque praeteriti               ac futuri spatia complectens omnia           quasi iam gerantur in sua simplici cognitione considerat  Itaque si           praesentiam pensare uelis qua cuncta dinoscit, non esse praescientiam quasi           futuri sed scientiam numquam deficientis instantiae rectius aestimabis j           unde non  praeuidentia sed prouidentia potius           dicitur, quod porro ab rebus infimis constituta quasi ab excelso rerum           cacumine cuncta prospiciat  Quid igitur postulas ut necessaria fiant quae           diuino lumine lustrentur, cum ne homines quidem necessaria faciant               esse quae uideant? Num enim quae           praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus?Minime Atqui si est diuini humanique praesentis digna collatio, uti uos uestro hoc           temporario praesenti quaedam uidetis, ita ille omnia suo cernit  aeterno  Quare haec diuina praenotio naturam           rerum proprietatemque non mutat taliaque apud se praesentia spectat qualia           in tempore olim futura prouenient  Nec rerum iudicia confundit unoque suae           mentis intuitu tam necessarie quam non necessarie  uentura dinoscit; sicuti uos cum pariter ambulare in terra           hominem et oriri in caelo solem uidetis, quamquam simul utrumque conspectum           tamen discernitis et hoc uoluntarium illud esse necessarium iudicatis, ita           igitur cuncta despiciens diuinus intuitus qualitatem  rerum minime perturbat apud se quidem           praesentium, ad condicionem uero temporis futurarum  Quo fit ut hoc non sit           opinio sed ueritate potius nixa cognitio, cum exstaturum quid esse cognoscit           quod idem exsistendi necessitate carere non nesciat  Hic  si dicas quod euenturum deus uidet id non           euenire non posse, quod autem non potest non euenire id ex necessitate           contingere, meque ad hoc nomen necessitatis adstringas, fatebor rem quidem           solidissimae ueritatis sed cui uix aliquis nisi diuini speculator  accesserit  Respondebo namque idem           futurum, cum ad diuinam notionem refertur, necessarium, cum uero in sua           natura perpenditur, liberum prorsus atque absolutum uideri  Duae sunt etenim           necessitates, simplex una, ueluti quod necesse est omnes homines  esse mortales, altera condicionis, ut si           aliquem ambulare scias, eum ambulare necesse est; quod enim quisque uouit,           id esse aliter ac notum est nequit, sed haec condicio minime secum illam           simplicem trahit  Hanc enim necessitatem non propria  facit natura sed condicionis adiectio; nulla           enim necessitas cogit incedere uoluntate gradientem, quamuis eum tum cum           graditur incedere necessarium sit  Eodem igitur modo, si quid prouidentia           praesens uidet, id esse necesse est, tametsi nullam naturae  habeat necessitatem  Atqui deus ea futura quae           ex arbitrii libertate proueniunt praesentia contuetur  Haec igitur ad           intuitum relata di uinum necessaria fiant per condicionem diuinae notionis;           per se uero considerat?! ab absoluta naturae suae libertate non  desinunt  Fient igitur procul dubio cuncta quae           futura deus esse praenoscit, sed eorum quaedam de libero proficiscuntur           arbitrio, quae quamuis eueniant, exsistendo tamen naturam propriam non           amittunt, qua priusquam fierent etiam non euenire potuissent   Quid igitur refert non esse necessaria, cum           propter diuinae scientiae condicionem modis omnibus necessitatis instar           eueniet? Hoc scilicet quod ea quae paulo ante proposui, sol oriens et           gradiens homo  Quae dum fiunt, non fieri non possunt; eorum tamen  unum prius quoque quam fieret, necesse           erat exsistere, alterum uero minime  Ita etiam quae praesentia deus habet,           dubio procul exsistent, sed eorum hoc quidem de rerum necessitate descendit,           illud uero de potestate facientium  Haud igitur iniuria diximus  haec si ad diuinam notitiam referantur           necessaria, si per se considerentur necessitatis esse nexibus absoluta;           sicuti omne quod sensibus patet, si ad rationem referas, uniuersale est, si           ad se ipsa respicias, singulare  ' Sed si in mea,' inquies,' potestate situm               est mutare propositum, euacuabo           prouidentiam, cum quae illa praenoscit forte mutauero ' Respondebo:           propositum te quidem tuum posse deflectere, sed quoniam et id te posse et an           facias quoue conuertas praesens prouidentiae ueritas intuetur, diuinam te               praescientiam non posse uitare,           sicuti praesentis oculi effugere non possis intuitum, quamuis te in uarias           actiones libera uoluntate conuerteris  Quid igitur inquies? Ex meane           dispositione scientia diuina mutabitur, ut cum ego nunc hoc nunc aliud           uelim, illa  quoque noscendi uices           alternare uideatur? Minime  Omne namque futurum diuinus praecurrit intuitus           et ad praesentiam propriae cognitionis retorquet ac reuocat nec alternat, ut           aestimas, nunc hoc nunc illud praenoscendi uice, sed uno ictu mutationes           tuas  manens praeuenit atque           complectitur  Quam comprehendendi omnia uisendique praesentiam non ex           futurarum prouentu rerum, sed ex propria deus simplicitate sortitus est  Ex           quo illud quoque re-  soluitur quod paulo ante posuisti           indignum esse, si  scientiae dei causam           futura nostra praestare dicantur  Haec enim scientiae uis praesentaria           notione cuncta complectens rebus modum omnibus ipsa constituit, nihil uero           posterioribus debet  Quae cum ita sint, manet intemerata mortalibus arbitrii           libertas nec  iniquae leges solutis omni           necessitate uoluntatibus praemia poenasque proponunt  Manet etiam spectator           desuper cunctorum praescius deus uisionisque eius praesens semper aeternitas           cum nostrorum actuum futura qualitate concurrit bonis praemia malis           supplicia  dispensans  Nec frustra sunt           in deo positae spes precesque; quae cum rectae sunt, inefficaces esse non           possunt  Auersamini igitur uitia, colite uirtutes, ad rectas spes animum           subleuate, humiles preces in excelsa porrigite  Magna uobis est, si           dissimulare  non uultis, necessitas           indicta probitatis, cum ante oculos agitis iudicis cuncta cernentis