This very profitable Central European Fourth Crusade had prompted the 14th century Renaissance (translated as 'Rebirth') of Italian city-states including the Papal States, on eve of the Protestant Reformation and Counter-Reformation (which established the Roman Inquisition to succeed the Medieval Inquisition). There followed the discovery of the American continent, and consequent dissolution of West Christendom as even a theoretical unitary political body, later resulting in the religious Eighty Years War (1568–1648) and Thirty Years War (1618–1648) between various Protestant and Catholic states of the Holy Roman Empire (and emergence of religiously diverse confessions).
อย่างไรก็ดีการยึดครองจักรวรรดิโรมันตะวันตกที่ล่มสลายโดยกลุ่มชนเจอร์แมนิก และการปกครองในระบบพระสันตะปาปาโดยคริสตจักรโรมันคาทอลิก (ซึ่งเป็นการรวมอํานาจทางการเมืองและทางจิตวิญญาณที่ไม่สามารถพบได้ในอารยธรรมของกรีก) ในเวลาต่อมาส่งผลให้การใช้ภาษาละตินร่วมกับการมีแนวคิดแบบกรีกมีอันต้องให้แยกออกจากกัน ซึ่งถือเป็นจุดแตกแยกระหว่างคริสต์จักรโรมันคาทอลิกและชาวคริสต์นิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์และสงครามครูเสดครั้งที่ 4 ถือเป็นการยืนยันข้อสมมติฐานนี้ Section::::ยุคล่าอาณานิคมของฝั่ง "ตะวันตก". การปฏิรูปและการล่มสลายของคริสตจักรตะวันตกในฐานะรูปแบบทางการเมืองอย่างหนึ่งก่อให้เกิดสงครามสามสิบปี