สัมภาษณ์นิติม่อน (1) : ม่อนเป็นม่อน ไม่เหมือนใคร มีอะไรมั้ย
ในเพจเฟซบุค ที่มียอดคนกดไลค์วันนี้อยู่แค่พันเศษ คงไม่เพียงพอจะทำให้รู้จักนิติม่อนได้ บางคนอาจส่ายหัวว่านิติม่อนมันเป็นใครทำไมจะต้องไปรู้จักด้วยแต่ย้อนกลับไปเดือนเศษๆ ที่มีปรากฏการณ์ป่วนวัฒนธรรม (culture jamming) ครั้งใหญ่ด้วยการใส่หน้ากากรูปใบหน้า ผู้ต้องขังคดีหมิ่นพระมหากษัตริย์ตามแห่งประมวลกฎหมายอาญา ในสถานที่ต่างๆ โดยเริ่มก่อหวอดด้วยการ บูมบัณฑิตใหม่ ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรประจำปีที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ส่งผ่านสู่การเคลื่อนไหวของนักศึกษาอีกกลุ่มหนึ่งในงานฟุตบอลประเพณีจุฬา-ธรรมศาสตร์ ถ้าบอกว่านิติม่อนมีส่วนสำคัญอยู่เบื้องหลังการป่วนเช่นนั้น และเคยผลิตผลงานทั้งที่ได้เรื่องและไม่ได้เรื่องอย่างต่อเนื่องมาแล้วหลายชิ้น จะอยากรู้จักตัวตนของนิติม่อนกันหรือยังในบรรยากาศที่งานรณรงค์เคลื่อนไหวประเด็นสังคมการเมืองกระจุกศูนย์กลางอยู่ที่กรุงเทพมหานคร นักศึกษาศิลปะสื่อ 4-5 คนที่มีฐานกำลังหลักอยู่ในเชียงใหม่รวมตัวกันเพื่อจะสร้างกิจกรรมที่แหวกขนบเดิมๆ เราได้พูดคุยกับสมาชิกหลัก 4 คนที่ยืนยันว่าการสนทนานี้กินเวลากว่าสามชั่วโมง ผู้สัมภาษณ์ได้เอาวงเล็บ (หัวเราะ) ออกทั้งหมด เนื่องจากหากต้องกำกับเสียงหัวเราะไว้อาจจะต้องเพิ่มความยาวให้กับบทสัมภาษณ์นี้โดยไม่จำเป็น-งานหน้ากากสมยศตั้งใจจะให้เป็น viral (แพร่กระจายเหมือนติดเชื้อไวรัส) แต่ไม่สำเร็จ ไม่ใช่ทุกโปรเจคท์ที่เราอยากให้เป็นไวรัล อันนี้เป็นโปรเจคท์ที่ต้องการ awareness (ความตื่นตัว) จริงๆ แต่ไม่ใช่แค่ให้จดจำได้ ต้องให้ทุกคนเริ่มตั้งคำถามว่าทำไมสมยศถึงมาอยู่ในพื้นที่นั้นนี้ เหมือนที่อ.นิธิเขียนไว้ในมติชนสุดสัปดาห์อย่างกับอ่านทะลุลงไปถึงงานได้ว่า การที่สมยศปรากฏในงานรับปริญญามันหมายถึงอะไร ซึ่งจริงๆ ถ้ามีคนไปทำต่อ เช่นไปใส่หน้าศาล หรือในพื้นที่ที่สมยศไม่น่าไปได้ แค่ไปยืนเฉยๆ ก็สร้างความขัดแย้งแล้ว ทำให้พื้นที่ที่อยู่ในระเบียบสังคมปกติมันถูกเบนความหมายอยู่แล้ว เลยต้องการทำให้เป็นไวรัลลองเทียบระหว่างหน้ากากกายฟอล์คกับแพลงกิ้ง แพลงกิ้งใครๆ ก็ทำได้ ทำที่ไหนก็ได้ขอให้แปลก จริงๆ เราอยากให้สมยศไปในทิศทาง อย่างนั้น สมยศไปอยู่ตรงนั้นได้ไงวะ แต่กลายเป็นว่าคนเห็นหน้ากากแล้วกลับไปคิดถึงหน้ากากกายฟอล์ค ความเป็นหน้ากากมันกลับไปชนกับวัฒนธรรมหน้ากาก ซึ่งถูกเอาไปใช้โดยหมอตุลย์ ใช้ไปเรื่อยเหมือนกับเป็นสัญลักษณ์ของเสรีภาพ ปลดปล่อยจากเผด็จการ นายทุนวอลลสตรีทเผด็จการ นายทุนรัฐสภาก็เผด็จการ เล่นกันจนไม่มีความหมายไปเรียบร้อยแล้วในสังคมไทย แพลงกิ้งกำกับด้วยความสนุก แต่หน้ากากสมยศมันไม่ใช่อะไรก็ได้ เวลาเราเห็นหน้ากากสมยศถูกใช้เพียงแค่ดึงดูดความสนใจ หรือกลายเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้และเสรีภาพ เราก็รู้สึกว่ามันกำลังเริ่มทำลายความหมายของตัวคุณสมยศเอง มันกระทบทั้งในแง่การรณรงค์ และในแง่สิทธิของตัวเจ้าของใบหน้าในฐานะที่เป็นคนที่มีชีวิตจริงๆ ด้วย พอเป็นหน้ากากสมยศแล้วเราคุมความหมายมันไม่ได้ มันกระจายคือเล่นให้มันให้สนุกต้องเข้าใจเกมก่อน แต่เหมือนเขาสร้างเกมขึ้นมาใหม่เลย เหมือนความหมายมันไปสู่เรื่องอื่นๆ เอ็นจีโอ แอ๊คทิวิสต์ไทยชอบเอาหลายๆ ประเด็นตบรวบเข้ามาเป็นเรื่องเดียว เช่น พอพูดถึงสมยศปุ๊บต้องพูดเรื่อง freedom (เสรีภาพ) จน simplify (ลดทอนให้ง่าย) ให้กลายเป็นเรื่อง universal (สากล) ไปหมด ทุกเรื่องขอให้เป็นเรื่องเสรีภาพเราจะเอาหน้ากากสมยศไปใส่หมด ก็ยังถูกขังเหมือนเดิม โจทย์หลักตอนนี้คือ เราต้องทำให้ทุกคนที่ถูกขังอยู่ในคุกออกมาไม่ใช่หรือ ไม่ใช่แค่ให้คนสำเหนียกถึงเสรีภาพอย่างเดียวส่วนแผ่นพับหน้ากากจังหวะมันเสีย ถ้าเป็นหนึ่งหรือสองวันที่สมยศเพิ่งโดนตัดสินที่ข่าวยังรันอยู่เราว่าผลจะอีกแบบ แต่อันนี้สะดุดไป แต่ถ้ามีเรื่องสมยศอีกทีก็ยังกลับไปใช้ได้อีก ตอนทำคู่มือก็กังวลอีกขั้นหนึ่งว่าจะทำให้คนไม่กล้าเล่น เหมือนกับเราแสดงความเป็นเจ้าของ วางกรอบตายตัวเกินไป จนอาจเกิดความรู้สึกว่า เฮ้ย ต้องขอเขาก่อนไหม โปรเจคท์หน้ากากเราไม่ได้เอาหน้ากากไปใส่หน้าเขา แต่เขาจะต้องเป็นฝ่ายเลือกเอง ไวรัลเราต้องทำให้เขารู้สึกว่ามันเป็นของที่เขาเล่นได้ตอนแรกเราอยากได้แฮนด์บิลแบบวิธีการกู้ภัยที่อยู่บนเครื่องบิน ให้คนทั่วไปเห็นแล้วตื่นตัวตื่นเต้น อยากให้ทุกคนใช้เป็นคู่มือประกอบการใช้ชีวิตบนความเสี่ยง ความมากขึ้นกว่าปกติด้านใดด้านหนึ่งของตัวสื่อมันช่วยให้เตะตามากกว่าสื่อที่แค่พยายามวางสารให้เป็นรูปเป็นร่างเฉยๆ เหมือนอย่างตอนหน้ากากสมยศที่ถ่ายเป็นแฟชั่น ทำให้กลายเป็นไอแพด แล้วถ่ายให้ลุคออกมาเหมือน Cheeze Magazine หรืออะไรอย่างเงี้ย คัลเจอร์ของไอโฟนไอแพดเป็นชีวิตป๊อปๆ โจทย์คือ Somyot Is Everywhere ที่ปกติเป็นไปไม่ได้เลยที่จะมีรูปสมยศไปอยู่ ไม่ต้องไปง้างก็ได้ แค่ไปป่วนก็พอ แค่ไปถ่ายเขาก็ถามแล้วว่า นี่ใครอ่ะ อ่อ ญาติฮะ เพื่อนมนุษย์ทุกคนเป็นญาติกันฮะ เราพยายามจะมีท่าทีเป็นมิตรอยู่แล้ว มากมาก ม่อนม่อนๆตอนแรกเป็นกลุ่มกินเหล้าฮะ เริ่มต้นจากวันที่อากงโดนจับเข้าคุกก็รู้สึกว่าอยากจะทำอะไรสักอย่าง ตอนนั้นกระแสน้ำท่วมมันแรงจนกลบข่าวอื่นหมด แต่พอมีคนทำสื่อคลิปวิดีโอ ชุด (https://www.youtube.com/watch?v=b8zAAEDGQPM) เราเบื่อการประชาสัมพันธ์แบบเอ็นจีโอหัวโบราณอยู่แล้ว เลยรู้สึกอยากทำสื่อแบบนี้บ้าง ให้เข้าถึงคนได้เยอะๆ ตอนแรกก็นึกว่ารวมกันแล้วจะทำอะไรแบบป๊อปๆ ได้ แต่พอมาอยู่ด้วยกันแล้วแม่งโคตรไม่ป๊อปเลย ถ้าในแง่ป๊อปคัลเจอร์นี่พวกเราป๊อปนะ หมายถึงโดยรสนิยมโดยอะไรอย่างนี้ แต่ในแง่การทำงานเราไม่ป๊อปเลยสักอย่าง มันไม่ productive (มีผลผลิต) แบบป๊อป เป็นอินดี้ของอินดี้อีกที ม่อนม่อนๆชื่อนี้อยู่ดีๆ ก็โพล่งขึ้นมา ช่วงแรกๆ ไม่ได้มีคอนเสปท์กันมาก่อน สมมติเกิดเป็นคนก็อยากให้เป็นคนที่กวนตีนนิดๆ แต่พูดจาสุภาพ เวลามีใครมาถามว่าตกลงนิติม่อนเป็นกลุ่มหรือเป็นอะไร ก็หลวมๆ มีคนอยู่ประมาณสี่ห้าคน ในแต่ละงานก็จะมีกำลังเสริมอยู่ outsource (ใช้คนนอก) ไง นิติม่อนเลยเหมือนเป็น topic (หัวข้อ) มากกว่า คือเป็นหัวข้อที่พวกเราต้องการชนประเด็นนี้ๆ แล้วพวกเราเองก็ทำกันหลายโปรเจคท์ไง เวลาจะคุยก็เริ่มต้นแบบว่าเอ่อโปรเจคท์ม่อนละกัน บางโปรเจคท์ก็มีคนถอนตัวบ้าง แต่ไม่รู้สึกว่าหดเลย คิดว่าเท่าเดิม คือต่อให้มันถอนตัวเราก็จะให้มันทำอยู่ดี ม่อนม่อนๆจริงๆ ท่าทีแบบนิติม่อนก็ใหม่กับพวกเราทุกคนเหมือนกัน คือเราพยายามจะเรียนรู้ เหมือนสร้าง identity (อัตลักษณ์) ใหม่ คล้ายๆ จะเป็น parody (ภาพล้อ) เล่นกับสิ่งที่มีอยู่แล้วในสังคม เราไม่ได้คิดว่าจะทำรูปแบบอะไรที่มันชัดๆ แต่คิดให้เคลียร์ก่อนว่าเรื่องนี้ปัญหาจริงๆ อยู่ไหนกันแน่ ถ้าแทงจุดนี้จะแทงยังไงดี เราก็เลยหยิบเอาของที่ใกล้ชิดชีวิตของเขา แล้วก็ใส่คอนเทนท์ใหม่ๆ ที่เราต้องการสื่อสารเข้าไป บางทีเลยออกไปในทิศทางที่ค่อนข้างล้อเลียนเสียดสี เป็นการฉุดให้คิด ทิศทางก็คล้ายๆ กับเพจที่ชอบล้อเลียนนู่นนี่นั่นทั้งหลาย แต่เราทำให้เนื้อหามันจริงจังมากขึ้นอยากให้รู้สึกว่า อุ้ย น่ารักจังเลย ขอแชร์นะคะ พอแชร์ไป อ้าว เหี้ยพวกนี้มัน เสื้อแดงนี่ กูไม่ได้เป็นเสื้อแดงนะฮะ ม่อนม่อนๆเปล่าเลย เป็นเรื่องของเสียงพูดน่ะ ช่วงนั้นมันเริ่มมี บางคนยังว่าเป็นดิจิม่อนเลย อยู่ดีๆ เราก็พูดขึ้นมาว่า นิติม่อนว่ะ แล้วก็แถไปเรื่อย เอาโดเรม่อนมาใช้ในงานหน้ากากสมยศก็เหมือนกับแถหน้างานน่ะโจทย์ของนิติม่อนคือทำให้คนที่ไม่สนใจหันมาสนใจ หันมาเข้าใจ คือค่อยๆ ทำอ่ะ คืออย่างที่เคยทำ (พูดถึงประสบการณ์ของสมาชิกคนหนึ่งที่เคยมีผลงาน ปิดปากในโรงอาหารมหาวิทยาลัย ช่วงพรก.ฉุกเฉินจนสื่อระดับ เอาไปเผยแพร่ต่อ http://www.prachatai.com/english/node/1903) ไม่ใช่ว่าไม่มีคนสนใจ จากปรากฏการณ์ที่อยู่ในบรรยากาศที่คนมันไม่กล้าพูด แต่หลังจากนั้นถึงตอนนี้มันถูกทำให้กลายเป็นเรื่องปกติไปหมด แม้กระทั่งเรื่องที่ไม่ปกติก็สามารถทำให้ปกติ เพราะทุกคนมันเหนื่อย คนมันอยากจะอยู่อย่างปกติอยู่แล้ว สิ่งที่เราต้องคิดมากคือ เราไม่อยากไปรบกวนชีวิตความสุขสบายของท่านขนาดนั้น แต่เราก็อยากจะกระตุ้นว่า เมสเสจเหล่านี้มันยังมีตัวตนอยู่ โจทย์แรกสุดที่โยนใส่เข้ามาคือ ทำให้เป็นเรื่องของคนทั่วไป เสรีภาพทางการแสดงออกเป็นเรื่องของทุกคน ไม่ใช่แค่เรื่องของอากง ม่อนม่อนๆเราไม่สามารถยืนยันว่าเราเป็น expert (ผู้เชี่ยวชาญ) จริงๆ ในด้านไหน ทำ media (สื่อ) เราก็งูๆ ปลาๆ แต่ละคนก็มีพื้นฐานทางด้านศิลปะกับสื่อพอสมควร สื่อหลักที่เราเล่นก็คือ ออนไลน์ กับวิดีโอ มีกราฟฟิคบ้าง บางทีก็มีนักเขียนการ์ตูนอยู่ด้วย เหมือนกับเรา improvise (ด้นสด) มากๆ แล้วเราก็เอาจากอิมโพรไวซ์มาวิเคราะห์กันดู เหมือนเราเล่นเพลงมามั่วๆ แล้วก็ไปดูว่าตรงไหนเพราะ ก็แกะตรงนั้นมา เออตรงนี้มันเข้าท่า ชอบอันนี้ฮะ ม่อนม่อนๆที่ผ่านมาเคยทดลองมาเค้นกันว่าจะทำอะไรด้วยกัน แล้วมันไม่ออกจริงๆ เหมือนอย่างตอนอากงที่เราเริ่มต้นทำอนิเมชั่น พยายามเขียนบท หาทีมงาน ประชุมแบบเป็นวาระ คุยแตกประเด็น ฯลฯ แต่ครั้งนั้นคือโปรเจคท์ที่ล้มเหลวที่สุด ทำทีเซอร์เรื่องอากงออกมาแล้ว 1 ชิ้นโดยใช้เป็นโมเดล แต่พอเริ่มเขียนบทก็พบว่า 112 มันซับซ้อนจนเราไม่สามารถทำให้ง่ายได้ เอาให้ครบประเด็นก็ยาก แล้วเวลาทำก็ไม่พอ ทุกคนมีงานอย่างอื่นด้วย สุดท้ายจังหวะก็เสียไป เราควานหาคนเยอะ บางทีได้แต่คอนเนคชั่น ไม่ได้งาน ช่วงมนุษย์ล่องหนเราก็ต้องไปร่วมงานกับคนที่ไม่คุ้นเคยอีกเยอะเลยอย่างที่ว่าจริงๆ แล้วนิติม่อนเป็น topic ชนกับเรื่อง 112 ที่ไม่ได้อยู่แค่แง่กฎหมาย มันอยู่ในหลายมิติของชีวิตเรา ทั้งวัฒนธรรม ชีวิตประจำวัน ใครคิดอะไรได้ก่อนก็ชวน เฮ้ย จะเล่นยังไงดี จะเอาไงกับมันดี ด้วยวิธีอะไรดี คิดอะไรได้ก็เริ่มเลย ไม่ได้ชวนกันเป็นรูปธรรมนัก เอางานเป็นที่ตั้งแล้วเอาคนใส่เข้าไปในแต่ละด้านให้งานสำเร็จขึ้นมาเป็นชิ้น บางโปรเจคท์ไม่ได้คิดด้วยกัน มีคนสตาร์ทเป็นเชื้อมาก่อน แล้วค่อยๆ ขยาย ช่วยกันปรับท่าทีแล้วขยายผลให้มันไปได้มากขึ้น กว้างขึ้น ไกลขึ้น เท่าที่ทำได้ อย่างตอนหน้ากากสมยศก็ถูก (ปัจจุบันเป็นกลุ่ม ) เรียกไปเป็นมือเป็นตีนให้เขา แต่พอไปปุ๊บแล้วแบบ เฮ้ย เล่นงี้ดิ่ เฮ้ย ทำงั้นดิ่ เฮ้ยมันว่ะ เอาอันนี้ดิ่ฮะ ฮาฮา ไปขโมยเขานี่หว่า แทนที่จะเป็นมือเป็นตีน กลายเป็นขโมยเครดิตอีกตะหาก นี่คือวิธีทำงานแบบนิติม่อน ม่อนม่อนๆแล้วพอรวมกันแบบหลวมๆ หน้าที่มันก็ปรับเปลี่ยนกันไปเรื่อยๆ น่ะ เพราะคนมันน้อยก็ต้องอย่างนี้แหละ โยนๆ กัน เอ้ย ช่วยๆ กันสมาชิกบางคนอาจจะเคยทำงานโปรเจคท์เป็นทีมมาเยอะ แต่คนอื่นไม่ค่อยไง แต่ไม่ใช่แบบคิดปุ๊บ ทำปั๊บ วางตู้ม สังคมรับรู้เลยทันทีไง มันต้องมาถกกันอยู่ดี แต่ละคนมีมุมมองไม่เหมือนกัน มีความเข้าใจ มีความเห็นที่น่าจะช่วยให้งานพวกเราดีขึ้นได้ ม่อนม่อนๆคุยกันในกรุปเฟซบุค ส่วนมากเห็นจะด้วยกันอยู่แล้วในเรื่องคอนเทนท์ ถ้าเป็นเอกฉันท์ ทุกคนก็รันไปเลย แต่ถ้าเกิดขัดกันจริงๆ ก็ใช้การโหวต อาจมีล็อบบี้ในการโหวตอะไรอย่างนี้ บางทีเรื่องวิธีการ เรื่องท่าทีที่จะพูด รูปแบบต้องตอบคอนเทนท์นั้นได้ ถ้าเราไม่สามารถอธิบายได้ว่ารูปแบบที่แต่ละคนทำออกมามันตอบสนองคอนเทนท์ยังไงก็แปลว่างานชิ้นนั้นยังไม่เวิร์ค ต้องมาช่วยกันดูว่าจะปรับยังไง การออกแบบงานกิจกรรมมันมีคอนเสปท์อยู่ในตัวที่จะต้องส่งสารให้ถึงผู้รับ เราดีเบตกันเป็นปกติมาก เจอกันเกือบทุกวัน ก็เพราะงี้แหละ เราถึงมีไอเดียฟาร์มเต็มไปหมด ถ้าพูดว่าเป็นส่วนหนึ่งในลมหายใจจะเว่อร์ไปมั้ย คือการทำงานแบบนี้มันต้องเป็นเพื่อนกัน ทั้งการสนทนาจริงๆ และทั้งในออนไลน์ คือเรามีกรุปแชร์กันอยู่ จะทำอันนี้ เอากันป่ะ แล้วก็ไม่ค่อยมาตอบ กดไลค์กัน ฮาฮา ม่อนม่อนๆ-ไม่นะ แต่พวกเราเจอกันแล้วคุยกันตลอดเวลา อัพเดทสถานการณ์กันอยู่เสมอ แต่ถ้าให้ชนกับคนไม่เคยคิดเลย ในเมื่อโปรเจคท์ปะทะเรื่อง 112 ทำให้เราเริ่มประสานงาน อดทนอดกลั้นกับคนที่คิดต่างจากเรา เลยทำให้คนเหล่านั้นเริ่มจับมือแล้วก็ช่วยๆ กันทำ แต่จะลุยด้วยวิธีอะไรมันอีกเรื่องนึงเพราะบางทีก็คิดไม่ออก ม่อนม่อนๆ เน้นสร้างการสะเทือนอารมณ์และ awareness (ความตื่นตัว) เป็นหลัก แต่เราคิดว่าแค่นั้นมันไม่พอ เราต้องการให้คนเข้าใจมากกว่านั้น awareness มันสร้างแค่การจดจำ แต่นิติม่อนต้องการสร้างให้คนเห็นความจริงว่า มันต้องช่วยกันบอกต่อนะ ช่วยกันทำต่อนะ มาเลยดีกว่า เรื่องแบบนี้คุณก็ทำได้ เราก็ทำได้ ถึงแม้ตอนนี้จะยังไม่ค่อยสำเร็จก็เหอะ แต่ก็ค่อยๆ ทำไป จากโปรเจคท์แรกมาถึงโปรเจคท์ปัจจุบันมันก็ค่อยๆ ถูกกระจายออกไปมากขึ้นเรื่อยๆ แรกๆ ก็เงียบเหมือนกัน เงียบจนแสบแก้วหูเลยมีงานของที่น่าสนใจอย่างโปรเจคท์ เราชอบมาก แต่นอกจากนั้นแล้วยังค่อยไม่เห็นอะไร อย่างการเขียนอ่านกวีเฉยๆ นี่มันก็จำกัดกลุ่ม ตอบสนองเฉพาะคนบางกลุ่มนอกจากงานแอ๊คชั่นก็คือ ยังไม่มีใครเขียนรีพอร์ทอย่างจริงจัง ถ้ามีเยอะกว่านี้อาจจะต้องเริ่มเขียนรีพอร์ทแล้ว เราเก็บหมดทุกครั้งที่มีข่าวลงสื่อนี่แหละฮะปัญหา คุยกันในแต่ละวันว่า เฮ้ย เวิร์คหรือไม่เวิร์คฮะ ทำไรใหม่ดีไหม หรือว่าจะขยายของเก่ายังไง อาจวัดง่ายๆ จากฟีดแบคว่า คนโดนแจมรู้ตัวเป็นสัดส่วนเท่าไหร่ แต่ก็แล้วรู้ได้ไง วัดในแง่ปริมาณหรือคุณภาพ สังคมขนาดใหญ่จะวัดยังไง เชิงคุณภาพเราพอวัดได้ เช่นมีคนมาขอสัมภาษณ์ หรือถูกพูดถึงในว๊อยซ์ทีวี หรือถูกเอาไปเขียนอธิบายต่อ อย่าง อ.นิธิเขียนในมติชนสุดสัปดาห์ก็ทำให้งานไม่ได้อยู่แค่ visual (ทางสายตา) อย่างเดียว แต่ข้ามไปสู่เรื่องคอนเทนท์ได้ด้วย ซึ่งเราถือว่าสำเร็จ โจทย์ของไวรัลต้องส่งแพร่กระจายข้ามสื่อไปสู่สังคมวงกว้างด้วย ไม่ใช่จบอยู่แค่สื่อที่เราทำในตอนต้น แต่จะมันกว่านี้มากถ้ามันลงช่อง 3 5 7 9 ได้ คงยากอ่ะนะ ยังล็อบบี้สื่อไม่สำเร็จจริงๆ แล้วงานทางวัฒนธรรมมันไม่สามารถวัดเอาจากจำนวนคน แต่เราดูรีแอ๊คชั่นได้ อย่างน้อยก็ดูที่แต่ละคนแชร์เขาแชร์ในทีท่าแบบไหน ทีท่าเหล่านั้นมันสะท้อนว่าเขาคิดยังไง แล้วเขาปรับระบบวิธีคิดยังไงบ้างกับสิ่งที่เขาเผชิญ ตรงนั้นน่าประเมินกว่า แต่บางโปรเจคท์การนับจำนวนก็ยังช่วยเหมือนกันต้องคิดทั้งสองแบบ เรื่องเชิงปริมาณเรายังไม่สำเร็จ แต่เรื่องการเรียนรู้คิดว่าเหมือนคือเราทำดีแต่ไม่ดังมันก็ยังอยู่อย่างนั้น แต่ว่าสักวันต้องมีคนเห็น เปลี่ยนแปลงคนได้จริงๆ ได้ไม่ถึงร้อยคน แต่มันก็ยังเปลี่ยนแปลง แล้วคิดดูว่าอีกสิบปีคนเหล่านี้จะไปทำงานอะไร จะอยู่ที่ไหนในโลกใบนี้ เราก็เป็นส่วนหนึ่งในการเปลี่ยนแปลง เหมือนปลูกต้นไม้ ปลูกไปเรื่อยๆ เหมือนเราหาเพื่อนใหม่ไปเรื่อยๆ อย่างน้อยได้มาหนึ่งคน ก็ไม่รู้ว่าคนนี้จะไปทำอะไรต่อในอนาคต และยังมีโอกาสที่จะเกิดคอนเวอร์เซชั่นได้อีก แหม่ แม่งดูเป็นคนดีจังว่ะ ม่อนม่อนๆ- ดังนี่หมายถึงผลงานนะ ไม่ได้เกี่ยวกับตัวเรา เพราะว่าเราไม่มีตัวตนอยู่แล้วม่อนม่อนๆอย่างฝ่ามืออากงที่มันจุดติดกันได้ก็เพราะว่ามีเซเล็บนำ อีกอย่างเอาเข้าจริงคือสมยศมี organizing force (พลังจัดตั้ง) น้อยกว่าอากงตรงที่ขาดความดราม่า แต่ถ้าเอาเซเล็บจริงๆ ตอนงานเงียบจนแสบแก้วหูแต่ละคนที่มาร่วมนี่ก็มีเซเล็บเหมือนกันนะ ดึงคนทั่วๆ ไปให้มามีส่วนร่วม เราเตรียมแพลทฟอร์มให้คนมามีส่วนร่วม เตรียมอุปกรณ์ไว้ให้ ม่อนม่อนๆยังไม่คิดว่าเราไปปะทะกับจุดเสี่ยงเท่าไหร่ ตามตัวบทกฎหมายเรายังไม่เคยเสี่ยงเลย แต่ถ้าในแง่ที่กฎหมายไม่ทำงานตามตัวบทก็น่ากลัว ทุกงานเรามีความกลัวเป็นปัจจัยรบกวนในการทำงาน ความเป็นนิรนามบางอย่างมันช่วยพรางเราไว้ได้เหมือนกัน งานมันไม่ดังไงฮะ พวกเราเลยปลอดภัย เป็นเซลฟ์เซนเซ่อร์อย่างหนึ่ง แต่ละคนมันไม่เหมือนกันน่ะ ตอนงานมนุษย์ล่องหน Emily กับ อ.เกี๊ยง เขาจะกังวลบางเรื่องที่เราไม่กังวล แล้วเราก็ไปกังวลบางเรื่องที่เขาไม่กังวล บางเรื่องไม่ต้องเคลื่อนไหวทางการเมืองชีวิตเราก็ต้องเจออยู่แล้ว ม่อนม่อนๆควบคู่กันไปนะ แล้วแต่ว่างานนั้นต้องการกลยุทธ์แบบไหน อย่างไวรัลต้องการออนไลน์ก็ออนไลน์ อย่างงานศิลปะต้องการออฟไลน์ก็ออฟไลน์ คือเรายังไม่มีกลยุทธ์ที่ดีพอที่จะฉวยเอาไว้ใช้อย่างต่อเนื่องอย่าง เงียบจนแสบแก้วหู ออฟไลน์มันก็มันนะ เอาขึ้นออนไลน์ในฐานะพื้นที่เผยแพร่เฉยๆ แต่ตอน มนุษย์ล่องหน ก็เป็นออฟไลน์ตอบสนองโจทย์ในโลกศิลปะเป็นหลัก รู้สึกว่าเราทำงานออนไลน์น้อยไปนะ ปฏิสัมพันธ์ในโลกออนไลน์เรายังไม่เก่งพอ แต่คาแรคเตอร์มันชัดจากตัวเพจ หลังจากสองแคมเปญล่าสุด แฟนๆ เราเข้ามากันบ่อยมากเรายังไม่สามารถผลักงานให้ไปหาคนได้มากนัก แต่ในแวดวงคนทำงานศิลปะ มนุษย์ล่องหน () ถือว่าคนกดไลค์เยอะนะในแง่ของการทำเพจ exhibition น่ะ เกือบพัน ม่อนม่อนๆ-คาดหวังฮะ เพราะว่ามันฟรี เป็นช่องทางที่น่าจะเข้าถึงกลุ่มคนใหม่ๆ ได้ ส่วนตัวอยากจะขยายไปทวิตเตอร์หรืออินสตาแกรมบ้าง แต่เราก็ยังไม่แข็งแรงพอเหมือนเพจอื่นๆ เยอะแยะ เรายังมีพลังไม่พอ ไม่ต่อเนื่องด้วย หมายถึงว่าเวลาจะเคลื่อนไหวทีก็ต้องรอประเด็นร้อน ประเด็น 112 มันไม่มีอะไรที่ปรากฏในสังคมตลอดเวลา แล้วเราก็ไม่สามารถเล่นไปเรื่อยได้ ม่อนม่อนๆตอบสนองต่อสถานการณ์มากกว่า แต่ปีนี้มีแผนทำหนังสืออยู่หนึ่งเล่ม ม่อน ม่อนๆ- ทำให้เราเจอคนใหม่ๆ เยอะมากสังคมมันปกติอยู่ได้เพราะคนกลุ่มใหญ่ถือชุดความหมายเดียวกัน แต่คนที่อยู่ในความปกติแบบนั้นไม่ได้ มีชีวิตอยู่เกินกว่ากรอบความปกติแบบนั้น เขาอยู่ตรงไหนในสังคมไทย นี่คือสิ่งที่สังคมไทยต้องการ มั้ง ม่อนม่อนๆนิติม่อนหลายสีมาก นิติม่อนเป็นหลากสี จริงๆ ดูโลโก้ก็จะเห็นชัดเจน ดูดีๆ ช่องหนึ่งที่มันไม่มีสี โปร่งแสง ตอนนี้เราเปิดพาร์ท แล้ว รู้จักนิติมี่หรือเปล่า นิติมี่เป็นน้องสาวของนิติม่อน นิติมี่สีเหลืองเลย ม่อนม่อนๆ
ในเพจเฟซบุค นิติม่อนที่มียอดคนกดไลค์วันนี้อยู่แค่พันเศษ คงไม่เพียงพอจะทำให้รู้จักนิติม่อนได้ บางคนอาจส่ายหัวว่านิติม่อนมันเป็นใครทำไมจะต้องไปรู้จักด้วย แต่ย้อนกลับไปเดือนเศษๆ
Book Re:public,V for Vendetta,กลุ่มห้องเรียนประชาธิปไตย,นิติม่อน,ผู้ต้องขังคดีหมิ่นพระมหากษัตริย์,มาตรา 112,สมยศ  พฤกษาเกษมสุข,หน้ากากสมยศ