สิ้นสุริยวงศ์
คอลัมน์ เดือนหงายที่ชายโขง หน้า 14 มติชนรายวัน 10 ม.ค. 2561 คุณธีรภัทร์ เจริญสุข เขียนเรื่อง สิ้นสุริยวงศ์ ราชวงศ์ลาว,นับแต่ลาวเปลี่ยนแปลงการปกครอง เป็นระบบสาธารณรัฐ มีผู้นำชื่อท้าวไกสอน พมวิหาน เมื่อปลายปี 2518 พระนามของ สมเด็จพระเจ้ามหาชีวิต ศรีสว่างวัฒนา พระมหากษัตริย์องค์สุดท้าย ก็เริ่มเลือนรางจางหาย,ก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครองลาวไม่กี่วันเรือ นปข. (หน่วยปฏิบัติการลำน้ำโขง) กองทัพเรือ ถูกทหารลาวยิงถล่มเกยตื้นดอนแตง หน้าอำเภอท่าบ่อ หนองคาย,สถานการณ์ตอนนั้นตึงเครียดเต็มที,ผมเป็นหนึ่งในเพื่อนหลายคนวนเวียนทำข่าวกู้เอาเรือ นปข.คืนมาไว้ที่ฝั่งไทย อำเภอศรีเชียงใหม่ ได้ไม่กี่วัน ฝ่ายซ้ายและกลางของลาวก็รบชนะยึดเวียงจันทน์,2 ธ.ค.2518 วันประกาศชัยชนะของระบอบใหม่นักข่าวหนังสือพิมพ์ไทยสองฉบับ (สามคน) ที่ข้ามโขงไปทำข่าว ถูกลาวจับขังคุกสามวันที่เวียงจันทน์,ผมเป็นนักข่าวฉบับที่สาม ที่กลับมาส่งข่าวที่หนองคายได้,อีกไม่กี่วันต่อมา ที่ริมโขงด้านศรีเชียงใหม่ ตรงข้ามกรุงเวียงจันทน์ สองฝ่ายมีการแลกเปลี่ยนคนไทยคนลาวที่ตกค้างเช้าวันรุ่งขึ้นผมก็ได้ข่าวใหญ่,เจ้าสุริยวงศ์สว่าง พระราชโอรสเจ้ามหาชีวิตลาวพระชายา และพระโอรสธิดา 4–5 องค์ ข้ามโขงลี้ภัยมาพำนักอยู่ที่บ้านนายอำเภอ,ฐานะของท่าน ผมฟังว่า เป็นมกุฎราชกุมารพระองค์ท่านอนุญาตให้ผมเข้าเฝ้าในเงื่อนไขเรื่องอะไรก็ได้ที่พระองค์อยากให้สัมภาษณ์,ทั้งเจ้าสุริยวงศ์ ทั้งพระชายาขอร้องว่า ถ้ามีข่าวน้องๆที่กำลังจะตามมาจะมาไม่ได้,น่าเสียดายยังไม่ทันเข้าสู่ประเด็นมีคนที่สามแทรก การสัมภาษณ์ก็สิ้นสุด,ข่าววันนั้น ผมรายงานไปเท่าที่ได้ มีภาพพระโอรสธิดาที่ถ่ายได้ใต้ถุนบ้านนายอำเภอประกอบภาพเจ้าสุริยวงศ์และพระชายา ตั้งใจรอประทานอนุญาต แต่ยังไม่มีโอกาสเริ่ม,ประเด็นที่ผมติดค้างคาใจ ราวหนึ่งปีต่อมา,หนังสือพิมพ์ภาษาอังกฤษมีข่าวสั้นๆว่า รัฐบาลท้าวพมวิหาร ระแวงเจ้ามหาชีวิตลาว ส่งพระองค์รวมเจ้าฟ้าชายวงศ์สว่าง มกุฎราชกุมารจากหลวงพระบางไปพำนักที่แขวงซำเหนือ,ผมสะดุดใจ เจ้าสุริยวงศ์ ไม่ใช่มกุฎราชกุมารผมฟังผิด เข้าใจผิดไปเอง,ยี่สิบปีต่อมา ผมไปพิพิธภัณฑ์หลวงพระบาง พระราชวังเจ้ามหาชีวิตเดิมพยายามจ้องภาพเขียน มกุฎราชกุมารวงศ์สว่าง ที่หมุนตามสายตาก็เริ่มแน่ใจเป็นคนละองค์จริงๆ,ผมใช้เวลานานไม่น้อยเลยกว่าจะคลี่คลายมกุฎราชกุมารลาว เป็นพระองค์ใด,ต่อมาได้ข่าวว่า เจ้าสุริยวงศ์ ราชโอรสองค์สุดท้าย เจ้ามหาชีวิตลาว อยู่ในฐานะประมุขราชวงศ์ลาวพลัดถิ่น พำนักอยู่ในกรุงปารีส ฝรั่งเศส,เจ้าสุริยวงศ์สว่าง พระชนมายุ 81 ปี เสด็จสวรรคต เมื่อ 2 ม.ค.2561 ไม่กี่วันนี่เอง,ธีรภัทร เจิญสุข เขียนว่า รัชทายาทผู้สามารถอ้างสิทธิราชบัลลังก์ลาวได้ คือเจ้าสุลิวงศ์สว่าง พระโอรสมกุฎราชกุมาร กับเจ้าหญิงมณีไลย ซึ่งลี้ภัยไปฝรั่งเศส ก่อนถูกนำไปยังค่ายสัมมนา,กว่าสี่สิบปีมานี้ ผมไปลาวหลายครั้ง คนลาวรุ่นใหม่รู้จักแต่ชื่อผู้นำระบอบใหม่ หาคนที่่รู้เรื่องราชวงศ์ลาวได้น้อยคนเต็มทีแล้ว.,กิเลน ประลองเชิง
นับแต่ลาวเปลี่ยนแปลงการปกครอง เป็นระบบสาธารณรัฐ มีผู้นำชื่อท้าวไกสอน พมวิหาน เมื่อปลายปี 2518 พระนามของ สมเด็จพระเจ้ามหาชีวิต ศรีสว่างวัฒนา พระมหากษัตริย์องค์สุดท้าย ก็เริ่มเลือนรางจางหาย
ลาว,สิ้นสุริยวงศ์,ธีรภัทร เจิญสุข,ชักธงรบ,กิเลน ประลองเชิง