ในคุกไร้ดาว ในเรือนยาวไร้ความทรงจำ
ในนั้นเราต้องมองหาเครื่องมือรักษาจิตใจเป็นสำคัญ แน่ละว่าเพื่อนมนุษย์ (ผค.นช. ขช.) ด้วยกัน คุยกันฟังกัน เตะกันเล่นแกล้งกัน หัวเราะ ร่ำไห้ เห็นใจกัน หาเรื่องพนันนู่นนี่นั่น ฯลฯเป็นแทคติคทั่วไปท่ามกลางเหตุการณ์เวลาที่วนเวียนซ้ำซากอย่างยิ่งของชีวิตประจำวัน ระหว่างการ การตั้งแถวเช็คยอดเช้าบ่าย นอกห้องนอน หรือ นวดเหยียบหลัง ผลัดกันสำรวจผดผื่นหิดตะมอยเม็ดสิวในจุดหลงหูหลงตา อาบน้ำดูรายการโทรทัศน์ในเวลาสิบห้าชั่วโมงต่อวันในห้องนอนตอนบ่ายถึงเช้าที่เรียกว่ากลางคืน เพื่อนมนุษย์ด้วยกันช่วยกันรักษาจิตได้ดีเป็นเฟิสต์ไพรออริตี้แต่ชีวิตมีหลากหลายและทางเลือกก็มีหลากหลาย สัตว์น้อยใหญ่ก็มีบทบาทสำคัญในการช่วยดูแลพวกเราเป็นอย่างดีเหมือนกันศาสตร์ชีวภาพทางเลือกก็คงจะเรียกว่า pets therapyขอพูดถึงนกก่อนสัตว์ที่พอจัดได้ว่าเป็น สัตว์เลี้ยง ในเรือนจำ มีอยู่เพียงสามชนิด ได้แก่ปลา แมว และ แมงมุมปลาตู้เพิ่งได้แจ้งเกิดในอันดับสัตว์เลี้ยงในแดนสอง เร็วๆนี้เอง (มิย.60)ช่างโชคดีที่อยู่ในช่วงระยะเวลาระหว่างที่ผมมีโอกาสได้รับรู้เป็นสักขีพยานหรือประจักษ์พยานหากต้องให้การในศาลอย่างไรก็ตามมันไม่ใช่ปลาสวยงามที่นักเลี้ยงปลาไปเลือกสรรจากตลาดปลาสวยงาม พวกมันคือปลาแออัดจากบ่อเก่าแก่หน้า ศาลาธรรม อาคารที่ตั้งอยู่ระหว่างแดนสอง กับเขตสำนักงานกลาง เฉพาะตัวที่มี ขนาด ประเภท และโชคชะตา เหตุปัจจัยที่เหมาะสมสำหรับตู้ปลามือสองขนาดสี่สิบห้านิ้วในห้องสมุดในแดนสอง ได้แก่ ปลาแรด ตัวหนึ่ง ไม่รู้จะเรียกมันว่าปลาโชคดีได้หรือไม่ เพราะมันมีเพื่อนปลาแน่ๆในบ่อนั่นแต่ในตู้ปลานี้มันอยู่ตัวเดียวขังเดี่ยวอยู่ในอาณาจักรส่วนตัวแคบๆในระยะแรกเจ้าแรดน้อยตัวยาวสิบนิ้วนี้จัดเป็นปลาที่มีปัญหาสุขภาพอย่างเห็นได้ชัด ครีบของมันขาด เกล็ดหลุด มีตัวริ้นไรพยาธิเกาะอยู่ตามเนื้อตัว ตามสภาพของปลาที่ถูกวิดน้ำจับมาจากบ่อแต่จะว่าไปแม้จะดูมอมแมมก้าวร้าว แต่ก็ดูกลมกลืนเข้ากับบรรยากาศผู้คนสถานที่ใหม่อยู่บ้างเหมือนกันแต่การเปลี่ยนแปลงนั่นแหละที่คงเป็นกฎที่แทบไม่เปลี่ยนแปลงสภาพของตู้กระจกที่ทำให้เราจ้องมองมันได้ละเอียดละออในเวลาไม่จำกัดเราพบว่าเจ้าแรดดูมีสุขภาพกายดีขึ้นเรื่อยๆแผลนู่นนี่เริ่มสมานมันเริ่มขยับครีบส่ายหางอย่างสง่างาม เปล่งประกายออร่าสีเหลือบรุ้งแถวใบหน้าใต้แววตากลมโตที่ไม่กระพริบ เนื้อตัวก็สวยเป็นตารางลายกริดของแผงเกล็ดที่เป็นระเบียบดูราวกับลายตะแกรงเหล็กฉีก (Steel mesh tear/Checker Plate/Expanded Metal ) ซึ่งเป็นวัสดุที่ผมเคยชอบใช้สมัยเป็นสถาปนิกและ เราจะเห็นตะแกรงนี้ในรูปไผ่ในรถที่ศาลทหารขอนแก่นในเพจของสิงห์สนามหลวงส่วนพยาธิไรตัวเบียนที่เคยแทรกตามแง่เกล็ดไม่มีให้เห็นอีกแล้วนอกจากอาหารเม็ดมาตรฐานแล้ว เด็กๆพบว่ามันชอบกินแมลงสาบมากเป็นพิเศษแมลงสาบเป็นสัตว์ที่พบเห็นได้ง่ายในเรือนจำ โดยเฉพาะในเวลาฝนตกหนักหรือระดับน้ำใต้ดินขึ้นสูง กองพันแมลงสาบในระบบบำบัดน้ำเสียปฏิกูลซึ่งมีกระจายอยู่ทั้งด้านหน้าและด้านหลังจะดาหน้าออกตั้งกองเกียรติยศสวนสนาม และด้วยความอนุเคราะห์ของเด็กๆ บางตัวก็จะได้ลงไปพบปะกับปลาแรดสำหรับตัวผมพบว่ามันชอบกินกล้วยสุกมากกว่าข้าวสุก ผมต้องแอบๆให้เพราะเกรงใจน้องประจำห้องสมุดแดนที่มีหน้าที่เปลี่ยนน้ำให้กับมัน(ทัศนคติเกี่ยวกับสัตว์เลี้ยงในที่คุมขังของผู้คุมคนหนึ่งเปลี่ยนแปลงไปเลยทดไว้ว่าเราจะพูดเรื่องนี้อีกทีใน)คืนแรกใน เรือนจำพิเศษกรุงเทพ ทุกคนจะต้องไปเข้าไปที่แดน 1 แดนแรกรับ วันแรกผมนอนในห้อง 13 มีรับน้องที่วันหลังจะเล่าให้ฟังโดยเฉพาะในวันที่สองผมย้ายมาห้องหมายเลขที่ 3 อยู่ชั้นบน ตกกลางดึกมีเสียงแมวตัวผู้ประกาศสงครามซึ่งกันและกันก่อนลงไม้ลงมือกัน เสียงขู่ตะคอกแบบแมวแมวและเสียงเหมือนยกพลถล่มกัน ดังเหมือนที่เคยได้ยินสมัยเป็นเด็กๆที่แมวกัดกันบนหลังคาเหล็กเคลือบสังกะสีนอนเงียบๆฟังเสียงเหล่านี้ทำให้คิดถึงความทรงจำของบ้านวัยเยาว์อย่างขื่นขมแปลกปร่าในแดนแรกรับ เป็นแดนของผู้ใหญ่ มีผู้ใหญ่ใจดีคลุกข้าวเรียกแมวทั้งฝูงมากินจนอิ่มหมีพีมันกันทุกเช้า พวกมันแต่ละตัวมีลักษณะท่าทางบุคลิกไม่เหมือนกัน แต่พวกมันทุกตัวมีอิสระมากกว่าผู้คนที่นั่นแมว ในแดน 2 แดนวัยหนุ่ม มีจำนวนน้อยกว่ามาก โดยรวมแล้วพวกมันต้องดำรงชีวิตหาอาหารพึ่งพาตัวเองมากกว่าแต่ที่เหมือนกันคือท่าทีสบายๆ และอิสรภาพอย่างไรก็ดีมีแมวบางตัวที่เป็น สัตว์เลี้ยง ของเด็กๆพวกเขาช่วยแม่แมวเลี้ยงดูลูกแมวและผูกพันกับมันสำหรับเจ้าฟีฟ่า น้องคนหนึ่งเล่าให้ผมฟังว่า พวกเขาทำความสะอาดเนื้อตัวให้มันเป็นพิเศษ ตอนที่เราได้พบกัน นายฟีฟ่าแมวลายเสือกำลังอยู่ในวัยรุ่นใกล้หย่านม มันเป็นแมวลายเสือหางยาวตัวอ้วนกลมขนนิ่มมีปลอกคอเล็กๆที่แยกมันออกจากแมวอิสระอื่นๆครั้งหนึ่งผมได้เห็นแม่มันไล่ตบไม่ให้มันมาตอแยขอกินนมโดยทั่วไปมันเป็นแมวของทุกคนที่เดินไปมาอย่างอิสระในเรือนจำบริเวณห้องสมุด และพร้อมให้ใครก็ได้อุ้มไปกอดแบ่งปันความอบอุ่นกันและกันสักพักก็ปล่อยออกมาและใครก็อาจขออุ้มต่อฟีฟ่ามีโอกาสสร้างความสงบสบายใจให้น้องๆหลายๆคนด้วยกันราวกับว่าการมาจุติเป็นแมวเกิดอยู่ในชาติที่มีภารกิจที่จะสะสมทานบารมีในการคืนสติและความสดชืนให้กับผู้คนของโพธิ์สัตว์ฟีฟ่าดูคล้ายๆเจ้าตัวซ้ายมือมากครับผมถ่ายรูปจากร้านสเต็กลุงหนวดใกล้บ้านบางเขนเว้นแต่ว่ามีปลอกคอสวนสัตว์แนวสวนเปิด เช่น สวนผีเสื้อ สวนนก มักเลือกสถานที่ ที่เป็นหรือเหมาะจะเป็นระบบนิเวศ (Habitat) ของสัตว์นั้นๆแล้วคลุมมันด้วยตาข่ายที่พยุงด้วยโครงสร้างเบาบาง ให้มนุษย์ได้เข้าไปสังเกตการณ์กับพวกมันได้ตามสบายส่วนโครงการอะควาเรียม การจำลองระบบนิเวศที่มีน้ำในระบบปิดในแบบที่เราส่องเห็นสัตว์ได้ ย่อมมีข้อจำกัดทางขนาดเนื่องจากน้ำหนักของน้ำที่มากมหาศาลตามปริมาตรที่เพิ่มขึ้นการมีสัตว์เลี้ยงย่อมเป็นเรื่องจำเป็นสำหรับชีวิตอันเปลี่ยวเหงาง่ายของสังคมเมือง แต่ในเรือนจำที่มีข้อจำกัดมากมายทั้งเวลาสถานที่และระเบียบวินัย แต่ไม่น่าเชื่อว่านักโทษยังอาจมีสัตว์เลี้ยงได้ชนิดหนึ่ง นั่นคือ แมงมุมนักโทษทุกคนจะได้สิทธิมีตู้เก็บของส่วนตัวเล็กๆสำหรับปัจจัยชีวิตทุกๆอย่าง อาหาร เสื้อผ้า สำหรับอาหาร อนุญาตให้เก็บนมกล่องและบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปได้ไม่มากนักหากถูกสุ่ม จู่โจม ก็จะถูกยึดส่วนที่เกินระเบียบ จำนวนมากมากจะต้องขอเก็บในห้องเก็บของประจำแดนแต่มันก็ยังใหญ่พอสำหรับการเลี้ยงสัตว์เลี้ยงชนิดนี้ แมงมุมทั้งนี้สำหรับการเลี้ยงสัตว์ตัวเล็กๆเช่น แมงมุมแล้วระบบนิเวศของขวดซุปสกัดใสใสใบเล็กๆอาจรองรับประโยชน์ใช้สอยและวัตถุประสงค์ของสวนสัตว์เปิดในข้อที่ให้เห็นสภาวะจำลองธรรมชาติเฉพาะตัวของสัตว์เครียดยากให้ดำรงชีวิตให้เห็นอย่างต่อเนื่องได้ดีเหมือนกันพวกเขาจะใส่กิ่งไม้เล็กๆลงในขวด ให้เป็นที่เกาะที่ชักใยถ้าเมื่อไรชักใยเป็นตาข่ายก็จะเป็นสัญญาณว่าแมงมุมหิวแล้วการให้อาหารก็ทำได้ง่ายสะดวก กล่าวคือหลังจากเปิดฝาขวดออกก็ค่อยๆคว่ำขวดช้าๆไปที่อาหารซึ่งก็คือ แมลงวันตัวหนึ่ง แล้วครอบ เมื่อแมลงวันบินขึ้นเข้าไปในขวดก็ปิดฝา เมื่อแมงมุมได้กินแมลงวันแล้วก็จะอิ่มไปหลายวันอย่างไรเสียผลที่ได้รับทางทัศนธาตุก็น่าประทับใจ คล้ายกับการสบตากับปลาแรด คือ เราจะได้เห็นแง่มุมรายละเอียดของแมลงวันและแมงมุมพร้อมกันไป เช่น รู้เห็นได้ว่าแมลงวันบางตัวมีจุดสีส้มจัดสองแถวที่หน้าท้องและ แมงมุมมีตาเรียงเป็นแถวหลายดวง มีใยสองแบบแบบอิ่มกับแบบหิว เป็นต้นในยามกลางวันพวกเขาอาจนำขวดน้อยพกติดตัวได้ หรือตั้งวางให้แสงแดดส่องสัตว์เลี้ยงของเขา แล้วผู้ใหญ่อย่างผมมาพบชวนคุย พอกลางคืน (ที่นี่ 15.30 น.ก็เป็นกลางคืนแล้ว Good night Ajarn) ก็จะนำกลับคืนเก็บใส่ล็อคเกอร์ส่วนตัวภายหลังผมได้มาอ่านพบว่า เรือนจำอื่นๆพวกเขานิยมเลี้ยงกันมากและอาจนำแมงมุมมาต่อสู้กันน้องที่นอนใกล้กันในห้องหมายเลข11 ที่สักลายสวยที่หน้าขาเป็นรูปแมงมุมถักใย ได้เล่าให้ฟังประหนึ่งเป็นการยืนยันว่าสักมาตั้งแต่อยู่ในสถานพินิจเด็กและเยาวชน และเคยเลี้ยงแมงมุมมาก่อนเหมือนกันที่นี่เด็กๆเล่าว่า ผู้คุมที่ นักโทษเรียกว่า พี่ คนหนึ่งไม่ชอบให้เลี้ยงแมงมุม และอาจลงโทษหากพบว่ามีการเลี้ยง จึงอาจเป็นการทำให้จำนวนเด็กๆ ที่เลี้ยงแมงมุมน้อยกว่าที่อื่นผมเดาใจว่าคงเป็นเพราะแกอาจมองว่าเป็นการกักขังสัตว์และนำสู่การพนันก็เป็นได้วันหนึ่งระหว่างที่ผมเล่นลอยหน้าลอยตากับปลาแรดโดยไม่รู้ตัวว่าแกมองผมอยู่ หน้าตาผมคงดูสบายใจจนวัยลด หันไปสบตาแกโดยบังเอิญ ผมเขินแต่ก็สามารถรู้สึกได้ว่าทัศนะคติที่ว่านี้ถ้ายังมี มันก็ค่อยๆ เปลี่ยนไปแล้วคราวหน้าถ้าคุณพบเจ้าตัวขายาวที่ทำบ้านคุณรกเลอะไปด้วยหยากไย่ คุณอาจเลือกเก็บมันไว้ในขวดแก้วใบน้อยๆเลี้ยงมันด้วยวิธีการอย่างที่น้องๆข้างในทำกัน แล้วสนุกกับการสังเกตรับรู้ชีวิตตัวน้อย ถ้าคุณลองมองเข้าไปในดวงตาทั้งสี่ถึงแปดดวงนั้นให้นานพอ คุณก็อาจถูกสะกดจิตให้หลงรักเจ้าตัวขนๆนี่ก็ได้
สัตว์เลี้ยง ในนั้นเราต้องมองหาเครื่องมือรักษาจิตใจเป็นสำคัญ แน่ละว่าเพื่อนมนุษย์ (ผค.นช.
คนแคระทั้งเจ็ด,นักโทษการเมือง,ปลาแรด,สัตว์เลี้ยง,แมงมุม,แมว,ไผ่ ดาวดิน