บทเรียนชีวิตที่อยู่นอกชั้นเรียนผ่านมุมมองของ แอนโทนี บัวร์เดน
แอนโทนี บัวร์เดน (Anthony Bourdain)เชฟ นักเขียน และนักเล่าเรื่องคนดังชาวอเมริกัน เสียชีวิตในวัย 61 ปีท่ามกลางความงุนงงและความตกตะลึงของคนทั่วโลกว่าเหตุใดเขาจึงเลือกจบชีวิตอันน่าอิจฉาของตัวเองลงขณะเดินทางเพื่อถ่ายทำรายการ Parts Unknown ในประเทศฝรั่งเศสแอนโทนีโด่งดังในวงกว้างจากรายการโทรทัศน์ที่คว้ารางวัลมานับไม่ถ้วนจากการถ่ายทำในที่ที่คน ไม่กล้า ที่จะไป นับตั้งแต่แม่น้ำคองโกในแอฟริกาไปจนถึงความหนาวเหน็บของแอนตาร์กติกา เขายังเป็นนักเขียนหนังสือมือทองระดับเบสต์เซลเลอร์ที่จุดประกายคนมากมายให้ กล้า ที่จะออกไปเผชิญโลกอันกว้างใหญ่ หรือตัดสินใจเลือกอาชีพคนครัวครั้งหนึ่งชายคนนี้บอกว่า จากที่ได้สอบถามและพูดคุยกับคนทั่วโลกว่า อะไรทำให้คุณมีความสุข คุณกินอะไร และคุณเข้าครัวทำอะไร การตามหาสิ่งเหล่านี้ให้อะไรกับเขามากกว่าแค่คำตอบ แต่กลับบอกเป็นนัยให้เขา เลิกกลัว แม้สถานที่ที่ไปจะอยู่ไกลและช่างแตกต่างจากสิ่งที่คุ้นเคย ผู้คนดูไม่เหมือนคนในแบบที่รู้จัก ทั้งด้วยความเชื่อและวิถีชีวิตที่ต่างออกไป แต่อย่าได้กลัว และจงใช้ความอยากรู้อยากเห็นเพื่อเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เปิดใจลองชิมดู(บน) แอนโทนี บัวร์เดน สมัยยังเป็นเชฟ(ล่าง) ดอกไม้ไว้อาลัยหน้าร้าน Les Halles Brasserie ในนิวยอร์กในคืนที่ทั่วโลกรับรู้ถึงการจากไปของเขา ฉันได้เห็นการไว้อาลัยหลากหลายรูปแบบจากเพื่อนนักเขียนด้านอาหาร เหล่าเชฟ และคนครัวที่ฉันรู้จัก ไปจนถึงคนรักที่มักเปิดรายการ Parts Unknown ของเขาทาง Netflix คลอไปขณะเข้าครัวปรุงอาหาร นี่คือการสูญเสียครั้งใหญ่ และสิ่งที่มีค่าอันเป็นเสมือนของขวัญที่ชายที่ชื่อ แอนโทนี บัวร์เดน ได้ทิ้งเอาไว้ให้กับพวกเขาและใครก็ตามที่เคยได้อ่านหรือชมงานของเขาก็คือ ความกล้าเหตุผลที่ผมจากบ้านในเท็กซัสมาทำงานที่กรุงเทพฯ ก็เพราะหนังสือของแอนโทนี บัวร์เดน ทำให้ผมอยากไปเอเชีย ผมตัดสินใจเดินทางไปญี่ปุ่นคนเดียวหลังจากดูรายการของเขา และมันเปลี่ยนชีวิตผมจากคนที่ไม่กล้าเดินเข้าร้านอาหารเพื่อจะสั่งราเมนสักชาม 5 ปีผ่านไปแล้ว ผมยังอยู่ในเอเชียอยู่เลย เอริก สตีเฟนสัน (Eric Stephenson) บาร์เทนเดอร์แห่งร้าน 88 ย่านสุรวงศ์ กรุงเทพฯ บอกผ่านเฟซบุ๊กของเขาPhoto: John Bazemore /APจากหนังสือ Kitchen Confidential ตีพิมพ์ในปี 2000 ที่แอนโทนีเปิดประตูครัวตีแผ่เรื่องราวเบื้องหลังแวดวงอาหารและเปลี่ยนมุมมองที่คนมองเกี่ยวกับร้านอาหารที่ทำให้เขาเป็นที่รู้จักจนมาถึงรายการโทรทัศน์ สิ่งหนึ่งที่เราสังเกตเสมอเกี่ยวกับแอนโทนีก็คือความใจเด็ด ไม่กลัวกับอะไรง่ายๆ อย่างตอนที่เขาบู๊แหลกบนรถเอทีวีกลางทะเลทรายจนรถคว่ำและกลิ้งทับเขาใน No Reservations หรือตอนที่เดินทางไปเลบานอน แม้ทางการจะเตือนถึงระดับความปลอดภัย สิ่งนั้นกลับไม่ได้หยุดเขาให้ไปพูดคุยกับคนในท้องถิ่นหรือนั่งชิมอาหารของพวกเขาสักนิดชายคนนี้ยังเปลี่ยนมุมมองของรายการอาหารที่มักจะถ่ายทำในสตูดิโอ ในยุคที่มีดาวดังแวดวงอาหารอย่าง อัลตัน บราวน์ (Alton Brown) บ็อบบี้ เฟลย์ (Bobby Flay) หรือราเชล เรย์ (Rachael Ray) ฯลฯ แต่แอนโทนีกลับฉีกกฎการทำรายการอาหารเดิมๆ ออกไป ซึ่งรายการแรกของเขาในฐานะโฮสต์อย่าง A Cooks Tour ทางช่อง Food Network ที่ออกอากาศในปี 2002 แสดงให้เห็นถึงความแตกต่างผ่านสายตาที่เขามองเกี่ยวกับเรื่องอาหารเสมอมา ตลอดทั้ง 2 ซีซันและกว่า 35 ตอน เขาเดินทางไปยังกัมพูชา เม็กซิโก เวียดนาม และบราซิล พาผู้ชมอเมริกันที่ดูอยู่หน้าจอทีวีขณะนั้นไปยังสถานที่อันไกลโพ้นที่พวกเขาไม่มีโอกาสได้ไปง่ายๆ หรือกินสิ่งที่พวกเขาไม่เคยเห็นมาก่อน จนกลายเป็นรายการแนวที่เราได้เห็นจนคุ้นเคยทุกวันนี้นับตั้งแต่เขาปรากฏตัวครั้งแรกทางโทรทัศน์Parts Unknown ในโอมานPhoto: CNNแอนโทนียังสอนคนทั้งโลกให้มองการท่องเที่ยวในมุมมองที่แตกต่าง เขาไม่ใช่ นักท่องเที่ยว แต่เป็น นักเดินทาง ที่ไม่ได้เพียงเที่ยวผ่านสายตาในแบบอเมริกัน ไม่ได้เพียงคว้ากล้องมาถ่ายรูปคาเฟ่สวยๆ แต่กลับนำตัวเองไปอยู่ท่ามกลางวัฒนธรรมท้องถิ่นนั้นๆ และพร้อมจะมือเปรอะเพื่อกินข้าวแบบที่คนพื้นเมืองทำ แม้อาหารนั้นจะแลดูห่างไกลสิ่งที่เขาคุ้นเคย เช่น No Reservations ซีซัน 3 ในนามิเบีย ที่เขากินก้นหมูป่าที่เพิ่งควักออกมาสดๆ แล้วนำมาย่างโดยยังไม่ได้ล้าง ซึ่งเสี่ยงต่อการติดเชื้อ แต่กลับไม่ปฏิเสธ หัวหน้าเผ่ามอบสิ่งนี้ให้เป็นของขวัญแก่ผมต่อหน้าคนทั้งเผ่า แอนโทนีพูดถึงเมนูชวนตะลึงนั้น เราต้องเคารพ ให้เกียรติเขา ผมโชคดีมากที่ได้มาอยู่ตรงนี้ และถือเป็นเกียรติที่ได้มาเห็น ดังนั้นการกินยาปฏิชีวนะถือว่าน้อยนิดมากเมื่อเทียบกับประสบการณ์ที่ผมได้ชายผู้นี้พูดอยู่เสมอผ่านการเล่าเรื่องทางโทรทัศน์และหนังสือตลอดเส้นทางการทำงานของเขาว่าเขาเป็นเพียงนักเรียนและนักฟังมากกว่าจะเป็นครู และการเปิดประสบการณ์ใหม่ๆ กับผู้คนหน้าใหม่ที่หลากหลายนั้นเป็นกุญแจสำคัญในการเรียนรู้ และเขาไม่ชอบ นักท่องเที่ยว เอามากๆ ถึงขนาดวิพากษ์ไว้ในบทความใน The New Yorker และหนังสือ Kitchen Confidential ไปจนถึงรายการทีวี อ่านถึงตรงนี้ คุณอาจมองว่าเขาเองก็เป็นนักท่องเที่ยวคนหนึ่งที่ไปเยือนสถานที่ต่างถิ่น แต่ในสายตาของแอนโทนีแล้ว นักท่องเที่ยว แสดงให้เห็นถึงความเบาปัญญา ไร้การศึกษา บ่งบอกถึงคนที่ปฏิเสธที่จะมองโลกจากภายนอกนอกเหนือจากมุมมองของตัวเอง ในขณะที่เขาต้องการจะเห็นทุกที่ที่ได้ไปผ่านสายตาของคนที่เรียกที่แห่งนั้นว่า บ้านParts Unknown เมื่อตอนไปเวียดนามและกระดกเบียร์ท้องถิ่นกับบารัก โอบามาPhoto: @PartsUnknownCNN /Facebookรายการ The Layover ของช่อง Travel Channel ที่ออกอากาศในปี 2011-2013 เขาสอนเราทุกคนให้เลิกหน่ายกับการติดแหงกที่สนามบินและโรงแรม และใช้ใจสำรวจโดยไม่ต้องพึ่งอาหารจากร้านเชนต่างๆ ด้วยการออกไปตระเวนหาอะไรอร่อยๆ จนจบซีซันที่ 9 ก่อนที่เขาจะย้ายไปสู่ช่อง CNN จนเกิดเป็นรายการ Parts Unknown ที่หลายคนรู้จักดี เพราะนี่เป็นรายการที่พาเขาออกไปท่องโลกยิ่งกว่าเก่า โดยยังมีอาหารเป็นส่วนผสมของการเล่าเรื่อง แต่สิ่งที่เขานำเสนอมากกว่านั้นคือประเด็นต่างๆ ที่เขาหยิบมาพูด เช่น หาคำตอบว่าโคลอมเบียลุกขึ้นมาจากปัญหาพ่อค้ายาเสพติดที่เป็นปัญหาใหญ่ของประเทศอย่างไร คนในเมืองดีทรอยต์ที่ผู้คนเคยเดินกันอย่างหวาดกลัวบนท้องถนนกลับมาทวงคืนความน่าอยู่อย่างไร และในซีซัน 11 ที่ออกอากาศไปเมื่อต้นปี 2018 นี้เอง เขาพาเราไปสู่เวสต์เวอร์จิเนีย สู่ใจกลางกลุ่มที่สนับสนุนโดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อค้นหาในสิ่งที่อเมริกาและคนทั่วโลกอยากรู้ โดยใช้อาหารเป็นเครื่องมือในการเล่าเรื่องผ่านสมการและคำตอบ ง่ายที่จะเป็นคนนอกที่มองจากไกลๆ แล้วบอกว่ายุคทองของถ่านหินมันจบลงแล้ว และคนทำเหมืองควรไปทำอย่างอื่นได้แล้ว เขาพูดในรายการ แต่ให้เขาไปทำงานอะไรเล่า นั่นเพราะงานที่รองรับที่ยังว่างอยู่ของรัฐนี้คือต้องยอมไปเป็นพนักงานในวอลมาร์ท ดังนั้นไม่ว่าคุณจะมองอย่างไรก็ควรให้เกียรติความคิดความเห็นของพวกเขาด้วยParts Unknown ขณะมาถ่ายทำในประเทศไทยPhoto: @PartsUnknownCNN /Facebookนอกเหนือจากการอยู่หน้าจอโทรทัศน์เพื่อพาออกไปเปิดโลกแล้ว ชายวัย 61 ปียังเป็นโปรดิวเซอร์อยู่เบื้องหลัง The Mind of a Chef รายการอาหารซึ่งทำร่วมกับเชฟเดวิด ชาง (David Chang) ที่ไม่ได้พาเข้าครัวเท่านั้น แต่ถ่ายทอดสิ่งที่อยู่ในความคิดของเชฟออกมาได้อย่างน่าสนุก นี่คือรายการที่เน้นไปที่กระบวนการคิดของเชฟแต่ละคนที่มีต่ออาหาร อันเป็นหนึ่งในความสำเร็จของเขาที่ไม่ได้อยู่หน้ากล้องเสมอไปการนำเสนอโลกผ่านสายตาที่เกี่ยวข้องกับอาหารของแอนโทนีย์ บัวร์เดน ทำให้รายการ The Mind of a Chef คว้ารางวัล Emmy และ 3 รางวัล James Beard ขณะที่ No Reservations ได้รางวัล Primetime Emmy และ Parts Unknown ได้ Primetime Emmy ไปถึง 4 ตัวด้วยกัน แอนโทนีได้เปลี่ยนมุมมองของอาหาร การเดินทาง วัฒนธรรม และโลกว่าไม่ใช่สิ่งที่แยกจากกัน แต่หลอมรวมกันเป็นหนึ่ง และเขาได้เปลี่ยนองศาความคิดของคนมากมายไปอย่างสิ้นเชิงRed shirts bad yellow shirts good? Or yellow shirts bad red shirts good? I dont really know who the good guys or the bad guys are. Nothing to do really but eat. Its hot really hot.– แอนโทนี บัวร์เดน (No Reservations 2010)เฮเลน รอสเนอร์ (Helen Rosner) คอนทริบิวเตอร์ของ The New Yorker ให้คำจำกัดความถึงแอนโทนีเอาไว้ว่า แอนโทนีทำให้คุณรู้สึกว่าเขาคือโทนี พี่ชาย ไม่ก็คุณลุงที่บ้าบิ่น หรือพ่อสุดเจ๋งที่คุณอาจไม่เคยมี เขาเป็นเหมือนเพื่อนที่จริงสุด ฉลาดสุด ที่บังเอิญออกไปตระเวนดื่มเบียร์กับคนแถวบ้านคืนหนึ่งแล้วจับพลัดจับผลูไปออกทีวีจนไม่ยอมกลับบ้านซึ่งหากลองเสิร์ชหาภาพของแอนโทนีบนอินเทอร์เน็ต สิ่งที่คุณจะเห็นคือภาพที่เขายืนหรือนั่งหันหน้าหากล้อง เชิดหน้าเล็กน้อย และสบตาตรงๆ กับคุณ สีหน้าของเขาแสดงออกถึงชายที่กำลังยิ้มเยาะกับสายตามุ่งมั่นที่พร้อมออกไปลุยกับความท้าทายใหม่ๆ ในชีวิต และหากคุณเคยชมรายการของเขา ภาพที่คุ้นตาหนีไม่พ้นโทนีที่กำลังเดินผ่านย่านที่เมื่อเร็วๆ นี้เพิ่งเกิดความขัดแย้งหรือไอสงครามที่เพิ่งดับลง ไล่ไปจนถึงถิ่นอันหอมหวนคนมีเงิน เขาเดินอย่างมั่นอกมั่นใจ ไม่รีบ และไม่ลังเล ราวกับไม่มีอะไรทำให้เขาขวัญแขวนได้ง่ายๆ แต่สิ่งที่ทำให้เขารู้สึกกลัว คนส่วนมากคงไม่มีวันได้รู้อีกต่อไปแอนโทนี บัวร์เดน ในภาพที่จะจดจำเขาเสมอPhoto: @PartsUnknownCNN / Facebookอีกบทเรียนชีวิตที่อดีตเชฟผู้นี้มอบให้กับเราแม้เขาจะจากไป คือแม้จะคิดว่าเรารู้จักตัวตนของคนที่มีชื่อเสียงมากเพียงใด แม้ว่าเขาจะแลดูมีความสุขกับสิ่งที่ทำ กับการใช้ชีวิตราวกับที่คุณวาดฝันไว้ พวกเขาแลดู จริง ผ่านตัวหนังสือที่เขียน และเป็นตัวของตัวเองต่อหน้ากล้องแค่ไหน แต่เราไม่มีวันรู้ได้เลยว่าเขากำลังเอาชนะหรือฝ่าฟันกับอะไรอยู่ เพราะแท้จริงแล้วเขาเป็นเพียงชายแปลกหน้าที่คุณบังเอิญเจอผ่านจอโทรทัศน์หรือหน้ากระดาษเท่านั้นเพื่อนๆ ของอดีตเชฟวัย 61 ปีบอกว่าเขา แลดู มีความสุขกว่าที่ผ่านๆ มา แต่แอนดรูว์ ซิมเมิร์น (Andrew Zimmern) สหายคนสนิทและพ่อครัวคนดังที่ท่องโลกผ่านรายการอาหารไม่ต่างกันพูดบางอย่างที่เกี่ยวกับความสำเร็จที่เป็นเหมือนกับดาบสองคมว่า การได้ทำตามความฝันจนสำเร็จอาจไม่ได้นำไปสู่ความสุขและความสบายใจเสมอไป มันอาจนำไปสู่ชั่วโมงการทำงานยาวนานที่ดึงพลังในตัวคุณออกไปขณะที่มัวก้มหน้าทำในสิ่งที่คุณรัก วิ่งวุ่นเพื่อให้ทุกอย่างออกมาดี แต่ไม่ตกกระแส แถมยังทำให้ดีขึ้นเรื่อยๆ และแอนโทนี บัวร์เดน ได้ทำทั้งหมดนั่นแอนดรูว์ยังเผยกับ The New York Times อีกว่าเวลาที่เขากับ โทนี นัดเจอกัน พวกเขามักจะพูดถึง ความต้องการก้าวออกจากรถไฟเหาะที่พุ่งตัวอย่างบ้าคลั่งนี้ แต่ก็รู้ว่านี่คืองานที่พวกเขาตั้งใจจะทำ เขากล่าวอีกว่า โลกนี้สูญเสียคนดีๆ ไปเยอะแล้ว และผมก็เสียคนที่ผมสามารถเปิดอกคุยเรื่องนี้ไปได้อีกคนPhoto: @PartsUnknownCNN / Facebookนอกจากจะเป็นนักสังเกตการณ์ผู้กล้า บทเรียนสุดท้ายที่เชฟ นักเขียน และนักเล่าเรื่องผู้กลายเป็นตำนานคนนี้ได้ทิ้งไว้ให้กับเราคือคำถามที่ใหญ่กว่านั้นถึงการมองชื่อเสียงและประสบความสำเร็จอันเป็นสิ่งที่ผู้คนโหยหาจนเรียกได้ว่ากระหาย ในยุคที่ ความสำเร็จ และ อายุน้อยร้อยล้าน กลายเป็นคำแฟรนไชส์ติดปากที่ถูกนำใช้จนเกร่อเพื่อกระตุ้นความโหยของคนทำงานยุคไลฟ์โค้ชและทุนนิยม เราเลือกมองความสำเร็จสีทองรุ่งโรจน์ของแอนโทนี บัวร์เดน ตลอดจนเคท สเปด (Kate Spade) เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับความต่ำต้อยของตัวเองโดยไม่ได้นึกถึงเหลี่ยมมุมอื่นๆ ในชีวิตของเขาในฐานะมนุษย์คนหนึ่งว่าแท้จริงแล้วปลายทางของ ความสำเร็จ อาจหาใช่ ความสุข เสมอไป เหมือนกับคำถามที่แอนโทนีทิ้งท้ายไว้ใน No Reservations เมื่อครั้งที่เขาไปซาร์ดิเนีย คุณจะทำอะไรต่อเมื่อความฝันเป็นจริงแล้วฉันหวังว่าแอนโทนีจะได้พบความสุขและสงบขณะออกไปค้นหา Parts Unknown ของเขาต่อไปที่ไหนสักแห่งอ่านเรื่อง ไขปริศนามืดมนของโรคซึมเศร้า ตอนที่ 1: ทำไมคนยุคนี้ถึงซึมเศร้า ได้ที่นี่อ้างอิง:
แอนโทนี บัวร์เดน สอนคนทั้งโลกให้มองการท่องเที่ยวในมุมมองที่ต่างเขาไม่ใช่ นักท่องเที่ยว แต่เป็น นักเดินทาง ผู้ต้องการจะเห็นในทุกที่ที่ไปผ่านสายตาคนที่เรียกที่แห่งนั้นว่า บ้านเขาพาเราไปสู่เวสต์เวอร์จิเนีย สู่ใจกลางกลุ่มที่สนับสนุนโดนัลด์ ทรัมป์ เพื่อค้นหาในสิ่งที่อเมริกาและคนทั่วโลกอยากรู้ โดยใช้อาหารเป็นเครื่องมือในการเล่าเรื่องผ่านสมการและคำตอบเขาเป็นเพียงนักเรียนและนักฟังมากกว่าจะเป็นครู และการเปิดประสบการณ์ใหม่ๆ กับผู้คนหน้าใหม่ที่หลากหลายเป็นกุญแจสำคัญในการเรียนรู้แม้สถานที่ที่ไปจะอยู่ไกลและแตกต่างจากสิ่งที่คุ้นเคย ผู้คนแลดูไม่เหมือนคนในแบบที่รู้จัก ทั้งด้วยความเชื่อและวิถีชีวิตที่ต่าง แต่อย่าได้กลัว และจงใช้ความอยากรู้อยากเห็นเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ลองเปิดใจชิมดูเขาเดินอย่างมั่นอกมั่นใจ ไม่รีบ และไม่ลังเล ราวกับไม่มีอะไรทำให้เขาขวัญแขวนได้ง่ายๆ แต่สิ่งที่ทำให้เขารู้สึกกลัว คนส่วนมากคงไม่มีวันได้รู้อีกต่อไป