คนจรจัดเกลื่อนกรุง EP.1 เร่ร่อน VS ป่วยจิต เจาะมูลเหตุกำเนิดคนข้างถนน?
ภาพของคนเร่ร่อนผมกระเซอะกระเซิง เนื้อตัวมอมแมม ที่เห็นตามท้องถนน ดูเหมือนจะเป็นภาพชินตาของคนกรุงเทพฯไปเสียแล้ว โดยเฉพาะสถานที่ที่เป็นส่วนต่อของระบบขนส่งมวลชนจะมีจำนวนเยอะเป็นพิเศษ และแน่นอนว่าเมื่อใครพบเห็นลักษณะท่าทางดังกล่าว ก็มักจะเดินหนีแทบจะไม่เฉียดใกล้ด้วยซ้ำ หลายคนต่างให้เหตุผลในมุมมองของตัวเองว่า คนเร่ร่อนบางคนมีอาการป่วยทางจิต ฉะนั้น เราไม่สามารถจะรู้ได้ว่าคนป่วยจะมีอาการคลุ้มคลั่งขึ้นมาเมื่อไหร่,ทั้งนี้ จึงเป็นเรื่องที่น่าขบคิดว่า ประเทศไทยมีมาตรการจัดการคนเร่ร่อนและผู้ป่วยทางด้านจิตเวชเร่ร่อนอย่างไรบ้าง การที่จะปล่อยให้ผู้ป่วยทางจิตเวชมาใช้ชีวิตอยู่ตามข้างถนนอาจจะส่งผลกระทบต่อประชาชนที่สัญจรผ่านไปมาหรือเปล่า หรืออาจจะส่งผลร้ายต่อตัวเขาเองเมื่อไม่ได้เข้าถึงระบบสาธารณสุขเพื่อรักษาอาการป่วย,ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์, เปิดข้อมูลสถิติจำนวนคนเร่ร่อนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สาธารณะเฉพาะในเขตพื้นที่กรุงเทพฯ พร้อมทั้งยังสืบเสาะไปยังสาเหตุที่ทำให้คนปกติต้องกลายมาเป็นคนเร่ร่อน รวมถึงมีอาการป่วยทางจิตเวช เรื่องราวของคนที่ขาดโอกาสทางสังคมจะเป็นอย่างไร ลองติดตามกันได้ที่นี่,เปิดสถิติ คนเร่ร่อน ปี 57 มีจำนวน 3,249 คน ส่วนใหญ่พบบริเวณสนามหลวง,นางงามจิต แต้สุวรรณ หัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการขอทานและคนไร้ที่พึ่ง, ได้เปิดเผยสถิติจำนวนคนเร่ร่อนในเขตพื้นที่กรุงเทพฯกับทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ว่า ,จำนวนคนเร่ร่อนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สาธารณะ ปี 2557 จำนวน 3,249 คน ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 30-60 ปี จำแนกเป็นผู้ป่วยจิตเวช ประมาณ 10-20% ,จากจำนวนคนเร่ร่อนทั้งหมด,สำหรับในส่วนของพื้นที่ในกรุงเทพฯที่มีคนเร่ร่อนอาศัยอยู่มากที่สุด ได้แก่ ,อันดับที่ 1.เขตพระนคร มีจำนวน 559 คน บริเวณสนามหลวง, เนื่องจากสนามหลวงมีความปลอดภัยเปิดไฟสว่างตลอดทั้งคืน และยังเป็นแหล่งรวมสถานที่สำคัญต่างๆ ในกรุงเทพฯด้วย ไม่ว่าจะเป็นวัด หน่วยงานราชการ พระราชวัง แหล่งท่องเที่ยว รวมถึงยังใกล้สถานที่ทำงานของคนเหล่านี้ ,อันดับที่ 2.เขตบางซื่อ มีจำนวน 281 คน อันดับที่ 3.เขตจตุจักร 230 คน อันดับที่ 4.เขตปทุมวัน มีจำนวน 215 คน ,และ,อันดับที่ 5.เขตสัมพันธวงศ์ มีจำนวน 188 คน,เจาะต้นตอหลัก กำเนิด คนเร่ร่อน,นายสิทธิพล ชูประจง หัวหน้าโครงการผู้ป่วยข้างถนน มูลนิธิกระจกเงา, เปิดเผยถึงประเภทของคนเร่ร่อนที่อาศัยอยู่ตามพื้นที่สาธารณะว่า คนเร่ร่อน จะแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ 1.คนหาย 2.คนป่วยจิตเวช แต่โดยส่วนใหญ่คนเร่ร่อนที่เห็นอยู่ตามพื้นที่สาธารณะจะเป็นคนที่มีบ้านมีครอบครัว และมีจำนวนไม่มากที่ป่วยทางจิตเวช ส่วนสาเหตุหลักที่ทำให้มีคนเร่ร่อนบนท้องถนนเมืองกรุง นายสิทธิพล กล่าวว่า สาเหตุนั้นจะมาจาก 2 ปัจจัยหลัก ได้แก่,1.มีอาการป่วยทางจิต, ไม่รู้ตัวว่าตัวเองเดินไปไหน จึงกลายเป็นคนหาย ซึ่งบางครอบครัวก็ออกตามหา แต่บางครอบครัวก็ไม่ได้ออกตามหา เนื่องจากครอบครัวมีฐานะยากจนไม่สามารถเข้าถึงกระบวนการติดตามคนหายหรือการรักษาทางจิตเวชได้,2.มีปัญหาทางครอบครัว, เช่น ไม่เหลือคนในครอบครัวต้องอยู่ตัวคนเดียว, ครอบครัวมองว่าผู้ป่วยจิตเวชเป็นภาระ และบางคนก็ไม่อยากเป็นภาระของครอบครัว จึงออกมาใช้ชีวิตอยู่คนเดียว, นายสิทธิพล อธิบายเพิ่มเติม,ไขข้อแตกต่าง คนเร่ร่อน vs ผู้ป่วยจิตเวช,นายสิทธิพล ชูประจง หัวหน้าโครงการผู้ป่วยข้างถนน มูลนิธิกระจกเงา และ นพ.สันติชัย ฉ่ำจิตรชื่น นายแพทย์เชี่ยวชาญ รองผู้อำนวยการฝ่ายการแพทย์ โรงพยาบาลศรีธัญญา ได้อธิบายถึงความแตกต่างภายนอกระหว่าง คนเร่ร่อนทั่วไป กับ คนเร่ร่อนที่มีอาการป่วยทางจิตเวช ไว้ดังนี้,คนเร่ร่อนทั่วไป :, รู้ว่าควรจะหาของกินได้จากที่ไหน รู้วิธีการเอาตัวรอดในชีวิตประจำวัน คนเร่ร่อนบางคนเนื้อตัวมอมแมม แต่น้อยกว่าผู้ป่วยจิตเวช และสามารถอยู่รวมกันเป็นกลุ่มได้,คนเร่ร่อนที่มีอาการป่วยทางจิตเวช :, จะมีอาการพูดคนเดียว หัวเราะคนเดียว พูดเพ้อเจ้อ หวาดระแวง เห็นภาพหลอน หูแว่ว หน้าตานิ่งๆ อารมณ์ด้านชา เนื้อตัวมอมแมมกว่าคนเร่ร่อนที่ไม่ได้ป่วยทางจิตเวช จะสูญเสียการดูแลตัวเองมากกว่า และส่วนใหญ่ผู้ป่วยจิตเวชมักจะแยกตัวอยู่คนเดียว, นายสิทธิพล กล่าว,เปิดเบื้องลึกก้นบึ้งจิตใจ คนเร่ร่อน,เมื่อไม่มีหนทางในชีวิตที่ดีกว่านี้ จึงจำเป็นต้องอาศัยนอนหลบมุมตามพื้นที่สาธารณะ แล้วสิ่งใดที่คนเหล่านี้ ต้องการมากที่สุด? นายสิทธิพล ผู้ที่ทำงานคลุกคลีกับคนเร่ร่อนมา 3 ปี เล่าให้ทีมข่าวฯฟังว่า คนเร่ร่อนเหล่านี้ มักจะ ,ต้องการความอิสระ ต้องการเข้าถึงคุณภาพชีวิตที่ดี ทั้งในด้านอาหารการกิน สุขภาวะอนามัย ระบบการรักษา คนเร่ร่อนเหล่านี้ขาดการเข้าถึงระบบสาธารณสุข การรักษาอาการป่วย เมื่อยิ่งอยู่ในสภาวะเช่นนี้นานเข้าก็เกิดอาการป่วยทางร่างกายรวมไปถึงทางจิตเวชร่วมด้วย,ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ได้พบคนเร่ร่อนที่บ้านมิตรไมตรี 2 ราย เป็นชายทั้งคู่ โดยคนแรกชื่อ ,นายเอ อายุประมาณ 35 ปี ชายหนุ่มผู้เร่ร่อน, ซึ่งมาอาศัยอยู่ที่บ้านมิตรไมตรีได้ 3 วันแล้ว และเตรียมส่งตัวต่อไปยังสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง จ.ปทุมธานี เมื่อทีมข่าวฯ ได้ลองพูดคุยนายเอ จะก้มหน้าอยู่ตลอดเวลา ไม่กล้าสบตาใคร มีท่าทางหวาดกลัว และไม่พูดคุย ทางเจ้าหน้าที่บ้านมิตรไมตรี ให้ข้อมูลว่า เวลาปกติของนายเอมักจะใช้เวลาอยู่บนห้องเพื่อพักผ่อน พอตื่นมาช่วงกลางวันจะชอบร้องเพลง รดน้ำต้นไม้ ซึ่งนายเอจะทำกิจวัตรประจำวันได้ไม่มาก เนื่องจากมีอาการเหนื่อยง่าย ต้องทานยาอยู่เป็นประจำ,ขณะที่ ,คุณลุงวัย 59 ปี ผู้เร่ร่อนมากว่า 10 ปี, ซึ่งเจ้าหน้าที่ของบ้านมิตรไมตรีเพิ่งจะไปรับตัวมาจากหน้าวัดอมรินทรารามวรวิหาร โดยอาศัยนอนอยู้หน้าโบสถ์วัด กระทั่ง เจ้าอาวาสโทรแจ้งบ้านมิตรไมตรีให้ไปรับตัวมา เนื่องจากเห็นว่าสภาพร่างกายของลุงไม่ค่อยแข็งแรง และเจ้าหน้าที่ได้สอบถามคุณลุง ทราบว่า มีญาติอยู่ แต่ไม่สามารถติดต่อญาติได้ เบื้องต้นเจ้าหน้าที่ได้ช่วยกันอาบน้ำและตัดผมให้คุณลุงก่อนที่จะทำประวัติเป็นคนไร้ที่พึ่งและส่งต่อไปยังสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งต่อไป,แพทย์ พบ โรคจิตเภท เกิดกับคนเร่ร่อนมากที่สุด,นพ.สันติชัย ฉ่ำจิตรชื่น รองผอ.ฝ่ายการแพทย์ รพ.ศรีธัญญา, เปิดเผยข้อมูลจากประสบการณ์ในการทำงานว่า ,โรคที่คนเร่ร่อนเป็นมากที่สุดจะเป็นโรคจิตเภท ซึ่งเป็นโรคที่มีความผิดปกติทางสมอง สารสื่อประสาทของคนไข้โรคจิตเภทมีความผิดปกติ และก่อให้ร่างกายเกิดความผิดปกติในหลายด้าน, ได้แก่ ด้านความคิด มีการหลงผิดไปเรื่องต่างๆ นานา มีความระแวง ด้านประสาทสัมผัส หูแว่วได้ยินเสียงหลอน หรือตาเห็นภาพหลอน ส่วนใหญ่คนไข้จะมีอาการหูแว่วเห็นภาพหลอน ส่วนด้านอารมณ์ จะไม่ค่อยแสดงออกทางด้านอารมณ์ หน้าตาเฉยๆ นิ่งๆ เป็นอารมณ์ด้านชา นอกจากนี้ ผู้ป่วยโรคจิตเภทอาจสูญเสียด้านเชาวน์ปัญญา ความคิดอ่านเป็นเหตุเป็นผล ความคิดเชื่อมโยงด้วย,ทั้งนี้ โรคจิตเภท ไม่ได้ขึ้นกับสาเหตุใดสาเหตุหนึ่งโดยเฉพาะ การอธิบายโรคจะต้องใช้หลายๆ ปัจจัยร่วมอธิบายโรค ได้แก่ ปัจจัยทางชีวภาพ เช่น สารเคมี ซึ่งเป็นสารสื่อประสาททางสมองผิดปกติไป หรือเรื่องของพันธุกรรม การถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ ปัจจัยทางจิตสังคม เช่น ความเครียด เหตุการณ์พลิกผันในชีวิต หรือการที่ถูกสังคมปฏิเสธ ครอบครัวไม่เข้าใจ ก็ล้วนแต่เป็นปัจจัยให้เกิดโรคจิตเภทได้,ก้าวร้าว คลุ้มคลั่ง พฤติกรรมรุนแรง เกิดจาก?,การที่คนเร่ร่อนแสดงพฤติกรรมก้าวร้าว คลุ้มคลั่ง เกิดจากเหตุปัจจัยใดบ้างนั้น นพ.สันติชัย ตอบคำถามอย่างตรงไปตรงมาว่า สำหรับพฤติกรรมอารมณ์รุนแรงสามารถเกิดขึ้นได้ในบางครั้งบางคราว จะเป็นร่วมกับการระแวง หวาดกลัว และอาจจะแสดงออกเป็นพฤติกรรมรุนแรง แต่ไม่ได้แปลว่าผู้ป่วยที่เป็นโรคจิตเภทจะมีพฤติกรรมรุนแรงเสมอไป ซึ่งอาการป่วยในช่วงหนึ่งอาจเกิดขึ้นได้ เรียกว่า ช่วงอาการกำเริบ โดยอาการส่วนใหญ่จะมีลักษณะพูดคนเดียว พูดเพ้อเจ้อ มากกว่าจะแสดงพฤติกรรมรุนแรง,ส่วนผู้ที่มีพฤติกรรมรุนแรง คลุ้มคลั่ง ก้าวร้าว อาละวาดทำร้ายคนอื่น ไม่จำเป็นว่าจะต้องป่วยเป็นโรคทางจิตเวชเสมอไป ซึ่งปัจจัยสำคัญของผู้ที่มีพฤติกรรมรุนแรงก็คือ การใช้สารเสพติด,ป่วยจิตเวช หายได้จริงหรือ?,นพ.สันติชัย กล่าวว่า เป้าหมายของการรักษาในทางจิตเวช คือ ทำให้คนไข้กลับไปใช้ชีวิตตามปกติและอยู่ร่วมกับคนปกติได้ แต่บนเงื่อนไข เช่น ต้องกินยาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำ ไม่ขาดยา หรือการได้รับการฝึกในส่วนที่บกพร่องอย่างเช่นการแก้ปัญหา ทั้งหมดนี้ก็จะร่วมกันทำให้ผู้ป่วยสามารถกลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้ แต่ผู้ป่วยกับครอบครัวมักจะเอาคำว่า หาย ไปผูกกับคำว่า เลิกกินยา ซึ่งคำว่า หายไม่ได้แปลว่าเลิกกินยา แต่หมายความว่าคนไข้สามารถกลับไปใช้ชีวิตอย่างปกติสุขได้ โดยเฉพาะผู้ที่ป่วยเกี่ยวกับสารเคมีในสมองเกิดความผิดปกติ ซึ่งอาจจะต้องกินยาต่อเนื่องเป็นเวลาระยะยาว โดยที่ไม่ขาดยา จึงจะสามารถกลับไปใช้ชีวิตอย่างปกติได้, นพ.สันติชัย กล่าวจากประสบการณ์,รอง ผอ.รพ.ศรีธัญญา ตอบคำถาม ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อนรักษาฟรีหรือไม่?,สำหรับค่าใช้จ่ายในการรักษาผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อนนั้น ในฐานะ รอง ผอ.ฝ่ายการแพทย์ รพ.ศรีธัญญา กล่าวในเรื่องนี้ว่า ทางโรงพยาบาลจะเช็กจากเลขบัตรประชาชน 13 หลักของผู้ป่วยก่อน และถ้าได้เลขบัตรประชาชนแล้วนั้น จะได้สิทธิในการรักษาพยาบาลจากหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (บัตรทอง) รวมไปถึงหากแพทย์ประเมินว่าผู้ป่วยเป็นผู้พิการทางจิตเวช จะได้รับสิทธิผู้พิการอีกด้วย ซึ่งสิ่งที่สำคัญคือ จะต้องหาเลขบัตรประชาชนของผู้ป่วยเร่ร่อนให้ได้,นอกจากนี้ ยังมีผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อนอยู่จำนวนหนึ่ง ซึ่งเป็นคนไม่ทราบชื่อ ฉะนั้น จะต้องอาศัยเงินจากการบริจาคของมูลนิธิต่างๆ เข้ามาช่วยสนับสนุนในส่วนนี้,สำหรับในตอนต่อไป ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์ จะพาไปถามหาแนวทางแก้ไขคนเร่ร่อนว่าหน่วยงานใดเป็นผู้รับผิดชอบ และควรจะเข้าไปจัดการให้ตรงจุดได้อย่างไร โปรดติดตามตอนต่อไปในวันพรุ่งนี้,*** หมายเหตุ, หากพบคนเร่ร่อนสามารถแจ้งมาได้ที่ บ้านมิตรไมตรี โทร 02-246-8661 หรือ 1300 และทาง Facebook : ,โครงการผู้ป่วยข้างถนน มูลนิธิกระจกเงา, โดยระบุรายละเอียดอย่างชัดเจน ทั้งเพศ อายุ สถานที่ พฤติกรรม รูปถ่าย เพื่อง่ายต่อการประเมิน ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะประสานงานกับตำรวจท้องที่เพื่อนำส่งไปยังโรงพยาบาลจิตเวชเฉพาะทางต่อไป
เปิดข้อมูลสถิติจำนวนคนเร่ร่อนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่สาธารณะเฉพาะในเขตพื้นที่กรุงเทพฯ พร้อมทั้งยังสืบเสาะไปยังสาเหตุที่ทำให้คนปกติต้องกลายมาเป็นคนเร่ร่อน รวมถึงมีอาการป่วยทางจิตเวช เรื่องราวของคนที่ขาดโอกาสทางสังคมจะเป็นอย่างไร 
คนเร่ร่อน,คนเร่ร่อนไร้บ้าน,คนไร้ที่พึ่ง,คนไร้บ้านกรุงเทพ,ทีมข่าวเฉพาะกิจไทยรัฐออนไลน์,คนจรจัด,คนข้างถนน,ผู้ป่วยจิตเวชเร่ร่อน,ผู้ป่วยจิตเภท,คนไร้บ้านสนามหลวง,คนเร่ร่อนในกรุงเทพ,บริจาค คนไร้บ้าน,สารคดีคนไร้บ้าน,ช่วยเหลือคนไร้บ้าน,สารคดีคนเร่ร่อน,โครงการผู้ป่วยข้างถนน,คนบ้า,มูลนิธิกระจกเงา,รพ.ศรีธัญญา,บ้านมิตรไมตรี,ข่าว,ไทยรัฐ,ไทยรัฐออนไลน์