สันติอโศก: ศาสนาการเมืองแบบ Dogmatism
ความคิดที่ว่า ศาสนาไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง เป็นความคิดที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงนัก เพราะตามข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ของศาสนาใหญ่ๆ เช่น คริสต์ อิสลาม พุทธ ไม่มีศาสนาใดเลยที่ไม่เกี่ยวข้องกับการเมืองในมิติใดมิติหนึ่งฉะนั้น เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว ประวัติศาสตร์โลกสมัยใหม่จึงแยกศาสนาออกจากการเมืองอย่างชัดเจน คือให้ศาสนาเป็นเรื่องของปัจเจกบุคคล แต่การเมืองเป็นเรื่องของสังคมส่วนรวมศาสนาเป็นเรื่องของปัจเจกบุคคล หมายความว่า การนับถือศาสนาเป็นเสรีภาพของแต่ละบุคคล และบทบาทของศาสนาจำกัด ขอบเขต อยู่เพียงการแนะนำสั่งสอนให้คนเห็นคุณค่าของศีลธรรมหรือความสงบทางจิตใจเท่า นั้น ศาสนาไม่ควรมีบทบาทเรียกร้องหรือกดดันให้รัฐออก (หรือไม่ออก) กฎหมายบังคับให้ประชาชนต้องปฏิบัติโดยอ้างอิงความเชื่อหรือหลักศีลธรรมทาง ศาสนานั้นๆเป็นไปได้ที่ศาสนาอาจเห็นว่า การออกกฎหมายอนุญาตการทำแท้ง การมีหวยบนดิน หรือเปิดบ่อนเสรีเป็นการขัดต่อหลักศีลธรรมทางศาสนา แต่บทบาทที่ศาสนาควรทำในกรณีเช่นนี้คือ การวิจารณ์ผลเสียของการออกกฎหมายเช่นนั้น และชี้ให้สังคมเห็นคุณค่าของการปฏิบัติตามศีลธรรมทางศาสนา ไม่ใช่ออกมาเดินขบวนเรียกร้องกดดันหรือบีบบังคับให้รัฐหรือสังคมต้องทำตาม หลักศีลธรรมทางศาสนาชนิดที่ว่า ไม่ชนะไม่เลิกเพราะโดยหลักการแล้ว ศีลธรรมทางศาสนาไม่ใช่เรื่องของการบังคับ แต่เป็นเรื่องของการแสดงเหตุผลชี้แนะให้คนคล้อยตาม หากหลักความเชื่อทางศีลธรรมของศาสนามีพลังของเหตุผลเพียงพอ และรัฐหรือประชาชนเห็นว่ามีประสิทธิภาพแก้ปัญหาที่ซับซ้อนของสังคมปัจจุบัน ได้จริง รัฐและประชาชนย่อมคล้อยตามเอง ไม่จำเป็นที่ศาสนาต้องออกมาประท้วงกดดันแต่ไม่ได้หมายความว่า ศาสนาหรือพระสงฆ์จะเกี่ยวข้องกับการเมืองไม่ได้ ศาสนาหรือพระสงฆ์ควรเกี่ยวข้องกับการเมืองในบทบาทการแนะนำทางศีลธรรม ดังความเห็นของ นิธิ เอียวศรีวงศ์ ที่ว่าแต่ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่า ศาสนาหรือพระสงฆ์จะเกี่ยวข้องกับการเมืองในรูปแบบอื่นๆ ไม่ได้ เช่นการออกแถลงการณ์หรือเดินขบวน พระสงฆ์ก็ย่อมสามารถทำได้หากไม่ใช่เพื่อผลประโยชน์ของพระสงฆ์หรือทางศาสนา โดยเฉพาะ แต่ทำเพื่อสันติภาพของสังคมเช่น ออกมาเรียกร้องสันติวิธี บิณฑบาตความรุนแรง คัดค้านไม่ให้รัฐเข่นฆ่าประชาชน ฯลฯ (เรื่องบัญญัติพุทธศาสนาประจำชาติในรัฐธรรมนูญเป็นเสรีภาพที่พระสงฆ์จะเสนอ เหตุผลต่อสาธารณะได้ แต่ไม่ควรออกมาเดินขบวนกดดันให้รัฐหรือสังคมต้องทำตาม) ข้อความ ศาสนากับการเมืองเป็นเรื่องเดียวกัน มีความหมายเช่นเดียวกับ A = B ซึ่งไม่ตรงกับข้อเท็จจริง เพราะธรรมชาติหรือเนื้อหาของศาสนากับธรรมชาติหรือเนื้อหาของการเมืองไม่ใช่ สิ่งเดียวกัน ศาสนามุ่งตอบสนองต่อความต้องการทางจิตวิญญาณ ความสงบทางจิตใจ หรือความพ้นทุกข์ทางจิตใจของปัจเจกบุคคลเป็นหลัก หรือที่พุทธศาสนาพูดถึง ประโยชน์สุขของมหาชน ก็มีความหมายเจาะจงประโยชน์สุขตามนิยามหรือตามกรอบศีลธรรมทางพุทธศาสนาเป็น หลัก นิยาม ศาสนากับการเมืองเป็นเรื่องเดียวกัน นำไปสู่ความเชื่อในหลักการของกลุ่มตนเองแบบหัวชนฝา (Dogmatism) และนำไปสู่การต่อสู้ทางการเมืองแบบ ไม่ชนะไม่เลิก แม้ว่าเป้าหมายการต่อสู้นั้นเป็นการล้มระบบสากลที่จำเป็นต้องปกป้องเพื่อ ประโยชน์แก่สมาชิกของสังคมทุกคน ไม่ว่าเขาจะนับถือศาสนาใดหรือไม่ หรือเห็นต่างจากเราอย่างไรก็ตามเช่น การต่อสู้ที่เรียกร้อง คนดีมีศีลธรรม แลกกับการล้ม ระบบการเลือกตั้ง ซึ่งเป็นการทำลายกระบวนการประชาธิปไตย เป็นการผูกขาดการนิยาม การตัดสินใจเลือก คนดีมีศีลธรรม ไว้ที่กลุ่มตนหรือกลุ่มชนชั้นนำที่ฝ่ายตนสนับสนุน ซึ่งเท่ากับปฏิเสธอำนาจและวิจารณญาณของประชาชนที่จะร่วมกันนิยามหรือเลือก คนที่เหมาะสม มาทำงานการเมืองแทนตามสิทธิที่พวกเขามี(สังคมไทยนั้นแปลกประหลาดกว่าประเทศใดในโลก ตรงที่ประชาชน ไม่มีเสรีภาพในการพูดความจริง เกี่ยวกับสถาบันกษัตริย์ แต่มีเสรีภาพอย่างเต็มที่ในการเรียกร้องรัฐประหารล้มระบอบประชาธิปไตย )ฉะนั้น ท่วงทำนองของ ศาสนาการเมืองแบบ Dogmatism ของสันติอโศก จึงเป็นท่วงทำนองของการนำศาสนาเข้ามาเกี่ยวข้องกับการเมืองอย่าง เกินขอบเขต แห่งบทบาทหน้าที่ของศาสนาและพระสงฆ์นิธิ เอียวศรีวงศ์.พระกับการเมือง.มติชนรายสัปดาห์ 24 1251 (6 สิงหาคม 2547) หน้า 36.
ความคิดที่ว่า ศาสนาไม่เกี่ยวข้องกับการเมือง เป็นความคิดที่ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงนัก เพราะตามข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ของศาสนาใหญ่ๆ เช่น คริสต์ อิสลาม พุทธ
ศาสนา,สันติอโศก,สุรพศ ทวีศักดิ์