พิธีปิดมหกรรมสุขภาวะชุมชน - ชี้ ธรรมนูญสุขภาพ เครื่องมือปฏิวัติความสัมพันธ์ที่สร้างสรรค์-ยั่งยืน
ปิดฉากมหกรรมชุมชนสุขภาวะ ชี้ธรรมนูญสุขภาพเป็นเครื่องมือสำคัญยกระดับประชาชนเป็นพลเมือง ร่วมกำหนดชีวิตตนเอง เป็นประชาธิปไตยจากฐานราก หวังพรรคการเมืองหยิบธรรมนูญของชุมชนไปสร้างนโยบายจากล่างขึ้นบน สร้างการปฏิวัติความสัมพันธ์ที่สร้างสรรค์และยั่งยืนเมื่อวันที่ 9ม.ค.2562ภายในงานมหกรรมชุมชนสุขภาวะ ครั้งที่1วันสุดท้าย ณ ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ อาคารรัฐประศาสนภักดี แจ้งวัฒนะ กรุงเทพฯ มีการจัดเสวนาในหัวข้อจากอดีต สู่อนาคตธรรมนูญสุขภาพตำบล:ธรรมนูญชุมชนสภาวะเพื่อสำรวจความเป็นมาและความสำเร็จของการสร้างธรรมนูญสุขภาพนิติธร ธนธัญญา ผู้เชี่ยวชาญ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ(สช.)กล่าวว่า ธรรมนูญสุขภาพเกิดขึ้นตั้งแต่10ปีก่อน อันเป็นผลต่อเนื่องจากการที่ภาคีเครือข่ายกว่า500 องค์กรรวมตัวกันเป็นสายธารของการปฏิรูปสุขภาพ เกิดเป็น พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550โดยธรรมนูญสุขภาพแห่งแรกเกิดขึ้นที่ตำบลชะแล้ อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลาที่แรกที่เกิดธรรมนูญสุขภาพคือริมทะเลสาบสงขลา มีการสร้างเครือข่ายร่วมกันทั้งวัด โรงเรียน กำนันผู้ใหญ่บ้าน วิทยาลัยพยาบาลราชชนนีสงขลา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มาช่วยกันทำออกมาเป็นธรรมนูญสุขภาพ12หมวด60มาตรการที่จะดูแลปัญหาในพื้นที่ของตัวเองนิติธรกล่าวอีกว่า ต่อมาพื้นที่ตำบลชะแล้ได้กลายเป็นพื้นที่ต้นแบบการเรียนรู้ในการจัดทำธรรมนูญสุขภาพของหลายพื้นที่ ทำให้ก่อเกิดธรรมนูญสุขภาพอีกหลายแห่งตามมา โดยธรรมนูญสุขภาพระดับอำเภอเกิดขึ้นแห่งแรกที่อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ และธรรมนูญสุขภาพจังหวัดแห่งแรกเกิดขึ้นที่จังหวัดอำนาจเจริญขณะนี้ทั้งประเทศมีธรรมนูญสุขภาพกว่า600แห่ง โดยห้าปีแรกเป็นช่วงเรียนรู้ สร้างโมเดล สองปีต่อมาเป็นการขยายธรรมนูญสุขภาพแบบทวีคูณ พอถึงปัจจุบันเป็นช่วงการขยายผลแบบสร้างนวัตกรรมนิติธร กล่าวนพ.ปรีดา แต้อารักษ์ผู้อำนวยการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสข.) เขต7ขอนแก่นกล่าวว่า สปสช.ใช้ธรรมนูญสุขภาพเป็นเครื่องมือหนุนเสริมการทำงานของ สปสช.โดยการสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ โดยเริ่มจากพื้นที่ระดับตำบลก่อนเพื่อสร้างฉันทามติร่วมและเชื่อมกับกองทุนสุขภาพตำบล เพื่อนำงบประมาณมาจัดการแก้ปัญหาในท้องถิ่นหัวใจสำคัญของธรรมนูญสุขภาพคือการยกระดับความเป็นพลเมือง ถ้ามีประชาชนมีสำนึกเกิดขึ้น เขาจะอยากแก้ปัญหาชุมชน เมื่อมีฉันทามติร่วมกัน จะนำไปสู่ความเป็นพลเมืองที่ให้ความสำคัญกับสิทธิ จากสิทธิสุขภาพไปสู่สิทธิพื้นฐานทุกเรื่อง อีกทั้งยังช่วยให้การใช้เงินของกองทุนสุขภาพตำบลมีประสิทธิภาพมากขึ้น เกิดประโยชน์สูงสุดต่อคนในชุมชนนพ.ปรีดา กล่าวขณะที่ปฏิภาณ จุมผา ผู้อำนวยการภาคกลางและตะวันตก สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน)กล่าวว่า ธรรมนูญสุขภาพไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือ แต่ยังเป็นเป้าหมาย เป็นยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนสังคมของภาคประชาชนที่มีพลัง ที่สำคัญกว่านั้น เขามองว่าธรรมนูญสุขภาพเป็นสิ่งที่ช่วยให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างอำนาจ ประการแรก-มันคือประชาธิปไตยที่กินได้ ทำให้เกิดการร่วมมือกันระหว่างประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ประการที่ สอง-ทำให้นโยบายระดับบนเปลี่ยนให้เอื้อกับการขับเคลื่อนธรรมนูญสุขภาพ ประการที่สาม-ทำให้ระบบวิธีงบประมาณของท้องถิ่นเปลี่ยน เกิดการใช้งบประมาณตรงมาที่กระบวนการจัดทำแผนร่วมกันแบบบูรณาการ และประการสุดท้าย-ช่วยให้พื้นที่สามารถออกข้อบัญญัติรองรับแผนการปฏิบัติของตนธรรมนูญชุมชนหรือตำบลคือการปฏิรูปที่ลุ่มลึกมาก ที่ผ่านมาอำนาจอยู่ตรงกลาง แต่ธรรมนูญคือชีวิตเกิดการเปลี่ยนแปลงจากชุมชนเอง เป็นการปฏิรูปจากฐานราก คือการคืนอำนาจที่เราเคยมีอยู่มาจัดการตนเองอย่างมีคุณค่าและเป็นของเราปฏิภาณ กล่าวภายหลังการเสวนา ตัวแทนแต่ละภาคได้ร่วมกันแถลงปฏิญญาว่าจะร่วมขับเคลื่อนและสร้างธรรมนูญสุขภาพต่อไปเพื่อสร้างชุมชนที่เข้มแข็งโดยในพิธีปิดนพ.พลเดช ปิ่นประทีป เลขาธิการคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติได้เน้นย้ำความสำคัญของธรรมนูญสุขภาพว่าเป็นกระบวนการประชาธิปไตยฐานราก ประชาธิปไตยทางตรงที่ประชาชนใช้กำหนดชีวิตตนเองว่าจะพัฒนาชุมชนไปในทิศทางใดพวกเรากำลังสร้างสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ให้เป็นไปได้ ธรรมนูญสุขภาพเป็นกระบวนการของคนตัวเล็กตัวน้อย เป็นกระบวนการที่มีคุณค่าในทางศีลธรรม เป็นขวัญกำลังใจที่จะแก้ปัญหายากๆ ของบ้านเมืองนพ.พลเดช กล่าวต่อว่า นักการเมืองซึ่งเป็นประชาธิปไตยแบบตัวแทนสามารถเลือกสรรนโยบายจากชุมชนไปปฏิบัติได้ ถือเป็นแหล่งชอปปิ้งนโยบายและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ แต่ขอให้ตระหนักว่าที่นี่เป็นที่ที่ชุมชนจัดการและแก้ไขปัญหาด้วยตนเอง ถ้านักการเมืองต้องการทำงานกับชุมชนก็ต้องเป็นไปในลักษณะจากข้างล่างขึ้นข้างบน(Bottom-Up)กล่าวคือเป็นความสัมพันธ์ที่เสมอกันสิ่งที่เรากำลังทำเป็นการปฏิวัติความสัมพันธ์ เป็นการปฏิวัติแบบเย็น ที่เงียบ สร้างสรรค์ และยั่งยืนนพ.พลเดช กล่าวทิ้งท้าย
ปิดฉากมหกรรมชุมชนสุขภาวะ ชี้ธรรมนูญสุขภาพเป็นเครื่องมือสำคัญยกระดับประชาชนเป็นพลเมือง ร่วมกำหนดชีวิตตนเอง เป็นประชาธิปไตยจากฐานราก หวังพรรคการเมืองหยิบธรรมนูญของชุมชนไปสร้างนโยบายจากล่างขึ้นบน
ธรรมนูญสุขภาพ,มหกรรมชุมชนสุขภาวะ,สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ