เจ็ดคำถามถามกองทัพไทย
ข้อเท็จจริงก็คือข้อเท็จจริง ในวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 กองทัพไทยกลับมาดำรงสถานะผู้นำในการปั้นแต่งโครงสร้างการปกครองของประเทศนี้อีกครั้ง ความหวังที่จะแก้ไขความขัดแย้งทางการเมืองที่เรื้อรังในประเทศไทยภายในกรอบรัฐธรรมนูญมีอันต้องมอดมลายไป เมื่อพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชาประกาศว่า เขายึดอำนาจจากรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งและระงับการใช้รัฐธรรมนูญในการปราศรัยทางโทรทัศน์หลังจากรัฐประหารหนึ่งสัปดาห์ พลเอกประยุทธ์สัญญากับประชาชนไทยว่า การเลือกตั้งทั่วไป จะเกิดขึ้นแน่นอนหลังจากการปฏิรูปเป็นเวลาหนึ่งปีหรือนานกว่านั้น ขณะที่ทั้งโลกกำลังจับตามอง ประยุทธ์ประกาศด้วยว่า การเลือกตั้งที่จะมาถึงจะอยู่ ภายใต้ระบอบประชาธิปไตยสมบูรณ์ที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่ายดังนั้น การปฏิรูปการเมืองก่อนการเลือกตั้ง จึงดูเหมือนเป็น () อย่างน้อยที่สุดก็ตราบเท่าที่กองทัพและการคุกคามบังคับของกองทัพยังคงอยู่ในฐานะเครื่องมือควบคุมทางการเมืองที่มีประสิทธิภาพ ระบอบของการกดขี่บังคับให้เงียบเสียงปกครองประเทศนี้แล้ว และแม้ว่าจะมีกระแสอื้ออึงและพูดถึงความเป็นไปได้ แต่ สงครามกลางเมือง ไม่น่าเกิดขึ้น ทั้งนี้เพราะมีแค่ฝ่ายเดียวเท่านั้นที่มีอาวุธเต็มอัตราศึก บทเรียนของเหตุการณ์เดือนพฤษภาคม 2553 ยังสะท้อนสะเทือนต่อฝ่ายต่อต้านการรัฐประหาร หนังสะติ๊กกับระเบิดขวดเป็นเดิมพันที่เสี่ยงเกินไปในการต่อสู้กับกระสุนปืนของกองทัพสมัยใหม่ มีเพียงแค่ความแตกแยกที่คาดไม่ถึงและรุนแรงภายในกองทัพเองเท่านั้นที่อาจทำให้เกิดสงครามกลางเมืองได้ในจุดนี้ขอละไว้ไม่เอ่ยถึงคำถามมากมายว่ากองทัพจะปกครองประเทศนี้และดำเนินนโยบายอย่างไรในระหว่างที่ครองอำนาจ เพียงแค่คำมั่นสัญญาที่เน้นหนักเป้าหมายของพลเอกประยุทธ์ก็สร้างความวิตกกังวลอย่างมากต่ออนาคตของรัฐบาลพลเรือนและการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทยแล้ว ทั้งนี้เพราะการเลือกตั้งครั้งหน้าของไทยจะมีขึ้นหลังจากการปฏิรูปการเมือง นี่จึงเป็นเวลาอันสมควรที่เราพึงตั้งคำถามบางประการเกี่ยวกับการปฏิรูปที่จะเกิดขึ้นคำถามเจ็ดข้อต่อไปนี้เป็นคำถามต่อคณะผู้นำการรัฐประหารของประเทศไทย ผู้เขียนตั้งคำถามด้วยน้ำเสียงสุภาพ ปราศจากการเสียดสีหรือยอกย้อน แต่ละคำถามตามด้วยข้อคิดเห็นโดยสังเขปเพื่ออธิบายว่าทำไมคำถามนั้น ๆ จึงเป็นเรื่องที่ควรวิตกกังวล คำถามและข้อคิดเห็นเหล่านี้นำเสนอโดยคำนึงถึงประสบการณ์ของรัฐบาลพลเรือนในอดีตของประเทศไทย และตั้งอยู่ในบริบทของเงื่อนไขพื้นฐานหลายประการของระบอบประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางชาวไทยและรวมทั้งสมาชิกชุมชนนานาชาติต้องเรียกร้องให้รัฐบาลทหารของไทยรับผิดชอบต่อตารางเวลาที่ตัวเองประกาศออกมา รวมถึงเป้าหมายการปฏิรูปที่อ้างว่าจะฟื้นฟู ระบอบประชาธิปไตยสมบูรณ์ แก่ประเทศนี้ ในช่วงหลายเดือนต่อจากนี้ คำตอบต่อแต่ละคำถามจะเผยออกมาโดยดูได้จากการวางแผน ชี้นำและกระทำการของผู้นำอำนาจนิยมชุดใหม่ของประเทศไทย ผู้เขียนตั้งใจจะย้อนกลับมาดูคำถามเหล่านี้อีกครั้งในวันที่ 30 พฤษภาคม 2558 กล่าวคือครบรอบหนึ่งปีหลังจากพลเอกประยุทธ์ให้คำสัญญาต่อสาธารณชนว่าจะจัดการเลือกตั้งครั้งใหม่และฟื้นระบอบประชาธิปไตยให้แก่ประเทศไทยประเทศไทยฉีกรัฐธรรมนูญมาสิบแปดฉบับแล้ว เมื่อคำนึงถึงความล้มเหลวที่ผ่านมา พลเมืองชาวไทยหรือชุมชนนานาชาติจะมั่นใจได้แค่ไหนว่ารัฐธรรมนูญฉบับที่ 19 จะเอื้ออำนวยให้เกิดระบอบประชาธิปไตยที่เป็นธรรมและมีเสถียรภาพ? หากมุ่งหวังให้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ประสบความสำเร็จและยืนนาน ก็ต้องร่างรัฐธรรมนูญและนำมาใช้อย่างชอบธรรม หากพิจารณาดูอดีตระยะใกล้ ดูเหมือนมีโมเดลพื้นฐานสองแบบในการพยายามสร้างความชอบธรรม กระบวนการร่างรัฐธรรมนูญฉบับ 2557 จะเดินตามโมเดลไหน? หรือกระบวนการจะแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง?โมเดลแรกคือกระบวนการที่เปิดกว้างและประชาชนมีส่วนร่วม ซึ่งเคยใช้ในการร่างรัฐธรรมนูญและได้รับการสนับสนุนจากสาธารณชน นั่นคือ รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน พ.ศ. 2540 ซึ่งจัดเป็นรัฐธรรมนูญที่มีความเป็นประชาธิปไตยมากที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย กระบวนการนี้ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลชวน บรรหารและชวลิต รวมทั้งผู้มีอิทธิพลอย่าง ดร.ประเวศ วะสี กระบวนการครั้งนั้นก่อให้เกิดสภาร่างรัฐธรรมนูญ (ส.ส.ร.) ใน พ.ศ. 2540 ซึ่งมีการปรึกษาหารือและร่างรัฐธรรมนูญแบบมีส่วนร่วมอย่างที่ไม่เคยมีมาก่อนในประวัติศาสตร์ไทยสมาชิก 99 คนของ ส.ส.ร. ประกอบด้วยตัวแทน 76 คนที่มาจากการเลือกตั้งทางอ้อม โดยรัฐสภาเป็นผู้คัดเลือกจากรายชื่อผู้สมัครที่แต่ละจังหวัดเสนอขึ้นมา ดังนั้น แต่ละจังหวัดจึงมีตัวแทนหนึ่งคน สมาชิก ส.ส.ร. อีก 23 คน ก็รัฐสภาอีกเช่นกันที่คัดเลือกจากรายชื่อผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายและรัฐประศาสนศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยและหน่วยงานราชการเสนอขึ้นมา ในระหว่างเก้าเดือนของการรับฟังความคิดเห็นอย่างเป็นทางการ ส.ส.ร.เชิญชวนประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมและเปิดรับข้อมูลจากองค์กรภาคประชาสังคม ในที่สุด รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ก็ผ่านรัฐสภาโดยได้รับคะแนนเสียงเห็นชอบ 578 เสียง ไม่เห็นชอบ 16 เสียง และงดออกเสียง 17 เสียง ซึ่งถือเป็นชัยชนะท่วมท้นสืบเนื่องจากกระบวนการร่างที่เปิดกว้าง รับฟังและมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนอีกโมเดลหนึ่งของการยกร่างรัฐธรรมนูญเพิ่งใช้ครั้งล่าสุดในการร่างรัฐธรรมนูญฉบับ 2550 ซึ่งเป็นกระบวนการที่จำเป็นต้องเกิดขึ้นเนื่องจากการยกเลิก รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ที่เคยได้รับการชื่นชมเมื่อเกิดการรัฐประหาร 22 กันยายน 2549 กระบวนการร่างรัฐธรรมนูญครั้งนี้ชี้นำโดยกองทัพและมีการเปิดกว้างน้อยกว่าโมเดลที่ประชาชนเคยมีส่วนร่วมในฉบับ 2540 มาก รัฐธรรมนูญ 2550 ร่างขึ้นมาอย่างรีบร้อนโดยกลุ่มบุคคลที่ได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาลที่คณะรัฐประหารหนุนหลัง รัฐธรรมนูญ 2550 พยายามอย่างมากที่จะแสวงหาความชอบธรรมและผ่านการลงประชามติระดับชาติอย่างฉิวเฉียด ทั้งที่อยู่ภายใต้การข่มขู่อย่างหนักว่าถ้ารัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่ผ่าน กองทัพจะปกครองประเทศต่อไปการร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ 19 คงเป็นไปไม่ได้ที่จะดำเนินตามโมเดลของรัฐธรรมนูญ 2540 เนื่องจากไม่มีรัฐสภาที่มาจากการเลือกตั้งคอยตรวจสอบ เลือกตั้งหรือให้ความชอบธรรมต่อสภาร่างรัฐธรรมนูญชุดใหม่ กระนั้นก็ตาม ณ จุดนี้ของประวัติศาสตร์การเมืองไทย ก็ดูเหมือนเป็นไปไม่ได้ที่จะสร้าง ระบอบประชาธิปไตยที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย หากกฎหมายพื้นฐานยังถูกร่างขึ้นมาโดยกลุ่มบุคคลที่กองทัพแต่งตั้งแต่ฝ่ายเดียว กระบวนการที่เปิดกว้างและมีส่วนร่วมมากกว่ารัฐธรรมนูญฉบับ 2550 เป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างยิ่งในช่วงไม่กี่ปีมานี้ มีหลายข้อเสนอที่กลุ่มต่อต้านทักษิณโยนหินถามทาง โดยชี้แนะให้ประเทศไทยออกแบบสภานิติบัญญัติใหม่โดยมีเก้าอี้ที่มาจากการเลือกตั้งน้อยลง บางข้อเสนอสนับสนุนให้มีรัฐสภาที่จำนวนเก้าอี้ที่มาจากการแต่งตั้งมากกว่าจำนวนเก้าอี้ที่มาจากการเลือกตั้งในสภาล่าง กลุ่มที่เป็นกระบอกเสียงบางกลุ่มถึงขนาดเสนอให้มีสมัชชาแห่งชาติที่สัดส่วนแต่งตั้งกับเลือกตั้งอยู่ที่ 70:30 ตามลำดับ ในเมื่อระบบแบบนี้ไม่สอดคล้องกับระบอบประชาธิปไตย กองทัพตั้งใจจะจัดการอย่างไรกับความปรารถนาที่ขัดกันระหว่างคนไทยเสียงข้างน้อยที่อยากได้สภานิติบัญญัติแบบแต่งตั้งที่ไม่มีความเป็นประชาธิปไตยกับผู้มีสิทธิ์ออกเสียงเลือกตั้งเสียงข้างมากที่คาดหวัง (อย่างน้อยที่สุด) ว่าสภาผู้แทนราษฎรของไทยควรมาจากการเลือกตั้งทั้งหมด?ถ้ามองหาความเชื่อมโยงสัมพันธ์ ประวัติศาสตร์ไทยก่อนการรัฐประหารย้อนไปถึงยุคทศวรรษ 1970 ก็มีบางช่วงที่พรรคการเมืองถูกสั่งห้ามและนายกรัฐมนตรีได้รับการแต่งตั้งจากพระมหากษัตริย์หรือผู้แทนพระองค์ พลเมืองไทยควรวิตกหรือไม่ที่แนวทางปฏิบัติที่ขัดแย้งกับระบอบประชาธิปไตยเช่นนี้อาจย้อนรอยกลับมาอีกครั้ง? พรรคการเมืองจะได้แข่งขันกันอย่างเสรีเพื่อเก้าอี้ในสภานิติบัญญัติในการเลือกตั้งสมัยหน้าหรือไม่? นายกรัฐมนตรีของไทยจะมาจากการเลือกตั้งโดยเสียงข้างมากในรัฐสภาหรือเปล่า? การปฏิรูปการเมืองจะสวนทางกับหลักการหนึ่งคนหนึ่งเสียงหรือไม่?จากผลงานที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางของ Robert Dahl นักวิชาการชาวอเมริกัน นักรัฐศาสตร์ชี้ให้เห็นความแตกต่างมานานแล้วระหว่าง ประชาธิปไตยโดยกระบวนการ (procedural democracy) กับ ประชาธิปไตยโดยเนื้อหา (substantive democracy) คำถามก็คือ การปฏิรูประบบการเมืองของไทยมุ่งหมายที่จะบรรลุถึงระบอบประชาธิปไตยแบบไหน? หากมุ่งหมายที่จะบรรลุถึงทั้งสองแบบก็เป็นเรื่องที่น่าชื่นชม กระนั้นก็ตาม มีระบอบประชาธิปไตยแบบเดียวเท่านั้นที่เราบรรลุถึงได้จริง นั่นคือ ประชาธิปไตยโดยกระบวนการประชาธิปไตยโดยกระบวนการ กอปรด้วยกระบวนการขั้นต่ำสุดชุดหนึ่งที่เชื่อมโยงกับแนวทางปฏิบัติแบบประชาธิปไตย นั่นคือ รัฐบาลที่มาจากตัวแทนประชาชนตามรัฐธรรมนูญ การเลือกตั้งเสรีและเป็นธรรม พลเมืองมีเสรีภาพเต็มที่ ซึ่งหมายถึงเสรีภาพในข้อมูลข่าวสาร สิทธิในการรวมตัวทางการเมือง สิทธิในการวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลและสังคมโดยปราศจากความกลัวว่ารัฐจะเข้ามาแทรกแซงห้ามปรามในทางตรงกันข้าม ประชาธิปไตยโดยเนื้อหา นิยามจากผลลัพธ์ที่ต้องมีความเป็นประชาธิปไตยทั้งหมด ทั้งในด้านการเมือง สังคมและเศรษฐกิจ บางครั้งก็เรียกกันว่า ประชาธิปไตยในอุดมคติ ไม่มีระบอบประชาธิปไตยสมัยใหม่ในประเทศใดจนถึงทุกวันนี้ที่สามารถบรรลุ ประชาธิปไตยโดยเนื้อหา ได้อย่างสมบูรณ์ ระบอบประชาธิปไตยที่แข็งแกร่งในโลกล้วนเป็น ประชาธิปไตยโดยกระบวนการ ทั้งสิ้น (ลองคิดดูว่า ท่านสามารถหยิบยกระบอบประชาธิปไตยที่ประสบความสำเร็จในประเทศไหนสักประเทศหนึ่งที่กระบวนการประชาธิปไตยรับประกันความเท่าเทียมของผลลัพธ์ได้บ้างไหม?) ระบอบ ประชาธิปไตยโดยกระบวนการ ที่ยาวนานมักนำพาสังคมเข้าใกล้ ประชาธิปไตยโดยเนื้อหา มากขึ้น แต่ประชาธิปไตยทั้งสองแบบนี้ก็ยังแตกต่างจากกันอยู่ดีและมีแต่แบบแรกเท่านั้นที่สามารถบรรลุถึงได้ในความเป็นจริง ไม่ว่าจะมีระบอบกองทัพธิปไตย (praetorianism) หรือต่อให้ ปฏิรูปการเมือง ครั้งแล้วครั้งเล่าไม่มีวันจบสิ้น ก็ไม่มีทางนำมาซึ่ง ระบอบประชาธิปไตยสมบูรณ์ ในประเทศไทยหรือประเทศไหนในโลก อีกทั้งการใช้กำลังขู่เข็ญบังคับและการคาดหวังถึงระบอบประชาธิปไตยสมบูรณ์แบบในอุดมคติล้วนแต่บ่อนเซาะทำลายความแข็งแกร่งของ ประชาธิปไตยโดยกระบวนการดังนั้น ความพยายามที่จะปฏิรูปการเมืองในประเทศไทยโดยกำหนดให้ ประชาธิปไตยโดยเนื้อหา เป็นมาตรวัดความสำเร็จ นั่นย่อมประสบความล้มเหลวแน่นอน สังคมประชาธิปไตยยอมรับผลลัพธ์ของ ประชาธิปไตยโดยกระบวนการ ผลลัพธ์เหล่านี้อาจไม่เท่าเทียมหรือเป็นธรรมเสมอไปและย่อมมีผู้ชนะกับผู้แพ้เสมอ แต่ผลลัพธ์ใน ประชาธิปไตยโดยกระบวนการ มีความชอบธรรม เป็นที่ยอมรับได้ของประชาชน เพราะประชาชนสามารถแสวงหาหนทางแก้ไขความอยุติธรรมและความไม่เท่าเทียมโดยอาศัยสถาบันอิสระ ฝ่ายปกครองที่มาจากการเลือกตั้งและศาลที่ไม่ลำเอียงด้วยเหตุนี้ ระบอบประชาธิปไตยไม่ใช่ผลลัพธ์ แต่เป็นกระบวนการที่ออกแบบมาเพื่อจัดการความขัดแย้งทางการเมืองอย่างสันติ ความขัดแย้งทางการเมืองเกิดมาจากความไม่เท่าเทียมที่ดำรงอยู่คู่กับสังคมขนาดใหญ่และการดำเนินงานของรัฐบาล ซึ่งนี่เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ระบอบนี้ต้องการผู้ชนะที่ดี ผู้แพ้ที่ดีและกรรมการที่เที่ยงตรง ซึ่งทุกฝ่ายยินดีปฏิบัติตามกฎกติกาอันชอบด้วยกฎหมาย หลักนิติธรรม ย่อมไม่เกิดขึ้นในสังคมตราบจนปัจเจกบุคคลทุกคน กลุ่มทุกกลุ่มและสถาบันทุกสถาบันอยู่ภายใต้เงื่อนไขบังคับและข้อจำกัดของกฎหมายพื้นฐานเหมือนกันหมด ระบอบประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญเป็น หลักนิติธรรม เพราะไม่มีผู้เล่นหนึ่งใดได้รับสิทธิอำนาจนอกเหนือไปจากที่กำหนดไว้ในกระบวนการทางรัฐธรรมนูญ สังคมที่ปกครองด้วย หลักนิติธรรม ย่อมแก้ไขความขัดแย้งทางการเมืองครั้งสำคัญ ๆ ตามกรอบรัฐธรรมนูญทุกครั้งไปในทางตรงกันข้าม หลักนิติวิธี เกิดขึ้นเมื่อผู้นำบางคนบางกลุ่ม ซึ่งส่วนใหญ่แต่งตั้งตัวเองขึ้นมา สร้างสิทธิอำนาจให้แก่ตัวเองด้วยการออกกฎหมายโดยประกาศคำสั่งหรือบัญชาให้ฝ่ายนิติบัญญัติที่ทำตัวเป็นอ้อลู่ลมทำตามที่ได้รับบัญชามา การที่ประเทศไทยมักระงับกระบวนการตามรัฐธรรมนูญบ่อยๆ มีการยกร่างและแก้ไขร่างกฎหมายพื้นฐานของประเทศอยู่เสมอ รวมทั้งการที่ผู้แพ้เลือกตั้งและผู้แพ้ด้านนโยบายไม่ยอมใช้ยุทธศาสตร์การแก้ไขภายในกรอบรัฐธรรมนูญเพื่อเปลี่ยนแปลงผลลัพธ์ ทำให้สังคมไทยใช้ หลักนิติวิธี มากกว่า หลักนิติธรรม นอกจากนี้ยังมีการใช้ หลักนิติวิธี ในรูปแบบอำพรางที่สร้างความเสียหายร้ายแรง โดยผู้เล่นที่มีอิทธิพลมักใช้ หลักนิติวิธี เชิงยุทธศาสตร์หลายครั้งเพื่อขัดขวางมิให้ หลักนิติธรรม มาควบคุมจำกัดผลประโยชน์ของตนข้อกล่าวหาว่ามีการละเมิดกติกาการหาเสียงและทุจริตการเลือกตั้งได้สร้างปัญหาให้การเลือกตั้งในประเทศไทยมานาน อย่างไรก็ตาม ระบบในปัจจุบันที่ให้ศาลสั่งยุบพรรคการเมือง ถอดถอนนักการเมืองและคณะรัฐมนตรี ซึ่งหลายครั้งก็เกิดขึ้นหลังจากเลือกตั้งเสร็จสิ้นไปตั้งนานแล้ว มันเป็นระบบที่ไร้ประสิทธิภาพ ยิ่งกว่านั้น มันกลับทำให้สถาบันตุลาการเข้ามาพัวพันกับการเมืองและซ้ำเติมการแบ่งแยกแตกขั้วในสังคมไทยยิ่งกว่าเดิม มันขัดขวางการทำงานของรัฐสภา สร้างความขุ่นเคืองให้ผู้ลงคะแนนเสียงและก่อให้เกิดการบูชายัญทางการเมือง พรรคการเมืองที่ถูกศาลสั่งยุบพรรคก็แค่รวมตัวกันตั้งพรรคในชื่อใหม่และนักการเมืองที่ถูกบังคับให้ถอนตัวหรือถูกสั่งห้ามเล่นการเมืองก็ยังคงมีอิทธิพลหลังฉากคอยชักใยเครือข่ายทางการเมืองของตนอยู่ดีวิธีการหนึ่งที่อาจเพิ่มความเชื่อมั่นในกระบวนการเลือกตั้งและไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเกี่ยวกับการทุจริตเลือกตั้งก็คือ เชิญผู้สังเกตการณ์จากต่างประเทศที่เป็นกลางมาตรวจสอบการหาเสียงและการลงคะแนน แน่นอน ชุมชนนานาชาติมีประวัติยาวนานในการช่วยเหลือหลายประเทศที่พยายามสร้างความชอบธรรมให้แก่ผลลัพธ์การเลือกตั้ง เพื่อเป็นหลักประกันให้ผลลัพธ์นั้นมีความน่าเชื่อถือในระบอบประชาธิปไตย เมื่อคำนึงถึงข้อกล่าวหาซ้ำ ๆ ไม่สิ้นสุดที่อ้างว่ามีการทุจริตเลือกตั้งและผลพวงยาวเหยียดที่ตามมาจากข้อกล่าวหาเหล่านี้ การยินยอมให้การเลือกตั้งของไทยอยู่ภายใต้การตรวจสอบของนานาชาติไม่เพียงช่วยสร้างความชอบธรรมและชี้ตัวผู้กระทำผิด แต่จะช่วยกระตุ้นให้พรรคการเมือง ผู้สมัครและคณะกรรมการการเลือกตั้งเองปฏิบัติตัวให้สอดคล้องกับมาตรฐานของกระบวนการประชาธิปไตย ขณะเมื่อประเทศไทยมีรัฐบาลจากสภาผู้แทนราษฎรนั้น ข้อกล่าวหา เผด็จการรัฐสภา และ คอร์รัปชั่นเชิงนโยบาย มักผุดโผล่ขึ้นมาจากฝ่ายต่อต้านรัฐบาลเสมอ ประเทศไทยจะได้ประโยชน์อย่างยิ่งหากมีคำนิยามในรัฐธรรมนูญหรือคำนิยามตามกฎหมายสำหรับคำศัพท์สองคำนี้ เพื่อให้มีบรรทัดฐานที่ชัดเจนในการวัดข้อกล่าวหาพวกนี้ หรืออีกหนทางหนึ่งก็คือ คำศัพท์พวกนี้ควรลบทิ้งไปจากศัพทานุกรมไทยโดยสิ้นเชิง ในกรณีของไทยนั้นเห็นได้ชัดเจนว่า ข้อกล่าวหาว่าเสียงข้างมากในรัฐสภากระทำตน เป็นเผด็จการ เป็นข้อกล่าวหาที่มีผลทางการเมืองอย่างมาก กล่าวคือ มันกลายเป็นแนวคิดที่มีอิทธิพลที่ใช้เป็นข้ออ้างสร้างความชอบธรรมให้แก่การรัฐประหารของกองทัพและการระงับใช้ระบอบประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญในทฤษฎีประชาธิปไตยที่เป็นที่ยอมรับกันทั่วไปนั้น การครองเสียงข้างมากในรัฐสภาคือเครื่องหมายแสดงคุณภาพถึงคุณค่าความเป็นประชาธิปไตยในระบบรัฐสภา ความสามารถของฝ่ายรัฐบาลในระบบรัฐสภาที่จะผ่านกฎหมายโดยขัดต่อความพอใจของเสียงข้างน้อยที่ได้รับการเลือกตั้งมาไม่ใช่อะไรที่ใกล้เคียงกับความเป็นเผด็จการแม้แต่น้อย แต่นี่คือสารัตถะแก่นแท้ของการปกครองด้วยเสียงข้างมากต่างหาก แนวคิดเกี่ยวกับ เผด็จการรัฐสภา จะนำมาใช้กล่าวอ้างได้ ก็ต่อเมื่อเสียงข้างมากในรัฐสภาเต็มใจและจงใจใช้อำนาจเกินกว่าสิทธิอำนาจตามรัฐธรรมนูญ หรือไม่ก็ใช้อำนาจในทางมิชอบด้วยการปฏิบัติที่ผิดกฎหมาย กระนั้นก็ตาม หากมีการพิสูจน์ความผิดได้จริงและมีการตัดสินชี้ขาดอย่างเหมาะสม มันก็แค่เป็นเรื่อง ขัดรัฐธรรมนูญ หรือ ผิดกฎหมาย แล้วก็พึงจัดการกับการกระทำผิดนี้ตามกรอบรัฐธรรมนูญ ดังนั้น จึงไม่มีความจำเป็นใด ๆ เลยที่จะต้องใช้คำศัพท์ทางการเมืองที่คลุมเครืออย่างคำว่า เผด็จการรัฐสภาในทำนองเดียวกัน ข้อกล่าวหา คอร์รัปชั่นเชิงนโยบาย ก็ควรมีคำนิยามทางกฎหมายที่ชัดเจนหรือมีบรรทัดฐานในการวัดว่าคำคำนี้หมายถึงอะไรกันแน่ ในขณะที่การรับผลประโยชน์โดยมิชอบ การยักยอก การรับสินบนและการใช้ตำแหน่งหน้าที่คอร์รัปชั่นในรูปแบบอื่น ๆ เป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้อย่างชัดเจน อีกทั้งควรมีการควบคุมดูแลและตัดสินชี้ขาดความผิดที่เหมาะสมตามรัฐธรรมนูญ แต่การที่เสียงข้างมากที่ได้รับเลือกตั้งมาตามระบอบประชาธิปไตยจะให้รางวัลตอบแทนฐานเสียงทางการเมืองและเขตเลือกตั้งที่สนับสนุนตนด้วยการออกกฎหมายที่เอื้อประโยชน์ให้ นี่ไม่ใช่ คอร์รัปชั่นเชิงนโยบาย แต่เป็นผลผลิตของระบอบประชาธิปไตยตัวแทนที่ยอมรับกันมานมนานแล้วต่างหากคำถามสุดท้ายนี้คงเป็นคำถามที่สำคัญที่สุดกระมัง เมื่ออเล็กซิส เดอ ท็อกเกอร์วิลล์เดินทางมาสังเกตการณ์ระบอบประชาธิปไตยอเมริกันในฐานะชาวต่างชาติเมื่อศตวรรษที่ 19 เขาให้ข้อสรุปที่ลึกซึ้งหลายประการเกี่ยวกับการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่มีเสถียรภาพ ในงานเขียนคลาสสิกของเขานั้น ซึ่งเขียนขึ้นเพื่อปลอบเพื่อนร่วมชาติที่เป็นชนชั้นผู้ดีชาวฝรั่งเศสให้บรรเทาความกริ่งกลัวต่อระบอบประชาธิปไตย ท็อกเกอร์วิลล์ตั้งข้อสังเกตว่า ระบอบประชาธิปไตยที่ประสบความสำเร็จต้องตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า ประชาชน เกิดมาเท่าเทียมกันทางสังคม ไม่ใช่มาเท่าเทียมกันทีหลัง กล่าวอีกอย่างหนึ่งคือ ความเท่าเทียมกันทางการเมืองของพลเมืองเป็นสิ่งที่ติดตัวมาแต่เกิด สิทธิทางการเมืองไม่ได้มาจากนามสกุล ถิ่นที่อยู่อาศัย ระดับการศึกษาหรือบทบาทอาชีพการงานคำขวัญสามประการคือ เสรีภาพ เสมอภาคและภราดรภาพ ที่มวลชนชาวฝรั่งเศสใช้กันในยุคของท็อกเกอร์วิลล์เกิดมาจากความขุ่นแค้นของชนชั้นล่างที่มีต่อชนชั้นสูง ซึ่งทึกทักว่าตัวเองเหนือกว่าทางสังคมและการเมืองจนต่อต้านระบอบประชาธิปไตยของปวงชน การที่ผู้ประท้วงที่สนับสนุนประชาธิปไตยในประเทศไทยหันมาใช้คำขวัญเดียวกันโดยชูสามนิ้วจึงมีนัยสำคัญยิ่งหากกองทัพมีความตั้งใจจริงที่จะสร้าง ระบอบประชาธิปไตยสมบูรณ์ที่เป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย กองทัพก็ไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากยอมรับความเท่าเทียมกันทางการเมืองและเสรีภาพของพลเมืองอย่างเต็มที่ซึ่งเป็นผลพวงของความเท่าเทียมกันดังกล่าว กองทัพต้องยอมรับว่า คนไทย เกิดมาเท่าเทียมกันทางสังคม กองทัพจะต้องไม่เอาความไม่เท่าเทียมกันทางการเมืองที่ไม่เป็นประชาธิปไตยตัดต่อยัดเยียดเข้าไปในระบบปฏิรูปการเมือง ยิ่งกว่านั้น ความรับผิดชอบที่จะสร้างหลักประกันให้เกิดระเบียบสังคมไม่ใช่ข้ออ้างที่จะใช้มาตรการกีดกันเสรีภาพทางการเมืองและอิสรภาพของพลเมือง โดยอ้างว่าเป็นการปฏิบัติตามแนวทางประชาธิปไตยในระยะยาวระบอบประชาธิปไตยมีมากกว่าการเลือกตั้งก็จริง ถึงแม้มันรับประกันหลักการหนึ่งคนหนึ่งเสียงที่เป็นหัวใจของการเลือกตั้ง แต่ประชาธิปไตยต้องรับประกันด้วยว่า พลเมืองทุกคนมีเสรีภาพเท่าเทียมกันในการเข้าถึงตำแหน่งทางการเมือง ข้อมูลข่าวสาร การรวมตัวชุมนุมและการแสดงความคิดเห็นทางการเมือง รวมทั้งหมายสั่งให้ส่งตัวผู้ถูกคุมขังมาศาล (habeas corpus) และกระบวนการขั้นตอนอันถูกต้องตามกฎหมาย หากรัฐสภาไม่อาจละเมิดสิทธิเหล่านี้ คำประกาศของกองทัพ การดำเนินงานของราชการ คำสั่งของศาล หรือ หลักนิติวิธี ในรูปแบบอื่นใดก็ต้องไม่ละเมิดสิทธิเหล่านี้เช่นกัน ภายใต้หลักนิติธรรม สิทธิเหล่านี้เป็นสิ่งที่ล่วงเกินมิได้และละเมิดมิได้ หมายถึงการที่กองทัพเข้ามามีอิทธิพลทางการเมืองอย่างล้นเกินในประเทศ ศาสตราจารย์ด้านประวัติศาสตร์และสังคมศาสตร์ชาวอเมริกันชื่อ Daniel R. Headrick อธิบายคำนี้ว่า หมายถึงระบอบทหารที่มุ่งเน้นอำนาจครอบงำภายในประเทศมากกว่ามุ่งหมายที่จะต่อสู้กับประเทศอื่น ส่วนใหญ่ระบอบนี้มักเกิดขึ้นในประเทศเล็ก ๆ กองทัพจะเข้ามาควบคุมการตัดสินใจที่มีผลกระทบต่อผลประโยชน์ของกองทัพในฐานะบรรษัท หรือสนับสนุนพรรคการเมืองหรือกลุ่มก๊กการเมืองฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นพิเศษ
 ข้อเท็จจริงก็คือข้อเท็จจริง ในวันที่ 22 พฤษภาคม 2557 กองทัพไทยกลับมาดำรงสถานะผู้นำในการปั้นแต่งโครงสร้างการปกครองของประเทศนี้อีกครั้ง
Robert Dayley,คสช.,ภัควดี วีระภาสพงษ์,รัฐประหาร