การค้า-สุขภาพในอาเซียนจะไปด้วยกันได้อย่างไร? หาคำตอบในการประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพ
ท่ามกลางสงครามการค้าระหว่างสองยักษ์ใหญ่จีน-สหรัฐอเมริกา เศรษฐกิจโลกขาลง การแข่งขันที่เข้มข้นขึ้นกับประเทศเพื่อนบ้าน ฯลฯ การเปิดเสรีการค้าการลงทุนถูกผลักดันอย่างหนักด้วยความหวังว่าจะเป็นตัวช่วยพยุงเศรษฐกิจในประเทศต่างๆ ยกตัวอย่างการประชุมASEAN SUMMITที่ไทยเป็นเจ้าภาพเมื่อ2-4พฤศจิกายน ที่ผ่านมาซึ่งมีการเจรจาความตกลงหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจระดับภูมิภาค (Regional Comprehensive Economic Partnership : RCEP)ที่ขยับรุดหน้ารวดเร็ว หลังจากค้างคาอยู่นาน7ปีตั้งแต่ปี2535อาเซียนได้ลงนามจัดตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียน (ASEAN Free Trade Agreement – AFTA)เพื่อลดภาษีศุลกากรระหว่างกัน ก่อนขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจทั้งเชิงลึกและเชิงกว้าง รวมถึงมีการจัดทำข้อตกลงเขตการค้าเสรีกับประเทศนอกภูมิภาค เช่น อาเซียน-ออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์ อาเซียน-จีน อาเซียน-ญี่ปุ่น อาเซียน-เกาหลีใต้ อาเซียน-อินเดีย นอกจากนี้ สมาชิกอาเซียนเป็นสมาชิกของความร่วมมือทางเศรษฐกิจอื่นๆ เช่นAPEC BIMSTECส่งผลให้อาเซียนมีGDPรวมในปี2560มากกว่า2800ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือ ประมาณร้อยละ3.5ของGlobal GDPโดยมีประเทศญี่ปุ่น จีน สหภาพยุโรป และสหรัฐอเมริกาเป็นประเทศคู่ค้าที่สำคัญข้อมูลปี2561ระบุว่า ไทยลงนามในข้อตกลงเปิดเสรีการค้าแล้ว12ฉบับ กำลังพิจารณาอยู่อีก5ฉบับ ซึ่งทั้งหมดล้วนมีข้อบทเกี่ยวข้องกับสุขภาพ นอกจากนี้ยังได้ลงนามข้อตกลงทวิภาคีด้านการลงทุนอีก39ฉบับ ซึ่งเปิดให้เอกชนฟ้องรัฐได้หากออกนโยบายสาธารณะที่มีผลกระทบต่อการลงทุนท่ามกลางกระแสเชี่ยวกรากของการเปิดเสรีการค้าระหว่างประเทศ ภาคธุรกิจ นักลงทุน ภาคราชการ ล้วนวิเคราะห์กันถึงผลได้ผลเสียทางเศรษฐกิจเป็นหลัก แต่การศึกษาและส่งเสียงเรื่องผลกระทบต่อสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นยังมีข้อจำกัด ทั้งที่ความตกลงเหล่านี้เกี่ยวพันกับการบริการสุขภาพ การปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา การไหลทะลักของสินค้า เงินตรา และประเด็นทางการค้าใหม่ๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนอาเซียน ซึ่งจำเป็นต้องมีการศึกษาอย่างรอบด้านเพื่อเตรียมความพร้อมในการเพิ่มประโยชน์เชิงบวกและลดผลกระทบเชิงลบต่อด้านสุขภาพของภูมิภาคโดยรวม รวมถึงทำให้การเจรจาการค้ามีประสิทธิภาพมากขึ้นการประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพ หรือInternational Trade and Health ConferenceหรือITH Conferenceเป็นอีกหนึ่งกลไกที่น่าสนใจในการเป็นหูเป็นตาในเรื่องผลกระทบทั้งด้านบวกและด้านลบต่อสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นจากข้อตกลงการค้าระหว่างประเทศต่างๆ ซึ่งการประชุมจะจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี โดยมีการเชิญผู้เชี่ยวชาญและนักวิชาการจากหน่วยงานระหว่างประเทศ หรือผู้แทนจากประเทศต่างๆ ที่มีตัวอย่างความสำเร็จหรือบทเรียนสำคัญมาร่วมแลกเปลี่ยนกับภาคส่วนต่างๆ ของไทย อาทิ กระทรวงต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ และหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง สถาบันการศึกษา เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลตลอดจนภาคประชาสังคม เช่นFTA WATCHมูลนิธิบูรณะนิเวศฯลฯ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้และหาข้อเสนอเชิงนโยบายให้กับรัฐบาลไทยสำหรับหัวข้อการประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพปี2562คือการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพของอาเซียน:แสวงจุดร่วมสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในโอกาสที่ประเทศไทยเป็นประธานอาเซียนในปี2562ซึ่งอาเซียนนับเป็นภูมิภาคสำคัญที่มหาอำนาจต่างต้องการแย่งชิงความได้เปรียบทางการค้า จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ประเทศสมาชิกจะต้องมีการพิจารณาอย่างถี่ถ้วน เพื่อสร้างสมดุลระหว่างผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสุขภาพของประชาชน โดยการประชุมฯ จะจัดขึ้นระหว่างวันที่19-20พฤศจิกายน2562ที่โรงแรมโมเวนพิก บีดีเอ็มเอส เวลเนส รีสอร์ต ถ.วิทยุ กรุงเทพฯกิจกรรมสำคัญของการประชุมในครั้งนี้ ประกอบด้วย การบรรยายพิเศษ เรื่องBuilding ASEAN Community: Political economy of trade and healthโดยนายสุริยา จินดาวงษ์ อธิบดีกรมอาเซียน กระทรวงต่างประเทศการบรรยายพิเศษก่อนปิดประชุม เรื่องTrade and health implication from global geo-political changeโดยศาสตราจารย์ประภัสสร์ เทพชาตรีจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รวมถึงการแลกเปลี่ยนในประเด็นสำคัญอื่นๆ อาทิ ภูมิทัศน์การค้าระหว่างประเทศและสุขภาพของภูมิภาคอาเซียน การเปิดเสรีการค้าและผลต่อสุขภาพของประชาชนในภูมิภาคอาเซียน สงครามการค้าโลกและผลกระทบต่อสุขภาพในภูมิภาคอาเซียน จุดร่วมด้านการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพในภูมิภาคอาเซียน เป็นต้นนอกจากนี้ยังมีส่วนที่จะวิเคราะห์เจาะลึกในรายประเด็น เช่น การเปิดเสรีการค้าบริการด้านสุขภาพจะส่งผลกระทบอย่างไรต่ออาเซียน การค้าระหว่างประเทศส่งผลอย่างไรต่อสิ่งแวดล้อมทั้งในอดีต ปัจจุบันและอนาคต โดยเฉพาะเมื่อพื้นที่นี้อาจกลายเป็นที่ทิ้งขยะของโลกหรือแนวทางการแก้ปัญหาหมอกควันและPM2.5ที่ประเทศใดประเทศหนึ่งจัดการเพียงลำพังไม่ได้น่าจับตาดูว่า ท้ายที่สุดข้อเสนอเชิงนโยบายจากที่ประชุมจะออกมาเป็นอย่างไร เพื่อให้ทุกฝ่ายได้ประโยชน์สูงสุด ขณะเดียวกันก็คุ้มครองสุขภาพของประชาชนอาเซียนได้อย่างเท่าเทียมการประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพ (International Trade and Health Conference)จัดขึ้นภายใต้โปรแกรมITHหรือInternational Trade and Health Programmeซึ่งเป็นโปรแกรมความร่วมมือระหว่างองค์การอนามัยโลก (World Health Organisation: WHO)กับรัฐบาลไทย โดยหน่วยงานที่เป็นเจ้าภาพหลักในการจัดประชุม คือ กระทรวงสาธารณสุข โดยสำนักงานพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP)สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.)และคณะกรรมการสนับสนุนการศึกษาและติดตามการเจรจาการค้าระหว่างประเทศที่มีผลกระทบต่อสุขภาพและนโยบายสุขภาพซึ่งเป็นคณะกรรมการที่แต่งตั้งขึ้นโดยคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ร่วมกับองค์กรร่วมจัด ได้แก่WHOสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.)และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) มีวัตถุประสงค์ในการจัดเพื่อ1)แลกเปลี่ยนความรู้และเพิ่มพูนความเข้าใจเรื่องการค้าระหว่างประเทศและผลกระทบด้านสุขภาพและระบบสุขภาพในภูมิภาคอาเซียน2)สร้างเครือข่ายในการพัฒนาองค์ความรู้และเสริมสร้างศักยภาพด้านการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพ3)เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายของประเทศไทยและของภูมิภาคที่ตอบสนองต่อสถานการณ์การค้าระหว่างประเทศและสุขภาพในโลกปัจจุบัน โดยการจัดประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพนี้ ได้จัดมาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี2557จนถึงปัจจุบันสำหรับหัวข้อการประชุมในปีนี้ คือการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพของอาเซียน:แสวงจุดร่วมสู่การพัฒนาที่ยั่งยืนในโอกาสที่ประเทศไทยเป็นประธานอาเซียนในปี2562ซึ่งภูมิภาคอาเซียนนับเป็นจุดยุทธศาสตร์ทางการค้าและความมั่นคงที่สำคัญของโลก เห็นได้จากการที่มหาอำนาจทางเศรษฐกิจของโลกพยายามที่จะมีบทบาทในภูมิภาคนี้เพื่อเพิ่มพูนผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและกำหนดวาระการเมืองระหว่างประเทศที่เอื้อประโยชน์ชองประเทศตนและพันธมิตร สถานการณ์เหล่านี้ล้วนส่งผลกระทบต่ออาเซียนในทุกมิติอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ประเทศไทยเป็นประธานอาเซียนในปี พ.ศ.2562และให้ความสำคัญกับการทำงานร่วมกันระหว่างประเทศสมาชิกเพื่อความยั่งยืนของภูมิภาค (Advancing partnership for sustainability)ดังนั้น เพื่อร่วมฉลองการเป็นประธานอาเซียนของไทย การประชุมวิชาการการค้าระหว่างประเทศและสุขภาพ ปี2562จึงมุ่งเน้นการหารือประเด็นสำคัญของการค้าระหว่างประเทศของอาเซียนที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของประชาชนในภูมิภาค รวมถึงสถานการณ์การค้าโลกที่อาจส่งผลกระทบที่สำคัญต่อภูมิภาค เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะในการเตรียมความพร้อมรับมือต่อผลกระทบดังกล่าว และกำหนดมาตรการเพื่อปกป้องและสร้างเสริมสุขภาพของประชาชนในภูมิภาคที่ยั่งยืน โดยการประชุมฯ จะจัดขึ้นในวันที่19-20พฤศจิกายน2562ที่โรงแรมโมเวนพิก บีดีเอ็มเอส เวลเนส รีสอร์ต กรุงเทพฯ
ท่ามกลางสงครามการค้าระหว่างสองยักษ์ใหญ่จีน-สหรัฐอเมริกา เศรษฐกิจโลกขาลง การแข่งขันที่เข้มข้นขึ้นกับประเทศเพื่อนบ้าน ฯลฯ
อาเซียน,AFTA