พาเที่ยว Burning Man เทศกาลเสพศิลป์ กินนอนกลางทะเลทราย และค้นหาความหมายของชีวิต
คุณเคยได้ยินชื่อของเทศกาล Burning Man ไหมนะ เทศกาลที่ว่าด้วยเรื่องศิลปะ งานอินสตอลเลชัน ท่ามกลางความเวิ้งว้างของทะเลทรายแบล็กร็อก ทางตะวันตกเฉียงเหนือของรัฐเนวาดา สหรัฐอเมริกา ที่ผู้คนเรือนแสนจะแห่แหนกันไปใช้ชีวิตอย่างทุลักทุเล บ้างก็พารถบ้านครีเอตหน้าตาแปลกๆ ไปร่วมงาน หรือไม่ใส่เสื้อผ้าไปร่วมงานก็ตามเทศกาลที่จัดมากว่า 33 ปีนี้ให้อะไรกับสังคม และจัดขึ้นทำไม เราเองก็ไม่รู้ แต่เห็นแล้วก็รู้สึกอยากไปมากPhoto: Kyle Harmon / Wikimedia Commonsภาพถ่ายทางอากาศของแบล็กร็อกซิตี้เทศกาล Burning Man จัดขึ้นมาตั้งแต่เมื่อ 33 ปีก่อน โดยสองผู้ก่อตั้งอย่าง ลาร์รี ฮาร์วี และเจอร์รี เจมส์ โดยจัดขึ้นบนชายหาดเบเกอร์ รัฐซานฟรานซิสโก ในครั้งแรกสุดของเทศกาล Burning Man นั้นมีผู้เข้าร่วมเพียง 35 คนเท่านั้น โดยเป็นการมานัดเจอระหว่างเพื่อนเพื่อสังสรรค์กัน และในช่วงท้ายของค่ำคืนได้มีการสร้างหุ่นจำลองลักษณะคล้ายมนุษย์ผู้ชาย พวกเขาเผามันเพื่อแสดงถึงการ แสดงออกอย่างรุนแรง ของธรรมชาติที่กระทำต่อมนุษย์ และใครจะไปรู้ว่าเพียงแค่การมานั่งสังสรรค์กันริมหาดในวันนั้น การเผาหุ่นจำลองคล้ายจะเป็นการบูชายัญเหมือนในหนังเรื่อง The Wicker Man (1973) จะกลายมาเป็นเทศกาลที่มีผู้เข้าร่วมเหยียบแสนคนในปีล่าสุดนี้Photo: Stewart Harvey / Burning Man Organizationการก่อสร้าง The Man ที่ชายหาดเบเกอร์ในปี 1989เผาเลย เผาเลย เผาเลยชื่อเทศกาล Burning Man นี้ตั้งมาจากไฮไลต์สำคัญของเทศกาลเอง ที่จะมีการก่อสร้างหุ่นฟางขนาดใหญ่ไว้ในงานและเผามันในช่วงท้ายๆ ของเทศกาล ซึ่งการเผาที่ว่านี้มีจุดเริ่มต้นจากการจัดงาน Burning Man เล็กๆ นี้บนชายหาดเบเกอร์ ในรัฐซานฟรานซิสโก ซึ่งการเผาหุ่นที่เสมือนเป็นมนุษย์นั้นเป็นการสร้างความทรงจำและเป็นสักขีพยานในการมารวมตัวกันของพวกเขาในครั้งแรก ซึ่งเป็นไอเดียเดียวกับสิ่งที่เรียกว่า Bonfire Ritual หรือพิธีกรรมที่จะมีการก่อกองไฟเพื่อการรวมกลุ่มกันของมนุษย์ ก่อนที่พวกเขาจะหยิบจับกิจกรรมตรงนี้มาตั้งเป็นชื่อเทศกาล ทั้งยังเป็นการสร้างภาพจำให้กับผู้คนที่มาร่วมงานในปีหลังๆ อีกด้วยPhoto: Toroid from SF Bay Area / Wikimedia Commonsภาพ The Man ถูกเผาในปี 2014Photo: Zipporah Lomax / Burning Man Organizationภาพ The Man ถูกเผาในปี 2016 ที่มีขนาดลดลงมาแล้วย้อนกลับไปเมื่อครั้งมนุษย์เพิ่งจะค้นพบสิ่งที่เรียกว่า ไฟ เจ้าเปลวเพลิงร้อนแรงนี้คือสัญลักษณ์ของความอบอุ่น ความปลอดภัย และการป้องกันตัว ก่อนที่กองไฟดังกล่าวจะพัฒนาจนเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของการรวมตัวกันของมนุษย์ ลองนึกถึงวิชาลูกเสือเนตรนารีที่เราจะมีกิจกรรมการแสดงรอบกองไฟ จริงๆ แล้วก็คงคล้ายๆ เช่นนั้นเลย ซึ่งในเทศกาล Burning Man ก็เช่นกัน เขานำเอาหุ่นขนาดยักษ์มาตั้งไว้ก่อนจะเผามันในคืนวันก่อนสิ้นสุดเทศกาล เพื่อเป็นการบ่งบอกถึงการมาอยู่ร่วมกันของทุกๆ คนในเทศกาล โดยเริ่มต้นจากไซส์เพียง 8 ฟุต (ประมาณ 2.4 เมตร) ในปีแรก ก่อนจะค่อยๆ พัฒนาขึ้นมาเป็น 12 เมตร 15 เมตร และ 22 เมตร ตามลำดับ และสูงที่สุดเท่าที่มีการบันทึกไว้ได้คือ 32 เมตรในปี 2011 และ 2014 ก่อนจะค่อยๆ ลดขนาดลงมาเหลือเพียง 13 เมตรในปี 2016-2017 เนื่องด้วยเหตุผลของความปลอดภัยนั่นเองPhoto: Jacques de Selliers / Burning Man OrganizationPhoto: James Ochs / Burning Man Organizationเสพงานศิลป์สุดสร้างสรรค์จุดเด่นของเทศกาล Burning Man คงหนีไม่พ้นการมาร่วมกันแสดงพลังไอเดียของงานศิลปะที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นงานอินสตอลเลชัน งานประติมากรรม คอสตูม หรือการรังสรรค์รถยนต์ทุกคันที่ขับเข้ามาในบริเวณแบล็กร็อกซิตี้ ซึ่งเป็นพลังที่ยิ่งใหญ่จริงๆ เมื่อเทียบกับขนาดและสถานที่จัดงานบนทะเลทรายเวิ้งว้าง ใครจะไปคิดว่าเราจะสามารถกินนอนบนรถกลางทะเลทรายแบบไม่มีฟูกนอนก็ได้ หรือพบเจอประติมากรรมขนาดท่วมหัวได้ล่ะประเด็นหลักของการนำเอางานศิลปะหลากหลายแขนงมาไว้ที่แบล็กร็อกซิตี้แห่งนี้ก็เพื่อสร้างความเข้าใจให้กับผู้คนที่มาร่วมงานให้ร่วมกันแสดงออกถึงจิตวิญญาณของความสร้างสรรค์ ทั้งยังเคารพและให้เกียรติศิลปะที่เต็มไปด้วยเรื่องราวที่หลากหลายจากผู้คนมากมาย เพราะพวกเขาเชื่อว่าศิลปะคือการสร้างการสื่อสารที่มีพลัง ทั้งยังสร้างปฏิสัมพันธ์ให้กับผู้คนมากมายPhoto: Susan Becker / Burning Man Organizationชุมชนเสมือนและการอยู่ร่วมกันแบบอุดมคติในเทศกาล Burning Man นี้ โดยปกติแล้วจะจัดขึ้นราวช่วงปลายเดือนสิงหาคมถึงต้นเดือนกันยายนในทะเลทรายแบล็กร็อก ระยะเวลาการจัดงานนี้จะกินเวลายาวนานถึง 15 วัน โดยจะมีการรังสรรค์เมืองแห่งใหม่ขึ้นมาคล้ายๆ จะเป็นชุมชนเสมือนจริงกลางทะเลทราย มีหมู่บ้านต่างๆ มีประชากร มีกฎในการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นเรื่องราว ซึ่งเขาจะมีกฎง่ายๆ เพียงไม่กี่ข้อด้วยข้อความง่ายๆ ว่า Anyone may be a part of Burning Man. We welcome and respect the stranger. No prerequisites exist for participation in our community. ไม่ว่าใครที่เข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งของ Burning Man เราพร้อมต้อนรับและเคารพผู้แปลกหน้า และไม่มีข้อกำหนดเบื้องต้นใดๆ ในการเข้าร่วมชุมชนของเรา นอกจากนี้คุณยังต้องเตรียมตัวเองให้พร้อมสำหรับเทศกาลนี้ โดยเขาจะมี Survival Guide ให้คุณเตรียมตัว มีของใช้จำเป็นหลักสำหรับทุกปีคือแว่นตากันฝุ่นหรือผ้าโพกหัว ส่วนของจำเป็นอื่นๆ ก็จะเปลี่ยนไปทุกปี เช่น ปีนี้คุณอาจต้องเตรียมน้ำไป 600 ลิตรสำหรับใช้ดื่มกิน เป็นต้นPhoto: Susan Becker / Burning Man Organizationในเทศกาลนี้ไม่มีการใช้เงินแม้แต่บาทเดียว (ยกเว้นค่าบัตรเข้างานและค่าธรรมเนียมสำหรับรถยนต์) โดยภายในงานพวกเขาจะใช้วิธีการแลกเปลี่ยนสิ่งของกันอย่างง่ายๆ เช่น เอาข้าวไปแลกเบียร์ หรือคุณอาจจะต้องเต้นเอามันเพื่อแลกกับซุปสักถ้วย ให้ที่แห่งนี้กลายเป็นชุมชนแห่งการแบ่งปัน ไม่มีชนชั้น ไม่มีการแบ่งแยกใดๆ นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมที่ทุกคนอาจจะต้องเตรียมไปแชร์กับคนอื่นๆ ด้วย เช่น การรังสรรค์รถตัวเองให้กลายเป็นซุ้มดีเจ เป็นต้นPhoto: Susan Becker / Burning Man Organizationบริบทของเทศกาลกับสิ่งแวดล้อมไม่ใช่เพียงแค่ความน่าสนใจของมันที่เราอยากจะมีโอกาสไปสัมผัสสักครั้ง ในขณะเดียวกัน เทศกาลเผาเทียนเล่นไฟใหญ่โตนี้ยังมีปัญหาที่สร้างผลกระทบให้กับสิ่งแวดล้อมด้วยเช่นกัน และเป็นที่พูดถึงอยู่ในสื่อต่างชาติด้วย อันเนื่องมาจากสถานที่จัดงานที่อยู่กลางทะเลทราย ฉะนั้นสิ่งที่จะเกิดขึ้นได้เสมอคือแรงลมของพายุทรายที่คาดเดาไม่ได้ รวมไปถึงสภาพภูมิอากาศที่ร้อนระอุในตอนกลางวันอาจทำให้เกิดการลุกติดของไฟได้ง่าย ฉะนั้นนี่จึงเป็นเรื่องที่เทศกาลเองให้ความสำคัญอย่างมาก รวมไปถึงการทำให้ธรรมชาติดั้งเดิมอยู่ในสภาพสมบูรณ์ที่สุด กล่าวคือหากมีกิจกรรมเกิดขึ้นตรงไหนในเทศกาลแห่งนี้ เมื่อสิ้นสุดเทศกาลแล้วทุกอย่างจะต้องกลับไปเป็นปกติให้มากที่สุดหรือดีกว่าเดิมเท่านั้นทั้งนี้ Burning Man เองก็ยังวางแผนในการพัฒนาให้เทศกาลของพวกเขาอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างยั่งยืนภายในปี 2030 อีกด้วย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องฟรีคาร์บอนหรือการกำจัดขยะ โดยยังไม่เปิดเผยรายละเอียดใดๆ ออกมามากนัก แต่เราคาดว่ามันจะเป็นหนทางที่ดีของการจัดเทศกาลอื่นๆ ในอนาคต ที่จะสามารถสนุกสนานและรักษ์โลกไปพร้อมๆ กันได้ภาพ: Bill Klemens / Burning Man Organizationพิสูจน์อักษร: ภาสิณี เพิ่มพันธุ์พงศ์อ้างอิง:
ในเทศกาล Burning Man มีการนำเอาหุ่นขนาดยักษ์มาตั้งไว้ ก่อนจะเผามันในคืนก่อนสิ้นสุดเทศกาล เพื่อเป็นการบ่งบอกถึงการมาอยู่ร่วมกันของทุกๆ คนในเทศกาล โดยเริ่มต้นจากไซส์เพียง 8 ฟุต (ประมาณ 2.4 เมตร) ในปีแรก และมีขนาดสูงที่สุดเท่าที่มีการบันทึกไว้ได้คือ 32 เมตรในปี 2011 และ 2014เทศกาลนี้ไม่มีการใช้เงินแม้แต่บาทเดียว (ยกเว้นค่าบัตรเข้างานและค่าธรรมเนียมสำหรับรถยนต์) โดยภายในงานพวกเขาจะใช้วิธีการแลกเปลี่ยนสิ่งของกันอย่างง่ายๆ เช่น เอาข้าวไปแลกเบียร์ หรือคุณอาจจะต้องเต้นเอามันเพื่อแลกกับซุปสักถ้วย