กรมทรัพยากรน้ำ กับความรับผิดชอบต่อประชาชนชาวไทย?
อีกไม่กี่วันข้างหน้านี้ กรมทรัพยากรน้ำในฐานะเลขานุการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย จะจัดการประชุมที่ใช้ชื่อว่า การดำเนินการให้ข้อมูลโครงการเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำดอนสะหง สปป. ลาว ตามกระบวนการ PNPCA ที่จังหวัดอุบลราชธานี และนครพนม ในวันที่ 10 และ 12 พฤศจิกายน โดยหน่วยงานที่เป็นเจ้าภาพหลักภายในกรมทรัพยากรน้ำ คือ สำนักบริหารจัดการลุ่มน้ำโขง การจัดการประชุมในครั้งนี้ กล่าวได้ว่าเป็นการจัดการประชุมที่น่าอับอายขายหน้ามากที่สุดอีกครั้งหนึ่งโดยหน่วยงานราชการของประเทศไทย ด้วยเหตุที่การประชุมภายใต้กระบวนการ PNPCA ไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นครั้งแรก หากแต่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว ในช่วงปี 2553-2554 ในกรณีที่ประเทศสปป.ลาว เสนอโครงการเขื่อนไซยะบุรีมายังสำนักเลขาธิการคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง และได้เริ่มใช้ระเบียบปฏิบัติตามกระบวนการ PNPCA ในกรณีเขื่อนกั้นแม่น้ำโขงสายหลักเป็นกรณีแรก การจัดประชุมของกรมทรัพยากรน้ำในครั้งนั้น ได้จัดขึ้น 3 ครั้ง ที่อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย และอำเภอเมือง จังหวัดนครพนม โดยใช้ชื่อการประชุมว่า การจัดเวทีให้ข้อมูลและรับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อโครงการไฟฟ้าพลังน้ำไซยะบุรีผลการประชุมทั้ง 3 ครั้งชี้ว่า ผู้เข้าร่วมประชุมมีข้อท้วงติงหลายประการต่อการดำเนินงานของกรมทรัพยากรน้ำดังปรากฏในรายงานสรุปการประชุมของกรมทรัพยากรน้ำเอง โดยเฉพาะในเรื่องที่ยังไม่มีการเปิดเผยข้อมูลโครงการเขื่อนไซยะบุรีและรายงานการศึกษาผลกระทบทางสังคมและสิ่งแวดล้อมก่อนการจัดการประชุม กรมทรัพยากรน้ำควรดำเนินการจัดการประชุมให้สอดคล้องกับระเบียบปฏิบัติของกฎหมายในประเทศไทยเช่นกัน เพราะเป็นเขตอธิปไตยของประเทศไทย (อาทิ ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการรับฟังความเห็นของประชาชน พ.ศ. 2548) เจ้าของโครงการต้องมาชี้แจงให้ข้อมูลและตอบข้อซักถามต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียโดยตรง เพราะการชี้แจงโดยผู้แทนจากสำนักเลขาธิการคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง ไม่สามารถชี้แจงโครงการในรายละเอียดได้ การจัดประชุมควรต้องจัดประชุมให้ครบทุกจังหวัดของประเทศไทยที่ติดแม่น้ำโขง การจัดเพียง 3 ครั้ง ถือเป็นการกีดกันการมีส่วนร่วมของประชาชน ต้องมีการขยายระยะเวลากระบวนการ PNPCA ให้มากกว่า 6 เดือน เนื่องจากเป็นระยะเวลาที่สั้นเกินไปในการเปิดเผยข้อมูลและรับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และต้องมีการแปลเอกสารทั้งหมดเป็นภาษาไทย รวมถึงมีการเผยแพร่ในระยะเวลาหนึ่งก่อน เพื่อให้ประชาชนไทยมีเวลาในการศึกษาข้อมูลต่าง ๆเป็นความน่าอับอายของกรมทรัพยากรน้ำอย่างถึงที่สุด กับการจัดการประชุมตามกระบวนการ PNPCA ครั้งที่สองในประเทศไทย ที่ยังคงดำเนินการไปโดยไม่ได้รู้สึกอินังขังขอบกับข้อท้วงติง และจากความผิดพลาดในครั้งแรกแม้แต่น้อย ขณะที่การจัดประชุมจะจัดในอีกไม่กี่วัน แต่กลับยังไม่มีข้อบ่งชี้ใด ๆ ที่ช่วยให้เห็นว่า กรมทรัพยากรน้ำได้ทำงานอย่างมีความรับผิดชอบต่อเงินภาษีของประชาชนคนไทย ถึงวันนี้ ยังไม่มีแม้แต่ความกล้าหาญที่จะประกาศกำหนดการประชุมในเว็บไซต์ของกรมทรัพยากรน้ำ (หรือสำนักบริหารจัดการลุ่มน้ำโขง) และอีกประเด็นหนึ่งที่สำคัญ คือ การจัดประชุมครั้งนี้ กรมทรัพยากรน้ำได้ตัดคำว่า รับฟังความคิดเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ออกไป เพราะฉะนั้นการจัดเวที 2 ครั้งนี้ อาจจัดให้หมาแมวที่ไหนฟังก็ได้ รวมทั้งไม่มีเจ้าของโครงการมาเป็นผู้ชี้แจงในเวที นอกจากนี้แล้วยังไม่มีการเผยแพร่ข้อมูลรายงานการศึกษาโครงการเขื่อนดอนสะโฮงและผลกระทบต่าง ๆ ฉบับเต็มที่เป็นภาษาไทย และรายงานที่สำนักเลขาธิการคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงได้ทำการประเมินโครงการเขื่อนดอนสะโฮงไว้ คือ รายงานการประเมินเบื้องต้นโครงการเขื่อนดอนสะโฮง (Initial Assessment on Don Sahong Project) ซึ่งแล้วเสร็จตั้งแต่เดือนมกราคม 2557 แต่อย่างใดท้ายที่สุด กรมทรัพยากรน้ำได้ละเลยการปฏิบัติหน้าที่ที่จะต้องดำเนินการตามระเบียบปฏิบัติตามกฎหมายไทย เนื่องจากกรมทรัพยากรน้ำในฐานะกรรมการและเลขานุการของคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย มีหน้าที่ต้องเสนอแนะแนวทาง วิธีการในกระบวนการการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในลุ่มแม่น้ำโขงของไทยให้สอดคล้องกับกระบวนการการมีส่วนร่วมของประเทศภาคีสมาชิกในลุ่มแม่น้ำโขง ตามพันธกรณีของความตกลงว่าด้วยความร่วมมือเพื่อการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงอย่างยั่งยืน พ.ศ. 2538 ซึ่งหมายถึงสามารถนำระเบียบ กฎหมายของไทยมาใช้ได้ แต่กลับทำเป็นไม่รู้ไม่เห็นไปเสียอย่างนั้น4 ปีที่แล้ว ผมได้เข้าร่วมประชุมในเวทีที่อำเภอเชียงคาน และอำเภอเมืองนครพนม ได้ยินจากเจ้าหน้าที่ของกรมทรัพยากรน้ำพูดแก้ตัวอยู่ตลอดเวลาว่า เราทำอะไรไม่ได้ เพราะเป็นอธิปไตยของประเทศลาว เป็นการพูดของข้าราชการไทย ในการประชุมบนแผ่นดินไทยของคนไทย ที่จะไม่จัดการกระบวนการประชุมให้เป็นไปตามกฎหมายไทย ผมแน่ใจว่า การประชุมที่จะกำลังเกิดขึ้นที่อุบลราชธานีและนครพนม เราจะได้ยินคำพูดทำนองนี้จากปากข้าราชการไทยอีก เป็น 4 ปีที่สูญเปล่า ไม่อาจหาวิวัฒนาการและความรับผิดชอบใด ๆ ของกรมทรัพยากรน้ำ ทั้งต่อประเทศและประชาชนไทยที่อาศัยในลุ่มน้ำโขงได้เลยฮูสะโฮง ที่ตั้งของเขื่อนดอนสะโฮง Procedures for Notification Prior Consultation and Agreement: PNPCA คือ การแจ้ง การปรึกษาหารือล่วงหน้าและข้อตกลง ตามความตกลงว่าด้วยความร่วมมือเพื่อการพัฒนาลุ่มแม่น้ำโขงอย่างยั่งยืนปี 2538 Report on National Consultation Meeting on Prior Consultation for the proposed Xayaburi hydroelectric power dam project รายงานการประเมินในเรื่อง Hydrology Sediment Transport and Morphology Fisheries Water Quality and Aquatic Ecosystem Health Dam Design and Operation Navigation Social Issues
 อีกไม่กี่วันข้างหน้านี้ กรมทรัพยากรน้ำในฐานะเลขานุการคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย จะจัดการประชุมที่ใช้ชื่อว่า การดำเนินการให้ข้อมูลโครงการเขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำดอนสะหง สปป.
มนตรี จันทวงศ์,สปป.ลาว,ฮูสะโฮง,เขื่อนดอนสะโฮง,เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำดอนสะหง,โครงการฟื้นฟูนิเวศในภูมิภาคแม่น้ำโขง