สุรพศ ทวีศักดิ์: วัฒนธรรมคิดบวกเพื่อแผ่นดินอันงดงาม
ภาพจากเฟสบุ๊คของ วินทร์ เลียววาริณ ข้างบนคือตัวอย่างของการ คิดบวก ในยามวิกฤตที่เป็นเหตุให้เกิดปรากฏการณ์ ทัวร์ลง ในเฟสบุ๊คดังกล่าวบางทีคิดบวก (positive thinking) กับคิดลบ (negative thinking) ก็มีเส้นบางๆ แบ่งแยกระหว่างสองสิ่ง ถ้าเราคิดว่าสิ่งดีๆ เกิดขึ้นเป็นเพราะฝีมือของไวรัสโควิด-19 แทนที่จะเป็นคิดบวก มันอาจจะเป็นคิดลบก็ได้ และนั่นจึงเป็นที่มาของคำถามว่า เฮ๊ย แล้วคนที่ต้องทำงานเสี่ยงกับการติดไวรัส คนที่ติดไวรัส คนตกงาน คนที่กำลังเผชิญความอดอยากจำนวนมหาศาล อย่างที่มีงานวิจัยบอกว่า หากไวรัสนี้ระบาดยาวถึง 1 ปี จะมีคนยากจนเพิ่มขึ้นทั่วโลกราว 500 ล้านคน แล้วคนเหล่านี้ จะยังคิดถึง ฝีมือที่เจ๋ง ของไวรัสที่มันทำให้โลกสะอาดสดใสขึ้นได้อย่างไรจะว่าไปวิธีคิดแบบวินทร์อาจถือได้ว่าเป็น วิธีคิดสูตรสำเร็จ ในวัฒนธรรมพุทธศาสนาไทย พระเซเลบก็แสดงความเห็นทำนองเดียวกันว่า วิกฤติโควิดเป็นเรื่องธรรมชาติกำลังสร้างสมดุล แล้วเสนอให้คิดบวก ให้อยู่ห่างๆ คนคิดลบ หรือให้ พลิกวิกฤตเป็นโอกาส นั่นคือได้มีโอกาสอยู่บ้าน ฝึกเจริญสติ อยู่กับปัจจุบันขณะ ฯลฯปัญหาคือ การคิดบวกมันแค่ พลิกมุมมอง หรือแค่มองหาด้านดีท่ามกลางสถานการณ์เลวร้ายโดยไม่คำนึงถึง ความสมเหตุสมผล เช่นนั้นหรือ ความจริงแล้วการคิดบวกไม่ได้ตัดขาดจากความสมเหตุสมผล ถึงขนาดที่เราจะบอกได้ว่า ธรรมชาติที่สะอาดสดใสเป็นฝีมือสุดเจ๋งของโควิดและมองการวิพากษ์วิจารณ์ ติติงเป็นการคิดลบไปเสียหมดตัวอย่างที่ชัดเจนเช่น ขณะที่ประเทศเผชิญวิกฤตเศรษฐกิจมาตลอดภายใต้รัฐบาลเผด็จการทหารและถูกซ้ำเติมด้วยวิกฤตโควิด แต่งบประมาณเพื่อสถาบันกษัตริย์ และงบฯ จัดซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์ของกองทัพกลับพุ่งสูงขึ้นอย่างผิดปกติ กลุ่มทุนใหญ่ไม่กี่ตระกูลแม้ว่าจะได้รับผลกระทบแต่ก็ยังอยู่ได้ไม่ลำบากนัก ขณะที่คนส่วนใหญ่ตกงาน แบกภาระหนี้สินทั้งในและนอกระบบ ทั้งหมดมันคือผลของความเหลื่อมล้ำทางอำนาจและความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจภายใต้โครงสร้างการเมืองที่ไม่เป็นประชาธิปไตย ถ้าเราต้องการเปลี่ยนแปลงประเทศให้เป็นไปในทางบวก ก็หนีไม่พ้นที่จะหยิบยก ด้านลบ ของโครงสร้างการเมืองและเศรษฐกิจดังกล่าวขึ้นมาพูด และจำเป็นต้องเปลี่ยนโครงสร้างการเมืองและเศรษฐกิจให้เป็นประชาธิปไตยอย่างไรก็ตาม หากมองให้ลึก การคิดบวก คิดลบในบ้านเรามี ความเป็นการเมือง (the political) ในตัวมันเองอย่างโจ่งแจ้ง หรือไม่ก็ซ่อนอยู่แบบเนียนๆ ตัวอย่างเช่น ความคิดที่เรียกร้องเสรีภาพในการวิจารณ์ตรวจสอบสถาบันกษัตริย์จะกลายเป็น คิดลบ หรือสร้างความแตกแยกเสมอ ขณะที่ความคิดในทางสรรเสริญสดุดีสถาบันกษัตริย์ถือเป็น คิดบวก หรือคิดดีงาม สร้างความรู้รักสามัคคีเสมอ จะว่าไปความคิดลบและบวกดังกล่าวเหมือน ถูกโปรแกรม ฝังหัวพลเมือง ผ่านระบบการศึกษา สื่อมวลชน ศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรมทางสังคม จึงเป็นความคิดที่แสดงออกเป็น สูตรสำเร็จ ที่แทบจะเรียกว่าเป็นไปโดยอัตโนมัติเลยก็ว่าได้เช่น ปัญญาชนจำนวนไม่น้อย ไม่ไว้ใจคนรวยที่ลงเล่นการเมือง ซึ่งก็เป็นเรื่องที่มีเหตุผล แต่ขณะเดียวกันพวกเขากลับซาบซึ้งกับกษัตริย์ที่รวยที่สุดในโลกแต่ตรวจสอบไม่ได้ ความไม่ไว้ใจและความซาบซึ้งดังกล่าวเมื่อนำมารวมกันย่อมสะท้อนให้เห็น ความไม่สมเหตุสมผล ในวิธีคิด ซึ่งก็คือความไม่สมเหตุสมผลในวิธีคิดลบ-คิดบวกที่ถูกโปรแกรมในหัวนั่นเองที่กำหนดให้คุณคิดลบเสมอต่อคนรวยในระบบการเมืองที่วิจารณ์และตรวจสอบได้และคิดบวกเสมอต่ออำนาจที่ตรวจสอบไม่ได้ ความไม่สมเหตุสมผล หรือความขัดแย้งในตัวเองของวิธีคิดดังกล่าว ทำให้การตรวจสอบไม่มีความหมาย ความไว้วางใจหรือไม่ไว้วางใจต่ออำนาจทางการเมืองไม่มีความหมาย เพราะในที่สุดแล้วอำนาจต่อรองที่เหนือกว่าในทางการเมืองจะถูกผูกขาดอยู่ที่กลุ่มอำนาจที่ไม่เป็นประชาธิปไตยเสมอไป แม้ประเทศนี้จะมีการเลือกตั้ง แต่ก็ไม่มีทางเป็นประชาธิปไตย เพราะตัวแทนประชาชนที่มาจากการเลือกตั้งต้องอยู่ภายใต้การควบคุมกำกับของอำนาจนอกระบบเลือกตั้งเสมอไป 
ภาพจากเฟสบุ๊คของ วินทร์ เลียววาริณ ข้างบนคือตัวอย่างของการ คิดบวก ในยามวิกฤตที่เป็นเหตุให้เกิดปรากฏการณ์ ทัวร์ลง ในเฟสบุ๊คดังกล่าวบางทีคิดบวก (positive thinking) กับคิดลบ (negative thinking)
สุรพศ ทวีศักดิ์,วัฒนธรรมคิดบวก,วินทร์ เลียววาริณ,โควิด-19