พีร์ พงศ์พิพัฒนพันธุ์: รัฐ-ศาสนากับท่วงท่าที่คลุมเครือ
คดีเงินวัดอันอื้อฉาวที่เกิดขึ้น โดยมีการพาดพิงถึงพระเถระผู้ใหญ่ 5 รูป ในประเทศไทยเวลานี้ นับว่าสร้างความสั่นสะเทือนออกไปยังวงการพระพุทธศาสนาหรือพุทธศาสนิกชนทั่วโลก ไม่เว้นแต่วงการพระพุทธศาสนาในสหรัฐอเมริกาโดยที่ต้องเข้าใจว่า ในสหรัฐอเมริกาเองมีวัดไทยและชาวพุทธไทย-อเมริกันอยู่เป็นจำนวนมากแทบทุกรัฐ ก็แน่นอนว่าพวกเขาเหล่านี้ย่อมเกิดข้อสงสัย ต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในประเทศไทยไม่แพ้คนไทยในประเทศเช่นกัน โดยเฉพาะในส่วนของพระเถระผู้ใหญ่บางรูปที่สัมพันธ์โดยตรงกับงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาในต่างแดนโดยตรง งานนี้นับว่าข่าวสารออนไลน์มีผลต่อการรับรู้ต่อและการคิดวิเคราะห์ของชาวพุทธในต่างแดนมากจริงๆ มิใช่ชาวพุทธเชื้อสายไทยเท่านั้น หากแต่เป็นชาวพุทธทุกเชื้อชาติในสหรัฐอเมริกานอกเหนือไปจากความสงสัยต่อกระบวนการตรวจสอบพระสงฆ์ของรัฐบาลไทยว่าเป็นไปตามหลักธรรมาภิบาลหรือมีวาระทางการเมืองแอบแฝงหรือไม่แล้ว ชาวพุทธที่นี่ยังคำถามเกี่ยวกับความโปร่งใส ของการจัดการทรัพย์สินของวัดในเมืองไทยอีกด้วย พวกเขาเห็นว่า การจัดการทรัพย์สินของวัดในประเทศไทยยังดำเนินการกันอย่างไม่ค่อยเป็นระบบ ทั้งๆ ที่วัดไทยและพระสงฆ์ไทยอยู่ภายใต้กฎหมายคือพระราชบัญญัติสงฆ์ ซึ่งเป็นกฎหมายเฉพาะ บัญญัติใช้กับพระสงฆ์ในพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะมีคำถามคาใจจากบรรดาชาวพุทธในต่างแดนจำนวนไม่น้อยว่าการบริหารวัดของคณะสงฆ์ไทยได้มาตรฐานหรือมีความโปร่งใสมากน้อยขนาดไหนกรณีเงินบริจาควัดแม้สัมพันธ์กับศรัทธาญาติโยมต่อพระสงฆ์หรือต่อวัด และเป็นคนละส่วนกับเงินสนับสนุนของรัฐบาล (งบประมาณ) ผ่านสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) ก็ตาม แต่ในแง่คำสอนเรื่องสมถะสันโดษของพระสงฆ์หลายๆ วัดมีลักษณะของการปฏิบัติตรงกันข้ามกับบริบทคำสอนในพระพุทธศาสนาเรื่องความมักน้อย สมถะ สันโดษของพระสงฆ์ ตรงนี้อย่าคิดว่า ฝรั่งไม่เห็นหรือไม่สนใจนะครับ เขามองเห็นมากกว่าที่ชาวพุทธอย่างเราๆ ในประเทศ มองเห็นด้วยซ้ำในอเมริกาศาสนากับรัฐแยกออกกันอย่างชัดเจน ที่เรียกว่า secular state นั่นแหละ โบสถ์หรือวัดตามกฎหมายอเมริกันมีสถานะเป็นองค์กรไม่หวังผลกำไร (nonprofit organization) เหมือนองค์กรไม่หวังผลกำไรโดยทั่วไป ไม่ได้มีสถานะพิเศษหรือกฎหมายพิเศษใดๆ คุ้มครองหรือปกป้อง รัฐเองก็ได้จัดงบประมาณใดๆ มาสนับสนุน แต่โปรดสังเกตว่า ศาสนาจำนวนมาก รวมถึงพระพุทธศาสนาต่างก็เข้าไปเผยแผ่ศาสนาของตนอย่างได้ผล จนทำให้คนอเมริกันเองเป็นพลเมืองบนความเป็นศาสนิกชนที่หลากหลายมากที่สุดในโลก เพราะความมีสิทธิเสรีภาพและกฎหมายถูกใช้ไปในอีกลักษณะหนึ่งคือ ใช้หลักสิทธิเสรีภาพคุ้มครองพลเมืองที่นับถือศาสนาทุกๆ ศาสนาอย่างเท่าเทียมกันอานิสงส์ของหลักสิทธิเสรีภาพนี่เอง เป็นเหตุให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาหนึ่งที่ถูกเผยแผ่อย่างกว้างขวางในสหรัฐอเมริกาจนมีพุทธศาสนิกชนเกิดขึ้นจำนวนมาก ไม่นับรวมศาสนสถานอย่างวัดไทยที่ปัจจุบันอาจมีถึง 1000 วัดแล้วก็เป็นได้แสดงให้เห็นถึงการเปิดกว้างของกฎหมายอเมริกัน แม้ว่ารัญอเมริกันจะไม่อุปถัมภ์คุ้มครองศาสนาใดศาสนาหนึ่งเป็นการเฉพาะ แต่ในแง่ของการให้สิทธิเสรีภาพในการนับถือศาสนาต่อพลเมืองกลับทำให้คนอเมริกันพาเป็นศาสนิกของแต่ละศาสนาๆ กันเป็นจำนวนมากที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันมีบุคคลอเมริกันผู้มีชื่อเสียงจำนวนหนึ่งพากันนับถือพระพุทธศาสนา จนเป็นให้ชาวพุทธและพระสงฆ์ไทยจำนวนหนึ่งหันไปใช้วิธีการเอาชื่อหรือเครดิตของบุคคลเหล่านี้มาใช้อ้างอิง เพื่อการเผยแผ่พระศาสนา แต่พุทธศาสนิกชนชาวไทยต้องพึงเข้าใจว่า นัยของการนับถือพระศาสนาของชาวพุทธอเมริกันต่างจากชาวพุทธในเมืองไทยอยู่มาก บางครั้งก็ตรงหรือถูกตามคำสอนในพระพุทธศาสนา วัตรปฏิบัติบางอย่างอาจไม่ใช่ ทางที่ดีนั้นควรเผยแผ่พระธรรมคำสอนโดยเนื้อหาชองพระธรรมนั้นเองมากกว่า ดังกรณีการอ้าง สตีฟ จ๊อบบ์ ของพระสงฆ์ไทยบางรูป ที่แทบไม่ได้ดูบริบทการสมาทานศาสนาพุทธของจ้อบบ์เอาเลยว่ามีรายละเอียดเป็นอย่างไร ที่แท้ก็แค่การหาคนดังมาเป็นพวกเท่านั้น ไม่ต่างอะไรกับการมุ่งเอากะพี้เสียยิ่งกว่าแก่นดังนี้แล ก็เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้วัดกับชุมชนอยู่อย่างไม่สัมพันธ์กันดังแต่ก่อน วัดและพระสงฆ์อยู่อย่างแปลกแยกกับชาวบ้านมากขึ้น ต่างฝ่ายต่างแทบปฏิสัมพันธ์กันในแง่จารีตเหมือนแต่ก่อน หากความสัมพันธ์เป็นไปในแง่พิธีกรรม และศาสนพิธีที่เลี่ยงเสียมิได้เท่านั้นเองกรณีอื้อฉาวเงินวัดในส่วนคณะสงฆ์ส่วนกลาง หรือ มหาเถรสมาคม (มส.) เอง ก็เป็นแต่เพียงตั้งรับอยู่กับที่ ไม่มีกิจกรรมก้าวหน้าหรือเชิงรุก ชี้ให้เห็นถึงการปฏิบัติที่ไม่สอดคล้องกับกับกระแสทัศน์แบบ 4.0 ครั้นเกิดเรื่องอื้อฉาวขึ้นก็หวังถึงการช่วยเหลือทำนองการได้รับหรือการแสดงออกถึงความเข้าใจจากฆราสชาวพุทธโดยถ่ายเดียว มิไยว่าแนวทางการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องของชาวพุทธในแบบ 4.0 นั้น ควรต้องมาจากฟากของพระเถระเองด้วย ดังนั้น เมื่อพูดกันถึงประเด็นนี้ ตำแหน่งโฆษกของมส. จึงไม่น่าจะเป็นตำแหน่งที่จำเป็นอีกต่อไปอีกประการหนึ่งก็คือ หากมองเข้าไปใน มส. แล้วเราจะเห็นว่ามีพระเถระที่มีความสามารถและเชี่ยวชาญเชิงวิชาการอยู่ในนั้น (เช่น พระพรหมบัณฑิต เป็นต้น) ก็ทำไมเล่าพระรูปที่มีความสามารถดังกล่าวจึงไม่ออกมาแสดงความเห็นว่าอะไรเท็จอะไรจริง แม้จะเป็นตามทัศนะของท่านก็ตาม หากน่าจะดีกว่าปล่อยให้เกิดความคลุมเครือสงสัยในบรรดาพุทธศาสนิกชนทั่วโลก โทษกันไปมาอย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้การใช้กลยุทธ์ซื้อเวลาหรือ เหมือนที่ผ่านๆ มาจึงอาจล้าสมัยเสียแล้วกับปัญหากรรมเดียวกันแต่เกิดขึ้นต่างวาระแบบนี้
 คดีเงินวัดอันอื้อฉาวที่เกิดขึ้น โดยมีการพาดพิงถึงพระเถระผู้ใหญ่ 5 รูป ในประเทศไทยเวลานี้ นับว่าสร้างความสั่นสะเทือนออกไปยังวงการพระพุทธศาสนาหรือพุทธศาสนิกชนทั่วโลก
คอร์รัปชัน,พีร์ พงศ์พิพัฒนพันธุ์,พุทธศาสนา,ศาสนา