กสม. เสนอ4 ข้อถึงประยุทธ์และประธาน สนช. ปมร่าง กม.ปราบปรามการทรมาน-อุ้มหาย
กรรมการสิทธิฯ เสนอ 4 ข้อ ถึง พล.อ.ประยุทธ์ และ ประธาน สนช.ต่อ ร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย แนะสร้างหลักประกันทางกฎหมายที่ชัดเจนเพื่อคุ้มครองสิทธิประชาชนตามพันธกรณีระหว่างประเทศ22 ม.ค.2562 สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเผยแพร่ข่าวคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.)เสนอความเห็นถึง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ(สนช.)ต่อ ร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย แนะสร้างหลักประกันทางกฎหมายที่ชัดเจนเพื่อคุ้มครองสิทธิประชาชนตามพันธกรณีระหว่างประเทศโดยระบุว่า ตามที่คณะรัฐมนตรีได้เสนอร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. พร้อมแจ้งผลการรับฟังความคิดเห็นต่อร่าง พ.ร.บ.นี้ เพื่อให้ในคราวประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติพิจารณา ซึ่งต่อมา ในคราวประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ครั้งที่ 86/2561 เป็นพิเศษ เมื่อวันที่ 20 ธ.ค.2561 ได้มีมติรับหลักการร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว และให้ตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญขึ้นเพื่อพิจารณาต่อไป นั้นกสม.เห็นว่า ร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. เป็นกฎหมายที่มีความสำคัญ เนื่องจากมีเจตนารมณ์เพื่อให้ประเทศไทยสามารถปฏิบัติตามพันธกรณีตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมาน และการประติบัติหรือการลงโทษที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี(CAT)ที่ประเทศไทยเป็นภาคีได้อย่างครบถ้วนและมีประสิทธิผลยิ่งขึ้น รวมทั้งเพื่อให้เป็นกฎหมายในการอนุวัติการตามอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญโดยถูกบังคับ(ICPPED)ที่ประเทศไทยได้ลงนามไว้ กสม. จึงได้พิจารณาร่าง พ.ร.บ.ฉบับดังกล่าว และเสนอความเห็นเพิ่มเติมไปยังนายกรัฐมนตรีและประธานสภานิติบัญญัติแห่งชาติ(สนช.)สำหรับเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว เพื่อให้สอดคล้องกับหลักการและพันธกรณีระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน โดยมีความเห็นสรุปดังนี้1. โดยทั่วไป ร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว มีสาระสำคัญที่สอดคล้องกับอนุสัญญาCATและICPPEDทั้งในส่วนนิยามความผิดฐานกระทำทรมานและกระทำให้บุคคลสูญหาย การดำเนินคดีและบทกำหนดโทษ รวมทั้งการป้องกันการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหายและการคุ้มครองผู้เสียหาย2. ในการรับฟังความคิดเห็นที่ผ่านมามีผู้เสนอความเห็นว่า ไม่มีความจำเป็นต้องบัญญัติเรื่องการห้ามยกสถานการณ์ฉุกเฉิน สงคราม ความไม่มั่นคงของรัฐ หรือสถานการณ์พิเศษใดเป็นข้ออ้างในการทรมานหรือกระทำให้บุคคลสูญหาย และการห้ามส่งตัวบุคคลออกนอกราชอาณาจักรหากมีเหตุควรเชื่อได้ว่า บุคคลนั้นจะถูกทรมานหรือถูกกระทำให้สูญหาย หรือหลักการห้ามผลักดันกลับไปสู่อันตราย (non - refoulement) ตามมาตรา 11 และ 12 ไว้ใน ร่าง พ.ร.บ.นี้ เนื่องจากมาตรา 5 และ 6 ของร่าง พ.ร.บ.นี้ได้กำหนดให้การทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหายเป็นความผิดโดยชัดแจ้งแล้วเมื่อการกระทำของเจ้าหน้าที่รัฐครบองค์ประกอบความผิดแล้วไม่ว่าในสถานการณ์ใด ก็ไม่สามารถอ้างเหตุยกเว้นความผิดตามกฎหมายได้ ส่วนกรณีการส่งตัวบุคคลออกนอกประเทศนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้นำหลักการห้ามผลักดันกลับไปสู่อันตรายมาพิจารณา ประกอบกับประเทศไทยมีกฎหมายที่ให้ดุลพินิจฝ่ายบริหารในการพิจารณาไม่ผลักดันบุคคลออกนอกประเทศได้อยู่แล้ว อาทิ พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522อย่างไรก็ตาม คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติเห็นว่า บทบัญญัติในมาตรา 11 และ 12 ของ ร่างพ.ร.บ.นี้เป็นหลักการสำคัญของอนุสัญญาCATและอนุสัญญาICPPEDโดยเมื่อพิจารณาเห็นว่า ประเทศไทยยังมีปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐตามอนุสัญญาCATและICPPEDการคงมาตรา 11 และ 12 ไว้ในร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว จะเป็นการสร้างหลักประกันทางกฎหมายที่ชัดเจนในการคุ้มครองสิทธิของประชาชนตามรัฐธรรมนูญและพันธกรณีระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน3.การกำหนดความรับผิดของผู้บังคับบัญชาตามมาตรา 32 ของร่าง พ.ร.บ.นี้ มีที่มาจากอนุสัญญาICPPEDข้อ 6 (ข) ซึ่งกำหนดองค์ประกอบความรับผิดของผู้บังคับบัญชาไว้ 3 ประการ คือ (1) ทราบหรือเจตนาละเลยข้อมูลซึ่งระบุอย่างชัดเจนว่า ผู้ใต้บังคับบัญชาภายใต้อำนาจและการควบคุมที่มีผลของตนได้กระทำหรือจะกระทำความผิดฐานกระทำให้บุคคลหายสาบสูญโดยถูกบังคับ (2) มีอำนาจความรับผิดชอบและการควบคุมอย่างมีผลเหนือกิจกรรม ซึ่งเกี่ยวข้องกับความผิดฐานกระทำให้บุคคลหายสาบสูญโดยถูกบังคับ และ (3) ไม่ดำเนินมาตรการต่าง ๆ ทั้งหมดที่จำเป็นและเหมาะสมภายใต้อำนาจของตน เพื่อป้องกันหรือระงับการกระทำให้บุคคลหายสาบสูญโดยถูกบังคับหรือเสนอเรื่องต่อเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจเพื่อดำเนินการสอบสวนและดำเนินคดี นั้น จึงเห็นว่า การกำหนดความรับผิดของผู้บังคับบัญชาตามมาตรา 32 ในร่าง พ.ร.บ.นี้ ซึ่งระบุว่าผู้บังคับบัญชาผู้ใดทราบว่าผู้ใต้บังคับบัญชาที่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาโดยตรงของตนจะกระทำหรือได้กระทำความผิดอาจไม่สอดคล้องกับความมุ่งหมายตามข้อ 6 ของอนุสัญญาICPPEDจึงเห็นควรตัดคำว่า โดยตรง ออก คงเหลือข้อความดังนี้ ผู้บังคับบัญชาผู้ใดทราบว่าผู้ใต้บังคับบัญชาที่อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของตนจะกระทำหรือได้กระทำความผิด4. กสม. มีข้อสังเกตว่า ในบันทึกหลักการและเหตุผลประกอบร่าง พ.ร.บ.ดังกล่าว ระบุว่า ประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีอนุสัญญาCATและอนุสัญญาICPPEDยังมีความคลาดเคลื่อนอยู่ เพราะตามข้อเท็จจริงประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีเฉพาะอนุสัญญาCATเท่านั้น ส่วนอนุสัญญาICPPEDแม้ว่าสภานิติบัญญัติแห่งชาติจะมีมติให้ความเห็นชอบในหลักการการให้สัตยาบันต่ออนุสัญญาฯ เมื่อวันที่ 10 มี.ค. 2560 แต่ประเทศไทยยังไม่ได้ดำเนินการให้สัตยาบันต่ออนุสัญญาICPPEDแต่อย่างใด การระบุว่าประเทศไทยเป็นภาคีอนุสัญญาICPPEDจึงยังคลาดเคลื่อน
กรรมการสิทธิฯ เสนอ 4 ข้อ ถึง พล.อ.ประยุทธ์ และ ประธาน สนช. ต่อ ร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย
ร่าง พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหาย พ.ศ. ....,อนุสัญญาต่อต้านการทรมาน,คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ,การอุ้มหาย,การซ้อมทรมาน