Telangana Lokayukta
ತೆಲಂಗಾಣದ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಮತ್ತು ಉಪ-ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಕಾಯಿದೆ, 83ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಸಂಸದೀಯ ಒಂಬುಡ್ಸ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ತೆಲಂಗಾಣದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೂರುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆಡಳಿತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು 83ರ ನವೆಂಬರ್ 1ರಿಂದ ಕಾನೂನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ 2013ರ ಲೋಕಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವು ಜನವರಿ 16,2014ರಿಂದ ಕಾನೂನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯವೂ ಅದರ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ತನ್ನ ಲೋಕಾಯಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಪಕ್ಷಪಾತ, ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪದಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ 1983ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಜಂಟಿ ರಾಜ್ಯವಾದ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ 1983ರ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು 2014ರಲ್ಲಿ ತೆಲಂಗಾಣ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 2013ರ ಲೋಕಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಕಾಯ್ದೆಯು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ದೂರುಗಳ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಲೋಕಾಯಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೈದರಾಬಾದ್ನ ಬಶೀರ್ಬಾಗ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಹಾಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಜೊತೆಗೆ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಅರ್ಹರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 2019ರಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಕರ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಯಂ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೋವುಂಟು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಭ್ರಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ದೂರು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು 2019ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನಿವೃತ್ತ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಸಿ. ವಿ. ರಾಮುಲು ಅವರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿ. ನಿರಂಜನ್ ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಉಪ-ಲೋಕಾಯುಕ್ತರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ 2014ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಈ ಸ್ಥಾನವು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು 1. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಎನ್ಜಿಒ, 'ಬಲಾಲಾ ಹಕ್ಕುಲ ಸಂಘಮ್' (ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘ) ನಿಂದ ದೂರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಗರದ ಪೊಲೀಸರಿಂದ 13 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಯ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. 2. 2013ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಕರು ನಕಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬಡ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಕರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಯ ಕುರಿತು ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಕರಣವೊಂದನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿ ರಾಜ್ಯ ಸಿಐಡಿಯಿಂದ ವರದಿಯನ್ನು ಕೋರಿತ್ತು. 3. ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ರಾಮಂತಪುರವನ್ನು ತನ್ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಲೆಯು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು ಲೋಕಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2013 ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ದೆಹಲಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ತಮಿಳುನಾಡು ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ ತೆಲಂಗಾಣ ತೆಲಂಗಾಣ ಲೋಕಾಯುಕ್ತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ