Drugą poważną przyczyną poprawy sytuacji, jest nagły
a szybki rozrost plantacji pomarańczowych. Kupuje się obec
nie, prawie-że dzień w dzień wielkie obszary i zamienia się je
w plantacje. Plantacje pomarańczowe są intratnym interesem,
kapitały w nie wkładane dobrze się opłacają. Od kilku lat
międzynarodowy rynek zbytu jest dla sprzedawców pomarań
czy nadzwyczaj korzystny. Nic dziwnego, że plantacje poma
rańczy stały się dziś u nas ostatnim krzykiem „mody“,
a wielu z tych, którzy niedawno jeszcze marzyli o założeniu
„kwucy* w Emek, dziś poważnie o tem myślą, jak stworzyć
kolektywną plantację pomarańczy. Rozwój tych plantacji przy
czynił się ostatnio do wpływu większych kapitałów i dał za
jęcie wielkiej części bezrobotnych. Niestety, nie wszystkim
bezrobotnym. Mamy dobrze jeszcze w pamięci zeszłoroczne
smutne wypadki w Petach Tikwah. Wiemy, że i w tym
roku ilość robotników żydowskich, zajętych przy plantacjach
w Petach-Tikwah będzie dość mała. Stara to bolączka naszej
kolonizacji. Wina spada w wielkiej mierze na kolonistów;
choć nie w całości. Eksport pomarańczy znajduje się w rę
kach arabskich, kolonista żydowski z reguły sprzedaje owoc
niedojrzały. Zrywanie i pakowanie pomarańczy i t. d. należy
już do arabskich eksporterów. Jest to rzeczywiście parodoks
dziwny, że my — naród handlu — pozostawiamy ten eksport
arabskim kupcom. Przy pewnej dobrej woli i zrozumieniu
dla interesów narodowych, mogliby jednakowoż nasi koloniści '
dużo uzyskać u swoich arabskich eksporterów, a ilość robot
ników żydowskich, zajętych w plantacjach pomarańczy, wzro
słaby znacznie.
Przyczynił się do poprawy sytuacji również i smutny
fakt reemigracji. Po czwartej „aliji“ cyfra ludności żydow
skiej w kraju dochodziła, jak obliczają 165.000 dusz. Opuściło
kraj prawie-że 10.000 osób.
