Jak zdobywano praktyczną wiedzę wczoraj (pod zaborem)
w dziedzinie przemysłu?


Kochani Czytelnicy „Dzwonu Niedzielnego!“ W Małopolsce pod
zaborem austr. był zwyczaj, że każdy chłopak, będacy w jakimś
terminie, po wyzwoleniu się na czeladnika, szedł na „wander“
i pracował przez szereg lat u innych majstrów, głównie zagranicz
nych. W ten sposób miał możność zapoznać się z różnymi metodami
pracy i urzadzeniami warsztatów. Po powrocie i po wykazaniu się
odpowiednimi świadectwami pracy czeladnikowskiej mógł się zapisać
do swojego cechu, ożenić się i założyć własny warsztat, jako ukwa
lifikowany rzemieślnik. Wtedy wolno mu było przyjmować chłopców
do praktyki i ćwiczyć ich, bo sam pan majster „z niejednego pieca
chleb zjadał*. TĄ DROGĄ PRZEMYSŁ POLSKI DOSKONALIŁ SIĘ,
upodobniał się do zachodnio-europejskich krajów. Przez przyjmowa
nie zaś form i motywów rodzimych swą oryginalnością i starannością
w wykonaniu dochodził do prawdziwych „kunsztyków* areydzieł na
rodowych. 04 wędrowania byli zwolnieni czeladnicy piekarscy już
w 1683 roku od czasów wyprawy Jana Sobieskiego pod Wiedeń.
Sprawę ukwalifikowanego rzemiosła w Polsce uregulowano do
piero droga ustawy w r. 1927. Każdy czeladnik po ukończeniu
3-letniej nieprzerwalnej pracy u majstra i ukończeniu szkoły do
kształcajacej może zdawać egzamin mistrzowski w Izbie rzemieślni
czej i stać się samodzielnym majstrem, czyli „mistrzem“ danej ga
łęzi przemysłu, bez przymusu pójścia na „wander“.
CO SIĘ DZIEJE Z PRZEMYSŁEM DOMOWYM? Obok ukwalifi
kowanego przemysłu głównie po miastach, sa jeszcze 2 typy prze
mysłu wiejskiego: a) przemysł domowy, chałupniczy (nakładczy);
b) przemysł ludowy (regionalny). Oba powyższe typy przemysłu wiej
skiego i małych miasteczek pozostaja dotychczas bez żadnej prawie
opieki odpowiedzialnych czynników w odrodzonej Ojezyźnie. Nie wi
dać żadnych nawet usiłowań ani w kierunku jego udoskonalenia, czy
zapewnienia zbytu wyrobów, czy ochrony przed lichwiarskim wy
zyskiem hurtowników i fabrykantów żydowskich.
