„Drukt niet nog steeds", verbrak de graaf met plechtige stem de stilte, die enkele oogenblikken in de zaal gevallen was, „de straf, die op den zondeval volgde, onze menschheid? En is niet het pasgeboren kind reeds daardoor bezwaard?. ." „Neen", viel Menachem hem op beslisten toon in de rede. „Het pasgeboren kind heeft van den Almachtige een reine ziel ontvangen, die hij als een schat bewaren kan om haar na den dood weder onbesmet als geleend goed terug te geven." Het was den landheer, die zich nimmer met zulke onderwerpen had bezig gehouden, niet geheel duidelijk, wat de beide geleerden bedoelden en ook de loop van het gesprek bracht hem geen klaarheid. Steeds nieuwe bijbelteksten hoorde hij uitspreken, waaraan zij beiden een verschillende uitlegging gaven. Het drong ook volstrekt niet tot hem door, dat de Joden zoo verdorven waren als de graaf meende, want bespraken zij niet beiden denzelfden bijbel? Doch omdat hij zelf, uit vrees voor zijn onkunde, niets durfde zeggen, verloor hij al spoedig zijn belangstelling voor hetgevoerdegesprek. En in zijn gedachten drongen weer de eigen zorgen, die hem geen rust gunden. Wat werd er toch op het kasteel van zijn schoonzoon, wiens land aan het zijne grensde, gebrouwd ? Waarom was deze hem dien morgen zonder een enkelen groet voorbijgereden, en waarom kwam ook zijn dochter haar gewone bezoeken niet meer brengen? Waren de stroopers, die den laatsten tijd zijn bosschen onveilig maakten, niet hun handlangers? Een
heftige uitroep van den graaf riep den
landheer weer naar het oogenblikkelijk gebeuren terug, en zich tot luisteren dwingend ging hij overeind zitten. „Wilt gij daarmee", hoorde hij den graaf zeggen „de voorspellingen der profeten verloochenen?" Volstrekt niet, „klonk het antwoord van den rebbe, „wij houden echter vol, dat de Messias, wiens komst de profeet Elia éénmaal aankondigen zal, nog met gekomen is..." Daarbij wilde de graaf zich echter niet zoo dadelijk neerleggen. En wederom begon hij met het lezen van bijbeltexten. Doch in zijn ijver vergat hij het vertalen daaryan geheel en omdat hij zich telkens met verschillende Latijnsche toelichtingen in de rede viel, kon de landheer het gesprek heelemaal niet meer volgen. Hij liet het vermoeide hoofd achterover leunen en opnieuw kwamen de oude zorgen zijn rust verjagen. Ruim een jaar geleden was zijn oudste zoon, die een plaats aan het hof had bekleed, door een lichtzinnige daad verjaagd. 