liet is niet de vernietiging van onze persoonlijk heid door haar opzettelijk te schaden, wat het ver lichte bewustzijn van den mensch vordert, maar wèl de onderwerping van ons lichaam aan de wet der Rede. De werkzaamheid van den mensch, wiens lichaam onderworpen is aan de wet der Rede, openbaart zich in Liefde. Er zijn, volgens Tolstoy, twee soorten van liefde. De eene zoekt slechts de voldoening der behoeften van ons persoonlijk bestaan; zij zoekt slechts het geluk van het lichamelijk, dierlijk Ik. Het is een zelfzuchtig gevoel. Deze soort van liefde openbaart zich in het gevoel dat een moeder drijft om ter wille van haar kind, een ander, hongerig kind van de melk zijner moeder te berooven; in het gevoel, dat een vader drijft om, ten koste van de grootste moeite, en den zwaarsten arbeid, het laatste stuk brood van hon gerige menschen te stelen, om het bestaan van zijn kinderen in de toekomst te verzekeren; in het gevoel, dat maakt dat hij, die een vrouw liefheeft, lijdt onder die liefde en haarzelf doet lijden, door haar te verleiden of zich met haar in ’t verderf te storten uit jaloezie; het is deze soort van liefde, die oorzaak is, dat menschen, die tot eenzelfden bond behooren, trachten anderen te benadeelen, om de belangen van hun bondgenooten te waar borgen ; die oorzaak is, dat vele menschen zich ten koste van veel moeite en tijd, overgeven aan een geliefkoosd stokpaardje niettegenstaande den last en het leed die er uit voortvloeien voor degenen, die met hen samenleven; het is deze liefde, die de menschen doet grijpen naar de wapenen om een beleediging hun dierbaar vaderland aangedaan te wreken, en de slagvelden te overdekken met dooden en gewonden, vrienden en vijanden. Zeker zal niet déze liefde de tegenspraak in het menschelijk leven oplossen. Maar er is een andere liefde — een heilzame liefde. De ware liefde zoekt het geluk van anderen vóór dat van het lichamelijk Ik. Deze liefde wordt geboren uit de verloochening van het persoonlijk geluk. 