A gdzież się podziała jego religijność?
Wszystkie mniemane zalety chłopa, przy
wiązanie do swojej własności, do swojej
mowy, niechęć do loteryi (a więci gry
w karty) da się sprowadzić do jednej wa
dy: uporu. Dlaczego się to nazywa upo
rem? Ohyba dlatego, że jest polskiego
chłopa właściwością. Nio u szlachcica już
nawet, ale u chłopa flamandzkiego naprzy
klad, taż sama właściwość nazywałaby się
inaczej: wytrwałością, oględnością lub po
dobnie. U nas jest uporem, z którego wyż
sze klasy szczęśliwie się wyleczyły. Cie
kawe jest, że za miarę do ocenienia siły
fizycznej naszych chłopów używa kores
pondent siły fizycznej naszych literatów!
Ani mu na myśl przyjdzie, żeby do poró
wnania użyć chłopów innych, lepiej żywio
nych, albo żeby zapytać lekarzy o zdrowo
tność naszych chłopów,  Najwidoczniej


przekonany jest, że gdyby lepiej się ży
wili, to ich siły fizyczne poniosłyby uszczer


550


bek. W tej samej korespondencyi znajdu
jemy skargi z powodu braku odbytu na
mięso i nabiał; ponieważ mięso i mleko
inwentarzy chłopskich zjadane jest po mia
steczkach za niską bardzo cenę, zatem dla
droższego mięsa i nabiału, produkowanego
przez większą własność, targi małomiaste
oczkowe są zamknięte. Rzecz jest wido
czna, że większa własność wyszłaby daleko
lepiej na tem, gdyby chłop sam był spoży
wcą mięsa i mleczywa, bo wzrosłyby ceny
tych przedmiotów, bo dalej chłop zmuszo
ny byłby więcej zarabiać na swoje wyży
wienie, a stąd łatwiej byłoby o robotnika,
i nareszcie może w samej rzeczy ten chłop,
lepiej żywiony, byłby w stanie lepiej
i więcej pracować. Pomimo to wszystko
większa własność, która jest zachowawczą
nie przez upór, ale z przywiązania do idci—
jak w tym razie — do idei żywienia chło
pa kaszą i kartoflami, woli przedrwiwać
zielone okulary panów od zielonego stoli
ka, niż poważniej zająć się pytaniem, do
tyczącem sposobów ulepszenia chłopskiej
strawy.
