Kilku deputowanych powiedziało, ze ów
cel rządu, a mianowicie, sżebyśmy w ludy
słowiańskie wpoili przekonanie, że przyszłość
ich od nas zawisła, że cel ten jest bardzo
trafny, ale że nie da się osiągnąć polityką
rządu i w pośród tych argumentacyj, gdy
utrzymywano z jednej strony, że e

I
H


Bośnii i Hercegowiny została dokonana w in
teresie Rossyi, zapytano z drugiej strony, ja
kim sposobem możemy pozyskać dla siebie
sympatyę tych ludów słowiańskich, skoro
wbijając się klinem pomiędzy nie praeszka
dzamy 1m w osiągnięciu tych celów. Prze
dewszystkiam muszę nadmienić, że nie mó
wiłem o ludach słowiańskich, lecz o szcze
pach w ogółe, mieszkających na Wschodzie,
i że nie powiedziałem, jakoby było zadaniem
Monarchii naszej być wrogiem ludów słowiań
skich, ani też żebyśmy dla zyskania sympa
tyj ludów bałkańskich mieli zezwolść na coś
takiego, coby sprzeciwiało się naszym intere
som. Dla Austryi-Węgier nie upatcuję nie
bezpieczeństwa w tem, jeżeli pojedyńcze
szczepy słowiańskie rozwiną się i dojdą do
dobrobytu, ale w tem, jeżeli pojedyńcze szcze
py półwyspu — według mego przekonania
wbrew własnym interesom — zostaną zbite
w jedną masę pod berłem rossyjskiem, nisz
cząę ludy niesłowiańskie. (Huczne oklaski g
prawicy). Za cenę pozwolenia ma to zlanie
się nie potrzebuję ich sympatyi. (Oklaski z


Gwarancyę, której szukam, znajduję
tedy z jednej strony w tem, że, jeżelsby dzi
siaj albo jutro panowanie tureckie stało się
niemożliwem, ludy niesłowiańskie mieszka
jące na Wschodzia powin«y mieć przeko
nanie, iż jest ktoś taki, októrego mogą się
oprzeć; z drugiej strony upatruję gwarancyę
także w tem, że przeszkadzając zlaniu się
pojedyńczych szczepów w jedną całość, ma
my w pojedyńczych szczepach słowiańskich
wzbudzić przekonanie, że nie jesteśmy wro
gami ich rozwoju i że powinny w nas wi
dzieć sąsiada sprzyjającego im, ale są
siada, który gotów ich bronić przeciw ob
cym wpływom a zarazem poskromić ich a
spiracye zanadto daleko sięgające. (Oklaski 2
prawicy). Przykładem tego kierunku naszej
zagranicznej polityki jest Serbia. Przypu
szczam nawet, że Serbia powiększyła się w
skutek traktatu berlińskiego mierównie wię
cej, niżby się to było stało w skutek trakta
tu sanstefańskiego, ale różnica między tomi
traktatami jest to, że traktat sanstefański po
większał Serbię w kierunku  Ozareogóry,
traktat zaś berliński odparł ztąd Serbjy i po
większył ją od strony Bułgaryi, odparł ją
więc ze strony, gdzie powiększenie tego księ
ztwa mogło stać w sprzeczności z naszemi
interesami. (Oklaski na prawicy). 