Kiedy linja książąt waregskich z zamor


dowaniem carewicza Dymitra i śmiercią


cara Fiedora (Teodora, ostatniego Rury


kowicza) wygasła, o tron walczyły potężne


rody bojarów i kniaziów moskiewskich. Pa
nują Godunowy, Szujscy, Romanowy, cze


mużby na tron nie mogli dostać się Go
licyny? Tak myślał faworyt Żofji i zam
knąwszy swą żonę w monasterze, przyjął


obowiązki kochanka Zofji, aby za jej po
mocą przeprowadzić myśl ulubioną.
Golicyn był człowiek rozumny. Widział,


że Moskwa odgraniczona od Europy, nie
posuwając się ani na krok na drodze po


stępu, może upaść i zginąć przygnieciona


cywilizacją. W barbarzyńskiem państwie
barbarzyńskiemi środkami doszedl ze Sofją
do władzy, Czuł to, a więc przedewszy
stkiem wyszedi ukaz, zabraniający pod ka
rą śmierci i knuta „pochwalać niedawno
minione rozruchy i mówić nieprzystojne
rzeczy o czasach obecnych*.
Tak położywszy pieczęć na niedawnej
przeszłości, wziął się Golicyn do burto
wnego sprawozdania oświaty i poloru z
Europy, a więc i z Polski. W ciągu kilku
lat wiele zrobił, ale nie upilnował Piotra
i jego partji Naryszkinów. Uknuto spisek
przeciw Zofji, zamknięto ją w monaste
rze...
