Nam, ut dixit Zeno, in sapientis quoque animo, etiam quum vulnus sanatum est, cicatrici manet. Sentiet itaque suspicios quasdam et umbras affectuum:ipsis quidem carebit. Aristoteles ait, affectus quosdam, si quis illis bene utatur, praebent armis esse. Quod verum foret, si velut bellica instrumenta sua mihi deposita possent inducens arbitrio. Haec arma, quae Aristoteles Virtuti dat, ipsa per se pugnant non expectant manum: habent, et non habentur. Nil aliud instrumentis opus est: satis nos instruxit ratione natura. Haec delineum, firmum, perpetuum, observabilem, nec anceps, nec quod in domum remittitt posset. Non ad providendum tantum, sed ad res gerendas satis est per se ipsa ratio. Et enim quid est stultius, quam hanc ab ira condia petere praesidium?

LIB. I. CAP. VIII. 17

rem stabilem ab incerta, fidem ab infida, sanam ab aegra? Quid, quod ad actiones quoque, in quibus solis opera iracundiae videtur necessaria, multo per se ratio fortior est? Nam quum indicat vit aliquid faciendum, in eo perseret: nihil enim melius instrumenta est se ipsa, quo mutetur: ideo stat semel constitutis. Ira saepe misericordia retro egit: habet enim non solum robustum, sed ranum tumorem; violentisque principiis utitur, non aliter quam qui a terra tenti surgunt, et flumini his paludibusque concepti, sine pertinacia vehementes sunt. Incipit magno impetu, deinde deficit ante tempus fatigata; et quae nihil aliud quam crudelitatem ac nova genera poenarum servaverat, quando animadvertendum est, ira iam fracta lenisque est. Affectus cito cadit: aequalis est ratio. Ceterum etiam ubi perseveraverit ira, non nunquam sic plures sunt, qui perire meruerunt, post duorum triumve sanguinem, occidere desinit. Primi eius ictus acres sunt, sicut serpentium venenum a cubili repentium nocent: innoxii dentes sunt, quem illos frequens morsus exhausit. Ergo non paria patiuntur, qui paria commiserant, et saepe qui minus commiserunt, plus patitur, quia recentiori irae obiectus est. Et in totum inaequalis est: modo ultra quam oportet excurrit, modo citerius debito resistit. Sibi enim indulget, ex libidine iudicat, et audire non vult, et patrocinio non relinquit locum, et ea tenet qua inrasit, et ergi sibi iudicium suum, etiam si praepostero est, non sinit. Ratio utrique parti locum dat, et tempus dat. Deinde advocacionem etiam sibi petit, ut excutiendae spatiui veritati habeat: ira festinat. 