2 Por. św. Tomasz z Akwinu, Summa theologiae II-II, q 35; Por. tenże, Suma
teologiczna, t. 16, Miłość, tłum. ks. A. Głażewski, Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Londyn 1967,
s. 342 (objaśnienie tłumacza).
3 Zob. I. Gonczaro w, Obłomow, tłum. N. Drucka, PIW, Warszawa 1978.
4 Zob. A. Moravia, Nuda, ttum. M. Woźniak, W.A.B., Warszawa 2010.
5Zob. H. Melville, Kopista Bartleby. Historia z Wall Street, ttum. A. Szostkiewicz, Sic!,
Warszawa 2009.
Gnuśność 151


Podejmiemy także — inspirowaną po części przez przerzucającego pomost
między literacką fikcją powieści Gonczarowa a współczesną mu rzeczywistością
i współodpowiedzialnego za rozpowszechnienie kategorii „obłomowszczy
zny” Mikołaja Dobrolubowa* — próbę wytropienia gnuśności w jej współczes
nych siedliskach. Próbie tej towarzyszy intuicja, że spośród innych przywar,
takich jak lenistwo czy melancholia, gnuśność wysuwa się dziś na pierwszy
plan. I staje się, głównie z powodu jej powinowactwa z kulturą mieszczańską,
centralną kategorią odniesienia człowieka do świata.
TROPY HISTORYCZNO-FILOZOFICZNE


Według Leszka Misiarczyka Atanazy Wielki w Żywocie świętego Anto
niego dokonał adaptacji klasycznego greckiego terminu „akedia” (łac. acci
dia) do opisu życia monastycznego”. Owo „zniechęcenie”*, jak się najczęściej
tłumaczy ten termin (inne tłumaczenia to „znużenie ”, „apatia”, „wyczerpanie”,
„przygnębienie”, „smutek”), oznacza tu pewną niedbałość w życiu mnicha i towa
rzyszący jej niepokój duszy, zmieszanie myśli i nienawiść do ascezy. Orygenes
zaś mówił o zniechęceniu połączonym z sennością, ociężałością i smutkiem”.
