Slechts waar de laatste zedelijke en godsdienstige kracht is weggestorven, daar vermag de oorlog niet meer iets goed te bevorderen, maar verhaast hij nog het ontbindingsproces. Dat heeft hij gemeen met alle maatregelen tot het heil der zielen. Zelfs het kruis op Calvarië werd niet voor allen tot opstanding, maar voor velen tot val. Dien de oorlog zedelijk niet verheft, dien maakt hij meestal nog erger. Onder millioenen zijn er altijd niet weinigen, die ook bij den luiden roep van den oorlog vrijwillig doof blijven, en hun zondigen slaap willen voortzetten. Zij brengen den grooten tijd van genade in scherts door en geraken nog
dieper in het verderf.
Daaraan is niet de oorlog schuld, die een goed geneesmiddel is, maar het reeds te ver gevorderd zedelijk bederf, dat ook het krachtigste geneesmiddel niet meer stuiten kan.
Dat dc oorlog zedelijke en godsdienstige levenskrachten wekt, die er nog wel waren, maar vaak geheel en al verborgen waren, behoeft na de ervaringen der laatste maanden niet meer bewezen te worden.
