Welke nu zijn die hoofdlijnen of.—wil men—punteni van overeenkomst?
Vooreerst heeft „karakter" steeds betrekking op het bewuste in den mensch. Hoe lang of hoe dik hij is; moge in een of ander legercorps of bij een of ander volk tellen, voor het karakter doet dat niets ter zake: Evenmin zijn physiologisch uithoudingsvermogen ot zelfs zijn gestel. Er zijn tengere, zwakke en zelfs voorts durend met ziekten kampende personen, in wie we verheven, ja machtige karakters bewonderen,— wie hoordd nooit van Lidwina van Schiedam?—juist gelijk erge-: leerden waren, zwak van lichaam en constitutie: denker we slechts aan Darwin. Omtrent dit punt is er dus geer verschil van meening: het karakter ligt in het bewuste van den mensch en zelfs mevrouw Borodin zal het nie; alleen in de door haar zoo ijverig bestudeerde lichaams'! kuituur gaan zoeken.
Een tweede punt, waaromtrent allen overeenkomen: vinden we hierin, dat allen in het karakter een zekere vastheid vorderen. Kant spreekt van ,,unabanderlich" Goethe van „stetige Folge'Sawicki van „innere Stetiff' ■keit", Stipriaan Luiscius verklaart: „Karakter blijft staan als zijn voorbijstrevers reeds gevallen zijn." Eymieu rich op het verwerven dier gestadigheid en vastheid gehe© zijn mooi en leerzaam Le Gouvernement de soi~même< „Karakter is stalen stevigheid" zegt Foerster in zijtj vaak zoo kernachtige taal.
Toch mag hier niet overdreven worden. Niet elke verandering, ook niet elke verandering in het zedelijkei wijst op karakterzwakte. Die het zedelijk goede om hef zedelijk volmaaktere verlaat, bewijst eerder een karakte: te hebben, dan karakterloos te zijn; evenals de man me< de hulpakte, die de hoofdakte en daarna meer dan een middelbare akte haalt, niet zijn domheid of luiheid doch zijn grooten aanleg en bewonderenswaardiger studielust bewijst.
