Widzimy więc z tego, że wszystkie, tak napozór zawiłe
objawy rocznego biegu słońca znajdują zupełne i proste wy
jaśnienie według układu Kopernika, którego znaczenie wszakże
następnie dopiero należycie ocenić zdołamy. Bardzo łatwo
zresztą uzmysłowić możemy obieg roczny ziemi i pokonać
wszelkie trudności, jakie dokładne jego rozumienie napotykać
może, jeżeli globus ziemski, stosownie pochylony, oprowadzać
będziemy dokoła okrągłego stołu, na którym nizka lampka,
w środku umieszczona, wyobrażać będzie słońce. Lepiej uwi
doczniają to umyślne przyrządy, telluryami (od eus ziemia)
zwane.
Mi ZEM


Wydawać się wszakże jeszcze może, że pojęcie rocznego
obiegu ziemi sprzecznem jest ze statecznością osi świata. Linię
tę bowiem zgodziliśmy się uważać ($ 25) za przedłużenie osi
ziemskiej, skoro więc ziemia położenie swe zmienia, przeto i oś
jej AS (fig. 44), a zatem i oś świata w ciągu roku ku różnym
gwiazdom zwracać się winna. Wątpliwość ta wszakże ustę
puje, skoro pod uwagę weźmiemy niesłychaną odległość
gwiazd. Jakkolwiek bowiem olbrzymie są wymiary drogi ziem
skiej, jest ona drobiazgiem nieznacznym, punktem zaledwie
matematycznym w zestawieniu z oddaleniem gwiazd stałych,


(Wig. 44).
z pozornem sklepieniem niebieskiem. Czy to więc w lecie
z miejsca 4, czy w zimie z miejsca Æ na niebo spogladamy,
gwiazdą biegunową jest zawsze jedna i taż sama gwiazda Nie
dźwiedzicy małej. Taż sama uwaga usuwa podobną wątpli
wość, jaką nastręczyć może fig. 43, na której równik niebieski
przedstawiony jest w letniem położeniu ziemi przez linię A,
w zimowem przez linię R7'; przesunięcie to jest również tak
nieskończenie drobne, że w każdej porze roku jedna i taż sama
linia na sklepieniu niebieskiem oddziela nam półkulę północną
i południową; zawsze jeden i tenże sam okrąg stanowi równik
niebieski.
