A proszę tylko zastanowić się, czego to
się żąda: dróg żelaznych, przekopów dla


żeglugi, komunikacyj wszelkiego rodzaju,
wpływu na banki, własnej gospodarki ban
kowej, asekuracyj. Żądacie, żeby organizm,
który ma decydować o przyszłym rozwoju
ekonomicznym, odrazu stanął gotów, żeby
wyskoczył jak zbrojna Minerwa z głowy Jo
wisza. Moi Panowie, jest to po prostu niepo
dobieństwo. Nie dobrze jest żądać tego
wszystkiego w zbyt krótkim czasie, albowiem
do tego trzeba zwolna się przysposobić ; prze
konanie o rzeczach tych powinno wprzód się
ukrzepić. ,

Czyż to tak dawne czasy, jak Państwu
odiiawiano W rzeczach takich wszelkiej ini
cyatywy i oświadczano, że Państwo w ogóle
nie może na nie się zdobyć? Sam w wykła
dach uniwersyteckich słyszałem wygłaszaną
jako jedynie prawdziwą doktrynę, że Państwo
na wszelki sposób gorzej gospodaruje niż
przedsiębiorcy prywatni; że nawet gospodar
stw. wielkich towarzystw akcyjnych o wiele
jest lepsze od gospodarki Państwa. Dziś w
przeważnej większości inaczej na to patrzy
my: ale koniecznie trzeba pozostawić rzeczom
doś czasu, żeby się rozwinęły, aby uniknąć
błędnych kroków. Wierzcie mi, Panowie,
gdyby popełniono w tym względzie choć
mn:j znaczne blędy. natychmiast nastałaby
reakeya; a gdy dziś mówicie, żę skarbowemi
drogami żelaznemi nie dochodzimy do rezul
tatów takich, jakieby nieinteresowani w ko
lejach skarbowych kontrybuenci znosić po
trafili, ko.npromitujecie tem samem system
skarbowych dróg żelaznych.
-Okolteżkoś, ,.że-Państwo prowadzi przed
siębiorstwa, które dawniej zazwyczaj przez
ludzi prywatnych prowadzone były, nie jest
bez wpływu na budżet Państwa, który ow
szen nabiera przez to weale innej postaci.
Tak często wspominano tu, że Państwo au
stryackie ma teraz znaczne zasoby kasowe.
