De kente ring die ons onderwijs treft, eist een soepele regeling, waarvan de uitvoering wel ,’ns noodzakelijk in handen gelegd moet worden van instanties, lager dan departemen tale, en voorzien van vergaande bevoegdheden. Ook de Staat dient in deze materie zijn burgers te vertrouwen. Bereikt de school haar doel, dan volgt daar onder andere uit dat haar leerlingen hun plaats in het beroeps- en be drijfsleven kunnen innemen. In het belang van de aan haar toe vertrouwde leerling dient de on derwijswereld haar oor te luiste ren te leggen bij de verlangens en eisen in deze kring geuit. Maar omdat deze in het algemeen de vaardigheid met hoofd, mond en hand zullen betreffen, zal de schoolde nodige afstand tot deze partner aan het onderwijsbeleid dienen te nemen om haar vor mende taak ongestoord te kunnen volbrengen. Vooral zal dit klem men bij vak- en part-time onder wijs. De invloed van deze sector van de vrije maatschappij moet dus zeker alleen indirect zijn, al hoewel een nauwere betrekking dan tot nu toe een verrijking voor de school zou kunnen betekenen. De bovengeschetste relaties van Kerk, Staat en bedrijfsleven tot het door hun mede in het leven geroepen en erkende instituut der school leert ons dat hun taak ligt in het vlak der materieel-techni sche verzorging en in dat van het stimuleren, organiseren en controleren van het onderwijs. We zullen nu overgaan naar de meer innerlijke deelnemers aan het onderwijs: de onderwijs-men sen uitvoerders en tegelijk leiders van het onderwijsproces de leerlingen en hun ouders. Zij doen en maken toch het on derwijzen zelf binnen het raam van die genoemde opdrachtge vers. Laten we het aandeel der leerlingen kortheidshalve buiten beschouwing en stellen wede be handeling van het aandeel der ouders tot de volgende paragraaf uit, dan is hier de plaats om en kele opmerkingen over de taak der onderwijsmensen te lance ren. Te weinig wordt gezien, dat de arbeidsvoorwaarden waaronder deze groep haar werk heeft moe ten leveren, zeer remmend kun nen werken op hun arbeidslust en gevolgelijk op hun resultaten. Als wede salariskwestie sinds enkele jaren pas vrij bevredigend opgelost en de klassen te groot om het eigenlijk werk te doen buiten beschouwing la ten, blijft daar het te nauwe keurslijf staan, waardoor zij vaak tegen beter weten in louter uitvoerders werden van ’n door en door geregeld en uniform leer progam. 