Applicatie van tuberculine door inspuiting zou immers het groote voordeel hebben, dat men, ingeval reactie volgde, kon zeggen, door welke hoeveelheid tuberculine de reactie werd veroorzaakt, Nu was reeds, zoolang de tuberculin-injectie bestond, opgemerkt, dat op de plaats van inspuiting somtijds een infiltraat optrad met huidroodheid I—31—3 dagen na de inspuiting.
In 1891 heeft Epstetn deze reactie reeds bescnreven; Escherich gaf haar den naara steekreactie; in Duitschland kreeg echter de reactie voor de praktijk geen beteekenis en men bleef daar van meening, dat het waarnemen van eene flinke temperatuursverhooging als gevolg der inspuiting noodig was, om de tuberculinwerking te kunnen aantoonen. Zoo verklaart zich het eigenaardige verschijnsel, dat de papel van Pirquet voor veel



	medici de attractie vaneen nieuwigheid heeft, terwijl deze papel essentieel niets anders is dan het infiltraat der injectieplaats, dat men al 16 jaar kende.
De Belgische bacterioloog en tuberculintherapeut Denys leert, dat aan het infiltraat dezelfde nauwkeurige aandacht moet worden geschonken als aan de temperatuursverandering; zijne Bouillon Filtré gebruikende, heb ik dat ook steeds gedaan; evenwel het aantal gevallen, waarin wel temperatuurreactie of reactie inden ziektehaard optrad, terwijl reactie op de plaats van inspuiting achterwege bleef, wras te groot om de laatstgenoemde reactie regelmatig te kunnen gebruiken voor de diagnose.
Toen ben ik gaan zoeken, of ’tniet mogelijk was: i°. de reactieve verschijnselen op de plaats van inspuiting gemakkelijk waarneembaar te maken; 2°. de tuberculinwerking vast te leggen op de plaats der inspuiting.
Om de reactieve verschijnselen gemakkelijk waarneembaar te maken, spoot ik voortaan niet in het onderhuidsche bindweefsel, maar inde huid. Ik trachtte verder de tuberculinwerking vast te leggen op de plaats van inspuiting, door na de inspuiting de bloedcirculatie gedurende de 3—5 uur te belemmeren.
