W r. 1869 kilku z mieszczan przemyskich i rę
kodzielników, o których już w pierwszej części była
mowa, skoro powzięli zamiar założenia kasy zaliczko
wej, przekonali się o jej znaczeniu i doniosłości, o
korzyściach, jakie przynieść może mieszczaństwu —
rzemiosłom, i to na długie czasy, postanowili wtedy
myśl tę jak najprędzej w czyn zamienić. Zorganizo
wanie jednak zupełne i formalne stowarzyszenia wy
magało wiele czasu i zachodów. Nim tedy ukonstytuo
wano się w Towarzystwo, ułożono statut, i zanim statut
uzyskał zatwierdzenie od rządu; już kasę zaliczkową
puszczono w ruch. W tym celu złożono pomiędzy sobą
na początek dwadzieścia (20) i kilka złotych, które
w tej chwili kto inny wypożyczył. Zanim więc za
częto składać udziały, już kasa funkcyonowała. To
początek tak pięknej dzis i wielkiej instytucyi! Jak
strumyk u źródła swego ledwie się sączy, w dalszym
jednak biegu, zbierając w siebie wody z gór i pól,
rośnie coraz bardziej, aż zamienia się w potężną rzekę,
która wodami swemi użyźnia całe łąki, wsie: tak sto
warzyszenie nasze, stworzone prawie z niczego, istniało
zaledwie między kilkoma osobami, a przy pracy, wy
trwałości, rozrastało się: z każdym rokiem rosła liczba
członków, przypływały coraz większe i obfitsze kapi
tały od swoich i obcych, aż w końcu rozciągnęło
szeroko swój wpływ i działalność. „Przemyska kasa
zaliezkowa rzemieślników i rolników“ — powstała si
łami tylko mieszczan i rzemieślników, własnymi si
łami się rozwijała, własnymi utrwaliła. Gdy w po
czątku nie było kapitału do obrotu, sami tylko człon
kowie założyciele składali co miesiąc pewne i to dro
bne kwoty na udziały, aby tym sposobem dostarczyć
kasie choć małego kapitału do obrotu. I później nie
operacyom szczęśliwym finansowym, nie pomocy
nadzwyczajnej i opiece bogatych, którzyby włożyli
swe kapitały, nie nadzwyczajnym zyskom zawdzięcza
kasa swój byt i postęp, ale jedynie pracy, wytrwa
łości i sumienności.
