iny boki twórcom konstytucji 4-0
maja, kiórej i55,letm jubileusz dziś

obchodzimy, nie będąc bynajmniej
zaślepieni co do treści społecznej tej
aUstawy Rządoweje.
Jednym z mankameniów konstytucji
3-g0 maja było to, że przyszła опа za
pozno, Ukrócenie mmożnowładztwa, do
czego zidązała konstytucja -go maja
udalo się dokonać w sąsiedrich kra
jach, np. w Rosji, Prusach i w całej
zresztą Europie o kilkadziesiąt, a na.
wet 100 lat wcześniej. Dzięki temu

ie Wielkie Księstwo Moskrew

skle sialo się poiężnym carstwem, а
Elektorat Brandenburski potężną ab.
solulną monarchią pruską. W Роізса
natomiast panowie i książątka dezor
ganizowali państwo, demoralizowały
szerokie masy szłacheckie, nie dopu.
stczaly do astalemia się silnej władzy
królewskiej, silnego rządu, opartego

«a slałą armię, W parze z tą anarchię
polityczną szedł bezwład spaleczny, |
niesłychany ucisk chłopów, wydanych i
na lup ohszarnikom szlacheckim, u.
ciemiężenie stanu mieszezańskiego,
Wszystko to przyczyniło się da tego,
ie Polskę mógł uralować tylko jakiś

wielki bohaterski zryw, radykalna

rewolucja połityczno_spoleczne. Rozu
mialo to wielu światlych męzów na
szego narodu, Idee Woliera, Жоц,
seau, Monteskiusza przesiąkaly i do
Polski. Stanislaw Staszic pisał w
»Przesirogach dla Polskie — »Howiem
«lo mojej ojczyźnie szkodzi: z samych
i'anów zguba Polakom. On: zniszczy=
M wszystkie uszanowanie dla prawa,
Oni rzędowego posłuszeństwa cierpieć
nie chcąc, bez wykonania pozostawili
prawo. Oni prawo zamienili w czczą
forinalność, która tylko wiencząs wa
Зпа byla, kiedy prawo to ich dumie,
Jakomstwu i złości służyłoć,

Rzecz jasna, ci właśme panowie od
sądzali od czci i wiary tych prawdzia
wych patriotów, kiórych przedstawi
ciełami byli Staszic, Kołłątaj, Jezier.
