De radio ontwent de menschen zich aan te pakken en vol te houden om een eersten weerstand te overwinnen.
Hij ontwent ze ook om zelf-te-doen; hij kweekt een gevaarlijke passiviteit. Dat was al eenigszins begonnen met de voetbalwedstrijden, waar twee en twintig man werkten en ploeterden en duizenden en duizenden op de tribunes werkeloos toekeken. Maar nu blijft men zelfs lui in zijn makkelijken stoel liggen en hoort door de radio, dat Tap een ~solo-ren” maakt en Harry Denis ~schitterend aan het redden” is.
Wie waagt het nog zelf piano te spelen, hakkelend, in te langzaam tempo, als men eiken middag een volmaakt concert in huis krijgt? En toch: kwam Beethoven ons niet nader, als we zwoegden aan de technische moeilijkheden van een sonate en ons rekenschap gaven van elke overgang, dan nu we zijn symphonieën vlekkeloos langs onze ooren hooren ruischen? Wie leest nog zelf, als hij het wereldnieuws, als hij de bespreking van een nieuwen roman zonder eenige inspanning door de radio krijgt opgedischt? En toch: is dit te vergelijken met de ontroering, als we in eenzaamheid een gedicht lazen, en het indronken en het proefden en in elke porie van ons wezen er vervuld van waren..
Van dezen kant moet dan ook de reactie komen: na de verrukking over het vernuftig wonder, dat heel de wereld van geluid in ons bereik heeft gebracht, zonder dat we een hand hoefden uit te steken, zullen de gezonden van hun manie genezen, omdat ze sterk genoeg zijn dat te veel aan gemakkelijke uitspanning op zij te zetten en te erkennen, dat alleen wat met moeite veroverd is, blijvende waarde heeft.
