Więc nie trwoń cennych godzin na wysilanie


do wykorzeniania fanatyzmu i imałostkowych zawiści
stanowiących obeenie główne tło polsko-litewskiego
zatargu. Kto bliżej wejrzał w treść obustronnych
skarg, polemik i rekryminacji, nie mógł się oprzeć
wrażeniu, że tylko w bardzo ciasnym środowisku
i w bardzo wązkim horyzoncie duchowym tego rodza
ju walki mogą urastać do znaczenia politycznych kon
fliktów. Przeniesienie terenu walki na wyższy poziom
kulturalny, pogłębienie polemiki przez sumienne zba
danie istoty zagadnienia narodowego na Litwie w je
go historycznym rozwoju, nietylko stępi ostrze walki,
lecz może wprost przeciwnikom broń z ręki wytrącić.
Czysty prąu wiedzy ochłodzi rozpalone głowy;
wzniesienie się na wyżyny objektywnego rozumowania
otworzy przed zacietrzewionymi zapaśnikami takie
szerokie perspektywy, wobec których kwestja polskich
lub litewskich napisów na Ostrej Bramie, polskich lub
litewskich śpiewów w tym i owym kościele przestanie
być niewysychającym źródłem potoków jadu i goryczy.
Swiatła, — w pierwszym rzędzie światła potrzeba
i Polakom i Litwinom zamieszkującym starą Litwę,
Może w jego promieniach ujrzą ci, co się teraz wadzą,
po ciemku, — jak małym jest to, to ich dzieli, — jak
wielkim to, co połączyć powinno.
Za lat trzy przypada pięćsetna rocznica unji ho
rodelskiej. Jeżeli książęta Iuubomirsey znajdą naśla
dowców, jeśli w ciągu tego czasu myśl ich się przyj
mie. to może będziemy ją święcić uroczystym otwar
ciem katedr litewskich w Krakowie, jako symbolem
nowego przymierza dwuch ludów, zawartego przed
ołtarzem wiedzy...
Szkoła polska i przyszłość jej
wychowańeów.
JP omino przerwy, wywołanej strajkiem młodzieży
w szkołach polskich, pomimo jej wykolejenia
chwilowego, już dziś możemy do pewnego stopnia
ocenić rezultaty i znaczenie tej wielkiej, a tak donio
słej samopomocy społecznej.
