Men vergelijke dit alles met de toestanden van een veertigtal jaren vroeger, en vrage zich dan af, of er niet reden bestaat om ook van onze Oost te getuigen: »de landen zijn aireede wit om te oogsten?"
	Wij willen niet voorbij zien, dat er zwarte stippen aan den gezichteinder zijn, die reden geven tot bekommering. Wjj zijn genoodzaakt ook op dezen te wijzen, en wij doen dit met weêrzin, omdat niet minder dan de eere van Christus daarin betrokken is. Of zou het ooit tot eere van onzen Heer kunnen strekken, wanneer zjj, die zich naar Hem noemen, vijandig tegen elkander overstaan, en dat nog wel in het aangezicht van de heidenen? Rome matigt zich aan, uitsluitend in het bezit te zijn van de waarheid, en het beroemt zich in den Paus en zijn conclave op onfeilbaarheid. Het acht zich op dien grond gerechtigd, allen die niet tot zijne kerk behooren, tot de ongeloovigen te rekenen. Het vaardigt zijne bisschoppen in Protestantsche landen af. Van dit standpunt uitgaande en met het oog op de geschiedenis was het te verwachten, dat het vroeger of later zjjne propaganda zou uitstrekken tot de gewesten, waar het Evangelie, door Protestanten verkondigd, bjj de inlandsche bevolking ingang gevonden had. Wat schooner veld dan de Minahassa?


	Had Rome de handen in Indië vrij gehad, het zou niet nagelaten hebben, al vóór jaren, zijne geestelijken, als zendelingen daarheen af te vaardigen. Daartegen stond echter het regeerings-reglement in den weg, dat toestemming van de zijde der Regeering vorderde. Doch gelijk er meer dan één weg is naar Rome, zoo zijn ook buiten den koninklijken weg van een regeerings-reglement om, bjjpaden en zelfs sluipwegen te vinden, om zijn doel te bereiken. Rome wist verlof te verwerven, en dit was billijk, dat het zijne verstrooide schapen herderljjk liet verzorgen. Een geestelijke werd daartoe eens of tweemaal in het jaar, met toestemming van de Regeering, naar de Minahassa gezonden. Dit was kerkelijke bediening, ook door Rome stipt onderscheiden van zendingwerk. Hoe kon nu echter die kerkelijke bediening zich uitstrekken tot heidenen en gedoopte christenen? Niet anders dan door kerkelijke bediening in zendingwerk te verkeeren. En zoo handelde Rome zoo lang, tot het meende bij de Regeering rechten te kunnen doen gelden. Die rechten ontleende het aan een cijfer van ruim 3000 inlanders, jong en oud, die in zijne doopboeken stonden opgeteekend. 