Stworzono potem mit pierwotnego pokrewieństwa i hypote
tycznej jedności (a hypothetical ancient unity), wywodzącej
się niejako z wspólnego pnia. Określano wreszcie także naród
— cynicznie choć nie opacznie —jako „społeczność zjedno
czoną przez wspólny błąd co do jej pochodzenia i przez wspól
ną niechęć do jej sasiadów“ (a society united by a common
error as to its origin and a common aversion to its neigh
bours).
Ruchy 19. wieku wywołały pewne przesunięcia społeczne
i polityczne. Wynikające stąd konflikty starano się tłumaczyć
jako pochodzące z nierówności rasowych elementów, co gdyby
było naprawdę istotna przyczyna tych konfliktów, musiałoby
zaistnieć i być zauważone już dawniej. Ponadto każdy naród
przypisywał sobie pewne wybraństwo, przypisując sobie
oczywiście pewne specjalne, jemu tylko właściwe siły i za
lety, które to pretensje nieraz — jak zauważają autorowie —
przybierają najbardziej śmieszne formy. (Such claims may
assume the most ridiculous forms). „Narody, rasy, szczepy,
społeczeństwa, klasy, rody — każdy dla siebie rości sobie pre
tensje do szczególnej znakomitości”.
Pojęcia rasy nie można stosować do nowoczesnych sku
pień ludzkich. Zostało ono przeniesione z dziedziny zoologii
w sferę ludzką przez pewną grupę pisarzy, którzy przystępuja
do naukowych tematów z równa łatwością jak ignorancią. Od
nich to pojęcie rasy weszło do literatury najgwałtowniejszego
nacjonalizmu, który nie bacząc na naukę i fakty historyczne
identyfikuje je z pojęciem narodu. Nacjonaliści bowiem twier
dzą i głoszą, że ich rodacy są wszyscy jednej rasy a czynią
to najuporczywiej tam, gdzie nauka temu największy zadaje
kłam.
