Mówca broni autonomistycznej tendencji
adresu. Tendencja ta straci wkrótce swój te
oretyczny charakter. Teraz już istnieje dylemat:
absolutyzm czy federalizm. Obstrukcja Młodo
czechów w dawnej izbie była usprawiedliwioną,
podczas gdy dzisiejsza obstrukcja Niemców taką
nie jest i do przesilenia parlamentarnego do
prowadzić musi.
W dalszym ciągu godzi się mówca na dzi
siejszą politykę zagraniczną Austrji i apeluje do
ministrów o lojalne wprowadzenie w życie roz
porządzeń językowych.
P. Baernreither (wiernokonst. w. wł.)
sądzi, iż punkt ciężkości adresu prawicy spo
czywa w żądaniach prawnopaństwowej natury
i tworzy pod tym względem negację mowy
tronowej, stojącej na stanowisku konstytu
cyjnem.
Adres większości zawiera albo niebezpiecz
ne nieporozumienia, albo jeszcze niebezpiecz
niejsze zamiary. Mówca nie jest zwolennikiem
przestarzałego biurokratycznego centralizmu, ale
właśnie nowoczesne ekonomiczne i polityczne
potrzeby wymagają dla wielkich państw silnej.
władzy centralnej i centralnej administracji.
Większość jest obowiązaną odnośnie do ustę
pów o federaliźmie w adresie przyznać się do
swych prawdziwych zamiarów. Czy jest zamia
rem adresu rozszerzenie konstytucji na punkcie
sejmów resp. szkolnictwa ? Czy adres pod wię
kszą samodzielnością administracji krajowej ro
zumie usunięcie kompetencji władz centralnych ?
Zanim się przystąpi do szczegółowej dyskusji
nad adresem , większość jest obowiązaną dać
niedwuznaczne odpowiedzi na te pytania.
P. Dipauli oświadcza, iż nie myśli wcale
o negowaniu swego stanowiska zajętego wobec
szkoły, albo też o otaczaniu go tajemnicą. Na
sze żądanie — powiada mówca — zgodnem
jest zupełnie z zasadniczemi ustawami państwa.
