` Nie poprzestaje wszakże na ceremonii
kościelnej lud wiejski, który, obok wiary w ży


dusza pokutującz za
raz opowie, czego jej potrzeba a częstokroć
człowiek jednem dobrem słowem wybawić
ję może. Cmentarze 1 okolice kościołów są
znów wedle tradycyi ludowej, zwykľem miej
stem, po którem krążą upiory. Wśród upio
rów, najzłośliwszym ma być tak zwany strzy
goń, to jest duch człowieka niebierzmowa
nego, pojawiający się w ludzkiej postaci o
strasznej, bladej jak płótno twarzy, z ogrom
nymi zębami w dwa rzędy. Niekiedy znów
pokaznja się strzygoń, zwany też w pewnych
okolicach strzygą, niosące własną głowę,
uciętą pod pacha Inaem znów widmem, wy
bujałem w wieśniaczej wyobraźni, jest wit,
zazwyczaj odzywający się żałośnie w drzewie,
rzuconem na ogień! Czasem jednak wil po
kazuje się ludziom i wówczas ma głowe
ludzką, twarz zęrzybiałego starca z długą,
żółtą brodą, Zjawia się on w chwili, gdy
człowiek zasypia i staje tam, gdzie ten pa
trzy. Nie lęka się wszakże wil dziennego


cie zagrobowe zachował dawne przesądy i za| światła i sadowi się ku udręczeniu mieszkań


ców nawiedzonej przez niego chaty za belką,
zząd go w żaden sposób wypędzić nie po
dobna. Wie on o wszystkich sekrelach domo
wych. Wieśniak wielkopolski wierzy znów
w upiora, zwanego wieszezym. Jest to
duch człowieka, urodzonego z zębami, który
po śmierci wychodzi z grobu i wylazłszy na
szczyt kościelnej dzwonicy, wywołuje imiona
ludzi, mających unrzeć już w najbliższej przy
szłości. Jak daleko slychać jego krzyki, tak
daleko ludzie umierać muszą ... Oczywiście
nie wspominamy tu topieleów, boginek, cza
rownie i pospolitych biesów, jako niemających
związku z dniem zadusznym, a załudniających
wiejskie uroczyska i leśne ostępy. Nasze Sioło
to nietylko mieszkanie ludzi z czarnemi, spra
towanemi rękami — jak to słusznie zauważył
tyle zasłużony na polu Indoznawstwa dr. Ka
rol Matyas ale i kraina jakaś zaczaro
wana, tajemnicza. Ileż to duchów, istot nie
widzialnych, widm, krąży po siole? Wierzby
stare, krzywe, spróchniałe nad wodą, Boża
Męka przy drodze, chyląca się od starości i
szczerniała, wąwóz, zarosły paprocią, oparze
lisko, z pod którego słychać w noe pogodna
odgłos podziemnych dzwonów, dwie siostry,
zaklęte w skałę na szezycie wzgórza — to
wszystko znamiona sioła a zarazem droga dla
naszego chłopa pamiątka, własność ojców,
przekazana w spuściźnie synom i powtarzana
z pokolenia na pokolenie..
