Dat nemen van woe kerwinst, dat misbruik maken van de nood, waarin hun medemens verkeert, dat noe men zij — als wij — „handel”; ’t laten hon gerlijden hunner bedienden: „wet van vraag en aanbod”; ’t schenden van plechtig aan gegane verplichtingen: „noodzaak”; ’t ont duiken van belastingen en ’t smokkelen aan de grens, als ze van hun vacantie terug keren: „sport”. Waar ontmoeten we nu in handel en wandel van deze steunpilaren der maat schappij, waar in de houding van de maat schappij daartegenover de lerende zedewet en haar maatschappelike sanctie? Waar ’t bewijs, dat redelikheid, eerlikheid, goede trouw, gemeenschapszin leven in onze har ten? Ons handelen leiden? Een macht vor men in onze wereld? Er is in deze tijd van oplossing en over- gang geen zedewet, die een macht is in onze wereld. En ze zal er nog in lang niet zijn, als niet de maatschappelike opvoeding, de voortplantster der samenleving, die immers is de hoedster der gemeenschapsgedachte, de zaak in handen neemt. O, zeker. We hebben ’t met onze scholen, opleidende tot allerlei ambachten en beroe pen. voor zover ’t betreft ’t slijpen der nagels en ’t wetten der tanden voor de strijd van allen tegen allen, tot een zeer bevredigende hoogte gebracht. De wereld der mensen is, mede daardoor,. een zeer strijdbare wereld geworden en ver- | toont met die der vissen een ontroerende gelijkenis, 't Vae rictis bestuurt ook onze daden, maar we zijn gevaarliker voor ande ren en voor onszelf: alle dagen vinden we nieuwe giftgassen uit. Naar die kant kunnen we dus zéér tevre den zijn en als de mensenwereld een vissen- wereld was, dan waren we ’t volmaakte nabij. Nu we echter een mensenwereld vormen, I een wereld van individuen, die slechts in i gemeenschap levende hun wezen kunnen ' ontplooien, die elkaar nodig hebben, zoals — Marrus Aurelius heeft ’t reeds gezegd onze boven- en onderkaak elkaar nodig hebben, nu zijn we met onze roofdieren educatie toch wél op de verkeerde weg. 1 )e vraag, op welke wijze we 't snelst en ’t zekerst de doelstelling van onze maat schappelike opvoeding in ’t teken van ’t ge meenschapsleven zullen kunnen brengen, die vraag is het probleem van de socialis- tiese opvoeding, zoals ze het probleem is van de maatschappelike opvoeding über haupt. En elk uur. 