(Dokończenie nastąpi)


sił własnych, moralna presya że strony
wszystkich warstw ludności) musiałby „li
kwidować swoje agendy“, naród zaś powo
łałby do akcyl „zgromadzenie konstytucyjne“
na podstawie powszechnego prawa wybor
czego. Wówczas dzieje rossyjskie „otrzyma
małyby eałkiem nowy kierunek w duchu na


rodowej administracyi gminnej i zasady fe
deracyjnej.* Do tego dąży cała działalność
stronnictwa, które za pierwsze swe zadanie


uważa obalenie istniejącej obecnie formy
państwowej i poddanie władzy rządowej pod
zwierzchnictwo ludu! Co potem uczyni kon
stytuanta, o tem nie wspomina niestety po
wyższy artykuł, powtarza tylko, że pierwszem
zadaniem stronnictwa jest obalenie całego u
stroju, istniejącego obecnie. Ten sam cel
określa jeszcze dobitniej „pierwszy polityczny
list z Szwajcaryi*, który rozpoczyna się w
sposób patetyczny: „Witam was bracia! Wi
tam was z ojczyzny Rousseau i w imieniu
Ronusseaw'a, którego wielkie serce nienawiedzi
ło ekonomicznego i politycznego niewolnictwa,
a którego umysł wolnomyślny umiał ogarnąć
zasady socyalizmu i zasadę wolności.“ Tutaj
ostrzega autor „drogich braci“, ażeby nie
poprzestali na samej konstytucyi, która nie
tylko nie rozwiązuje kwestyi ekonomicznej,
ale co gorsza, wikła ją jeszcze bardziej. „Je
żeli wyrzekniecie się dalszego prowadzenia
walki politycznej (po wywalczeniu konstytu
cyi), to z ludzi żywych, którzy namiętnie
oddają się pewnej idei, staniecie się suchymi
doktrynerami. molami książkowymi, teorety
kami, którzy zawsze są w sprzeczności z
praktyką.* Zajmujące są notatki o „męczen
niku* Ossińskim, który jest przedstawiony ja
ko ideał politycznego konspiratora i agitato
ra, przyczem nie brak sentymentalizmu i
przesady, jak n. p. w opisaniu sceny, w któ
rej Osiński miał pompatycznie powiedzieć
prokuratorowi, że „chcąc ocenić socyalizm
trzeba samemu być socyalisią i że trzeba po
siadać nieco więcej moralności. niż może
posiadać prokurator!* Osiński miał także po
wiedzieć, że jeszcze w maju rb, nie miał rząd w
swoich rękach ani jednego członkarewolucyjne
go komitetu egzekucyjnego. Kronika prześlado
wań jest zapeśniona spisem osób przyareszto
wanych w rozmaitych miastach. O Mirskim
donosi kronika, że „trzymał się dzielnie i
odważnie, nie skompromitował nikogo!“ Z
drugiej strony otrzymał także sąd pochwa
łę za bezstronne przeprowadzenie śledztwa.
