Doch vóóraf nog ééne opmerking. Waar de man zich voorbereidt op zijn levenstaak, werkt het huwelijksvooruitzicht stimuleerend, bij de vrouw verslappend. Laat ik hier niets anders van zeggen, niets meer en niets minder, dan dat dit natuurlijk is. Daarom is het voor het meisje, daargelaten allerlei andere verschillen, moeilijker zich op hare studie geheel en al te concentreeren. Dit zal voor haar, ook omdat zij, als regel, van huis uit niet wetenschappelijk van aanleg is, heel moeilijk zijn. Bij de chronische slapheid van tegenwoordig voor velen onmogelijk. Tot dezulken zou ik zeggen: studeert niet. Geeft er nooit en nimmer aanleiding toe dat men in uwe studie, in uw beroepsarbeid, in uwe vrijwillige taak, een ~surrogaat” zie, zooals menige getrouwde vrouw voor wie het huwelijk een verlossing is uit een zinloos bestaan, den arbeid betitelt van ongehuwde vrouwen. Bedenkt bovendien dat goede, zelfs bizonder goede hersenen en wetenschappelijke zin niet synoniem zijn.
Ziehier dan onze conclusies.
1. Nu men in de vrouw niet meer een minder- maar een anderwaardig wezen ziet dan in den man, is de tijd daar, dat zij zich als mensch-vrouw naast den mensch-man heeft te plaatsen, als coöperator; niet tegenover hem als concurrent.
2. De erkenning dat man èn vrouw eerst als gemeenschapswezens tot hun volle recht komen, zal haar te eer tot het inzicht brengen dat zij gehuwd of ongehuwd, hare speciale functie te volbrengen heeft.
3. De gestudeerde vrouw zal dan alleen een haar passende plaats in de gemeenschap vinden, wanneer zij daarin een nieuw, alzijdig vrouwenindeaal wil verwezenlijken.
Dat in dezen de volheid der tijden niet in een paar jaar bereikt zal zijn, dat geslachten van ernstig willende vrouwen en mannen krachtige en gewillige schouders onder dezen arbeid zullen moeten zetten, dat zien wij allen.
