Maar daarom ook is het zoo betreurenswaardig dat de sociaal-democraten als devies hebben: Godsdienst is privaatzaak. Neen, dat is, dat kan geen privaatzaak zijn. De arbeidersbeweging, die zulk een vervaarlijken strijd uitvecht tegen het kapitalisme, ondervindt daarbij geweldigen tegenstand van de kerk. De kerk wil hare macht over de menschheid behouden ten koste van het geluk der menschheid. Zij wil de massa in domheid houden, hoewel zij zelve een groot aantal geleerden heeft voortgebracht; zij wil de uitvindingen en uitdenksels van het menschelijk vernuft onthouden aan het algemeen, ofschoon zij vele denkers en ingenieurs onder hare zonen telde en nog telt. Maar evenmin als het haar kon gelukken wetenschap en kunst binnen de muren der kloosters te houden, evenmin zal zij er in slagen het volk in domheid te houden — ook al heeft zij bij haar streven den steun van sommigen harer zonen, die zich huichelachtig onder de arbeidende klasse begeven, kwanswijs als „medestrijders". Deze huichelaars zijn het vooral die de leuze „Godsdienst is privaatzaak" trachten ingang te doen vinden, opdat zij hun vuil verraad gemakkelijker kunnen volvoeren. Het zal niet baten, en indien een strijder als Francisco Ferrer door den dood aan den vooruitgang ontrukt is geworden, dan zal dit zeker smartelijk zijn voor zijn vrouw, een groot verlies voor onze beweging — maar tevens een aansporing om krachtiger den strijd aan te binden tegen de kerk.
