Kogo uważać należy za rzemieślnika lub ręko
dzielnika, tego sama ustawa nie orzeka. Wogóle mo
żna za rzemieślnika poczytywać takiego przemysłow
ca, który pod względem technicznym sam pracuje i
sam zarządza warsztatem, a pod względem gospo
darskim ma w dochodach z tej pracy główne źró
dło zarobku, nakoniec drogą, przez ustawę podaną,
a wyżej nadmienioną, stał się samoistnym rzemie
ślnikiem majstrem.
Jakie rodzaje pracy zarobkowej mają się liczyć
do rzemiosł i rękodzielnictwa, orzekło właśnie mi
nisterstwo handlu rozporządzeniem z dnia 17 wrze
śnia 1883 ogłoszonem w dzien, pr. p. cz. XLVI. 1.
148 z d. 28 września Wykaz umieścimy w jednym
z najbliższych numerów,

Drugie rozporządzenie ministerstwa handlu w po
rozumieniu z min. spraw wewn. przepisujące czas
nauki zawodowej przed rozpoczęciem rzemiosła, jest
treści następującej :

Aby rzemiosło rozpocząć i samoistnie wykonywać,
musi ubiegający się o to udowodnić, że jako uczeń
(terminator) i jako pomocnik (czeladnik) w tem wła
śnie rzemiośle ałbo w podobnym zakładzie fabrycz
nym był używanym.
Czas uauki nie może wynosić mniej niż dwa lata,
ani trwać dłużej nad cztery lata.
W tych granicach wolno zgromadzeniom stowa
rzyszonych w tej mierze nchwalać specyalne ustawy,
które należy wciągnąć w statuta tychże stowarzy
szeń. (Gdzie zgromadzenia nic w tym przedmiocie
nie postanowiły, tam wyznaczenie lat nauki zależy
od dobrowolnej umowy, jednak w granicach wyż
zastrzeżonych,

Dla czeladnika (a względnie dla robotnika w fa
bryce) wynosi czas nanki najmniej dwa lata.
Rozporządzenie to zaczyna obowiązywać równo
cześnie z nstawą główną tj. 1 października.
Trzecie rozporządzenie ministerstwa handlu w po
rozumieniu z min oświaty, uzupełniające $ 14 u
stawy przemysł. wymienia te zakłady naukowe,
których Świadectwo uprawnia do samoistnego roz
poczęcia rzemiosła.
