Lecz, o dziwo, Królowa wyruszyła w ostatnią
swoją podróż z całym niemal dworem, Wśród
kilkudziesięciu szkieletów, znalezionych w rozma
itych kryptach, poznano damy dworu, niewolnicę,
dworzan, straż ZACZ uzbrojoną w długie dzi
dy, wreszcie wszelkiego rodzaju urzędników dwor


Grobowiec zmarłej przed 5,000 lat królowej Babilonii Szubad, pochowanej wraz z całym
jej dworem. Rekonstrukcji grobu dokonał rysownik ekspedycji naukowej, na podstawie


znalezionych szkieletów


skich, dzierżących w kościstych piszczelach oznaki
swej godności. Nawet nadworny lutnista spoczywał
opodal martwej tyranki, a jego palce oparte na
strunach zdąwały się wskrzeszać dawno prze
brzmiałe hymny na cześć swej pani.
Barbarzyńskim i nawskroś nieludzkim wydaje
się ten zwyczaj, odkryty przez garstkę ciekawych
uczonych, Nasza etyka i moralność wzdraga się że
zgrozą i obrzydzeniem na myśl o tym okropnym
sposobio hołdu oddanego zmarłej. Jeżeli jednak
węłebimy się chociaż trochę w filozofję wierzeń
religijnych Babilonji i innych narodów ówczesnych,
znajdziemy jasną i tłumaczącą wszystko odpowiedź.
Narody starożvtna daleko silniej od nas zwią”
zane były z bóstwem, któremu biły pokłony, Prze
życia bóstwa były przężyciami narodu, przyczem
król był uosobieniem tej boskości, Aztekowie uwa
żali swego władcę za każ i najwyższą dla nich
łaską było możność złożenia mu swego życia
w ofierze i towarzyszenia swemu bogu w życiu po
zagrobowem. Prócz tego, jak wykazały badania
nad kultem boga w Babilonie i Egipcie, wiara
w przeznaczenie była właśnie podstawą wiary, zaś
życie na ziemi uważano za męczącą i nieuniknioną
konieczność, która otwiera wrota prawdziwego by
towania po śmierci. Tem się tłumaczy treść staro
żytnej krwawej ofiary w ludziach, która w obec
nych czasach wydaje się nam krew w żyłach mro
żącem okrucieństwem,

Cywilizacja współczesna, która drogą długolet
niej ewolucji złagodziła dawne okrutne obyczaje
i obrządki, nie zdołała jednak wykorzenić ich po
zostałości, które w formie symbolicznych obchodów
— niejednokrotnie świątecznych — przetrwały po
dziś dzień.
