Rocco Buttiglione


Zastanawiam się, czy prof. Waldstein naprawdę dostatecznie poważnie
traktuje to, co mówi. Wydaje mi się, że porusza się on między dwiema idea
mi. Twierdzi mianowicie, że zrezygnowaliśmy z praworządności (Rechtsstaat
lichkeit). Idea praworządności oznacza wielką tradycję, w której istniał zwią
zek między władzą polityczną państwa i sprawiedliwością. Uważano, że pań
stwo uczestniczy w godności samego Boga i ma za zadanie bronić i promować
sprawiedliwość w społeczeństwie ludzkim. Chcę przypomnieć tutaj nie tylko
Ulpiana, ale również Gaiusa, czy raczej średniowieczną interpretację Gaiusa.
Bartolo, zdaje się, mówi, że całe prawo jest zawarte w Institutiones, ponieważ
wszelkie prawo dotyczy osób, rzeczy i czynów. Jest to próba zrozumienia
prawa jako rzeczywistości, której ośrodkiem jest człowiek, jako czegoś, co
reguluje czyny osoby i jej relacje z otoczeniem. Mam wrażenie, że prof. Wald
stein z jednej strony mówi, że w dzisiejszym państwie porzuciliśmy ideę pra
worządności, a z drugiej naprawdę nie akceptuje tego, co sam powiedział,
ponieważ ma wciąż nadzieję, że to państwo pozostanie państwem prawa.
Jeśli jednak uświadomimy to sobie, wówczas problem staje się problemem
politycznym: w jaki sposób możemy na nowo podejść do tego problemu tak,
aby państwo znów stało się państwem prawa?

Wydaje mi się, że dziś nie tylko aborcja, lecz także rozwój nowoczesnego
prawa w ogóle jest skierowany przeciwko tradycji państwa prawa. Nie jest to
już prawo ześrodkowane na osobie. Rzeczywistość prawa nie jest tu uważana za
ruch osób, w którym odpowiedzialność osoby jest zawsze obecna. Przeciwnie:
wydaje mi się, że nowoczesna jurysprudencja stara się opanować rzeczywistość
po to, aby osiągnąć i zmaksymalizować pewne wyniki i nie troszczy się więcej
o sprawiedliwość, to znaczy o właściwe obciążenie odpowiedzialnością za czyn.
