„TOLLE LEGE”


Ilekroć myślę o Giovannim Realem, myślę także o św. Augustynie. Biskup
Hippony wydaje się dla włoskiego filozofa postacią szczególnie ważną — co
zresztą Reale wyraził w swoich tekstach o nim oraz w nowych przekładach
i wydaniach jego pismó. Życie i dzieło Augustyna można odczytywać jako
dopełnienie i przezwyciężenie platonizmu czy też jako zaskakującą realizację
słów Platona z dialogu Fedon. Wypowiada je Simiasz w rozmowie o umie
raniu i rzeczach, które nastąpią po życiu doczesnym, ze skazanym na śmierć
Sokratesem: „O takich rzeczach wiedzieć coś jasnego w obecnym życiu albo
w ogóle nie można, albo niezmiernie trudno. [...] w tych sprawach przecież
trzeba do jednego dojść: albo się dowiedzieć, jak to jest, czy wpaść na to, albo
jeśli to niemożliwe, przyjąć z tego, co ludzie o tym mówią, to, co najlepsze i co
najtrudniej obalić, i na tym płynąć jak na desce; może się 1 tak życie przepłynie,
jeśli kogoś nie stać na bezpieczniejszy i mocniejszy statek, względnie jakąś


5 Cyt. za: Historia filozofii starożytnej, trtum. E.I. Zieliński, t. 1, Redakcja Wydawnictw KUL,
Lublin 1993, s. 30.
€ Zob. np. Agostino, Confessioni. Testo latino a fronte, red. G. Reale, Bompiani, Mila
no 2012.
Zaproszenie na ucztę 233


boską myśl”. Augustyn był właśnie człowiekiem, który po próbach „żeglowa
nia” przez życie pod przewodnictwem zmysłów, a potem rozumu — w postaci
jego szlachetnego wytworu, filozofii platońskiej, z jej odkryciem ludzkiej du
szy i rzeczywistości pozazmysłowej, znalazł ową „boską myśl” — nie był to
jednak solidniejszy statek, lecz drzewo Krzyża”.
