Dla tego, by dać jakiekolwiekbądź pojęcie o życiu
oddziałów litewskich, załączamy tu wyjątek z prywatnego
listu jednego żołnierza: ochotnika, którego los rzucił naprzód
do Województwa Kowieńskiego, a następnie do oddziału
księdzo Mackiewicza. List ten był pisany do rodziny w War
szawie i przez nią nam udzielony. Przytaczamy tu tylko
ustęp, w którym opisuje, jak się dostał do oddziału i pier
wsze wrażenie:

„Po długich dopytywaniach się, sprawdzaniach i ba
daniach, zaprowadzono mię nareszcie do człowieka, co miał


mi ułatwić dostanie się do oddziału. Przyznam się, że mię
te niedowierzania gniewały trochę, ale. przypatrując się przez
kilka dni w Kiejdanach temu, co się dzieje, jak katuje i znęca
się Moskwa nad tem biedactwem, — myślałem sobie: ha
co robić — wlazło się w błoto, brnijmy dalej. Spotkanie
moje z tym człowiekiem (jak mi się zdaje, okręgowy, czy
inny urzędnik ; nie wiem istotnie, kto on był taki), zasługuje
na to, ażebym Wam je opisał.
Wyobraźcie sobie malutką izdebkę w jednej z przyle
głych wiosek, z dwoma okienkami na ogród, posypaną ta
tarakiem; na ścianie na czarnem suknie krzyż ze zbawicie
lem, pod tem drewniana ława, kilimkiem przykryta; po
środku izby stół prosty drewniany, na nim kilka książek,
jeszcze krzyż, świeca łojowa parę stołów : otóż i całe ume
blowanie. Kiedym wszedł, zapukawszy uprzednio w okienko;
jak mi wskazano, gospodarz milcząc zaryglował drzwi, wska
zał mi stołek i długo mi się przypatrywał swym przenikli
wym wzrokiem. Wychudły był to człowieczek, niski, z su
chotniczym rumieńcem na twarzy. W rysach jego niespo
kojnych widać było gorączkowe rozdrażnienie, spojrzenie
Śmiałe i przenikające, czoło wyniosłe i już zmarszczkami
pokryte, chociaż na oko nie zdawał się mieć więcej nad
łat 30“.
