Beginnen wij met de sub a. genoemde meer algemene oorzaak. Ook hierbij stellen wij weder voorop, dat bij een veelomvattend rapport over zovele en uiteenlopende vraagstukken er altijd ruimte blijft en moet blijven voor verschil in waardering van de belangrijkheid en doorvoerbaarheid der onderscheidene delen. Alleen de practijk van de uitvoering — hetzij doordat de gedachten van het Plan zich opdringen aan elke regering, welke de economische politiek in succesvoller banen wil leiden, hetzij doordat onze beweging zelve medegeroepen wordt een daarop gebaseerd regeerprogram te helpen uitvoeren — kan uit* eindelijk uitmaken hoe ver en in welk tempo de geuite gedachten en ontworpen voorstellen op elk der onderdelen in ongewijzigde vorm verwezenlijkbaar blijken. In en door de verwezenlijking vervormt zich elk regeerprogram, in gestadige worsteling met en aanpassing aan de
299
﻿

problemen der maatschappelijke realiteit. Maar niettemin is het ge* wenst, dat er klaarheid zij over de gefundeerde verwachtingen, welke door de samenstellers zelf in dit opzicht van hun werk worden ge* koesterd. Het is daarom, dat zij er prijs op stellen, tegenover v. d. Tempel's waardering de hunne te plaatsen, welke aan het geheel h.i. meer recht doet. Al te zeer toch tracht hij het Plan enkel te zien en te behandelen als een crisisproduct en als een crisis*therapie, zonder meer. Daartoe heeft hij ook gepoogd het eigenlijke crisisplan min of meer los te maken van de overige delen, aan welke hij dan — zoals aan het vraagstuk der conjunctuurbeheersing en der rationalisatie — minder actualiteit en „voornamelijk theoretische en didactische waarde" (blz. 708) toekent. Een enkel ander onderdeel van over de crisis heenreikende aard, zoals de beschouwing over de geordende ruil komt hem dan ook „prematuur" voor, evenals een straffe ordening der distributie. In overeenstemming hiermede meent hij, dat deze en dergelijke beschouwingen „door de eigenaardigheden van de be* handelde stof vaak aan het Plan, dat toch zoveel mogelijk concreet moet zijn, een ietwat zwevende entourage geven" (blz. 708).
