Ik zie de denkers van de menschheid, hoewel zy slechts gering in aant al zijn, verdeeld in twee legers.
De strijders van het eene stellen vertrouwen in de vooruitgang en werken voor steeds meerdere verbetering; de strijders van het andere gelooven, dat nieuwigheden ten zeerste gevaarlijk zijn en dat het beste voor de menschheid zijn zou, om op 't zelfde standpunt te blijven. Degenen, die tot de laatst genoemde klasse behooren, zullen misschien toestemmen, dat er verbeteringen moeten komen op 't gebied van industrie en in de verschillende takken der wetenschap, maar zy gelooven niet in de vooruitgang van den godsdienst. Hun 1 godsdienst is voor hen volmaaktheid, het ! vertegenwoordigt in hun geest de volstrekte i waarheid, en vooruitgang van iets dat alreeds volmaaktheid is, is, zooais van zelf spreekt, gezuiverd goud vergulden.
De strjjd tusschen de beide partijen Wordt stedds heviger, de eerste is sterk, doordat zij voorkomt uit het vurig verlangen naar kriiuis, maar de laatste is nog in de meerderheid. Zij is in 't bezit van de groote massa van onverschilligen; en de strijders voor de vooruitgang zullen dikwijls ontmoedigd worden, zoodat zij alle hoop opgeven voor de eind-zegepraal. Onwetendheid schijnt stei ker dan kennis, eu dwaasheid machtiger dan wijsheid.
In een oogenblik van dergelijke wanhoop moet, naar men zegt, Schiller uitgeroepen ln-bben: Tegen domheid vechten zelfs de Goden tevergeefs.
