„Znajdują się oni — pisze — w okresie
patrjarchalnym ; jeżeli chcemy koniecznie nazy
wać ich barbarzyńcami, to są takimi, jak byli
Fłorentczycy w roku 1700 i mieszkańcy Wir
ginji (Ameryka) w roku 1800. Nie jest to bar
barzyństwo Murzynów albo Bedninów, ale pseu
dobarbarzyństwo, wynikające ze stosunków
agrarnych. Gdy te się zmienią, cywilizacja roz
winie się tak szybko, jak to się stało we Flo
rencji i w Ameryce północnej, Zresztą bezzasa
dnem jesl twierdzenie, że Transwaal jest obe
enie pod rządami oligarchicznymi: wszyscy o
bywatele obierają posłów, których mandat służy
na lat cztery: każdy wyborca może wnosić
skargę na prezydenta; wybierają oni nietylko
prezydenta, ale nawet sędziów i oficerów. Nie
słusznym jest również zarzut. jakoby Boerowie
nie mieli tolerancji religijnej. Przestrzegają oni
ściśle wiary protestanckiej, ale nie prześladują
innych wyznań. Co zaś do zarzutu, iż cudzo
ziemców obciążają wysokimi podatkami, jest on
prawdziwym, ale trzeba wziąć pod uwagę, że


pozwalają też korzystać cudzoziemcom z wiel
kich bogactw swego kraju i że podatki są wy
górowane wszędzie, gdzie zarobki sa wysokie.
Nieprawdą jest, jakoby Boerowie byli chłop
stwem; są oni właściwie rolnikami, pasterzami
na wielką skalę. Muszą posiadać wiadomości
z matematyki, strategji i balistyki, inaczej nie
byliby tak wytrawnymi wojownikami. Zakłady
wychowawcze w Bloemfontein stoją wyżej niż
w Kaplandzie. Transwaal, liczący mniej mie
szkańców, niż lada przedmieście Londynu, wy
daje rocznie 30.000 funtów szterlingów na o
światę. Pierwotna kultura Boerów przynosi im
znakomite rezultaty*.
Spór o główną wygraną

Węgierskie ministerstwo skarbu zajmuje się
obecnie niezwykle ciekawą sprawą. Rozchodzi
się o główną wygraną na węgierski los premjo
wy w wysokości 300.000 koron, której mini
sterstwo nie chce wypłacić, ponieważ do tej
sumy roszczą sobie prawo dwie strony, z któ
rych każda utrzymuje. że jest właścicielką losu.
