Ik heb de venerische ellende over dit arme land (dat immers maar slagveld van Europa is) zoo sober mogelijk weergegeven. Wat de cijfers betreft, ze zijn helaas, zooals prof. Bayet zegt: „d'une éloquence brutale".") Maar achter die cijfers is meer nog dan lichamelijk lijden. Achter die vreeselijke cijfers is een wereld van moreel lijden en verdriet. Want de menschen en de verhoudingen tusschen menschen zijn verworden.
En wie in Brussel iets verder ziet dan de lichtreclames der boulevards, ziet hier overal treurigheid, weemoed, wanhoop, eenzaamheid. Eenzaamheid vooral.
De redenen van dezen noodtoestand? Want — zooals boven gezegd — de venerische ziekten waren er voor 1914 ook, maar in de geweldige uitbreiding van nu is een groote oorlogsfactor.
Berryer, minister van Binnenlandsche Zaken en Hygiëne, zegt in 1922: „Durant la guerre, 1'endémie *) avait pris dans tous^ les pays fréquentés par les armées les caractères atroces d'un fléau." 10)
Poullet, minister van Binnenlandsche Zaken en Hygiëne, zegt in 1925: „Durant la guerre et depuis 1'armistice, 1'endémie vénérienne a pris dans tous les pays belligerants, une extension considérable, au point de devenir un véritable fléau, redoutable autant et plus peut-être que la tuberculose et le cancer." w)
Als ministers (die dan toch deel uitmaken van ministeries, die het militarisme hand¬
zijne neusgaten geblazen den adem des levens; alzoo werd de mensch tot een levende ziel.
2. Ook had de Heere God een Kerk doen bouwen in Amsterdam tegen het Zuiden, en hij stelde daarin den mensch, dien hij ge(re)formeerd had.
3. En de Heere God had aldaar alle dogmatische wijsheid der aarde bijeengezameld, begeerig voor den geest en goed tot geestelijke spijze, en de stoel des levens, d.i. het voorlezersbankje, in het midden van de kerk benevens de stoel der kennisse, des goeds en des kwaads, genaamd preekstoel.
