Ale daleko mniej jeszcze dała sic pogodzić zasada nierozdziel
ności gruntów włościańskieh do pewnego chłopskiego gospodarstwa
w katastrze przypisanych z orzeczeniem, iż obejmujący całe to go
spodarstwo sukcesor winien jest spłacić wartość onegoż współsuk
cesorom w tym samym stopnia z nim do sukcesyi powołanym po
odtraceniu części jemu przypadającej. W obec gruntów niezakup
nych, a tych liczba była największa, sprzeczność ta jest tak rażą
cą, że nawet wyświecenia niepotrzebuje. Nie bedac właścicielem
nawet użytkowym tych gruntów, niemogąc ich sprzedać lub obcią
żać, jakimże sposobem, pytamy, mógł uskutecznić obejmujący go
spodarstwo nałożoną na niego spłatę współsukcesorom, jeżeli nie
przez odstapienie częściowe grauulów to gospodarstwo stanowiacych.
Nie o wiele lepsze było jego położenie w obec gruntów zakup
nych. Mógł on je w praw dzie sprzedawać. Lecz niemające pomocy
banków gruntowych, niemające nawet dla braku ksiąg gruntowych hy
poteki, na którąby kwotę do spłaty współsukcesorów potrzebną za
ciagnąć mógł, musiał się dzielić i zakupnemi gruntami obejmujący
gospodarstwo sukcesor, jezeli obowiązkowi swemu wzgledem współ
sukcesorów zadość uczynić chciał.
Jedna więc zasada prawodawstwa Józefińskiego zmuszała do
przekroczenia drugiej, i patent z 3. kwietnia 1787 odniósł i w tym
względzie przeciwny zawierzonemu skutek. Gdziekolwiek go wyko
nywać poczeto, wzmógł się podział gruntów jeszcze wiecej, i nie
bedziemy sie mylić, jeżeli właśnie temu prawodawstwu szezególny
fakt przypiszemy , kłórea pisząc: „O postanowieniu pewnego mini
mum dla gruntów włościańskich niedawno wyświeciliśmy. Chcemy
mówić o fakcie, iż pomimo zakazu dzielenia gospodarstw chłopskieh
od 70 lat istniejacego średnia. objętość mniejszych ról chłopskich
jest mniejszą od średniej objętości najmniejszych posiadłości w Fran
cyi, pomimo ze tam od 70 lat nieograniczona wolność podziału grun
tów panuje. (Zob. Nr. 27 Dodatku do Gaz. łwows. z r. 1838.) Nie
zmieniło nie w tych stosunkach uwłaszczenie włościan, które w r.
