Wiadomo wam, że polska wzrastając w silne i potężne
państwo wystawione na napady barbarzyńskich ludów, nie
tylko że graniczyła z pogańskiemi narodami zarażonemi
schizma i herezya, ale i w swém łonie schizmatyków, he
retyków i pogan liczyła. Nawrócić i zjednoczyć te ludy do
jednéj wiary, a tém samém ustalić wzajemną chrześci
anska miłość i jedność z Jezu-em Chrystusem, nie było
ani być mogło dziełem polityki lecz dziełem nauki Je
zusa Chrystusa, która wszystkie narody zjednoczyć i
uszlachetnić jest zdolną, a bez której niema gruntownéj
oświaty i miłości bliźniego. Takiemu przeznaczeniu księża
Dominikanie poświęcili się z całą gorliwością, z czego
dla narodu najzbawienniejsze skutki spłynęły. Z tego to
krakowskiego klasztoru jak i z prowineyj wychodziło
przez dwieście lat po sto, po dwieście i więcćj zakoni
ników dla opowiadania $. Ewangelii Turkom, Tatarom,
Persom i innym naradom, tak, że prawie nie było ża


2 O


dnej prowincyi na wschód, na zachód i na północy, gdzie
by zakonnicy Dominikanie polscy iść nie mieli do nawra
cania wszelkiego rodzaju heretyków którzy bluznili Boga
w Trójcy jedynego i świętych pańskich, a Bóg błogosławił
to ich poświęcenie się dla chwały jego imienia podjęte
nawróceniem wielkiej liczby ludzi, potwierdzając naukę
swoję cudami. Śmiało mówić możem, że Litwa, Żmudź
i ruskie prowincye obok apostolskich mow księży Fran
ciszkanów, nawrócenie swoje księżom Dominikanom za
wdzięczają, obok których stoją i ks. Jezuici z innemi za
konami którzy lubo późniejsi prowadzili skutecznie roz
poczęte dzieło nawracania niewiernych. Dominikanom
to i zakonom winniśmy ze i dziś ze składek katoli
ckie Kościoły nietylko ręką polaków w rosyjskiém woj
sku będących, ale i ręką tamtejszych narodów jako to:
Tatarów, Mordwinów i Czuwasów na kaukazie są budo
wane. Dominikanie Kolomana księcia halickiego z wielu
inszemi moskiewskiemi, kijowskiemi i litewskiemi sena
torami wraz z ludem do wiary nawrócili, a to nietylko
w polskich ale i ruskich krajach, a jeżeli zważymy owe
napady dzikich Tatarów co wszystko ogniem i mieczem
pustoszyli, a lud tysiącami do niewoli zabierali, śmiało
ich możem nazwać pocieszycielami i dobroczyńcami nio
szezęśliwego ludu, w czem dzieje Wrocławia przekazują
nam dowody. Oni z polecenia Grzegorza IX. łagodzili
owe pustoszące wojny jakie między Danielem księciem
ruskim a polskiemi książęty bywały.
