Dla usunięcia szkodliwego wpływu atmosfery zaczęto
w ostatnich czasach budować obserwatorya astronomiczne
w miejscach znacznie nad poziom morza wzniesionych, na
górach, w powietrzu przejrzystszem, czyściejszem i spokojniej
szem, gdzie przytoczone wyżej szkodliwe wpływy znacznie się
ograniczają.
Jaki jest kres możebnych do osiągnięcia powiększeń,
trudno to powiedzieć. Astronom amerykański, Newcomb, wy
raża się ò tem, jak następuje:

«Mówiono niekiedy, że William Herschel za pomocą
wielkiego swego teleskopu otrzymywał powiększenia docho
dzące do 6000, a w skutek tego widział księżyc tak, jakby się
on znajdował w odległości 65 tylko kilometrów, średnia bo
wiem odległość księżyca wynosi 385000 km. Jeżeli istotnie
powiększenie takie stosowane było do księżyca, to można
wprawdzie przyjąć, że był on widziany w pozornej odległości
65 km., ale przedstawiał wtedy widok taki, jakby go Herschel
rozpatrywał przez drobniutki otworek, o średnicy wynoszącej
zaledwie kilka dziesiątych części milimetra, i nadto przez war
stwę kilku centymetrów przepływającej wody, lub przez war


tg) 2:


stwę wielu kilometrów powietrza. Wątpić należy, czy kiedy
kolwiek księżyc przez teleskop był tak dobrze i wyraźnie wi
dziany, jakby mógł być okiem nieuzbrojonem obserwowany
z odległości 500 kilometrów; jeżeli zaś to miało miejsce, po
większenie nie przechodziło zapewne stosunku 1:1000».
Wynalazek lunety przypada na początek wieku XVII;
jakkolwiek jednak dużo o tem pisano i spierano się, niepodobna
rozstrzygnąć stanowczo, kto rzeczywiście pierwszy lunetę zbu
dował. Był nim w każdym razie jeden z trzech holenderskich
szlifierzy okularów: Zacharyasz Jansen, Jakób Metius lub Jan
Lippersheim (Laprey), a najprawdopodobniej ten ostatni.
