Jeżeli idzie o graficzne wyrażenie rozkładu magnetyzmu
ziemskiego, lub też jakichkolwiek objawów meteorologicznych,
pożądane są karty, całą powierzchnię ziemi obejmujące. Naj
częściej używają się w takich razach karty Mercatora, odma
wiają one wszakże swych usług dla okolic podbiegunowych;
gdy więc tych ostatnich pominąć nie chcemy, odwołać się
można do kart gwtaździstych, które polegają na tem wyobra
żeniu, że na danej części globusu ziemskiego rozciągamy błonę
sprężystą, a po przerysowaniu na niej krajów nią zakrytych,
przywracamy płaską jej formę. Postać krajów będzie wtedy
oczywiście odmienną, aniżeli na kuli, a nadto różną, stosownie
do rozmaitego wyprężenia błony. Metody tej użyć można do
otrzymania karty całej półkuli północnej, naciągnawszy na nią
błonę okrągłą; jeżeli wtedy na półkulę poładniową globusa
nałożymy jeszcze pewną liczbę błon trójkątnych tak, aby pod
stawami swemi dotykały równika, a wierzchołkami zbiegały się
u bieguna południowego, to zakryjemy niemi półkulę połu
dniową. Na wycinki te przenieść można odpowiednie części
półkuli południowej, a przywróciwszy im postać trójkątną,
rozłożyć dokoła okrągłej karty, dającej półkulę północną;
otrzymamy wtedy figurę gwiaździstą, która na jednej płaszczy
śnie przedstawi nam całą powierzchnię ziemi. Półkula połu
dniowa jest tu wprawdzie porozrywana na części oddalone
między soba, można jednak pasy trójkątne dobrać w taki spo
sób, aby przypadające na półkuli południowej lądy jak naj
mniej były porozdzierane. Taką gwiaździstą kartę o ośmiu


— 188 —


wyrostkach trójkątnych wygotował Petermann, o pięciu Berg
haus w roku 1879.
W każdym razie rozszarpanie półkuli południowej na
oddzielne i rozsunięte części utrudnia uchwycenie ich związku,
niedogodność tę wszakże usuwa pokrewna metoda Peirce'a.
Polega ona na pewnem matematycznem przekształceniu zwy
kłego rzutu stereograficznego ziemi, które pozwala całą jej po
wierzchnię przedstawić w formie kwadratowej; zasadę tej me
tody uzmysłowia zresztą
fig. 59. Globus ziemski
obciągnięty jest cztere
ma kwadratowemi bło
nami sprężystemi, które
po odzyskaniu postaci
kwadratowej układają
się w jeden kwadrat.
