1 Zob. E. Nagel. Struktura nauki. Tłum. z ang. Warszawa 1970; C. G. Hem
pel. Podstawy nauk przyrodniczych. Tłum. z ang. Warszawa 1968; tenże. Aspects
of Scientific Explanation and Other Essays in the Philosophy of Science. New York—
London 1965; Z. Hajduk. Niektóre aspekty wyjaśniania. „Roczniki Filozoficzne”
17:1969 z. 3 s. 85-124; E. Mickiewicz. Spór wokół modeli wyjaśniania. „Studia
Filozoficzne” 64:1970 nr 3 s. 107-125.
KLASYFIKACJA HIPOTEZ KLASYCZNEJ FILOZOFII BYTU 93


Wydaje się jednak, że podział filozoficznych hipotez dokonany ze
względu na wyjściowe pytanie operacji wyjaśniającej, a więc osta
tecznie według 4 typów pytań kauzalnych, byłby podziałem nie eks:
ponującym ciekawych metodologicznie właściwości tych hipotez. *
Bardziej interesujące (z uwagi na związek z koncepcją bytu przyjętą
w danej metafizyce) byłyby już ustalenia dotyczące logicznej kolej
ności pytań, jaką należy zachowywać przy filozoficznym wyjaśnianiu
określonej dziedziny rzeczywistości.” Uświadomienie sobie, jakie py
tanie stoi w punkcie wyjścia danej czynńosci badawczej, miewa
oczywiście duże znaczenie. Postawienie określonego pytania jest już
bowiem zajęciem pewnego stanowiska co do badanego przedmiotu,
ukierunkowuje dalsze zabiegi wiedzotwórcze, wyznacza do pewnego
stopnia brzmienie odpowiedzi na nie. Jednakże same pytania stawiane
w metalizyce — z uwagi na to, że zasadniczo wszystkie przybierają
charakter kauzalny — nie stanowią dobrej podstawy dla podziału ja
kichkolwiek wyjaśnień proponowanych w tej dyscyplinie.
Skoro typowe sposoby klasyfikacji hipotez naukowych są przy
klasyfikacji hipotez filozoficznych bądź nieaktualne, bądź nie prowa
dzą do interesujących wyników, trzeba szukać dla rozczłonkowania
tych ostatnich na odrębne klasy innych sposobów, liczących się bar
dziej z ich specyficzną naturą.
