Ponieważ obrót nieba odbywa się w kieranka od wscho
du ku zachodowi, przyjąć musimy, że ziemia obraca się od za
chodu ku wschodowi około tej samej osi, dokoła której obie
ga kula niebieska, a na dokonanie pełnego obrotu również
doby potrzebuje. To nie słońce, księżyc i gwiazdy nad nasz
poziom się wynurzają, ale nasz poziom wskutek obrotu ziemi
obniża się pod słońce, księżyc, albo inną jakąkolwiek gwiazdę
która na nieruchomem niebie stałe zajmuje miejsce. Gdy


WD =


więc mówimy, że słońce wschodzi i zachodzi, oznacza to nie
istotny przebieg zjawiska, lecz tylko sposób, w jaki się nam ono
przedstawia. Różne punkty ziemi, przypadające na jej po
wierzchni w rozmaitych od jej osi odległościach, drogi swe
obiegają z szybkością niejednakową; punkty, położone na rów
niku biegną najszybcej, w miarę zbliżania się ku biegunom,
szybkość ta maleje, same zaś bieguny ziemskie, jako punkty,
w których oś obrotu powierzchnię ziemi napotyka, w obrocie
tym dziennym pozostają nieruchome.
Skoro ruch nieba jest odzwierciedleniem tylko ruchu
ziemi, odbywać się więc musi dokoła tej samej linii, co inne
mi słowy znaczy, że oś świata jest przedłużeniem osi ziem
skiej, a bieguny niebieskie i bieguny ziemskie przypadają na
jednej i tejże samej linii.
