Uit alle grootere gebeurtenissen na 1871 in Duitschland kan men deze conclusie trekken. Het streven gaat altijd weer in dezelfde richting: het Duitsche volk wil een wereldmacht vormen, gelijk aan de macht van Frankrijk en Engeland, het wil een koloniaal rijk bezitten en beheerschen, evenals Frankrijk, Enge* land en het kleine Holland. Men zoekt altijd weer naar die uitweg, maar ook altijd weer mislukt dit streven. Op zijn weg vindt Duitschland steeds weer Engeland, Frankrijk en daarenboven ook nog de Ver. Staten, in het Oosten bovendien Japan.
Zoo groeit in Duitschland het gevoel van martelaarschap, waar* aan maar heel weinig Duitschers zich geheel kunnen onttrekken. En daardoor leeft een nationalisme op, dat de ééne keer zich wendt tot de partijen, die langs de weg van overleg en diplomatie de Duitsche wenschen en idealen verwezenlijken willen, maar een andere keer weer heil zoekt bij de partijen van het militaire ge* weid. Zoo slingert het Duitsche volk heen en weer, totdat in 1914 de wereldoorlog uitbreekt, waarin Duitschland een eerste rol ver« vult en een groote plaats inneemt. Nu heeft het Duitsche volk en heeft ook een groot deel van het proletariaat zijn hoop op de overwinning gesteld, om met die overwinning eindelijk ook de vurig verlangde wereldmachtspositie te kunnen innemen. Als dat mislukt, als tegen alle verwachting in, Duitschland verslagen wordt, verslagen door een geheele wereld van vijanden, zooals dat in Duitschland heet, dan moet de tijd aanbreken, waarin het Duitsche nationalisme, nog krachtiger dan in de tijd van Bismarck, zich zal moeten gaan baanbreken.
