Najszkodliwszym i najniebezpieczniejszym nieprzy
jacielem nauki objawionćj w dzisiejszych czasach jest racy
onalizm i humanizm; najszkodliwszym i najniebezpie
czniejszym dla tego, że umie prędko olśnić nawet
wiernych katolików swemi zasadami na pozór bar
dzo wzniosłemi, a w gruncie pogańskiemi; co więcój
umie się okryć płaszczem nauki chrześciańskićj przez
samego Zbawiciela podanćj, a nawet nieraz zuchwale
śmie wytykać niedoskonałości jakieś w téj objawionćj
nauce. Byt dobry na ziemi, szczęście doczesne, mate
ryalizm, które są owocem tego raeyonalizmu, łudzą
i ciągna bardzo do siebie, tak, iż dziś głównym ce
lem zatrudnień ludzkich nawet na polu umysłowóm jest
zysk materyalny. Każdą rzecz obliczono , ile wartości
ma realnćj, ile przynosi lub przynieść może pożytku,
a jeźli nie widać oczywistćj korzysci, jeźli coś nie przy
mnaża majątku i dobrobytu na ziemi, usuwa świat
dzisiejszy jako niepotrzebne rzeczy, zapominając o tóm,
że ludzie inne mając przeznaczenie, innego szu
kać muszą szczęścia i to nawet z uszczerbkiem tutej
szego, chwilowego, ziemskiego szczęścia. Racyonalizm
do najwyższego wznosząc się szczebla, dochodzi do hu
manizmu, który o wszystkióm, co na świecie widzi, cie
kawie pyta i rozważa: eo ludzkość ma z tego na ziemi
za pożytek? bo na świat pozagrobowy patrzeć nie chce,
bo go nie zna i znać nie pragnie. Piękna to zaiste
cnota poświęcenia się dla dobra ludzkości, piękna i wznio
sła, tak iż ją każdy wierny czy nie wierny za taką
uznać musi, gdyż sam Chrystus Pan téj cnoty pierwszy
i niezrównany dał przykład; lecz, czy to ostateczny cel
człowieka? czy już dalćj człowiek wznieść się nie może?
czy to wreszcie wystarczy, aby sobie zapewnić szczęście
wieczne po śmierci? Chrystus Pan, On, który dla ludz
kości cierpiał i umarł, przyniosłszy nam prawdę z nieba,
objawił nam zarazem prawdziwy cel człowieka; Jego
boska nauka nie ludzkość, nie ziemię, ale Boga nam
wskazała za cel życia naszego. —

Wielu dziś, patrząc na coraz bardzićj, szczególnićj
u nas szerzące się zakony, przesiąkłszy temi zasadami
materyalizmu, pyta się, cóż ma świat z tych zakonników
w celach zamkniętych i tylko na lenistwie pędzących
czas drogi? na lenistwie, gdyż nie widać żadnego zysku,
ani pożytku z tych klasztornych zakładów dla ludzkości.
