In de schoolkantons Brussel-Noord, Zuid A en Zuid B is in de onderzochte gemeentelijke klassen geen enkel Vlaamsch gediplomeerde. I11 diezelfde klassen over de 9 schoolkantons der Brusselsche „agglomeratie" slechts 93 of 8% Vlaamsche tegenover 1005 of 92% Fransche diploma's. E11 dan zijn er nog gemeentebesturen die onder allerlei voorwendsels en in zekere wedstrijden verder de Vlaamsche gediplomeerde onderwijzers en onderwijzeressen trachten te weren.
Voor de gemeenten St. Gillis, St. Joost-ten-Noode en Elsene, waar geen Vlaamsche klassen bestaan, worden thans door het officieele schooltoezicht achtereenvolgens 6, 9 en 8 Vlaamsche klassen voorgesteld, terwijl na onderzoek der Commissie, deze getallen stijgen van 6 tot 41, van 9 tot 46 en van 8 tot 56.
Grammens sprak vervolgens nog over het „hyper-schandaal" der uitsluitend Fransche scholen uit de alom bekende Vlaamsche omgeving der Brusselsche Rollebeeken Hoogstraat met hun vele Fransche klassen voor abnormalen, in werkelijkheid klassen voor die Vlaamsche kinderen die door het midden waarin ze verkeeren, onmogelijk met vrucht het onderwijs volgen kunnen in normale Fransche klassen. In de meisjesschool der Fontainestraat bijv. haalde de Commissie er 134 Vlaamsche kinderen uit op de 202. In de jongensschool der Hoogstraat haalde zij er zelfs 182 uit op 227. In beide scholen geen enkel Vlaamsch gediplomeerde! En deze gevallen zijn geen alleenstaande ...
Hieraan moet worden toegevoegd, dat het onderzoek zich bepaald heeft tot de gemeentelijke en ondersteunde klassen van de bewaarscholen, en de scholen van den lageren en middelbaren graad van het lager onderwijs. —
Zoowel in de gemeente- als in de staatsscholen van Vlaamsche steden als Ronse, Halle, Vilvoorde en Tienen, zijn tientallen „transmutatieklassen", waarin Vlaamsche kinderen vermuilezeld werden, afgeschaft. In de tweetalige gemeenten Edingen en Moeskroen werden tientallen Vlaamsche klassen ingesteld.
