„Powiedzą, pisze ona, że to reakcya rozkiełzna
na w tych świetnych manifestacyach objawia się na
przekór zasadom liberalnym; prawda; ale nie można
nie widzieć, że wstecznicy pod pokrywką religii są
wszędzie więcćj zjednoczeni i skupieni, aniżeli libe
ralni, i że na głos swych przywódzców odpowiadają
jednomyślnie i posłuszni jako żołnierze swiętćj fa
langi. Chciałbym, żeby: liberalni naśladowali te przy
kłady, a losy Italii nie byłyby więcój wydane nie
szczęściom.*

A coby to o naszéj Polsce powiedzieć kocha
nój, gdzie lud jest-wierny, katolicki, szlachta przy
znaje się do wiary Ojców, a przynajmnićj się jéj nie
wypiera, gdzie zaledwie pojedyńcze jednostki są a
teuszami i liberałami z powołania, a mimo to nie
mamy silnój partyi katolickićj, nie mamy ciągle je
szcze politycznego organu Ściśle po: Hi
storycznych imion  dziedzice z Żydami w spółce
wspomagają liberalizm, który u nas dotąd exotyczną
rośliną, nie pomni końca, Ojca chrzestnego, w Niebo
skiój komedyi, jaki i im w udziale przypadnie od
Pankracych. 5

Projekt konskrypcyi duchownych nie jest we
Włoszech nowością. Już dawnićj podany przez de
putowanych radykałów, większością głosów był od
rzucony. Wtenczas to już Ojciec św. potępił go w
liście do biskupa z Mondowi, dnia 25 marca:

„Z lista Twego z dnia 19 b. m. z wielkim smutkiem du
szy doznaliśmy, jak wielka była Twa jak najsłuszniejsza bo
leść. gdyś z gazet się dowiedział, że. w kilku dni przez podal:
pińskiego rządu publiczną radę we Florencyi ma być podane
i roztrząsane prawo, żeby. duchownych poddać brance wojsko


329 —


wéj. Zaprawdę, czcigodny bracie, słowy dość wyrazić nie mo
gę cieżkie gorzkości, które nas przejmują, gdy widzim, jak
tenże rząd po tylu straszliwych i prawie niezliczonych krzy
wdach i klęskach, przez najwyższą niesprawiedłiwość i niezbo
żność zadanych Kościołowi katolickiemu, jego władzy, powa
dze i prawom szanownym, i świętym jego sługom i rzeczom
świętym, idzie coraz dalćj w prześladowania Kościoła z wszy
stkimi sposoby z większą w dzień Śmiałością i z djabelskim
zgoła szałem i nienawiścią. 