Wat zou hem er toe gebracht hebben, een tafreel als dit, dat zoo buiten de sfeer van zijn gewone belangstelling lag, te verbeelden? Natuurlijk geeft het geheel een fantastisch aspect, waaruit men wel kan begrijpen, ■dat het in het hoofd van een schilder opkomt om daarvan iets te maken. Maar Terborch heeft, zoover mij bekend, nooit anders naar zulke pakkende en contrastrijke tafreelen gestreefd; al zijn andere werk is van dood bedaarde houding. Zulks gaat men bedenken, wanneer men dit werk ziet, en als men over den eersten indruk van het vreemde van het onderwerp heen is; dan is het toch ook weer vanzelf sprekend, dat, eenmaal dit onderwerp aanpakkend, Terborg met zijn bepaalde mentaliteit, het op deze wijze interpreteeren moest. Want hoe bedaard is dit toch eingenlijk alles weer gezien. Hoe domineert het zien en het waarnemen van het geval boven het eigenlijk beleven er van. Of wij kunnen ons afvragen, wat zou Rembrandt er van gemaakt hebben, wanneer hij zooiets beleefd had, of wat zou onder de handen van Goya van dit onderwerp geworden zijn. De psychische grond der dingen raakt Terborg hier niet. Het is niet, dat hij mistast, hij denkt er niet eens aan, om iets van het dieper wonderlijke in zoo'n gebeuren te accentueeren, omdat hij enkel en alleen schilder is, en voor zich het probleem ziet van een nachtelijke scène van flagellanten, die onder fakkelbegeleiding uit een kerk komen, waar tevens iets van een sarkophaag uitgedragen wordt. Maar het onheimelijke en ondergrondsche in het gebeuren van zooiets, is er voor hem niet; daar had men in de 17de eeuw in 't geheel weinig last van, naïef-realistisch als men toenmaals algemeen tegenover het leven ingesteld was. Wij stellen ons dus goed voor, dat, als er ons iets van een zekere griezeligheid besluipt bij het zien van dit werk, Terborg daarvan niet den oorsprong is, maar dat het uit onszelf voortkomt. Dit wil niet ontkennen, dat mogelijk Terborg zelf gemeend kan hebben, dat hij dit onderwerp ter hand nam, omdat hij er iets griezeligs aan beleefde; hij kan dit zeer wel gemeend hebben, maar hij heeft daarvan niet meer uitgedrukt, dan in den voorstellings-inhoud gegeven is, niet op een wijze, die ons eenigszins kan doen voelen, hoe hij dat griezelige ondergaat en in de eigenaardige taal van zijn vormen gedwongen is uit te beelden. 