94


cum  multorum  Iniurla  fines  regnl  proferre  ampll-
ficareque.  Et  ut  Graecl  proverblo  monuerunt,
Spartam  nacto  ornandam  eam  esse.  Ita  hlc  summa
vi  animi  incubuit  in  hoc ,  nt  tanquam  domum  pa-
terfamilias  redderet  ditionem  omnibus  bonis  re-
bus  florentiorem.  Possem  hic  etiam  commemo-
rare,  quam  periculosa  dissidia  exterorum  Princl-
pum,  quam  multa  bello  autoritate  sua  diremerit :
sed  neque  tempus  longiorem  orationem,  neque
vires  meae  ferunt,  et  plerasque  res  gestas  notas
esse  vobis  arbitror,  quas  sl  animo  reputabitis,  in-
telligetis  summa  prudentia,  summoque  consilio  in
Rep.  versatum  esse,  et  vere  salutarem  Principem
et  patriae  et  exteris  fulsse.  Ego  profecto  summam
hanc  verisslmamque  laudem  eius  esse  duco,  quod
ita  pacem  tutatus  est ,  ut  tamen  a  bello  provocatus
etlam ,  abstinuerit :  qua  laude  nihil  excogitari
Principe  illustrius  potest.  Divina  enim  praeconia
etiam  meretur,  nam  cum  mundus  imperii  posses-
sionem  vi  atque  armis  defendi  debere  existimet,
Christus  contra,  pronunciat  beatos  esse  rnites,  et
a  saevitia  alienos,  eisque  possessionem  terrae  pol-
licetur.  Et  paulo  post,  paclficos  etiam  filios  Dei
adpellat.  Erant  tamen  in  eo  privatae  etiam  vir-
tutes  magnae,  praecipuum  religionis  Christianae
studium ;  nam  sacra  per  omnem  vitam  religiose
tractavit,  et  cum  magna  varietas  opinionum  de
religione  his  temporibus  fuerit,  tamen  optima  cer-
tissimaque  semper  delegit.  Et  cum  antehac  Pon-
tificum  constitutiones,  et  quidam  humani  ritus
pro  religione  soli  docerentur  in  templis,  praestitit
ea  quae  in  moribus  erant  ililigenter,  id  quod  ego
sprcimen  bonae  mentis  interpretor:  et  quia  puta-
bat  illos  ritus  conducere  ad  assuefaciendos  animos
vulgi,  invltandosque  ad  sludium  cognoscendac  re-
ligionis,  templa  condidit,  ceremonias  invexit,
accersivit  undccunque  qui  sacra  docerent.  Et  ta-
men  accipio  tum  quum  animo  rerpiireret  sincerio-
rem  tractationem  Christianae  doctrinae,  saepe
cum  doctis  viris  confabulatum  esse  de  vi  natura-
que  religionis.  O  altam  generosamque  mentem,
neque  enim  plebeios  animos  Incessit  haec  cnra
contemplandae,  pervestigandaequereligionis.  Ma-
gnam  quandam  ingenii  vim,  et  heroicam  indolem
animadverto  in  eo  fuisse ,  cum  tantopere  arsisse
studio  perdiscendorum  sacrornm  video.  Est  au-
tem  profecto  haec  cura  inprimls  digna  Principe.
