Çiçeksiz bitkiler hangileridir?
Hangi bitkilerin çiçekli ya da çiçeksiz olduğunu biliyor musunuz? Peki, nedir çiçeksiz bitkiler,çiçeksiz bitkilerin özellikleri ve çiçekli bitkilerden farkları nelerdir?
Çiçeksiz Bitkiler Çiçeği olmayan bitkilere “çiçeksiz bitkiler” denir. Çiçeksiz bitkilerde kök, gövde ve yaprak gibi organlar iyi gelişmemiştir. Genellikle suda yaşarlar. Karada yaşayanlar da nemli bölgeleri severler. Damarlı ve damarsız olanları vardır. Çiçeksiz bitkilere: Su yosunları, kara yosunları, eğrelti otları, likenler, kibrit otları ve at kuyrukları örnek olarak verilebilir.
Su yosunları (Algler)
Nemli ortamlarda, denizlerde ve tatlı sularda yaşarlar.
Su yosunlarına algler de denir.
Tek ve çok hücreli olanları vardır.
Gerçek kökleri olmamasına rağmen basit köksü yapıları olan basit yapılı bitkilerdir.
Su yosunları hücrelerinde klorofil bulunur. Bu sayede kendi besinlerini kendileri yapar.
Su yosunları genelde mavi, yeşil renkte olurlar.
Yeşil, kahverengi, esmer, kırmızı algler olmak üzere gruplandırılır.
Bazı türleri hem tek hücreli hem de gözle görülecek büyüklükte (mikroskobik)dir. (Acetebularia gibi).
Kara yosunları
Su yosunlarından farklı olarak karada yaşamalarına rağmen iletim demetleri (damarları) olmadığı için nemli ve suya yakın yerlerde yaşarlar. Gerçek kökleri yoktur, bunun yerine suyu ve suda erimiş mineralleri alan rizoid adı verilen yapıları vardır. Çoğalmalarında döl almaşı görülür.
Nemli topraklarda, taş aralıklarında, ağaç kabuklarında ve havuz kenarlarında yetişir.
İletim demetleri yoktur.
Döl almaşıyla eşeyli ürerler.
Kara yosunlarında gövde ve yapraklar bulunur.
Bunlar gerçek yapraklar olmayıp yaprağımsı yapıları vardır.
Gövdeleri incedir.
Gövde üzerinde yeşil yapraklar bulunur.
Kara yosunları bulundukları yüzeyi kadife gibi kaplar.
Eğrelti otları
Yapı olarak çiçekli bitkilere benzerler.
Gerçek kök, gövde, yaprak ve damarları ( iletim demeti) vardır.
Fotosentez yaparlar.
Çoğunlukla karada yaşarlar.
Çoğalmalarında döl almaşı görülür.
Eğrelti otları ormanlarda, ağaç diplerinde, nemli yerlerde ve dere kenarlarında yetişir.
Çiçeksiz bitkilerin en gelişmişidir.
Boyları genelde 40 – 100 cm arasında değişir.
Toprak üzerinde geniş ve yeşil renkli yaprakları vardır.
Eğrelti otlarında kök, gövde ve yapraklar bulunur.
Ancak bunlar da gerçek kök ve yapraklar değildir.
İletim demetleri vardır.
Üremeleri kara yosunları gibidir.
Yaprağımsılar yer altı gövdesine yapışmıştır.
At kuyrukları
Genellikle nemli yerlerde ve bataklıklarda görülür.
Bu bitkinin gövdesinde düğümler ve bu düğümlerden çıkan silisli çıkıntılar bulunur.
Gövdesi yeşildir ve stoma içerir.
Üremeleri sporla olur.
At kuyruklarında döl almaşı olayı görülür.
Likenler
Zengin bir bitki grubudur. Dünyanın hemen her bölgesinde yayılmış olarak çeşitli yetişme yerlerinde yaşarlar.
Kutuplardan Ekvatora, deniz kıyısından, ovalardan dağların en yüksek yerlerine kadar hemen hemen her yerde diğer organizmaların yaşayamayacağı yetişme yerlerinde yetişebilirler.
Kızgın güneş altında 70 derece sıcağa dayanıklı ve çok düşük dereceli soğuğa dayanıklıdır. Haftalarca süren kuraklığa dayanıklıdır.
Dünya üzerinde 20.000 kadar türü bulunmaktadır.
Likenlerin besin maddelerine olan ihtiyaçları azdır. Yalnız havası temiz olan yerlerde yaşayabilirler. Kirli havaya karşı çok duyarlılık gösterirler. Bunun için likenler bir bölgenin havasının temiz olup olmadığını belirten iyi bir göstericidir.
Likenler çok yavaş büyürler. El büyüklüğünde bir liken 50 yılda meydana gelir. Likenler şekillerine göre 3 gurupta toplanabilir.
1) Kabuksu Likenler
2) Yapraksı Likenler
3) Çalımsı Likenler
Kibrit otları
Dünyanın her yerinde yaygın olan ama en çok tropik bölgelerdeki dağlık ve ormanlık kesimlerde bulunan kibrit otlarının 200 kadar türü vardır.
Çoğu toprakta bazıları ise başka bitkilerin üzerinde epifik olarak (yani bazı bitkilerden yalnızca destek sağlayan ama asalak olmayan) yaşayan bu çok yıllık bitkilerin genellikle sürünücü özellikteki gövdeleri çatallı bir dallanma gösterir.
Gövdeler ara sıra yukarı doğru dik sürgünler uzatır. İyice küçülerek iğne ya da pul biçimini almış yapraklar gövdelere sarmal olarak dizilmiştir. Çoğunlukla dal uçlarında toplanan sporkeseleri kozalağı andıran başaklar oluşturur.
Kibrit otu Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’da, Türkiye’de ise Kuzeydoğu Anadolu’nun özellikle dağlık kesimlerinde yetişir. Sürünücü gövdesinin uzunluğu bazen 3 metreye erişebilen bitkinin olgun sporları kurutularak bazı deri hastalıklarının, özellikle de bebeklerdeki pişiklerin tedavisinde kullanılır.
Bu toz Anadolu’da göbek tozu adıyla anılmaktadır. Kuzey Amerika’nın nemli ormanlarında ve kayalık bölgelerinde yetişen bir türün spor keseleri başaklar oluşturmayıp dallara dağınık olarak yerleşmiştir.
Kibrit otları 300 milyon yıl öncesinden günümüze ulaşan en eski bitkilerdir. Bunların o dönmede yaşamış olan akrabalarının pek çoğu günümüzdekilerle kıyaslanmayacak ölçüde iri hatta ağaç boyutunda bitkilerdir.
Ciğer otları
Ciğer otları, Hepaticae ya da Marchantiophyta; bitkiler aleminin bir şubesi ya da kara yosunları şubesinin bir sınıfı.
İlkel, çiçeksiz ve tohumsuz bitkilerdir. Çoğunlukla nemli topraklarda, kayalarda ve ağaç kütüklerinde yaşarlar.
Gövdeleri yoktur, yapraklarında orta damar bulundurmazlar.
Dallanmış kurdele şeklindeki yapıları toprak üzerinde uzanır.
İletim dokuları yoktur. “Rizoid” denilen kökümsü yapılar ile toprağa tutunurlar.
Çiçeksiz bitkilerin özellikleri
1-Basit yapılıdır. Kök, gövde, yaprak su yosununda gelişmemiştir. Karayosununda biraz gelişmiştir. Eğrelti otunda tam gelişmiştir.
2-Su yosunları suda yaşar. Kara yosunları sudan karaya geçtiklerinden nemli yerlerde yaşarlar. Eğrelti otları karada nemli yerlerde yaşarlar.
3-Su yosunu, kara yosunu ve eğrelti otunda döl almaşı denen üreme şekli görülür.
Çiçekli bitkiler ile çiçeksiz bitkiler arsındaki farklar şunlardır;
Çiçekli Bitkiler
1-Üreme organı olan çiçek vardır.
2-Kök, gövde ve yaprakları vardır.
3-Gövde ve yapraklarında iletim boruları vardır.
4-Eşeyli üreme ile çoğalırlar.
Çiçeksiz bitkiler
1-Çiçekleri yoktur. Üreme organları sporlardır
2-Kök, gövde ve yaprakları yoktur veya iyi gelişmemiştir.
3-Eğrelti otu hariç iletim boruları yoktur.
4-Eşeyli ve eşeysiz olarak çoğalırlar.