Candida mantarı, hayatımız süresince karşılaştığımız hastalıkların neredeyse hepsinin sebebi olabilecek bir sorundur. Adet düzensizliğinden tutun egzamaya, obeziteden depresyona kadar birçok hastalığı tetikleyebilen bir rahatsızlık olarak öne çıkıyor. En sık başvurulan çare diyet olsa da çoğu zaman Candida mantarında kurtulmak pek de kolay olmuyor.
Candida mantarı adı verilen rahatsızlıkta vücutta bir çeşit maya mantarı oluşur. Konak hücreye girdiğinde ise tomurcuklanarak çoğalır. Hiçbir hastalık oluşturmasa bile ağızda, bağırsakta, vajinada ve solunum yolları üzerinde, derinin bitki varlığında görülür. Bu bitki varlığının doğal bir üyesi olarak da kabul edilen Candida mantarı, fırsatçı bir patojen olarak görülür. Bağışık sistemi zayıfladığında, Candida mantarı bulunduğu yerlerden yüzeysel ve derin kısımlara ilerleyerek mantara bağlı olarak enfeksiyonlara sebep olur.
Candida mantarı, birçok hastalığın temel sebebi olarak görülür. Ağız dışında görülen yerler ise tırnak, koltuk ve meme altı gibi kıvrımlı bölgelerdir. Anüs çevresinde bulunan enfeksiyon ise akciğer enfeksiyonu olarak görülür. İlerleyen durumlarda bağışıklık sistemi iyice zayıflar ve beyin apsesine kadar büyüyen sonuçlar doğurabilir. Yayılma yoluna göre üveyit, karaciğer böbrek hastalarında, lösemide ve yaşlılarda böbrek yetmezliğini doğurabilir.
Candida mantarı; gözde, kulakta, midede, mesanede, ciğerlerde ve genital bölgede ortaya çıkabilecek her türlü hastalığın sebebi olarak görülebilir. Yalnızca bir mantar olarak görülse de ne yazık ki birçok hastalığı doğurabilme yeteneği vardır.
Candida mantarının en önemli belirtileri ağızda oluşan aft, beyaz pamukçuklar ve kadınlarda beyaz akıntı gibi etmenlerdir. Oluşan şikâyetler sonucunda uzman bir hekime görüldüğünde teşhis edilmesi zor değildir.
Candida zaten halihazırda deri altındaki florada oluşan ve doğuştan itibaren var olan bir patojendir. Maya tipi bir mantar olan Candida mantarı, tek hücrelidir. Ancak hücrenin içine girdiğinde sporlaşma dediğimiz çoğalma eğilimini girerek zararları doğurabilir.
Bu antibiyotikler, birden fazla rahatsızlığa iyi gelse ve çok sayıda bakteri öldürebilse de aynı zamanda birçok hücrenin de katili olarak bilinir. Bu sebeple dikkatli kullanılmayan geniş spektrumlu antibiyotikler, Candida mantarının ve etkilerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.
Doğum kontrol hapları ve her türlü hormon tedavisinde kullanılan ilaçlar, bağışıklık sistemini yüksek ölçüde etkilediğinden Candida oluşumuna sebep olabiliyor.
Vücutta böbrek üstü bezlerinden salgılanan kortizole benzeyen steroid yapısındaki ilaçlar olan kortikosteroidler, ağızdan alındığında ağızda oluşabilecek olan beyazlıkları meydana getirebilir.
Kanser tedavileri sonrasında Candida enfeksiyonlarının yaygın olduğu görülür. Bunun sebebi de uygulanan kanser tedavisinde bazı hücrelerin öldürülmesi ve bağışıklık sisteminin zayıflaması olarak gösterilebilir.
Candida hastalığı, fazla şeker tüketiminden oluşabileceği gibi şeker hastalığı meydana gelen kişilerde de direnç azalacağından meydana gelebilir.
Belki de en büyük nedenlerden birisi olan zayıf bir bağışıklık sistemi, Candida mantarını ortaya çıkaran en büyük etkendir. Bağışıklık sistemi zayıfladığında patojen olan maddenin fırsatçılığını konuşturmasıyla çoğalma gerçekleşebilir.
Candida mantarının belli başlı belirtileri vardır. Bunlardan en dikkat çekenlerini sizlerle birlikte inceleyeceğiz.
6 aydan uzun süren ve devamlı bir yorgunluk hissediyorsanız, akşamları erken yatsanız da sabahları çok yorgun olarak kalkıyorsanız ve dikkatinizi bir türlü toplayamayarak depresif tavırlar sergiliyorsanız kronik yorgunluk sendromu size de uğramış demektir. Genelde yoğun çalışma temposuna sahip olan kişiler ve üst düzey yöneticilerde ortaya çıkan kronik yorgunluk sendromu, bağışıklık sistemini zayıflattığından Candida mantarı rahatsızlığının belirtisi olarak görülebilir.
Hiçbir sebebi yokken aşırı enerjik, sağlıklı ve mutlu hissederken belli bir süre sonra aşırı mutsuz ve depresif hissetmek gibi belirli bir süreç içerisinde olan duygu durum bozuklukları, psikolojik olarak bireyi yıprattığından Candida mantarı rahatsızlığını doğuran etmenlerden birisi olarak görülür.
Dünyadaki kadınların yarısı, yaşamlarının belli bir döneminde idrar yolu enfeksiyonu geçirir ve hastalık tekrarlar. Tekrarlayan vajinal veya idrar yolu enfeksiyonları, Candida mantarı hastalığının belirtisi olarak görülür. Bu sebeple temkinli olmakta ve uzman bir hekime görülmekte fayda vardır.
Ağız bakımı yapılırken diller, dişler ve damak bakımı olarak üç ana gruba ayırmanız gerekir. Ağız bakımı esnasında en önemli nokta ağız içerisinde bulunan yararlı bakterilere zarar vermemek olacaktır. Ağız için yararlı bakteriler, ağız yoluyla vücuda yerleşmeye çalışan her türlü bakteriye ve mikroorganizmaya karşı savaşır. Ağzımız, bu anlamda vücudumuzun en hassas bölgelerinden birisidir. Ağzımızın içerisinde her iki taraf için de yarar barındıran canlılar yoktur. Çeşitli mikroorganizmalar ağız içerisinde zarar vererek de yaşayabilir. Fakat bu organizmaların bağışıklık sistemini tehdit etmediği sürece bir zararı yoktur. Ağızda oluşan pamukçuk, ağız içinde bulunan zararlı mantarlar tarafından oluşur. Candida albicans olarak bilinen bu mantarlar, ağız içerisinde kendine yarar sağlamak amacıyla yerleşirler ve herhangi bir boşluk bulduklarında tüm vücuda yayılma eğilimi gösterirler. Aynı zamanda ağız içerisinde pamukçuk oluşturarak rahatsız edici birçok şikayete de sebebiyet verirler.
Üst dişlerdeki enfeksiyonlar sebebiyle sinüzit enfeksiyonları ortaya çıkabilir. Tıpkı ağızda gerçekleşen pamukçuk gibi sinüzit enfeksiyonlarının da Candida mantarı hastalığını ortaya çıkarması muhtemeldir.
Bağırsaklara ait sorunlar genelde herkesin bildiği kabızlık belirtisiyle ortaya çıkmaz. Bağırsaklar sayesinde birçok temel yaşam aktivitemizi gerçekleştiririz. Mikroorganizmalar vasıtasıyla ortaya çıkan bağırsak sıkıntıları Candida mantarı hastalığının belirtisi olabilir.
Konfüzyon olarak da bilinen bilinç bulanıklığı, bireyin uyanık olduğu halde şaşkınlık içerisinde bulunması ve zihninin tam açık olamaması, olayları tam kavrayamaması ve çevreyi doğru olarak algılayamaması halidir. Hasta ayakta olsa da hatta gezse de kişi, yer ve zaman algıları bozulur. Yani tam o anda hasta yılı, ayı bilse de günü ve saati bilemeyebilir. Bilinç bulanıklığı, bir hastalık olarak değil beyin sapı denilen bölgede hafif şiddette işlevsel bozukluğa yol açan bir problem olarak bilinir. Bilinç bulanıklığı, beyinde gerçekleşen bu işlevsel bozukluklar ile Candida mantarını işaret edebilen bir belirti olarak görülür.
Sanılanın aksine toplumda fazlasıyla yaygın ve çok bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı olan tırnak ve deri mantarı enfeksiyonu, yaşam kalitesini ciddi anlamda bozar. El ya da ayak bölümünde ve tırnaklarda oluşabilen mantar enfeksiyonlarının tedavisi fazlasıyla uzun sürebilir ve çok güçlü antibiyotik alımı gerektirebilir. Uzman bir hekime danışmadan tedaviye başlamak çok tehlikeli olabilir. Kullanılan bazı ilaçların ciddi yan etkisi olabileceğinden doktor kontrolünde kullanılması gerekir. Öte yandan oluşan bu mantar enfeksiyonları doğal olarak farklı bir mantar hastalığı olan Candida mantarını ortaya çıkarabilir.
Hormonların düzenli bir şekilde gerçekleştirdiği aktiviteler, bireyin zihinsel ve fiziksel sağlığında büyük rol oynar. Birçoğumuz hormonları önemsemesek de birçok fizyolojik ve zihinsel süreçte üstlenici olarak görev yaparlar. Örnek vermek gerekirse; cinsel istek, metabolizma, büyüme ve doğurganlık gibi fonksiyonlardan sorumludurlar. Ruh hallerimiz, boyumuz ve kilomuzdan sorumlu oldukları kadar genel sağlığımız için gerekli olan birçok süreçte de yer alırlar. Hormonal dengesizlik, yaşam kalitesini düşüren hastalıklar ve diğer rahatsızlıkların ortaya çıkmasına sebep olabilir. Bunlardan birisi de Candida mantarı rahatsızlığının ortaya çıkmasıdır.
Candida mantarı testi, evde bile rahatlıkla yapılabilir. Yapacağınız basit tükürük testi ile Candida mantarının olup olmadığını anlamak mümkündür. Sabah kalkana kadar gece boyunca hiç su içmeyin, diş fırçalamayın ve cinsel ilişkiye girmeyin. Sabah kalkar kalkmaz ilk işiniz tükürüğünüzü su dolu bardağa bırakın. Tükürüğün su içerisindeki halini her 15 dakikada bir yaklaşık 1 saat boyunca gözlemleyin. Eğer vücudunuzda Candida mantarı yoksa tükürüğünüzün rengi şeffaf olarak kalacak ve değişmeyecektir. Hafif köpüklenme oluşur ve suda batmadan yüzeyde kalır. Zamanla da suya karışarak suda çözünür. Eğer vücudunuzda Candida mantarı bulunuyorsa, denizanasını andıran bacakları olan bir tükürük ile karşılaşabilirsiniz. Sonunda da buluta benzer bir yapı ile suyun dibine çöker. Orta kısımda asılı kalan kirli toz gibi bir görüntü ile karşılaşabilirsiniz. Bahsettiğimiz bu kirli toz bulutu ne kadar buluta benziyorsa, hastalık o kadar ilerlemiş demektir. Böyle bir durumda mutlaka uzman hekim ile görüşülmesi gerekir.
Herhangi bir görüntüleme yöntemi ile görülecek olan fonksiyonlarda bozulma yaşanması, Candida mantarının vücudu terk ederken bıraktığı yan etkilerden yalnızca birisidir. Kısa sürede düzeleceği için korkmaya gerek yoktur.
Migren seviyesinde gelişebilecek olan şiddetli baş ağrısı, sizi bir süre yoracak olsa da ileride üzülmemeniz için gerekli bir kalıntı diyebiliriz. Üstelik bu baş ağrısına yalnızca 1 hafta katlanmanız gerekecek.
Yaşanan yorgunluk da Candida mantarının vücuttan çıktığına işarettir.
Candida mantarı, bağırsağı da etkilediğinden vücuttan çıkarken basit problemlere sebep olabilir. Bunda korkulacak bir durum yoktur. Tıpkı diğer belirtiler olduğu gibi kısa süre sonra sona erer.
Yalnızca ABD'de her yıl 31 milyon kişiyi etkileyen sinüs enfeksiyonları, oldukça yaygın bir rahatsızlıktır. Alerji ve soğuk algınlığı ile birlikte ortaya çıkan sinüs enfeksiyonları, Candida mantarı vücudu terk ederken de ortaya çıkabilir.
Candida mantarı hastalığı sona ererken deride dökülme görülür. Bu dökülme, yalnızca yüz ile sınırlı kalmayarak tüm vücuda yayılabilir ancak kısa süre içerisinde son bulur.
Candida mantarı rahatsızlığı esnasında veya sonrasında çeşitli komplikasyonlar görülebilir.
Dalak apsesi, oldukça nadir görülen bir durumdur. Öyle ki görülme sıklığı 500 kişide 1'den daha azdır. Hastalık tedavi edilmediği takdirde ilerler. Dalak apsesi, çeşitli sebepler sonrasında ortaya çıksa da en sık olarak travma ve Candida mantarı gibi çeşitli enfeksiyonlar ile bağlantılı olarak ortaya çıkar.
Özofajit, ağızdan mideye taşınan yemek borusu dokusunun iltihaplanma haline verilen isimdir. Oluşan bu iltihap genelde zor yutmaya ve göğüs ağrısına sebebiyet verebilir. Yemek borusu iltihabının sebepleri arasında yemek borusuna geri gönderilen mide asitleri, Candida mantarının ağızda oluşturduğu enfeksiyon, alerjiler ve ağızdan alınan bilumum ilaçlar yer alır. Özofajitin iltihabının tedavisi, hastalığın sebebine ve doku hasarının ne kadar darbe aldığına göre değişir. Yemek borusu iltihabı tedavi edilmezse, yapı ve şekil bakımından kalıcı hasarlar görebilir.
Eklemde ve vücudun çeşitli dokularında ortaya çıkabilme potansiyeli olan artrit hastalığı da Candida mantarına bağlı olarak ortaya çıkabilir. Mikrobik olmayan artrit hastalığı, vücut tarafından üretilir. Üretime en fazla destek veren de Candida mantarıdır.
Endoftalmi, bakteriler ya da mikroorganizmalar tarafından göz içi dokularının tahribatı sonrasına ortaya çıkan bir enfeksiyondur. Tıpkı artrit hastalığında olduğu gibi Candida mantarı rahatsızlığında da ortaya çıkabilir ve tedavi edilmezse kalıcı hasarlara yol açar.
Kalpte oluşan enfeksiyon sonrasında gelişen bir kalp hastalığı olarak bilinen endokardit, çeşitli etkenlerle gelişebilir. Özellikle kalp hastalarını tehdit eden ve olumsuz yönde etkileyen endokarditten mutlaka korunmak ve tedavi edilmesi gerekiyor. Endokardit, Candida mantarı hastalığı sonrasında ortaya çıkabiliyor.
Kalp kası ya da kalp duvarı iltihabı olarak bilinen miyokardit, yaşamı tehlikeye sokabilen bir komplikasyondur. Buna karşılık dinlenme yoluyla iyileşmek mümkündür. Kalp, tamamen kastan oluşur. Kalpte bulunan bu kaslar, vücudumuzdaki diğer bölgeler gibi enfeksiyon sonucunda iltihaplanabilir. Kalp kası veya duvarı iltihaplandığında, kalp atışları hızlanır ve yorgunluk, nefes darlığı gibi problemler ortaya çıkabilir. Oluşan iltihap genelde virüs ve bakteri kökenli hastalıklar sonucunda oluşur. Bu hastalıklardan birisi de Candida mantarı rahatsızlığı olarak bilinir.
Kalp zarı iltihabı olarak bilinen perikardit, şiddetli göğüs ağrısı sonucunda ortaya çıkar. Kalp krizi daha yaygın bir sonuç olsa da kalp zarının iltihaplanması da sıkça görülür. Çeşitli nedenlere bağlı olan kalp zarı iltihabı, genelde virüsler ve mantarlar sebebiyle oluşur. Bu sebeplerden birisi de Candida mantarı rahatsızlığıdır.
Yaygın olarak çocuklarda ortaya çıkan ve tedavi edilmediğinde işitme kaybı, kalıcı beyin hasarı ve hatta ölüme sebep olabilen menenjit, beyni saran zarların virüs ve bakteriler etkisiyle iltihaplanmasıyla ortaya çıkan ciddi bir bakteriyel enfeksiyondur. Bu bakterilerin içerisine Candida mantarı da girdiğinden, görülmesi mümkün bir komplikasyondur.
Bursit olarak da bilinen kese iltihabı, eklemleri ve kemikleri kaplayan yumuşak doku üzerinde oluşur ve bir yastık görevi gören sıvı dolu kesecikleri etkileyerek acı hissettiren bir hastalık olarak bilinir. Bu sıvı dolu keseciklere, bursa adı verilir. Bursit, bursaların virüs ve mantarlar sonucunda iltihaplanmasıyla oluşur. Dinlenme ile geçebilen bu hastalık, Candida mantarı sonucunda oluşur.
Candida mantarı vücuttan çıkarken çeşitli dökülmelere sebep olabilir. Yalnızca yüzde yaşanmayan bu dökülmeler, vücuttaki tüm deride gerçekleşebilir. Ancak en fazla 1 hafta sürecek olan bu sorunlar, herhangi bir tedaviye gerek kalmadan kendi kendine sona erer.
Karın zarının iltihaplanmasına verilen isim olan peritonit, periton diyalizi yapan hastalarda ortaya çıkabildiği gibi Candida mantarı etkisini yitirmeye başladığında da bir komplikasyon olarak görülebilir.
Candida mantarı, bağışıklık sistemini güçlendirerek ve çeşitli vitaminleri vücuda depolayarak önlenebilir.
Candida temizliği, vücutta bulunan Candida fazlalığının sindirim borusu yardımıyla temizleme işlemine verilen isimdir. Temizlik yalnızca sıvıyla ya da gıda ile birlikte yapılabilir. Sıvıyla temizlik yaklaşık iki gün sürerken gıda ile temizlik beş güne kadar sürebilir. Bunun evde yapılması oldukça kolaydır. Sıvı ile Candida temizliği için; organik soğanlar, sarımsak, kereviz, lahana, saf su ve deniz tuzu kullanarak et suyuna sebze çorbası yapmalısınız. Daha sonra bu çorbayı kaynatarak süzdükten sonra sebzeleri ayırarak çorbayı soğutun. Gün boyunca çorbayı için. Vücudunuzdaki toksinleri dışarı atmak için çorba ile birlikte bol bol sıvı tüketin. Bu uzun vadeli bir temizlik olmadığından duruma göre ayda birkaç kez tekrar etmeniz gerekebilir. Bir diğer yöntem olan gıda temizliğinde ise alkol, şeker, nişasta, meyve ve tahılı yemeklerinizden çıkarmalısınız. Çoğunlukla taze ve buharlı organik sebzeleri yemelisiniz. Öte yandan günde en az 2 litre olmak üzere bol sıvı almalısınız. Bu süreç esnasında günde maksimum bir kez salata tüketimi serbesttir.
Bir başka tedavi yöntemi olan Candida diyeti ile Candida mantarından tamamen kurtulmanız mümkündür. Diyetin ilk adımı olarak alkolü, şekeri ve karbonhidratı menünüzden çıkarmalısınız. Saydığımız besin maddeleri, Candida mantarının vücutta büyümesine yardım eder. Bir diğer adım olarak bu yiyeceklerin yerine havuç, patates, ıspanak, kara lahana gibi organik sebzeleri tercih etmeniz mantıklı olacaktır. Bu diyet bünyeden bünyeye farklı sonuçlar vereceğinden diyet programı için mutlaka uzman hekime danışılması gerekir.
Candida mantarı, test sonrasında fark edildiğinde, öncelikle Candida temizliği sonrasında da Candida diyeti uygulanmalıdır.
Candida mantarı, bağışıklık sisteminin zayıf noktasını bulduğunda ortaya çıkan bir rahatsızlık olduğundan B, C, E ve D vitaminleri, kalsiyum ve magnezyum takviyesi alınmalıdır. Öte yandan sarımsak ve elma sirkesi de bağışıklık sistemini güçlendiren ve dolayısıyla Candida mantarını engelleyen gıdalardan bazılarıdır. Hindistan cevizi yağının da bağışıklık sistemine iyi geldiği gözlenmiştir.
Bu bölümde Candida mantarı ile ilgili sık sorulan sorulara yanıt vereceğiz.
İlk belirtiler görüldükten sonra Candida testi ile birlikte fark edilebilir.
Bebeklerde görülen Candida mantarı enfeksiyonu, bebek bezi isiliğinde görülür. Bu durumda bölgede oluşan kızarıklık ve döküntüler 3 gün kadar sürebilir. Bunun tedavisi için bebek bezi mendili kullanımından kaçınmak ve yumuşak bir temizleme bezi ile ılık su tercih edilmesi gerekir. Bebek bezi bölgesi nazikçe yıkandıktan sonra aynı naziklikle kurulanmalıdır. Aynı zamanda da içerisinde antibakteriyel bileşenler olmayan bir merhem veya krem de kullanılabilir.
Candida mantarı, cinsel yol haricinde bir başkasına bulaşmaz. Candida mantarı, her insanın vücudunda hali hazırda yer aldığından kişinin kendi bağışıklık sisteminin durumuna göre ortaya çıkar. Fakat vajinada ortaya çıkan Candida mantarı çok nadir olarak cinsel ilişki sonrasında bulaşabilir. Bu etkileşim genelde erkekten kadına bulaşma ile gerçekleşir.
Candida mantarı, vajinal bölgede oluşmamışsa güvenle ilişkiye girilebilir.
Hayır. Candida mantarı, nefes ya da tükürük yoluyla bir başkasına bulaşmaz.
Candida mantarı fark edildiğinde, hemen bağışıklık sisteminin güçlendirilmesi gerekir. Bağışıklık sisteminin güçlenmesi için günlük uykuyu en az 7 saate çıkarmak ve her gün düzenli olarak uyuyup aynı saatte kalkmak gerekir. Aynı zamanda her hastalığın da birincil sebebi olarak gösterilen stresten de mümkün olduğunca uzak durulması tavsiye edilir.
Candida testi, büyük klinik araç gereçler gerekmeden evde bir bardak su yardımı ile yapılabilir. Testin nasıl yapılacağına dair ayrıntıları yazımızda paylaştık.
Kişi iltihaptan çok rahatsız oluyor ve mutlaka antibiyotik kullanmak istiyorsa mutlaka uzman hekim kontrolünde ve tavsiyesi neticesinde mantar önleyici bir ilaç kullanmalıdır.
Candida mantarı, cinsel yol dışında bulaşan bir enfeksiyon değildir. Bu sebeple ekstra önleme gerek duyulmaz.
Hayır. Hamilelik döneminde geçirilen enfeksiyon, bebeğe bir zarar vermez.
Evet. Uygulanan Candida temizliği ve Candida diyeti sonrasında Candida mantarı vücuttan tamamen temizlenebilir.
Evet. Bağışıklık sistemini kuvvetlendiren, aynı zamanda dolaşımı güçlendirerek tansiyona bile iyi gelen mucize gıdaların başında gelen sarımsak, Candida mantarı tedavisinde de oldukça etkili bir bitkisel tedavi yöntemidir. Ezerek yemeklere karıştırabileceğiniz gibi sarımsağı direkt olarak yutabilirsiniz. Sarımsak içerisinde yer alan yüksek miktarda sülfür ve allicin sayesinde Candida mantarı ile sıkı bir şekilde savaşabilir. Günde 5 diş sarımsak tüketilmesi önerilir. Öte yandan yemeklerden önce 1 bardak su içerisine 1 yemek kaşığı kadar elma sirkesi karıştırılarak aç karınla içilmesiyle bağırsaklar temizlenecektir. Böylelikle Candida mantarına karşı etkili bir panzehir oluşturulmuş olur.
Evet. Candida mantarı iş hayatına büyük ölçüde engel olmaz.
Evet. Candida mantarı hastalarının denize girmesinde bir sakınca yoktur.
Hayır. Candida mantarının kadınlarda adet gecikmesi oluşturması gibi bir komplikasyonu bulunmamaktadır.
Hayır. Cinsel isteksizlik ancak komplikasyon olarak görülen baş ağrısı ve yorgun sebebiyle oluşabilir.
Evde yapılan ve kesin sonuç veren su testinin nasıl yapılacağına ve sonuçların nasıl değerlendirileceğini dair bilgiyi yazımızın başlarında vermiştik.
Candida mantarı, bir mantar enfeksiyonu olduğunda aile hekimleri, dahiliye doktorları ve çocuk doktorları olmak üzere birçok uzman hekim tarafından tedavi edilebilir. Vajinal mantar enfeksiyonunda ise jinekolog ile görüşülmesi tavsiye edilir.