Pareto analizi adını 1848-1923 yılları arasında yaşamış ünlü bir İtalyan ekonomistten almıştır. Vilfredo Pareto 1906 yılında yayınladığı çalışmasında İtalyan halkının %20sinin ülkenin toplam gelirinin %80ini aldığını gözlemlediğini kaydetmişti.
Bu analizin işletme yönetimiyle ilgili kararların alımında kullanımı ise kalite kontrolün öncüsü Joseph Juran ve daha sonra Edward Deming tarafından gerçekleşmiştir. İşletmecilikte ilk kullanım alanları daha ziyade stok kontrol ve kalite kontrol konularında olmuştur. İlk uygulama örneklerinde bir firmanın kullandığı malzemeler çeşitlerine göre A, B, C grupları altında toplanıyordu. A grubu malzemeler cins olarak toplam malzemelerin %20nden, B grubu malzemeler %30undan, C grubu malzemeler ise %50sinden oluşuyordu. Analiz sonucuna göre A grubu malzemelerin toplam malzeme harcamalarının %80ini, B grubu malzemeler %15ini ve C grubu malzemeler de %5ini oluşturduğu ortaya çıkıyordu. Bu şekilde firmalar malzeme giderlerinin %80 gibi büyük bir kısmını oluşturan A grubu malzemeleri tespit edip gerek onların girdi maliyetlerini azaltma gerekse kullanımlarını daha verimli hale getirmeye odaklanabiliyorlardı. Bu basit ve oldukça etkin analiz stok kontrolde halâ pek çok işletme tarafından kullanılmaktadır.
Yukarıdaki örnekten de hareketle Pareto Analizi şu şekilde tarif edilebilir :
İşletmelerde sebep-sonuç ilişkileri incelendiğinde görülür ki; sebeplerin en önemli olan %20si sonuçların %80ini; sonraki %30u sonuçların %15ini ve geriye kalan %50si ise sonuçların ancak %5ini oluşturur
Pareto Analizi stok kontrolü alanında daha ziyade ABC Analizi olarak anılır ve yukarıda verilen örnekteki gibi kullanılır. Ancak bu teknik günümüzde daha yaygın olarak çoğu kere 80-20 Kuralı diye de adlandırılan şekli ile kullanılır. 80-20 Kuralına göre sebep-sonuç ilişkilerinde sebeplerin %20si sonuçların %80ini yaratır.
İster ABC Analizi şekli ile isterse 80-20 Kuralı şekli ile kullanılsın, Pareto Analizi işletme yöneticisine bir yığın içinde önemli ile önemsizi ayırmak fırsatı verir ve işletme kaynaklarının en etkin ve verimli bir şekilde kullanılabilmesi imkanını sağlar.
Tipik uygulama alanları :Maliyet İndirme projeleri :
Bütün maliyet kalemleri içinde işletme kaynaklarının %80ini tüketen kalemlerin ilk %20lik dilimi belirlenir. Bu noktadan sonra yapılması gereken %20lik gruba giren kalemelere öncelik vererek onlarda sağlanacak gerek girdi maliyetini düşürmek gerekse kullanımda verimi artırmak gibi iyileştirmeler işletme kârlılığına en büyük olumlu etkiyi yapacaktır.Zaman Yönetimi :
Çalışanların bireysel aktivitelerin %20si zamanlarının %80ini alır. Bu %20lik dilim içine giren aktivitelerin gözden geçirilip, gerçek anlamda firma için değer üretmeyenlerin ortadan kaldırılması veya delege edilmesiyle bireysel verimlilikler maksimum düzeyde artırılabilir. Müşterilerin Segmentasyonu :
Bir işletme müşterilerini bazı ortak karakteristiklerine göre gruplara veya segmentlere ayırdığında görecektir ki elde ettiği kârın %80i müşterilerin %20lik segmentinden elde edilmektedir. Bu tespit işletme yönetimine bundan sonra hangi müşterilere daha fazla odaklanılması veya hangi müşterilerin bırakılması gerektiği gibi konularda daha sağlıklı kararlar alma imkanı sağlar.
Başka örnekler :
-Bir yöneticinin zamanının %80ini çalışanların %20lik bir kesimi alır.
-Satışların %80i satış elemanlarının %20lik bir kesimi tarafından gerçekleştirilir.
-Şikayetlerin %80i ürün ve hizmetlerin %20lik bir kesimiyle ilgilidir.
-Bir işletmede yeni fikirlerin %80i çalışanların %20sinden gelir.yazıyı google'dan buldum, yazarı verilmemişti.