Son dönemin özelliği dalgalanmaların süresinin çok kısalması oldu. 2014 yılı piyasa dalgalanmalarının en yoğun olduğu yıl olarak hatırlanacak herhalde ama son bir ay bu yoğunluğun doruk noktası oldu. Fed’den gelen karışık sinyaller zaten karışık olan kafaların iyice karışmasına yol açtı. Amerikan 10 yıllık tahvil faizleri iyice düştükten sonra tekrar artışa geçti. Bu iniş çıkışlar dünya piyasalarını ve bizim piyasaları da salladı. Haftaya 75.116 düzeyinde başlayan BIST 100 endeksi 74.639’a geriledikten sonra haftayı 75.533 düzeyinde tamamladı. Gösterge faiz yüzde 9’un altına geriledi, haftaya 2,28 ile başlayan USD kuru da 2,25’in altına geriledi.
Küresel sistemden gelen veriler ve bilgiler karışık olmaya devam ettiği sürece bu dalgalanmalar da böyle devam edecek. Ve öyle anlaşılıyor ki küresel sistemden gelen sinyallerin karışıklığı uzun bir süre böyle gidecek. Bunun nedenlerinden en önemlilerini sıralamaya çalışalım: (1) ABD ekonomisi toparlanıyor görünse de gelen veriler bu toparlanmanın artık geri dönülmez bir toparlanma olduğunu göstermiyor. (2) Avrupa, toparlanmak bir yana kötüye gidişi bile durduramıyor. Avrupa Merkez Bankası’nın aldığı ve almayı planladığını açıkladığı önlemler henüz beklentileri olumlu yöne çevirmeye yetmiyor. (3) Japonya, mali gevşemenin yanında parasal gevşemeyi de devreye sokmasına, enflasyonu uzun zamandır ilke kez artırmasına karşın büyümeyi sağlayamıyor. (4) Çin ekonomisiyle ve özellikle de büyümeyle ilgili beklentiler bozulmaya devam ediyor. (5) Jeopolitik riskler beklentilerin olumlu yönde gelişmesine yardım edecek bir düşüş sergilemiyor. (6) Gelişme yolundaki ekonomiler gelişmiş ekonomilerdeki sıkıntılar nedeniyle giderek finansman sıkıntısına giriyor ve büyüme hızları düşüyor.
Geçtiğimiz hafta içeride üç önemli veri ve bir de tahmin seti açıklandı. Yükselme eğilimine girmiş olan işsizlikte artış hızlandı. Haziran ayında yüzde 9,1 olan işsizlik oranı (arındırılmış oran yüzde 10 idi) yüzde 9,8’e (arındırılmış oran yüzde 10,4’e) yükseldi. Tarım dışı işsizlik oranında da ciddi artış söz konusu. Büyümenin düştüğü bir ortamda işsizlik oranının yükselmesi olağan görülebilir. Can sıkıcı olan yükselmenin hızlanmaya başlamış olması.
Bir başka önemli gelişme, açıklanan ödemeler dengesi verilerine göre 12 aylık cari açığın Ağustos ayında, aylar sonra ilk kez artış göstermesiydi. Temmuz ayında 48,5 milyar dolar olan 12 aylık cari açık Ağustos’ta 48,9 milyar dolara yükselerek düşüşün yeniden artışa döndüğü sinyalini verdi. Cari açık açısından olumsuz bir gelişme gibi görünen bu değişim, büyümenin canlanmasına işaret etmesi açısından olumlu bir durumu yansıtıyor olabilir. Bununla birlikte bir tek ayın verisiyle karar vermemek, sonraki ayın verisini de beklemek gerekir.
Haftanın üçüncü verisi 9 aylık bütçe uygulama sonuçlarıyla ilgiliydi. Bütçe açığı, planlandığı noktada bulunuyor. Buna karşılık vergi gelirlerinin yüzde 7,7 ile enflasyonun altında artış sergilediği bir ortamda faiz dışı giderlerin yüzde 14,5 ile enflasyonun oldukça üzerinde artış göstermesi gelecek açısından tereddütler oluşmasına yol açıyor.
2015 yılı bütçe yasa teklifine baktığımızda 2014 yılına göre faiz dışı giderlerde yüzde 8,9, vergi gelirlerinde yüzde 11,8 artış olmasının öngörüldüğünü görüyoruz. KDV artışı için yüzde 12,8 oranında bir gelir artışı öngörülüyor. 2014 bütçesinin ilk 9 aylık uygulamasında faiz dışı giderlerin bir önceki yılın ilk 9 ayına göre yüzde 14,5, vergi gelirlerinin de yüzde 7,7 arttığını düşünür, 2015 büyüme tahminin yüzde 4, enflasyon tahminin de yüzde 6,3 olduğunu göz önüne alırsak 2015 tahminlerinin gerçekçi olmaktan uzak kaldığını görebiliriz. Bu durumda iki olasılıktan bir geçerli olacak demektir: (1) OVP’de yüzde 4 olarak tahmin edilen büyüme oranı veya yüzde 6,3 olarak tahmin edilen enflasyon oranından birisi ya da ikisi birden artacak, (2) KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerde oran artışları gelecek.
ÖNCEKİ YAZILARIYine her şey altüst oldu Godot’yu Beklerken Merkez Bankası’nın müdahaleleri Dalgalanma artık yeni normal Çelişkiler ekonominin gerçeğidir Yeni umutlar Seçim siyasal gerginliği hafifletmedi 2014 elden gitmek üzere İki kutuplu dünyaya dönüş mü? Merkez Bankası’na öneri Merkez Bankası’nın işi giderek zorlaşıyor Faiz ile kur ilişkisi Merkez Bankası ve Faiz Kararı Dış siyasetin gölgesinde ekonomi Para bütün ayıpları örter Merkez Bankası’nın faizi artırması doğruysa düşürmesi yanlış mı oldu? Kötü bir hafta Ekonomide hava değişiyor Orta Gelir Tuzağından Nasıl Çıkılır? Yatırımcı için en akıllıca tercih Elde var bütçe disiplini Siyasi belirsizlik sürüyor mu? Seçimden sonra Büyüme ile oy oranındaki ilginç paralellik Riskler yükselmeye devam ediyor Yükselen riskler, azalan umutlar Önemli veriler Cari açık düşüşte Dalgalanmaya Devam Piyasalar normale dönüyor Kapıdaki sıkıntı Faizi artırdık şimdi ne olacak? Merkez Bankası faizi artırdı Zor bir hafta bizi bekliyor Ekonomide durum saptaması Geçen haftanın sürprizi 2014 TL’nin iç ve dış değer kaybıyla başladı 2014’e Ne Devrediyoruz? Pozitif ayrışmadan negatif ayrışmaya Bir iyi bir kötü Stanley Fischer, Fed Başkan yardımıclığına aday Büyümenin arka planı Büyüme nasıl gelir? Tasarruflar düşerken harcamalar artıyor Bitcoin Piyasalarda durum Yellen ve Geleceğin Fed Politikası Draghi ve adı konmamış kur savaşları Manşet Enflasyon Dünyanın ekonomik görünümü ve Türkiye IMF’den Kurtulamadık ABD zor durumda Sıkıntılar Bitmiyor Fed'den Önce Fed'den Sonra Dünyadaki yerimiz Kusursuz Fırtınaya Doğru Decoupling (Ayrışma) Teorisinde Son Durum Merkez Bankası'nı bekleyen büyük sınav Dünya bir tuhaf oldu Büyüme sorunu Enflasyon yükseliyor 'Faizin artırılması gerekiyorsa artırılmalı TCMB ne yapacak? Haftaya umutlu başlangıç Bedava paranın sonu Altının geleceği Yine Sıkıntılı Bir Hafta Fed açıklaması ve Gezi Parkı olaylarının piyasalara etkisi Faiz yükselince kazananlar ve kaybedenler Haftaya başlarken kısa bir özet Paramı nereye yatırayım diye soranlara... TL Değer Kaybedince Ne Oluyor? Faiz düştü, reyting arttı, sırada ne var? TCMB faizi 1 puan indirmeliydi Ödemeler dengesi verileri büyümede hızlanma olmadığını gösteriyor Merkez Bankası'nın sterilizasyon uygulaması Piyasalar inişli çıkışlı Küresel krizde bugün neredeyiz? Neo Liberalizm'in sonu Dünya ve Türkiye Ekonomide sert iniş Zor bir hafta geride kaldı İnsani gelişmişlikte Ekvator'un gerisindeyiz Çıkış başladı mı? Dünya ekonomisi kaynıyor Kur savaşları nedir? Faizler düşecek mi Boşuna mı endişe ettik Bu hafta gündemde neler var Merkez Bankası ne yapacak? Rüzgar Türkiye lehine mi esiyor? Ne kadar cari açık o kadar büyüme Dr. Mahfi Eğilmez 2013 tahminlerini paylaştı Yunanistan reytingde bize yetişmek üzere Cari açığın finansman kalitesi bozuluyor Büyümede hayal kırıklığı Şapkadan altın çıkarmanın sonuna mı geldik? Mahfi Eğilmez'den ROK'un Türkçesi IMF, Moody’s ve Türkiye TCMB Faiz Oranlarını Düşürebilir mi? Sanayi Üretimi Büyümeye Dönüşü İşaret Ediyor Enflasyon ve reytingde son durum Obama’nın uygulamaları ve uygulayacakları
Piyasalar
Pariteler
Dünya Piyasaları