f
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), havayolları için geçerli yeni tazminat oranlarını açıkladı. Kayıp bagaj durumunda yolcular yaklaşık 10 bin 200 TL'ye kadar tazminat isteyebilecek. Havayolu taşımacılığı ile ilgili hukuksal konularda çalışmalar yapan Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi Dr. Sami Aksoy, yeni sorumluluklar hakkında Kokpit.aero için özel bir yazı hazırladı.
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) Havayolu Şirketlerinin Sorumlulukları Arttırdı
Ülkemiz 1999 tarihli Montreal Sözleşmesine 2011 yılından beri taraftır. Montreal Sözleşmesi havayoluyla uluslararası hem yolcu hem de kargo taşımalarına uygulanmaktadır. Hatta bu Sözleşme Türk Sivil Havacılık Kanununun yaptığı atıf sebebiyle iç hat uçuşlarına da uygulanabilmektedir.
Montreal Sözleşmesinin 1999’de yürürlüğe giren metninde bagaj hasarı, kaybı ya da geç teslimi durumunda havayolu şirketinin sorumluluğu yolcu başına 1000 Özel Çekme Hakkı (SDR) ile sınırlandırılmıştı (Sözleşme m. 22/2). Bu da yaklaşık olarak 7920TL’ye karşılık gelir (1 SDR, 5 Aralık itibariyle 7,92TL’dir). Ancak sınır Sözleşmenin 24. maddesi gereği Aralık 2009’dan itibaren 1131 SDR’ye yükseltilmiştir. Halihazırda ise Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO), bahsi geçen sorumluluk sınırının 28 Aralık 2019’dan itibaren 1288 SDR’ye yükseltmiştir. Sınır ülkemiz açısından da geçerli olacaktır. Buna göre Türk mahkemeleri nezdinde ister iç hat ister dış hat uçuş söz konusu olsun, bagaj hasarı, kaybı ya da geç teslimi durumunda yeni sınıra göre yaklaşık 10,200TL’ye kadar tazminat talep edilebilir.
TAZMİNATLAR YÜKSELDİ
Yolcunun ölümü ya da yaralanması durumunda sınır, Sözleşmenin 21. maddesi gereği, 100.000 SDR idi. Fakat bu sınır sonradan 113.100 SDR’ye şimdi ise, 128.821 SDR’ye çıkartılmıştır. Bu bakımdan havayolu şirketi Montreal Sözleşmesi ya da Türk Sivil Havacılık Kanunu kapsamında bir uçak kazasında yolcunun ölümü ya da yaralanması halinde, yaklaşık 1 milyon TL’ye kadar kusursuz sorumludur. Aşan zarar için ise şirket Sözleşmedeki şartlar dahilinde yine sorumlu tutulabilir.
Kargo taşımalarına bakacak olursa, Sözleşmenin ilk halinde sınır kg başına 17SDR idi (Sözleşme m. 22/3). Sonradan 19 SDR’ye yükseltilen bu sınır şimdi ise 22 SDR yapılmıştır. Buna göre Ocak ayından itibaren havayolu şirketlerinin iç ya da dış hat kargo taşımalarında sorumluluk sınırı, kg başına yaklaşık 174TL’dir.
Son olarak rötar durumunda yolcu, gecikmeye bağlı zararının tazminini de havayolu şirketinden talep edebilir. Bu durumda ise, havayolu şirketi Sözleşmenin 22/1. maddesi gereği yolcu başına 4150 SDR’ye kadar sorumlu tutulabilirdi. Bu sınır 2009 yılında 4694’e, şimdi ise, 5346’ya yükseltilmiştir. Dolayısıyla mevcut durumda yolcu, rötara bağlı zararı için, yaklaşık 42,340’ye kadar zararının tazminini talep edebilir haldedir.
Yukarıda verilen yeni sınırların hem Türk Sivil Havacılık Kanununun 124. maddesi gereği iç hat uçuşlarında hem de Montreal Sözleşmesi gereği çoğu dış hat uçuşunda tatbik edilmesi gerekeceği gözden kaçırılmamalıdır. Ayrıca verilen rakamsal sınırların dahi, havayolu şirketlerinin ya da çalışanlarının kasti veya pervasızca davranışları halinde uygulanmayabileceği de belirtilmelidir (Sözleşme m. 22/5). Nihayetinde özellikle Mahkemelerin 28 Aralık’tan itibaren yürürlüğe girecek güncel rakamlara dikkat etmesi şarttır. Yoksa Mahkemelerin Montreal Sözleşmesinin Resmi Gazetede yayımlanan eski metnini ve güncel olmayan sorumluluk sınırlarını uygulamaları Sözleşmenin ihlali manasına gelir.
Dr. Öğretim Üyesi Sami AKSOY
Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi