Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden (ODTÜ) dört öğrenci, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın karikatürleri olan bir pankart taşıdıkları gerekçesiyle tutuklandı.
Öğrenciler, “Cumhurbaşkanına hakaret” suçundan dört yıla kadar hapis cezası alabilir. 7 Temmuz’da üç öğrenci, ODTÜ’de bir gün önce gerçekleşen mezuniyet töreni sırasında Cumhurbaşkanına “hakaret ettikleri” şüphesiyle gözaltına alındı.
Öğrenciler, mezuniyet yürüyüşü sırasında Türkiye Cumhurbaşkanı’nın karikatürlerinin çizili olduğu bir pankart açmışlardı.
8 Temmuz’da ise söz konusu pankart stadyumdaki mezuniyet törenine taşımaya yardım eden dördüncü öğrenci ile pankartı bastığı belirtilen baskı evi sahibi de gözaltına alındı.
Öğrenciler, 11 Temmuz sabaha karşı saatlere kadar polis merkezinde gözaltında tutuldu. Ankara 4. Sulh Ceza Mahkemesi, sabaha karşı 2:30 civarında, Türk Ceza Kanunu madde 299/1 uyarınca “Cumhurbaşkanına hakaret ettikleri” gerekçesiyle öğrencilerin tutuklanmasına karar verdi.
Öğrenciler, suçlu bulundukları takdirde bir ile dört yıl arasında değişen hapis cezasına çarptırılabilir. Öğrencilerle beraber gözaltına alındığı belirtilen baskı evi sahibi ise sorgulandıktan kısa bir süre sonra serbest bırakıldı. Söz konusu karikatür, 2005 yılında karikatür dergisi Penguen’de yayımlanmıştı.
Söz konusu pankartta çok sayıda hayvanın resmedildiği ve yüzlerinin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan olarak çizildiği görülüyor. Pankartın üzerinde “Artık Tayyipler Alemi” yazıyor ve Cumhurbaşkanının yeni sistemdeki gücüne atıf yapıyor.
Penguen dergisinde daha önce yer alan karikatüre karşı Cumhurbaşkanı Erdoğan 2005’te kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat davası açmış, mahkeme söz konusu karikatürün kişilik haklarına aykırılık oluşturmadığına karar vermişti. Mahkeme, karikatürün ifade özgürlüğü sınırları dahilinde siyasetçilere yönelik bir eleştiri olduğuna hükmetmişti.
Siz de yetkililere derhal çağrıda bulunarak,
EK BİLGİ
Pankartta yer alan karikatür, 2005 yılında Penguen dergisi tarafından kapak yapıldı. Söz konusu kapak, karikatürist Musa Kart’ın dönemin başbakanı olan Erdoğan’ı kedi kafası olarak çizmesi ve bu nedenle Erdoğan’a tazminat ödemesine tepki olarak yayımlandı.
Erdoğan, Penguen dergisine kişilik haklarına saldırı nedeniyle tazminat davası açtı, “Karikatürün başbakanı hayvan olarak resmetmesinin [temel] bir hak olmadığını” belirtti.
Kart’a yönelik tazminat davası 2006 yılında temyizde bozuldu, Penguen’e yönelik dava ise düştü.
Dört öğrencinin tutuklanması, Türkiye’de ifade özgürlüğüne yönelik baskıların arttığı ve farklı görüş ve ifadelere tahammülün azaldığı bir atmosferde gerçekleşti.
Temmuz 2016’daki darbe girişiminden bu yana yüzlerce gazeteci hakkında soruşturma başlatıldı, şu an 150 gazeteci ve medya çalışanı hapiste bulunuyor. İnsan hakları savunucuları, sivil toplum aktörleri, ve diğerleri meşru muhalif görüşlerini ifade ettikleri için soruşturma ve tutuklamaya maruz kaldı; mahkum edildi.
Hakaret ve “cumhurbaşkanına hakaret” Türk Ceza Kanunu altında düzenlenen suçlar. Birleşmiş Milletler Düşünce ve İfade Özgürlüğü Özel Raportörü, defalarca hakaret suçunun suç olmaktan çıkarılması ve “Cumhurbaşkanına hakaret” gibi suçların kaldırılması için çağrıda bulundu.
Yetkililerin eleştirilmesi Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ifade özgürlüğüdür. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bu yönde defalarca karar vermiştir.