Fuat Sezgin 24 Ocak 1924 yılında Bitlis'te dünyaya gelmiştir. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesini bitirdikten sonra Arap Dili ve Edebiyatı üzerine doktora yaptı. Bu bölümde Buhari'nin Kaynakları konu tezi ile Doçentlik unvanını aldı.
Bu bitirme tezi ile Buhari'nin sözlü değil yazılı kaynaklara dayanan hadisleri olduğunu ortaya attı. Avrupa'da oryantalist çevrelerde tartışma konusu olmuştur.
1960 cuntacıları tarafından Zararlı Profesör olduğu iddiası ile üniversiteden atıldı.
Mısırlı âlim Muhammed el Behî bu eserde İslam’ın yabancı kültürlerle karşılaştığı çağları incelemiş, İslam düşüncesinin onlarla kesişim noktalarını, ayrılma yollarını ve bu kültürler karşısındaki durumunu net bir şekilde ortaya koymuştur. Prof. Dr. Fuat Sezgin tarafından Arapça aslından tercüme edilmiştir.
İslâm bilim tarihi araştırmalarına yönelik son yıllarda artan ilgi hem te’lif hem de tercüme yoluyla devam ediyor. Türkçede birincil metinlere dair eskiye nazaran hacimli bir müktesebat oluşurken eş zamanlı olarak ikincil metinlerin de sayısı hatırı sayılır bir düzeye geldi. Müslüman âlimler kendilerinden önceki bilim geleneklerini tevarüs edip onlarla özgün bir diyalog kurarak bilimler tarihine çok önemli katkılarda bulundular.
Bu kitap, İslâm Medeniyetinde ilk bilimsel çalışmalardan 15. asrın ortalarına kadar yapılan etütler üzerine bütünlüklü bir röportajlar dizisi olarak konu hakkında uzmanlık bilgisi olmayan okurları da düşünerek hazırlandı. Bu medeniyette gerçekleşen bilimsel etkinliklerin aslî yönlerine ilişkin senteze dayalı genel bir çerçeve sunan bu kitap aynı zamanda bu alanda son elli yıl içinde yapılan araştırmaların bir özetini veriyor. Bu anlamda, hem yeni bilgi ve yorumlar ihtiva ediyor hem de mevcut literatürün eleştirel bir değerlendirmesini sunuyor. Kitapta yer alan soru ve cevapların odak noktası sadece Doğu İslâm coğrafyasının bilim merkezleriyle sınırlı olmayıp başta İspanya ve Mağrip olmak üzere diğer merkezlerin katkılarına da işaret edilmekte.
İlaveten, elinizdeki kitap İslâm dünyasındaki mezkûr zaman aralığında gerçekleştirilen bilimsel faaliyetleri “bilimler tarihi” bağlamına oturtan bir araştırma programına sahip olmasıyla da bu alanda yapılacak çalışmalara iyi bir giriş mahiyeti taşıyor.
Mısırlı âlim Muhammed el Behî bu eserde İslam’ın yabancı kültürlerle karşılaştığı çağları incelemiş, İslam düşüncesinin onlarla kesişim noktalarını, ayrılma yollarını ve bu kültürler karşısındaki durumunu net bir şekilde ortaya koymuştur. Prof. Dr. Fuat Sezgin tarafından Arapça aslından tercüme edilmiştir.
Bu kitap, Buhârî’nin Sahîh’ini ciddi tedkik etmeden verilen birçok yaygın ve yanlış kanaati düzeltmektedir.
Bu yanlış kanaatlerden biri; Buhârî’nin Sahîh’ini oluştururken İslam ülkesinin muhtelif yerlerini bir bir dolaşarak hadis rivayetlerini şifahi olarak topladığıdır. Ancak bu eser, Buhârî’nin faydalandığı muhtemel birkaç yazılı kaynağı ortaya koymaktadır.
Diğeri ise Buhârî’nin isnadı ilk defa ilim hâline getiren kişi olduğu yönündedir.
Hâlbuki rivayetler zincirini bertaraf edip hadis ve haberleri çeşitli tabirlerle kitabına geniş ölçüde alan Buhârî, rivayetler zincirini Peygamber’e kadar yükselten musned bir hadis kitabı meydana getirmek şeklindeki prensibe sadık kalmamış, ciddi bir şekilde isnadın otoritesini sarsan ilk kimse olmuştur.
Bu eser, bir literatürün adım adım nasıl değerlendirilebileceğinin metodunu sergilemektedir.
Dünya bilim tarihçiliğinin tartışmasız en önemli isimlerinden biri merhum Fuat Sezgin’di. Derinlikli, uzun yıllara dayanan çalışmaları, sahih bakış açısıyla bilim tarihinin insanlığın ortak malı olduğunu, bugünkü Batı biliminin İslâm medeniyetinin güçlü tesirleriyle doğduğunu ortaya koydu.
Sefer Turan’ın söyleşiyle şekillendirdiği Bilim Tarihi Sohbetleri İslâm bilimler tarihinin en önemli isimlerinden Fuat Sezgin’in hayatı, anıları, aynı zamanda bilimler tarihine duyulan tutkunun kitabı… Yaşadıklarını dönemin toplumsal ve siyasal panoramasını çizerek anlatan Sezgin, 1940’larda adım attığı üniversitede yavaş yavaş yazma eserlerin ve bilimler tarihinin sınırsız dünyasına yolculuğunu, alışıldık kalıpların dışına çıkan öğrenme şevkini gözler önüne seriyor. Ne var ki akademik araştırmalarıyla ses getiren Sezgin, 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sırasında yürütülen tasfiye sonucunda kürsüsü elinden alınan bilim adamlarımızdan biri olmaktan kurtulamayacaktır.
Fuat Sezgin, kitaptaki söyleşilerde sadece geçtiği bu yolları anlatmakla kalmıyor, bakış açısına yön veren bilimler tarihi alanındaki gelişmeleri de tüm ayrıntılarıyla sunuyor. Bir yandan icatlar, buluşlar hakkında muazzam bir sohbete şahitlik ederken diğer yandan bilimler tarihine, Hellmut Ritter, Carl Brockelmann, George Sarton, Franz Rosenthal gibi isimlere, oryantalist araştırmalardan İslâm âleminin ahvaline, İslâm kültür çevresinde Müslüman bilginler tarafından yapılmış aletlerin modellerinin sergilendiği müzelere uzanan kapsamlı bir dökümün sunulmasına da tanık oluyoruz.
Sefer Turan’ın Bilim Tarihi Sohbetleri, sadece bir insanın hikâyesini anlatmıyor; insanların yaptıkları iyi işlerle kendi hayatlarını olduğu kadar başkalarının hayatlarını da nasıl zenginleştirdiğini gösteriyor… Bu yönüyle çalışma, bilim tarihine ilgi duyanlar için olduğu kadar İslâm’ın bilimler tarihindeki yaratıcı rolünü kavramak için de bir başucu kitabı niteliğinde…