Hz. Ali'ye sordular: Devletin dini olur mu? Şöyle buyurdu: Devletin dini adalettir, adaleti olmayan devlet dinsizdir".1"Devletin Dini adalettir, dinin devleti de özgürlüktür" Adaleti esas almadıktan sonra o devletin dini ya da, seküler bir devlet olmasının önemi yoktur.Müslüman kesin olarak adil olmalı.2Adalet Mülkün Temelidir sözü Hitit'liler tarafından benimsenmiş bir söylemdir. (4)Adalet mülkün temelidir "sözü, adaletiyle tanınan Hz. Ömer’e de nispet edilir .. Bunun ta İlk çağlara "Hitit"lere dayandığını görülmektedir. Tıpkı Peygamberimizin ‘kendini bilen Rabbini bilir’ hadisinin Sokrat’a kadar gittiği (kendini Bil") de görmekteyiz.. Demek ki bunlar lkçağlardan beri bilinmektedir. Yönetim söz konusu olduğunda.adalet ve adil olmak , tarihte bu hep vurgulanmıştır. Ama bu söz sadece yönetimle ilgili değil, çok daha geniş anlamda da geçerlidir. Çünkü mülk kelimesi hem bir şeyin çıplak mülkiyetini, hem mutlak egemenliğini, yani hem maddi hem manevi varlığında söz ve tasarruf sahibi olmayı anlatır. Sadece maddi varlığına, yani çıplak mülkiyetine sahip olmak çoğu zaman ‘milk’ kelimesiyle ifade edilir. Birincinin ismi faili ‘melik’ ikincinin ise ‘mâlik’tir. Bu sebeple Ebu Hanife Fatiha’daki ‘mâliki yevmi’d-din’ kıraati yerine ‘melik-i yevmi’d-din’ kıraatini tercih eder. Çünkü Allah bir şeyin sadece çıplak mülkiyetine değil, hem milkine hem de mülküne ve melekütüne sahiptir. Melekût, görünmeyen arka plandır, manevi boyuttur(.3)
Kral anlamındaki melik de buradan gelir. Araplar krallık anlamında yine buradan memleke(t)’ kelimesini kullanırlar. Aslında ‘el-Melik’ Allah’ın isimlerindendir. Bu sebeple kralın melik diye isimlendirilmesi uygun değildir. Allah hem Melik’dir, hem Malikü’l-mülk’tür, hem Mâlik-i yevmi’d-dindir, hem de Melîk’dir. Bu, varlığın mutlak hâkimiyetini ve her türlü tasarrufunu elinde bulunduran demektir.Allah’ın bir ismi de Adl’dir. Adl, öncelikle âdil olan demektir. Ancak kelime mastar bir isim olduğu için sadece âdil değil, adaletin bizatihi kendisi, kaynağı, mutlak âdil anlamındadır.Kısaca, Allah’tan başka her şey O’nun mülküdür ve O mülkünün devamını ancak adaletle sağlamaktadır.
Demek ki, insan bedeninde hâkim olan düzen de adalettir. Her bir organın hatta her bir hücrenin görevi hassas takdir ve ölçülerle belirlenmiş ve kendiliğinden yürür hale getirilmiştir. Eğer burada da bir fesat, çürüme ve bozulma varsa bunu da insan yapmaktadır. Yani insan kendi varlığındaki düzeni ve adaleti de bozabilir, kendi kendisinin zalimi olabilir.
1,2 -R. İhsan Eliaçık
3-https://www.yenisafak.com/yazarlar/farukbeser/adalet-mulkun-temelidir-ne-demek-2052674
4-Prof.Dr.Berrin ALTUĞ . www.gedik.edu.tr sh.f. 145