Geleceğin Dünyası Yapay Zeka
Yapay zeka nedir, yapay zekanın kullanım alanlarını biliyor musunuz? Yapay zeka ürünü çalışmalar nelerdir?
Makine ya da robotların insanlar gibi düşünüp problemlere çözüm üretmesi ile ilgilenen bilime yapay zeka denir. 21.yüzyılda bilim adamlarının, büyük şirketlerin üzerinde en çok durduğu konulardan biri olan yapay zeka hakkındaki gelişmeler, kısa sürede, insanı hayrete düşürecek seviyeye geldi. Karşılaştığı sorunlara, karmaşık problemlere robotların çözüm bulacak olması insana ait iş yükünün, insana olan ihtiyacın en aza inmesi demektir. Bu sayede pek çok iş sahasında insan istihdamına gerek kalmadan üretim yapılabilecektir. Bu durum belki insanların işsiz kalmasına neden olacak ama günlük hayatta herkese büyük kolaylıklar sağlayacaktır.
Bilim adamları öncelikle insan zekasının işleyiş şeklini bilgisayarlar üzerine yerleştirme çabasındalar. Amaç, aynı insanlar gibi, problemler karşısında doğru kararlar veren ya da mantıklı olup kendi esnek düşüncesini ortaya koyan, sorunlara etkili çözümler üreten bilgisayarlar yaratmak. Bunu yaparken sadece bilgisayar teknolojisi yetmez. Başta biyoloji, matematik olmak üzere, felsefe, psikoloji gibi bilim dallarından da faydalanılır. Bu bilim dallarında elde edilecek bilgilerin birlikte harmanlanması gerekmektedir. Hareket edebilen, kendi motivasyonunu sağlayan, sabit programlar ya da davranışlar yerine insan gibi kendi doğru çıkarımlarını yapan, insanın yapmakta zorlandığı, verimin düşük, monoton ve sıkıcı işlerde bu robotları kullanmak, bilim dünyasını, bu işle ilgilenen herkesi heyecanlandırmaktadır. Yakın bir zamanda karmaşık olmayan basit işlerde bu teknolojiyi hayatımızın içinde göreceğiz ancak karmaşık işlerde, zor durumlarda henüz istenilen seviyeye gelinmiş değil. Bilgisayarlar ani durumlar ya da karar vermesi güç durumlara tam anlamıyla adapte olmuş değiller. İşte yapay zeka ile uğraşan şirketlerin üzerinde durdukları en önemli nokta da bu. Makineleri geliştirerek olası her durumda çözüm üretmek. Bu konu hakkında yapılan araştırmalar insan beynini, düşünme olgusunu, zihinsel süreçlerimizi daha iyi öğrenmemizi sağladı.
İnsanda görülen soyut düşünme, tümevarım, tümdengelim ve problem çözme becerileri yapay zeka çalışmaları sırasında daha derin incelenmiştir. Belki de yapay zeka sayesinde, ortaya çıkan makineler, insan beyninin de üstünde kapasitelere ulaşıp sınırları aşacak. Günümüzde yapılan çalışmaların pek çoğu kısa vadede ticari kazançlar elde etmeye yönelik olsa da ciddi yürütülen projeler de bulunmakta. İnsan beyni gibi düşünebilen bir varlığın olabileceğine insanlar pek ihtimal vermeseler de basında çıkan haberler, yapılan filmler toplumun bu konuya ilgisini arttırmaktadır.
Peki bugüne kadar yapay zeka alanında görülen somut gelişmeler ne? Hangi başarılar sağlandı?
Örneğin akıllı telefonlar hangi siteye giriyoruz, nelerle ilgileniyoruz hepsini kaydediyor. İnternet sitelerinde karşımıza çıkan reklamlar tesadüf değil. Konum bilgilerimiz kaydediliyor, hareketli olup olmadığımız bile artık kayıt altında. Cep telefonunuzla iletişim kurabileceğiniz uygulamalar çıktı bile. Hava durumunu, bir yemek tarifini, size gereken ansiklopedik bir bilgiyi yada bir yol tarifini sesli olarak sorduğunuzda cevap veren, seçenekler sunan uygulamalar piyasadaki telefonlarda var. Hatta akıllı telefon piyasasındaki bazı markalar işi biraz daha ilerletmişler. Bu markalar yaptığınız işlemleri hatırlıyor sizlere daha sonraki işlemlerinizde daha farklı seçenekler sunuyor, leb demeden leblebiyi anlıyor. Ev kelimesini duyar duymaz evin yolunu, evler hakkında çeşitli bilgileri size sorup cevaba göre hemen işlemini gerçekleştiriyor. Orası ne kadar sürer diye sorduğunuzda -orası-nın ev olduğunu anlayıp size cevap vermesi gayet ilginç. Bunu yaparken telefonunuzla sadece konuşarak işlemlerinizi halledebiliyorsunuz. Mesela Lionel Messi’yi hangi takımda oynuyor diye sorduktan sonra Messi ile ilgili bir şey sorarken Messi yerine O, demeniz yeterli. O kaç gol attı diye sorduğunuzda Messi ile ilgili cevabı hemen alıyorsunuz.
Elde edilen bulguları analiz ederek hastanelerde doktorların dahi öngöremediği tanıları hastalara koyan makineler günümüzde hizmet vermeye başladı. İnsanların ses tonlarına göre duygularını anlayıp aynı duyguda hitap eden programlar da şu an kullanılıyor. Araba sürebilen, satranç oyunları oynayıp karşısındaki insanı kendi ürettiği hamlelerle yenen bilgisayarlar en popüler yapay zeka örnekleri.
Yapay zekadan hayvanlar da nasibini aldı. Cambridge Üniversitesi’ndeki bilim adamları koyunların acı çektikleri zamanki yüz ifadelerinden anlayan bir program geliştirdiler. Hayvanları, hastalandıklarında ya da acı veren bir durum içinde olduklarında anlamak, yakın gelecekte hiç de zor olmayacak.
Bilgisayarlar şu an için birlikte işbirliği yapma becerisine sahip değiller ama eğer böyle bir şey olursa bunun ne gibi sonuçları olur bir düşünün.
Bunlardan başka dudak okuyan, oyunu kaybedince küsen bilgisayarlar, şarkı besteleyen, senaryo yazan yapay zekaya sahip makineler, çekilmiş bir videodaki bir sahneyi istediğiniz gibi değiştiren teknolojiler, evde sizlere hemşirelik yapabilen robotlar hepsi yapay zeka ürünü olan günümüzde kullanılan ürünlerdir.
Yapay zekayı insanlığa karşı bir tehlike olarak görenler de bir hayli fazla. Yapay zekalı robotların dünyayı istila edeceğini, insanların yaptığı pek çok işin artık robotlar tarafından yapılacağını ve bu nedenle işsiz kalan nüfusun çığ gibi büyüyeceğini düşünen insan sayısı da gitgide artıyor. Bekleyelim ve görelim, kim bilir daha neler olacak.