Bu yazımda, sizlere çok başarılı bir çalışmadan bahsetmek istiyorum. Meirina Astia isimli bir araştırmacı tarafından 2018 yılında Endonezya’da, speaking sınıfında bir araştırılma yapıldı. Araştırmanın amacı, bir speaking sınıfında öğretmen tarafından kullanılan Corrective Feedback türlerini saptamak ve bu Corrective Feedback’lerin nasıl uygulandığını analiz etmekti. Araştırmaya giriş yapmadan önce sizlere Corrective Feedback’in ne olduğunu kısaca hatırlatmak isterim.
Literatürde tam Türkçe çevirisine rastlamasak da, corrective feedback için “Düzeltici Geribildirim” demek yanlış olmaz. Corrective feedback, öğretmenlerin, öğrencinin hedef dilde yaptığı bir hataya, hatayı düzeltici bir geribildirim vermeleridir. Geniş perspektiften baktığımızda İki türü bulunan corrective feedback’e detaylı baktığımızda birçok alt türünün de bulunduğunu görürüz.
İlk ana başlığımız , Implicit Corrective Feedback yani dolaylı yoldan, üstü kapalı olarak verilen düzeltici geribildirimdir. Implicit feedback’te öğrenciye açık açık hata yaptığından bahsedilmez; öğretmen, öğrencinin hata yaptığını, öğrencinin kendisinin fark etmesini sağlayacak davranışlarda bulunur.
İkinci başlığımız ise, Explicit Corrective Feedback’tir. Doğrudan, açık biçimde verilen düzeltici geribildirimi ifade eden Explicit Corrective feedback’te ise öğrencinin hata yaptığı, öğrenciye doğrudan söylenir.
Şimdi, araştırmayı aktarmaya başlamak istiyorum; corrective feedback’in alt türlerini detaylı biçimde araştırmada okuma şansı elde edeceksiniz.
Kutai Kartanegara Üniversitesi’nde bir İngilizce speaking sınıfında yapılan bu araştırmada, öğretmenin totalde 3 çeşit corrective feedback kullandığı tespit edildi. Sırayla bu feedback türlerini inceleyelim.
1. Recasts (Yeniden Biçimlendirmek)
Recastler, öğretmenin, öğrencinin cümlesini hata yapılan kısım olmadan, düzelterek yeniden söylemesini içerir. Örneği inceleyelim:
Öğrenci: “refused it because vegetarian.. I think..”
Öğretmen: “ ah..she’s a vegetarian”:
2. Explicit Correction (Açıkça Düzeltme)
Öğrenci: “… maybe he is conversing..e..to..”
Öğretmen: “makes a conversation kan maksudnya”
Öğrenci: “makes a conversation.. e.. to..”
Yukarıdaki örnekte gösterildiği gibi, Explicit Correction’da, doğru form/kullanım, öğretmen tarafından açık bir şekilde ifade edilir. Öğretmen doğru kullanım şeklini verdiği için, öğrenciler, söylediklerinin yanlış olduğunu açıkça kavrarlar.
Öğrencilere, kullanımlarının yanlış olduğunu açıkça belirtmek için “So, you mean….., you should say…..” gibi kalıplar kullanılabilir.
Araştırmacının ifadesine göre, öğretmen, explicit correction’dan yararlandığında, öğrenciler açıkça hata yaptıklarının farkına vardılar, çünkü öğretmen dolaysız bir biçimde öğrencilerin hata yaptıklarını ifade etti.
3. Clarification Request ( Açıklama Talebinde Bulunma)
Açıklama talebinde bulunma, öğrencilere ifadelerinin, öğretmen tarafından yanlış anlaşıldığını veya ifadenin kötü biçimlendirildiğini ve tekrar veya yeniden formülasyonun gerekli olduğunu belirtir.
Öğrenci :“the man is offering hamburger to the woman but she don’t want to eat meat...
Öğretmen: “what did you say?”
Öğrenci : “but she doesn’t eat meat”
Araştırmaya baktığımızda, öğrenci gramer hatası yaptığında, öğretmen doğru formu söylemedi, sadece "ne dedin?”(What did you mean?) diyerek konuşmayı durdurdu. Araştırmada da görüldüğü üzere, bu düzeltme, öğrencinin kendi ifadesini yeniden formüle etmesinde işe yaradı.
Bazen öğretmen, öğrencinin ne dediğini anlayamadı. Bu noktada, öğrenciye sormak öğretmen için önemliydi. Yani, clarification request’in, anlaşılabilirlik veya doğruluk veya her ikisinde de sorunlara atıfta bulunabilen bir geri bildirim türü olduğunu söyleyebiliriz. Genel bilgi verecek olursak, Clarification request’lerin ”pardon me?" “What do you mean by saying X?” gibi ifadeler içerdiğini söyleyebiliriz.
Öğrenci: “Inside, party attending from her friends..
Öğretmen: “pardon me, what do you mean by party attending? “Inside, they attending the party”
Araştırmanın ikinci kısmına gelecek olursak, öğretmenin corrective feedbackleri uygularken 3 kriterden yararlandığını göreceğiz:
1. Selective Corrective Feedback (Seçici Düzeltici Geribildirim)
2. Choice of Productive Items for Correction (Düzeltme için Üretken Kullanımların Seçimi)
3. Constructive Corrective Feedback (Yapıcı Düzeltici Geri Bildirim)
Seçici Düzeltici Geribildirim’e göre (Selective Corrective Feedback), öğrencilerin hataları sürekli düzelttiğinde, öğrencilerin kafası karışıyor ve cesaretleri kırılıyor. Bu sebeple, her yanlış düzeltilmyor; eğer yapılan yanlış, iletişimi sekteye uğratıyorsa düzeltme yapılıyor.
İki numaraya yani Düzeltme için Üretken Kullanımların Seçimi’ne göre (Choice of Productive Items for Correction) , düzeltildiğinde öğrencilerin dil öğrenimleri için en yararları olabilecek hatalar ve öğretmenin mesajı anlayamamasına sebebiyet veren ciddi yanlış kullanımlar düzeltiliyor.
Yapıcı Düzeltici Geri Bildirim’e (Constructive Corrective Feedback) göre, öğrencilerin yanlışlarını düzeltirken en çok dikkat edilmesi gereken nokta, onların motivasyonları. Bu sebeple, öğrenim ortamında karşılıklı saygının ve öğrencilerin kendilerini rahat hissedecekleri bir ortam oluşturulmasının oldukça önemli olduğu ifade ediliyor. Bu konuda, bu sınıfta yürütülen bir uygulamadan da bahsetmek istiyorum. Bir öğrenci, hedef dilde yanlış yaptığında öğrenci tüm sınıf ve öğretmen tarafından alkışlanıyor. Bu sayede, öğrencinin cesaretinin ve motivasyonunun kırılmaması hedefleniyor. Oldukça ilginç olan bu uygulama çok hoşuma gitti.
Sonuç olarak, her hatayı düzeltmemeli, hatayı düzeltirken öğrenciye nasıl yaklaşacağımıza ve hangi feedback türünü kullanacağımıza oldukça dikkat etmeliyiz.
Doğuş Aydın
Friday, October 23, 2020