Havale Geçiren Çocuğa Ne Yapılır Nasıl Anlarız İlk Müdahale
Tıpta ‘’Konvolziyon” olarak adlandırılan havale; beyin hücrelerinde çeşitli nedenlerden dolayı meydana gelen anormal elektrik uyarılarının sonucu kişide bilinç kaybı, istemsiz hareket ve davranışlara yol açan bir tür beyin hastalığıdır. Havale bebek ve çocuklarda yüksek ateşin yanında bacak ve kollarda istemsiz kasılmalara neden olmaktadır. Havale her yaşta görülse de daha çok çocuklard görülmektedir. Bunun sebebi ise çocuklarının beyninin daha küçük olmasıdır.
Çocuklarda iki türlü havale görülebilir: ateşli ve ateşsiz havale
Çocuklarda Havale Belirtileri Nelerdir?
- Gözleri bir noktaya dikme
- Ağızdan köpük gelmesi
- Kasılma
- İdrar veya dışkı kaçırma
- Ciltte morarma
- Bacaklarda ve yüzde şiddetli sarsıntı ve titremeler.
- Çok hızlı nefes alıp verme
- Bilinç kaybı
- Kol ve bacaklarda kasılma
- Gözlerde sabit bakma
Çocuklarda Havale Neden Olur?
Çocuklarda görülen havale genellikle viral enfeksiyon yani virüslerin sebep olduğu enfeksiyonlar sebebiyle meydana gelmektedir. Grip, bademcik iltihabı, orta kulak iltihabı, isilik ve suçiçeği enfeksiyonları çocuklarda havale ve ateşe neden olabilir.
Aşı Sonrasında Gelişen Havale: Çocuklara yapılan difteri, tetanos ve kızamık gibi rutin aşılar havale riskini yükseltmektedir.Bu tür aşılardan sonra çocukların vücut ısılarında yükselme görülebilir. Havaleye sebep olan ise bu ateştir, aşılar değildir. Ancak bu durumlar nadir yaşanmaktadır.
Havale geçirme riskini yükselten faktörler ise şunlardır:
- Küçük yaş: Bebeklerde 6 ay-3 yaş arası havale riski yüksek dönemdir. 6 aydan daha küçük ve 3 yaştan daha büyük bebeklerde havale riski düşüktür.
- Ailede havale geçmişi: Havale; genetik yatkınlığı olan kişilerde daha yaygın olarak görülmektedir. Bazı bebeklerde ateşlenme havale geçirmeyi tetiklemektedir.
Çocuklarda Havale İçin İlk Yardım Nasıl Olmalı?
Çocuklarda havale yaşandığı durumda yapılması gerekenler şunlardır:
- Öncelikle sakin olunmalıdır, panik yapılmamalıdır.
- Çocuğunuzun üzerindeki elbiselerin yakasını gevşetin.
- Ardından çocuğunuzu sert bir zeminde yan yatış konumuna getirin. Bu sayede kusmuk ve salyasını yutmayacaktır.
- Çocuğunuzun dilini ısırması önlemek için ağzını bez gibi yumuşak bir şeyle aralayın.
- Çocuğunuzun etrafından sivri ve sert eşyaları uzaklaştırın.
- Çocuğunuzun istemsiz yaptığı hareketleri engellemeye çalışmayın, onu sıkmayın ve tutmayın, rahat bırakın.
- Çocuğunuzun ağzında eğer bir besin varsa çıkarın.
- Çocuğunuz havale geçirirken solunum yollarını açık tutmaya çalışın.
- Çocuğunuzun vücut ısısını düşürmelisiniz. Kıyafetletini çıkarın veya ılık suya sokun.
- Çocuğunuzun havale nöbetinin süresini bir yere not alın bunu doktora bildirin.
- Eğer havale 10 dakikadan daha fazla sürerse acilen bir ambulans çağırın veya en yakın hastanenin acil servisine gidin.
Çocuklarda Havale Nasıl Tedavi Edilir?
Çocuklardaki havalenin genel süresi birkaç dakikadır. Eğer havale nöbeti 10 dakikadan fazla sürerse veya tekrarlıyorsa acilen doktora gitmelisiniz.
15 dakikadan daha uzun süren havaleler için doktorlar ilaç tedavisi uygulamaktadır. Eğer çocukta havale tekrarlarsa veya vücutta şiddetli bir enfeksiyon varsa ve bu enfeksiyonun kaynağı anlaşılamazsa hastaneye yatış gerekebilir. Fakat basit havale nöbetleri yaşandığında hastanede tedavi gerekmemektedir.
Çocuklarda Havale Kalıcı Hasar Bırakır mı?
Çocuklarda havalenin hasar bırakıp bırakmaması havalenin süresi ve şiddetine göre ve çocuğun aldığı tıbbi yardıma göre değişmektedir.
Havale eğer küçük ise yani çocukta boş bakış, dalma, saçma şeyler konuşma ve geçici bellek bozukluğu gibi belirtiler gösteriyorsa bu durumda uygun tedavi uygulanırsa kalıcı hasar kalma riski 0 denecek kadar az olmaktadır.
Havale eğer bebeğin tüm vücudunda ateşe neden olmuş, tüm kaslarını etkilemiş ve solunum kasları da geçici olarak çalışmamaya başlamışsa (bu durumda oksijen alışverişi de etkilenir) yani ciddi havale nöbeti söz konusu ise bu durumda bebeğin direkt olarak merkezi sinir sistemini geçici olarak etkilenmiş ya da kalp ritmi bozulmuşsa hayati fonksiyonlarda geçici problemler meydana gelebilir. Bu tipte bir havale geçiren bebekler için eğer gerekli tıbbi yardım sağlanmamışsa ve nöbetin süresi 10 dakikadan uzun sürmüş ise bebekte kalıcı hasar kalması kaçınılmazdır.