

SAĞLIK platformu >> Sağlık Haberleri


TÜP BEBEKTE DÜSÜK DOZ ILE KALITELI YUMURTA
Tüp bebekte eskiden beri fikir olarak ortaya konulmus ama çok da uygulanmayan, günümüzde ön plana çikmis yenilikler var. Bu teknikler özellikle son yillarda daha dikkat çeker hale geldi. Bunlarin içinde ilk planda söyleyebileceklerimizin arasinda, hastalarin tedaviye bagli komplikasyonlarinin azaltilmasi, çogul gebeliklerin önlenmesi, ilaçlara bagli yan etkileri azaltmak için yapilan uygulamalar var. Acibadem Üniversitesi Ögretim Görevlisi ve Acibadem Kadiköy Hastanesi Tüp Bebek Bölüm Sorumlusu Doç. Dr. Cem Demirel ilaçsiz tüp bebek uygulamalari hakkinda sik sorulan sorulari yanitladi:
In Vitro Matürasyon yöntemi nedir, nasil uygulaniyor?
Bu yöntemi hastanemizde basariyla uyguluyoruz. Burada, hiç ilaç kullanmadan yumurtalari erken bir asamada toplayip laboratuvarda olgunlastirarak dölleme islemi yapilarak transfer gerçeklestiriliyor.
Burada ilaçlara karsi asiri yumurtalik çevabi gösteren hastalarda
Tekrarlayan tüp bebek basarisizligi olan hastalarda kullaniliyor.
Çok ilaç vermek yumurtaliklari daha mi çok uyariyor? Bu konuda yeni yaklasimlar var mi?
Artik günümüzde bazi hastalarda yumurtaliklari daha düsük dozda ve daha az uyarmayi tercih ettigimiz bir yaklasima göre hareket ediyoruz. Yani ilaçlari yüksek dozlarda uzun süreli kullanmiyoruz. Çok düsük dozlarda kisa süreli uygulayarak az sayida fakat kaliteli yumurtalar elde etmeye çalisiyoruz. Buradaki amacimiz onlarca yumurta elde etmek degil 2-7 arasinda yumurta elde etmek.
Ilaçlarin hastalara ne gibi yan etkileri oluyor?
Bazen normal doz da verilse yüksek doz da verilse yan etki olabilir. Hastanin hayatini tehlikeye atacak olan ovarian hipersitümülasyon sendromu ortaya çikabiliyor. Burada kadinin yumurtaliklari 10-15 cme kadar ulasip büyüyebiliyor, karin içinde sivi birikiyor, nefes darligi, böbrek yetmezligi, dolasim bozukluklari gözlenebiliyor.
Acibademteki temel felsefelerimizden biri de hastaya fazla ilaç yüklemeden az uyarim ile kaliteli yumurta elde etmek ve daha basarili sonuçlar almaktir. Düsük doz ilaç verme seklinde özetleyebilecegimiz bu tibbi yaklasima, Minimal Sitümülasyon IVF diyoruz. Bu yakin gelecekte birçok merkezin de benimseyecegi yol olacaktir. Çünkü artik günümüzde onlarca yumurtaya ihtiyacimiz yok, basari oranlarinin artmasiyla daha az sayida yumurta ile olumlu sonuçlar alabiliyoruz. Bu sayede hem ekonomik olarak hastaya faydamiz oluyor, hem de komplikasyonlardan kaçinmayi saglamis oluyoruz.
Yumurta dondurma taleplerinde bir artis var mi? En fazla kaç yil dondurulabiliyor?
Üreme çaginda kansere yakalanmis ve görecegi kemoterapi nedeniyle üretkenligini kaybetme riskiyle karsi karsiya kalan hastalardan hastanemize çok basvuru oluyor. Bu kadinlar ve erkeklerde üreme potansiyelinin korunmasi çabalari var. Kemoterapi ya da radyoterapi üreme hücrelerinde kalci kayba neden olabiliyor. Kisi kanserden kurtulmasina ragmen, çocuk sahibi olma sansini yitiriyor, yasam kalitesi azaliyor. Bu kisiler bize erken kanser teshisinden hemen sonra basvurabilirlerse kemoterapi almadan önce erkegin sperm hücrelerini kadinin ise yumurtalarini, ya da esinin spermiyle döllenmis embriyolari dondurup sakliyoruz. Böylece ileride bu hastalar çocuk sahibi olabiliyorlar.
Örnegin bir kadin bekarsa, o zaman yumurtalarini toplayip donduruyoruz. Evliyse yumurtalarini toplayip esinin spermiyle laboratuvarda dölleyip embriyo halinde dondurup sakliyoruz. Bazen de kadinin yumurtalik dokusunu dondurup sakliyoruz.
Çünkü hem kanser hastalari için hem de artik üretkenliginin son dönemlerine yaklasmakta olan fakat evlenmemis kadinlarda üretkenliklerini korumak amaciyla tek yol yumurtalarinin dondurulup saklanmasidir. Yumurtalarin vitrifikasyon ya da yavas dondurma yöntemleriyle günümüzde oldukça basarili bir sekilde dondurulup saklanabilmesi üreme tibbinda bu insanlar için büyük bir ümit kaynagi olmustur. Bu son yillarin en önemli gelismesidir.
Hizli dondurma yöntemi nedir, nasil uygulaniyor?
Hizli dondurma dedigimiz Vitrifikasyon yöntemi, son yillarda üreme hücrelerinin (yumurta) ve embriyolarin dondurulup saklanmasinda kullaniliyor. Son yillarda bu yöntemin öne çiktigini, çok pratik bir yöntem oldugunu ve basari oranlarinin çok yüksek oldugunu görmekteyiz. Artik bu hizli dondurma yöntemiyle dondurma islemi gerçeklestiriliyor. Normalde eksi 20 bin derecelere kadar hizli bir dondurma sürecini uyguluyoruz. Sonra hücreler, bu dondurma saglandiktan sonra eksi 196 derecede korunabiliyor. Kanunen 5 yila kadar dondurup saklamaya izin var. Bu süreyi geçtikten sonra merkezler dondurduklari hücreleri imha etmek zorundadir. Dondurma yöntemlerinin gelismis olmasi da son yillarda tüp bebek tedavilerindeki çok önemli asamalardan biridir.
Tüp bebek islemini birden fazla deneyenlerde basarili olmak için neler yapilmali?
Tekrarlayan tüp bebek basarisizliklarinda öncelikle ailenin iyi bir hikayesinin alinmasi gerekiyor. Daha önceki denemelerde kaç yumurta toplanmis, yumurtalar nasil döllenmis, embriyolarin kalitesi, embroyalarin tarnsfer islemi kolay mi zor mu olmus, gibi tedavide herhangi bir sorunla karsilasmislar mi gibi konularin aydinlatilmasi gerekiyor.
Bundan sonra eger yapilabilecek bu sorunu aydinlatmaya yönelik testler varsa da onlara yönelmek gerekiyor. Bu testler arasinda anne ve baba adayinin genetik incelemesi, anne adayinin pihtilasma sistemine ait yatkinliginin ve tirodinin degerlendiridigi testler var.
Anenin rahminin içinin histereskopi ile degerlendirilerek tutunmaya engel bir sorunun var olup olmadiginin ortaya konulmasi lazim.
Kadinin tüplerinin içerisinde sivi birikiminin (hidrosalpings) olup olmadiginin anlasilmasi için HSG (Histero Salpingografi) filminin çekilmesi gibi arastirmalar yapilabilir.
Bu arastirmalar sonucunda herhangi bir sorun bulunamazsa bir sonraki denemede yumurtaliklari uyarma protokolünün gözden geçirilmesi, uyarimin minimal sitümülasyon ile yapilmasi, invitro matürasyon uygulanmasi, embriyolarin erken dönemde degil besinci ya da altinci günde naklinin denenmesi, laboratuvarin deneyimi ve yetkinligi varsa endomatrial co culture gibi uygulamalarin teklif edilmesi ya da elimizde yeterli sayida iyi kalitede embriyo varsa preimplantasyon genetik tani yöntemiyle embriyo seçimi yapilmasi düsünülebilir.
Bu hastalarin rahimlerinde rahim içi boslugunu bozmuyor olsa bile 4 cmnin üzerinde myomlari varsa bu myomlarin çikarilmasi düsünülebilir.
Altta yatan bir pihtilasma sorunu gösterilemediyse bu tekrarlayan tüp bebek basarisizligi olan çiftlerde aspirin, ya da kani sulandirmak için kullanilan heparin gibi ilaçlarin bir anlami yoktur.
Yine bazen bu hastalara teklif edildigini duydugumuz lenfosit asisi ya da bagisiklik sistemi tedavilerinin de tüp bebek yöntemleri 30 yili askin bir süredir uygulanmasina ragmen hiçbir çalismada faydasi oldugu gösterilememistir. Bu tür yaklasimlar tibbi etikle bagdasmamaktadir.
Ama bazen altinci yedinci denemelerde gebe kalan hastalar olabilir. Hekimin dogru zamanda müdahale edip artik bu noktadan sonra tedaviyi birakmasi gerektigini söyleyerek hastaya açiklama yapmasi gerekiyor.
Embriyolarin kalitesini yumurta mi sperm hücresi mi daha çok etkiliyor?
Embriyo kalitesini belirleyen ana faktör yumurtadir. Yumurta embriyo kalitesini belirlemede daha baskindir. Ama her seyden de yumurta sorumlu diyemeyiz. Spermin etkisiyle embriyo kalitesi de bozulabilir, ama genelde embriyoyu destekleyen, beslenme ve gelisimini saglayan yumurtanin yapisi, içindeki organeller ve dokulardir.
Yumurta kalitesi neye göre degisiyor?
Yumurta kalitesi aydan aya degiskenlik gösterebilir, bazen ise devamli bir sekilde hep kötü ya da hep iyi olabilir. Bunun nedeni kisinin kendine has bünyesel özelligi olabilir, kasin gözün rengi gibi fiziksel bir özellik de olabilir. Bazen yumurtaliklarin uyarilma süreci, kullanilan ilaçlar etkileyebilir. Çogu zaman altinda yatan nedeni de ortaya koymamiz mümkün olmayabilir.
Bu kaliteyi artirmak için ilaç kullanmamak, hastanin siklusundaki dogal yumurtalari kullanmak hiçbir dis etkene maruz birakmadan kullanmak, hafif minimal bir uyari yapmak, hastanin sigara gibi toksik etkenlerden uzak durmasini saglamak yeterli olabilir. Besinlerle bunu çok degistirmek mümkün degildir. Kilolu hastanin kilo vermesi etki yapabilir. Hasta tiroid açisindan mutlaka degerlendirilip normalse tedaviye alinmasi çok önemlidir.
Spermlerin en iyisini seçmede teknoloji yeterli mi?
Laboratuvarda dölleme islemi için kullanilacak yüz binlerce, milyonlarca sperm arasindan hangisi daha sagikli iyi sonuç verir bu konuda da bazi çalismalar kendi klinigimizde de sürdürülmektedir. IMSI yöntemini bu alanda kullanmaktayiz. Özellikle ciddi erkek faktörüne bagli infertilitede tekrarlayan tüp bebek basarisizliklari da söz konusuysa sperm hücrelerini büyütme altinda degerlendirip en normal görünenleri seçip kullanmak belki de basarida bir miktar artis saglayacaktir. Mikroskop altinda normal gördügünüz hücreyi degil onu binlerce kez büyütüp normal büyütmede göremediginiz sekil bozukluklarini görüp, onlari kullanmiyor, normal görünenleri seçiyorsunuz.
Labarotuvar uygulamalarinda yenilikler var mi?
Kültür vasatlarinda artik önemli gelismeler izleniyor. Tek basamakli kültür vasatlarinin son yillardaki gelisimiyle embriyo kaliteleri, gelisim hizlari ve embriyolarin tutunma oranlari, oldukça tatminkar sonuçlar veriyor.Embriyolarin saklandigi kültür ortamlarinin ve inkübatörlerin (laboratuvarda üreme hücrelerinin bir araya geldikten sonra saklandiklari içinde belli oranda isi, karbondioksit ve nemi koruyan cihazlar) içindeki oksijen oraninin düsürülmesi ile daha olumlu sonuçlar alindigi gözleniyor.
Günümüzde ileri dönemde en önemli adim, hastalarimiza artik en fazla bir ya da iki embriyonun nakli olmalidir. Ve iyi çalisan bir dondurma programiniz varsa geriye kalan embriyolari da dondurup saklayarak hastalarin basari sansini düsürmeden, çogul gebeliklerin bu yöntemle önüne geçmis olacagiz. Bizlerin görevi su anda bir salgin durumunda olan çogul gebelik ve buna bagli erken dogum gibi sorunlarin önlenmesi olmalidir. Bu konuda da kanun koyucularin hem kanunlari net bir sekilde belirlemesi (doktor inisiyatifine bagli embriyo transfer sayisinin serbestligine izin verilmemesi) ve buna uymayanlarin ciddi yaptirimlara tabi tutulmasi gerekmektedir.
www.saglikplatformu.com


Web Sitesi Olanlara Özel |
Günlük
Sağlık Haberlerini Sizde Sitenizde yayınlayabilirsiniz
|Diğer Güncel Haber
Başlıkları

