Bir kitap bu kadar mi olaganustu olur ve bir o kadar da gercegi yansitabilir? Ataturk'un bu kitabi okullarin mufredatina koymak istemesine sasmamali. Dogrusunu soylemek gerekirse daha once okudugum hicbir kitap bende boyle bir cosku, boyle bir heyecan yaratmamistir. Okurken gozumun onunde hep ulkemi ve insanlarini canlandirdim. 1800'lu yillarda yasamis bu insanlar kendi ulkelerinin gelecegini insa etmeye, bu yolda fikirlerini halkla paylasmaya baslarken, bu mucadelenin yuzyillardir hala suregelecegini nerden bilebilirlerdi ki?
Cahillikle ve karanlikla mucadele asirlardir surerken, bu kitabin icimde yaktigi isigi sizinle nacizane paylasmak isterim.
Bu incelemeye uygun olur mu bilmiyorum ama hayatimdan bir kesitle baslamak istiyorum. Dogup buyudugum ve belirli bir yasa kadar yasadigim koyden ve koyumun insanlarindan...
Su an baska bir sehirde yasiyor olsam da arasira memlekete gittigimde nelerin degistigini gorebiliyorum. Binalar, yollar, arabalar, insanlar (dis gorunus olarak), yasam sekli vs... Peki ya zihinler? Su an orda yasayan cocuklari ve gencleri gozlemledigimde, hele ki bu kitabi okuduktan sonra, bugune kadar hicbir sey yapmadigim, onlara yol gostermedigim, orayi ziyaret ettigim kisitli zamanlarda onlarla oturup konusmadigim icin kendimden utaniyorum. Okul disinda kendilerini gelistirebilecekleri tek bir alan yok. Sanatla, bilimle ugrasabilecekleri tek bir dal yok. Yaptiklari tek sey ne biliyor musunuz? (birkac kisi tenzih edilebilir) Aylak aylak gezmek, icmek, sabaha kadar nargile cafelerde iskambil oynamak... Bir senede universiteye giden kisi sayisi bir elin parmaklarini gecmiyor. Kitap okuyanlar parmakla gosterilecek kadar az. Peki neden? Cunku onlara yol gosterecek, kafalarini kumdan kaldiracak kimse yok. Oraya gittigimde ilerledigini gordugum tek sey cafeler. Her kosede nargile icilen cafeler yapilirsa bu cocuklar ve gencler uretmeyi degil tabi ki sadece tuketmeyi ogrenirler. Ve bu tabloda benim az da olsa payim oldugunu bilmek icimi derin bir huzunle kapliyor. Siz degerli 1k ailesinden ve okurlardan cok ozur diliyorum, belki kiminiz 'bize ne!' diyeceksiniz belki sonuna kadar okumak istemeyeceksiniz hakli olarak ama affiniza siginarak icimde kopan firtinayi baska turlu aciklayamazdim. Bu kitap bana oyle bir yol gosterdi ki memleketimi ilk ziyaretimde aileleri karsima alip demek istiyorum ki:
"Genc nesli degil, kendinizi suclayin. Siz nasil yetistirdiyseniz, gencler de oyle olacaklar." (kitapta syf.123)
Ve aynen kitapta anlatildigi gibi:
"Cocuklarla konusmuyor, hayatlarinin nasil gectigini sormuyorlar. Zaman bulunca biraz oksayarak, ellerine bir oyuncak veriyor ve 'cocuklar, simdi gidin ve kendiniz oynayin' diyorlar. Bu aslinda 'Gozumden kaybolun, ne yaparsaniz yapin, yeter ki bizi rahat birakin' demektir." (syf.123-124)
Gencleri ve cocuklari karsima alip sunlari demek istiyorum:
"Ise once kendinizden baslayin, binayi sonra insa edersiniz."
(syf.15)
Ve: "Isik bir kere sonerse, ikinci kere yakin, ucuncu, besinci, yedinci, yuzuncu, bininci kez yakmaya devam edin." (syf.231) demek istiyorum.
Biliyorum gerek okurken gerek simdi ki incelememde cok alinti paylastim. Ama keske tum kitabi buraya yazabilsem. Yazabilsem ki okumayan kalmasin. Henuz okumayan arkadaslara saygisizlik olduysa affedin. Fakat Ataturk'un izinden gitmek isteyen ya da istemeyen herkesin okumasi gerektigini dusunuyorum. Umarim bende yaktigi isigi okuyan herkesin kalbinde yakmistir bu kitap. Her isik yanindakini de aydinlatirsa, ufukta beliren pembe cizgiyi hepimiz goruruz.
Kitapta bahsetmeden gecemeyecegim iki bolumu de sizlere aktarip incelememe son vermek istiyorum. Kitaptaki 'Tomas Golbe' karakterinin yumurta ticareti yaparken uyguladigi sistemi cok zekice buldum. Ve benim icin en guzel diyalog (elbette hepsi cok iyiydi ama) Iyi Ruh ve Kotu ruh arasinda gecen diyalogdu.
Bana tahammul edip okuduysaniz simdiden tesekkur ederim. Aydinlik sabahlara uyanmak dilegiyle. Iyi okumalar.