

Türkiyede 1950 yılında tek parti iktidarının sona ermesi ile devletçi ekonomik yaklaşımların yerini özel sektör ağırlıklı ekonomik yaklaşımlar almış; buna bağlı olarak gelişen uluslararası ilişkiler, artan ticaret hacmi ve değişen ihtiyaçlar, Ankarada hızlı bir biçimde yeni yapıların inşa edilmesine yol açmıştır. Bu yapılar içinde İşhanları öncül tasarım kararları ve önerdikleri teknolojik yenilikler açısından önemli bir tipoloji oluşturmaktadırlar.
Bu bildiride, Ankarada Ulus Merkezdeki Ulus İşhanı ve Çarşısı(1955-63) ve Kızılay Merkezdeki Emek İşhanı (1959-65) dönemin yeni yapı tipolojisinin temsili olarak ele alınmıştır. Her iki yapının da inşa edildikleri dönemde, biçim kararları, plan kurguları, kent ve yakın çevre ile kurdukları ilişki açısından yeni mimari yaklaşımlarla ele alındıkları, dönemin değişen ekonomik, kültürel, toplumsal yapısına referansla gerçekleştirildikleri görülmektedir. Öte yandan her iki yapının da dönem açısından yeni teknolojik yaklaşımlarla inşa edildikleri, yeni malzeme kullanımlarına olanak sağladıkları bilinmektedir. Yapıldığında kentin en yüksek yapısı olan ve havalandırma sisteminin ilk projelendiği ve uygulandığı yapı olarak bilinen Ulus İşhanı ve Çarşısında aynı zamanda yüksek standartta beton kullanılmıştır. Geleneksel yapım teknolojilerinden farklı olarak ilk kez kullanılan betonarme perde duvar ve alüminyum cam giydirme cephe sistemi ile inşa edilen Emek İşhanı ise havalandırma, ısıtma ve asansör sistemleri ile ele alınmış Türkiyenin ilk gökdelenidir.
Bu bildiride, iki İşhanı yapısının mimari temsil nitelikleri ve yenilikçi teknolojik çözümleri açısından değerlendirilmesi ve dönemdeki etkin rollerinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ankara, Mimarlık, Teknoloji, Ulus İşhanı, Emek İşhanı.