İslam dininde ölümle birlikte dünya hayatı biter ve ahiret hayatı başlar. Ahiret hayatının başlangıcı sayılan ölümden sonra gelen kısım ise kabir hayatıdır. Kabir hayatı ölünün mezara koyulmasından sonra başlar. Kabirdeki sorgular için Allahu Teâlâ iki melek görevlendirmiştir. Bunlara Münker ve Nekir melekleri denir. Hadisi şeriflerde kabir hayatına ilişkin olarak pek çok bilgi yer alır. Buna göre kabir hayatı soruların sorulacağı ve kişinin iman eden biri mi yoksa kâfir biri mi olduğunun ortaya çıkacağı zamandır.
Kabir Sorgusu Nasıl Başlar?
Kabir sorgusu için bir insanın illa ki toprağa gömülmesi gerekmez. Kişi denizin dibinde de olsa, uçurumun kenarında da olsa kabir hayatı mutlaktır ve her kula kabir sorgusu mutlaka yapılacaktır. Buhari’de geçen sahih bir hadisi şerife göre kabre koyulan ölüler berzah âlemindedirler. Defin işlemlerinden sonra kendisini gömen kişiler giderken onların ayak seslerini duyabilirler. Ölüler selam alabilirler, görebilirler, kendileri ile konuşanları duyabilirler. Bu özelliklere sahip olan ölülerin yanına Münker ve Nekir melekleri gelir. Bu konuda Hz. Peygamber şöyle buyurmaktadır: “Ölü defnedildiği vakit, ona gök gözlü simsiyah iki melek geliverir. Bunlardan birine Münker denilir diğerine de Nekir denilir. Ölüye:
“Ey filan kişi! (Rasulullah) hakkında ne diyorsun?” diye sual ederler. O da hayatta iken söylemekte olduğu;
“O, Allah’ın kulu ve Resulüdür. Allah’tan başka ilah olmadığına, Muhammed(s.a.v.)’in O’nun kulu ve elçisi olduğuna şehadet ederim.” sözlerini söyler. Melekler;
“Bizde bunları söylediğini biliyorduk.” derler. Sonra kabrinin genişliği yetmiş çarpı yetmiş zira’ kadar genişletilir ve aydınlatılır. Sonra da ona “Yat!” denir.
“Aileme gidip onlara haber versem mi?” diye sorar. Onlar ise;
“Akrabalarından en fazla sevdiği kimseden başkası kendisini uyandırmayan, güveğinin uyuması gibi uyu! “derler. Böylece, yattığı yerde, Cenab-ı Allah onu tekrar diriltinceye kadar uyur.
Eğer münafık ise, “İnsanların söylediklerini duyup aynısını söylerdim, bilmiyorum.” der. Melekler de,
“Böyle söylediğini biliyorduk” derler. Sonra arza: “Onu sıkıştır” denir. Arz onu sıkıştırır da kaburga kemikleri birbirine geçer. Allah onu yattığı bu yerden tekrar diriltinceye kadar kendisine azap edilir.”(1)
Bu hadisi şeriften de anlaşıldığı gibi kabir sualinde sorulan sorular kişilerin dünya hayatında nasıl yaşadıkların ve neye inandıklarına bağlıdır. Kabirde sorulan soruların başında ise Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) gelmektedir. Münker ve Nekir meleklerinin dış görünüşleri de yine bu hadisi şerifte anlatılmıştır. Kişilerin yaşantısına göre kabrin şekil alacağı da bu hadisi şeriften çıkarılmaktadır.
Kütübü Sitte’de yer alan hadisi şerifler incelendiğinde kabir sorgusu ile ilgili olarak 3 sorunun öne çıktığı görülmektedir:
- Rabbin kimdir?
- Peygamberin kimdir?
- Dinin nedir?
Bu soruların dışında çoğu İslam âlimi kabirde sorulacak sorular başlığı altında pek çok soru sıralamış ve kişilerin bunlardan sorumlu olacaklarını söylemişlerdir. Kabir sorgusunda doğru bir hayat yaşayarak doğru bir hayat süren mü’minler geniş ferah bir kabir yaşantısı sürecekken dünyada Allah’a karşı gelenlerin ise kabir hayatında sürekli sıkıntı yaşayacağı bilinmektedir.
İbn Mace’den gelen bir rivayete göre Hz. Peygamber (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: “Ölü mezara konulur. Salih olan kişi kabrinde endişesiz ve korkusuz olarak oturtulur, Sonra ona; “Hangi dindendin? “diye sorulur. O ise “Ben İslâm dinindendim.” diye cevap verir Sonra ona; “Bu adam (Resulullah, sav) kimdir bilir misin?” diye sorulur. O da; “Hz. Muhammed (sa)’dir, Allah’ın Resulüdür. O, bize Allah katından apaçık âyetler tebliğ etti; biz de O’nu doğruladık” diye cevap verir. Daha sonra bu kişiye; “Sen Allah’ı gördün mü? şeklinde sorulur. O da “Hiç kimse Allahu Teala’yı görmeye lâyık değildir” diye cevap verir. Bu soru ve cevaplarından sonra onun için ateş kısmından bir pencere açılır. Ölü o tarafa bakarak ateş alevlerinin birbirini kırıp yenmeye çalıştığını görür. Sonra ona; “Allah’ın seni koruduğu ateşe bak” denir. Daha sonra ona Cennet kısmından bir pencere açılır. O da bu kez Cennetin süsüne ve nimetlerine bakar. Kendisine; “İşte burası senin makamındır” denildikten sonra; “Sen samimi iman üzerinde bir kul idin, bu sağlam iman üzerinde vefat ettin ve inşallah iman üzerinde dirileceksin” denir.”(2) hadisi şerife göre kabir hayatındaki sorgu sual ile birlikte herkese gideceği yer gösterilecek ve çeşitli sorular sorulacak. Kabir sorgusunda meleklerin geleceği ve sorular soracağı kesindir. Sorgu sualde Allahu Teâlâ’nın melekleri karşısında doğru cevaplar vermek ve kabir azabı çekmek istemeyenlerin Allah’ın emir ve yasaklarına uygun bir hayat yaşaması ve iman etmesi gerekir.
Kaynaklar
(1)Tirmizi, Cenaiz
(2)İbn Mace, Zühd