Glukozinolat bileşiklerinin anti-besinsel özellikleri sebebiyle, tavuk ve kümes hayvanları için de sınırlı bir kullanım alanı vardır. Yeni bir araştırma, bu durumu değiştirmeyi amaçlıyor.
Kopenhag Üniversitesi'nden araştırmacılar tarafından yürütülen bu çalışma, söz konusu glukozinolat bileşiklerinin birikmesini önlemenin mümkün olduğunu ve böylece kolza tohumu posasının bir protein kaynağı olarak kullanılabileceğini ortaya koydu.
Glukozinolat bileşikleri hakkında
Glukozinatlar genellikle brokoli ve lahanayı da içeren Brassicaceous ailesindeki bitkilerde bulunur. Kolza posası gibi ürünlerde bulunan glukozinolat bileşikleri, kolza bitkisi tarafından patojenler (zararlılar) ve otçul hayvanlar gibi, ona zarar verebilecek unsurlara karşı savunma amacıyla üretilir.
Ancak, bu savunma bileşikleri acı bir tada sahiptir ve ürünü yenmesi güç bir hale getirir. Aynı zamanda bazı sağlık risklerine neden olur. Glukosinolatlar guatrojeniktir, yani guatra (tiroid büyümesi) neden olabilir. Bu nedenle günümüzde yemlere ne kadar kolza tohumu küspesi konulabileceğine dair bir sınırlama da var. Avrupa Gıda Güvenliği Ajansı (EFSA), bu sebeple kolza küspesini gıda olarak onaylamıyor. Kolza küspesinde bulunan guatrojenik glukozinolatlar, brokolide bulunan ve sağlığı geliştiren glukozinolatlardan farklıdır. Yağlı tohum olan kolzadaki glukosinolatlar keskin, wasabi benzeri bir tada sahiptir.
Sonuçta kolza posası, mevcut haliyle insanlar için tüketmesi zor ve zararlı olabilen bir üründür. Bu nedenle genellikle hayvan yemi olarak kullanılır.
Tüm bunlara rağmen kolza, yüksek protein içeriğiyle harika bir alternatif protein kaynağı olma potansiyeline sahiptir. Uzmanlara göre kolza tohumu proteini, Avrupa Birliği’nde üretilen ham proteinin %50'sini oluşturuyor.
Araştırma detayları
Kolza bitkisine çok benzeyen tere otunu model bitki olarak kullanan araştırmacılar, glukozinatların, tohumları kapsül duvarına bağlayan bitkinin sapında üretildiğini keşfetti ve glukozinolat birikimi için kritik öneme sahip üç protein belirledi.
Araştırmacılar, model bitkisel kolza tohumuna aktaracakları bu keşif sayesinde, kolza tohumunun ıslahı yoluyla bu proteinlerin ortadan kaldırılabileceğini ve glukozinolatların kolza küspesinde birikmesinin önlenebileceğini öne sürdü.
Ttaşıma mühendisliği yaklaşımını kullanan araştırmacılar, söz konusu üç proteini bitkiden uzaklaştırmak suretiyle glukozinatların tohumlara ulaşmasını engellemeyi başardı. Bu yaklaşım, yakın akrabalıkları nedeniyle, kolaylıkla tere bitkisinden kolza bitkisine aktarılabilir.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar Nature dergisinde yayınlandı.