Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün (Transparency International) en son raporunda Türkiye, yolsuzlukta 180 ülke arasında 91. sırada yer aldı. Gerçekten endişe verici ve üzücü bir durum.
Ülkemiz 2019 Yolsuzluk Algı Endeksi’nde 100 üzerinden 39 puan alarak 2018 yılına göre 13 sıra birden geriledi. 2013-2019 yılları arasında yolsuzluk algı endeksinde en çok düşüş yaşayan üç ülkeden biri de Türkiye oldu. Söz konusu sürede Türkiye 11 puan kaybetti ve 38 sıra geriye düştü. Listede en başarılı ülkeler ise 87’şer puanla Yeni Zelanda ve Danimarka oldu.
Uluslararası Şeffaflık Örgütü raporunda yer alan Türkiye ile ilgili satırbaşları ülkemize hiç yakışmayan bir görünümü özetliyor. Şöyle ki:
Neden böyle oldu dersiniz?
Uluslararası Şeffaflık Örgütü temel nedenleri şu şekilde açıklıyor:
Peki bu tatsız durum bizi nerelere taşıyabilir?
Nereden bakılırsa bakılsın Uluslararası Şeffaflık Örgütünün raporu ülkemizin imajını ciddi ölçüde yıpratabilecek ve uzun vadeli sermaye girişlerini olumsuz yönde etkileyerek ekonomimize zarar verebilecek bir potansiyel taşıyor. Söz konusu rapora tepki göstererek ülkemizi yıpratmak isteyen dış mihrakları suçlayacak siyasetçilerimiz olacaktır. Ama bu siyasetçilerimizin her şeyden önce mevcut durumu objektif bir gözle değerlendirmelerini tavsiye ediyorum. Bu bağlamda egemen siyasetin yapması gereken, iddia edilen hususların gerçekleri doğru olarak yansıtmadığını ortaya koymak ve gerçekten sorunlar varsa da bunların üzerine gidecek basireti göstermektir.
Peki egemen siyasetin bu basireti göstermesi beklenebilir mi?
Maalesef bu soruya olumlu yanıt vermek zor.
Özellikle son yıllarda Vakıf kültürümüzün ve geleneğimizin tarumar edildiğini, kamu ve belediye kaynaklarının şahsi, siyasi ve ticari çıkarlar için Vakıf kurmak suretiyle ileri derecede istismar edildiğini görüyoruz. Bunun son örneği Kızılay üzerinden çocuk tacizleriyle gündeme gelen Ensar Vakfı’na 7.9 milyon Dolar para aktarılması oldu. Amacına uygun, doğru-dürüst çalışan, düzgün yönetilen Vakıflara hiçbir surette kamusal mal ve/veya imkanlar verilmezken ve esirgenirken, yandaş, partizan ve siyasal İslamcı şahısların kurduğu Vakıflara kamusal kaynakların dolaysız ve dolaylı yollardan aktarılmasını nasıl yorumlayacaksınız?
Ekonomik tarih, yolsuzlukların ekonomik gelişmeyi ne kadar olumsuz etkilediğini gösteren örneklerle doludur. Bu bağlamda ekonomik literatürde genel kabul görmüş bazı hususları bir kez daha hatırlatmakta yarar görüyorum:
Hangi ülke olursa olsun, egemen siyaset aşağıda sıraladığım sorulara toplumu tatmin edecek düzeyde yanıt vermekle mükelleftir:
Yukarıdaki sorulara tatminkar şekilde cevap verilememesi, söz konusu ülkenin ciddi bir yolsuzluk sorunu ile karşı karşıya olduğunun bir belirtisidir. Aslında yolsuzluklarla mücadelenin özünde iyi yönetim yatar. İyi yönetim ise Devlet işlerinin şeffaf, hesabı verilebilir, katılımcı ve akılcı bir şekilde yürütülmesi anlamına gelir.
Sonuç olarak tekrar edeyim.
Uluslararası Şeffaflık Örgütünün 2019 yılı raporu, ülkemizle ilgili yolsuzluk algısının, hukuk devleti ilkeleri, basın özgürlüğü, sivil toplumun gücü, örgütlenme ve ifade özgürlüğü gibi konularla doğrudan ilgili olduğunu göstermektedir. Bu alanlarda yaşanan ihlaller Türkiye’nin dünya ortalamasının altında kalmasına yol açmaktadır. Güçler ayrılığı, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, liyakat ilkelerine yönelik ihlaller, Kamu İhale Kanunu’na aykırı uygulamalar, Kamu Özel İş Birliği projelerinde ve özelleştirilme uygulamalarında kamu çıkarına aykırı ihale süreçleri öne çıkan sorunlar arasında görülmektedir. Demokrasinin vazgeçilmez kurumlarının zayıflaması ile Türkiye maalesef demokrasi geleneği bulunmayan ülkeler arasında yer almaktadır.
Temennim ülkemizin yolsuzluğa bulaşanların işinin çok zor olacağı, sistemin onları affetmeyeceği bir ülke haline gelmesidir. Bu hayal ne zaman gerçekleşir bilemem ama işte o zaman geldiğinde, çok daha huzurlu bir ülke olacağımız hususunda hiçbir kuşkum yoktur.