Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’la görüşmek üzere haftaya Vaşington’a gideceği bildiriliyor. Görüşmenin Türkiye-ABD Stratejik Diyalog Mekanizmasının çerçevesinde yapılacağını doğrulayan Dışişleri kaynakları, YetkinReport’un öğrendiği 7-8 Mart tarihlerinin ise henüz kesinleşmediğini, ancak görüşmenin “yakında” yapılacağını söyledi.
Fidan Blinken’la görüşmeye 1-3 Mart tarihlerindeki Antalya Diplomasi Forumu (ADF) ardından, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Antalya’da görüşmüş olarak girecek. Bu görüşmenin içeriği konusunda ayrıntılı açıklama yapılmadı, yalnızca Orta Doğu (ki hem Gazze Krizi hem Suriye’yi kapsıyor), Karadeniz (Ukrayna Krizi diye okuyabiliriz) ve ikili ekonomik gelişmelerin ele alındığı öğrenildi. Bu görüşmenin Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin 29 Şubat’ta parlamentoda yaptığı konuşmada, ABD ile diyaloga hazırlıklı olduklarını ancak ABD yönetim çevrelerinin bir yandan stratejik istikrar için görüşmek isterken diğer yandan Rusya’yı yenmekten bahseden bir “ikiyüzlülük” içinde olduklarını söylemişti. Putin aynı konuşmada NATO ülkelerinin Ukrayna’ya asker gönderebileceğini söyleyen Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a atfen “Nükleer çatışma tehlikesi bulunduğunu anlamıyorlar mı?” demişti.
Lavrov’un Macron’u soran gazeteciye kahkahayla yanıt vermesi Antalya Diplomasi Forumunun en ilgi toplayan ayrıntısı oldu.
Türkiye, Ukrayna’ya savaşı ardından hem Ukrayna hem de Rusya ile doğrudan teması olan tek NATO üyesi ülke. ABD makamları Putin’in ertelenen gezisi üzerine NATO’nun görüşlerinin doğrudan Rusya’ya aktarılması yararlı olur yorumunda bulunmuştu.
Blinken’la hem Ukrayna hem Gazze
Bu Fidan’ın 22 Şubat’ta Rio de Janerio’daki G20 toplantısı ardından iki hafta içindeki Blinken’la ikinci yüz yüze görüşmesi olacak.
Türkiye’yle ABD arasında bakanlar düzeyindeki son Stratejik mekanizma toplantısı geçen yıl 18 Ocak’ta Vaşington’da o dönem Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile Blinken arasında yapılmıştı. O dönemde öne çıkan konular Türkiye’nin F-16 talebi, İsveç’in NATO üyeliği ve Ukrayna tahıl anlaşması olmuştu. Artık İsveç konusu da F-16 konusu da gündemde değil.
Ancak şu anda Türkiye ile ABD arasında en çok önce çıkan konular Gazze Krizi
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’la görüşmek üzere 21 Şubat’ta Ankara’ya gelen ABD Senato heyetiyle ayrıca konuşan Fidan, Türkiye’nin ABD’den İsrail üzerindeki etkisini kullanarak Gazze’de Filistinlilerin katledilmesini durdurmasını beklediğini söylemişti. ABD Savunma Balanı Lloyd Austin, 29 Şubat’ta Kongre’de İsrail’in Gazze’de 25 bin fazla kadın ve çocuk öldürdüğünü söylemişti.
İlişkilerin üzerinden bir yük kalktı
Türkiye’nin Rusya-Ukrayna krizindeki tekil konumu da Fidan’ın Blinken’la görüşmesinde masada olacak. Türkiye, ABD’nin Karadeniz’e sahildar olmayan NATO üyelerinden savaş gemisi gönderme isteğine 1936 Montrö Anlaşmasını nedeniyle karşı çıkıyor. Anlaşma delinirse Akdeniz’deki Rusya filosunun da Karadeniz’e geçmesi önünde engel kalmayacak. Ankara’nın Montrö’deki ısrarı, savaşın Ukrayna dışına taşmasını engelleyen etkenlerin başında geliyor.
F-16 konusunun İsveç’in NATO üyeliği karşılığında çözülmesi Türkiye-ABD ilişkileri üzerinden bir yükü kaldırmış olsa da ciddi sorunlar hala çözüm bekliyor. Türkiye’nin bir numaralı güvenlik sorunu olan PKK’yla mücadele bunların başında geliyor. Suriye’deki PKK varlığına ABD’nin IŞİD’le mücadele gerekçesiyle verdiği destek geliyor. Aynı şekilde Erdoğan’ın 15 Temmuz 2016 darbe girişiminden sorumlu tuttuğu Fethullah Gülen’in ABD’de yaşayıp faaliyetine devam etmesi de kronikleşen bir sorun.
Ancak şu anda her iki başkentte de “pozitif gündem” eğilimi hâkim görünüyor. Bu çerçevede Fidan’ın Blinken’la görüşmesinde ayrıca enerji yatırımları ve ticaretin arttırılması konularının da masada olması bekleniyor.
Not:
- 3 Mart 2024 saat 11.50’de güncellenmiştir.