Malum bir yıl önce “Türkiye Varlık Fonu” adı altında G-20 ülkelerinin tamamında olan bir fon devreye alınmıştı. Zannederim en hassas noktası, tek bütçe hassasiyeti üzerinden mali disipline tesir edip- etmeyeceğidir. Böyle bir problemi Turgut Özal döneminde yaşamıştık. Bizde aslolan tek ve merkezi hazine sistemidir. Bu olayın ayrı bir yönü elbette.
Peki neden varlık fonu? Bir varlık fonu kurulmasının genel olarak iki temel amacı vardır: (1) Ülke ekonomisinin, konjonktürel etkilerden kurtarılarak istikrarlı biçimde işlemesini sağlamak. (2) Gelecek kuşaklara refah aktarabilmek.
Biz bütçe fazlası vermiyoruz ama kaç ülkenin bütçe fazlası var ki? Bütçe fazlası vermiyoruz ama rolantide duran adı konulmamış çok kuruluşumuz var. 1996-97 yıllarında Erbakan hükümeti döneminde uygulanan havuz sistemini eleştiren, birkaç ideolojik insan ve rantiyeci dışında kimse çıkmamış, aksine büyük takdir toplamıştı.
Bir ülke eğer bütçe fazlası veriyorsa bu fazlayı 4 şekilde kullanabilir: (1) Harcamalarını artırır. (2) Mevcut vergi yükünü düşürür. (3) Borçlarını erken ödemeye tabi tutabilir. (4) Bir kurarak bütçe fazlalarını buraya aktarır ve bu fonla ulusal ya da yabancı bazı finansal varlıkları satın alıp gelirlerini artırmaya çalışarak gelecek kuşaklara refahı aktarma yoluna gidebilir.
Türkiye artık devasa büyüklükteki yatırımları en gelişmiş ülkelerle aynı zaman diliminde, belki daha erken olarak yapıp bitirebiliyor. Varlık fonu ile ortakları arasına girip kazanç elde etmesinin getisi götürüsünden fazla değil midir?
Marmatay’a, Avrasya Tüneli’ne, Kanal İstanbul’a vs bir devlet kuruluşu olan Türkiye Varlık Fonu’nun ortak olması dost bakışları rahatsız etmez. Çünkü kamunun yükünü artırmadan hem yatırıma ve istihdama alan açılacak hem de ülke insanımızın vizyonuna katkı sağlayacaktır.
Kaldı ki, Katılım Bankaları’nın etkin hale getirilmesi belki rantiye kesimini ve faiz lobisini ilk etapta rahatsız edebilir ama kısa bir süre sonra helal getirinin daha yüksek olacağını görerek farklı düşünenlerin de bu fonlara dahil olmalarını neticelendirecektir diye düşünüyorum. Böylece katılım paylarının miktarı artacaktır. Buna bir anlamda; yalnız yasak diye durdurulan önemli bir kitleye alternatif bir yatırım ve yatırıma katılma yolu açılmış olacaktır.
Fonun yaygınlık kazanmasından sonra atıl vaziyetteki önemli bir finansmanın devreye gireceği kabul edilmelidir.
Sayılan bu ve benzeri gelişmeler yeni yatırım alanları ve yeni istihdam alanlarının artacağı şüphesizdir.
Bu Fon, ekonominin yapısal sorunlarını aşmakta katkı sağlamanın yanı sıra dış politikanın önemli bir enstrümanı olarak Türkiye’nin uluslararası arenada daha fazla söz sahibi olmasına katkı sağlayacaktır.