Türk-Fransız İlişkileri Örneğinde, Parti-Devlet Beraberliği Konusunun İncelenmesi (1923-1939)Murat Turan
Cumhuriyet´in ilk 27 yıllık evresinde, CHP yönetiminin iktidarlığı söz konusu olmasına rağmen, devlet bürokrasisi tarafından sürekli olarak denetlenmiştir. Bu süreçte devlet ile parti, ülke yönetiminde birlikte çalışmış iki teşkilattır. Ancak bu birlikteliği, parti-devlet beraberliği ile karıştırmamak gerekir. Parti-devlet beraberliği, 18 Haziran 1936 tarihinde başlayıp, 7 Haziran 1939 tarihinde sonlandırılan 3 yıllık bir uygulamadır. Dahiliye Vekili´ne CHP Genel Sekreterliği görevi verilirken, valilere de CHP il başkanlığı görevi verilmiştir. Partinin kuruluştan itibaren denetlenmesi ve gücünün belli bir noktada sınırlandırılması, kendi teşkilatını inşa etmesine yardımcı olmuştur. Genel başkan, genel başkan vekili, genel sekreter, genel başkanlık kurulu, parti divanı, parti üyeliği, taşra teşkilatı, kongre, tüzük ve programlarıyla birlikte, modern dünyanın partilerinden biridir. CHP teşkilatı, devlet teşkilatından ayrı olarak belirli bir hiyerarşiye göre düzenlenmiş kurumsal bir sisteme sahiptir. Bu imkân çerçevesinde, parti ile devlet teşkilatının aynı konuda farklı çalışmalar yapabildiği örnekler mevcuttur. Bu makalede, hem bu örneklerden biri olan Fransa ile kurulan ilişkilere yer verilecek, hem de Türkiye´deki iktidar-devlet ilişkisinin temel özellikleri ele alınıp değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti, Tek Parti Dönemi, Cumhuriyet Halk Partisi, Cumhuriyet Halk Fırkası, Parti-Devlet Beraberliği.
DOI Number: 10.9737/hist.2019.806
In the Case of Turkish-French Relations, the Examination of Party-State Cooperation Issue (1923-1939)
Although ruling power of CHP government was in question in the first 27 years of the Republican Period, the state bureaucracy constantly supervised it. In such process, state and party were two organisations working together for governing the country. Party-state cooperation was a 3-year process, started on June 18, 1936 and ended on June 7, 1939. While the Minister of Interior was assigned as General Secretary of CHP, the governors were assigned as provincial head of CHP. Supervision of the party as of foundation and limitation of its power helped construction of its organisation. It is one of the parties of modern World together with its general president, general vice president, general secretary, board of general presidency, party council, party membership, provincial organisation, congress, rules and programmes. CHP organisation has a institutional system organised according to a specific hierarchy, separately from the state. Within this framework, there are examples in which party and state organisation can make different studies on the same subject. In this article, both the relations with France and the basic characteristics of power-state relation in Turkey shall be evaluated.
Keywords: Republic of Turkey, Single-Party Period, Republican People´s Party, Republican People´s Side, Party-State Cooperation.
DOI Number: 10.9737/hist.2019.806