Libya’da Türkiye’nin ağırlığı artık Batı basınında kabul ediliyor. Bununla birlikte Darbeci General Hafter’i destekleyen ABD ve Fransa’nın oyun dışında kaldığı yazılıyor. Açıkça Libya’nın kazananı Türkiye’dir deniyor. Özellikle, Hafter’i destekleyen Fransa’nın diplomatik kaynakları da Türkiye’nin Libya’daki üstün rolüne dikkat çekiyor:
“Türkiye'nin Trablus'taki ayak izi, Avrupa üzerinde, istemediğimiz stratejik ve politik bir baskı yaratıyor. Siyasi bir anlaşmaya olan ihtiyacı korumak için bu oyunu kesinlikle durdurmalı ve ateşkes ilan edilmelidir” (İsabelle Lasserre, Le Figaro)
YENİLEN BATI ATEŞKES DİYOR
Libya ordusu Türkiye’nin desteğiyle Trablus’a dayanan Hafter güçlerini püskürtmüştü. Liberation gazetesinde Célian Macé “Türkiye, Batı Libya'daki Hafter felaketinin en büyük galibi” diye yazdı.
Yenilen Hafter, kaçacak delik arar duruma gelmiştir. Destekçilerinin paçaları tutuşmuş ve ateşkes talep etmeye başlamışlardır. Halbuki, Hafter Moskova ve Berlin görüşmelerinde ateşkes kararını imzalamaktan kaçınmıştı.
Sıkışan Hafter kuklasını ve elinde tuttuğu güçleri korumak için koro halinde ateşkes çağırılarında bulunuyorlar. Hafter’i destekleyen müttefikler Mısır’ın Başkenti Kahire’de toplanarak “Kahire Bildirgesi” isimli bir duyuru ile bir ateşkes çağırısı yaptılar.
Hafter’ in destekçileri ABD, AB, Fransa ve Birleşik Arap Emirlikleri bu çağırıyı destekleyen açıklamalarda bulundu. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian, Almanya Dışişleri Bakanı Heiko Maas ve İtalya Dışişleri Bakanı Luigi Di Maio ile birlikte ortak bir açıklama yayımlayarak ateşkes istediler.
HEDEF TÜRK RUS İŞBİRLİĞİ
Türkiye ve Rusya, Libya’da Batı’yı oyun dışı bırakmıştır. Türkiye’nin Libya ile İmzaladığı Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması, Atlantik güçlerinin Doğu Akdeniz’deki planlarını bozmuş, başta Fransa ve ABD olmak üzere bu şer cephesinde panik yaşatmıştı.
Ardından, Türkiye’nin, Libya’nın Başkenti Trablus ve doğusundaki Misrata kentine hakim ve Birleşmiş Milletler’in tanıdığı meşru Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başbakanı Fayiz es-Saraç’ı desteklemesi, Mavi Vatanı savunma temelinde kurulan stratejinin ne kadar doğru olduğunu bugün daha iyi anlıyoruz.
Atlantik çemberini kırarak yüzünü Avrasya’ya dönen Türkiye, Rusya ile birlikte bölgede oyun kuran ve kriz çözen bir konuma gelmiştir. ABD ve AB Libya’da Türkiye ile Rusya’yı hedef almaktadır.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Josep Borrell “Türkiye ve Rusya Suriye’de askeri bir çözümü dayatarak, Doğu Akdeniz’de dengeleri değiştirdiler. Aynı durumun Libya’da gerçekleşmesini kabul edemeyiz” diye açıklamada bulundu. Borrell, “İtalya’nın karşısında, Libya kıyılarında Rus ve Türk askeri üslerinden oluşan bir kordonun varlığından kimse memnun olmayacaktır” demişti.
ABD'nin eski Ankara Büyükelçisi Eric Edelman ve ABD Avrupa Komutanlığı eski Komutan Yardımcısı Charles Walt ABD merkezli savunma dergisi Breaking Defense'de yayımlanan yazısına, “Amerika Libya'da Türkiye ve Rusya'ya Karşı Hareket Etmeli” başlığını attı. Edelman ve Walt “ABD'nin; Libya'daki çatışmayı ele alma ve Avrupa’nın eşiğindeki bu stratejik öneme sahip, enerji zengini ülkede Türk ve Rus etkisini önleme konusunda önemli bir liderlik üstlenmesinin zamanı geldi” diyerek, ABD’ye çağırıda bulundu. (Aydınlık, 12 Haziran 2020).
RUSYA İLE TÜRKİYE KARŞI KARŞIYA GELMEZ
Batı Suriye’de olduğu gibi Libya’da da bu iki dost ülkeyi hedef alıyor. Yine Suriye’de olduğu gibi Türkiye ve Rusya farklı yaklaşımlara sahip olmakla birlikte, Atlantik’e karşı aynı cephenin iki ülkesi. Suriye ile ilgili Astana süreci Batı ülkelerini oyun dışı bırakmıştı. Aynı model Libya için de gündeme gelebilir. Dolayısıyla Libya’da Türkiye ve Rusya’nın karşı karşıya gelme ihtimali çok zayıf.
Son gelişmeler Rusya’nın Libya politikasında gelişmeler olacağına işaret ediyor. Mayıs sonunda, Hafter'e destek veren Rus paralı asker Wagner'lerin Libya’dan çekildiği açıklanmıştı.
Türkiye ve Rusya Libya konusunda da kendilerine yönelen tehdide karşı yapıcı ve bölgesel çıkarları esas alan bir diplomasi geliştirmeli ve birlikte hareket etmelidir.