2020, DeFi yılı olarak kripto para tarihine geçti. Muhtemelen 2017 ICO dolandırıcılıkları ile karşılaştırılabilecek benzer büyüklükte bir heyecan görmeyeli uzun zaman oldu…
Bu makalemizde, en iyi 5 DeFi projesine ve bunlara yapılacak bir yatırımın mantıklı olup olmayacağına bakacağız.
Aşağıda DeFi projeleri 4 kritere göre inceledik. Bu kriterler:
- Proje’nin potansiyeli
- Projenin arkasındaki ekip
- Halihazırda tamamlanmış ürünler ya da proje takım üyeleri tarafından kanıtlanmış geçmiş başarılar
- Tokenin potansiyeli
En iyi 5 DeFi projesi:
Chainlink
Chainlink, gerçek dünya verileri ve bilgileri ile akıllı sözleşmeler yapmayı amaçlayan merkezi olmayan bir Oracle ağıdır. Chainlink hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz.
Geleneksel dünyada, çevrimiçi bir şeyin satın alınması veya satılması gibi basit şeyler oldukça karmaşık hale gelebilir. Alıcıysanız, önce parayı gönderirsiniz ve sonra satıcının sözünü yerine getirmesini ve gerçekten ürünü size göndermesi umarsınız. Satıcıysanız, ürününüzü gönderdikten sonra birisinin size gerçekten ödeme yapacağını beklersiniz…
Hepsiburada ve n11 gibi üçüncü taraf aracıların bu kadar başarılı olmasının tam nedeni budur. Ama buarada bile üçüncü bir tarafa güvenmeniz gerekiyor. İdeal olarak bunu hiçbir şeyin yanlış gidemeyeceği, güvenilmez, kontrol edilebilir bir şekilde yapabilirsiniz.
Akıllı sözleşmelerin çözmeye çalıştığı şey budur, burada üçüncü bir tarafın itibarına ve merhametine güvenmek yerine, yalnızca akıllı sözleşmeye güvenmeniz gerekir, bu da temelde matematiğe güvenmek anlamına gelir.
Sorun: Akıllı bir sözleşmenin gerçek dünyada ne zaman ve ne olduğunu bilmek için bir yola ihtiyacı vardır, böylece otomatik olarak yürütebilir ve programlandığı kararı verebilir. Ancak bu tür bilgileri güvenilir ve merkezi olmayan bir şekilde akıllı bir sözleşmeye nasıl bağlarsınız? Kısaca Chainlink, bunun çözümü olmayı hedefliyor. Peki Chainlink’e yatırım yapılır mı?
Chainlink’e yatırım yapılır mı?
- Fikrin potansiyeli: Akıllı sözleşmelerin kullanımı artmaktadır ve bununla birlikte, akıllı sözleşmenin gerçek dünya verileriyle nasıl senkronize edileceğine ilişkin büyük bir sorun ortaya çıkmaktadır. Bu soruna çözüm Chainlink’dir. Bu yüzden Chainlink’in hedefi kesinlikle büyük bir potansiyele sahiptir. Chainlink bu konuda tam puan alıyor. 1/1.
- Projenin arkasındaki ekip: Chainlink ekibi halka açıktır ve projenin arkasında kimin durduğunu kesinlikle biliyoruz, Kurucu ve CEO (Sergey Nazarov) ve CTO (Steve Ellis) sosyal medyada pek fazla faaliyeti olmayan kişilerdir. Sergey, 2011’den beri blockchain ile ilgileniyor gibi görünüyor. Bu yüzden Chainlink burada yarım puan alıyor. 0.5 / 1.
- Yapılmış ürünlerin geçmiş kaydı: Chainlink’in 3 yaşın üzerinde olması (kripto para alanında uzun bir süredir) ve son zamanlarda ilk 10 kripto paranın arasına girmesiyle Chainlink kesinlikle tamamlanmış bir ürün geçmişine sahiptir. Bu kesinlikle tam puandır. 1/1.
- Tokenin büyüme potansiyeli: Chainlink’in büyüme potansiyeli oldukça heyecan verici geliyor ama tokeni büyüme potansiyelleri artık bir sır olmaktan çıktı. Kripto para endüstrisindeki hemen hemen herkes Chainlink’i biliyor ve kripto para piyasa değerine göre ilk 10 kripto para arasında yer alan LINK tokenine pek çok kişi yatırım yaptı. Hala büyümek için yer var mı? Evet, ancak tüm kripto para sektörünün 10 kat veya 100 kat ralli yapması gerekiyor.? Bu kısa vadeli olarak nerdeyse imkansızdır o yüzden Chainlink burada yarım puan alıyor. 0.5 / 1.
Sonuç: Chainlink sağlam bir 3.0 / 4 alıyor ve biraz da olsa para yatırmaya değer olabilir.
2. Compound
Geleneksel bankaların para kazanmak için yaptıklarına benzer şekilde Compound Finance, kripto para varlıklarını ödünç almak ve ödünç vermek için bir platformdur. Borç veren kişiler kripto para verirler ve karşılığında belirli bir faiz oranı alırlar, ancak borçlular açıkça bu faizi ödeyenlerdir. Bu borcun faizinin bir kısmını Compound alır. Compound hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz.
Compound oldukça basittir, kullanımı kolaydır ve uzun zamandır aramızdadır.
Ancak her şey, Compound’un kendine ait özel tokeni COMP’u başlatmasıyla karışık bir hale gelmiştir. Önceden, Compound’da toplam kilitli değer olarak yaklaşık 100 milyon ABD doları civarındaydı. Comp tokeni çıktıktan kısa bir süre sonra (ve burada sadece günler), Compound’da bulunan toplam kilitli değer birdenbire 1 milyar ABD dolarının üstüne çıktı.
Bu birdenbire birçok kişinin gerçekten çok hızlı bir şekilde zengin olmaya çalışmasından kaynaklandı. Compound, kullanıcıların olabildiğince çok COMP elde etmek için verimlerini optimize etmelerine izin verdi ve insanlar para kazanmaya başladıkça, sosyal medyada Compound trend oldu. Ancak COMP gerçekten yatırım yapmaya değer bir şey mi?
Compound’a yatırım yapılır mı?
- Fikrin potansiyeli: Borç alma ve borç verme kavramı, kripto paralardan önce bile var olmuştur. Compound, artan rekabet olmasına rağmen bunu merkezi olmayan bir şekilde yapan ilk projelerden biridir. Bu yüzden Compound buradan yarım puan alıyor. 0,5 / 1.
- Projenin arkasındaki ekip: Compound’un ekibi halka açıktır. Compound’un CEO’su Robert Leshner sosyal medyada nispeten aktiftir ve zaman zaman röportajlarda da yer alıyor. Leshner bir Finansal Analist olarak çalışıyordu ve CTO Geoffrey Hayes, iki girişimin teknoloji kurucusu olsa da kendisi hakkında kamuya açık pek çok bilgi yoktur. Harika değil ama Compound bu konuda tekrardan yarım puan alıyor. 0.5 / 1.
- Yapılmış ürünlerin geçmiş kaydı: Compound platformu zaten uzun süredir aramızdadır ve şimdiye kadar kusursuz bir şekilde çalışmıştır. Şikâyet edecek bir şey yoktur. Proje bu açıdan tam puan alıyor. 1/1.
- Tokenin büyüme potansiyeli: Compound, COMP tokeninin tek değeri yönetim yani oy verme hakkından gelir. COMP’un kesinlik bir değeri vardır ancak dolaşımdaki milyonlarca token ile bir COMP tokeni asla 100 doların üzerine çıkamaz. Bu yüzden COMP buradan puan alamıyor. 0/1.
Sonuç: 2.0 / 4 derecesiyle Compound, borç vererek getiri elde etmek için ilginç bir platformdur, ancak COMP tokene yatırım yapmak kesinlikle mantıklı değildir.
3. Polkadot
Polkadot, Gavin Wood’un Ekim 2016 tarihli bir teknik incelemesine dayanan çok zincirli bir platform çerçevesidir. Gavin Wood, Ethereum’un kurucu ortağı ve CTO’suydu ve kesinlikle blockchain ekosisteminde önde gelen teknik uzmanlardan biridir. Gavin Wood, özellikle akıllı sözleşme platformları üzerinde uzmandır ve Peter Savan ile birlikte Polkadot’un araştırma ve geliştirmesini yürüten kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Web3 Vakfı’nı kurmuştur. Polkadot hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz.
Polkadot, Mainnet lansmanından bu yana büyük ilgi topladı. Ancak, Polkadot gerçekten yeni bir proje değildir. Polkadot çıkmadan önce büyük bir ekip 3 yıldır Polkadot’un üzerinde çalıştı ve hala da çalışıyor.
Polkadot ağ protokolü, bağlı blok zincirleri (parachain’ler) arasında yalnızca kripto paraların değil isteğe bağlı verilerin de aktarılmasına izin verir. Polkadot, erişim kısıtlaması olmadan genel ağlar ve erişim kısıtlaması olan özel ağlar arasında veri alışverişi yapabilir. Polkadot ile özel ve kısıtlı ağlardan gelen verileri halka açık blockchainlerde kullanmak mümkündür. Polkadot’un odak noktası, birlikte çalışabilirlik ve ölçeklenebilirliktir. Polkadot’un yatırım açısından nasıl performans gösterdiğine bakalım…
Polkadot’a yatırım yapılır mı?
- Fikrin potansiyeli: Blockchainler tek başına olduğundan dolayı diğer blockchainlerden veri aktarılamaz veya veri alınamaz. Bu kesinlikle bir problemdir ve büyük olasılıkla Polkadot gibi bir çözüme talep olacaktır. Burada Polkadot tam puan alıyor. 1/1
- Projenin arkasındaki ekip: Polkadot’un 3 kurucu ortağı vardır ve bu kişiler oldukça uzun bir süredir blockchain endüstrisindedir ve sağlam bir geçmişe sahiplerdir. Projenin bu 3 kurucu ortağı sadece teknoloji odaklıdır ve bu kişiler birbirini tamamlayamaz, ancak yine de Polkadot gelecek vaat eden bir ekine sahiptir. Bu konuda puan. 1/1
- Yapılmış ürünlerin geçmiş kaydı: Polkadot, Mainnet lansmanından önce yıllardır proje üzerinde çalışmaktadır ve ekibin hizmet vermeye devam edeceğini varsaymak muhtemelen güvenlidir. Mainnet 3 yıl sürse de proje ekibi Polkadot’u kullanıma açmıştır. Bu yüzden Polkadot buradan tam puan alıyor. 1/1.
- Tokenin büyüme potansiyeli: Polkadot, burada Chainlink ile aynı soruna sahip: Mayıs 2020’de Mainnet lansmanından bu yana, muazzam bir ralli yaşandı ve Polkadot şimdiden ilk 10 kripto paranın bir gerisindeyken, kripto para alanındaki herkes Polkadot’u duydu. Potansiyel var evet ama herkes bunu zaten biliyor, bu nedenle potansiyelin bir kısmı çoktan fiyata dahil edilmiş olabilir. Yarım puan. 0.5 / 1.
Sonuç: 3.5 / 4 puanla Polkadot umut verici görünüyor ve biraz para yatırmaya değer olabilir. Ancak kesinlikle “gizli mücevher” değildir…
4. Uniswap
Uniswap, ERC20 tokenlerini takas etmek için Ethereum üzerine kurulmuş merkezi olmayan bir borsadır. Hükumetler veya diğer üçüncü şahıslar tarafından kolayca düzenlenebilen ve manipüle edilebilen geleneksel ve merkezi borsaların aksine, merkezi olmayan borsalar finans piyasaları dünyasına güvensiz, izinsiz bir geçit sunar. Uniswap hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz.
DeFi ve verim tarımı çılgınlığı devam ederken, yaklaşık 10 çalışana sahip Uniswap bazı günlerde 1000’den fazla çalışana sahip, sektördeki en büyük merkezi borsalardan biri ve günlük işlem hacminde lider olan Coinbase’i geride bıraktı.
Bu kesinlikle kripto para alanında merkezi olmayan borsalar için büyük bir talep olduğunu gösteriyor. Yine de Uniswap’a yatırım yapmanın ve bundan kâr etmenin kolay ve doğrudan bir yolu kısa süre öncesine kadar yoktu.
16 Eylül 2020’de Uniswap, şimdiye kadarki en saygın ve merkezi olmayan token dağıtımlarından birini yaptı. Eylül’den önce Uniswap kullanan herkes, 1200 dolar değerinde 400 UNI tokeni kazanmaya hak kazandı.
Toplamda 1 milyar UNI tokeni dağıtıldı, bunun %60’ı topluluğa gitti ve kalan %40’ın hemen hemen tamamı Uniswap ekip üyelerine ve yatırımcılarına verildi. Peki Uniswap tokeninin gerçek değeri nedir?
Uniswap’a yatırım yapılır mı?
- Fikrin potansiyeli: Sadece ERC-20 tokenlerini kolayca ve doğrudan takas edebilmek amacıyla Ethereum’un üzerine inşa edilmiş merkezi olmayan bir borsa kesinlikle benzersizdir ancak bir ton bağımlılığı vardır, bu yüzden Uniswap buradan sadece yarım puan kazanıyor. 0,5 / 1.
- Projenin arkasındaki ekip: Uniswap, projenin kurucusu Hayden Adams’ın ilk blockchain projeidir. Hayden Adams’ın genç yaşından dolayı Uniswap büyük ihtimalle ilk projesidir. Bununla birlikte, Hayden Adams geçmişi ile çok kararlı bir olduğunu kanıtlamıştır ve Uniswap’ın açık kaynaklı olması ve saygın katılımcılara sahip olması nedeniyle proje yarım puan kazanıyor. 0,5 / 1.
- Yapılmış ürünlerin geçmiş kaydı: Uniswap, 2 yıldır piyasadadır. Bu süre boyunca sürekli olarak geliştirme ve hata düzeltme yapmıştır. Burada kesinlikle tam puan. 1/1.
- Tokenin büyüme potansiyeli: Tıpkı Compound’un tokeni COMP gibi, UNI bir yönetim tokenidir ve tek değer kaynağı oy hakkından gelmektedir. Uniswap tokeni UNI’nin 0’ın üzerinde bir değere sahip olduğu kesindir ancak dolaşımda milyonlarca token olduğundan dolayı, UNI şu anda kesinlikle çok yüksek bir değere sahiptir. Uniswap buradan puan alamıyor. 0/1.
Sonuç: Uniswap, 2.0 / 4’lük bir derecelendirme alıyor. Yine de Uniswap ilgi çekici olmayan veya işe yaramaz bir proje değildir. Uniswap, UNI’nin fiyatını haklı çıkarmak için gerçekten güçlü bir kullanım durumuna sahip değildir.
5. DeFiChain
DeFiChain, merkezi olmayan finans (DeFi) endüstrisi için özel olarak tasarlanmış ve Bitcoin blockchaini üzerine inşa edilmiş bir blok zinciridir. Yine de DeFiChain Turing doğrulamasına sahip değildir.
Her yıl, Ethereum etrafında bir tür skandal ya da hacklenme oluyor. Ethereum turing doğrulamasına sahip olduğundan dolayı projeler hala Ethereum üzerine inşa ediliyor.
DeFiChain, kasıtlı olarak turing doğrulamasına sahip değildir ve böylece tasarlandığı işlevsellikle sınırlı olarak bu sorunu çözer, bu da büyük ölçüde daha yüksek güvenlik anlamına gelir. Bitcoin’in üzerine inşa edildiğinden dolayı proje aynı zamanda basitlik ve hızlı işlem hacmi sağlar.
DeFiChain, kripto para piyasasında kripto paraların kendileri için çalışmasını isteyen ve yatırımlarından geri dönüş almak isteyen yatırımcılar için yapılmıştır. Böylece, DeFiChain herkesim amacı olan para kazanma amacına sahiptir. DeFiChain, bu para kazanma olanaklarını diğer işlevsellikleri ile birlikte sunar. Bunlar arasında;
- Merkezi olmayan borç verme
- Tokenleri merkezi olmayan bir şekilde wrap yapılması.
- Merkezi olmayan fiyatlandırma oracle’ları.
- Merkezi olmayan borsalar.
- Aktarılabilir borçlar ve alacaklar.
- Merkezi olmayan teminatsız borç varlık tokenleri.
- Temettü dağıtımı.
Peki, DeFiChain yatırım yapmaya değer mi?
DeFiChain’e yatırım yapılır mı?
- Fikrin potansiyeli: Kripto para varlıklarından para kazanma fikri tam olarak kripto para topluluğunun neden kripto paralara ilgi duyduğunu açıklar. Bu nedenle DeFiChain’in amacı kesinlikle büyük bir potansiyele sahiptir. Tam puan. 1/1.
- Projenin arkasındaki ekip: DeFiChain’in kurucu ortakları çok etkileyici bir geçmişe sahip olan Dr. Julian Hosp ve U-Zyn Chua’dır. U-Zyn Chua, ilk günlerden beri bir blockchain mimarıdır ve Asya’daki ilk borsalardan birini geliştirmiştir ve Singapur hükumeti ile bir blockchain projesi üzerinde çalışmıştır. Dr. Julian Hosp, girişimciliği sürdürmek için gelecek vaat eden tıbbi kariyerini bırakmıştır ve şu anda geniş bir iş ve pazarlama deneyimi ile tüm Almanca konuşulan ülkelerde lider bir kripto para uzmanıdır. DeFiChain ekibi sağlamdır ve etkileyici bir geçmişe sahiptir. Tam puan. 1/1.
- Yapılmış ürünlerin geçmiş kaydı: Daha 1 yıllık bile olmayan, DeFiChain Vakfı bazı etkileyici kilometre taşlarını çoktan tamamladı ve şu anda Mainnet’ini bile yayınladı. Uniswap’ın bunu yapması 2 yıl sürmüştür. Hatta DeFiChain (DFI) Bittrex gibi lider borsalarda listelendi. Kesinlikle tam puan. 1/1.
- Tokenin büyüme potansiyeli: Şu anda piyasa değerine göre ilk 100 kripto para arasında bile sıralanmamış olan DeFiChain kesinlikle büyük bir büyüme potansiyeline sahiptir. Tam puan. 1/1.
Sonuç: 4/4 puan sıralamasıyla, DeFiChain bu listedeki en umut verici projedir.
“DeFi Nedir?” adlı rehberimizi okumak için: https://www.koinbox.net/defi-nedir/