HALEP NİRE BESNİ NİRE
Bazı hayatlar vardır yazsan roman olur, bazı hayatlar vardır yapsan film olur, bazı hayatlarda belgesel olur. İşte Halep’li Adil Şan’ın hayatı TRT ve Hollanda TV olmak üzere iki kez belgesel olmuş.
Adil Şan, Suriye Türkmenlerinden. 12 Eylül 1980 yılında Halep’in Kalkım köyünde doğmuş. Türkçeyi TRT de yayınlanan SUSAM SOKAĞI’ından öğrenmiş. Tam bir Türkiye aşığı. Zaten Türkiye’ye anne babasından habersiz kaçarak gelmiş. 2005-2008 yılları arasında kaçak olarak Hatay’da çalışmış. Burada Siverekli bir işletmecinin büyük himayesini görmüş. Yakalanıp ülkesine gönderilmiş ancak tekrar Türkiye’ye gelmiş. Gaziantep’e yerleşmiş, oradan evlenmiş. Şimdi G.Antep belediyesinde çalışıyor.
Tamam da şimdi Adil şan’ın Besni ile ne alakası var diyeceksiniz. Anlatayım: Adil Şan bir gün KÜSTÜM ŞOV da Hasan Emre’yi görmüş. Orada okuduğu AŞATMA DEZE şiirinden etkilenmiş ve kendi dili ile olan benzerliği görmüş. Şiiri kendi diline HABBA BACI olarak uyarlamış. İnternet üzerinden Hasan Emre’yi bulmuş ve geçtiğimiz Pazar günü Hasan Emre aracılığıyla misafirimiz oldu. Birlikte kahvaltı yaptık. Uzun uzun sohbet ettik. Hayat hikayesinde Türkiye aşkı ile dolu, inatla büyük bir mücadele ile verdiği yaşama tutunma azmini gözlemledik.
Sohbetin ana teması Suriye Türkmenleri ile Besni kültürünün, dilinin benzerliği oldu. Bir çok kelime bire bir Besni dili. Ağıtlar, beddualar, dualar, maniler, atasözleri birbirinin kopyası. Çömçe, çörten, siyeç ve daha niceleri aynı kelimeler. Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur, aba altından değnek göstermek, ağlamayana meme yok, aşa dökülen yağ zay olmaz ve bir sürü atasözleri aynı. Alah ciğer ataşı göztermeye, anayın babayın canına değe gibi dualar, bedenine gurşun değe, Allah tırnağını uzatmaya, guzzul gurt tutasıca gibi beddualar birbirinin aynısı. Sosyal yaşam, kültütel faaliyetler benzerliği dikkat çekici. O kadar benzerlik var ki Halep’in Kalkım köyüne git Besnideyim sanırsın, Kalkım köyünden Besni’ye gel hiç sırıtmazsın.
Aynı şaşkınlığı yıllar önce Ankara’nın Beypazarı ilçesine gittiğimde de yaşamıştım. Beypazarı kültürünü tanıtan bir kitabı incelediğimde süllüm, işlik, çörten, tuman v.b kelimelerin bire bir aynı olduğunu görmüş hayret etmiştim. Bu konulara verdiği emek nedeniyle bu kitabı Hasan Emre kardeşime hediye etmiştim.
Biz her zaman Besni kültürünün farklılığından, ayrıcalılığından bahsederiz ama demek ki yok birbirimizden farkımız Ankara’da olsa, Halep’te olsa, Adıyaman’da olsa biz TÜRKMEN KARDEŞLERİZ.
Hasan Emre kardeşime bizi Adil Şan ile buluşturduğundan, bu ayrıntıyı bize hatırlattığından dolayı teşekkür ederim.
Adil Şan bize hep emmioğlu diye hitap etti. Ben de Adil Şan’a emmioğlu seni çok sevdik yine bekleriz derim.
ASIM ÖCAL
21.4.2016