Bulgaristan devlet başkanı ve ülkenin silahlı kuvvetlerinin baş komutanıdır. Başlıca görevi cumhuriyeti uluslararası arenada temsil etmek ve Bulgar halkının birliğini kişileştirmektir. Cumhuriyet başkanının bütün yetkileri ülkenin anayasasında kaydedildi. Devlet başkanı 5 yıla kadar bir süre için seçilir. Bu nedenle, cumhurbaşkanlığı 1992 yılında ortaya çıktı. 1990'dan bu yana, ülkenin başkanı, özünde devlet başkanı olarak görev yapan başkandı. 2018’den itibaren Rumen Radev, 2018’e kadar ülkenin hava kuvvetlerinin komutanı olan Bulgaristan cumhurbaşkanlığı görevini üstlendi.
Türklerin ele geçirilmesinden önce Bulgaristan tarihi
Bulgaristan tarihi yaklaşık olarak MÖ VIII-VI yüzyıllarında başlar. Sonra bu topraklar, eski Yunanlılar tarafından iyi bilinen Trakya kabileleri tarafından işgal edildi. MÖ VII. Yüzyılda, Yunanlılar sömürgelerinin birçoğunu Karadeniz kıyısında kurdular ve Trakyalılar Yunan uygarlığının kendi devletlerini kurmalarına yardım edebileceğini hemen anladılar. M.Ö. V yüzyılda, Trakyalılar krallıklarını Odris adında oluşturabildiler. Trakyalıların en ünlü kralı Sitalk'ti. Genç devleti güçlendirmeyi başardı:
- Bağımsızlıklarıyla gurur duyan ve Audris devletinin bir parçası olmak istemeyen Trakyalıların dağ kabilelerini ele geçirdiğinde;
- Kral vergi kurdu ve hem doğal hem de parasaldı;
- Yunanca ile aynı değerde olan madeni paralarını salıverdi.
Ayrıca, Kral Sitalk kıyı Hellen kentlerine haraç vermeye çalıştı. Yeni devlet, Atina-Trakyalıların Yunanistan ile savaşlarına yol açan topraklarını hızla genişletmeye başladı. Bu nedenle, Trakya zayıfladı ve 336'da ordusu Büyük İskender tarafından yenildi. Buna rağmen, Odrysian kralları haraç ödeyerek özerkliği korudu. Trakya'nın bağımsızlığı, Eski Roma'nın fethettiği M.Ö. 1. yüzyılda sona erdi.
İşgalcilerin asıl amacı ve görevi, mükemmel bir iş yaptıkları yeni illerinin ekimi oldu. Roma İmparatorluğunun barbarlar tarafından yıkılmasından sonra, Trakya ili Doğu Roma İmparatorluğu’nun bir parçası oldu. MS 7. yüzyılda, Slav kabileleri, yerel halkı özümsemiş bugünkü Bulgaristan topraklarında ortaya çıktı. Trakyalıların bir kısmı Slavların Yedi Kabileleri Birliği'nin bir parçası oldu. 680'de buraya, Bizans ordusunu tamamen yenebilecek göçebe Bulgar kabileleri geldi. Kazananlar, kuzeydoğu Bulgaristan topraklarına yerleşti. Yavaş yavaş, Slavlar ve Bulgarlar, Bulgar milletini oluşturan bir kişiyle birleşmeye başladı. Bu süreç yaklaşık 10. yüzyılda tamamlandı.
İlk Bulgar krallığı, 680’de Bulgarların gelmesinden hemen sonra kuruldu. Kurucusu Han Asparuh'tur. Bu devlet 1018 yılına kadar var olmuş ve gelişiminde büyük başarı sağlamıştır:
- Başarıyla yarı göçebe göçebeleri ödeyen Bizans ile başarılı bir şekilde savaştım ve rekabet ettik;
- Balkan Yarımadası'nda askeri kampanyalar yürüttü;
- 865 yılında, ülke Hıristiyanlığı kabul etti. Prens Boris'in çabaları sayesinde bu mümkün oldu;
- 9. yüzyılda, Slav yazı krallıkta ortaya çıktı.
İlk Bulgar Krallığı, Şafak Prens Simeon döneminde (893'ten 927'ye kadar hüküm sürdü) ulaştı. Devletini Doğu Avrupa’nın en güçlüsü yaptı. Başkent Büyük Preslav, lüks ve servetiyle Konstantinopolis ile karşılaştırıldı. Prens Simeon'un ölümü çekişmenin başlangıcını ve sonunda devletin iki parçaya dağılmasına yol açan sapkın hareketlerin yayılmasını işaret ediyordu. 1018'de parçalanmış Bulgar toprakları Bizans ordusu tarafından ele geçirildi.
1185-1187'de İkinci Bulgar Krallığı ortaya çıktı. Peter Büyük ve Assen isyanının bir sonucu olarak kuruldu. Bulgarları toparlamayı ve Bizans ordusunu parçalamayı başardılar. İktidarın ele geçirilmesinden sonra Bolyar kardeşler, İkinci Bulgar Krallığı'nın eş yöneticisi oldu. Halefleri Kaloyan, Bulgaristan’a 1018’e kadar olan sınırlar dahilinde toprakları restore edebildi. 1205 yılında büyük bir Bulgar ordusu, Haçlılar tarafından Konstantinopolis'in eline geçtikten sonra ortaya çıkan Latin İmparatorluğu'nun ordusunu yendi.
II. Assen döneminde, Bulgar krallığı gücünün zirvesine ulaştı. Kral, gururla kendisini Bulgarların, Vlasov'un ve Romalıların egemenliğine çağırdı. 1241'de İvan II, Avrupa'daki muzaffer yürüyüşünün ardından kendi bozkırlarına geri dönen Han Batu'nun Moğol ordusunu yenmeyi başardı. Büyük kralın ölümünden sonra, devlet birkaç nedenden dolayı küçük prensliklere dağıldı:
- 1242'de meydana gelen bir başka Moğol istilası. Ondan sonra, Bulgarlar Moğollara haraç vermeye başladı;
- Ülkeyi yönetebilecek güçlü bir cetvel yoktu;
- Bulgar ordusunun Moğollar tarafından yenilmesinden sonra, soylular mülklerine kaçtılar, orada dokunulmayacaklarını umarak;
- İşgalciler gittikten sonra, her varlıklı toprak sahibinin kendisini en üstün hükümdarın yerine geçmeye layık gördüğünü düşündüğü internecine savaşları başladı.
Bu biçimde, Bulgaristan XIV. Yüzyıla kadar varolmuştu.
Bulgaristan'ın Osmanlı Devleti tarafından fethi
XIV yüzyılın sonunda, modern Bulgaristan'ın tüm bölgesi Osmanlı İmparatorluğu tarafından fethedildi. Küçük parçalara ayrılmış beylikler, güçlü Türk ordusuna dayanamadı. Ülkeyi Rumeli ilinin bir parçası haline getiren Türkler, askeri bir lenin sistemi başlattı. Fatihler tarafından yapılan reformlara gelince, öncelikle İslam'ın zorla empoze edilmesinde oluşuyordu. Yerel halk, periyodik olarak, tipik oryantal zulümle bastırılmış ayaklanmalara yol açtı.
18. yüzyılın sonunda ve 19. yüzyılın başında, Bulgaristan'daki durum giderek dengelenmeye başladı:
- Ülkenin kültürel mirasının canlanması başladı;
- 1835 yılında ülkede ilk laik tip eğitim kurumu açıldı;
- Ülkedeki ulusal kurtuluş hareketi de ivme kazandı.
Rusya'nın Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşındaki başarıları Bulgarları bir sonraki ayaklanmaya yol açtı. 1869'da, 1875 ve 1876 ayaklanmasını hazırlayan ülkede Bulgar Devrim Komitesi kuruldu. Bu iki ayaklanma, Türk makamları tarafından inanılmaz zulümle bastırıldı.
Kardeş Slav halkının alaycılığı, Rusya’nın 1877-1878 savaşına başlaması için Rusya’nın bahanesiydi. Bu savaşta Rusya, Osmanlıları Bulgaristan’ın Osmanlı İmparatorluğu içinde özerk bir prensip haline geldiği bir anlaşma imzalamaya zorladı ve zorladı.
II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar bağımsız Bulgaristan
1908 yılında Bulgaristan kendisini Türkiye'den tamamen bağımsız ilan etti. 1912-1913'te meydana gelen Birinci Balkan Savaşı'nın başlatılmasının nedeni buydu. Aşağıdaki ülkeler Türkiye'ye karşı bu askeri çatışmada birleşti:
- Bulgaristan;
- Yunanistan;
- Romanya;
- Karadağ;
- Sırbistan.
Bu savaşın sonucu, Müttefiklerin zaferi ve Türkiye’nin Balkanlar’daki mülklerinin azalmasıydı. Fakat müttefikler arasında başka bir savaşa yol açan ciddi farklılıklar vardı. Eski müttefikleri tarafından mağlup edilen Bulgaristan, birliklerine derhal savaşa katılmaları emredilen Türkiye tarafından saldırıya uğradı. Sonuç olarak, ülke geniş toprakları kaybetti, ekonomi bozuldu ve Balkan Yarımadası üzerindeki baskı kritik hale geldi.
1915'te Bulgaristan, Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'na girdi. Savaşın başlangıcının başarılı olmasına rağmen, ülke nüfusu bunu desteklemedi. 1917'nin sonunda, Bulgaristan'daki durum patlayıcıydı, çünkü kraliyet kararnamesiyle, yiyecek trenle önden ve arkadan kıtlığa yol açan Almanya'ya taşındı. 1918'den itibaren, 19 ve 50 yaş arasındaki erkeklerin% 98'i Bulgar ordusuna alındı. Ülkenin ordusu Eylül 1918'de mağlup edildikten sonra askerler önden ayrıldı ve isyan ettiler. Elde ettiği sonuç Ferdinant I'in uçuşu ve oğlu Boris'in taç giymesiydi.
Birinci Dünya Savaşı'nın sonuçları Bulgaristan'ı hayal kırıklığına uğrattı:
- Bölgenin bir kısmı Sırplara, Hırvatlara, Slovenlere ve Rouge'ye devredildi;
- Büyük tazminatların ödenmesi;
- Batı Trakya, Bulgaristan'ın denize erişimini kaybetmesi sonucu Yunanistan'a devredildi;
- Erkek nüfusu arasında büyük kayıplar;
- Ekonomik kriz;
- Politik kriz
Çar Boris III defalarca ülkeyi yönetmeye çeşitli siyasi partileri dahil etmeye çalıştı, ancak birbirleriyle ortak bir dil bulamadılar. 1920'de, köylü sınıfı arasında büyük bir prestije sahip olan Bulgar Tarımsal Halklar Birliği Stambolyanı'nın lideri başbakan oldu. Yeni başbakan hızla krala monarşik sistem fikrinden nefret ettiğini gösterdi. Müdahale etmeye çalışan Boris III, Stamboliysky'den Bulgar çarının devleti yönetmediği yönünde sert bir yanıt aldı.
1923'te ülkede hükümetin devrilmiş olduğu ve başbakanın vurulduğu darbe gerçekleşti. İsyanın liderlerinden biri olan Tsankov yerine atandı. 1934 yılında başbakanın yerini ordunun desteğini alan General Klimon Georgiev aldı. 1935'te faşist yanlısı diktatörlüğü kuran Çar II. Boris tarafından görevinden alındı. 1941'de, ülke Üç Güç Anlaşması'na katıldı ve Almanya'yı destekledi. Bu, aşağıdaki olaylara yol açtı:
- 1940'ta Almanya, Romanya'yı Dobrudja'yı Bulgaristan'a geri göndermeye zorladı;
- 1941'de, ülkenin birlikleri Almanların Yunanistan ve Yugoslavya işgaline katıldı;
- Aralık 1941'de Bulgaristan resmen İngiltere ve ABD ile savaşa girdi.
Almanya'nın desteğine rağmen, Çar Boris III, bir pasifistin doğası üzerine olan SSCB'ye savaş ilan etmedi. Ülkede, yalnızca Yunanistan'ı işgal eden demiryolunu korumak için Alman birlikleri vardı. 1943'te Çar Boris III, Hitler ile yaptığı kişisel görüşmeden birkaç gün sonra öldü. Resmi versiyonuna göre - bu bir kalp krizi oldu. Bulgar tahtının varisi Simeon II oldu.
1944'te Sovyetler Birliği savaşta şüphesiz zaferini gören Bulgaristan'a savaş ilan etti. Bundan sonra, ülkede devleti iktidarı ele geçirebilecek faşizm karşıtı güçler harekete geçti. Bundan hemen sonra, Bulgaristan Almanya'ya savaş ilan etti ve SSCB ile barış antlaşması imzaladı. 1947'de, ülke topraklarının 1941 sınırları içerisinde kaldığı bir barış anlaşması imzalandı.
Bulgaristan Halk Cumhuriyeti
1946'da Bulgaristan bir halk cumhuriyeti oldu. Bulgar İşçi Partisini temsil eden komünistler SSCB'nin talebi üzerine iktidara geldi. Sovyetler Birliği diğer partilerin faaliyetlerini derhal yasaklayamadı, bu yüzden yerel komünistlere rakiplerinden nasıl hızla kurtulabileceklerini gösterdi. 1947'de, muhalif partilerin birçok lideri idam edildi, tutuklandı ve sürgün edildi, bu nedenle gelecekte, bütün partiler Bulgaristan Komünist Partisi'nin kontrolünde çalıştı.
1947'de, çok partili bir sistemin kurulu olduğu ülkede yeni bir Anayasa kabul edildi. Yeni cumhuriyet politikasına gelince, tamamen Sovyetler Birliği'ne odaklandı. Stalinist rejime benzetilerek, ülkede istenmeyenlerin sürekli “temizliği” vardı. 1949'da, baskılar Bulgar Komünist Partisi üyelerini bile etkiledi. Stalin’in SSCB’de ölümünden sonra, Bulgaristan da rejimi hafifletme yolunda ilerlerken, Stalin'in destekçileri mutlak güçlerini kaybetti.
1971'de ülkede yeni bir Anayasa kabul edildi. O andan itibaren, Bulgaristan'daki bütün otoritelerin Danıştay kararlarına tabi olması gerektiğini belirtti. 1970'lerin sonunda, Bulgaristan'da yaşayan etnik Türklere karşı bir kampanya başlatıldı:
- Türk gazetelerini kapatın;
- Türkçe yapılan yayın yapan televizyon ve radyo şirketleri;
- Türkler etnik soyadlarını Bulgarca değiştirmek zorunda kaldılar.
Bu kampanya Bulgaristan'da yaşayan yaklaşık 800.000 Türk'ü etkiledi. 1986'da ülkenin lideri Zhivkov, ülkedeki siyasi durumu etkisiz hale getirmek için bazı reformlar yapmaya çalıştı.
1990 sonrası Bulgaristan, reform ve siyasi değişim
1989'da Zhivkov, kansız bir darbe sonucu görevinden alındı. Bulgar Komünist Partisi'nin yeni lideri Peter Mladenov, devlet başkanı olarak önerildi. Muhalefet derhal ayağa kalktı ve geçici parlamentoda serbest seçim yapmakta ısrar etmeye başladı. Hükümet kabul etmek zorunda kaldı ve 10 ve 17 Haziran 1990'da Bulgaristan'da Büyük Millet Meclisi için seçimler yapıldı. Bu organ parlamento görevi gördü.
1 Ağustos 1990'da ülkede dolaylı cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı ve bunun sonucunda Demokratik Güçler Birliği lideri Zhelyu Zhelev seçildi. 1990'da, cumhurbaşkanı işlevlerine benzer olmasına rağmen, Cumhurbaşkanı, Bulgaristan Halk Cumhuriyeti'nin başkanı olarak seçildi. 1992 yılında, Zhelyu Zhelev'in kazandığı doğrudan cumhurbaşkanlığı seçimleri yapıldı. Bulgaristan'da parlamenter demokrasiyi ilan eden yeni Bulgar Anayasasına uygun olarak yeni seçimler yapıldı.
Oluşan parlamento çok fazla zorlukla karşılaştı:
- O sırada mevcut partilerin hiçbiri bir hükümet kuramazdı;
- Derin ekonomik reformlar gerçekleştirme fırsatı yoktu;
- Devletteki çeşitli siyasi güçler yalnızca birbirlerini engelledi.
Bütün bunlar 1994 yılında parlamentonun feshedilmesine ve yeni bir hükümet kurmakta başarısız olmasına neden oldu. Bulgar nüfusunun genel hoşnutsuzluğunun arka planına karşı Demokratik Güçler Birliği (VTS) geniş çapta anti-komünist bir kampanya başlattı. Bu, 1996 yılında ülkenin hükümet karşıtı protestolarının başlamasına neden oldu. Bundan sonra, hükümet istifaya zorlandı.
Hükümetin istifası sonrasında VTS lideri Petr Stoyanov, Bulgaristan cumhurbaşkanı oldu. Partisi 1997'de yapılan parlamento seçimlerini kazandı. 1999 yılında hükümet, Bulgaristan'da geçiş döneminin tamamlandığını açıkladı. Bu süre zarfında, ülke ekonomisinde aşağıdaki değişiklikler meydana geldi:
- Özelleştirilen oldu;
- Karsız işletmeler kapandı;
- Ülkede artan işsizlik.
2001 yılına gelindiğinde, ülkedeki işsizlik toplam çalışma yaşı nüfusunun% 19'una ulaştı. Aynı yıl, Simeon II partisi parlamento seçimlerini kazandı. Bu hareket anavatanına dönen Kral II. Simeon destekçileri tarafından yaratıldı. Bu durumda, eski kral monarşiyi canlandırmayacaktı.
2004 yılında Bulgaristan NATO’ya ve 2007’de Avrupa Birliği’ne kabul edildi. Ülkenin Avrupa Birliği'ne katılımından sonra, ekonomik durumdaki bazı gelişmelerin yaşanmasına rağmen, Bulgaristan hala çok düşük bir yaşam standardına sahip.
Bulgaristan'daki yürütme arasındaki spesifik farklılıklar
Bulgaristan'daki en yüksek yürütme organı Bakanlar Kurulu'dur. Aşağıdaki üyelerden oluşur:
- Bakan Başkan;
- Birkaç başkan yardımcısı;
- Bakanlar.
Bakan-başkan hükümetin eylemlerini koordine eder ve bundan kişisel olarak sorumludur. Ayrıca, görevine bakan yardımcısının atanması ve görevden alınması dahildir.
Bulgaristan cumhurbaşkanına oy çoğunluğunu alan parlamento grubu tarafından önerilen bakan adaylarına, adaylardan bir hükümetin taslağını hazırlama talimatı verildi. Bundan sonra, Millet Meclisi'nin bakanı başkanlık ofisine onaylaması gerekir. Bir hükümetin kurulması konusunda herhangi bir anlaşma yoksa, başkan bir hizmet hükümeti atayabilir. Aynı zamanda, Millet Meclisi dağıldı ve cumhurbaşkanı yeni seçimler atadı.
Bakanlar Kurulu, görevlerini ülke Anayasasına uygun olarak yerine getirir:
- Devletin iç ve dış politikasını uygulamak;
- Ulusal güvenliği sağlamak;
- İç sipariş sağlamak;
- Durum özelliğinin uygun kullanımını organize etmek;
- Devlet bütçesinin tahsisatını yönetin.
Ayrıca, Bakanlar Kurulu, yasalarca öngörülmüşse uluslararası anlaşmaları onaylayabilir.
Bulgaristan cumhurbaşkanının statüsü ve görevleri, 1992'den beri devlet başkanlarının listesi
Bulgaristan Cumhurbaşkanı'nın kullanabileceği ana hakkı, Millet Meclisi kararlarına veto dayatabilmek. При этом члены собрания всё равно могут настоять на своём варианте, так как глава государства может отклонять решение только 3 раза. В четвёртый раз решение будет принято, несмотря на мнение и распоряжения президента.
Ещё одной ключевой особенностью института президентства в Болгарии является то, что Национальная служба разведки подчиняется именно ему.
Президенты в Болгарии появились только в 1992 году. Их список выглядит следующим образом:
- 1992-1997 год - Желю Желев. Фактически правил с 1990 года, только изначально был председателем. В 1992 году был переизбран в качестве президента. В этом же году прошла его инаугурация;
- 1997-2002 год - Петр Стоянов. При нём Болгария предоставила свои территории для военных сил НАТО, когда они напали на Югославию;
- 2002-2012 год - Георгий Пырванов. Он смог пробыть на этом посту два срока подряд;
- 2012-2017 год - Росен Плевнелиев. Как бизнесмен постоянно оказывал поддержку предпринимателям, старался уменьшить налоги. Не стал баллотироваться на второй срок.
В настоящее время президентом Болгарии является Румен Радиев, который был избран в 2018 году.
Резиденция и приёмная президента Болгарии расположена в самом центре Софии, на бульваре Царя-освободителя. Это здание было построено в 1956 году для министерства электрификации. Потом там размещался Государственный Совет, а после этого здание отдали президенту. У главного входа в резиденцию круглосуточно дежурит почётный караул.