KONTROLSÜZ GÜÇ, GÜÇ DEĞİLDİR...
Bu bir seri olduğuna göre, öncelikle geride bırakılan tortuların ardından şöyle kısa bir gezintiye çıkmak hakkımız (ya da hakkım diyeyim). İlk adımın 2000’de atıldığı göz önünde bulundurulursa aradan geçen 19 yılda bu evrenin üyeleri üzerine çekilen birçok öykü ve (‘Deadpool’lar da dahil) 11 film izledik, ‘Dark Phoenix’ 12’nci hamle ve artık alışılageldiği üzere, karakterlerin geçmiş zamanları hakkında bilgi sahibi olmaya çalışıyoruz. Charles Xavier niye tekerlekli sandalyeye mahkûm, Magneto niye sistem dışı kaldı, Wolwerine nasıl pençelendi (!), Raven neydi ne oldu, Kurt’ün, Storm’un hikâyeleri nasıldı; neredeyse hepsine belli ölçülerde hâkimiz.
O eski halinden eser yok şimdi!
Peki ama ya Jean Grey? İlk başlarda Famke Janssen’in canlandırdığı, sonradan bayrağı ‘Game of Thrones’tan (Sansa Stark) da tanınan Sophie Turner’a devrettiği Grey ya da namı diğer ‘Phoenix’in öyküsünü de bu haftadan itibaren salonlarımıza uğrayan filmde izliyoruz.
Daha çok yapımcı kimliğiyle öne çıkan Simon Kinberg’in yazıp yönettiği ‘Dark Phoenix’, 70’lerde açılıyor ve yolculuk esnasında radyo istasyonlarında gezinirken kaza yapan bir aileyi görüyoruz. ‘Özel’ yeteneklere sahip kızları Jean, yaşanan elim olay sonucu Prof. Charles Xavier’in kanatları altına alınıyor ve kendi gibilerin bulunduğu okulda hayatını sürdürüyor. Öykü daha sonra 90’lara atlıyor ve NASA tarafından gökyüzüne fırlatılan bir uzay mekiğinin yaşadıklarına odaklanıyoruz; başarılı bir kalkışın ardından mekik ne yazık ki uzayın boşluğunda kendi yörüngesi etrafında döner bir duruma geliyor. Beyaz Saray’dan gelen bir telefon ve peşine sıra olaya el koyan ‘X-Men’ tayfası... Amma velakin, mürettebatın tamirle uğraşan son üyesini kurtarma esnasında Phoenix, tanımlanamayan bir kütlenin içinden geçiyor ve problemler bu noktada başlıyor. Dönüşte Grey, artık eski Grey olamıyor. Nedenini bilmediği bir dönüşümün esiri haline geliyor ve adım adım ‘gücün karanlık tarafı’na geçiyor; peşi sıra sevgilisini, arkadaşlarını, Xavier’i ve de bütün bir insanlığı karşısına alıyor.
Daha önceki ‘X-Men’ filmleri dolayısıyla da yazmıştım, bu seri yaşadığımız dönemin genel ruhuna, politik doğruculuk hassasiyetlerine en uygun ataletlere sahiptir. Mutantlar üzerinden aslında anlatılan ‘Ötekiler’in hikâyesidir. Ki bazen ‘öteki’ler içindeki ‘öteki’leri de aktaran bir yapısı vardır ‘X-Men’in. İskeleti sağlam kurulmuştur ve bazı filmlerde bu iskelet az biraz sallansa da aslı yıkılmaz ve her daim dik durmayı, yeniden ayağa kalkmayı başarır. Lakin ‘Dark Phoenix’ bence ‘X-Men’ ailesinin en zayıf halkası olmuş. Neredeyse bazı kadrajlarda görüntü bakımından fazlasıyla ‘Captain Marvel’ tadı veren bir karakter, onu canlandıran oyuncunun (Sophie Turner) bana kalırsa çok da ışıltı saçmayan performansı ama asıl olarak tanıdık limanlarda gezinen, albenisi olmayan bir senaryo.
Seneye ‘yeniler’ geliyor...
Uzayda kozmik bir varlığın etkisiyle kötüler safına geçmesi söz konusu olan bir ‘iyi’, onun kendi ruh dünyasında yaşadığı çatışma, gidip gelmeler, gücün kontrolsüzlüğü, sürekli muhafazakâr telden çalınan ‘aile bağları’ vurgusu ve “Beni ben yapan duygularımdır” türü bir klişe... Kendilerine yurt ararken gözünü Dünya’ya dikmiş kötü uzaylılar (ki başlarında, Jessica Chastain’in canlandırdığı son derece ‘ruhsuz’ bir karakter olan Vuk var) da cabası.
Serinin önceki adımlarındaki hınzırca bakış, esprili yaklaşım ve özellikle öyküler 70’lerde ya da 80’lerde gezinirken perdeyi saran nostaljik tatlar; bunların hiçbiri ne yazık ki ‘Dark Phoenix’te yok. Prof. Xavier’in iyilik yapma adına gerçeklerle oynaması ve sonrasında yaşadığı hesaplama filmin az sayıdaki erdemlerindendi. ‘Kozmik’ varlığının tanımsız kimliği de fena fikir değildi sanki; bir de ‘X-Women’ vurgusunu beğendim.
Neyse, gelecek yıl ‘X-Men’ kabuk değiştiriyor ve ‘The New Mutants’ta yepyeni karakterlerle buluşacağız. O halde o biricik klişemize bir kez daha başvuralım: ‘Önümüzdeki maçlara bakalım’ derim... UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/08.06.2019)
Diğer Yazılar
Bayram haftasındayız ve bağlarımızı, dayanışma ruhumuzu güçlendirme zamanı. Bu vesileyle sinema mönümüzde aile filmlerine yer verdik. Kimi trajik, kimi komik, kimi gotik, kimisi de fantastik öyküler anlatan yapımlar bunlar. Yani her türden aileye kapımızı açtık. İyi seyirler! UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/23.05.2020)
Türküleriyle bize yol gösteren ozanlardan biri, Âşık Mahzuni Şerif. On sekiz yıldır aramızda değil, yeni türküler söyleyemiyor belki ama ölümüne dek söyledikleri, kuşaklar boyu dilden dile aktarılacak. Üstelik “Yuh Yuh” örneğinde olduğu gibi, bu türküler kırk yılı aşkın bir süredir güncel, her döneme uyuyor. Büyüklüğü, hem de burada: Sözünü sadece düne ve yaşadığı güne dair söylememiş, geleceği de işin içine katmış.
Fenerbahçe Spor Kulübü tarafından resmî marş olarak tescillenen “Yaşa Fenerbahçe”, en bilinen, en çok söylenen marş belki de. Hâlâ büyük bir coşkuyla söyleniyor, tribünleri coşturuyor. Fenerbahçe, şarkı/marş bahsinde şanslı zira takım için yapılmış çok şarkı var. Hatta memlekette yayımlanmış bilinen ilk futbol plağı da Fenerbahçe’yle alakalı. Dünyada daha eski bir örnek var mı bilmiyorum ama varsa da bu plak, ilklerden biri: “Galatasaray – Fener Maçı”. MURAT MERİÇ (03.05.2020/gazeteduvar.com.tr)
Umutsuzluk kötü. Beraberinde mutsuzluğu getiriyor. Hastalığı unutturup pembe bir tablo çizmek için söylemiyorum ama enseyi karartmamak için “önümüz bahar” vurgusunu yapmak istiyorum. Erik çıktı, çiçekler açtı, kuşlar cıvıldamaya, kediler yavrulamaya başladı. Yakında denize girilebilir günler gelecek. Girebilecek miyiz, bilmiyorum ama bunun hayalini kurmak güzel. MURAT MERİÇ (26.04.2020/ gazeteduvar.com.tr)
Şu salgın belası olmasıydı ve hayat denklemimiz kendi rutini içinde aksaydı, dün gece itibariyle İstanbul Film Festivali, 39’uncu randevusuna nokta koyacaktı. Dolayısıyla kentin kültürel hafızasındaki yeri bir kez daha işlevini sürdürmüş olacak, birçok sinemasever yeni ve kimi eski (klasik) filmlerle dolu bir maratonu bitirmenin coşkusuyla serüvenlerine kaldıkları yerden devam edecekti. Hoş, kaç ‘Nisan’dır ‘Emek’sizdi festival, bu yıl ise İstanbul aynı zamanda festivalsiz de kaldı. Ve derken bu ortamda bir eski dost, bir büyük festival abidesi de aramızdan ayrılıp gitti. Pazar günü Hikmet Abi’yi kaybettik. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/21.04.2020)
Herkesin tedirgin olduğu aylardan söz ediyorum. Cuntanın kimi alacağı belli olmuyordu. Kenan Evren ve arkadaşlarının idaresindeki askerler, gecenin bir yarısı ya da sabaha karşı bir evi basıyor, alacaklarını alıyor, sonrasında uzun süre onlardan haber alınamıyordu. Çocuk aklımla mahallemizdeki kitapçı teyzenin askerler tarafından götürüldüğüne şahit olmuş, çok sevdiğim o kitapçı dükkanının uzun süre açılmamış olmasına üzülmüş, her gün heyecanla açılmasını beklemiştim. MURAT MERİÇ (12.04.2020/gazeteduvar.com.tr)
Liste yapmak zor iş. Kimi şarkıları seçip “bunlar bu türün en iyileri” demek daha da zor. Yine de, en azından tartışmak için böylesi listelere ihtiyaç var. Bu işe girişen Cumhur Canbazoğlu, memleketin en iyi gazetecilerinden. MURAT MERİÇ/ 29/03.2020-gazeteduvar.com.tr)
Beyninde tümör olan bir boksörle fuhuşa sürüklenmiş ve çözümü uyuşturucuda arayan genç bir kızın tesadüfen başlayan birliktelikleri eşliğinde Japon ve Çin mafyaları, kötü polis, intikam çabaları, kurşun sesleri, kılıç gösterileri derken kan revan bir Tokyo gecesi... Japon yönetmen Takashi Miike imzalı ‘İlk Aşk’, aksiyon eşliğinde romantizm sunuyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/14.03.2020)
Genç yönetmen Cenk Ertürk, ilk uzun metrajı ‘Nuh Tepesi’nde farklı limanlara uğruyor ve ortaya, sağlam bir dönem panoraması çıkarıyor. Film temelde bir ‘baba-oğul hesaplaşması’ olarak ele alınabilir; bu durum elbette ‘Nuh Tepesi’ni başta ‘Ahlat Ağacı’ olmak üzere son dönemde karşımıza çıkan birçok yerli yapımla aynı parantezde buluşturuyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/07.03.2020)
Kimilerine göre bir halk kahramanı, kimilerine göre azılı bir katil. Avustralya tarihinin en ilginç figürlerinden biri olan İrlanda kökenli Ned Kelly’nin hayatı, ‘Kelly Çetesi’nin Gerçek Hikâyesi’yle huzurlarımızda. Justin Kurzel imzalı yapım, şu ana kadar vizyona giren filmler itibariyle yılın açık ara en iyisi. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/28.02.2020)
‘El bebek gül bebek’ büyütülmüş iri bir köpek, Alaska’daki soğuk hava ikliminde yakın bir dostla birlikte köklerini de bulur ve kahramanlık gösterisine soyunur... Jack London’ın ünlü klasiği ‘Vahşetin Çağrısı’, bu kez ana karakteri Buck’ın bilgisayar teknolojisi vasıtasıyla yaratıldığı bir filmle karşımıza çıkıyor. ‘St. Bernard / Scotch Collie’ kırması son derece sevimli hayvana şefkat gösteren yaşlı Thornton rolünde ise Harrison Ford’u izliyoruz. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/22.02.2020)
Louisa May Alcott’un zamana yenik düşmeyen romanı ‘Küçük Kadınlar’, bu kez Greta Gerwig’in yorumuyla karşımızda. 19. yüzyıl iç savaş döneminde dört kız kardeşin ayakta durma çabalarını anlatan klasiğin bu son uyarlamasında en belirgin karakter olan Jo’yu Saoirse Ronan canlandırıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/15.02.2020)
‘Karanlık Sular’, insan sağlığını hiçe sayarak kimi deneylere imza atan, kullandığı bileşimlerde bulunan yüksek oranlardaki zararlı maddelerle çevredeki birçok canlıya zarar veren, genetik yapılarıyla oynayan ve kimi ölümcül hastalıklara ortam hazırlan kimya devi DuPont’a karşı verilen 20 yıllık mücadeleyi anlatıyor. Film, hukukun ve vicdanının sesini dinleyen avukat Robert Bilott’un gerçek hikâyesinin izlerini sürüyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/08.02.2020)
İki farklı zaman diliminde gelişen ve yolları bir şekilde kesişen hüzünlü romantik öyküler... ‘Aşk Tesadüfleri Sever 2’, iç içe geçmiş anlatımıyla duygulara sesleniyor ve seyircisinin gözyaşlarını teslim alıyor. Ömer Faruk Sorak ve İpek Sorak’ın ortak imzasını taşıyan film, popüler sinemamızın ihtiyacı olduğu türden bir yapım olarak dikkat çekiyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/01.02.2020)
New York’ta, yazar olma hayallerinin peşinde sürüklenen Çin kökenli genç bir kadın... Babaannesinin kanser olduğu haberini alır ve ailesiyle birlikte memlekete döner. Artık önlerindeki en önemli mesele hastalığının farkında olmayan babaanneye bu gerçeği söyleyip söylememektir. ‘Veda’ hem ahlaki dertlerle hem de gelenekselle modernite arasında gidip gelen ‘gurbetçi’lerle ilgili yer yer hüzünlü bir öykü anlatıyor. UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/25.01.2020)
Bu hafta, yani 5 Haziran 2020’de vizyon yine filmsiz. Bildiğiniz üzere, sinemalar kapalı! Madem Haziran ayındayız; siz değerli okuyucularla, artık hayatta olmayan canım ‘Sinema’ dergisindeki ‘Sinemadan Çıkmış İnsan’ adlı köşemde, geçmiş Haziran sayılarında yayınlanmış eski yazılarımı paylaşmak istedim. Bu hafta, 2007 ve 2008 yıllarının Haziran ayını ziyaret ediyoruz. O yılın Haziran’ında sinema ve vizyon gündeminde, ‘yeni’, ‘düzgün’ ve ‘iyi’ olan ne varsa yazıda yer alıyor…
Çeyrek yüzyılı aşkın, başta pop olmak üzere müziğin tarihini tutan, radyo programları üreten, kitaplar, eleştiriler yazan, plaklar çalan Naim Dilmener bu uzun yürüyüşün Gazete Pazar ile Radikal adımlarında kaleme aldığı yazılarıyla, müzik serüvenimizden önemli ve değerli isimleri bizlerle paylaşıyor.
Bayram haftasındayız ve bağlarımızı, dayanışma ruhumuzu güçlendirme zamanı. Bu vesileyle sinema mönümüzde aile filmlerine yer verdik. Kimi trajik, kimi komik, kimi gotik, kimisi de fantastik öyküler anlatan yapımlar bunlar. Yani her türden aileye kapımızı açtık. İyi seyirler! UĞUR VARDAN (HÜRRİYET/23.05.2020)
Şehir müziğini genç isimler taşıyor. Genç müzisyenler üretiyorlar, kaydediyorlar ve yayımlayabiliyorlar. Bu onların müzikal bağımsızlığını sağlayabiliyor. Bu nedenle, plak şirketi sahibinin söylediğini giyen, müzik kanalının istediği türde kategorize edilen ‘şahane 90’lar’ bölümü tarihe karışmış gibi görünüyor. Bakalım ne kadar devam edebilecek?
Resim sanatına merakınız varsa, Timothy Spall’un Cannes Film Festivali’nde altı yıl önce kendisine en iyi erkek oyuncu dalında ödül kazandıran “Mr Turner”ın ardından bir kez daha Britanya ressamlarından, bu kez Laurence Stephen Lowry’ye hayat verdiği ‘Mrs. Lowry & Son / Bayan Lowry ve Oğlu’nu tavsiye ederim.
Türküleriyle bize yol gösteren ozanlardan biri, Âşık Mahzuni Şerif. On sekiz yıldır aramızda değil, yeni türküler söyleyemiyor belki ama ölümüne dek söyledikleri, kuşaklar boyu dilden dile aktarılacak. Üstelik “Yuh Yuh” örneğinde olduğu gibi, bu türküler kırk yılı aşkın bir süredir güncel, her döneme uyuyor. Büyüklüğü, hem de burada: Sözünü sadece düne ve yaşadığı güne dair söylememiş, geleceği de işin içine katmış. MURAT MERİÇ (17.05.2020/ gazeteduvar.com.tr)
Sinemamuzik.com sinema yazarlarına sordu: ‘İlk uzun filmini 21. yüzyılda çeken en iyi 10 yerli yönetmen kim?... 30 sinema yazarının katıldığı araştırmada bol ödüllü Emin Alper 195 puan toplayarak birinciliği kazandı. Alper’i 145 puanla Pelin Esmer ve 136 puanla Özcan Alper izledi. Emin Alper'i 27 sinema yazarı listesine alırken, Pelin Esmer’e 25, Özcan Alper’e 20 listede yer verildi. Bazı popüler isimler ön sıralarda yer alamadı.
Her biri meslekte en az 20 yılı devirmiş müzik yazarlarımızın saptadığı yerli grupların ‘şeref tablosu’nda Moğollar, Bulutsuzluk Özlemi ile ‘orta yaş’a dayanmış akranlar mor ve ötesi ile Duman gözüküyor. Hemen enselerinde Kurtalan Ekspres ile Dervişan yer alıyor. Bir alt basamakta ise, az zamanda çok iş yapmış Hardal ve Mazhar Fuat Özkan bulunuyor. Aslında gözler Mazharlar’ı daha üstte arıyor da, ‘ticaret’in dozunu kaçırmak bazen böyle sonuçlara neden oluyor.
Serdar Ateşer’in son albümü ‘İş İşten Geçer Geçmez Ordayım’ Kalan Müzik’ten çıktı. Meraklılarının yaklaşık 20 yıl beklediği bu çalışmada Leyla Tuna, Edip Cansever, Mehmet Budak, Murathan Mungan ve Meltem Ahıska imzalı dizeler Ateşer’e ait etkileyici bestelerle buluşuyor. ASLI ATASOY (BİRGÜN/22.09.2019)