Yavuz Sultan Selim Han’ın yanından ayırmadığı sırdaşı, dostu Hasan Can’ın Bursa’daki isimsiz mezarı vefa bekliyor.
BEYAZ TARİH / HABER
Halifeliği Osmanlı devletine getiren cihan hükümdarının en yakın dostu olan Hasan Can’ın, Çelebi Sultan Mehmet’in türbesi önündeki mezarı ilgi bekliyor.
Meşhur, 'Hasan Can, bu ne haldir?' sorusuna, 'Sultanım Allahü Teala ile olacak zamandır.' sözünün muhatabı Hasan Can’ın mezarını ortasında çıkan ıhlamur ağacı mezarı ikiye bölmüş. Yanındaki 5 Osmanlı paşasının mezarıyla birlikte bir hazire içinde yer alan mezar her gün binlerce yerli veya yabancı turistin ziyaret ettiği Yeşil Türbe’nin yanında boynu bükük duruyor. Kime ait olduğunu belirten bir yazı veya tabela bile bulunmayan hazire içindeki mezarın sahibi çok sonraları tespit edilmiş.
Uzman rehber Mustafa Güleryüz, Yeşil Türbe yanında bulunan isimsiz mezarın Hasan Can’a ait olduğunu belirterek, “Bu hazirede bulunan 6 mezardan bir tanesi çok önemli. Ortasından ağaç çıkan mezar Hasan Can’a aittir. Yavuz sultan Selimin can dostu, sırdaşı, vefat anına kadar yanında 6 sene boyunca beraber olduğu arkadaşıdır. Meşhur, ‘Hasan Can, bu ne haldir? buyurunca, ‘Sultanım Allahü teala ile olacak zamandır.’ manasına gelen sözü söyleyen kişidir.” dedi.
Hasan Can’ın şeyhülislam, tarihçi ve devlet adamı olan ve Tacüt Tevarih’in yazarı oğlu Hoca Sadettin Efendiden öğrenildiğini anlatan Güleryüz, şunları söyledi: “Hasan Can ve babası Hafız Mehmed Efendi, 1514’de Çaldıran’dan sonra Yavuz Sultan Selim tarafından İstanbul’a getirilmiş.
Hafız Mehmet Efendi sarayda görevlendirilmişken, Hasan Can’ı Yavuz Sultan Selim yanına almış ve 6 sene boyunca her gittiği yere onu da götürmüş. Gece sefere çıktıklarında ve kitap okumalarında bile en yakınında bulunmuş, sırdaşı olmuştur.”
Yavuz Sultan Selim’in vefatından sonra Hasan Can’ın Kanuni Sultan Süleyman’ın ısrarına rağmen inzivaya çekilmeyi tercih ettiğini anlatan Mustafa Güleryüz, “Daha sonra 1567 yılında oğlu Hoca Sadettin ile birlikte Bursa’ya gelen Hasan Can burada öldükten sonra Yeşil Türbe yanında defnedilmiş.” ifadesini kullandı.
Hasan Can
Devlet adamı, şeyhülislam ve tarihçi Hoca Sadeddin Efendi'nin babasıdır. Hayatı hakkında bilinenler, Hoca Sadeddin Efendi'nin ünlü eseri Tô.cü't-tevô.rih'te verdiği bilgilere dayanmaktadır. Hasan Can b. Hafız Mehmed b. Hafız Cemaleddin İsfahanl şeklindeki künyesinden ailesinin İsfahanlı olduğu anlaşılmaktadır. Babası Hafız Mehmed, Safevi Hükümdarı Şah İsmail'in daveti üzerine Tebriz'e gitmiş, Yavuz Sultan Selim'in Çaldıran zaferinin (1514) ardından Tebriz'e girmesinden sonra buradan istanbul'a getirdiği alim ve sanatkarlar arasında o da yer almıştır. Hasan Can'ın bu sırada babasıyla birlikte bulunması onun Tebriz'de dünyaya geldiği ihtimalini düşündürmektedir.
Hafız Mehmed İstanbul'a gelince saray Mfızı olarak görevlendirildi. Yavuz Sultan Selim'in özel hizmetine alınan oğlu Hasan Can ise padişahın en yakın adamlarından biri oldu, onunla birlikte Mısır seferine katıldı . Hasan Can, Yavuz Sultan Selim'in vefatı na kadar altı yıl süren bu hizmeti sırasında birçok olaya şahit oldu; en gizli sırları onunla paylaştı. Hastalığı iyice ağırlaştı ğı bir sırada Yavuz Sultan Selim'in. "Hasan Can. bu ne haldir?" sorusuna karşılık onun. "Sultanım. Cenab-ı Hakk'a teveccüh edip O'nunla olacak zamandır" dernesi üzerine padişahın, "Ya bunca zamandan beri bizi kiminle bilirdin?" şeklindeki sözü tarih kitaplarında yer almıştır.