Okul Öncesi Müzik Etkinlik Çeşitleri Ritim Çalışmaları
Okul Öncesi Müzik Etkinlik Çeşitleri Ritim Çalışmaları – Ritm; olayların düzenli aralıklarla tekrarlanması niteliği, düzüm, tartım (Türkçe
sözlük,Atatürk Dil ve Tarih Kurumu) olarak tanımlanmaktadır.
Okul Öncesi Müzik Etkinlik Çeşitleri Ritim Çalışmaları
Ritm Çalışmaları
Ritm; olayların düzenli aralıklarla tekrarlanması niteliği, düzüm, tartım (Türkçe sözlük,Atatürk Dil ve Tarih Kurumu) olarak tanımlanmaktadır. Çocuklarla yapılan ritm (tartım) çalışmaları onlarda ritm duygusunu geliştirirken hayatı da düzenli yaşama alışkanlığı kazandırmaktadır. Ritm çalışmaları bedensel yetenekleri geliştirir, çocukta olumlu bir kişilik gelişimine yardımcı olur.
Doğaları gereği hareketli olan çocuklar, sessizce oturup müzik dinleyemezler. Müzik çalınırken, şarkı söylerken ritm tutmaya çalışırlar. Çocukların yaptıkları ritm çalışmaları; elleriyle, ayaklarıyla, tüm bedenleriyle, oturarak veya ayakta, ezgili ve ezgisiz ritm araçlarını kullanarak tartım (ritm) kalıplarını hissettirme ve tekrarlama çalışmalarıdır.
Ritm çalışmaları çocuklarda ritm duygusunu, duyma yeteneğini, dikkatini, eşlik etme, birlikte çalma, söyleme ve hareket etme yeteneğini geliştirir; disiplin kazandırır.
Okul Öncesi Müzik Etkinlik Çeşitleri Ritim Çalışmaları müzik saatinde uygulanışını şu şekilde maddeleyebiliriz:
- Müzik saati içinde zorunlu olarak 5-8 dakika yer verilmelidir.
- Ritm çalışmaları, öykünme ve oyun şeklinde uygulanmalıdır. Buna kürek çekme oyunu örnek verilebilir. Bu oyunda çocuklar yere otururlar, ayaklarını ileri uzatırlar. Kollarıyla kürek çekme öykünmesi yaparlar. Bu da iki vuruşlu ölçü içinde eşit iki tartım çalışması için uygulanır. Bu oyun oynanırken ”fış, fış kayıkçı” tekerlemesi de söylenebilir (Sun ve Seyrek:1993).
- Oyun şeklinde yapılacak tartım çalışmalarına; saat oyunu (Çocuklar kendilerini saat, başlarını saatin sarkaçı sayarlar ve “tik, tak” sözlerini söyleyerek başlarını iki yana sallarlar.), trencilik oyunu, davulculuk oyunu, rüzgar öykünmesi örnek olarak verile bilir.
- Ritm çalışmaları şarkı öğretimi ile birlikte de yapılır. Şarkı öğretiminden önce, şarkı öğretiminde ve şarkı öğretiminden sonra ritm çalışması yapılabilir. O gün öğretilecek ya da önceden öğrenilmiş şarkının ritmi çeşitli vuruş yöntemleriyle çocuklara vur durulur
- Tartım çalışmaları, şarkı öğretiminden bağımsız olarak, sözlerin tartımı vurularak da yaptırılır.
- Yürüme, koşma, ritmik jimnastik gibi etkinliklerle müzik eşliğinde hareketler yaptırılır.
- Ritm çalışmalarında ritm araçları, ezgili ve ezgisiz vurmalı çalgılar, çalgı olarak kullanılabilecek oyuncaklar vb. kullanılır. Bu araçlarla ritm çalışmaları ve ritmik oyun şeklinde iki çeşit çalışma yapılır.
- Ritm çalışmaları yalnızca müzik saatinde yaptırılmaz, müzik saati dışında da uygulanabilir.
- Ritm çalışmaları ayakta veya oturarak yapılabilir. Carl Orff ve Zoltan Kodlly’ye göre, doğal haliyle vücudun başlattığı el çırpma, zıplama, sekme, parmak şıklatma vb.hareketler ritme karşılık olarak ortaya çıkar. Bu vücut hareketleri önceleri konuşmaya, sonra şarkıya ve çalmaya eşlik eder ve müzik işaretleri ile bağ kurar.
- El çırpma ellerini karşılıklı vurma dizlerine vurma, ayaklarını yere vurma, parmak şıklatma, etrafında dönme, zıplama hareketleri çocukların eşlik olarak en çok kullandıkları ritmik vücut devin imleridir.(Morgül:1995)
- Ritm çalışmalarında sözcüklerden de yararlanılır.
- Ritm çalışmalarında tam vuruşluk nota esas alınır. (Yani bir vuruşluk; dörtlük nota)
Örnekler: Çat lak pat lak yus yu var lak kre ma lı bö rek süt lü çö rek çek dos tum çek a ma nın dost lar e li ni çek
Karşılıklı duran çocuklar, birbirlerinin avuç içlerine koydukları yerleştirdikleri ellerini bir sağ avuçlarına bir sol avuçlarına vururlar. Bu biçimde devam ettikleri oyunun sonunda (en kuvvetli vuruş ÇEK hecesindedir), altta kalan elin çekilmesi kuraldır. Zamanında çekilmeyen el dayak yemiş olur.
- Belirli ritm kalıplarını yineleme çalışması. Bu çalışmayı öğretmen öğrencileri ile birlikte uygular. Öğretmen bu çalışmada bir ritm aracı ile ritm kalıbını seslendirir. Çocuklar da bu kalıbı ellerindeki vurmalı çalgı ya da müzik dışı ses veren bir ritm aracı (havan,bardak vs.) ile tekrarlarlar.
- Ritm oyunlarında öğrenciler vurmalı çalgı v.b araçlardan birini alır,öğretmen karışmaz;istediği gibi oynar. Öğrencilerin çeşitli ritm araçlarını tanımalarını amaçlayan çalışmada öğrenci öğrendiği bir ritmi tekrarlaya bildiği gibi, kendi bulduğu ritmi seslendirir.
- Sesli harfle biten hece açık hece,sesiz harfle biten hece ise kapalı hecedir.Ritm çalışmalarında açık hece kısa ritmi, kapalı hece ise uzun ritmi ifade eder. Açık hecelerde (.), kapalı hecelerde (-) kullanılır.Yani; An ka ra (-..) Van (-), Si vas (.-) gibi.
Okul Öncesi Müzik Etkinlik Çeşitleri Ritim Çalışmaları