Birçok endurans sporu gibi triatlon da son derece yüksek yoğunluklu bir egzersiz ve fizyolojik adaptasyon için bir ‘meydan okuma’dır. Yüzme, bisiklet ve koşuyu içeren triatlon, kas hasarı, enflamasyon (iltihaplanma), oksidatif stres (hücre hasarı), düşük bağışıklık ve enerji dengesizliği gibi problemlere neden olabilecek yüksek yoğunluklu ve uzun süreli bir egzersiz şeklidir.
Endurans sporcu olan bir triatletin mikrobiyomu (bedeninin mikroorganizma çeşitliliği) diyet, yaş, tıbbi tedaviler, yaşam tarzı ve egzersiz durumu ile değişebilir, birtakım çalışmalarda probiyotiklerin sporcuların mikrobiyotalarını nasıl etkilediğini ve bunun fonksiyonel aktivitelere nasıl dönüştüğü ele alınmıştır, spor biliminde daha az birkaç çalışma da egzersize fizyolojik adaptasyonlara odaklanmıştır.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) probiyotikler “sindirim sisteminde canlı kalabilen, bilimsel çalışmalarla insanlarda etkinliği kanıtlanmış ve güvenli olduğu gösterilmiş, yeterli miktarda alındığında sağlık yönünden fayda sağlayan mikroorganizmalardır” . Birçok mikroorganizma, konakçının kendi metabolizmasında yer alır ve gıdaları, onun kullanımı için besleyenlere ve enerjiye metabolize edebilir.
Tanım olarak probiyotik besinler ile probiyotikler aynı şey değildir. Aslında probiyotik besinler dediğiniz zaman içerisinde probiyotik bakteri olan besinlerden bahsediyoruz. Örneğin turşu, şalgam, boza, yoğurt gibi besinler probiyotik bakteri içeren besinlerdir. Bunların günlük hayatımızda tüketilmesi sağlığınız açısından yararlı olabilir ancak özel bir sağlık durumu için probiyotik kullanacaksak, burada yeterli miktarda ve doğru endikasyonlarda doğru probiyotik bakteri kullanmamız gerekir. Yukarıda bahsedilen gıdaların hiçbirisinin içerisinde mide asidini rahatlıkla geçip tedavi edecek miktarda bakteri bağırsağa ulaşamaz. Bu nedenle probiyotiklerin kapsül tablet gibi eczanelerde satılan ve bilimsel çalışması yapılmış olan formlarının kullanılması tercih edilir. Probiyotik tanımında yer alan en önemli nokta, insanlar üzerinde bilimsel çalışmasının yapılmış olması, güvenli olması ve bağırsaklara yeterli miktarda ulaşabilmesidir”
Sağlık yararları bazı mikroorganizma türlerinin spesifik probiyotik suşları için gösterilmiştir: Lactobacillus, Bifidobacterium, Saccharomyces, Enterococcus, Streptococcus, Pediococcus, Leuconostoc ve Bacillus, Escherichia coli.
Yapılan çalışmalar Lactobacillus takviyesinin oksidatif stres ve inflamatuar yanıtları iyileştirebileceğini gösteriyor.
Spor bilimlerinde yapılan probiyotik çalışmalar, potansiyel uygulamaları ve faydaları ortaya çıkarmak açısından oldukça sınırlıdır. Bazı örnekler verelim; Lactobacillus plantarum TWK10’un enerji düzenlemesi ve klinik ve hayvan deneyleriyle kas adaptasyonu yoluyla egzersiz performansını artırabileceği bildirilmiştir. Ek olarak, Lactobacillus helveticus Lafti L10, sadece üst solunum yolu hastalığı (ÜSYE) süresinin azaltılması için değil, aynı zamanda elit sporcularda sistemik humoral ve mukozal immün yanıtların iyileştirilmesi için de faydalı bir besin takviyesi olabilir. Lactococcus lactis JCM 5805 takviyesi sporculardaki kas hasarını ve stres belirleyicilerini etkilemeden dendritik hücre aktivasyonu yoluyla ÜSYE morbiditesini ve semptomlarını hafifletir.
Olası fizyolojik adaptasyon için Lactobacillus plantarum PS128 takviyesinin triatletler üzerindeki etkileri araştırılmış, aynı grubun iki ayrı çalışmada triatlet gruplarında farklı belirteçlerle elde ettiği sonuçlara bakalım..
Triatletler, vücut kompozisyonları, inflamasyon, oksidatif stres, performans, yorgunluk ve yaralanmaya bağlı biyokimyasal indekslerin etkilerini araştırmak için farklı zaman noktalarına sahip farklı egzersiz şiddetinde iki grupta yeraldığında L. plantarum PS128 takviyesi, antrenmanla birlikte, triatlon sonrası oksidatif stresi (kreatin kinaz, Thioredoxin ve Myeloperoxidase indeksleri gibi) önemli ölçüde hafifletebilir bulunmuş.
Bu etki muhtemelen yoğun egzersiz sonrası belirtilen proenflamatuar sitokinlerde (TNF-α, IL-6 ve IL-8) %6-13 azalma ve antienflamatuar sitokinde % 55 artış (IL-10) ile düzenlenir
Ek olarak L. plantarum PS128, plasebo grubuna kıyasla plazma dallı amino asitlerin %24-69’unu önemli ölçüde artırabilir ve egzersiz performansını yükseltebilir. Sonuç olarak, L. plantarum PS128 daha iyi antrenman yönetimi, egzersize fizyolojik adaptasyonlar ve sağlığın düzelmesi ve geliştirilmesi için potansiyel bir ergojenik yardım olabilir.
Beliritilen çalışmada Lactobacillus plantarum PS128’in inflamasyonu ve oksidatif stresi iyileştirebileceğini ve egzersiz performansının iyileştiğini gösteren araştırmacılar sonrakinde triatletlerin mikrobiyotasınınsadece egzersiz performansı için değil aynı zamanda olası fizyolojik adaptasyon için de L. plantarum PS128 takviyesi ile nasıl değiştirildiğini araştırmışlar.
Triatletler iki gruba ayrılır: bir L. plantarum PS128 takviye grubu (LG, 3 × 1010 CFU / gün) ve bir plasebo grubu (PG). Her iki grup da sonraki 4 hafta boyunca düzenli egzersiz yapar. Dayanıklılık performansı, vücut kompozisyonu, biyokimya, kan hücreleri, mikrobiyota ve ilişkili metabolitler araştırılır. PS128, sporcuların dayanıklılığını PG grubuna kıyasla yaklaşık %130 oranında önemli ölçüde artırdı, ancak maksimum oksijen tüketimi (VO2max) ve gruplar arasında bileşim açısından önemli bir fark yoktu. PS128 takviyesi (LG), sporcunun mikrobiyotasını hem önemli düşüşlerle (Anaerotruncus, Caproiciproducens, Coprobacillus, Desulfovibrio, Dielma, Family_XIII, Holdemania ve Oxalobacter) modüle etti ve PG ile karşılaştırıldığında çeşitlilik (Akkermansia, Bifidobacterium, Butyricimonus ve Lactobacill) arttı. Ayrıca, LG’nin kısa zincirli yağ asitleri (SCFA’lar; asetat, propionat ve butirat) mikrobiyotanın modülasyonunun bir sonucu olarak PG’ den önemli ölçüde daha yüksekti. PS128 takviyesi, mikrobiyota modülasyonu ve ilgili metabolitler üstünden dayanıklılık devam performansında bir iyileşme ile ilişkiliydi, ancak maksimum oksijen alımında bir iyileşme yoktu.
Sonuç olarak;
- L.Plantarum PS128’in, inflamasyon, oksidasyon ve metabolizmanın modülasyonu yoluyla sporcuların egzersiz performansının geliştirilmesine faydalı etkileri olduğu gösterilmiştir.
- L. plantarum PS128 takviyesinin – mikrobiyotanın modülasyonu yoluyla – oksidatif stresi ve enflamasyonu iyileştirdiğine ve yüksek yoğunluklu egzersiz altında performansı geliştirdiğine inanıyoruz. L. plantarum PS128 ile takviye, mikrobiyota çeşitliliği olarak sporcuların mikrobiyotalarını türlerde azalmalar (Anaerotruncus, Coprobacillus, Holdemania ve Oxalobacter vb) ve artışlar (Akkermansia, Bifidobacterium, Butyricimonas, and Lactobacillus) sağlayarak etkilemiştir.
- L. plantarum PS128, fonksiyonel mikrobiyota modülasyonu yoluyla dayanıklılık egzersizi sırasında potansiyel fizyolojik homeostazı ve GI sağlığını korumak için triatletlere önerilebilir
- Probiyotikler, sadece performans için değil, aynı zamanda fizyolojik adaptasyon için de besin takviyesi olarak düşünülmelidir.
Spor ve Mikrobiyata konusunda çalışmalar gün geçtikçe artmakta ve sporcularda mikrobiyota regülasyonuna yönelik probiyotik takviye kullanımının ve özellikle, bazı spesifik bakteri suşlarının sporcularda öncelikli tercih edilmesinin yararlı olacağı gösterilmektedir.
Probiyotiklerle ilgili daha geniş bilgi için yazıma buradan ulaşabilirsiniz..
Kaynaklar :
- Huang, W.-C.; Wei, C.-C.; Huang, C.-C.; Chen, W.-L.; Huang, H.-Y. The Beneficial Effects of Lactobacillus plantarum PS128 on High-Intensity, Exercise-Induced Oxidative Stress, Inflammation, and Performance in Triathletes. Nutrients 2019, 11, 353.
- Huang, W.-C.; Pan, C.-H.; Wei, C.-C.; Huang, H.-Y. Lactobacillus plantarum PS128 Improves Physiological Adaptation and Performance in Triathletes through Gut Microbiota Modulation. Nutrients 2020, 12, 2315.
- Probiyotik-ve-prebiyotikler-nedir / Prof. Dr. Tarkan Karakan (www.dunyagida.com.tr)