ABD’de dün açıklanan tarım dışı istihdam aylık 248 bin kişi ile beklentilerin üstünde çıkınca dolar Türk Lirası karşısında Ocak ayından bu yana en yüksek seviye olan 2,30’a yükseldi. Dünü yüzde 1,30’un üstünde değer kaybı ile kapatan dolar/TL kuru yeni bir kriz korkusu yarattı.
Haziran ayından bu yana ABD’de ekonomisinde olumlu gelişmeleri vurgulayan, erken bir faiz artışı gelebileceğini, bu ortamın bile Türkiye’de bir döviz krizine yol açacağı konusunda kamuoyunu uyaran BM Kalkınma Programı eski Müdürü, ekonomist Bartu Soral, beklentilerini Odatv’ye açıkladı.
İşte Soral’ın o açıklamaları:
ABD’nin daha önce düşük faizden yüksek faize geçiş kriterlerini inceleyip, paylaşmıştık. İşsizlikte yüzde 6 seviyesi ABD’nin daha önce faiz artışı için start verdiği seviyelerdi. 1994 ve 2004’te aynısı yaşandı. Son üç aydır buna dikkat çekiyoruz. Dün açıklanan verilerle işsizlik yüzde 5,9’a geriledi. Ayrıca istihdamda bu olumlu verinin geleceği ABD’deki çekirdek enflasyonun momentumundan belliydi. ABD ilk çeyrekte küçülme yaşadığında bunun geçici olduğunu ve ikinci çeyrekte büyümenin yüksek çıkacağını belirtmiştik. Bütün bunlar hayata geçiyor. Önümüzdeki dönemde ABD enflasyonunda yükseliş göreceğiz. Diğer para birimleri karşısında güçlenen dolar enflasyonu da getirecek. Ekonomi de hareketli. Yükselen enflasyona FED fazla tahammül edemez zira likidite çok yüksek, enflasyonist ortama girilmeden tedbir alırlar. İşte bu sebeplerle, daha önce belirttiğimiz gibi artık faiz artışları radar girdi.
EKONOMİYİ DURGUNLUK BEKLİYOR
Türkiye ise bu uluslararası ortama çok hazırlıksız giriyor. Döviz ihtiyacımız 225 milyar dolar civarında. Ayrıca bize rakip olan ülkelerle karşılaştırınca cari açığımız ve enflasyonumuz çok yüksek. Yani döviz bir yerden çıkmaya başlayacaksa önce bizden başlayacak. İşte bu sebeple ABD’den gelen her olumlu veri faiz artışına biraz daha yaklaşmak olduğu için bu durum bizim piyasalarda büyük türbülans yaratıyor. Keşke son 6 yılı daha iyi kullanabilseydik. Şimdi kötü ekonomi yönetiminin faturasını ödeyeceğiz. Türkiye’de enflasyon yıllık yüzde 5 hedefinin çok üstünde, yüzde 9 seviyesinde. Sene sonu enflasyon tahmini çift hanelere yakın. Bu ortamda mevcut faizler sürdürülemez, faiz artışı gelecektir. Ekonomiyi ilk etapta durgunluk bekliyor. Ardından bir döviz krizi tehlikesi var zira özel sektörün dış borcu 278 milyar dolar. Reel sektörün döviz açık pozisyonu ise 166 milyar dolar. Dolar kuru arttıkça özel sektör bilançosundaki kambiyo zararı artıyor. Bu zarar arttıkça özel harcamalar geriliyor. Özel kesim ne harcıyor ne yatırım yapıyor. Ayrıca bu dolar açığını kapatmak için dolara talep artacaktır. Bu durum bir döviz krizine doğru gidiyor. IMF’nin raporunda Merkez bankasının yetersiz rezervleri konu edildi. Bu uyarıyı yapmıştık. Bu kadar dış finansman ihtiyacı içinde olan bir ülke için geçtiğimiz bir yıl faizler yüksek tutularak, rezerv arttırmak ve büyümeden fedakârlık etmek doğrusuydu. Ne yazık ki o tren de kaçırıldı.
DIŞ BORÇ ARTERKEN BÜYÜME ARTMIYOR
Bakın son altı yılla ilgili çok çarpıcı bir veri paylaşayım: 2008 yılı sonunda Gayri Safi Yurtiçi Hasılamız 742 milyar dolar, dış borcumuz ise 281 milyar dolarmış. 2014 ikinci çeyreğinde GSYH 797,5 milyar dolara çıkarken dış borç 402 milyar dolara ulaşmış. Yani son altı yıl içinde dış borcumuz 121 milyar dolar artarken, milli gelirimiz sadece 55 milyar dolar artmış. Yani aldığımız her 1 dolar borç 0,45 dolarlık büyüme yaratabilmiş. Bunun sebebi alınan borcun ithalatı finanse etmesi ve verimli yatırımlara gitmemesi. İşte Türkiye’de ekonominin nasıl yönetildiğini gösteren çarpıcı örneklerden birisi de bu.
Şenol Çarık
Odatv.com
Tag
Çin'de ölümlere neden olan koronavirüs...
Elazığ Sivrice merkezli 6.8 büyüklüğündeki...