Korona virüs salgını nedeniyle işyerleri kapanan esnaf büyük sıkıntı içerisinde bulunuyor. Kiralarını, BAĞKUR ve sigorta masraflarını ödemekte zorlanan esnaf, elektrik, doğalgaz ve su faturalarının altından kalkamıyor. Borçlar birikti, borcun ödenmesi için ise satış yapılması gerekiyor. Ama satış yok.
Korona virüs pandemisinden etkilenen esnafa Odunpazarı Belediyesi destek veriyor. Salgından doğrudan etkilenen esnaftan 6 ay boyunca kira almayan, dolaylı olarak etkilenen esnaftan kirasının yarısını alarak esnafa kira desteği sağlayan Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, son olarak da Esnafın belediyenin sosyal yardım modeli olan Halk Market’ten faydalanmasını sağladı. Başkan Kurt, şimdiye kadar bin beş yüz esnafa Esnaf Kart dağıttı. “Bıçak kemiğe dayandı” diyen Eskişehir Esnafı ise bir an önce önlem alınması gerektiğini söylüyor.
Eskişehir Lokantacılar Odası oldu. Eskişehir Lokantacılar Odası Başkanı aynı zamanda da Türkiye Lokantacılar Federasyonu Denetim Kurulu üyesi olan Bahar Bilen, tam 11 aydır lokanta ve restoranların kapalı olduğunu vurguluyor. Lokanta ve restoran sahiplerinin çok zor durumda olduğunu ifade eden Bilen, “Genç insanlar dükkanları kira, ev kira, çocukları var. Çok sıkıntılı zor günler yaşıyorlar. Bir kısmı annelerinin, babalarının yanına sığındılar, onların emekli maaşlarına sığınmışlar. Çocukları olan insanları düşünsenize, genç insanlar ve hiçbir gelirleri yok. Evden dışarı çıkamıyorlar, travmalar yaşıyorlar. Boşanmalar başladı. İntihar teşebbüsleri var. Çok sıkıntılı ve zor günler geçiriyoruz gerçekten” diyor.
Gerçekleştirilen kısmi desteklerin ise çok yetersiz kaldığını belirten Bahar Bilen, esnafa müjde olarak sunulan kredi desteği için ise şunları söylüyor: “Adı üzerinde kredi, ödenmesi gerekiyor. Kredilerin ödeme günleri geldi, taksitleri geldi. Ödeyemiyoruz. Birçok arkadaşımız bunları 6 ay erteledi. Dükkanlarımız kapalı. Olmayan dükkanla 6 ay sonra bu kredi nasıl dönecek? Vergiler tahakkuk ediliyor, takibe düşüyoruz. Nasıl olacak bunları bilmiyoruz.”
Bu kredilerin mücbir sebep kapsamına almasını talep eden Bilen, “Çünkü dükkanlarımız şu anda her ne kadar kapalı olmuş olsa da paket servisi açık gözüküyor. Dükkanlarımızın çoğu paket servisi yapmaya uygun değil. Bu nedenle de kapalı. Dolayısı ile mücbir sebep kapsamına ivedilikle alınması gerekiyor. Çünkü hiçbir gelirimiz yok. Personel çıkarma yasağı var, personelde daralmaya da gidemiyoruz. Dolayısıyla onların vergileriyle sigortaları da işliyor. Çok çaresiziz.”dedi.
3 ay boyunca sağlanacağı açıklanan biner liralık hibe desteğinden her esnafın faydalanamadığına dikkat çeken Bahar Bilen, “Alkollü işletmelerimiz bundan hiç yararlanamadı. Kira desteği 750 lira. O da büyükşehirlerde. Orada da beyanlarını ve kirasını elden veren esnaf arkadaşlarımız, banka dekontu olmadığı için yararlanamadı. Yani bu sadece sloganlarda ve afişlerde kaldı” diyor.
ESNAF DAYANAMAZ DURUMA GELDİ
Bıçağın kemiğe dayandığının altını çizen Bilen, esnafın artık dayanılmaz duruma geldiğine dikkat çekiyor. İntiharların başladığını hatırlatan Bahar Bilen, telefonlarının susmadığını anlatıyor. “Evlerine kadar gidiyoruz, kendisi ile konuşuyoruz. Neredeyse psikolog gibi olduk. Bu arada mülk sahiplerine karşı sıkıntılarımız başladı. Kiraları bir senedir ödeyemiyoruz. Biraz daha insaflı mülk sahipleri idare ediyorlar, rahatsız etmiyorlar ama bu arada zam yapan mülk sahipleri de var” diyen Bilen, asıl zor günlerin ise Mart ayında kiralar üzerindeki tedbir kararlarının kalkmasından sonra yaşanacağına dikkat çekiyor. Tedbirler kalktıktan sonra icraların başlayacağının altını çizen Bilen, “Daha zor günler yaşayacağız. Çünkü şimdi kapalıyken mülk sahibine neyin kirasını istiyorsun diyebiliyoruz. Asıl sıkıntımız dükkânlar
açıldıktan sonra başlayacak. Alacaklılar kapıya gelecekler. Birdenbire iş yapacağımız ne malum? Eski cirolarımıza dönmek biraz zaman alacak. Dolayısıyla bununla ilgili de devletimiz çok acil tedbirler, kararlar almalı” diyor.
KAZIM KURT’A DA AYRICA TEŞEKKÜR ETMEK İSTİYORUM
Zor günlerde dayanışmanın önemine dikkat çeken Eskişehir Lokantacılar Odası Başkanı Bahar Bilen, Eskişehir’in birçok konuda şanslı bir il olduğunu söylüyor. Yerel yönetimlerin Eskişehir esnafına çok destek olduğunu anlatan Bilen, şu sözlerle devam ediyor: “Halkımız bize nakdi yardımlarda bulundu. Geçen sene ramazanda fitre ve zekât paralarını bize yönlendirdi, biz de gerçek ihtiyaç sahibi meslektaşlarımıza onları yönlendirdik. Biraz da hali vakti yerinde meslektaşlarımız gönüllü destek oldular. Burada Odunpazarı Belediye Başkanımız Sayın Kazım Kurt’a da ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Halk Market aracılığıyla esnafımıza Esnaf Kart dağıttılar. 3 ay boyunca buradan esnafımız alışveriş yapacaklar. Karınca kararınca belli puanlar yüklüyorlar. Orada aylık nakdi yardım alan esnaf çok mutlu. Koliler içinde hep aynı ürünler oluyor, ama Esnaf Kart ile Halk Market'ten diledikleri ihtiyaçlarını alabiliyorlar. Dolayısıyla bu çok hora geçti. Kazım Bey’e çok teşekkür ediyorum. Belediyelerimiz, gerçekten bu süreçte bizi yalnız bırakmadılar ve bizlere destek oldular.”
PARA KAZANMA DERDİNDE DEĞİLİZ
Eskişehir’deki lokanta sahiplerinden birisi olan Halil Pekcan da sıkıntıları dile getirdi. Yaklaşık bir yıldır kapalı olduklarına dikkat çeken Pekcan, dükkanları bu süreçte sadece 3 ay açabildiklerini söyledi. Yaklaşık iki ayın büyük bir zararla geçtiğini anlatan Pekcan, “Açıldık, açıldığımız gibi mülk sahiplerimiz tam kira almaya başladı. Aynı şekilde doğalgaz, elektrik faturalarımız devam etmeye ve bunlara ilaveten gıda maliyetlerimizin çok büyük bir artışı oldu” diye devam ediyor. Geçen yıl 130-140 liraya aldıkları sıvı yağı şu an 240 liraya aldıklarına dikkat çeken Pekcan, bu fiyat artışını yemeklere yansıtamadıklarını söylüyor ve ekliyor: “Zaten buradan çok büyük bir kaybımız oluyor. Pandemiden sonra çok büyük bir müşteri kaybımız oldu. 20-30 liraya aldığımız bir eldiven yaklaşık 70-80 lira oldu. Bütün maliyetlerimizin artmasına rağmen biz bunu fiyatlarımıza yansıtamadık. Biz bu noktada kârımızdan vazgeçip, zararına çalışmış oluyoruz.”
Bu dönemde doğalgaz ve elektriğe fahiş zamlar geldiğini söyleyen Pekcan, “Bunlar neden engellenmiyor. Yaklaşık 15-16 kişi çalışıyorduk. Şu anda yedi personel çalışıyoruz. Yedi personelden dört personele de düşebiliriz, ama 3 arkadaşımızı fazladan çalıştırıyoruz ki, onlarda evine bir ekmek parası götürebilsinler. Şu anda para kazanma derdinde değiliz. Çalışanlarımızı düşünüyoruz” diyor. Devletten bekledikleri desteği alamadıklarının altını çizen Pekcan yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor: “Bir kira yardımı diyorlar, ben buraya 8400 lira kira veriyorum. Stopajı ile beraber 11 bin lira kira oluyor. Bana yapmış olduğu 750 lira kira yardımı ile kaçta kaçını ödeyebilirim? Sadece buradan bakabiliriz olaya. Bunun haricinde 2019’da ciro kaybının şu kadarına 2 bin ile 40 bin arası hibe vereceğiz diyorlar. Ben burasını 2020’de açtım ne olacak? Yapılanların hepsi büyük esnaflara, büyük işletmelere yapılmış olan bir şey. Bizim gibi orta ölçekli esnaflara desteğin olduğuna zerre kadar düşünmüyorum. Yardım edecekseler benim SGK primlerime, elektrik ve doğalgaz faturalarıma, kirama yardım yapsınlar.”
KAZIM KURT’UN VERDİĞİ BU DESTEKTEN ÖTÜRÜ ÇOK MUTLUYUZ
Halil Pekcan Pekcan, Odunpazarı Belediyesi’nin esnafa Halk Kart dağıttığını söylüyor. Kendilerinin de bu karttan aldığını belirten Pekcan, sözlerine şu sözlerle devam ediyor: “Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt’un verdiği bu desteklerinden ötürü çok mutluyuz. Maddi yanını bir tarafa bırakın, manevi olarak çok değerli bizim gözümüzde. Esnafını düşünüyor. Bence yaptığı şey çok değerli. Ortada bir gayret var ve biz bu gayreti gördükçe daha da güçleniyoruz, ayakta kalıyoruz. Gerçekten, Kazım Kurt’a çok teşekkürlerimi sunuyorum. Yapmış olduğu şey, gerçekten çok ince bir düşünce. Şu ana kadar bu kadar kriz gördüm, bu kadar sıkıntı yaşadık, bir tane belediyenin böyle bir kart çıkartıp, esnafa dağıttığını görmedim açıkçası. Çok ince bir düşünce.”
DEVLETİN BİR AN ÖNCE BİR ÇARE BULMASINI İSTİYORUZ
Devletin verdiği desteğin yetersiz olduğunu belirten bir diğer esnaf da Murat Aldemir. Kötü durumda olduklarını belirten Aldemir, yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor: “Elektrik gelmiş 500 lira, devletten almışız bin lira, onu oraya vermişiz. Kötü durumdayız. Gel-al ve paket servise devam ediyoruz. Ama pek tatmin edici değil. Salonumuz var, masa atmak istiyoruz, müşteri almak istiyoruz, olmuyor. Paket serviste, bizim belli bir limitimiz var. Tost yaptığımız için belirli bir saatten sonra duruyor. Kötü durumdayız. Devletin verdiği yardımlar bizi nereye kadar idare edecek, ki idare etmediği ortada. Böyle bekliyoruz, ne olacak diye…”
ÇOK MAĞDURUZ
Erhan Menekşe, Eskişehir’de aylardır kapalı olan kahve sahiplerinden sadece biri. Menekşe’de diğer esnaflar gibi sözlerine ‘Çok zor günler yaşıyor’ sözleri ile başlıyor. Kiraların çok yüksek olmasından dert yanan Menekşe, “Fakat bize 300 – 500 TL kira yardımı yapılıyor. Mülk sahipleri de bizi anlamıyor. Kimse bunu anlatmaya da çalışmıyor. Dükkanlarımız kapalı olduğu halde, bize her ay muhtasar, KDV gibi vergiler yansıtılıyor. Bunlar erteleme ile olacak şeyler de değil. Bunların silinmesini istiyoruz. Fiş kesmiyoruz, fatura kesmiyoruz, kazancımız yok. Her ay da bunların vergilerini ödüyoruz. Kimse bizi anlamıyor” diyor. Mülk sahiplerini her ay sonunda kirasını istediğine değinen Menekşe, şöyle devam ediyor, “4 ay benim dükkanım kapalı kalsa ve her ay 2 bin lira kira versem, içerdeyim zaten. Burada çay satışı yapıyorum. Çay ocakları da çay satışı yapıyor. Zaten kahvelerde oyun yasak olduğu için burasını çay ocağı gibi kullanıyordum. Çay ocakları, pastaneler çay satıyor, parasını kazanıyor. Bizim gibi tüm kahvehane esnafı kapalı ve geliri hiç yok. Bu yüzden çok mağduruz.” Geçinemediklerini söyleyen Menekşe, kredi kartları günü kurtarmaya çalıştıklarını söylüyor. “Yarın kredi kartlarımız patlayacak” diyen Menekşe, devam ediyor “Eşimizden dostumuzdan borç alıyoruz, o şekilde geçinmeye çalışıyoruz. Ay sonunda mülk sahibi kiramı yatır diyor. Sağdan soldan borç toplayıp onu yatırmaya çalışıyoruz. Yarın dükkânı açsak bile, bir sene yaptığımız borçları ödemeye çalışacağız.” Devlettin desteğinin yetersiz kaldığına değinen Menekşe, “Verdikleri destek, bırakın vergilerimi, dükkanımın kirasını bile karşılamıyor” diyor.