Tıpkı aynı anda basılan iki müzik notasının müziği ileri götürmesi gibi, düşüncelerimizdeki, fikirlerimizdeki ve değerlerimizdeki uyumsuzluk bizi araştırmaya, eleştirmeye ve yeniden değerlendirmeye mecbur eder. Tutarlılık durgun zihinlerin oyun alanıdır.Hayvanlardan Tanrılara: Sapiens, Yuval Noah Harari (Sayfa 171 - Kolektif Kitap)
Uyumsuzluk, anlaşıldığı andan sonra bir tutkudur, tutkuların en can alıcısıdır. Ama tutkularımızla yaşayabilecek miyiz, yaşayamayacak mıyız, yüreğimizi bir yanda coştururken, bir yandan da yakacak olan derin yasalarını benimseyecek miyiz, benimsemeyecek miyiz, işte tüm sorun bu.Sisifos Söyleni, Albert Camus
"Size neler borçlu olduğumu biliyorum anacığım. Sizinle tanıştıktan sonra kendimi daha iyi tanıdım, sizi sevmeye başladım. Sizden önce ben yapayalnızdım, dünyada yaşamıyor, uyuyor gibiydim.İnsancıklar, Fyodor Mihailoviç Dostoyevski (Sayfa 140 - Atlantis)
Onlar, düşmanların; suratım da bile bir uyumsuzluk buluyor, beni küçümsüyorlardı. Sonunda ben de kendimi aşağılık görmeye başladım. Aptal olduğunu söylediler, aptallığıma inandım. Fakat sizin gelişinizle karanlık hayatım, ruhum, kalbim aydınlığa boğuldu. Ruh huzuruna kavuşarak, başkalarından aşağı olmadığımı anladım. Göze çarpan bir halim, kibar tavırlarım, kısacası cilam yoksa da yine de ben bir insanım; kalben, fikren insanım."
İnsan kendi kendini haklı çıkarmak ister ve bu kendi kendini haklı çıkarma mekanizmasının merkezinde bilişsel uyumsuzluk dediğimiz şey vardır. Mesela sigara içine kişi sigaranın çok zararlı olduğunu bilir, ve bu kendi içindeki çatışma bilişsel uyumsuzluktur. Bu uyumsuzluğu haklı çıkarmak için kendince konuşur, sigarayı herkes içiyor, sigarayı bıraktığımda sinirli bir insan oluyorum, sigarayı bırakınca kilo alıyorum ve nasılsa obezite de bir sağlık sorunu... Ve bu şekilde düşünerek sigara içmesini haklı çıkarır. İşte kitap ayrıntılarıyla kendi kendini haklı çıkarmayı, bu haklı çıkarmanın bilime, yargıya, evliliğe, toplumlar arası ilişkilere nasıl zarar verdiğini inceliyor. Bol bol örnekle desteklediği kitabı okurken sıkılmıyorsunuz, verilen örneklere hayret ediyorsunuz. Okurken kendinizi görürüyor ve küçük küçük ihmallerin nasıl sizi büyük yanlışlara götürdüğünü daha net bir biçimde görüyorsunuz. Sosyal bir konuyu işleyen bu kitap psikoloji ile ilgilenmeseniz bile sıkılmadan okuyacağınız bir kitap.
“Uyumsuzluk, anlaşıldığı andan sonra bir tutkudur, tutkuların en can alıcısıdır. Ama tutkularımızla yaşayabilecek miyiz, yaşayamayacak mıyız, yüreğimizi bir yandan coştururken, bir yandan da yakacak olan derin yasalarını benimseyecek miyiz, benimsemeyecek miyiz, işte tüm sorun bu.”Sisifos Söyleni, Albert Camus
Dünyada açık yüreklilikten zor ve övmeden kolay bir şey yoktur. Açık yüreklilikte yüzde bir değerinde bile olsa, bir nota falsolu oldu mu, uyumsuzluk hemen fark edilir; övmede ise, baştan sona bütün notalar falsolu bile olsa, yine de kulağa hoş gelir, zevkle dinlenir. Övgü ne kadar kaba olursa olsun, yine de en azından yarısı, övülene gerçek gibi gelir ve bu toplumun her katmanında böyledir.Suç ve Ceza, Fyodor Mihailoviç Dostoyevski (Sayfa 595)