demokrasi konusunda sıklıkla platon hoca'nın devlet kitabına atıfta bulunulur. demokrasinin nasıl tiranlığa dönüştüğüne gönderme yapılır, bugüne mesajlar gönderilir... bu örnekleri verenler çoğunlukla da platon'u demokrasinin faziletlerini öven biri olarak düşünür ve gösterir. halbuki bu doğru değil. platon, devlet adlı kitabında beş faklı devlet tipinden bahseder. ideal bir devletin nasıl bozulup, yozlaşıp ve sonunda tiranlığa dönüştüğünü açıklar. platon'a göre demokrasi, tiranlıktan sadece bir tık ileride olan bir devlet şeklidir. tiranlığa dönüşmesi kaçınılmazdır.
platon'un savunduğu devlet bilge bir kralın yönetiminde olan, halkın çalışanlar, koruyucular ve yöneticiler olarak ayrıldığı, herkesin kendi sınıfına göre eğitim alıp, ona göre yaşadığı aristokrasi
dir. her bireyin toplum içinde sorumlulukları vardır.
bu ideal devlet yapısında insanlar sorumluluklarını sorumluluk olarak değil de şan-şöhret kazanmak için yapmaya başladığında bilge kralın da yerini "en şöhretlinin" alacağı bir timokrasi
'ye dönüşür. insanlar itibar için kıvranır. gün gelir itibarın parayla da satın alınabileceği farkedilir ve bu sefer parası olanın düdüğü çaldığı oligarşi
ye dönüşür devletin yapısı. devleti bilge kral değil, memleketin en itibarlısı da değil, en zenginler yönetmeye başlar.
oligarşi, zengin ve fakir arasındaki farkı uçuruma çevirerek bir noktada sınırsız özgürlük talebiyle bir isyan, ihtilal ve demokrasi
devrimine yol açacaktır. artık herkes özgürdür. toplum içinde sorumluluklarından azattır. ister yapar ister yapmaz. ve yapmaz. her şey boka sarar. bu kadar özgürlük insanların hayatlarını aksatmaya başlar. çünkü sadece kendileri değil, herkes özgürdür. işte o noktada özgürlükleri kısıtlayan tiran önce alkışlarla karşılanır. ancak bu tiranlık
kısa sürede herkesi canından bezdirir.
özetle platon'un anlattığı devlet kitabında bahsettiği devlet yapıları bunlar.
platon'un devlet'inde bu konudaki en ilginç konu şudur bence: devletin tipi halkın karakteri ile ilişkili. paraya tamah eden, üç kuruşa takla atan insanlar, devletin oligarşiye dönüşmesini sağlayacaktır. toplumun içinde tiranlık; kabalık, şiddete eğilim, baskıcılık, saygısızlık arttığında o devlet de kısa bir süre içinde tiranlığa dönüşecektir.
günümüzde platon'un tarif ettiği gibi bir devlet görmek neredeyse imkansızdır. ancak gördüğünüz her devlet, onun saydığı beş devlet tipinin özelliklerini farklı ağırlıklarla gösterir. bu da o ülkenin halkı hakkında bilgi verecektir.