18.03.2010 - 01:00 | Son Güncelleme: 18.03.2010 - 01:00
Çanakkaleyi anlamak
Tarih sadece hamaset değildir. II. Mahmuddan bu yana geçen zamanın güçlü tahlillere ihtiyacı var.
Tarih sadece hamaset değildir. II. Mahmuddan bu yana geçen zamanın güçlü tahlillere ihtiyacı var. 1826da Yeniçeri Ocağı bombalanır. Olayın adı vakayı hayriyedir. Hakikaten hayırlı oldu mu? Ordu bozulmuştu, doğru, yeniçeri cepheden kaçıp geliyordu doğru. Fakat bu vakadan sonra muharebelerde ard arda mağlubiyetler yaşadığımız doğru. En acısı da Mısıra tayin ettiğimiz valinin ayaklanarak Anadolu ortalarına kadar yürümesi, isyancıları durdurmak için ecnebi devletlerden yardım istemek zorunda kalmamızdır. 1826nın biraz gerisinden alırsak III. Selimden, Senedi İttifaktan biraz sonrasından alırsak Tanzimattan, 1839dan bugüne şırınga edilmiş bütün dogmatik tarihe şüpheyle bakarak tepeden tırnağa yeniden ele alınması gerekir. Tarih tahlildir. Ölçüsüz hamaset de husumet kadar zararlı. Çanakkale, artık soğukkanlılıkla ele alınmalı. Kim geldi, niçin geldi? Nasıl bir mücadele verdik? Mücadele veren askerin arka planı? Başkomutan kimdir? Komutanlar kimlerdir? Gelen işgalci askerlerin niyetlerindeki tarihî haçlı boyutu nedir?. Devrin Türkiye ve dünya coğrafyası. Türkiye ve dünya siyaseti. O günkü iç politikamız. Bu politikanın Çanakkaleye yansımaları. 1915-1923 çizgisi. 1915te Çanakkalede zafere imza atan Osmanlı 8 sene sonra tasfiye mi edildi, değişim mi yaşadı? Ve yüzlerce soru. Resmî tarihe, o tarihin şekillendirmelerine fayda çıkmayacak diye Çanakkale uzun süre göz önünde saklandı. Veya çarpıtıldı. Devir kendi zamanındaki gerçeklerle değil bugüne uyarlanarak nabza şerbet verildi. Şimdi ise bir çadır tiyatrosu şenliğine dönüşme tehlikesi var. Muhafazakâr kitle, onlarca sene Çanakkaleyi referans aldı. Çanakkale, herkesindir.. Çanakkaleye de Sarıkamışa da en fazla sahip çıkması gereken kurumlardan biri Genelkurmay iken bu kurumumuz her iki harpte de kabul edilmiş sayıları aşağı çekmede taraf olmuştur. Çanakkalede 253 bin, Sarıkamışta 90 bin üzerinde ittifak edilen sayılardır. Bunların on bin altı on bin üstü neyi değiştirir? Rakamların soğuk yüzü şehidlerin mübarek simaları değildir. Kati hakikat şudur: Bir devrin bütün okumuş nesilleri Çanakkaleye gömülmüştür. 1915te Çanakkale kazanılmış fakat insan unsuru kaybedilmiştir. Çanakkale tabiî ki zafer. Fakat bir taarruz değil, müdafaadır. Belki Sarıkamış olanca hüsranına rağmen taarruzdur/saldırı. Bizim son taarruzumuz 1897 tarihindedir. Bu tarihte askerimiz rahat durmayan Yunanistan üzerine yürümüş, ordularımız Atinaya girecekken Avrupa devletlerinin telaşla araya girmesiyle son fütuhat hayat bulamamıştır. İşte bu Teselya Harbi, resmî tarihe yaramadığı için unutturulmuştur. Daha nelerin ve kimlerin unutturulduğu gibi. Namuslu tarihçilerin artmasına ihtiyaç var. Tarih Kurumunun sahaya inmesine ihtiyaç var. Sosyal liselerin çoğalmasına ihtiyaç var. Yarının tarihçilerini ilk öğretimden itibaren yetiştirmemiz lazım. Ekonomiyi IMFli de IMFsiz de yönetebilirsiniz. Ama ilahiyattan tarihe, oradan hukuka kadar bütün sosyal değerleri ancak yabancılaşmamış haysiyet sahibi kafalarla dünya gündemine taşıyabilirsiniz. Dini, tarihi, nüfusu ve ekonomisi zengin olmayan, büyük devlet olamaz. Çanakkale bir milleti asırlarca besleyecek kadar mânevî zenginliğe maliktir. Dünya sinema profesyonelliğinde bir Çanakkale filmi çekemeyen Türkiye düne ve yarına karşı özür dilemekten kurtulamaz. Ezberlerden kurtularak Çanakkaleyi layıkıyla tahlil edebilen Güneydoğuyu ve bölge ihtilaflarını çözebilir.