Marka Tescili & Marka Hukuku
Marka bir işletmenin en önemli ve en pahalı değeridir.
Bir işletmenin mal ve hizmetlerini bir başka işletmenin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları dâhil özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimi veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayımlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işarete "MARKA" denir.
Markalar 556 Sayılı Markaların Korunması Hakkında KHK hükümlerine göre korunmaktadır.
Marka oluştururken dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?
Kolay okunabilmeli ve okunuşu kulağa hoş gelmeli,
Tüketicinin hafızasında kalmaya uygun olmalı,
Ayırt edici özelliği bulunmalı; kolayca taklit edilmemeli,
İhracat yapılacaksa, ilgili ülkelerin dilinde olumsuz bir anlamı bulunmamalı.
Markayı kullanmaya başlamadan önce markanın başkası adına tescilli olup olmadığı konusunda uzman kişiler tarafından "MARKA SORGULAMA" yapılmalı, sorgulama sonucunda tescil imkanı var ise markayı kullanmaya başlamadan önce " MARKA TESCİL " başvurusu yapılmalıdır.
Tüketicilerin güvenilir markalara bağlılığından kar elde etmek isteyen taklitçi kişi veya kuruluşların haksız rekabetini önlemenin ilk adımı “MARKA TESCİL" ile mümkündür.
Patent ve Faydalı Model
Dünyanın önde gelen ülke ve markaları icatlarına patent alarak büyümelerini sürdürmektedirler.
Buluş nedir?
Buluş, teknoloji alanında bir ürüne veya yönteme ilişkin spesifik bir problemin çözümüdür.
“Buluş” kavramı, patent hukukunun temelini oluşturur. Bir probleme yeni bir teknik çözüm getirilmesi veya bir işin gerçekleştirilmesi için önerilen yeni metotlar ya da yeni ürünler de buluş olarak tanımlanabilir.
Buluşlar; buluş yapma faaliyetini özendirmek, sanayide uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesini sağlamak için patent veya faydalı model belgesi verilerek korunur.
Patent Nedir?
Patent, ürün veya buluş sahibine, icat ettiği ürünün satışı, pazarlanması, çoğaltılması, bir benzerinin üretilmesi gibi alanlarda ayrıcalıklar getiren resmî bir belgedir. Patent alma kriterleri; yenilik, tekniğin bilinen durumunun aşılması ve sanayiye uygulanabilir olmaktır. Patent hakkı, başkalarının patent konusu teknolojiyi üretme, pazarlama ve satma hakkını 7 veya 20 yıl süreyle kısıtlayan bir tekel hakkıdır. Bu hak elde edilirken buluş sahibi; buluşu ile ilgili tüm bilgileri koruma talep edilen ülkedeki kamusal patent kurumuna ayrıntılı olarak bildirir. Patentler alındıkları ülkeler için hak sahipliği doğurur. Türkiye'de alınmış bir patent ve marka tescil sadece Türkiye sınırları içerisinde sahibine hak sağlamaktadır. Bu hak patentli ürünleri başkalarının Türkiye'ye ithal etmesi durumunda da, hak sahibine ithalatı durdurma hakkı verir.
Endüstriyel Tasarım
Tasarım, bir ürünün tümü veya bir parçasının, çizgi, şekil, renk, biçim, doku, malzemenin esnekliği veya süslemesi gibi insan duyuları ile algılanabilen çeşitli unsur veya özelliklerin oluşturduğu görünümdür. Bir tasarımın tescille korunabilmesi için aşağıda belirtilen özellikleri taşıması gereklidir.
Yenilik: Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise, o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.
Ayırt edici nitelik: Ayırt edici kavramı, bir şeye özgün nitelikleri, özellikleri belirtmek için kullanılır. Bir endüstriyel tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim ile diğer bir tasarımın böyle bir kullanıcı da bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık oluşuyorsa bu tasarım ayırt edici niteliğe sahiptir.
Tasarımlar 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunmasına ilişkin KHK çerçevesinde korunmaktadır.
Yurt Dışı Tescil
Türkiye'de yapılan bir marka, patent, faydalı model veya endüstriyel tasarım başvurusu, ilave bir talep yapılmadığı sürece sadece Türkiye'de geçerli olacaktır. Dolayısıyla, eğer yurtdışında da haklarınızın korunmasını istiyorsanız, mutlaka yurtdışı tescil sürecine girmeniz gerekmektedir.
Yurtdışında tescil denince ilk akla gelen kavram rüçhan (öncelik) hakkı kavramıdır. Rüçhan hakkı tescil başvurusuyla beraber alınan bir haktır ve kişi belli bir süre içerisinde yurtdışındaki bir ülkeye rüçhan hakkını talep ederek başvuru yaptığında, yurtdışındaki başvuru tarihi ilk başvurduğu ülkedeki başvuru tarihi olarak kabul edilir.
Türkiye'de başvuru yapan bir firma rüçhan hakkını, marka ve endüstriyel tasarımlar için 6 ay (Madrid Protokolü kapsamında), patent ve faydalı modeller için ise 12 ay içerisinde yurtdışına başvuru yaparsa kullanabilir. Bu sürenin kaçırılması durumunda, patent, faydalı model ve endüstriyel tasarımlar için yurtdışında bir koruma elde etme şansı teorik olarak ortadan kalkmakta, markalarda ise rüçhan hakkı talep etmeden istenildiği zaman başvuru yapılabilmektedir.
Yurtdışına nasıl başvuru yapılacağı konusunda gelince, şu anda tek bir başvuruyla tüm dünyada geçerli bir koruma elde etmeyi sağlayan bir sistem mevcut değildir. Ancak tek bir başvuruda belli sayı ve/veya coğrafi bölgelerdeki ülkelerde koruma elde etmeyi sağlayan toplu başvuru sistemleri mevcuttur. Bu sistemler hem sürecin basitleşmesi hem de maliyetlerin ciddi oranda düşmesi noktasında son derece falyalıdır. Diğer taraftan, eğer en fazla 3 ülkede koruma talep edilecekse o ülkelere tek tek başvuru da yapılabilir.
Özellikle kendi markalarıyla ihracat yapan veya yapmayı planlayan işletmelerin muhakkak ihracat yapacakları ülkelerde markalarını tescil ettirmeleri gerekmektedir.
Aksi durumda, markanız her an o ülkede başkası tarafından tescil edilebilir ve bunun sonuçları markanızın başkası tarafından tescil edildiği ülkelere ihracat yapmanızın engellenmesine kadar gitmektedir. Günümüzde ne yazık ki ihmali nedeniyle bu duruma düşmüş ve tescili alan kişilere ciddi meblağlar ödemek zorunda kalmış yüzlerce firma bulunmaktadır.
Yurtdışında marka tescil başvurusu yapmak isteyenler için, klasik başvuru (tek tek istenen ülkelere başvuru) ve toplu tescil sistemleri üzerinden başvuru yapılması olmak üzere iki ana seçenek mevcuttur.
Eğer ülke sayısı 3'ten az ise ve ileride diğer ülkelerde markanın kullanılması kesin olarak düşünülmüyorsa, klasik başvuru tercih edilebilir. Ancak, eğer ülke sayısı fazla ise, bu durumda toplu marka tescil sistemlerini kullanarak başvuru yapılması çok daha avantajlıdır. Zira bu sayede maliyetler düşmekte, süreçler kolaylaşmakta ve çok geniş bir coğrafi arenada esnek bir koruma imkânı elde edilmektedir.
Bu ön bilgi ışığında, aşağıda yurtdışına markanızı korumanızı sağlayacak yöntemler ve sistemler açıklanmıştır.
Klasik Marka Başvurusu:
Eğer tercihen 3'ten az sayıda ülkede tescil alınması düşünülüyorsa ve yakın gelecekte bu kapsamı genişletme imkanı çok düşükse, ilgili ülkelere tek tek başvuru yapmak daha düşük maliyetli bir çözüm olabilmektedir. Tabi ki, süreç ve maliyetler tescil alınacak ülkeye göre büyük farklılıklar gösterebilmektedir.
Bilen Patent olarak bize böyle talepler geldiğinde, öncelikle ilgili ülkedeki partnerimizle irtibata geçip olası maliyetleri ve yapılması gerekenleri tespit ederek müvekkilimizin onayına sunmaktayız. Onay verilmesi durumunda da en kısa sürede başvuru yapılmakta ve tüm aşamalarda başvuru sahipleri haberdar edilmektedir.
Avrupa Topluluğu Markası (CTM–Community Trademark)
Genel Bilgi:
Avrupa Birliği'nin tüm Avrupa Pazarı üzerindeki harmonizasyon çalışmaları kapsamında Nisan 1996 tarihinde yürürlüğe giren Topluluk markası, bir tek marka başvurusuyla tüm Avrupa Topluluğu ülkelerinde markanın tescil edilmesini sağlayan bir sistemdir. Türkiye'nin Paris Sözleşmesine ve Dünya Ticaret Örgütünü kuran Anlaşmaya taraf olması sayesinde, Türk vatandaşları da bu haktan yararlanmaktadır.
Topluluk markası ile markanın tescil edileceği ülkeler şunlardır: Avusturya, İngiltere, Danimarka, Almanya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Belçika, Lüxemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, Kıbrıs Rum Kesimi, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovakya, Slovenya.
Topluluk Markası yoluyla tescil Türkiye'nin Madrid Protokolü'ne üye olmasından önce tercih edilen bir metottu. 1999'un başında Türkiye'nin Madrid Protokolü'ne üye olmasından sonra ise Topluluk Markası sık olarak tercih edilir bir sistem olmaktan çıkmıştır.
Ancak, eğer markanızı sadece Avrupa kapsamında etkin olarak kullanmak istiyorsanız ve markanızın karakteri gerçekten Avrupa'da tescil edilebilecek bir ifadeyse CTM başvurusu sizin için son derece uygun olacaktır. Tavsiyemiz, tatsız sürprizlerle karşılaşmamak ve harcamaların boşa gitmemesi için, CTM öncesi Avrupa'da sağlıklı bir marka ön araştırması yaptırmanızdır.
Tescil Süresi:
İspanya - Alicante'deki Merkez Ofis öncelikle müracaatı şekli olarak incelemekte ve bir eksiklik bulamazsa üye ülkelere müracaatı yapılan markanın tescil edilebilirliğini araştırması için dosyanın bir nüshasını göndermektedir. Müracaatı alan tüm üye ülkeler kendi hukuki içtihatlarına göre markanın tescil olup olamayacağını incelemekte ve nihai görüşlerini Merkez Ofis'e bildirmektedir. Raporu alan Merkez Ofis ulaşan marka raporlarını hiçbir ilave yorum eklemeden başvuru sahibin çalıştığı vekil firmaya göndermekte ve akabinde 3 aylık bir süre boyunca başvuruyu ilana açmaktadır. Bu ilan süreci boyunca menfaati olan üçüncü kişiler başvuruya itiraz edebilmektedir. Herhangi bir itiraz gelmemesi durumunda da tescil belgesi düzenlenmektedir.
Artıları/Eksileri:
Sistemin en büyük avantajı tek bir başvuruyla ve son derece kolaylaştırılmış prosedürlerle tüm Avrupa Ülkelerinde koruma elde edilmesidir. Diğer bir önemli artısı ise CTM yoluyla tescil edilen markaların tüm hukuki işlemlerinin tek bir merkezde (OHIM) gerçekleştirilmesi, bir ülkede alınan kararın Topluluğa diğer tüm ülkelerde de geçerli olmasıdır.
Buna paralel olarak, CTM yoluyla tescil edilmiş bir marka eğer bir ülkede kullanılıyorsa Topluluğa üye tüm diğer ülkelerde de kullanılıyor olarak kabul edilmekte ve markanın 10 yıllık koruma süresi sona erdiğinde, tüm üye ülkelerde tek bir taleple ve düşük maliyetlerle yenileme işlemi yapılabilmektedir.
Sistemin en büyük dezavantajı ise marka başvurusunun bir ülkede bile reddedilmesi durumunda tüm ülkelerde reddedilmiş sayılmasıdır.
Madrid Protokolü Kapsamında Başvuru
Genel Bilgi:
Dünyada, şu an için 66 ülkenin taraf olduğu (ülke listesi için tıklayınız) ve işlemleri WIPO (Dünya Sınai Mülkiyet Organizasyonu) tarafından yürütülen Madrid Protokolü sayesinde geniş bir coğrafi bölgede nispeten daha düşük maliyetlerle ve daha basitleştirilmiş bir süreçle marka tescili yapılabilmektedir.
Türkiye bu anlaşmaya Ocak 1999 tarihinden beri taraftır ve bu sayede Türk vatandaşları da bu anlaşmanın sağladığı büyük kolaylıklardan faydalanmaktadır.
Kapsamının geniş olması ve sağladığı esneklikler nedeniyle, yurtdışına başvurular ülkemizde en çok Madrid Protokolü kapsamında yapılmaktadır.
Tescil Süresi:
Bahsedildiği üzere, Madrid Protokolü çerçevesindeki başvurular Türk Patent Enstitüsü'ne yapılabilmektedir. Buna göre, TPE tüm Madrid başvurularını şekli bir incelemeye tabi tutmakta, uygun gördüklerini WIPO'ya gönderilmektedir.
WIPO da tekrar dosyayı şekli açıdan aşağıdaki kriterleri dikkate alarak incelemektedir.
Mal ve hizmetlerin Nice sınıflandırması uygunluğu.
Ücretler
Belirlenen ülkeler
Başvurma yetkisi
Formun eksiksiz doldurulup doldurulmadığı
Şekilsel olarak bir eksikliği olmayan başvurular seçilen ülkelerin ofislerine gönderilmek ve her ülkenin resmi ofisi markayı kendi kanunundaki kriterlere göre bir incelemeye tabi tutmaktadır. Protokol kapsamında, her ülke bu incelemeyi en geç 18 ay içerisinde tamamlamak zorundadır.
Artıları/Eksileri:
Sistemin en büyük artısı mümkün olduğunca kolaylaştırılmış süreçlerle, tek başvuru ile çok geniş bir coğrafyadaki ülkelerde koruma elde etme imkanı vermesidir. Ayrıca yenileme ve uluslar arası tescile ilişkin her nevi değişiklik talepleri de bu sistemde basit bir prosedürle yapılabilmektedir.
Buna ilave olarak, sistem üye ülkelerin başta tümünü seçip ileriki aşamalarda duruma göre sadece istenilenlerle devam etmeye imkan vermekte ve de seçilen ülkelerden birinden gelen ret kararının diğer ülkeleri etkilememektedir.
Madrid Protokolü'nde eksi olarak belirtilebilecek ön önemli konu tüm başvuruların orijin ülkedeki başvuruya bağlı olmasıdır. Örneğin Türkiye'deki başvuru üzerinden 25 ülkede tescil almış bir firmanın Türkiye'deki markası bir şekilde 5 sene içerisinde iptal olursa, 25 ülkedeki başvurular da düşmektedir.
Endüstriyel Tasarım
Türkiye'de patent veya faydalı model başvurusu yapan bir kişi, eğer yurtdışında koruma istiyorsa bunu başvuru tarihinden itibaren en geç 12 ay içerisinde hayata geçirmelidir. Aksi takdirde yurtdışında koruma şansı kaybedilmektedir ki bu birçok firma için ciddi bir handikaptır.
Bu ön bilgi ışığında, aşağıda yurtdışına patent başvurusunda kullanılacak yöntemler ve sistemler açıklanmıştır.
Ülkesel Başvuru
Klasik Patent Başvurusu: Bu sistemde, buluş sahibi istediği ülkelere tek tek gidip patent başvurusu yapar ve tüm patent süreci (araştırma ve inceleme işlemleri) her ülkede ayrı ayrı devam eder. Böyle bir başvuru şekli, korunma talep edilen ülke sayısı 3'ten azsa tercih edilmelidir. Aksi takdirde masraflar çok fazla olacak ve başvuruların takibi çok zorlaşacaktır.
Dünya Çapında Başvuru
Patent İşbirliği Anlaşması (PCT): En çok tercih edilen patent sistemi olan PCT şu an için 120'den fazla ülkenin üye olduğu bir uluslararası patent anlaşmasıdır. PCT sistemi uluslar arası ve ulusal faz olmak üzere iki ana aşamadan oluşmaktadır. Uluslararası aşamada başvuruların bir çoğu konusunda dünyada en prestijli kuruluşlardan biri olan Avrupa Patent Ofisi'nde (EPO) araştırılır ve incelenir ve buluşu patentlenebilirlik kriterleri açısından değerlendiren bir rapor elde edilir.
Bu raporu alan başvuru sahibi, seçtiği PCT'ye üye ülkelere tek tek başvurur ve ulusal fazı başlatır. PCT başvurusunun iki büyük avantajı bulunmaktadır. Birincisi patent başvurusunun tek bir otoritece incelenmesi sayesinde masrafların büyük oranda düşmesi, ikincisi ise ulusal faza geçiş yaklaşık 30 ay içersinde gerçekleştiğinden buluş sahiplerine buluşlarını değerlendirmek ve geliştirmek için bu 30 aylık süreyi tanımasıdır. PCT başvurusu eğer patent başvurusu yapılmak istenen ülke sayısı 5'ten fazlaysa tercih edilmelidir.
Bölgesel Başvuru
Bu iki ana sisteme ilave olarak dünyanın çeşitli bölgelerinde patent işlemlerini kolaylaştırmak bölgesel patent sistemleri oluşturulmuştur. Hem klasik hem de PCT başvurularındaki ulusal faza geçiş durumlarında bu bölgesel sistemler patent sürecini daha pratik hale getirmektedir.
Avrupa Patent Anlaşması (EPC)
En kapsamlı ve yerleşik bölgesel patent sistemi olan ve 2001 Kasım'ında Türkiye'nin de katılmasıyla üye sayısını 20'ye çıkaran Avrupa Patent Anlaşması'nda amaç üye ülkelerden herhangi birinde yapılan başvuruyla tüm üye ülkelerde koruma elde edilebilmesidir. Bunun PCT'den en belirgin farkı, Avrupa Patenti'nin sadece Avrupa'daki ülkelerde patent hakkı sağlaması sürecinin ve direk olarak patent vermeye dayalı bir süreç olmasıdır. Bu sistemde başvurular Avrupa Patent Ofisi'nce araştırılır, incelenir ve belgeye bağlanır. Tüm sürecin bitiminde başvuru sahibinin yapması gereken, patent belgesini alıp üye ülkelerde onaylatması olacaktır. PCT başvuruları da ulusal aşamaya geçmeden önce Avrupa'da koruma elde etmek Avrupa Patenti başvurusuna çevrilebilmektedir. Bu işlem sayesinde PCT'nin Avrupa ayağındaki patent alım süreci çok daha pratik hale gelmektedir.
Avrasya Patenti
Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Kırgızistan, Kazakistan, Moldova, Rusya, Tacikistan, Türkmenistan'ın üye olduğu bu sistemde Türkiye üye olmamakla beraber Türk firmaları da bu sistemden yararlanabilmektedir. Bir Avrasya patent başvurusu ile 9 Avrasya ülkesinde koruma alınabilir.
Afrika Ülkelerinde Patent Başvurusu
Afrika'da da tek bir başvuruyla bir çok Afrika ülkesinde patent hakkı sağlamaya yönelik her biri Afrika'nın farklı bölgelerini kapsayan uluslararası iki resmi otorite bulunmaktadır. Bunlardan birincisi Kamerun, Kongo, Merkez Afrika Cumhuriyeti, Çad, Gine, Moritanya, Mali, Moritanya, Nijerya, Senegal gibi ülkelerin üye olduğu OAPI (Afrika Sinai Mülkiyet Organizasyonu) diğeri ise Mozambik, Somali, Sudan, Uganda, Tanzanya, Zambiya, Kenya, Zimbabwe gibi ülkelerin üye olduğu ARIPO (Afrika Bölgesel Sinai Mülkiyet Organizasyonu)'dur. Bu sistemlere aynı Avrupa Patentinde olduğu gibi PCT'den de geçiş yapmak mümkün olmakta ve hatta bazı Afrika ülkelerinde bu zorunlu tutulmaktadır.
Arap Ülkelerinde Patent Başvurusu
Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan gibi ülkelerin üye olduğu Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) adlı bir kuruluş bu ülkelerdeki patent verme işlemlerini gerçekleştirmektedir.
Sonuç olarak, yurtdışında patent başvurusu yapılmak istendiğinde gereksiz zaman ve para kaybını ve hatta patent hakkının zarara uğramasını engellemek için gidilecek rotanın çok iyi belirlenmesi ve zorlu bir süreç olan patent sürecinde başvuru sahiplerini nelerin beklediğinin önceden bilinmesi gerekmektedir. Bunun için ülkemizdeki patent konusunda uzman patent vekillerine ve/veya firmalarına danışılması son derece akılcı bir yaklaşım olacaktır.
Özgün tasarımlarını/desenlerini diğer ülkelerde de korumak isteyen kişiler, mutlaka Türkiye'deki başvuru tarihlerinden sonraki 6 ay içerisinde yurtdışına da başvuru yapmak zorundadır. Bu sürenin kaçması, yurtdışında koruma şansının ortadan kalkması anlamına gelmektedir.
Aynı marka veya patent tescilinde olduğu gibi, endüstriyel tasarım tescilinde de yurtdışına iki ana yöntemle (tek tek ülkere başvuru yapılması, bölgesel veya uluslararası esaslı toplu başvuru sistemlerinin kullanılması) başvuru yapılabilir.
Buna göre, aşağıda söz konusu başvuru yollarına ilişkin genel bilgiler yer almaktadır.
Ülkesel Tasarım Başvurusu
Eğer en fazla 2 ya da 3 ülkede koruma talep ediliyorsa ve kesinlikle bu ülkeler dışında bir ülkede faaliyette bulunulmayacaksa, ülkelere tek tek başvuru yapmak daha akılcı bir çözüm olacaktır. Her ülkenin hukuki mevzuatlarının farklı olması, her bir ülke için farklı maliyetler ve süreçler anlamına gelse de, ülke sayısı az olduğundan bir ciddi bir sorun teşkil etmemektedir.
Bunun bilincinde olan bir firma olarak, bize gelen taleplere direk cevap vermemekte, öncelikle ilgili ülkedeki partnerimizden süreç ve maliyetleri aldıktan ve de daha önce yaptığımız benzer işleri değerlendirdikten sonra müvekkillerimizi maliyetler ve kendilerini bekleyen süreçler konusunda bilgilendirmekteyiz.
Avrupa Topluluk Tasarım Tescili
Marka'daki Topluluk Markası (CTM) başvurusuna benzer olarak, özgün tasarımların tüm Avrupa Birliği ülkelerinde tek bir başvuruyla korunabilmesi amacıyla, Avrupa Topluluğu 1 Nisan 2003 tarihinden itibaren bu sistemi devreye almıştır.
Sistemin en önemli özelliklerinden biri tescilsiz tasarımlara da belirli oranda bir koruma sağlamasıdır. Buna göre, tescilsiz tasarımlar, tasarımın açıklanmasından itibaren üç yıllık bir süre için orijinal tasarımın taklitlerine engel olabilmektedir.
Sistemin prosedürel işlemlerini yürütmek için yetkili kılınan merci ise Topluluk Marka tescili işlemlerini de yürüten OHIM'dir. (Office for the Harmonization in the Internal Market).
Kimler bu sistemden faydalanabilir?
Topluluk tasarım başvurusu Avrupa Birliği, Dünya Ticaret Örgütü, Paris Birliği üyesi ülke vatandaşları veya bu ülkelerden birinde ticari faaliyeti veya ikameti olan kişilerce (özel ve tüzel) dosyalanabilmektedir.
Buna göre, Türk başvuruları, Paris Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi olması sıfatıyla Topluluk Tasarımı olarak dosyalanabilmektedir. Başvurular, Topluluk Markasında olduğu gibi, Topluluk üyesi ülkelerden birinde kayıtlı bir marka vekili aracılığıyla yapabilmektedir.
Başvuru için gerekenler
Başvuru için gereken bilgi ve belgeler standart bir tasarım başvurusundan farklı değildir. Buna göre başvuru için OHIM'in hazırladığı başvuru formunu uygun şekilde doldurmak ve başvuru sahibinin bilgilerini, tasarım görsellerini vermek yeterli olmaktadır. Başvurular, Avrupa Birliği'nin üç resmi dilinden (İngilizce, Fransızca veya Almanca) birinde yapılabilmektedir.
Başvuru süreci
Topluluk tasarım başvuruları şekilsel inceleme ve yayın olmak iki ana süreçten sonra tescil edilmektedir.
İnceleme aşamasında, başvurular usule yönelik, diğer bir deyişle şekli açıdan incelenmekte ve herhangi bir eksiklik tespit edilmezse başvuru tarihi kesinlik kazanmaktadır. Başvurunun işini iyi bilen bir vekil aracılığıyla yapılması durumunda bu süreç hiçbir sıkıntı yaşanmadan geçilebilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken bir önemli konu da, bu incelemenin kesinlikle yenilik veya ayırt edici özellik açısından bir değerlendirmeyi kapsamıyor olmasıdır. Zaten, baz alınacak konu bir resim olduğundan, bu tarz bir inceleme yapmak genelde dünyanın hiçbir yerinde mümkün olamamaktadır.
Şekli inceleme sürecini sorunsuz geçen başvurular Topluluk Tasarım Bülteninde yayınlanmaktadır. Talep edilirse, bu yayın başvuru tarihi veya rüçhan tarihinden itibaren 30 aya kadar ertelenebilmektedir.
Eğer yayın hemen yapılırsa, başvuru tarihinden itibaren yaklaşık 7 ay içerisinde tasarım tescil işlemleri tamamlanmaktadır. Topluluk Tasarımı sisteminde tescil edilen bir tasarımın koruma süresi, 5 yılda bir yenileme yapılması şartıyla 25 yıla kadar uzatılabilmektedir.
Diğer bilgiler
Topluluk Tasarım başvurusu yoluyla tescil edilen tasarımlara ilişkin tüm hukuki ihtilaflar tek bir merkezde (OHIM) değerlendirilmektedir.
Bu sisteme yapılan bir başvuru sonucu koruma alınacak ülkeler ise aşağıda verilmiştir:
"Avusturya, Belçika, İngiltere, Danimarka, Almanya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovak Cumhuriyeti ve Slovenya. (2007 yılı itibariyle ise Romanya ve Bulgaristan)"
Uluslararası Tasarım Tescili (Lahey Anlaşması)
Başvurularını Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin dışındaki ülkelerde de toplu bir sistem aracılığıyla tescil ettirmek isteyen kişiler için Lahey Anlaşması kapsamında bir başvuru yapılması sağlıklı bir çözüm olacaktır. Ülkemizde bu anlaşma Ocak 2005 tarihinden itibaren uygulamaya geçmiş olmaktadır. Şu anda Lahey Anlaşması'na taraf olan ülkelerin sayısı Türkiye ile beraber 40'tır.
Diğer toplu sistemlerde olduğu gibi, Lahey Anlaşması'nın da ana amacı tek bir başvurusuyla birçok ülkede, daha basitleştirilmiş süreçlerle ve daha düşük maliyetlerle tescil alınmasına imkan sağlamaktır.
Başvuru Süreci
Markalarda Madrid Protokolü ve patentlerdeki PCT başvurusuna benzer olarak, başvurular direk Uluslararası Büroya (WIPO) yapılabileceği gibi, Türk Patent Enstitüsü üzerinden de gerçekleştirilebilmektedir.
Yine tüm dünyadaki tasarım süreçlerine benzer olarak, Lahey Anlaşması kapsamında yapılan başvurular da şekilsel inceleme ve üçüncü kişilerin itirazlarını ortaya koyabildiği yayın sürecinden geçtikten sonra tescil olmaktadır.
Sisteme Genel Bir Bakış
Yukarıda da bahsedildiği üzere, Lahey Anlaşması kapsamındaki tasarım tescil sistemi Türkiye'deki tasarım tescil ve Topluluk Tasarımı tescil mevzuatına oranda benzerdir.
Buna göre, sistem çoklu başvuru, rüçhan hakkı talep edebilme (6 ay içinde bu sisteme başvuru yapılırsa), yayın erteleme, tek bir taleple Anlaşma kapsamındaki tüm ülkelerde adres, unvan vb. değişiklikleri gerçekleştirebilme imkanını başvuru sahiplerine sunmaktadır.
Türkiye'den başvuru yapma hakkına sahip kişilerin seçebileceği ülkeler ise, Kırgızistan, Estonia, Lihtenştayn, Egypt, Moldova Cumhuriyeti, İspanya, Namibya, Gürcistan, Romanya, İsviçre, Singapur, Hırvatistan, Slovenya, İzlanda, Ukrayna ve Macaristan olarak sıralanabilir.
Coğrafi İşaret
Coğrafi İşaret Nedir?
Bir malın coğrafi kökenini gösteren veya kullanılan bir unsur, madde, motif, malzeme ya da usul sebebiyle bir alana, yöreye yahut ülkeye yollamada bulunarak o mala istek ve güven duyulmasını sağlayan ad veya işarettir. Bir yörenin herhangi bir ürünü, meyvesi, taşı, madeni diğer yörelerde üretilenlerden farklı olabilir veya bir yörede üretilen bir halı, kilim, kumaş, çini vb. bir ürün herhangi bir nedenle ün kazanmış olabilir. Bu ürünlerin üzerinde o yörenin adının kullanılması, tüketiciler tarafından o ürünün belli bir kaliteye sahip olduğu şeklinde de algılanabilir. Tüketiciler söz konusu yöre adıyla satılan ürünleri, o yörenin adına belli bir güven duyarak aynı nitelikteki diğer ürünlere tercih edebilirler.
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretlerdir. Ürün; özellikleriyle belli bir alanı, yöreyi, bölgeyi veya ülkeyi temsil edebilir. Bir bölgenin meyvesi, sebzesi, porseleni, halısı, malzemeleri veya madeni o bölgenin kendine ait coğrafi işaretidir.
Coğrafi işaretler, ikiye ayrılmıştır.
-Bir ürünün; tüm veya esas nitelik veya özellikleri bir yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanması. Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bir yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması durumunda "menşe adını" belirtir. (Malatya Kayısısı)
-Bir ürünün; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş olması. Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması durumunda "mahreç işareti" göstergesini belirtir. (Hereke Halısı)
Coğrafi İşaretlerin Tescilinin Amacı Nedir?
Genel nitelikleri itibariyle üretimi, kaynağı gibi bir takım yerel niteliklerine bağlı olarak belli bir üne kavuşmuş ürünlerin korunmasını sağlamaktır. Örneğin leblebi için Çorum ibaresi, halı için Isparta ibaresi, kaymak için Afyon ibaresi belirli bir kalitenin işareti olarak ortaya çıkmaktadır. Ülkemizin doğal ürünlerindeki çeşitlilik göz önünde bulundurulursa bu örneklerin sayısının yüzlerle ifade edilebileceği ortaya çıkacaktır. Öyle ki ülkemizde her ilin hatta her ilçenin, belli bir ürünün üretimine kaynak teşkil ettiği ve bu ürün ile ünlenmiş olduğu bir gerçektir.
Coğrafi İşaret Tescil Başvurusu ve Gerekli Belgeler
Ürünün Adı
İşaretin Türü
Coğrafi İşaretin Adı
Ürünün Tanımı
Üretim Alanı
Üretim Metodu
Ürünün Ayırt Edici Özellikleri
Ürünün Menşe Ad veya Mahreç İşaret Olmasına İlişkin Bilgi ve Belgeler Kullanım Biçimi
Bağımsız Denetim Mekanizması ve Ekibi
Coğrafi İşaret Kullanımının Denetimi
Coğrafi işareti tescil ettiren, söz konusu ürünün üretimi, işlenmesi veya diğer işlemleri ile uğraşan kişilerden oluşan ve yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek, birlik veya benzeri örgüt, coğrafi işarete konu olan ürünün üretimi, pazarlanması, tescilli işaretin kullanım biçimi, markalanması, ürün üzerinde belirtilmesi, işaretleme veya etiketleme şekillerini ayrıntılı olarak denetlemek üzere yeterli personel, ekipman ve diğer olanaklara sahip olacak ve söz konusu ürünün üretim durumlarını sürekli kontrol edecektir
Hukuki Haklar
-Tescilli adın ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımlar veya tescil kapsamındaki ürünleri andıran ya da çağrıştırabilen ürünlerle ilgili olarak tescilli adın dolaylı veya dolaysız olarak ticari amaçlı kullanımı,
-Sözcük olarak gerçek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız biçimde ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan kullanımı; veya korunan adın tercümesinin kullanımı; veya 'stilinde', 'tarzında', 'tipinde', 'türünde', 'yöntemiyle','orada üretildiği biçimde' veya benzeri diğer açıklama veya terimlerle birlikte kullanımı,
-Ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım ve reklamında, veya ürünle ilgili herhangi bir yazılı belgede doğal veya esas nitelik ve özellikleri ile menşei konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer verilmesi,
-Ürünün menşei konusunda halkı yanıltabilecek biçimde ambalajlanması veya yanılgı yaratabilecek diğer herhangi bir biçimde sunulması.
Entegre Devre Topografyaları
Elektronik bir işlevi veya bunun gibi diğer işlevleri yerine getirmek üzere tasarlanmış, en az bir aktif elemanı olan ve ara bağlantılarından bir kısmının ya da tümünün bir parça malzeme içerisinde ve/veya üzerinde bir araya getirilmiş ara veya son formdaki bir ürün kastedilmektedir.
Entegre devreyi oluşturan tabakaların üç boyutlu dizilimini gösteren, üretim amacıyla hazırlanmış ve herhangi bir formatta sabitlenmiş görüntüler dizisi olup, her görüntü entegre devrenin üretiminin herhangi bir aşamasındaki yüzeyinin tamamının veya bir kısmının görünümü kastedilmektedir. Entegre devre topografyaları tescil edilerek, sınai hakları yaratıcısı adına koruma altına alınmaktadır.
Kimler entegre devre topografyası başvurusunda bulunabilirler?
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları,Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgâhı olan ve sınaî veya ticarî faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler,İlgili uluslararası anlaşmaların hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler.Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen entegre devre topografyası koruması tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek ve tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi gözetilerek Türkiye'de bu haktan yararlanabilirler. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının entegre devre topografyalarını diğer ülkelerin tescil etmesi veya tescil edileceğinin yazılı olarak bildirmesi karşılıklılık ilkesi olarak kabul edilir.
Hangi tür entegre devre topografyaları tescil edilerek koruma altına alınır?
Orjinal niteliğe sahip entegre devre topografyaları, Kanun ve Yönetmelikte belirtilen şartların yerine getirilmesi ve Tebliğde belirtilen ücretin ödenmesi kaydıyla, tescil belgesi verilerek korunur. Koruma; entegre devre topografyasının dayandığı içerik, işlem süreci, sistem, teknik veya topografyanın kendisi dışında topografyada sabitlenmiş bilgiye uygulanmamaktadır.Bu korumadan yararlanma, yapısında koruma altına alınmış bir entegre devre topografyası bulunduran entegre devrenin, herhangi bir üründe kullanılıp kullanılmamasına bağlı değildir.
Orjinal entegre devre topografyası ile ne kastedilmektedir?
Entegre devre topografyasının, tasarlayıcısının kendi fikrî çabası sonucu ortaya çıkmış olması ve tasarlama sırasında entegre devre üreticileri ve entegre devre topografyası tasarlayıcılan arasında bilinmiyorsa orijinal sayılmaktadır.Bilinen elemanlann ve ara bağlantıların düzenlenmesinden oluşan bir entegre devre topografyası, bütün olarak ele alındığında, bir araya getirilmiş şekli bakımından orjinallik şartını taşıyorsa entegre devre topografyası korumasından yararlanmaktadır.
Entegre devre topografyası korumasının süresi ne kadardır?
Entegre devre topografyasına sağlanan korumanın başlangıcı; entegre devre topografyasının, hak sahibi tarafından veya onun izniyle üçüncü bir kişi tarafından, yurt içinde veya yurt dışında ilk kez ticarî açıdan piyasaya sürüldüğü tarihten itibaren iki yıl içinde başvurunun da yapılmış olması kaydıyla; sözü edilen piyasaya sürülme tarihi veya ticarî açıdan piyasaya sürümün olmadığı hâllerde, başvurunun yapıldığı tarihtir.Koruma süresi, birinci fıkrada belirtilen başlangıç tarihinden itibaren on yıl olup, bu süre onuncu takvim yılının bitiminde sona ermektedir.
Entegre devre topografyası gizlilik gerektiren hâller dışında, ticarî olarak kullanılmamışsa ve tasarlandığı tarihten itibaren on beş yıl içerisinde Enstitüye tescil için başvurulmamışsa entegre devre topografyasını koruma hakkı talep edilememektedir.
Hangi hak sahipliği kime aittir?
Entegre devre topografyasını koruma hakkı, tasarlayıcısına veya onun hukukî haleflerine aittir. Entegre devre topografyasının birden çok kişi tarafından tasarlandığı durumlarda ise aralarında aksine bir sözleşme yoksa, koruma hakkı bu kişiler tarafından müştereken kullanılmaktadır.
Barkod Tescili
Barkod Sistemi; değişik kalınlıktaki dik çizgi ve boşluklardan oluşan ve verinin otomatik olarak ve hatasız bir biçimde başka bir ortama aktarılması için kullanılan bir yöntemdir.
Barkod Tescil ile stok kodu, seri numarası, personel kodu gibi bilgilerin gösterilmesi sağlanabilir. Bu bilgilerin bilgisayara klavye aracılığı ile girilmesi zaman alıcı ve yorucu olmaktadır. Ayrıca bu yöntem pek sağlıklı olmamaktadır. Çünkü veriler girilirken hata yapılma olasılığı fazladır. Bu hata oranını ve harcanan zamanı azaltmak için barkodlar ve barkod okuyucular kullanılır.
Barkod Tescil, ürünün kodu veya ürün ile ilgili açıklamalar içermemelidir. Barkod sadece o ürünüe ait bir referans numarası içermelidir. Bu referans numarası bilgisayara tanıtılır ve ürüne ait detaylı bilgiler bilgisayarda tutulur. Daha sonra bu referans numarası kullanılarak o ürüne ait bilgiye erişilir.
Örneğin; bir markette ürünün üzerinde bulunan barkod çizgileri ürünün fiyatı ve ürünün detayı hakkında bilgi içermez. O bir referans numarasıdır. Ürün, marketin bilgisayarına bu referans numarası ile tanıtılmıştır. Ürünle ilgili fiyat ve diğer bilgiler marketin bilgisayarına girilmiştir. Ürüne ait bilgi istendiğinde referans numarası bilgisayara gönderilir. Bilgisayarda ürün hakkındaki detaylı bilgiyi gönderir. Bu yöntemde ürünün fiyatı değiştiğinde sadece bilgisayardaki fiyatı değiştirmek yeterli olacaktır.
Barkod Tescil, barkod alfabesi (barcode symbology) denilen ve barkodun içerdiği çizgi ve boşlukların neye göre basılacağını belirleyen kurallara göre basılmaktadır. Barkodlar 0-9 arası rakamları, alfabedeki karakterleri ve bazı özel karakterleri (*, -, / vb.) içerebilirler. Bir çok barkod alfabesi vardır. Bu alfabelerden bazıları sadece rakamları içerirken bazılarıda hem rakamları hem de özel karakterleri içerirler. Buna göre değişik barkod standartları ortaya çıkmaktadır. Bugün dünyada kullanılan bir çok barkod çeşidi bulunmaktadır.
Genel Danışmanlık
Genel Bilgi:
Fikri ve Sınai Hakların yönetimi son derece karmaşık, zaman alan ve o derece de uzmanlık gerektiren bir iştir. Özellikle çok sayıda marka, patent ve endüstriyel tasarım başvurusu yapan firmaların tüm bu başvuruların takibini kendi başlarına sağlıklı bir şekilde yapabilmeleri neredeyse imkansızdır. Bunun iki yolu mevcuttur, birincisi firmanın kendi bünyesinde bir patent departmanı kurması, ikincisi de bir patent vekili firmasından, firmayla yıllık genel danışmanlık anlaşması yapmak suretiyle etkin şekilde hizmet alınmasıdır. Birinci seçenek, özellikle ülkemiz şartları göz önüne alındığında birçok firma için gereksiz bir maliyet olacaktır. Günümüzde Arçelik, Samsung ve Vestel gibi yoğun bir şekilde teknoloji üreten firmalar bu yola başvurmakta, hatta onlar bile birçok konuda yine anlaşmalı oldukları bir vekilden destek almaktadır.
Genel Danışmanlık Anlaşmasının Faydaları:
Dünya çapında kendi alanında ortaya çıkan gelişmeleri, daha bu gelişmeler piyasaya sürülmeden öğrenebilme,
Gereksiz Ar-Ge çalışmalarından kurtulma, hedefe yönelik çalışmalar yapabilme,
Rakipler tarafından gelebilecek saldırıları önceden tespit edebilme, önlem alabilme,
Rakiplerin Ar-Ge konusundaki çalışmalarını izleyebilme ve buna göre önceden tedbir alıp strateji belirliyebilme,
Yapılan patent, marka veya tasarım başvurularının çok daha sağlıklı ve hedefine yönelik olması,
Aylık sabit bir ücret karşılığında, bir çok hizmeti ücretsiz yada çok düşük bedellerle alma ve bu sayede vekillik harcamalarında ciddi tasarruflar sağlayabilme...
Kimler Genel Danışmanlık Hizmeti Almalı?
Ar-Ge yapan ya da yapmayı düşünen firmalar,
Sektörlerinde yoğun şekilde patent, marka, tasarım başvurusu yapılan firmalar (tekstil sektörü, gıda sektörü gibi),
Halihazırda süreçleri devam eden patent, marka ve tasarım başvuruları olan firmalar,
Rakipleri gelişmiş ülkelerdeki firmalar olan kuruluşlar...
Genel Danışmanlık Hizmeti Kapsamı:
Aramızda yapılacak genel danışmanlık anlaşmanın kapsamına göre indirimli olarak alabileceğiniz hizmetlerimizden bazıları şunlardır;
Firma yetkililerine/personeline genel bilgilendirme/bilinçlendirme eğitimi verilmesi,
Yurtiçi/Yurtdışı marka, patent, endüstriyel tasarım tescil müracaatları ve takibi,
Yurtiçi/Yurtdışı marka, patent, endüstriyel tasarım araştırmaları,
Yurtiçi/Yurtdışı marka, patent, endüstriyel tasarım yenilemeleri,
Yurtiçi/Yurtdışında, sektör bazında ve rakiplere ait bültenlerde yayınlanan marka, patent, endüstriyel tasarım başvurularının aylık olarak tespit edilmesi,
Yurtiçi/Yurtdışında, tespit edilen başvurulardan istenilenlerine itiraz edilmesi,
Yurtiçi/Yurtdışında, yapılan başvurulara resmi patent ofislerinden ve/veya üçüncü şahıslardan gelen itirazlara cevap verilmesi,
Yurtiçi/Yurtdışında, başvuru ve belgelerine ilişkin Yenileme, Devir, Unvan, Adres, Nevi Değişikliği, Lisans Kayıt İşlemlerinin Takibi, Suret Çıkarma vb. hizmetler,
İhtar çekilmesi ve gelen ihtarlara cevap yazılması,
Meşhur marka ve coğrafi işaret başvuruları,
Yurtiçi/Yurtdışındaki hukuki ihtilafların çözülmesi...