Kurşun tüm çevrede ve özellikle kent havasında bulunan ileri derecede toksik bir ağır metaldir. Sanayide daha çok pil yapımında, benzin katkı maddesi olarak, basımda, radyasyon koruyucusu olarak, kablo yalıtkanı olarak, boyalarda, lehimde, folyolarda ve sayısız alaşım içinde kullanılmaktadır.
Bir kent sakininin yılda ortalama 20 kilo kurşunu hurdaya çıkardığı tahmin edilmektedir. Dünya genelinde atmosfere kurşun emisyonu Romalılar öncesi çağa göre 2000 kat artmıştır. Kurşun biyolojik olarak parçalanamaz. Nontoksik forma çevrilemez.
Yerkabuğundan çıkarılan 300 milyon ton kurşunun yarısı insanların maruz kalmasına olanak sağlayacak biçimde çevreyi kontamine etmiş durumdadır ve günümüzde yıllık kurşun üretimi 3.4 milyon ton ve yıllık çevresel kurşun kontaminasyonu 1.6 milyon tondur. Atmosferdeki kurşun konsantrasyonu doğal durumunun 100 kat üzerindedir. Vücuttaki toplam kurşun yükü endüstri öncesi dönemin 100-1000 mislidir.
Kurşunun inhalasyon ya da sindirim yokuyla alınması ileri derecede toksik etkilidir. Çocuklar kurşunun toksik etkisinden özellikle etkilenmektedirler. CDC’nin verilerine göre çocuklarda izin verilen maksimum kan kurşun konsantrasyonu 10mg’dır. Kurşun özellikle çocuklarda bilişsel ve davranışsal bozukluklara yol açar. Çocukluk dönemindeki kronik maruz kalma, yetişkinlikte kalıcılaşan obeziteye yol açabilir. Yetişkinlerde uzun süreli maruz kalmanın sistolik hipertansiyona yol açtığı düşünülmektedir.
Kurşuna maruz kalma kaynakları arasında evlerin yapı malzemeleri, boya, duvar kağıdı ve yalıtım malzemeleri yer alır. Evlerde kullanılan pek çok malzeme de kurşun içerir. Mürekkep ve kumaş boyaları bunlar arasında olduğundan parlak renkli dergi sayfaları da bol miktarda kurşun içerebilir. Basılı gıda ambalajları, şarap şişelerindeki mantarlar ve mutfak aletlerinin tutamakları, konserve yiyecekler kurşuna maruz kalmanın kaynakları arasındadır.
Kurşuna nasıl maruz kalınabilir?
Kurşun içeren sulardan (kurşunlu su borularından) içme ve yiyeceklerden yeme,
Kurşun esaslı boyaların bulunduğu veya kullanıldığı alanlarda zaman geçirme,
Kurşunun kullanıldığı işyerlerinde çalışma,
Kurşun içeren sağlık bakım veya halk ilaçları kullanma,
Kurşunlu maddeler içeren hobby türü malzemelerle oynama.
Kurşun sağlığımı nasıl etkiler?
Kurşun vücuttaki tüm sistem ve organları etkiler. En duyarlı olan ise özellikle çocuklarda merkezi sinir sistemidir. Kurşun ayrıca böbreklerde ve üreme sistemlerinde tahribata sebep olur. Nefesle alındığında veya yutulduğunda etkileri aynıdır.
Yüksek dozlarda, kurşun, reaksiyon süresini azaltır, parmaklarda, bileklerde, ayak bileklerinde zayıflığa yol açar, muhtemelen hafızayı da etkiler. Kansızlığa da sebep olur. Erkek üreme sisteminde hasara yol açar. Düşük düzeydeki maruz kalmanın etkileri tam olarak belli değildir.
Kurşunun kansere yol açma ihtimali nedir?
Sağlık departmanı, kurşun asetat ve kurşun fosfatın kansere mantıken yol açabileceğini ifade etmekle beraber kesin bir delil olmadığını söylemektedirler.
Kurşun çocukları nasıl etkiler?
Küçük çocuklar, kurşun esaslı boyaları yiyerek, çiğneyerek, veya kurşun bulaşmış toz veya toprağı yutarak kurşuna maruz kalabilirler.
Çocuklar kurşuna karşı büyüklerden daha hassastır. Çok miktarda kurşun yiyen bir çocukta kansızlık, mide ağrıları, kas zayıflığı ve beyin hasarı gelişebilir. Eğer çocuk küçük miktarlarda kurşun yerse etkinin şiddeti daha az olur. Ancak yine de mental ve fiziki gelişimi etkiler.
Doğmamış çocuklar anneleri vasıtasıyla kurşuna maruz kalabilirler. Zararlı etkiler, erken doğum, azalmış zihni yetenek, öğrenme güçlükleri, büyümede yavaşlık şeklinde ortaya çıkar. Eğer bebek veya anne, yüksek düzeyde kurşuna maruz kalırsa, çok bilinen etkiler ortaya çıkar.
Aileler kurşuna maruz kalma riskini nasıl azaltabilirler?
Kurşun kaynaklarından uzak durun. Çocukların kurşunlu boya, oyuncak vs ile oynamasına izin vermeyin. Suyunuzu kullanmadan önce 15-30 saniye akıtın. Çocukların her oyundan sonra el ve yüzlerini sık sık yıkayın.
Kurşuna maruz kalıp kalmadığımı gösteren bir test var mı?
Bunun için bir kan testi bulunmaktadır. Diş ve kemiklerdeki kurşun x-ray ile de ölçülmektedir. Eğer çocuklardaki kurşun oranı, 45 mikrogram / desiliter’den fazla ise tıbbi tedavi gerekir.