İdrar yaparken yanma hissi ve ağrı
İdrar yaparken yanma hissi ve idrar yaparken ağrı hissi “üriner sistem enfeksiyonları“nın en sık belirtisidir. İdrar yaparken yanma ve ağrı hissinin tıbbi adı dizüri‘dir. Mesane iltihabı, prostat iltihabı, mesane tümörü… gibi birçok hastalıkta da idrar yaparken yanma ve ağrı hissi görülebilir.
Üriner sistem enfeksiyonlarının en sık nedeni (%60-90) E.coliismindeki bakteridir. Özellikle bahar aylarında, cinsel aktif olan genç kadınların üriner sistem enfeksiyonlarına en sık neden olan ikinci etken ise S.saprophyticus‘tur.
E.coli‘nin birçok türü vardır. İnsan ve hayvan bağırsaklarında doğal olarak bulunur. Dışkıya çıkabilir. E.coli bakterisi vücutta selülozun parçalanmasına ve K vitamininin emilimine yardımcı olmaktadır. Ancak bazı E.coliçeşitleri oldukça zararlıdır. E. coli O157:H7çeşidi bilinen en zararlısıdır
Alt üriner sistem enfeksiyonları
Alt üriner sistemde enfeksiyon gelişebilmesi için mikrobun tutunacağı bir bölgeye ihtiyacı vardır. İdrar mesaneden üreta ile dışarıya doğru belli bir akımla akarak mikrobun tutunmasını ve çoğalmasını zorlaştıracaktır. Mesane, prostat ve böbrek pelvislerinde idrar akımı daha azdır. Bu nedenle mikrop idrar akımının daha az olduğu mesane, prostat ve böbrek pelvislerinde daha kolay ürer ve enfeksiyon oluşturur.
İdrar yolları enfeksiyonundan korunmanın basit bir yolu bol su içmektir. İçilen su miktarı arttıkça sistemden boşalan idrar akımı da artacak ve mikrobun içeriye doğru ilerlemesine mani olacaktır.
Benzer şekilde, cinsel ilişki sonrası idrar yapmak partneriniden aldığınız mikrobun idrar akımıyla dışarıya atılmasını sağlayacaktır ve sağlığınız için koruyucudur.
İdrar yolları enfeksiyonu gelişebilmesi için mikrobun üretra ucundan mesaneye kadar (idrar akımına ters yönde) ilerlemesi gerekir. Üretra; içerisinden belli bir hız ve debide idrar geçen hortum gibi bir yapıya sahiptir. Üretra içerisinden dışarıya doğru akan idrarın akım gücü, mikrobun akıma ters yönde ilerleyerek iç tarafa yani mesaneye ulaşmasını önleyecektir. Bu nedenle taş düşürmemiş, daha önce idrar yolu enfeksiyonu geçirmemiş, epitel dokusu sağlam ve uzun bir üretra idrar yolları enfeksiyonundan korur. Erkek üretrası yaklaşık 18-20cm kadardır. Kadın üretrası ise yaklaşık 4 cm kadardır. Erkeklerde daha uzun bir üretraya sahip olduklarından, idrar yolu enfeksiyonu geçirme sıklıkları kadınlara nazaran çok daha azdır.
Kadınlarda rektum ve mesane çıkışı olan üretra birbirine oldukça yakındır. Tuvalet temizliği esnasında arkadan öne doğru yapılan temizlik işlemleri esnasında rektum çevresindeki enfeksiyon kaynakları öne yani üretra yakınlarına taşınmış olur. Kadınlarda arkadan öne doğru yapılan temizlik işlemleri üriner sistem enfeksiyonlarını arttıracaktır. Bu sebeple kadınların silme, yıkama vb temizlik işlemlerini önden arkaya doğru yapması üriner sistem enfeksiyonlarından koruyucudur. Tamamen aynı şekilde arkadan öne doğru yapılan temizlik işlemleri vajinal enfeksiyonların da artışına neden olur. Önden arkaya yapılan temizlik işlemleri vajinal enfeksiyonlardan da koruyucudur.
Böbrek taşı ya da kum düşürmek, daha önceden geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonu, bazı kemoterapi ilaçları ve sonda takmak gibi müdahaleler idrar yollarını tahriş edecektir ve idrar yolları enfeksiyonuna daha yatkın hale getirecektir.
Şu durumlarda idrar yolları enfeksiyonu sebebiyle Üroloji(bevliye) doktoruna başvurabilirsiniz
- Kum veya taş düşürmenizle beraber ateşiniz yükseldiğinde
- İdrar yaparken yanma ve ağrı hissettiğinizde
- İdrar yaparken kan geldiğinde
- Yüksek ateş ve böğür ağrısı eşlik ediyorsa
- Kadında, idrar yaparken yanma ve ağrı hissiyle beraber vajinal akıntı varsa
Üriner sistem enfeksiyonları nelerdir?
- Üretrit: Mesanedeki idrarın boşaltılmasını sağlayan hortum benzeri kanalın enfeksiyonudur. İdrar yaparken ağrı ve yanma ön plandadır.
- Prostatit (prostat enfeksiyonu): Erkeklerde idrar yanmasına neden olabilir.
- Rahim ağzı(vulva) ve vajina enfeksiyonu: Genellikle idrar yanmasına kaşıntı, kötü kokulu akıntı ve ağrılı cinsel ilişki eşlik eder. Bakınız: vajinal akıntılar
- Sistit (mesane enfeksiyonu): Ateş genellikle olmaz veya çok hafiftir. İdrar yaparken yanma, ağrı ve sık sık idrara çıkma ön plandadır. Gram-negatif çomaklara etki eden ve idrara geçen neredeyse tüm anti-mikrobik ajanlar akut basit sistit tedavisinde etkilidir. Akut basit sistit tedavisi 3 gündür.
- Böbrek enfeksiyonları: İdrar yanmasına genellikle yüksek ateş, bulantı, kusma ve böğürde ağrı eşlik eder. Normal idrar kesesi enfeksiyonuna göre daha ateşli ve ağır bir durumdur.
- Cinsel yolla bulaşan hastalıklar:Bel soğukluğu (gonore), genital herpes ve klamidya enfeksiyonları idrarda yanma ve ağrıya neden olabilirler.
Üriner sistem enfeksiyonlarında tedavi nasıl yapılır?
Üriner sistem enfeksiyonlarının tedavisi antibiyotik tedavisidir. Üriner sistem enfeksiyonlarının en sık nedeni (%60-90) E.coliismindeki bakteridir. Bu nedenle verilecek antibiyotiğin E.coli bakterisine karşı etkili olması gerekmektedir. Atibiyotik seçiminde ilk olarak trimethoprim-sulfamethoksazolveya siprofloksasinkullanılabilir.
Taş düşürme veya kum dökme gibi bir durumdan kaynaklı idrar yanmasının tam olarak iyileşmesi için bol su içmek ve hareketli olmak gerekmektedir. Kum tamamen dökülmeden, taş düşmeden veya cerrahi operasyon ile taş alınmadan idrar yanması geçmeyecektir.
İdrar yaparken yanma ve ağrı hissiyle beraber cinsel organınızda akıntı veya kaşıntı varsa mutlaka doktorunuza belirtiniz.
Gebelikte idrar yolları enfeksiyonu daha önemlidir. Enfeksiyon gebede erken membran rüptürüne ve istenmeyen başka durumlara neden olabilir. Gebeyken takip amaçlı idrar tahlillerinizi yaptırmayı ihmal etmeyiniz ve idrar yaparken yanma ve ağrı hissi duyduğunuzda mutlaka doktorunuza belirtiniz.