Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu?
Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu? Birçok türü olan sarılık hastalığı halsizlik, karın ağrısı, kilo kaybı gibi sorunlara yol açabilir. Yeni doğan bebeklerin birçoğunda da gözlenen sarılık için tedavi son derece önemlidir. Pek çok kişi sarılık hastalığı için test yaptırmadan önce “Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu?” sorusunun cevabını araştırıyor. “Sarılık nedir?” , “Sarılığın belirtileri nelerdir?” , “Sarılık nasıl tedavi edilir?” sorularının cevabı haberin detaylarında….
Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu? Birçok türü olan sarılık hastalığı halsizlik, karın ağrısı, kilo kaybı gibi sorunlara yol açabilir. Yeni doğan bebeklerin birçoğunda da gözlenen sarılık için tedavi son derece önemlidir. Pek çok kişi sarılık hastalığı için test yaptırmadan önce “Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu?” sorusunun cevabını araştırıyor. “Sarılık nedir?” , “Sarılığın belirtileri nelerdir?” , “Sarılık nasıl tedavi edilir?” sorularının cevabı haberin detaylarında….
Sarılık nedir?
Kana rengini veren ve oksijen taşıyan yapılara hemoglobin denir. Hemoglobin kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) ana yapısını oluşturan maddedir. Alyuvarların vücuttaki ömrü yaklaşık 120 gündür. 120 gün sonrasında kanda bulunan alyuvarlar yıkılıp yenilenir. Alyuvarlardaki bu hemoglobin maddesi yıkıldığı zaman bilirubine dönüştürülür. Bilirubin ise sarı renkli bir maddedir. Karaciğer, bilirubinin vücuttan uzaklaştırılması ile görevlidir. Fakat bilirubin herhangi bir nedenle vücuttan yeteri kadar uzaklaştırılamazsa kan dolaşımına katılır ve cildin, mukozaların ve göz akının sarı renkte gözükmesine neden olur.
Bebeklerde sarılık nedir?
Bebeklerde gözlenen sarılığa yenidoğan sarılığı denir. Birçok yenidoğanda sarılığa rastlamak mümkündür. Prematüre bebeklerin %80’inde, 37. haftadan sonra doğan bebeklerin ise %80’inde sarılık gözlenebilir. Bebeklerdeki sarılığın birçok nedeni olabilir. En sık gözlenen nedenlerden bir tanesi fizyolojik sarılıktır. Bebeklerin karaciğeri, doğduktan sonra bilirubin yıkılması görevini plasentadan daha yeni devir almıştır. Gelişmekte olan karaciğer, bilirubinin uzaklaştırılmasını ilk zamanlar etkin bir şekilde gerçekleştiremez, zaman geçtikçe karaciğer bilirubini etkin bir şekilde uzaklaştırır ve belirtiler kendiliğinden kaybolur.Yenidoğan sarılığı bebeklerde artmış uyku hali, dışkı ve idrar renginde değişme, emme güçlüğü gibi semptomlarla kendini gösterebilir. Sarılık kafada başlar ve vücuda yayılır. Artan sarılıkta en son el ve ayak gibi organlar sarı rengi alır. Bebeklerde geç başlangıçlı bir sarılık türü gözlenmişse ise bu genelde anne sütü sarılığı nedeniyledir. Bu tür sarılık yaklaşık 2-3 ay sürebilir. Kandaki bilirubin seviyesi tehlikeli sınıra ulaşmadığı sürece anne sütüne ara verilmez. Bilirubin yüksekliği tedavi edilmediği takdirde kalıcı beyin hasarına neden olabilir.
Sarılık belirtileri nelerdir?
Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde sarılık belirtileri aşağıdaki şekilde sıralanabilir;
- Göz içi ve ciltte sarılık
- Kaşıntı
- Halsizlik/yorgunluk
- Koyulaşan idrar
- Açık renkli dışkı
- Karın ağrısı
- Kilo kaybı
- Ateş
Sarılık tedavisi nasıl yapılır?
Sarılığa neden olan yüksek bilirubin seviyelerinin uygun tedaviyle düşürülmesi ve bilirubinin vücuttan uzaklaştırılması çok önemlidir. Çünkü yükselmiş bilirubin seviyeleri beyinde kalıcı hasara yol açabilir. Sarılık tedavisi altta yatan hastalığın türüne göre değişir. Sarılık için kullanılan neredeyse tüm tedavi yöntemleri sarılıktan ziyade altta yatan nedeni tedavi etmeye dayanır. Sarılık tedavisi için kullanılan yaygın tedavi yöntemlerinin bazıları şu şekilde sıralanabilir;
Hemolitik Sarılık Tedavisi: Hemolitik sarılık tedavisi, kansızlığa veya sağlıklı miktarda kırmızı kan hücrelerinin üretimini engelleyen diğer koşullar düzeltilerek gerçekleştirilir. Genel aneminin neden olduğu sarılık için, diyette demir desteğinin bulunması sarılık tedavisinde yardımcı olabilir. Orak hücreli anemi ve kırmızı kan hücrelerini etkileyen diğer genetik bozukluklar gibi diğer durumlarda, IV rehidrasyon ve kan transfüzyonu gibi diğer tedavi yöntemleri yapılmalıdır. Folik asit takviyesi ve dalak çıkarma ameliyatı, talasemi ve sferositoz gibi durumlardan kaynaklanan sarılığı tedavi etmek için kullanılan diğer hemolitik tedavi yöntemlerindendir. Sağlıklı miktarda kan üretiminin oldukça kısıtlı olduğu ciddi vakalarda, kemik iliği replasmanı gibi cerrahi işlemler yapılması gerekir.
Hepatosellüler Sarılık Tedavisi: Hepatosellüler sarılık, karaciğerdeki hasardan kaynaklandığından öncelikle hasarın kaynağı tedavi edilir. Enfeksiyonlardan kaynaklanan karaciğer hasarlarında, enfeksiyonun yayılmasını önlemek için antiviral ilaçlar kullanılır ve iyileşme daha yavaş gözlemlenir. Hepatit gibi enfeksiyonlarda antiviral ilaçlar haricinde steroidler de kullanılır. Siroz nedeniyle oluşan karaciğer hasarı olan hastalar için doktorlar genellikle düşük protein diyeti verir ve hastanın alkolden tamamen uzak durmasını tavsiye eder. Beta bloker ve intravenöz antibiyotik de siroz tedavisinde kullanılır. Karaciğer kanseri de sarılık varlığının önde gelen nedenlerinden biridir, bu durumda yaygın kanser tedavi yöntemleri uygulanır. Kemoterapi ve radyoterapi gibi tedavi seçenekleri hastalığın ilerleyişine bağlı olarak tercih edilir. Ağır vakalarda, tedavi için hastanın karaciğer nakli olması gerekebilir.
Tıkanıklık Sarılığı Tedavisi: Tıkanıklıktan kaynaklanan sarılık vakaları, cerrahi yöntemler kullanılarak tedavi edilir. Safra kesesi taşı nedeniyle oluşan sarılık vakalarında, doktorlar hastaya safra kesesi taşı üretimini engelleyebilecek bir diyet değişikliği önerir. Safra taşlarının çözülmesini amaçlayan ilaçlar da tedaviyi daha etkili hale getirmek için kullanılır. Ağır vakalarda, safra kesesi taşlarının veya safra kesesinin tamamen değiştirilmesini sağlamak için ameliyat yapılır.
Sağlık ocağı sarılık testi yapıyor mu?
Sarılık hastalığının teşhisinde tahliller son derece kıymetlidir. Söz konusu tahlillerin bazıları sağlık ocaklarında da yapılıyor. Ancak detaylı tahliller hastanelerde yapılabiliyor. Sarılık şüpheniz varsa önce aile hekimine danışmalısınız; ardından doktorunuz sizi muayene sonucunda hastaneye yönlendirebilir.
Sarılık için yapılan testler nelerdir?
Laboratuvar testleri
Olası testler:
Karaciğer Paneli
ALT (Alanin aminotransferaz)
ALP (Alkalen fosfataz)
AST (Aspartat aminotransferaz)
Bilirübin, Total (bağlı ve serbest), Direkt (bağlı) ve İndirekt (serbest)
Albumin
GGT (Gama-glutamil transferaz)
Hepatit A
Hepatit B
Hepatit C
Tam Kan Sayımı
Retikülosit Sayımı (tam kan sayımı sonucu normal değilse)
Laboratuvarda yapılmayan testler
Karaciğer, safra kesesi ve safra yollarının durumu ve anatomisini değerlendirmeye yardımcı olmak için görüntüleme testleri ve karaciğer biyopsilerinden yararlanılabilir. Bu testler aşağıdakileri içerebilir:
Batın ultrasonu
BT (Bilgisayarlı tomografisi) taraması
Endoskopik retrograt kolanjiyopankreatografi (ERCP, pankreas ve safra kanallarının görüntülemesi)
Karaciğer biyopsisi