Sosyal Güvenlik Reformu olarak bilinen 5510 sayılı Yasa 16 Haziran 2006 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Ekim 2008 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Reform genel olarak 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girmiş olmakla birlikte geçiş süreciyle ilgili bazı konuları düzenleyen maddelerin sigortalılar tarafından bilinmesi ve buna göre hareket edilmesinin sigortalılar bakımından büyük önemi var.
İşte bu konulardan birisi de yasanın geçici 17’nci maddesinde yerini bulan 5 yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan Bağ-Kur (yeni adıyla 4/b’li) sigortalılarının borcunun silinmesi ve sigortalılığının durdurulmasıdır.
KURUM RAHATLAYACAK
Bu uygulamanın Kurum yönüyle sağlayacağı fayda, gerçekte alacak olmadığı halde sanal olarak alacak görünen Bağ-Kur prim alacaklarının Kurum alacakları arasından çıkartılması olacaktır.
Örneğin; 1982 yılının Ocak ayında açtığı bakkal nedeniyle Bağ-Kur tescili olan, ancak aynı yılın Aralık ayında bakkalını kapatan fakat bunu Bağ-Kur’a ibraz etmeyen bir kişi Kurum kayıtlarında 27 yıllık Bağ-Kur’lu olarak görünmekte ve buna göre de prim borcu görünmektedir. Oysa bu kişinin gerçek Bağ-Kur sigortalılık süresi 1 yıl olacak ve buna göre prim tahakkuk ettirilecektir.
Bilindiği üzere, yasal düzenleme gereği 30 Nisan 2008 tarihi itibarıyla 5 yıl (60 ay) üzeri döneme ilişkin prim borcu bulunan Bağ-Kur sigortalılarının prim borçları silinecek ve sigortalılıkları durdurulacaktır. Yasa koyucu geçici 17’nci maddede 6 aylık bir geçiş süreci öngörmüş, bu sürecin başlangıcının ise yayımlanacak tebliği takip eden aydan başlayacağını belirtmiştir. Söz konusu tebliğ 14 Ocak 2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır. 6 aylık süre 1 Şubat itibarıyla başlamış olup 3 Ağustos günü sona erecektir.
SİGORTA DONDURULUYOR
Bu süre içerisinde, 5 yıl üzeri döneme ilişkin borcu bulunan sigortalılardan ödemesi olanların ödemelerinin karşıladığı ay sonu itibarıyla, ödemesi olmayanların ise tescil edildikleri tarih itibarıyla sigortalılıklarının durdurulması düzenlemesi getirilmiştir. Bu durumdaki Bağ-Kur sigortalılarının sigortalılığa ilişkin faaliyetleri devam etmekte ise 1 Mayıs 2008 tarihi itibarıyla sigortalılıkları tekrar başlatılacaktır.
Geçici 17’nci maddenin 3’üncü fıkrası gereği, sigortalılığı durdurulan kişiler ya da hak sahipleri daha sonra müracaat ederek durdurulan sigortalılık sürelerinin canlandırılmasını isteyebilecekler. Durdurulan sigortalılık süresi için çıkartılan borç tutarının tamamını kendilerine tebliğden itibaren 3 ay içerisinde Kuruma ödeyerek bu süreleri sigortalılık süresi olarak kazanabileceklerdir.
Yasa gereği, 5 yılı aşan süreye ilişkin prim borcu bulunan Bağ-Kur’lular, 3 Ağustos gününe kadar yaptıkları ödemenin karşıladığı süre kadar sigortalılık süresi kazanacaklar, 5 yılı aşan süreye ilişkin prim borcu var ise borcu silinecek, sigortalılığı ise durdurulacaktır.
Buna göre, 30 Nisan 2008 tarihine kadar 15 yıl sigortalılığı olan ve hiç ödemesi olmayan bir Bağ-Kur’lunun ya da hak sahibinin bu süreyi geri kazanmak istemesi durumunda 15 yıla ilişkin primin tamamını ödemesi gerekmektedir.
Oysa 3 Ağustos 2008 tarihine kadar olan geçiş süresinde 15 yılın 5 yıllık kısmına isabet eden prim borcunu ödeyen sigortalının, 10 yıllık sigortalılığı durdurulacak ve 10 yıla isabet eden borcu silinecektir.
ÖDEMEK SİZİN LEHİNİZE
Örneğin; bu sigortalının vefat etmiş olması halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanabilecektir. Yine aynı şekilde, 10 yıl sigortalılığı olduğu halde hiç ödemesi olmayan Bağ-Kur sigortalısının 10 yıllık sigortalılık süresi durdurulacak, borcu da silinecektir. Ancak bu sigortalı veya hak sahiplerinden birisinin 3 Ağustostan sonra bu süreyi canlandırmak istemesi durumunda 10 yıla ilişkin borcun tamamını ödemesi gerekecektir. 3 Ağustostan sonra kısa bir süre gerektiği halde daha fazla süre için prim ödeme gerekebilir.
Sosyal güvenlikte 1 gün bile olsa sigortalılık süresi önem arz ettiğinden, Bağ-Kur sigortalıları ve hak sahiplerinin yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında 3 Ağustos 2009 tarihine kadar durumlarını değerlendirerek Sosyal Güvenlik Kurumuna olan prim borçlarını ödemelerinin lehlerine olacaktır.
(Kaynak: Türkiye Gazetesi | 14.06.2009)