Sistolik basıncın 14′ten, diastolik basıncın 9 - 9.5′tan yüksek oluşu ile hipertansiyon başlar. Kişide hipertansiyon teşhisi konulabilmesi için birçok kereler yapılan ölçümlerin sonucunda yüksek değerlerin bulunmuş olması gerekir.
Hipertansiyon günümüzde özellikle ABD’de olmak üzere tüm dünyada en yaygın hastalıkların başında gelmektedir.Kan basıncını belirleyen iki temel faktör vardır. Bunlar:
- Kalbin pompaladığı kan miktarı,
- Kanın gittiği arterin çapının daralmasıdır.
Hipertansiyonun ortaya çıkışındaki sebep tam olarak bilinmiyorsa primer veya esansiyel (essential) hipertansiyon olarak kabul edilir. Dünyadaki hipertansiyonlu kişilerin % 90-95′i bu şekildedir. Genelde hipertansiyon birçok faktörün kombinasyonuyla ortaya çıkmış olabilir. Bu durum diyetten, eksersiz azlığından, metabolizmadan kaynaklanan nedenlerden, stresten ve genetiğinden ortaya çıkabilir. Az görülen ikinci hipertansiyon tipi, ikinci bir hastalığın sonucunda ortaya çıkmış olan sekonder hipertansiyondur. Hiperaldosteronizm ve böbrek hastalıkları hipertansiyon oluşturan en önemli hastalıklardır. Böbrekler vücuttaki tuz ve suyun miktarını düzenler. Şayet yüksek oranda tuzlu diyet kullanılmışsa suyun reabsorpsiyonu da artacaktır. Kan hacminin artması tansiyonun yükselmesine sebep olur. Fazla tuz aynı zamanda damarların daral-masına da yol açar. Hipertansiyon şayet tedavi edilmezse, uzun süre içerisinde belki de ölümle sonuçlanacak olan kalp krizi, beyin kanamas,, böbrek hasarı, felç (inme) veya görme kaybı ortaya çıkarabilir. Uzun süre yüksek kan basıncına maruz kalan damarlarda kalınlaşma ortaya çıkar. Bu durum arterlerin esnekliğini azaltır. Bu durumda eğer kanda yüksek oranda yağ varsa sertleşen damarlarda yağların birikmesine sebep olur ve neticede damarlar daralmaya başlar. Bu durum arterioskleroz olarak adlandırılır. Hipertansiyon ile damar hasarı arasında olumsuz yönde bir devir vardır. Hipertansiyon arttıkça damar hasarı artar, damar hasarı arttıkça hipertansiyon artar. Hipertansiyonu kontrol altında tutabilmek için:
- Aşırı kilolu olan insanlarda kilo kaybı, tansiyonun düşmesini sağlayacaktır.
- Özellikle kilolu olanların kesinlikle alkolden uzak durması gereklidir.
- Tansiyonun düşmesi için eksersiz yapılmalıdır.
- Tuzdan uzak durulmalıdır.
- Potasyum, kalsiyum ve magnezyumlu diyete tansiyonu düşürdüğü için ağırlık
verilmelidir.
- Sigara içilmemelidir.
- Stresten mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
Hipertansiyonun ilaçla tedavisi sayesinde kişilerin tansiyonu düşürülerek olu¬şabilecek hasarların engellenmesine çalışılır. Bugün çalışma sistemleri farklı birçok an- tihipertransif ilaçlar vardır. Bunlardan ACE (Angiotensin converting enzyme), anji- otensin dönüştürücü enzim inhibitörleri kuvvetli vazokonstriktör olan anjiotensin II oluşumunu engelleyerek vazodilasyon sağlar. Diüretikler, kan hacmini azaltarak kan basıncının düşmesini gerçekleştirirler. Beta blokerler renin sekresyonunu inhibe ederek ve kalp kasılması ile hızını düşürerek etkili olurlar. Ayrıca kalsiyum kanal blokerleri, damar düz kas hücrelerine kalsiyum girişini yavaşlatarak hipertansiyonu düşürürler. Bunlardan diüretiklerin etkisi oldukça hızlıdır.