1 Kasım seçim sonuçlarının ardından başkanlık sistemi tartışmaları yeniden alevlendi. Ancak seçimden hemen önce yapılan araştırmalara göre başkanlığa destek, AKP ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın en güçlü döneminde bile yüzde 40’ı geçemedi.
Vatan gazetesinden İlker Akgüngör’ün haberine göre, araştırmalarda başkanlık sistemine desteğin zayıf olduğu, AKP seçmeninin de en az yüzde 25’inin ikna olmadığı sonucu ortaya çıktı.
Araştırmacıların genel kanısı; halkın, başkanlık sistemi sonrasında Türkiye’nin bölüneceğini düşündüğü için karşı çıktığı yönünde.
‘2010’dan beri soruyoruz’
Konsensüs Araştırma Genel Müdürü Murat Sarı, 2010’dan beri sorduklarını ancak Sarı’nın, araştırmalar ışığında vardığı sonuç şöyle: “2011’de halkın sadece yüzde 39’u başkanlığa ‘evet’diyordu. Eylül 2014’teki son araştırmamızda halkın yüzde 67’si başkanlığa ‘hayır’ dedi. Son ankette AK Parti seçmeninin yüzde 55’i başkanlığa karşı olduğunu belirtti. Halk, başkanlık dendiğinde; Güneydoğu ve Doğu Anadolu’da bir kanton olacak, Türkiye’nin üniter yapısı bozulacak ve bölünecek diye bakıyor. Bu nedenle başkanlığa karşı çıkıyor.”
‘Başkanlık denilince akla Erdoğan geliyor’
Andy-Ar araştırmadan Faruk Acar ise geçen Şubat ve Nisan aylarında yaptıkları iki araştırma neticesinde; başkanlık sistemine‘evet’ diyenlerin oranının yüzde 30-35 oranında olduğunu söyledi.
Acar sözlerine şöyle devam etti: “Yüzde 65-70’lik bir kesim başkanlık sistemine karşı. Halkın yaklaşık yüzde 30’u başkanlık sistemini bilmiyor. Başkanlık sistemini tek adamlık, padişahlık ve ABD sistemi olarak tanımlıyor. Başkanlık dendiğinde; halkın aklına sadece Cumhurbaşkanı Erdoğan geliyor.”
‘Yüzde 70 hayır diyor’
1 Kasım seçim sonuçlarında en yakın tahminde bulunan A&G Araştırma’nın sahibi Adil Gür, Aralık ve Ocak aylarında halkın yüzde 70’inin ‘hayır’ dediğini söyledi.
Gür, “Halkta, başkanlık eşittir; federasyon, federasyon da eşittir; bölünme şeklinde bir algı var. Asıl problem; AK Parti yüzde 50 oy aldığında bile her dört seçmeninden birini ikna edemiyorsunuz. Türkiye, Kürt sorununu çözmeden başkanlığı tartışamaz. Türkiye bir anayasayla Kürt sorununu çözerse, bölünme paranoyasını kaldırırsa destek artar ve başkanlığa geçilebilir. Şu anda referanduma gidilse hayır çıkar” diye konuştu.
‘Halk otoriter bir yönetim olacağını hissediyor’
Metropoll Araştırma’nın Başkanı Özer Sencar da başkanlık sisteminin, halk nezdinde kabul görmediğini savunanlardan.
Sencar durumu şöyle yorumladı: “En son Eylül 2015’te yaptığımız ankette, başkanlığa destek yüzde 32 çıktı. Halkın yüzde 54’ü net istemiyor. Son üç yılda en az 10 kere ölçtük, başkanlığa destek yüzde 32’yi geçmedi. AKP seçmeninin yaklaşık yüzde 45-50’si de istemiyor. Şimdiye kadar AKP seçmenin başkanlığa en büyük desteği yüzde 54 oldu. Halk parlementer sistemle ilgili şikayetleri olsa da Ortadoğu ve dünyadaki örneklere bakarak Recep Tayyip Erdoğan’ın yönetim biçiminin otoriter bir yönetim olacağını hissettiği için karşı çıkıyor.”