Rus heyetinin 5 yıl aradan sonra AKPM’ye (Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi) dönmesi, Ukrayna ve diğer ülkelerin demokratik toplumları ve siyasetçileri tarafından şoke edici bir şekilde karşılandı.
Ukrayna Milletvekili, Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) Başkanı Refat Çubarov, AKPM’nin bu kararının açık ve gizli sebeplerini, Rusya’nın gelecek süreçte olası hamlelerini ve Rusya’nın Avrupa’ya dönüşünün nasıl durdurulabileceği ile ilgili QHA’ya özel açıklamalarda ve değerlendirmelerde bulundu.
Rusya’nın AKPM’ye dönmesi için 118 ülke oy verdi. Bu neyin göstergesi? Rusya’nın etkisinin artması mı, Ukrayna’nın zayıflaması mı yoksa Avrupa’nın satın alınmasının sonucu mu?
Bu (durum), Ukrayna’nın yeni zorluklarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Bazı önemli Avrupa ülkelerinin kendi çıkarları için Rusya ile derin uzlaşmalara gidebileceğini gösteriyor. Bu uzlaşmalar, Ukrayna’nın toprak bütünlüğü için tehlikeli olmakla birlikte Ukrayna’nın milli çıkarlarına karşı da işleyebilir.
AKPM, suçluyu cezalandırmak yerine daha önce talep ettiği hiçbir şartı yerine getirmeyen Rusya ile diyaloga girmeyi tercih etti. Avrupalı siyasetçiler, Rusya tarafından yapılan ihlallerin düzeltilmesi için bir uzlaşmaya vararak onu masaya oturtmak gerektiğini söylüyor. Ancak bu ilk uzlaşma aslında uluslararası hukuku ihlal eden ülkenin karşısında, Avrupa prensiplerinden (vazgeçip) bir adım geri atmak demek oluyor.
Bu durumda Rusya nasıl davranacak? AKPM’nin kararını kullanarak işgal altındaki topraklarda yaşayan insanlara karşı baskılarını arttıracak mı?
Rusya kendi isteklerini yerine getirirken uluslararası hukuk sisteminin olmadığına karar verdi. Ona göre, Rusya’ya karşı sorumlulukları olanlar için uluslararası hukuk var. AKPM’de Rusya çok klas ve klasik bir şekilde herkesi kullandı. Uluslararası hukuk normları sınırlarına çıkmayı başaran vahşi bir hayvan gibi davranıp herkesi komşuluk, barış isteği normlarını kullanma noktasında zorladı.
Rusya heyetinin, AKPM’ye dönmesini Rusya sadece zafer şeklinde değil yüz verme gibi görüyor. Bu karar batı toplumunun; Rusya tarafından Gürcistan ve Ukrayna’da yapılan cinayetleri, Malezya uçağını, Suriye’de işlenen cinayetleri ve gelecek dönemde işleyeceği cinayetlere yüz vermesi anlamına geliyor.
Rusya şu an mutlu. Ancak bütün temel yaptırımlar AB ve ABD sınırlar içerisinde olduğu için Rusya için aslında bir şey değişmedi. Bu başarıyı kullanarak Rusya kendi toplumuna her şeyi doğru yaptığını (söyleyerek), Kırım’ın işgali, Donbas’ta 13 bin askerini öldürmesi, Suriye savaşı konusunda haklı olduğunu gösterecek.
Rusya’nın AKPM’ye dönmesinden sonra sadece Ukrayna değil Avrupa da kaybetti o zaman?
Bu konuda fikit yürüten birçok uzmanın fikirlerini burada seslendirmek istemiyorum ama bence AKPM tarafından temsil edilen Avrupa yeni bir savaş ihtimaline yol açtı.
Orada ne yaptığını farkında olmayan hiçbir insan yok. Kendilerine Kırım’ı hiçbir zaman vermeyeceklerini, Rusya’nın işgallerini tanımayacaklarını, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünün yenilenmesinde elinden geleni yapacaklarını tekrarlasalar da bunlar boş laf. Hareketleri ise büyük bir ihanetin başlangıcı. Sadece Kırım, Kırım Tatarları, Ukrainlere karşı yapılan ihanet değil. Bütün Avrupa’ya karşı yapılan ihanet. Rusya’nın, Ukrayna’ya karşı saldırısıyla başlatılan jeopolitik krizin, barışçıl bir yöntemle çözülmesi bence artık mümkün değil.
Rusya’nın AKPM’ye dönmesini destekleyen ülkeler arasında sizi en çok şaşırtan ülke hangisidir?
Hollanda’nın duruşu çok şaşırttı. Oylamadan yaklaşık bir hafta önce ölenler arasında çoğunluğunun Hollanda vatandaşı olduğu Malezya uçağının son araştırma raporları açıklandı. Rapor sonuçları, uçağın Ukrayna’nın kontrolü dışında olan bölgede Rus füzeleri tarafından düşürüldüğünü göstermişti.
Rusya’nın geri dönmesini desteklediğini açıklayan Başbakan Teresa May başta olmak üzere Birleşik Krallık’ın pozisyonu da çok şaşırttı.
Türkiye’nin duruşunu nasıl yorumlarsınız?
Türkiye ve Azerbaycan’ın AKPM’deki durumu çok zor, onlara karşı çok kritik ve sert belgeler kullanılıyor. Onlar, milli heyetlerinin sorumluluklarının durdurulma mekanizması saklansa bir gün bu kısıtlama onlara da dokunur diye korkuyorlar. Sadece ileriki zamanlarda olabilecek tehlikeleri önlemeye çalıştılar. Üzücü bir şey çünkü yaptırımlardan korkarak kendi evine savaş getirmek mümkün.
Bazı AKPM heyetleri Rusya Federasyonu’na karşı 5 yıl boyunca uygulanan yaptırımların hiçbir sonuç getirmediğini söylüyor, buna katılıyor musunuz?
Her korkak kendi onursuz hareketini aklamak için bir açıklama uydurur.
1949’da kurulan AKPM’nin
ana prensibi demokrasi ve insan haklarıdır. Bir ülke diğer bir ülkeye saldırıp
halkını öldürüyorsa insan hakları nasıl korunacak, söyler misiniz?
Bazı önde gelen siyasetçilerin açıklamaları o kadar iğrenç ki, bu açıklamayı yapan insanlar kendi kendilerini küçük düşürüyorlar.
Sözde Rusların demokratik haklarını korumak gibi nedenler dışında Rusya’nın, AKPM’ye geri dönmesini hangi motivasyon sağlamış olabilir?
Hükûmetlerin emirleri, ülkelerin heyetlerinin duruşlarından üstün çıktı. Ukrayna heyetinin bazı üyeleri ve diğer ülke delegeleri, hükûmetlerinin verdiği emri yerine getirirken utançlarından gözlerini saklamak zorunda kaldıklarını söyledi. Hükûmetler geçici çıkarlar yüzünden böyle bir karara vardılar. Hükûmet başındaki insanların bütçeye ihtiyacı var, bütçe ise bir yerde Rusya ile olan ticari ilişkilere bağlı. Hükûmetteki partilerin ucuz gaza yani Kuzey Akım-2’ye ihtiyacı var.
Birçok uzman sebebin para
olduğunu söylüyor.
Ukrayna hükûmeti şimdi ne yapmalı?
Ukrayna heyetinin bütün üyelerinin mükemmel olduğunu ve Ukrayna’nın çıkarlarını savunmak için gösterdikleri çabalarının en yüksek nota layık görülmesini vurgulamak istiyorum. Heyetimiz farklı siyasi güçlere mensup insanların milletvekillerinden oluşmasına rağmen ve hatta seçimlerin arifesinde birbirlerine karşı rakip olmalarına rağmen çok uyumlu çalıştılar.
Zaten milletvekilleri tarafından kabul edilen bir ara çözüm var. Tek bir politikayı yürütmek için hem Cumhurbaşkanı hem de Dışişleri Bakanlığına başvurdular. Şimdi AKPM heyetimizin milletvekilleri, yalnızca Ukrayna ile ilgili meselelerin ele alınacağı toplantılara katılmaya karar verdiler. Avrupa Konseyi tüzüğü tarafından sağlanan tüm mekanizmaları ve diğer belgeleri kullanarak yıl sonuna kadar en azından Rusya temsilcilerinin önemli görevlerde bulunmasını önleyecekler.
Ukrayna Parlamentosunda, Avrupa Konseyi’nde oluşan durum ile ilgili bir oturumun yapılmasına katılıyorum. Rusya’nın, AKPM’ye dönmesi bu oturumu açmak için bir bahane ama asıl sebep, Avrupa Konseyi’nin ulusal heyetlerinin oylarının çoğunluğuyla, bu uluslararası yapının temelinde yatan değerleri ve ilkelerinden açıkça vazgeçmesidir. Yani bu teşkilatın özü tamamen değişti. Kendi tüzüğünde hiçbir şey değiştirmeden açık oylamayla temel belgelere aykırı olan hareketlere yol açtı. Bu durumda, Ukrayna Parlamentosu bu gerçeği değiştirmek için mücadele edip etmeyeceği konusunda karar vermeli.
Ama tek başımıza bunu
başaramayız. Alacağımız karar ne olursa olsun AKPM’de bizim tarafımızda olan,
geçici bir çıkarlara değil prensiplere kıymet verenlerin onayından geçmeli.