Emeklilerin taban aylığının belirlenmesine ilişkin kanun teklifi TBMM plan ve bütçe komisyonuna Nisan 2019 itibarıyla sunuldu. Teklif ile emekli aylıklarının asgari ücret tutarından düşük olmaması amaçlanmaktadır. TBMM’ye sunulan kanun teklifinin gerekçesi ve tüm detaylarını My Memur olarak hazırladık.
Türkiye’de emekliler 12 milyonu aşan sayılarıyla en önemli toplumsal gruplardan birini oluşturmaktadırlar. 8 milyonu aşkın yaşlılık aylığı alan emekli ve 4 milyon civarındaki hak sahipleri ile birlikte emekliler ciddi geçim sıkıntısı yaşamaktadırlar. Sosyal güvenlik mevzuatında 2000’li yıllarda yapılan değişiklikler ve özellikle 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çalışanlar yanında emeklileri de oldukça olumsuz etkilemiştir.
Emekliliğe erişim hakkı 2008 yılından sonra daha da zorlaşmış, emeklilik yaşı yükselmiş, emekli aylığı elde etme koşullan zorlaşmış ve emekli aylıkları düşmeye başlamıştır. Emekliler 2000’li yıllardan sonra giderek daha fazla ekonomik sıkıntı çekmeye başlamışlardır. Ayrıca emeklilikte yaşa takılanlar ve aynı koşullarda fakat farklı zamanlarda emekli olanların aylıkları arasındaki büyük eşitsizlikte devam etmektedir.
SGK verilerine göre, Türkiye’de toplam 8 milyon 402 bin kişi emekli aylığı almaktadır. Ancak emekli aylığı bağlama ve hesaplama koşullarının sık sık değiştirilmesi sonucunda benzer koşullarda ancak farklı dönemlerde emekli olan sigortalıların aylıkları arasında ciddi eşitsizlikler ortaya çıkmıştır. Çalışma süresi, prim gün sayısı aynı olan milyonlarca emekli emekli oldukları dönemde uygulanan sistemden dolayı daha düşük emekli aylığı almaktadırlar. Bu durum eşitlik ilkesinin ihlaline yol açmaktadır.
Öyle ki, asgari ücretteki artış emekli aylığı seviyelerine aynı oranda yansımamaktadır. Asgari ücret tespit yönetmeliği asgari ücreti işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret olarak tanımlanmıştır. Tanıma göre asgari ücret altında alman her ücret temel ve zorunlu ihtiyaçları karşılamasının mümkün olmadığını göstermektedir. Ancak emekli aylıkları için böyle bir kriter söz konusu değildir.
Oysa asgari emekli aylığının asgari ücretin altında olmaması gerekir. SGK verilerine göre 2000’li yıllardan bu yana asgari emekli aylıklarının net asgari ücrete oranı giderek düşmektedir. TÜİK ve SGK sonuçlarına göre asgari ücret ve büyüme oranları ile emekli aylıkları arasında makasın açıldığı görülmektedir. 2002 yılından itibaren GSYH’den emeklilerin aldığı pay azalmaktadır. Türkiye’de zorunlu ve temel ihtiyaçların giderilmesi için taban ücret olarak belirlenen asgari ücrete yapılan zam karşısında da emekli aylıkları küçülmektedir. Bu durum Türkiye’de 12 milyonu aşkın emekli ve hak sahibi olduğu göz önüne alındığında ailelerle birlikte daha fazla kişiyi etkilemektedir.
Bu Kanunla, tabi oldukları ilgili mevzuat hükümlerine bakılmaksızın emeklilerin taban maaşlarının o yıl için belirlenen asgari ücret miktarından az olmaması amaçlanmıştır denildi.
Kanun teklifi tam metni için tıklayınız: