Hitit, Roma ve Bizans dönemleri izlerini taşıyan yapılardan en önemlisinin tepede bulunan küçük kriter çukurunun içine yapılan havuz olduğunu ifade eden Baykara, şunları kaydetti:
"Başdağ'ın üç tarafında askeri yapılar ve kilise kalınt ıları var. Karadağ, yapısı itibarı ile bünyesinde hiç su kaynağı olmayan bir dağ. Başdağ tepesinde bulunan küçük kriter içerisine Hititler tahminen 3 bin yıl önce 2 havuz yapmışlar. Yan duvarları küçük taşlarla örülü bu havuzların ü st kısımları kesme taşlarla örülü. 10 metre yarı çapında olan yuvarlak büyük havuzun 2 metrelik bölümü şu anda gözüküyor. Havuzun içi toprakla dolmuş. Derinliğin 15 - 20 metreyi bulabileceğini tahmin ediyoruz. Dikdörtgen şeklindeki küçük havuzda aynı sistemle yapılmış. Buranında derinliği belli değil. Yağmur ve kar sularının havuzlarda birikebilmesi için kanallar açılmış. Bu havuzlarda biriken sular gerek insanların ihtiyacı gerekse hayvanların ihtiyacı için kullanılmış."
Binlerce yıl geçmesine rağmen Karadağ'da hayvancılık yapan yöre halkının hala hayvanlarının su ihtiyacının bir bölümünü bu havuzdan karşıladıklarını belirten Baykara, "Kışın bu havuzda biriken sular yaz boyunca hayvanlar tarafından kullanılıyor. Havuzun kenarındaki taştan oyulma su teknelerine sular dolduruluyor ve hayvanlar içiyor. Bu gün imkanlar genişlediği için hayvancılık yapan insanlar ağıllarına tankerlerle su taşıyabiliyorlar. Fakat yabani hayvanların su ihtiyacının karşılandığı tek yer burası" dedi.
-"HAVUZ HAKKINDA DETAYLI BİR ARAŞTIRMA VE ÇALIŞMA YAPILMALI"-
Bu yapıların bu gün bile kullanılmasının havuzların ne kadar önemli olduğunun ispatı olduğunu belirten Baykara, şöyle devam etti:
"Havuzlar hakkında çok detaylı bir araştırma yapılmamış. Buraya araştırma yapmaya gelen uzmanlar havuzun yaklaşık 3 bin yıl önce Hititler zamanında yapıldığı Roma ve Bizans dönemlerinde tamir edilip geliştirildiği görüşündeler. Tam anlamıyla Hitit, Roma veya Bizans yapısı diyemiyorlar. Söylenen bu tür bir su yapısının çok fazla örneğinin olmaması. Biz geçen yıl havuzun içini Kültür ve Turizm Müdürlüğünün hazırladığı proje kapsamında 3 ay boyunca temizlemeye çalıştık. Ancak 1 metrelik bölümünü temizleyebildik. Derinliğin çok fazla olduğunu düşünüyoruz. Yetkililer ilgi gösterip de havuz hakkında detaylı bir araştırma ve çalışma yapılırsa Türkiye'de çok önemli bir târihî yapının gün ışığına çıkartılacağı ve geçmişle ilgili önemli bilgilerin ortaya çıkacağını umuyoruz. Belediye olarak bizim gücümüz yetmiyor."
Karaman İl Kültür ve Turizm Müdürü Cengiz Orta ise Karadağ'ın tarihin her döneminde önemli bir yerleşim alanı olduğunu dile getirerek, şu ana kadar çok detaylı bilimsel bir çalışmanın yapılmadığını söyledi.
Orta, Karadağ ve havuzun bir an önce turizme kazandırılması için çalışmalarının devam ettiğini belirtti (AA).