GELİŞİM İLKELERİ
1.Gelişim,kalıtım ve çevre etkileşiminin bir ürünüdür.
–Bireyin gelişimi,kalıtımdan getirdiği özellikler(saç rengi,göz rengi,cinsiyet,beden biçimi) ile çevreden edindiği bilgi,beceri, ve tutumların etkileşmesiyle şekillenir.
ÖRNEK: Kalıtım yoluyla getirilen zekâ kapasitesinin tam olarak kullanılabilmesi için,bireyin bilişsel gelişimini besleyen bir çevre içinde etkileşimde bulunması,zengin yaşantılar kazanması gerekmektedir.
2.Gelişim süreklidir ve belli aşamalarda gerçekleşir.
Gelişim canlıyla birlikte başlar,sürekli devam eder.Gelişimde her aşama kendinden öncekine dayalı,kendinden sonraki aşamaya hazırlayıcıdır(temeldir).Ancak bu gelişim aşamaları birbirinden kesin çizgilerle ayrılmış değildir.Birbiriyle iç içe girmiş olabilir.
ÖRNEK:Somut işlemler dönemini yaşayan bir çocuğun bir sonraki aşama olan soyut işlemler döneminin alt yapısı kurulmuş olur.
3.Gelişim nöbetleşe devam eder.
Çeşitli dönemlerde gelişim alanları nöbetleşerek ön plana geçebilir.Bir gelişim alnının çok hızlandığı dönemlerde,diğerleri duraklama gösterebilir.
ÖRNEK:Yürümenin ön plana çıktığı dönemde,konuşma duraklama eğilimi gösterebilir.
4. Gelişim baştan ayağa,içten dışa doğrudur.
Önce başın hareketi kontrol edilir.Daha sonra göğüs,karın,bacaklar ve ayağın kontrolü sağlanır.Ayrıca,önce beden ve iç organların,daha sonra dışa doğru olan kolların gelişimi sağlanır.
5.Gelişim,genelden özele doğrudur.
Çocuklar önce tüm vücuduyla hareket eder,büyük kaslarını kullanır.Daha sonra belli etkinlikle ilgili organını kullanabilir hale gelir.Örneğin,çocuk top oynarken önce bütün vücuduyla topu tutar.Daha sonra küçük kasları geliştikçe sadece elleriyle hatta parmaklarıyla topu tutabilir hale gelir.
6.Gelişimde kritik dönemler vardır.
Organizmanın bazı gelişim alanlarında,öğrenmeye ya da gelişmeye eğilimli olduğu belli bir zaman dilimi vardır.Bu dönemde org. çevre etkilerine daha çok duyarlıdır ve daha hızlı öğrenir.
ÖRNEK: Okul öncesi dönem,zihinsel gelişim ve dil gelişimi için kritik dönemdir.
7.Gelişim bir bütündür.
Gelişimin bütün alanları bir bütün halindedir,birbiriyle etkileşim içindedir.Bir gelişim alanındaki olumlu ya da olumsuz bir özellik diğer gelişim alanlarını da aynı yönde etkiler.
ÖRNEK: Fiziksel bakımdan güzel bir çocuk,başkalarının yoğun ilgisini çeker,sevilir.Sevilen çocuğun duygusal gelişimi olumludur.Kendine güven duyar.Başkalarını sevebilir ve olumlu ilişkiler kurabilir.Bu nedenle,sosyal gelişimi de olumlu bir şekilde etkilenir.
8.Gelişimde bireysel farklılıklar vardır.
Her bireyin gelişim hızı aynı değildir.Gelişme,olgunlaşma ve öğrenmenin etkileşiminin bir ürünüdür.Olgunlaşmayı büyük ölçüde kalıtım,öğrenmeyi ise çevre etkileşimleriyle kazanılan yaşantılar belirlemektedir.Her bireyin biyolojik kalıtsal mirası ve etkileşimde bulunduğu çevrenin farklı olması nedeniyle,gelişimin de farklı olması doğaldır.
9.Gelişimin hızı,dönemlere göre değişir.
Örneğin bebeklik çağındaki gelişim ergenlik çağındaki gelişime göre daha hızlıdır.
ÖRNEK: Kimi çocuklar 10 aylıkken,kimileri de 13 aylıkken yürüyebilirler.
Sonuç olarak; gelişimde gözlenen bireyler arasındaki farklar normal karşılanmalıdır.
Viewed 16969 times