Gelir vergisi mükellefi olanlar temelde iki türe ayrıldıkları için basit usulde vergi mükellefi ne demek sorusunun yanıtını merak etmektedirler. Basit usulde vergiye tabii olanlar için vergi ödeme konusunda belirli haklar tanınmaktadır.
Basit usulde vergilendirme tanımı itibariyle gelir vergisi mükelleflerinin dahil oldukları bir vergi sınıflandırılmasıdır. Bilindiği gibi gelir vergisi mükellefleri gerecek usulde gelir vergisine dahil olanlar ve basit usulde gelir vergisine dahil olanlar olmak üzere ikiye ayrılmaktadırlar. Basit usulde vergilendirme pek çok açıdan avantaj sağlamaktadır. Tanımı itibariyle ise bir hesap döneminin içinde elde edilmiş olan gelir ve giderler ile satılan malların alış bedeli arasında oluşan müspet fark için uygulanan vergilendirmeye denilmektedir. Gerçek usulde vergiye dahil olan mükellefler için gelir vergisi, stopaj vergisi ve KDV gibi pek çok vergi ödemek zorunluluğu bulunurken basit usule dahil olan mükelleflerden sadece basit usulde ticari kazançların vergisi ödenmesi gerekmektedir. İki usulde de ödenecek olan vergi tutarı elde edilen kazanç kapsamına göre belirlenmektedir.
Söz konusu olan basit usulde vergilendirme için 1998 yılında çıkarılmış olan 4369 sayılı kanun kapsamında götürü usulde vergilendirme kaldırılmış ve yerine basit usulde vergilendirme uygulanmaya başlanmıştır.
Özellikle gerçek usule dahil olan mükellefler için KDV yani katma değer vergisi önemli bir gider kalemi oluşturmaktadır. Ancak basit usulde vergilendirme KDV için istisna uygulanmaktadır. Başka bir deyişle basit usulde vergilendirmeye dahil olan mükellefler mal ve hizmet teslimlerinden katma değer vergisi alınmamaktadır. Düzenleme dahilinde basit usulde vergilendirmeye dahil olan mükellefler mal teslimlerinde ya da hizmetlerini yaparken KDV hesaplamamakta ve bunlardan kaynaklı olarak mal ve hizmet alan mükellefler de KDV indirimi yapmamaktadırlar. Gerçek usulde vergiye dahil olanlardan mal ya da hizmet satın alan basit usulde vergi mükellefleri de ödemiş oldukları KDV’yi gider ya da maliyet olarak gösterebilmektedirler.
Basit usulde vergiye dahil olmak için belirli şartlar gerekmektedir. Basit usulde vergilendirme şartları şu şekilde belirlenmiştir;
Bu koşulları sağlayanlar basit usulde vergilendirme kapsamına dahil edileceklerdir.
Basit usulde vergilendirmeden herkes yararlanamamaktadır. Basit usulde vergilendirmeden yararlanamayacaklar şu şekilde sıralanabilir;
Ancak bu hallerin dışında ilgili gelirleri basit usulde vergilendirme gelirini aşanlar da yine gerçek usulde vergilendirmeye dahil olmalıdırlar.
Basit usulde kazanç tespiti yapmak için bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ve giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farkın hesaplanmasına dayanmaktadır. Bu söz konusu fark, faaliyetlerine ilgili olarak alınması ve verilmesi zorunlu tutulmuş olan alış, giderler ve hasılatlara yönelik olarak belgelerde yazılı olan tutarlara göre hesaplanmaktadır.
Kazancını bu şekilde tespit eden kimseler için hesap döneminin sonunda emtia mevcuduna karşılık gelen hasılat, hesap dönemi başında emtia mevcudunun değeri tutarınca giderlere eklenmektedir. Fakat kullanılmakta olan sabit kıymetler gider olarak yazılmamalıdır. Bunun üzerinden de amortisman hesaplaması yapılmaz. Kazancını basit usulde tespit eden mükelleflerin bu kapsamda defter tutma zorunlulukları da yoktur.
Basit usulde vergi beyannamesi tarihi için ilgili yılın vergi usul kanun genel tebliği tarihleri temel alınmalıdır. Her yıl değişkenlik gösterdiği için bu tarihlerin öğrenilmesi için Vergi Dairesi internet sitesinin ziyaret edilmesi gerekmektedir. Genelde ise Şubat ayının başından Mart ayının başına kadar olan süreç içerisinde basit usulde geliri tespit edilmiş olan mükellefler beyannamelerini elektronik ortamdan göndermektedirler.
Basit usulde vergilendirme avantajları bakımından büyük fırsatlar yaratmaktadır. Bu kapsamda basit usulde vergi avantajları şu şekilde sıralanabilmektedir;
Bu açılardan basit usulde vergilendirmeye dahil olmak büyük yararlar sunmaktadır. Ancak basit usulde vergi mükellefi olmak için gereken şartların sağlanması ve vergilendirme kapsamında olan iş kollarının bizzat vergi mükellefi tarafından istisnai hallerin dışında, yapılması gerekmektedir.