Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) Genel Sekreteri Roberto Azevedo, DTÖ'ye bağlı temyiz kurumunun işlevinin bugünden itibaren resmen durdurulacağına dikkat çekti.
Azevedo, bunun hiç kuşkusuz DTÖ'de anlaşmazlıkların çözüm mekanizmasını zedeleyeceğini, ancak kurallar temelinde kurulan bu mekanizmanın sonlanacağı anlamına gelmediğini açıkladı.
İki gün süren DTÖ Genel Konsey Toplantısı dün sona erdi. DTÖ Genel Sekreteri Azevedo toplantının ardından yaptığı açıklamada, temyiz kurumunun bugünden itibaren yeni anlaşmazlıkları artık kabul etmeyeceğini bildirdi.
Azevedo, bu gelişmenin hiç kuşkusuz DTÖ'de anlaşmazlıkların çözüm mekanizmasını zedeleyeceğine dikkat çekerek, özellikle mevcut ticari anlaşmazlıkların çözümünde belirsizliklerin artacağını belirtti.
Buna rağmen, DTÖ'nün kurallar temelinde kurulan anlaşmazlıkları çözüm mekanizmasının sona ermeyeceğine dikkat çeken Azevedo, DTÖ'ye üye ülkelerin yine de istişare ve uzman ekibin raporları gibi yollarla mevcut anlaşmazlıkları çözmeye kalkışabileceğini kaydetti.
Temyiz kurumu, DTÖ'nün anlaşmazlıkları çözüm mekanizmasının önemli bir parçası. Kuruma, küresel ticaretin “en yüksek mahkemesi” adı veriliyor.
ABD hükümeti, 2017 yılından itibaren, “yapısal sorunlar” nedeniyle DTÖ temyiz kurumunda yeni yargıç seçim sürecinin başlatılmasını sıkça engellemeye çalıştı. Yeni yargıç seçilemediği için kurumda sadece bir yargıç kaldı. DTÖ kurallarına göre, bir dava için karar almak için üç yargıcın bulunması gerekiyor. Dolayısıyla temyiz kurumunun işlevi fiilen askıya alındı.
DTÖ'ye üye birçok ülke, ABD'nin “veto” hakkını kötüye kullanarak, temyiz kurumunun işlevsizleşmesine neden olmasından hayal kırıklığına uğradıklarını açıkladı.
Çin'in DTÖ temsilcisi Zhang Xiangchen, günümüzde küreselleşmenin ciddi şekilde engellendiğine dikkat çekerek, bunun küresel ticarette çok taraflılığı zedelediğini kaydetti.
AB'nin DTÖ temsilcisi ise DTÖ'de reformu desteklediklerine dikkat çekerek, ancak bu reformun DTÖ'de çözüm mekanizmasını zayıflatmak yerine, çok taraflı istişare fonksiyonunu iyileştirerek gerçekleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Kanada'nın DTÖ temsilcisi, reform adına temyiz kurumunun işlevini engellemenin “uygunsuz ve gereksiz” bir uygulama olduğunu söyledi.
43 Afrika ülkesi adına açıklama yapan Benin'in DTÖ temsilcisi, temyiz kurumunun küresel ticaret sisteminin sorunsuz şekilde işlenmesini sağlayan bir zemin olduğuna dikkat çekerek, kurumun mevcut halinin endişe verici olduğunu ifade etti.