Bu Makalede Neler Var?
Gerek 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi ve gerekse diğer özel kanun hükümleri gereğince yapılan arazi ve arsa düzenlemesi işlemleri, idari işlemlerdir. Danıştay’a göre, parselasyon işlemi, sübjektif (bireysel) idari bir işlemdir. Bu nedenle idari işlemin taşıması gereken bütün unsurlar (yetki, şekil, sebep, konu ve amaç) parselasyon işlemleri için de geçerlidir.
Bu konuda şu yazımıza bakabilirsiniz: Parselasyon İşlemlerinde Özel Kurumların Yetkili Olduğu Bölgeler
Bu unsurlardan bir tanesi ise yetkidir. Yetki, bir idari işlemin hangi kamu idaresi tarafından yapılması gerektiğini ifade eder. Dolayısıyla yetki konusu, parselasyon işleminin yetkili kamu idaresi ve bu kamu idaresinin yetkili organı tarafından yapılıp yapılmadığının incelenmesini içerir. Bu ilkeyi arazi ve arsa düzenlemesi açısından uygularsak, yetki, parselasyon işleminin yetkili kamu idaresi ve bu idarenin yetkili organı tarafından yapılıp yapılmadığını ifade eder. Yetki unsurunun; yer yönünden yetki, kişi yönünden yetki, konu yönünden yetki ve zaman yönünden yetki olmak üzere dört önemli yönü bulunmaktadır. Şimdi sırayla bunları parselasyon açısından irdeleyelim.
Parselasyon açısından yer yönünden genel yetki kuralı, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi ile düzenlenmiştir. Bu maddenin 1. fıkrasına göre imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. Buna göre arazi ve arsa düzenlemesi yapma yetkisi, belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyelere; bu sınırlar dışında valiliklere (5302 sayılı Kanun’dan sonra il özel idarelerine) aittir.
Bu konuda şu yazımıza bakabilirsiniz: Büyükşehirlerde Parselasyon Yapma Yetksi
2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler ve 6785 Sayılı İmar Kanununun Bir Maddesinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun’un 10. maddesinin parselasyon işlemlerini düzenleyen (c) bendinde “İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır” hükmü yer almaktadır.
Burada yer alan yetki de bir parselasyon yetkisidir ve buradaki yetki kuralları, tıpkı genel yetki kurallarında olduğu gibidir. Buna göre 2918 sayılı Kanun’a tabi olup belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde bulunan yerlerde belediyeler (büyükşehirlerde ilçe belediyeleri), bu sınırlar dışında il özel idareleri parselasyon yapmakla görevli ve yetkilidir.
Buradaki tek fark; belediyelerin ya da il özel idarelerinin talep etmeleri durumunda 10. maddenin (c) bendindeki yetkilerin kadastro müdürlükleri tarafından da kullanılabilir olmasıdır.